Στα χνάρια του σουλτάνου Ερτουγρούλ ο Ερντογάν – Η Αγία Σοφία και το άλμα στο κενό

Μπινιάρης Νίκος
3229
Στα χνάρια του σουλτάνου Ερτουγρούλ ο Ερντογάν – Η Αγία Σοφία και το άλμα στο κενό, Νίκος Μπινιάρης

Στην φιλοκυβερνητική εφημερίδα Σαμπάχ εμφανίστηκε στις 8 Ιουλίου ένα άρθρο του Syed Sharfuddin με τον τίτλο, «Ένα όραμα, τρεις χώρες: Τουρκία, Πακιστάν, Μαλαισία». Το άρθρο αναφέρεται στη σύνοδο των ισλαμικών κρατών της Κουάλα Λουμπούρ, που οργανώθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο. Εκεί η Μαλαισία προσπάθησε να προάγει την προώθηση και επίλυση των προβλημάτων του ισλαμικού κόσμου, με την παρουσία της Τουρκίας του Ιράν, και του Κατάρ.

Η Σαουδική Αραβία απείχε και ανάγκασε, όπως λέγεται στους διπλωματικούς κύκλους, το Πακιστάν να μην συμμετάσχει στη σύνοδο μιας και το σουνιτικό βασίλειο θεωρούσε πως η Μαλαισία και η Τουρκία προσπαθούσαν να την αντικαταστήσουν από την πρωτοκαθεδρία του Μουσουλμανικού κόσμου. Στη σύνοδο εκείνη (και στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πέρυσι), οι τρεις χώρες συμφώνησαν να ιδρύσουν τηλεοπτικό σταθμό παγκόσμιας εμβέλειας.

Όπως γράφει ο αρθρογράφος της Σαμπάχ: «Αυτό που συχνά έλειπε από νέα εντυπωσιασμού και τις πολιτικά φορτισμένες αναλύσεις. Την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά του Ισλάμ και τις αξίες που πρέπει να κρατηθούν, η πίστη, η ανεκτικότητα, ο κανόνας δικαίου, η ειρήνη, και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως ουσιώδη στοιχεία της εθνικής ταυτότητας των Μουσουλμάνων».

Σουλτάνος Ερτουγρούλ και Αγία Σοφία

Σε αυτήν την προσπάθεια η εφημερίδα ενέταξε μια πετυχημένη τουρκική τηλεοπτική σειρά με το όνομα "Ανάσταση Ερτουγρούλ". Αναφέρεται στον πατέρα του Οσμάν, ιδρυτή του οσμανικού κράτους και της Οθωμανικής (Οσμάν, Οθμάν Οθωμανοί) Αυτοκρατορίας. Είναι ο σουλτάνος που για να αποφύγει τις επιθέσεις των Μογγόλων, πέρασε από την Κεντρική Ασία δυτικά στη Μικρά Ασία και έγινε μισθοφόρος των εκεί Σελτζούκων, οι οποίοι του έδωσαν μια περιοχή να διοικεί.

Στο Τουρκμενιστάν μάλιστα υπάρχει ένα επιβλητικό άγαλμα του Ερτουγρούλ, χαρισμένο από την Τουρκία, για να υπενθυμίζει τις σχέσεις των δύο χωρών. Οι περιπέτειες, λοιπόν, του Ερτουγρούλ μεταδόθηκαν από το κρατικό κανάλι του Πακιστάν και είχαν τεράστια θεαματικότητα. Μεταφράστηκαν μάλιστα για να γίνουν περισσότερο καταληπτά από το πακιστανικό κοινό.

Η μεγάλη επιτυχία της τηλεοπτικής σειράς για τον ηρωικό γενάρχη των Οθωμανών παρουσιάζεται ως προάγγελος για το όραμα των τριών χωρών να δημιουργήσουν ένα παγκόσμιο ισλαμικό τηλεοπτικό δίκτυο. Η απόφαση για την Αγία Σοφία δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια συνεπής αλληλουχία πραγμάτωσης των προθέσεων του Ερντογάν. Στόχος του να εμπεδώσει στη συνείδηση των Μουσουλμάνων παγκοσμίως πως το Ισλάμ είναι αδικημένο, αντικείμενο εκμετάλλευσης και χρειάζεται κάποιον να το υπερασπιστεί διεθνώς. Και αυτός ο κάποιος είναι το τελευταίο Χαλιφάτο, η Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Τα μηνύματα του Ερντογάν

Πρέπει να σημειώσουμε πως ο Ερτουγρούλ ονομαζόταν Γκαζί, δηλαδή πιστός μαχητής του Ισλάμ. Δεν ήταν ένας κοινός πολιτικός ηγέτης, αλλά ένας στρατιώτης της Πίστης του Ισλάμ ως της νέας ιδεολογίας του κόσμου. Αυτό επιβεβαιώνει ο Ερντογάν με την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Κατ’ αρχάς δηλώνει στους οπαδούς του πως πραγματοποιεί τις υποσχέσεις του.

Ανοίγει και αντιπαράθεση με τη Δύση, αποφεύγοντας να μπει στην ουσία των οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων της Τουρκίας. Τέλος, με την δίκη inabsentia που έχει ξεκινήσει για τη δολοφονία Κασόγκι και την μετατροπή της πιο επιβλητικής χριστιανικής εκκλησίας σε τζαμί, διακηρύσσει πως η Σαουδική Αραβία είναι ανίκανη να ηγηθεί του Ισλάμ.

Πέραν αυτών απευθύνεται στους Άραβες, οι οποίοι λόγω της απειλής του Ισραήλ να ενσωματώσει μέρη της Δυτικής Όχθης, βρίσκονται σε εσωτερική αναταραχή. Κυρίως μειώνει την Αίγυπτο τον κύριο ιδεολογικό και πολιτικό του αντίπαλο στην Λιβύη. Ο Αλ-Σίσι δεν μπορεί να καταδικάσει εμφανώς την ισραηλινή απόφαση γιατί εξαρτάται οικονομικά από τις ΗΠΑ και από πλευράς αντιτρομοκρατικής δράσης από τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις στο Σινά.

Πέρα από τα μηνύματα που εκπέμπει στη Μέση Ανατολή, ο Ερντογάν δίνει παράδειγμα ανυπακοής των ισλαμικών χωρών στους κανόνες που έχουν θεσπίσει οι μεγάλες χώρες της Δύσης, οι οποίες κατ’ όνομα είναι χριστιανικές. Δηλώνει πως οι κανόνες που δεν λαμβάνουν υπόψη τους τις ανάγκες και τις θέσεις του Ισλάμ στον κόσμο, δεν είναι κανόνες, αλλά περιορισμοί των πάλαι ποτέ αποικιοκρατών.

Ηγέτιδα δύναμη του Ισλάμ

Όπως ο Ερντογάν δήλωσε στην Κουάλα Λουμπούρ, είναι αδικία να μην εκπροσωπείται το εν τέταρτο του πληθυσμού της γης, το Ισλάμ, στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Είναι αλήθεια πως το Ισλάμ ως μία από τις 5-6 πολιτιστικές οντότητες του πλανήτη, δεν διαθέτει χώρα-πυρήνα, η οποία να εκφράζει το σύνολο του. Υπάρχουν μερικά σημαντικά κράτη, αλλά κανένα δεν διαθέτει την επιρροή για να προβάλει και να ηγηθεί στην παράδοση του Ισλάμ επαρκώς.

Η Τουρκία θέλει να παίξει αυτό το ρόλο όχι μόνο γιατί έχει οραματικές βλέψεις, αλλά γιατί η πραγματικότητα των συγκρούσεων στον ισλαμικό κόσμο θέτει το αίτημα μιας ισλαμικής δύναμης με επιρροή που να προωθεί λύσεις, ή και να τις επιβάλει με βία. Οι επεμβάσεις της Δύσης σε Αφγανιστάν, Ιράκ, Συρία, Υεμένη, Λιβύη, Σαχέλ έχουν όλες αποτύχει. Στην πραγματικότητα η Τουρκία, πέραν των βλέψεων του Ερντογάν, βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική πρόκληση.

Οι 57 ισλαμικές χώρες δεν έχουν πολλές δυνατότητες να εκφραστούν πολιτικά σαν μπλοκ με κοινά συμφέροντα. Στην πραγματικότητα, πέραν της κοινής θρησκείας, κι αυτής με πολλές διαφοροποιήσεις, τα ισλαμικά κράτη έχουν διαφορετικά συμφέροντα και απαιτήσεις ασφάλειας. Η θρησκεία αποτελεί ένα συνεκτικό ιστό, αλλά τις περισσότερες φορές δεν αρκεί για να δημιουργήσει μια κοινή πλατφόρμα αποφάσεων, ούτε μηχανισμούς επιβολής τους.

Κεμαλισμός, παντουρκισμός, ισλαμισμός

Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας αναιρεί τις πεποιθήσεις του Κεμάλ για κοσμικό κράτος. Η σειρά "Ανάσταση Ερτουγρούλ" είναι η προπαγάνδα του παντουρκισμού. Η θέση αυτή είναι κοντά στον κεμαλισμό, ο οποίος οργάνωσε το εθνικό τουρκικό κράτος, εξοντώνοντας τις μειονότητες της Μικράς Ασίας. Τα σχολεία ξεκινάνε στην Τουρκία με τη πρωινή δήλωση «είμαι περήφανος που είμαι Τούρκος».

Για την Τουρκία μια Κεντρική Ασία ελεύθερη από ρωσική κυριαρχία αποτελεί ευκαιρία εξάπλωσης της επιρροής της, εκεί που παίζεται το μεγάλο παιγνίδι του νέου Δρόμου του Μεταξιού. Μέχρις εδώ κοσμικοί κεμαλιστές, εθνικιστές και παντουρκιστές έχουν κοινές βλέψεις και κοινές ατζέντες. Η Αγία Σοφία είναι το σύμβολο της μεγαλύτερης κατάκτησης των Τούρκων και της αποτυχίας των Αράβων μετά τις μεγάλες κατακτήσεις τους, όπως η Ιερουσαλήμ, η Αντιόχεια, η Αλεξάνδρεια, η Κτησιφώνα.

Ο ισλαμισμός όμως είναι αντίθετος με το κοσμικό όραμα του Κεμάλ και μιας δυτικότροπης Τουρκίας. Εδώ η υπόθεση Αγία Σοφία παίρνει μια άλλη διάσταση. Ενώ κατ’ αρχάς φαίνεται να εξυπηρετεί τις εσωτερικές ανισορροπίες υπέρ του Ερντογάν στην Τουρκία, ταυτόχρονα την εμπλέκει σε ένα αβέβαιο παιγνίδι με την αραβική καθεστηκυία τάξη, το Ιράν και τις ισλαμικές ασιατικές χώρες.

Η αρχή του τέλους

Το Ισλάμ δεν είναι ένα και αδιαίρετο, όπως δεν είναι και ο χριστιανισμός. Ναι μεν οι μουσουλμάνοι μπορεί να αισθάνονται περήφανοι που ένας ισλαμιστής ξεπερνάει τα ταμπού που έθεσαν οι δυτικοί αποικιοκράτες, αλλά το τουρκικό ισλαμικό μοντέλο δεν είναι το μόνο και δεν είναι εφικτό για πολλούς. Αυτό που αποπειράται να κάνει ο Ερντογάν είναι μια επίσημη πράξη ακραίας έκφρασης του Ισλάμ που λέει με πιο ευγενικό, αλλά με τον ίδιο κυνικό και βάρβαρο τρόπο, αυτό που λένε και κάνουν το Ισλαμικό Κράτος και οι Ταλιμπάν.

Η Τουρκία δεν μπορεί να εμφανίσει ένα "ήπιο" Ισλάμ, το οποίο υπάρχει μόνο στη φαντασία των δυτικών διανοουμένων, δίχως να πάρει την πεμπτουσία από το εγχειρίδιο των υπέρ-ορθοδόξων ισλαμιστών. Βρίσκεται άλλωστε και η ίδια αιχμάλωτη της βίας που έχει εκθρέψει στη Συρία, στο Ιράκ και τώρα στη Λιβύη.

Δίχως τους ακραίους ισλαμιστές (σε λόγια και πράξεις) δεν μπορεί να πραγματώσει τα σχέδιά της. Η πολιτική του ισλαμισμού είναι μια παγίδα, δίχως διέξοδο. Η προσπάθεια της Τουρκίας να παίξει τον ρόλο της ηγέτιδας δύναμης στον ισλαμικό κόσμο θα είναι η αρχή της αποτυχίας και της διάλυσής της.

Η δημοσιογραφία για να είναι αδέσμευτη-ανεξάρτητη πρέπει να χρηματοδοτείται κυρίως από τους αναγνώστες. Πρόκειται για κανόνα αποδεδειγμένης ισχύος. Εάν πιστεύετε ότι το SLpress.gr προσφέρει κάτι ξεχωριστό, ότι αξίζει να επιβιώσει και να βελτιωθεί, ΕΝΙΣΧΥΣΤΕ το.
  • Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr
  • Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.