Ο άτυπος κοινωνικός πόλεμος

Σταύρος Λυγερός688


+100%-

του Σταύρου Λυγερού  –

Ένα χρόνο πριν από την εκδήλωση της κρίσης, στις αρχές του 2009, εκτιμούσα ότι «οι πολίτες παρακολουθούν με έκδηλη ανησυχία μια κρίση που απειλεί στην καλύτερη περίπτωση να επιδεινώσει την καθημερινότητά τους και στη χειρότερη να επιφέρει δραματική ανατροπή της. Όλα δείχνουν ότι από οικονομικής απόψεως τα χειρότερα είναι μπροστά κι όχι πίσω. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αυξάνονται οι πιθανότητες ενός κραχ, το οποίο θα πλήξει αυτά που οι άνθρωποι θεωρούν σταθερές στη ζωή τους: την εργασία, τη σύνταξη, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κτλ. Η βαθμιαία αποσταθεροποίηση του κοινωνικού ιστού συντελείται σ’ ένα περιβάλλον που έχει διαφοροποιηθεί ποιοτικά σε σύγκριση με το παρελθόν» (Καθημερινή, 12-3-2009).

Η κρίση δεν έχει μόνο στενά οικονομικές επιπτώσεις. Τροφοδοτεί και τη διάχυτη εγκληματικότητα, δημιουργώντας ένα κλίμα γενικής ανασφάλειας. Οι διαρρήξεις και οι ληστείες αντιπροσωπεύουν μια απτή και συγκεκριμένη απειλή για τους απλούς πολίτες. Προφανώς, η εγκληματικότητα δεν είναι παιδί της οικονομικής κρίσης. Προϋπήρχε, αλλά η όξυνση της κρίσης αποδεδειγμένα την τροφοδοτεί, επειδή αποσταθεροποιεί και διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό σε ένα περιβάλλον που έχει διαφοροποιηθεί ποιοτικά σε σύγκριση με το όχι μακρινό παρελθόν.

Τα ελάχιστα περιθώρια έστω και περιστασιακής απασχόλησης ενός μεγάλου αριθμού Ελλήνων, τους υποχρεώνει να φυτοζωούν. Η κρίση εξωθεί κάποια από τα άτομα που βρίσκονται σε απόγνωση να διολισθήσουν στο έγκλημα για να επιβιώσουν, δημιουργώντας ένα εφιαλτικό τοπίο. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για τους μετανάστες.

Ιδεολογήματα χωρίς ουσία

Η διαφορά, βεβαίως, οφείλεται σε κοινωνικούς και όχι σε φυλετικούς λόγους. Οι άνεργοι Έλληνες έχουν κατά κανόνα κάποιο κλαδί να κρατηθούν και ταυτοχρόνως ο οικογενειακός και κοινωνικός τους περίγυρος λειτουργεί εν μέρει ανασταλτικά. Τίποτα από τα δύο δεν ισχύει για τους μετανάστες, ειδικά για τους παράνομους, που έχουν μεγαλύτερο πρόβλημα επιβίωσης, έστω και στο περιθώριο.

Η συσσώρευση μεταναστών, οι οποίοι δεν βρίσκουν εργασία και όποτε βρίσκουν είναι προφανώς μαύρη και κακοπληρωμένη, λειτουργεί σαν θερμοκήπιο για την ανομία και την ασυδοσία. Προσθέτει δε μια νέα διάσταση σε ένα ήδη εκρηκτικό μείγμα. Οι κοινωνικές ισορροπίες έχουν υπονομευθεί καίρια. Κυρίως η Αθήνα έχει μετεξελιχθεί σε πολυσύνθετο μητροπολιτικό κέντρο, εντός του οποίου υπάρχουν απροσπέλαστα επίπεδα.

Το τραγικό σ’ αυτή την υπόθεση είναι ότι η δημόσια συζήτηση για την εγκληματικότητα έχει εκφυλιστεί σε αντιπαράθεση ιδεολογημάτων. Όσο αυθαίρετος, ανόητος και μισαλλόδοξος είναι ο ισχυρισμός ότι για την εγκληματικότητα υπεύθυνοι είναι μόνο οι μετανάστες, άλλο τόσο αυθαίρετο, ανόητο και συμπλεγματικό είναι να τους αθωώνεις εκ των προτέρων για να αποδείξεις ότι δεν είσαι ξενόφοβος και ρατσιστής. Η υπέρμετρη συμμετοχή των μεταναστών κυρίως στο διάσπαρτο έγκλημα, που στρέφεται συνήθως εναντίον απροστάτευτων μικρομεσαίων πολιτών, επιβεβαιώνεται καθημερινά και εμπειρικά και από τα στατιστικά στοιχεία.

Άρνηση της πραγματικότητας

Είναι παραπλανητικό να υπολογίζεται το ποσοστό εγκληματικότητας των μεταναστών με βάση το σύνολο των ποινικών αδικημάτων. Όσον αφορά στην κοινωνική ανασφάλεια, οι πιο κρίσιμες κατηγορίες είναι οι διαρρήξεις, οι ένοπλες ληστείες, οι βιασμοί και οι φόνοι. Δεν είναι το οικονομικό έγκλημα. Το ανησυχητικό είναι ότι οι ένοπλες ληστείες έχουν προ πολλού πάψει να είναι σπάνιο φαινόμενο. Και ακόμα πιο ανησυχητικό είναι πως οι κακοποιοί συνήθως φέρουν πυροβόλα όπλα, τα οποία και χρησιμοποιούν με ευκολία. Ορισμένοι εξ αυτών σκοτώνουν ακόμα και για λίγα ευρώ.

Η τάση μιας κατηγορίας δημοσιολόγων να αρνούνται την πραγματικότητα φέρνει το ακριβώς αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα: Όταν στη διάχυτη ανασφάλεια των πολιτών απαντάς με ιδεολογικούς κεραυνούς εναντίον του ρατσισμού, δεν κάνεις τίποτα άλλο από το να τον ενισχύεις. Όσο το αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών θα μεγαλώνει, τόσο οι τυφλές αντιδράσεις θα πληθαίνουν και θα προσλαμβάνουν ακραίες μορφές. Ο μόνος τρόπος για να αναχαιτίσεις την εξάπλωση της ξενοφοβίας και του ρατσισμού είναι να αναγνωρίσεις το πρόβλημα και να προσπαθήσεις να το αντιμετωπίσεις με συντεταγμένο και αποτελεσματικό τρόπο.

Η εγκληματικότητα τείνει να μετατραπεί σε μια μορφή άτυπου κοινωνικού πολέμου. Μια άλλη μορφή άτυπου κοινωνικού πολέμου είναι ο χουλιγκανισμός. Οι χούλιγκαν εμφανίζονται ως οπαδοί ανταγωνιστικών ομάδων, οι οποίοι εξ αυτού τρέφουν αντιπαλότητα και συγκρούονται μεταξύ τους. Αυτό, όμως, είναι το πρώτο επίπεδο.

Οι στρατοί των χούλιγκαν

Για τους χούλιγκαν, το σύμβολο μιας ομάδας είναι η σημαία τους και η διεξαγωγή ενός αγώνα είναι η αφορμή. Η σύγκρουση είναι αυτοσκοπός και όχι αποτέλεσμα ενός γεγονότος. Επειδή στη συντριπτική πλειοψηφία τους προέρχονται από λαϊκά στρώματα και νιώθουν ότι δεν έχουν στον ήλιο μοίρα, η σύγκρουση είναι ένας τρόπος να υπάρξουν. Και για τους επαγγελματίες αρχηγούς τους, είναι ένας τρόπος να επιβεβαιώσουν τον ρόλο τους και συχνά να αντλήσουν πρακτικά οφέλη.

Οι ιδιοκτήτες των μεγάλων ΠΑΕ έχουν τεράστια ευθύνη, γιατί εξέθρεψαν το φαινόμενο. Του προσέφεραν ταυτότητα και την κάλυψη των συνδέσμων. Υπέκυψαν στον πειρασμό να αποκτήσουν ιδιωτικό στρατό. Ο στρατός αυτός, όμως, γρήγορα ξέφυγε από τον έλεγχο. Ακόμα και όταν δήλωνε πίστη στον πρόεδρο, δεν ήταν εξάρτημά του. Ανέπτυξε και δικές του αυτόνομες δραστηριότητες.

Οι περισσότεροι σύνδεσμοι δεν έγιναν μόνο κέντρα στρεβλής κοινωνικοποίησης ενός λιμνάζοντος λούμπεν νεανικού δυναμικού που έχει ανάγκη από υπαρξιακή διέξοδο. Έγιναν, παραλλήλως, και κέντρα παράνομων δραστηριοτήτων (διακίνησης ναρκωτικών, στρατολόγησης μπράβων κτλ.), καθώς και θερμοκήπια μικρονονών και συμμοριών, που προσπαθούν να βρουν τη δική τους θέση στον χώρο του υποκόσμου.

Η Πολιτεία πρέπει να βρει τρόπους να διώξει τους χούλιγκαν από τα γήπεδα. Ακόμα και αν το καταφέρει, όμως, δεν θα έχει λύσει το πρόβλημα. Το φαινόμενο, άλλωστε, έχει ήδη αρχίσει να μετατοπίζεται και εκτός των αγωνιστικών χώρων.

bookmark icon