RAND Corporation: Το βαθύ αμερικανικό "παρακράτος"

Ηλιόπουλος Γιώργος
2136
RAND Corporation: Το βαθύ αμερικανικό

Επί δεκαετίες η RAND Corporation παραμένει ένας, σχεδόν αθέατος, μη κερδοσκοπικός οργανισμός, στο περιθώριο της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής των ΗΠΑ, απασχολώντας 1.850 άτομα, με συμβούλους που έχουν αποσπάσει κατά την διάρκεια των τελευταίων έξι δεκαετιών περισσότερα από 30 βραβεία Νόμπελ. Στην πραγματικότητα πρόκειται για το βαθύ κράτος στις ΗΠΑ.

H RAND Corporation ιδρύεται κατά την θερινή περίοδο του 1945, ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός από την Douglas Aircraft και τον μηχανολόγο και χειριστή πειραματικών αεροσκαφών Franklin R. Collbohm, με σκοπό να αποτελέσει μοχλό πίεσης, με τελικό στόχο την δημιουργία ενός ανεξάρτητου φορέα ερευνών σε ζητήματα εθνικής άμυνας. Ο στενός φίλος του Collbohm και τότε πτέραρχος της πολεμικής αεροπορίας, Henry H. Arnold, εμφανίζεται ιδιαίτερα δεκτικός στην ιδέα, γεγονός όχι και τόσο περίεργο, αφού ο ένας υιός του είναι παντρεμένος με την κόρη του Donald Douglas Sr., του βασικού μετόχου της Douglas Aircraft.

O ιδρυτής της RAND, μηχανολόγος και χειριστής πειραματικών αεροσκαφών Franklin R. Collbohm (RAND Corporation).

O ίδιος διατηρεί παράλληλα στενές σχέσεις με τον διάσημο αυτό σχεδιαστή και κατασκευαστή αεροσκαφών. Την 1η Οκτωβρίου του 1945 ο Arnold συναντά τους Collbohm, Douglas και μία ομάδα στελεχών της Douglas Aircraft όπου αποφασίζουν με απόλυτη μυστικότητα να προχωρήσουν στην λειτουργία του οργανισμού.

Για την έδρα επιλέγουν ένα κτίριο στον αριθμό 1700 της Main Street, στην Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια, ένα μόλις οικοδομικό τετράγωνο από την ακτή. Ο Arnold μάλιστα είναι τόσον ενθουσιασμένος που εκχωρεί ως χορηγία 10 εκατομμύρια δολάρια από τα αδιάθετα κονδύλια προμηθειών του Πενταγώνου, χωρίς την έγκριση της κεντρικής κυβέρνησης.

Το ποσό που με βάση τα σύγχρονα δεδομένα αγγίζει την αξία 100 εκατομμυρίων USD, είναι ιδιαίτερα υψηλό και πολλοί αμφισβητούν την νομιμότητα της πράξης του πτεράρχου, θεωρώντας ότι κινείται με βάση τα προσωπικά του κίνητρα και φιλοδοξίες, αδιαφορώντας για την αξία του δημόσιου χρήματος.

Η αλλόκοτη γοητεία των ερευνών της Rand

Ο υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου και Γενικός Αρχηγός της Αεροπορίας Στρατού στην Ουάσιγκτον, στρατηγός Henry Harley "Hap" Arnold, δημιουργός της απίστευτα ισχυρής αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας μετά τον πόλεμο (Aviation History, September 2000).

Μερικούς μήνες αργότερα ο μαθηματικός Merrill Flood, που έρχεται σε επαφή με τον οργανισμό, ανακαλύπτει μία σειρά άκρως απορρήτων φακέλλων με την ένδειξη "Eyes Only" και τον τίτλο "Project RAND". Εντοπίζει μάλιστα την κίνηση χρηματοδότησης του Arnold και σπεύδει να κοινοποιήσει τα στοιχεία στον στρατηγό και αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, θεωρώντας πως θα προκαλέσει την έξαλλη αντίδρασή του με τις αλλόκοτες πρωτοβουλίες του υφισταμένου του.

Όμως το θέμα δεν κινεί καμία απολύτως διοικητική διαδικασία κατά του πτεράρχου, με συνέπεια ο Flood να συνεχίσει μετά την αρχική του έκπληξη να ερευνά πεισματικά το ζήτημα, ελπίζοντας να ανακαλύψει και νέα στοιχεία που να πιστοποιούν παράνομες κινήσεις της ομάδας του Collbohm. Τελικά καταλήγει θύμα της γοητείας των παράξενων ερευνών της RAND και ενθουσιάζεται από την ιδέα της προσπάθειας αναζήτησης λογικών λύσεων σε ακατανόητα και παράλογα προβλήματα.

Εναέρια άποψη του κτιριακού συγκροτήματος της RAND Corporation, του μη κερδοσκοπικού οργανισμού, που αποτελεί επί δεκαετίες την κυρίαρχη δεξαμενή σκέψης των ΗΠΑ, στο δημόσιο πάρκο της Santa Monica κατά το 1950 (Photo by Adrian Glick Kudler, Curbed LA).

Eξίσου γοητευμένοι αποδεικνύονται και οι ανώτατοι κύκλοι του Πενταγώνου, από τις φαινομενικά αλλόκοτες μελέτες του οργανισμού. Εκείνη την εποχή οι άνθρωποι της RAND μελετούν το ζήτημα των διηπειρωτικών βαλλιστικών όπλων, κρίνοντας πως βομβαρδιστικά ανάλογων προδιαγραφών με εκείνα που επιχειρούν κατά της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι στην Ιαπωνία είναι ιδιαίτερα ευάλωτα για τις αποστολές πυρηνικών πληγμάτων και κατά συνέπεια εντελώς ακατάλληλα.

Νομικά, πάντως ο οργανισμός είναι πρακτικά ανύπαρκτος αυτή την περίοδο, αφού ούτε εντάσσεται ως θυγατρική μονάδα έρευνας και ανάπτυξης σε κάποιο βιομηχανικό συγκρότημα, αλλά ούτε υπάγεται σε κάποια κυβερνητική υπηρεσία.

Ο λαμπρός μαθηματικός Merrill Flood, ένας από τους πρώτους ιδιοφυείς ερευνητές της RAND (University of Michigan).

Η Douglas Aircraft υποστηρίζει πως είναι απαραίτητη η ίδρυση ενός φιλανθρωπικού ιδρύματος (!) για την διαχείριση του νεοπαγούς οργανισμού. Όμως οι υπόλοιποι ισχυροί παράγοντες της αεροδιαστημικής βιομηχανίας αντιπροτείνουν την ένταξή της σε ένα κοινό σχήμα ολόκληρου του κλάδου ανησυχώντας για την επιρροή της Douglas Aircraft στις εξελίξεις και τη διαφαινόμενη δεσπόζουσα θέση της, ενώ κάποιοι άλλοι προτείνουν την πλήρη αυτονόμηση της RAND. Οι αντιπαραθέσεις και οι διαφωνίες συνεχίζονται με μεγάλη ένταση έως τον Φεβρουάριο του 1948 και τελικά, στις 17 Μαρτίου του ιδίου έτους, η RAND καταχωρείται αυτόνομα στα μητρώα ανωνύμων εταιρειών των ΗΠΑ.

Παραμένει όμως μία ανωμαλία για το επιχειρηματικό σύστημα της χώρας, αφού περιγράφεται ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ασχολείται με κάποιες ακαθόριστες και ομιχλώδεις έρευνες, χρηματοδοτούμενος μέσω κυβερνητικών συμβάσεων. Μάλιστα στο καταστατικό της αναφέρεται ως αποκλειστικός σκοπός η προώθηση και υποστήριξη επιστημονικών, εκπαιδευτικών και φιλανθρωπικών στόχων(!) προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος και της ασφάλειας των ΗΠΑ.

Ακόμη και το πάντα αφρούρητο κτίριό της, ένα καθαρά ακαδημαϊκού τύπου μεταβικτωριανό κτίσμα, συνηγορεί προς την κατεύθυνση αυτή, καθώς είναι αδύνατον να υποπτευθεί κανείς πως αποτελεί την έδρα ενός εξαιρετικά ζωτικού οργανισμού για την ισχύ και την προάσπιση των συμφερόντων της παγκόσμιας υπερδύναμης.

Η δημοσιογραφία για να είναι αδέσμευτη-ανεξάρτητη πρέπει να χρηματοδοτείται κυρίως από τους αναγνώστες. Πρόκειται για κανόνα αποδεδειγμένης ισχύος. Εάν πιστεύετε ότι το SLpress.gr προσφέρει κάτι ξεχωριστό, ότι αξίζει να επιβιώσει και να βελτιωθεί, ΕΝΙΣΧΥΣΤΕ το.
  • Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr
  • Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.