Αυλαία για τον μεγάλο μαέστρο των γουέστερν σπαγγέτι

Λυκοκάπης Γιώργος
1458
Αυλαία για το μεγάλο μαέστρο των σπαγγέτι γουέστερν, Γιώργος Λυκοκάπης

«Μου αρέσει να τους βλέπω να σκοτώνονται». Με αυτή την φράση λέγεται πως ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αιτιολογούσε την μεγάλη αγάπη που είχε για τις ταινίες γουέστερν. Ήταν το είδος με το οποίο πολλοί ταύτισαν τον Ένιο Μορικόνε, παρόλο που οι συνθέσεις για ταινίες γουέστερν (συγκεκριμένα τα ιταλικά γουέστερν σπαγγέτι) αποτελούσαν μόλις το 8% του πλούσιου έργου του.

Πράγματι ο μεγάλος Ιταλός μουσικοσυνθέτης είχε καταπιαστεί με όλα τα κινηματογραφικά είδη, από γκανγκστερικά έπη και αστυνομικά θρίλερ, μέχρι και το πολιτικό σινεμά της δεκαετίας '70. Όμως το κοινό παγκοσμίως τον γνώρισε και τον αγάπησε από τις συνθέσεις του για τα ιταλικά γουέστερν σπαγγέτι, κυρίως αυτών του μετρ του είδους Σέρτζιο Λεόνε, με τον οποίο υπήρξαν παιδικοί φίλοι και συμμαθητές.

Τις δεκαετίες του '60 και του '70 οι θεατές λάτρευαν να "βλέπουν να σκοτώνονται" ο Λι Βαν Κλιφ, ο Τζιαν Μαρία Βολοντέ, ο Κλάους Κίνσκι και άλλοι χαρακτηριστικοί "κακοί", στις ατμοσφαιρικές μονομαχίες με τις οποίες ταυτίστηκε η "τριλογία των δολαρίων" του Λεόνε ("Για μια χούφτα δολάρια", "Μονομαχία στο Ελ Πάσο", "Ο Καλός, Ο Κακός και ο Άσχημος"), αλλά και το "Κάποτε στη Δύση" που ακολούθησε.

Ταινίες που σίγουρα δεν θα έκαναν την ίδια αίσθηση χωρίς αυτήν την ιδιαίτερη μουσική του Μορικόνε, ένα ποτ πουρί από εκκλησιαστικά όργανα, τρομπέτες, ηλεκτρικές κιθάρες και εκείνο το χαρακτηριστικό σφύριγμα που έμενε στα χείλη του θεατή μετά το τέλος της ταινίας.

Έβαλαν τα γυαλιά στους Αμερικανούς

Μπορεί το γουέστερν να υπήρξε το κατεξοχήν κλασικό είδος του αμερικανικού κινηματογράφου, όμως τα soundtrack των αμερικανικών γουέστερν δεν υπήρξαν ιδιαίτερα αξιομνημόνευτα (με επιμέρους εξαιρέσεις, όπως το εκπληκτικό μουσικό θέμα από το "Και οι εφτά ήταν υπέροχοι"). Τελικώς αποδείχτηκε πως δύο Ιταλοί, ένας συνθέτης και ένας σκηνοθέτης, θα κατάφερναν να συναγωνιστούν τους μεγάλους Αμερικανούς δημιουργούς, βάζοντας τους τα γυαλιά!

Στην πραγματικότητα κανείς δεν περίμενε ότι το φτηνιάρικο "Για μια χούφτα δολάρια", που βγήκε στις οθόνες το 1964, πως θα σημείωνε επιτυχία. Ούτε και οι ίδιοι οι Ιταλοί συντελεστές του, οι οποίοι "κρύφτηκαν" πίσω από αμερικανικά ψευδώνυμα! Ο Λεόνε ήταν ο Μπομπ Ρόμπερτσον, ο "κακός" Βολοντέ ήταν ο Τζον Γουέλς και ο Μορικόνε ο Ντόναλντ Σάβιο.

Το μόνο πραγματικό όνομα που είχε εμφανιστεί στους τίτλους της ταινίας ήταν του πρωταγωνιστή, ενός (τότε) ασήμαντου Αμερικανού ηθοποιού που δεν φαίνονταν ότι θα κάνει καριέρα, του Κλιντ Ίστγουντ. Λεόνε και Μορικόνε έμοιαζαν σαν "ψάρια έξω από το νερό". Ήταν οι συντελεστές μιας ταινίας γουέστερν την στιγμή που όχι μόνο δεν είχαν ταξιδέψει ποτέ στην Αμερική, αλλά δεν ήξεραν ούτε αγγλικά!

Όσα ιταλικά γουέστερν είχαν γυριστεί μέχρι τότε ήταν φτηνές απομιμήσεις των αμερικανικών. Και εδώ ήταν που έκανε την διαφορά ο Λεόνε. Το τελευταίο που τον ενδιέφερε, ήταν να μιμηθεί τον Τζον Φορντ, ή να αφηγηθεί την ιστορία της Άγριας Δύσης. Στην πραγματικότητα, ήθελε να πετύχει ακριβώς το αντίθετο!

Επεδίωκε να αποτυπώσει μία καρτουνίστικη εικόνα της Άγριας Δύσης, όπως την είχε συλλάβει η φαντασία του, από όταν έπαιζε πιτσιρικάς "καουμπόϊδες και ινδιάνοι", όπως είπε σε μία μετέπειτα συνέντευξή του. Όντως, η έννοια ρεαλισμός είναι εντελώς άγνωστη σε ένα γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε, ο οποίος είχε αποφασίσει να υπερβεί τους συμβατικούς κανόνες του είδους (προετοιμάζοντας τον θεατή κυριολεκτικά από το πρώτο δευτερόλεπτο, από τους χαρακτηριστικούς τίτλους έναρξης των ταινιών του!)

Η χημεία Λεόνε-Μορικόνε

Βίαιοι πιστολέρος (όχι καουμπόϊδες) και σαδιστές παράνομοι τραβούν εξάσφαιρο με ταχύτητα του φωτός, έχοντας εξωπραγματικό σημάδι! Την στιγμή που σε ένα αμερικανικό γουέστερν ο θεατής έπρεπε να περιμένει στο τέλος για την δράση, σε ένα γουέστερν του Λεόνε, έπεφτε πιστολίδι κάθε 10 λεπτά!

Φυσικά το φινάλε δεν ήταν άλλο από μία τελετουργική μονομαχία, στην οποία την παράσταση έκλεβαν το επικό μουσικό θέμα και τα μοναδικά γκρο-πλαν στα πρόσωπα (και τα εξάσφαιρα) των πρωταγωνιστών και όχι οι σκηνές δράσης. Στην πραγματικότητα, ήταν τέτοιο το "δέσιμο" της μουσικής επένδυσης του Μορικόνε με την στιλιζαρισμένη σκηνοθεσία του Λεόνε, που από κοινού υποκαθιστούσαν το ίδιο το σενάριο της ταινίας.

Είναι αλήθεια πως τα σπαγγέτι γουέστερν που ακολούθησαν, στην πλειονότητα τους, κόπιαραν το στυλ του Λεόνε και του Μορικόνε, θυμίζοντας περισσότερο φτηνές απομιμήσεις. Όμως η χημεία των δύο φίλων άφησε ένα ανεξίτηλο στίγμα, όχι μόνο στα γουέστερν, αλλά συνολικά στην μυθολογία των ταινιών δράσης. Ο μεγάλος θαυμαστής τους, Κουέντιν Ταραντίνο, έχει δηλώσει πως «δύο Ιταλοί έκαναν αμερικανικό είδωλο τον Κλιντ Ίστγουντ, που έφτασε να συναγωνιστεί τον Τζον Γουέιν».

Ο Ταραντίνο ήταν αυτός που κατάφερε μία επιτυχημένη αναβίωση του σπαγγέτι γουέστερν, συνεργαζόμενος μάλιστα και με τον Μορικόνε. Συνεργασία που έφερε το Όσκαρ στον μεγάλο Ιταλό δημιουργό, για το γουέστερν "Μισητοί οκτώ". Ο ίδιος ο Ταραντίνο έχει ομολογήσει πως δεν κατάφερε να αποτυπώσει στην οθόνη αυτή την μοναδική χημεία που είχε η μουσική του Μορικόνε, με τα πλάνα του Λεόνε. Χημεία που, μάλλον, θα παραμείνει αξεπέραστη στην ιστορία του σινεμά.

Η δημοσιογραφία για να είναι αδέσμευτη-ανεξάρτητη πρέπει να χρηματοδοτείται κυρίως από τους αναγνώστες. Πρόκειται για κανόνα αποδεδειγμένης ισχύος. Εάν πιστεύετε ότι το SLpress.gr προσφέρει κάτι ξεχωριστό, ότι αξίζει να επιβιώσει και να βελτιωθεί, ΕΝΙΣΧΥΣΤΕ το.
  • Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr
  • Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.