ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Τα ειδεχθή εγκλήματα “αναβιώνουν” τη θανατική ποινή

Τα ειδεχθή εγκλήματα "αναβιώνουν" τη θανατική ποινή
Ακολουθήστε το SLpress.gr στο Google News και μείνετε ενημερωμένοι

Η θανατική ποινή έχει καταργηθεί στο 70% των κρατών του κόσμου και είναι ανενεργή στο 90% από αυτά. Οι ΗΠΑ δεν είναι μεταξύ των τελευταίων, γιατί διατηρούν την ποινή σε πολλές πολιτείες. Εκεί, προχτές, προστέθηκε μια πρωτοβουλία της Νότιας Καρολίνα, να επαναφέρει το εκτελεστικό απόσπασμα ως επιλογή έναντι της ηλεκτρικής καρέκλας και της θανατηφόρου ένεσης, ενώ χτες έγινε και εκτέλεση στο Τέξας, ενός Αφροαμερικανού που σκότωσε 83χρονη, παρότι ο δράστης είχε μειωμένο καταλογισμό και είχε (τότε) το ελαφρυντικό της μετεφηβικής ηλικίας.

O 40χρονος θανατοποινίτης, όταν ήταν 20 ετών, είχε σκοτώσει την αδελφή της γιαγιάς του με ένα ρόπαλο και της είχε κλέψει 30 δολάρια, για να αγοράσει ηρωίνη. Παρότι η έκκληση για να του δοθεί χάρη υπογράφηκε από 160.000 άτομα, μεταξύ των οποίων και η κόρη του θύματος, η εκτέλεση έλαβε χώρα τελικά. Ο ίδιος, στο αίτημα προς χάρη, έλεγε ότι «δεν είμαι ο ίδιος άνθρωπος με εκείνον που φυλακίσατε δικαίως πριν από 20 χρόνια. Τότε ήμουν 19 στα 20 και ήμουν τοξικομανής».

Σημειωτέον, οι ΗΠΑ έχουν υψηλό ποσοστό ψηφοφόρων υπέρ της θανατικής ποινής (56% το 2020). Είναι, μάλιστα, εντυπωσιακό ότι αν και παίζει ρόλο αν κάποιος είναι Ρεπουμπλικάνος ή Δημοκράτης, οι υπέρμαχοι της θανατικής ποινής είναι σε όλες τις κοινωνικές ομάδες η πλειοψηφία, ακόμα και στους πτυχιούχους Πανεπιστημίου. Οι Αμερικανοί πτυχιούχοι υποστήριζαν την θανατική ποινή σε ποσοστό 60% το 2000, σε ποσοστό 53% το 2010 και πρόσφατα (τελευταία τετραετία) σε ποσοστό 46%.

Στη Γαλλία το 2017 ήταν υπέρ της θανατικής ποινής το 45% και κατά το 51% (4% απαντά “δεν είμαι βέβαιος”). Στη Βρετανία, την εποχή που οι Έλληνες ήταν υπέρ της θανατικής ποινής σε ποσοστό 39% (1978) στη Βρετανία ήταν υπέρ το 75% και το 2014 πάλι υπέρ ήταν το 54%. Παρόμοια η εικόνα και στην Αυστραλία. Στην Σκωτία, όπου η τελευταία εκτέλεση έγινε το 1963, το 41% τάσσεται υπέρ της επαναφοράς της θανατικής ποινής (δημοσκόπηση του 2019).  Σε όλες τις χώρες παρουσιάζονται πάντως και διακυμάνσεις κατά καιρούς.

Τουρκία και Ελλάδα

Η ευρωπαϊκή στάση είναι σαφής επ΄αυτού. Στην Τουρκία (όπου η θανατική ποινή καταργήθηκε για ενταξιακούς στην ΕΕ λόγους το 2004 παρά τις αντιδράσεις των Τούρκων), η κυβέρνηση  κατά καιρούς επαναφέρει για προεκλογικούς λόγους το ζήτημα. Όταν ο Ερντογάν το έθεσε ξανά, πρώτη η Γερμανία ξεκαθάρισε τη θέση της και  δήλωσε ότι τυχόν επαναφορά της ποινής θα αποτελούσε εμπόδιο για τη συνέχιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων ενώ απαγόρευσε προκαταβολικά την διενέργεια τέτοιου δημοψηφίσματος στην τουρκική πρεσβεία και στα τουρκικά προξενεία στην Γερμανία.

Παλαιότερες διεθνείς έρευνες δείχνουν βαθύ χάσμα στις αντιλήψεις των λαών, που εν τω μεταξύ μπορεί να έχουν αλλάξει σε σύγκριση με το 2007, αλλά για τότε πάντως δείχνουν τη μεγάλη διαφορά νοοτροπίας, εν μέρει αποτέλεσμα και της εγκληματικότητας ή των εμφύλιων σπαραγμών σε κάποια κράτη στο πρόσφατο παρελθόν. Τότε για παράδειγμα ήταν υπέρ της θανατικής ποινής το 35% των Γερμανών, το 31% των Ιταλών και το 28% των Ισπανών. Στον Καναδά ήταν υπέρ το 44%, ενώ στην Νότιο Κορέα το 72% και στο Μεξικό επισης το 71%.

  Να κάνω την τέταρτη δόση ή να περιμένω;

Στην Ελλάδα, η θανατική ποινή καταργήθηκε για όλα τα εγκλήματα εκτός από αυτό της εσχάτης προδοσίας το 1975 και για όλα τα εγκλήματα εν καιρώ ειρήνης το 1993, ενώ το  2004 καταργήθηκε και για τα αδικήματα εν καιρώ πολέμου, δηλαδή πλέον για όλα τα κακουργήματα. (Οι καταδίκες των πραξικοπηματιών μετατράπηκαν σε ισόβια). Το 1978 σε δημοσκόπηση στην Ελλάδα, το 60,9 % είχε ταχθεί υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής. Σύμφωνα με μια ερμηνεία της εποχής, αυτή η στάση έδειχνε χαλάρωση της συλλογικής αντίδρασης απέναντι στην ανθρωποκτονία και υποβάθμιση της συλλογικής συνείδησης περί της αξίας της ζωής.

Όμως, οι περισσότεροι ειδικοί ερμηνεύουν διαφορετικά αυτή τη θέση. Εκτιμούν ότι, η απόρριψη της ποινής του θανάτου έδειχνε πως οι περισσότεροι πλέον έκριναν πως, η αξία της ανθρώπινης ζωής είναι τέτοια ώστε η αφαίρεσή της να μη γίνεται κοινωνικά ανεκτή, ούτε ως κύρωση της πράξης που θίγει το έννομο αγαθό της ζωής (Δασκαλάκης Η. “ Απονομή της Ποινικής Δικαιοσύνης στην Ελλάδα”, Αθήνα: Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, 1983, σελ. 187).

Τι δείχνουν οι έρευνες

Η δημοσκόπηση του 1978 έδειχνε ότι κατά της θανατικής ποινής τάσσονταν περισσότερο οι νέοι, οι φοιτητές, οι υπάλληλοι του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα και γενικά άτομα σχετικά υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου, όπως αναφέρεται από την Ε. Λαμπροπούλου στο βιβλίο “Κοινωνιολογία του Ποινικού Δικαίου και των θεσμών της Ποινικής Δικαιοσύνης”. Η ίδια έρευνα τότε έδειξε ότι γενικά δεν υπήρχε απόκλιση μεταξύ του κοινού περί δικαίου αισθήματος και των ποινών, με εξαίρεση την θανατική ποινή, καθώς οι ερωτώμενοι απάντησαν ποια είναι κατά την κρίση τους η σωστή ποινή για μια σειρά από αδικήματα (κλοπές, βιασμούς, ανθρωποκτονίες, ληστείες, απάτες κ.λπ.).

Διαπιστώθηκε ότι οι απαντήσεις των πολιτών συνέπιπταν σε μεγάλο βαθμό με τις ήδη ισχύουσες προβλεπόμενες ποινές του Ποινικού Κώδικα, και ότι η μόνη διαφοροποίηση αφορούσε στην θανατική ποινή για ανθρωποκτονία από πρόθεση. Για αυτό το κακούργημα, το μεγαλύτερο ποσοστό των ερωτηθέντων υπέδειξε ως αρμόζουσα ποινή την ισόβια κάθειρξη, την ίδια στιγμή που ένα μικρότερο ποσοστό (22,4%) τάχθηκε υπέρ της θανατικής ποινής κι ένα 20,4% υπέρ της πρόσκαιρης κάθειρξης. Επίσης τότε δεν ήταν ευρέως συζητούμενο το θέμα της παιδεραστίας, κακούργημα που απασχολεί την τελευταία 20ετία και που για πολλούς ακόμη και σήμερα απαιτεί αυστηρότερη ποινική διαχείριση. Δεν υπάρχουν επικαιροποιημένα στοιχεία με ανάλογη έρευνα τα τελευταία χρόνια, ώστε να διαφαίνεται η “απόσταση” ή, απεναντίας, η ταύτιση του πολίτη με την ισχύουσα πλέον νομοθεσία.

Σε τρέχον διαδικτυακό γκάλοπ το 51,9% των Ελλήνων τάσσεται κατά της θανατικής ποινής και το 42,9% υπέρ, με το 5,2% να απαντά “δεν ξέρω”. Σημαντικό ρόλο στις δημοσκοπήσεις αυτές πάντως παίζει και η περίοδος κατά την οποία έγιναν.  Είναι σκόπιμο αυτές να γίνονται με μεγάλο εύρος χρόνου, ώστε να μην αποτελούν αποτύπωμα συγκεκριμένης περιόδου ή γεγονότος. Άλλες είναι οι απαντήσεις των ίδιων ανθρώπων σε ψύχραιμες ή ουδέτερες στιγμές και άλλες π.χ. την πρώτη εβδομάδα μετά το έγκλημα τα Γλυκά Νερά. Το 1978, σε δημοσκόπηση όπως προαναφέρεται, το 60,9% είχε ταχθεί υπέρ της κατάργησής της θανατικής ποινής, αλλά όταν έγινε παρόμοια δημοσκόπηση λίγα χρόνια αργότερα με την επικαιρότητα εστιασμένη στην “εταιρία δολοφόνων”, που σκότωνε ηλικιωμένους για την περιουσία τους, το 72% τάχθηκε κατά της κατάργησης της θανατικής ποινής.

  Συνάντηση στη Σαμοθράκη με τον πιο γλωσσομαθή Έλληνα!

Όμως, το 72% αυτό είχε “εξαχθεί” με συγκεκριμένο τρόπο, καθώς το ερώτημα δεν ήταν γενικώς περί θανατικής ποινής, αλλά συγκεκριμένο σε βαθμό υποβολής: «Θα θέλατε να καταδικαστούν σε θάνατο τα μέλη της εταιρείας δολοφόνων; ” Ο τρόπος δηλαδή που διενεργείται μια δημοσκόπηση (με “ανοιχτά” ή “κλειστά” ερωτήματα, με φράσεις και λεξιλόγιο ανάλογο) ουσιαστικά μπορεί και να καθοδηγεί τις απαντήσεις.

Η τελευταία εκτέλεση

Στη χώρα μας η τελευταία εκτέλεση  έγινε στις 25 Αυγούστου 1972, όταν τυφεκίσθηκε ο 27χρονος Βασίλης Λυμπέρης επειδή είχε κάψει την πεθερά του, την εν διαστάσει σύζυγό του και τα δύο τους παιδιά. Η εκτέλεση τότε έγινε στο πεδίο βολών εφέδρων αξιωματικών. Μάλιστα πριν από την εκτέλεση ο διοικητής ζήτησε εθελοντές. Περιέγραψε στους ενστόλους το έγκλημα που είχε διαπραχθεί και αντί για 12 που χρειαζόταν, προσφέρθηκαν 30 για το εκτελεστικό απόσπασμα. Εντούτοις, εκείνος που θα έδινε την χαριστική βολή, δεν μπόρεσε να την εκτελέσει και ανέλαβε άλλος, που κι εκείνος δεν μπόρεσε να πυροβολήσει, οπότε ανέλαβε τρίτο άτομο, παρότι και οι τρεις είχαν προσφερθεί εθελοντικά και ο Λυμπέρης ήταν ήδη νεκρός.

Στην Ελλάδα επαναφέρεται κατά καιρούς το θέμα από κόμματα χρησιμοποιώντας, μάλλον ψηφοθηρικά ως, τρόπον τινά, δόλωμα, το θέμα της παιδεραστίας και ζητώντας την θανατική ποινή ειδικά για το συγκεκριμένο έγκλημα. Το θέμα είχε ανακινηθεί ξανά το 2015 όταν ένας 27χρονος Βούλγαρος τεμάχισε την νεκρή κόρη του. Επίσης, σάλος είχε προκληθεί παλιότερα και για τον Μανώλη Δουρή που είχε καταδικαστεί για τον βιασμό και τον στραγγαλισμό του γιου του. Βασανίστηκε από συγκρατουμένους του και τελικά αυτοκτόνησε στη φυλακή, γεγονός που σε μερίδα του πληθυσμού προκάλεσε ικανοποίηση.

Υπήρχε μια σημαντική λεπτομέρεια σε εκείνην την φρικτή υπόθεση: στο σώμα του παιδιού βρέθηκε γενετικό υλικό και άλλων, και έμεινε η υπόνοια ότι ίσως ο πατέρας ομολόγησε για να καλύψει τρίτο ή τέταρτο άτομο που παραμένει/παραμένουν εκτός φυλακής και που η ταυτότητά τους δεν διερευνήθηκε ιδιαίτερα λόγω της “κοινωνικής κατακραυγής”, καθώς όλοι τότε επέλεξαν να κλείσει γρήγορα η υπόθεση μετά την ομολογία. Ο σάλος και η ξεσηκωμένη κοινή γνώμη δεν είναι πάντα οι καλύτεροι σύμβουλοι στην πλήρη διαλεύκανση εγκλημάτων, καθώς ειδικά στις ΗΠΑ έχει διαπιστωθεί με εκ των υστέρων DNA τεστ ότι οι κάποιοι εκτελεσθέντες ήταν αθώοι .

  • Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr
  • Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.
Ακολουθήστε το SLpress.gr στο Google News και μείνετε ενημερωμένοι