Η πετρελαϊκή βιομηχανία σε σταυροδρόμι

Ελευθέριος Τζιόλας
1

του Ελευθέριου Τζιόλα  – 

Στα τέλη Μαΐου 2017, ο ΟPΕC (οργανισμός πετρελαιοπαραγωγών χωρών) και άλλοι ανεξάρτητοι παραγωγοί πετρελαίου συμφώνησαν να επεκτείνουν τις περικοπές στην παραγωγή πετρελαίου μέχρι τον Μάρτιο του 2018. Τότε, οι περισσότεροι αναλυτές ανέμεναν ότι η αγορά θα ανταμείψει την ανακοίνωση με κάποιο ράλι τιμών. Αυτή η πρόβλεψη ενισχύθηκε από μια μικρή ανάκαμψη των τιμών, η οποία οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε δηλώσεις που έγιναν στη συνάντηση του ΟPΕC και στον απόηχό τους.

Παραδόξως, η επίσημη ανακοίνωση περικοπών στην παραγωγή προκάλεσε πτώση τιμών, η οποία ακύρωσε σχεδόν όλα τα κέρδη που οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες είχαν αποσπάσει από την ανακοίνωση της αρχικής συμφωνίας. Απώλειες, όμως, που αντισταθμίζονται από τα μεγάλα περιθώρια κέρδους, μεταξύ των χαμηλών τιμών αργού και σταθεροποιημένων σχετικά υψηλά τιμών διϋλισμένων προϊόντων της αγοράς. Ιδιαίτερα για μονάδες εξελιγμένων τεχνολογιών κατεργασίας αργού με έμφαση στα ελαφρά και »λευκά» πετρελαιοειδή.

Είναι προφανές ότι χρειάζεται μια βαθύτερη διερεύνηση, τη στιγμή, μάλιστα, που φέτος η ζήτηση πετρελαίου υποχωρεί, λειτουργώντας ως πρόσθετο εμπόδιο στις περικοπές  και διατηρώντας σταθερές τις τιμές γύρω στο 50 δολάρια. Κατά τη διάρκεια των έξι μηνών από την έναρξη των περικοπών στην παραγωγή, το ευρύτερο τοπίο της ενέργειας συνέχισε να υφίσταται σεισμικές μεταμορφώσεις.

Φθηνή και «πράσινη» ενέργεια

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) έχουν επιτύχει ρεκόρ χαμηλών τιμών που τις καθιστούν ανταγωνιστικές με τα ορυκτά καύσιμα για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το Bloomberg New Energy Finance (BNEF) υπολογίζει ότι τα φωτοβολταϊκά συστήματα θα είναι φθηνότερα από ό,τι ο άνθρακας παγκοσμίως έως το 2021 και με σταθερή πτώση κόστους 60%-80% τα τελευταία πέντε χρόνια.

Παρόλα αυτά, λόγω της ανόδου της ενεργειακής ζήτησης-κατανάλωσης, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, κυρίως, από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, θα κορυφωθούν το 2026. Η Κίνα και η Ινδία αναμένεται να αυξήσουν θεαματικά τη ζήτηση πετρελαίου τις επόμενες δεκαετίες, με κορύφωση την πενταετία 2025-2030. Προχώρησαν, μάλιστα, σε κολοσσιαία σχέδια για ηλεκτρικά οχήματα (EVs) που θα αλλάξουν τις μελλοντικές προοπτικές.

Προ καιρού, ο πρόεδρος Τράμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού, επιφέροντας ένα χτύπημα στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας υπέρ των ορυκτών καυσίμων. Όπως δείχνουν τα πράγματα, όμως, αυτό θα αντισταθμισθεί χωρίς σοβαρές μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Οι κινήσεις του OPEC

Όταν ο ΟPEC αποφάσισε να ανοίξει τους κρουνούς στα τέλη του 2014 και να υπερασπιστεί το μερίδιό του από τους παραγωγούς σχιστολιθικού πετρελαίου των ΗΠΑ, αξιοποιούσε το συγκριτικά χαμηλό κόστος παραγωγής του για να οδηγήσει τους Αμερικανούς παραγωγούς υψηλού κόστους έξω από την αγορά. Στα δύο χρόνια ανταγωνιστικής φθοράς που ακολούθησαν, οι παραγωγοί σχιστολιθικού επέδειξαν ανθεκτικότητα, στηριζόμενοι σε κέρδη από την αποτελεσματικότητα, αντιστάθμιση και μείωση του κόστους για να επιβιώσουν.

Εκτός από τον σκληρό ανταγωνιστή του σχιστολιθικού πετρελαίου και ενώ υπήρξε μια ορισμένη συμμόρφωση με τη συμφωνία του OPEC, πρέπει να σημειωθεί η ιστορικά διαμορφωμένη πλέον απόκλιση της Ρωσίας. Η Ρωσία ρίχνει πάντα στην αγορά επί πλέον προσφορά. Επίσης, έχουμε τη θεαματική επανεμφάνιση των πλωτών αποθηκών στην Ασία και εν μέρει στην Αφρική. Η Νιγηρία και η Λιβύη έχει απαλλαγεί από τις δεσμεύσεις της συμφωνίας με σκοπό, μέσω της αύξησης της παραγωγής πετρελαίου, να αντλήσουν πόρους για να αντιμετωπίσουν τις εσωτερικές συγκρούσεις.

Η Λιβύη, για την οποία υπάρχει ενδιαφέρον εκ μέρους της Ελλάδας και άλλων μεσογειακών χωρών, ξεπέρασε πρόσφατα τις 800.000 bpd από 570.000 bpd πριν από τις περικοπές. Στόχος της είναι να φθάσει σύντομα το 1.000.000 bpd και τελικά να φθάσει το επίπεδο παραγωγής πριν από τον εμφύλιο πόλεμο, στα 1.600.000 bpd.

Στο προσκήνιο η κλιματική αλλαγή

Τί θα συμβεί, όμως, στα τέλη Μαρτίου 2018 και μετά; Θα δούμε μια επανάληψη των τελευταίων τριών ετών, όπου ο ΟPEC και οι εταίροι του για να υπερασπιστούν το μερίδιο αγοράς θα ανοίξουν τους κρουνούς, ενώ και οι παραγωγοί σχιστολιθικών στις ΗΠΑ θα σηκώσουν το γάντι, οδηγώντας σε αύξηση των αποθεμάτων; Ένα τέτοιο σενάριο δεν είναι υπερβολικό, δεδομένου ότι οι Αμερικανοί παραγωγοί σχιστολιθικού έχουν πρόσβαση σε φθηνή πίστωση, που τους επιτρέπει να αναλαμβάνουν στοιχήματα και να αξιοποιούν  χρηματοοικονομικά εργαλεία, όπως η αντιστάθμιση για υψηλότερες τιμές.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η πετρελαϊκή βιομηχανία πρέπει να αξιολογηθεί στο πλαίσιο αφενός της πολιτικής και των συμφωνιών για το κλίμα, αφετέρου της ευρύτερης ενεργειακής βιομηχανίας, καθώς οι κανονισμοί και ο ανταγωνισμός με εναλλακτικές πηγές ενέργειας θα καθορίσουν τις εξελίξεις. Παρά τις κινήσεις Τραμπ, θα είναι όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί η αλλαγή του κλίματος και οι συνακόλουθοι καταστροφικοί κίνδυνοι, όταν, μάλιστα, το περασμένο έτος καταγράφηκαν ανοδικές θερμοκρασίες παγκοσμίως.

Η θερμοκρασία στην Αρκτική ανέρχεται με διπλάσιο ρυθμό από τις παγκόσμιες θερμοκρασίες. Και, στο άλλο άκρο, η Ανταρκτική γίνεται πράσινη, καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης των βρύων έχει εκτοξευθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Τα δε παρατεταμένα κύματα θερμότητας στο Βόρειο Ημισφαίριο και η άνοδος της ωκεάνιας οξύτητας αποτελούν αδιαμφισβήτητα σημάδια ανεπανόρθωτης προσβολής του γήινου οικοσυστήματος.