ΚΟΙΝΩΝΙΑ

35 χρόνια από το Τσερνόμπιλ – Τα πυρηνικά στη γειτονιά μας

Ποιος ανατίναξε το Τσερνομπίλ; (ΒΙΝΤΕΟ), Παντελής Καρύκας
Ακολουθήστε το SLpress.gr στο Google News και μείνετε ενημερωμένοι

Σαν σήμερα σημειώθηκε η καταστροφή του Τσερνόμπιλ, το χειρότερο πυρηνικό δυστύχημα στην Ευρώπη, το οποίο μόλυνε με ραδιενέργεια δεκάδες χώρες και στοίχισε σύμφωνα με την Greenpeace 100.000 ζωές (30 νεκροί στις εγκαταστάσεις και όλοι οι άλλοι από κακοήθεια). Όμως πόσο ασφαλέστερα είναι σήμερα τα πράγματα για την Ελλάδα, όχι μόνον όσον αφορά στην Ουκρανία, αλλά και στη Βουλγαρία και στην Τουρκία που έχει πλέον πυρηνικές μονάδες;

Όσον αφορά στην Τουρκία, με αφορμή την μαύρη επέτειο του Τσερνόμπιλ, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας έκανε την εξής δήλωση: «Η καταστροφή του Τσερνόμπιλ, το μεγαλύτερο πυρηνικό δυστύχημα στην Ιστορία, είναι διαρκής υπόμνηση για τους κινδύνους που ελλοχεύουν και σήμερα. Όπως έχω επισημάνει, η Τουρκία πρέπει να συνεννοηθεί με τις γειτονικές χώρες για το υπό κατασκευή πυρηνικό εργοστάσιο στο Ακούγιου», αναφέρει ο υπουργός Εξωτερικών για το εργοστάσιο απέναντι από την Κύπρο, όπου μάλιστα σημειώθηκε ατύχημα “με το καλημέρα σας”.

Η καταστροφή στο Τσερνόμπιλ απέδειξε και πόσο αργά κινούνται (λόγω συμφερόντων αλλά ενίοτε και λόγω αδυναμίας) κάποια αντανακλαστικά ζωτικά για την υγεία των πολιτών ανά τον κόσμο. Όλος ο κόσμος είχε συγκλονισθεί όταν πληροφορήθηκε (διόλου άμεσα) ότι στις 01:23 της 26ης Απριλίου του 1986, ο τέταρτος αντιδραστήρας του πυρηνικού σταθμού του Τσερνόμπιλ, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 100 χλμ. από το Κίεβο, εξεράγη κατά τη διάρκεια τεστ ασφαλείας. Στο κατωτέρω βίντεο φαίνεται το πώς απλώθηκε το ραδιενεργό νέφος τότε και πότε έφθασε στην Ελλάδα (πέντε μέρες αργότερα όπως δείχνουν οι ημερομηνίες στο κάτω μέρος της εικόνας):

Επί δέκα ημέρες, το πυρηνικό καύσιμο θα συνεχίσει να καίει, απελευθερώνοντας στην ατμόσφαιρα ραδιενεργά στοιχεία που θα μολύνουν πάνω από τριάντα κράτη. Η ηγεσία της ΕΣΣΔ τότε προσπάθησε να αποκρύψει το πρόβλημα, αλλά τελικά ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ τοποθετήθηκε στις 14 Μαΐου για το ζήτημα. Συνολικά 336.000 άνθρωποι χρειάσθηκε να απομακρυνθούν από τη ζώνη γύρω από τον πυρηνικό σταθμό και στα επόμενα τέσσερα χρόνια πάνω από 600.000 άνθρωποι εκτέθηκαν με ελάχιστα μέτρα προστασίας σε σοβαρό κίνδυνο, αρχικά για να ελέγξουν την πυρκαγιά και εν συνεχεία για να κατασκευάσουν περίβλημα από μπετόν και να απομονώσουν τον κατεστραμμένο αντιδραστήρα αλλά και να καθαρίσουν μετά, τη γύρω περιοχή.

Ευρωπαϊκά “Τσερνόμπιλ”

Ο πυρηνικός σταθμός του Τσερνόμπιλ συνέχισε να παράγει ηλεκτρικό μέχρι τον Δεκέμβριο του 2000, όταν υπό την πίεση των Δυτικών σταμάτησε και ο τελευταίος εν λειτουργία αντιδραστήρας του. Ακόμη κι αν οι αρχές εκτιμούν πως οι άνθρωποι δεν θα μπορέσουν να ζήσουν εκεί με ασφάλεια πριν περάσουν 24.000 χρόνια, η τοποθεσία προσελκύει όλο και περισσότερους τουρίστες και το Κίεβο θέλει να την εντάξει στην παγκόσμια κληρονομιά της UNESCO.

Η Ουκρανία έχει σήμερα 8 πυρηνικούς σταθμούς, αλλά είναι ενεργοί οι 4. (Υπήρχε και 9ος στην Κριμαία, επίσης ανενεργός). Από τους τέσσερις ενεργούς, οι δύο βρίσκονται στα βόρεια (περίπου στο γεωγραφικό πλάτος του Τσερνόμπιλ) και οι άλλοι δύο νοτιότερα (σε απόσταση περίπου 2.000 χλμ. από τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας. Εκτός από το δραματικό ατύχημα στο Τσερνόμπιλ το 1986, το 1999 σημειώθηκε εκεί ατύχημα και σε αντιδραστήρα στο Πριπιάτ, όταν έσπασαν κάποιες μεταλλικές σωληνώσεις. Ο αντιδραστήρας έκλεισε για ένα μήνα. Εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας δύο εργαζόμενοι αλλά δεν υπήρξε διαρροή στην περιοχή.

  Βιασθείσα στα 11 της, δολοφονημένη στα 17 – Η σπαρακτική ιστορία της Νικολέτας

Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας έδωσε στα μέσα Ιανουαρίου στη δημοσιότητα βίντεο από τις εργασίες στον πυρηνικό σταθμό Ακούγιου (απέναντι από την Κύπρο), ένα φιλόδοξο ρωσοτουρκικό πλάνο που καθυστερεί κυρίως επειδή αναζητούνται κεφάλαια, μια που το κόστος ξεπερνά τα 22 δισ. δολάρια. Μόλις μία ημέρα μετά το “διαφημιστικό βίντεο” για την πρόοδο των πυρηνικών εγκαταστάσεων στην Τουρκία, σημειώθηκε ατύχημα. Ακούστηκαν στο εργοτάξιο δύο διαδοχικές εκρήξεις το απόγευμα της 19ης Ιανουαρίου του 2021.

Στο σημείο μετέβησαν η χωροφυλακή και ο έπαρχος. Aπό τις εκρήξεις προκλήθηκαν υλικές ζημιές σε σπίτια, έσπασαν παράθυρα και πόρτες στην γύρω περιοχή, ενώ προκλήθηκαν ζημιές και σε θερμοκήπια. Την είδηση έκανε γνωστή ο δήμαρχος της περιοχής. Η οικεία νομαρχία της επαρχίας της Μερσίνας έβγαλε ανακοίνωση που λέει ότι συγκροτήθηκε επιτροπή που θα ελέγξει τις ζημιές που έγιναν για να αποζημιωθούν οι πληγέντες και «θα αποδοθούν ευθύνες». Η νομαρχία υποστηρίζει ότι η έκρηξη ήταν προγραμματισμένη στο πλαίσιο των οικοδομικών έργων.

Σχέδια και αναβολές

Παράλληλα σχεδιάζονταν στη γείτονα άλλοι δύο πυρηνικοί σταθμοί (στη Μαύρη Θάλασσα), ώστε η χώρα να καλύπτει σε επαρκές ποσοστό τις ανάγκες της σε ηλεκτρική ενέργεια. Ο ένας προγραμματιζόταν για την Σινώπη και ο άλλος στα σύνορα της χώρας με τη Βουλγαρία. Όμως δεν φαίνεται να προχωρούν. Ο σταθμός του Ακούγιου συμφωνήθηκε το 2010 μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας. Θυγατρική της κρατικής ρωσικής Rosatom συμφώνησε να κατασκευάσει –αλλά και να αναλάβει την λειτουργία– πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη νοτιοδυτική Τουρκία. Η κατασκευή ξεκίνησε θεωρητικά το 2015 με πανηγυρικά εγκαίνια αλλά ουσιαστικά άρχισε το 2018.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Rosatom εξακολουθεί να ψάχνει Τούρκους επενδυτές να αναλάβουν το 49% του κόστους. Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας υποστηρίζει ότι ήδη 500 Τούρκοι έχουν ήδη εκπαιδευθεί για να αναλάβουν σημαντικά “πόστα” στο σταθμό, παρουσιάζοντας το έργο σχεδόν ως ολοκληρωμένο.Η κατασκευή του πυρηνικού σταθμού της Σινώπης είχε συμφωνηθεί με την Ιαπωνία το 2013 (θα συμμετείχαν η ιαπωνική Mitsubishi Heavy Industries και η γαλλική Areva).

Θα κατασκευάζονταν τέσσερις αντιδραστήρες που θα τίθενται σε λειτουργία μεταξύ του 2023 και του 2028. Το 2018 τα σχέδια εγκαταλείφθηκαν γιατί το κόστος κατασκευής ανήλθε στα 44 δισ. δολάρια (διπλασιάσθηκε η αρχική πρόβλεψη). Το κόστος εκτινάχθηκε αφενός γιατί μετά το πυρηνικό ατύχημα στην Φουκουσίμα οι Ιάπωνες επέμειναν για πολλές βελτιώσεις ασφαλείας, αλλά και γιατί η τουρκική λίρα πάτωσε. Τον Γενάρη του 2020 ο αρραβώνας “διαλύθηκε” και επισήμως.

Στο İğneada (κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία, στη Μαύρη Θάλασσα), οι Τούρκοι φιλοδοξούσαν να κατασκευάσουν πλέον μόνοι τους πυρηνικό σταθμό, μετά το 2023. Επιλέχθηκε η περιοχή σαν το τρίτο σημείο της χώρας με πυρηνικό εργοστάσιο και αρχικά σχεδιαζόταν η κατασκευή να στηριχθεί και στην τεχνογνωσία της αμερικανικής Westinghouse Electric Company. Τα σχέδια παραμένουν (στα χαρτιά).

Βουλγαρία και Κοζλοντούι

Στη Βουλγαρία λειτουργεί μόνον ο πυρηνικός σταθμός στο Κοζλοντούι, κοντά στα βόρεια σύνορα της χώρας με τη Ρουμανία και σε απόσταση 225 χλμ. από τα ελληνικά σύνορα. Στην ίδια απόσταση από εμάς αλλά λίγο πιο ανατολικά, και πάλι κοντά στα βουλγαρορουμανικά σύνορα, άρχισε να κατασκευάζεται και άλλος σταθμός, στο Μπελένε.  Έρευνα αναφέρει ότι ο αντίκτυπος που θα είχε για τη χώρα μας τυχόν πυρηνικό ατύχημα στο Κοζλοντούι, θα ήταν περίπου διπλάσιος από τις συνέπειες του ατυχήματος στο Τσερνόμπιλ.

  Γιώργος Λυκούργος: Το παιδί από τη Βασάρα που κατέκτησε τη Χαβάη

Μετρήσεις που έγιναν το 1996 έδειξαν εκπομπές καισίου στα 65 κιλομπεκερέλ ανά τετραγωνικό μέτρο με το όριο επικινδυνότητας να βρίσκεται στα 5 κιλομπεκερέλ. Αν και δεν υπάρχει έρευνα που να δείχνει αύξηση στην κακοήθεια (λευχαιμία, θυρεοειδής κ.α.), το 1986 έγιναν 2.500 εκτρώσεις επειδή οι γονείς φοβήθηκαν για την υγεία του εμβρύου.  Ελληνικές έρευνες αποδίδουν σε πιθανές επιπτώσεις του Τσερνόμπιλ, 1.500 περιπτώσεις καρκίνου κατά τη δεκαετία 1986-1996, περιπτώσεις που δεν δικαιολογούνταν από το ιστορικό των ασθενών.

Όπως φαίνεται και από το βίντεο, τα ξημερώματα της 2ας Μαΐου, μια εβδομάδα μετά την έκρηξη, η ραδιενέργεια φθάνει σε Αλβανία, Γιουγκοσλαβία, και Βουλγαρία και στις 07.30 το πρωί το νέφος καλύπτει και την Βόρεια Ελλάδα με το νέφος να συνεχίζει να κατευθύνεται νότια. Μέχρι το ξημέρωμα της επόμενης μέρας, η Ελλάδα έχει καλυφθεί ολόκληρη από το ραδιενεργό σύννεφο. Την 7η Μαΐου, το κόκκινο εγκαταλείπει την Ελλάδα που ξαναγίνεται πορτοκαλί.

Τον Οκτώβριο του 2010 εντοπίστηκαν ρωγμές στις σωληνώσεις ενός εκ των αντιδραστήρων του Κοζλοντούι, χωρίς όμως να υπάρξει διαρροή ραδιενέργειας. Τον Μάιο του 2011 εντοπίστηκαν ρωγμές σε ράβδους ελέγχου του αντιδραστήρα 5. Οι έλεγχοι ασφαλείας στη Βουλγαρία γίνονται από τη ρωσική εταιρεία Rosatom και τη γαλλική EDF. Για την Αλβανία τίθεται θέμα διεθνώς ότι χρησιμοποιείται ως “χωματερή” πυρηνικών αποβλήτων, κάτι που επηρεάζει και την Ελλάδα.

Άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Οι Ιταλοί είχαν σχέδια για πυρηνικούς σταθμούς, αλλά τα εγκατέλειψαν μετά το ατύχημα στην Φουκουσίμα της Ιαπωνίας. Σε δημοψήφισμα το 94% των Ιταλών ψήφισε κατά της κατασκευής πυρηνικού εργοστασίου. Η χώρα είχε πέντε εγκαταστάσεις, τις οποίες έκλεισε. Στην Ρουμανία το 20% της ηλεκτρικής της ενέργειας παράγεται από την μονάδα που κατασκευάστηκε στην Αξιούπολη (Τσερναβόντα), στα νοτιοανατολικά της Ρουμανίας, σχετικά κοντά στην Κωνστάντζα. Απέχει σε ευθεία περίπου 1.000 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη.

Το καλοκαίρι του 2003 έκλεισε για ένα τρίμηνο «λόγω προβλήματος στην ψύξη». Ηλεκτρική δυσλειτουργία οδήγησε το 2009 σε νέα διακοπή. Το ίδιο έτος έκλεισε άλλος αντιδραστήρας του πυρηνικού εργοστασίου λόγω ρωγμών στο σύστημα μεταφοράς νερού και ψύξης. Το 2010 έκλεισε πάλι λόγω διαρροής ατμών. Η Γερμανία έχει 24 πυρηνικά εργοστάσια αλλά λειτουργούν μόνον 4, η Γαλλία έχει 22 και λειτουργούν τα τα 18, η Ολλανδία έχει 2, αλλά λειτουργεί το 1 και το Βέλγιο έχει 3 αλλά λειτουργούν τα 2.

Η Ισπανία έχει 9 αλλά λειτουργούν τα 4, η Αυστρία έχει 1, η Ελβετία έχει 5 και λειτουργούν τα 3, η Σουηδία έχει 6 και λειτουργούν τα 3, η Φινλανδία έχει 3, αλλά λειτουργούν τα 2 εργοστάσια. Η Πολωνία έχει στα χαρτιά και στα σχέδια 3 εργοστάσια, αλλά δεν κατασκευάστηκαν ποτέ, η Λιθουανία έχει 2 εργοστάσια εν λειτουργία, η Ουγγαρία έχει μόνον 1, αλλά αυτό παράγει το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας που χρειάζεται η χώρα, η Τσεχία έχει 2, η Σλοβακία επίσης 2 και η Σλοβενία έχει 1 που λειτουργεί και 1 υπό κατασκευή. Η Βρετανία έχει 15 αλλά λειτουργούν τα 7 εργοστάσια.

  • Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr
  • Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.
Ακολουθήστε το SLpress.gr στο Google News και μείνετε ενημερωμένοι