Καλές γιορτές με κακές... διαφημίσεις

Βαγγέλης Γεωργίου
800
Καλές γιορτές με κακές... διαφημίσεις, Βαγγέλης Γεωργίου

Από τη δεκαετία του 1930, ο παππούς μου έστηνε με τους συναδέλφους του τους πάγκους στο κεντρικό πανηγύρι της Λαμίας. Εργαζόταν σε μεγάλο κατάστημα υφασμάτων της πόλης. Τα προϊόντα τα προωθούσαν είτε γυρίζοντας τους δρόμους της πόλης είτε στήνοντας πάγκους στις εμποροπανηγύρεις. Η ρεκλάμα ήταν απλή γενικά και του παππού του άρεσε η δουλειά του, αλλά δίχως να λέει ό,τι αρλούμπα ήθελε προκειμένου να σπρώξει το εμπόρευμα. Κοντολογίς, δεν ήταν ψεύτης!

Υπήρξαν φορές που έδινε κρυφά υφάσματα σε κυρίες που αντιλαμβανόταν ότι δεν υπήρχε περίπτωση να αγοράσουν κάτι, διότι δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν οικονομικά. Παρ' όλα αυτά τα "αντιεπιχειρηματικά" παραπτώματα, για πολλές δεκαετίες ήταν από τις πιο υγιείς και κερδοφόρες επιχειρήσεις της πόλης.

Εδώ και πολλά χρόνια, όταν πλησιάζουν οι γιορτές -και όχι μόνο- το ραδιόφωνο της πόλης υποφέρει από τις διαφημίσεις τοπικών επιχειρήσεων. Ειδικά, πολλές διαφημίσεις της Λαμίας δίνουν απαντήσεις σε πολλά "υπαρξιακά" ερωτήματα. Ποιος ήξερε ότι ο Άη Βασίλης χωράει από τις καμινάδες επειδή πηγαίνει σε γυμναστήριο της Λαμίας; Ποιός ήξερε ότι στη Λαμία υπάρχει η καλύτερη πίτσα στον κόσμο; Ποιός ήξερε ότι στη Λαμία υπάρχει το καλύτερο μαγειρευτό στην υφήλιο;

Ο Λαμιώτης έμπορος Βαγγέλης Κατσαντώνης μαζί με το προσωπικό του μπροστά απ’ το εμπόρευμά τους που το διαφημίζουν με τον δικό τους τρόπο. Σε πρώτο πλάνο στο κέντρο, ο νεαρός με το χέρι στη μέση, ο Βαγγέλης Γεωργίου. (Πηγή: Φωτογραφίες παζαριών γειτονικών κωμοπόλεων στα 1940 και 1947)

Ό,τι βλακεία και γκροτέσκα υπερβολή σκεφτεί και συμφωνήσει επιχειρηματίας και διαφημιστής ακούγεται στο ραδιόφωνο της πόλης. Οι φτηνιάρικες διαφημίσεις -όχι σε επίπεδο μπάτζετ- δεν είναι μόνο χαρακτηριστικό πιθηκοειδούς επαρχιωτισμού που γειώνει την ομορφιά της εντοπιότητας νομίζοντας ότι εκσυγχρονίζεται. Πριν ακόμα την εποχή του παππού, πολλές διαφημίσεις στις ΗΠΑ προσπαθούσαν με άθλιους τρόπους να κάνουν προσφιλή τα προϊόντα τους στον κόσμο. Είναι διαφορετικό το άγχος του εμπόρου -ειδικά τις γιορτές- να διώξει την πραμάτεια του, από την υποκουλτούρα να το κάνει με ελάχιστο σεβασμό στον καταναλωτή.

Δεκαετία 1970, εσώρουχα

Από τη δεκαετία του 19ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 20ου, οι διαφημιστές κάνανε το παν για να προωθήσουν προϊόντα ακόμα και αμφιβόλου ποιότητας. Από σεξουαλικά (υπο) νοούμενα έως και παιδεραστικά μηνύματα.

«Οι άνδρες τρελαίνονται για πωπούς» ήταν η ρεκλάμα γυναικείων εσώρουχων αρχές δεκαετίας 1970. Μπορεί να έχουμε περάσει από τη δεκαετία της σεξουαλικής απελευθέρωσης στις ΗΠΑ, αλλά αυτή η διαφήμιση σήμερα μάλλον θα αντιμετωπιζόταν ως υποτιμητική από τις φεμινίστριες. Για τους περισσότερους ήταν μια αλήθεια μερκετινίστικα «ντυμένη».

1882, Τσιγάρα

Το 1882 βγήκαν στην αγορά τα Dr. Batty's τα «Τσιγάρα που θεραπεύουν προσωρινά το άσθμα». Η διαφήμιση αποκτάει ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον με την ειλικρίνειά της, καθώς προειδοποιούσε ότι το προϊόν δεν συνιστάται για τα παιδιά κάτω των 6 ετών.

Την ίδια περίοδο διαφημίστηκε ένα πράγματι περίεργο προϊόν. «Το τονωτικό φάρμακο που κάνει παιδιά και ενήλικες σαν γουρούνια από το πάχος» ήταν ένα άγευστο τονωτικό που χορηγούνταν σε όσους έπασχαν από ελονοσία, μια θανατηφόρα ασθένεια της οποίας χαρακτηριστικό ήταν η αδυναμία.

Έτσι, με το φάρμακο του Grove γινόσουν χοντρός "σαν γουρούνι", ώστε να μην φαίνεται στην κοινωνία ότι υποφέρεις από κάποια ασθένεια που σε αφήνει σκελετωμένο. Ο δημιουργός του τονωτικού, Edwin Wiley Grove, έγινε πολυεκατομμυριούχος από αυτό το σκεύασμα.

Τη δεκαετία 1880 υπήρχε διαφήμιση "Μα τι κακό μπορεί να σου κάνει η κοκαΐνη. Με μόνο 15 σεντς θεραπεύεσαι αμέσως χωρίς να διατρέχει κανένας κίνδυνος". Προφανώς, μια τέτοια διαφήμιση σήμερα θα απαγορευόταν.

Grove’s Tasteless Chill Tonic

Τη δεκαετία του 1940 οι Αμερικανοί έβγαλαν την απαράδεκτη μπάρα σοκολάτας «Old Dick», σε πιστή μετάφραση «Σοκολάτα Πέος». Είναι μάλλον απίθανο να εμπνεύστηκαν οι Αμερικανοί το όνομα από χαρακτήρα νουβέλας του Κάρολου Νίκενς. Ήταν μια διαφήμιση σοκολάτας που ενθουσίαζε τη δεκαετία του 1940 το αμερικανικό καταναλωτικό κοινό. Μα πραγματικά απορεί κανείς πώς πείθεται κάποιος να φάει σοκολάτα με τέτοιο όνομα.

Δεκατία 1950, Μαλλί που σκοτώνει.

Τη δεκαετία του 1950 ήρθε η διαφήμιση εξευτελισμού της γυναικείας αξιοπρέπειας. «Νεαρή μου έχεις ένα λεπτό ακόμα πριν αναγκαστείς να αυτοκτονήσεις αφού έχεις τέτοιο άθλιο μαλλί". Μια ακραία διαφήμιση που προκαλούσε τις γυναίκες να δοκιμάσουν το σαμπουάν Charles Antell, για να ξεκινήσουν την ημέρα τους με μαλλί της προκοπής.

1956, περιοδικό Life

Στην ίδια δεκαετία βγήκε το μότο: «Μπορεί να έχει κοιλίτσα αλλά δείχνει ομορφούλα» της εταιρείας ρουχισμού Chubettes. Ήταν διαφήμιση που κυκλοφόρησε το 1956 και παρότρυνε τους γονείς να αγοράσουν ρούχα στα χοντρούλικα αμερικανάκια τους που να κρύβουν τα κιλά τους, ώστε να "δείχνουν το ίδιο όμορφα, όπως του γείτονα" ! Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970, η διαφήμιση αυτή θα έπαιζε σαν τα Jumbo σήμερα.

Δεκαετία 1970. «Ό,τι μπορείς να κάνεις χωρίς το κοστούμι τώρα μπορείς να το κάνεις με το κοστούμι». Ήταν παντελόνια από πολυεστέρα που έκλειναν το μάτι στους ομοφυλόφιλους με τρόπο που δεν τιμούσε ιδιαίτερα το ομοφυλοφιλικό κίνημα.

Για μερικούς, η σεξουαλική απελευθέρωση της δεκαετίας του 1960 σήμαινε και σεξουαλική απελευθέρωση προς μικρά παιδιά τη δεκαετία του 1980.

"Επειδή η αθωότητα είναι πιο σέξι απ' όσο νομίζεις".

«Επειδή η αθωότητα είναι πιο σέξι απ’ όσο νομίζεις», ήταν μια διαφήμιση της δεκαετίας του 1980 που διαπερνάει την οποιαδήποτε φαντασία για να καταλήξει και να διεγείρει μόνο αυτή των παιδόφιλων, προτείνοντας προϊόντα καλλωπισμού για μικρά παιδιά ώστε να δείχνουν πιο σέξι.

Δεκαετία 1970, ανδρικά παντελόνια.

Τη δεκαετία του 1990, η εξέλιξη των βιντεοπαινιδιών έκανε θραύση. Οι μεγάλες εταιρείες τσιμπήσαν την εξάρτηση εκατομμυρίων χρηστών-καταναλωτών και το διακωμώδησαν, πουλώντας περισσότερα παιχνίδια.

Σε διαφήμιση εταιρείας παιχνιδιών «Όσο πιο πολύ το παίζει τόσο πιο σκληρό (δύσκολο) γίνεται» για το νέο βιντεοπαιχνίδι που ενθαρρύνει τα παιδιά για το ίδιο πράγμα: να πιάσουν το τζόιστικ, αφήνοντας το παιχνίδι στην αλάνα. Φυσικά, η μόδα μόλυνε και τους ενήλικες κάνοντας αφενός διαφημιστικό πάταγο και τα κρεβάτια να σιγήσουν γι αυτό και σε διαφήμιση της Neo Geo η καλλονή της αφίσας έλεγε "Θυμάμαι όταν δεν ξεκολλούσε τα χέρια του από πάνω μου".

 

  • Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr
  • Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.