Η Ελλάδα μετά τα τραγικά γεγονότα του 2010, κατά τα οποία τέθηκε υπό την εποπτεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και την απειληθείσα καταστροφική έξοδο της από το Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, σε συνδυασμό και με τα δυσβάσταχτα γεγονότα της πανδημίας της περιόδου 2020-2023, άρχισε τα τελευταία χρόνια – λόγω της διεθνούς συγκυρίας – να μετέχει στην ανατολή μιας νέας εποχής, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα.

Το έναυσμα δόθηκε με την ψήφιση του νόμου 4001/2011, όπου χωροθετήθηκε μια ευρεία περιοχή στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης έκτασης περίπου 220.000 τετρ. χλμ. Μέσα σε αυτήν, αφού έγιναν σεισμικά από την PGS, ορίσθηκαν το 2014 εκτάσεις προς παραχώρηση για έρευνα υδρογονανθράκων. Η αποφασιστικότητα της Ελληνικής Κυβέρνησης, με βάση τις προβλέψεις του διεθνούς δικαίου και του δίκαιου της θάλασσας, θεμελίωσε δικαιώματα και εξασφάλισε την σαφήνεια των νότιων συνόρων, ώστε να εδραιωθεί η ασφάλεια που οι πετρελαϊκές εταιρίες απαιτούσαν. Ήδη η πρωτοβουλία εκείνη έχει μετατραπεί στο πρώτο στρατηγικό πλεονέκτημα για την εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων.

Για πρώτη φορά έγιναν οριοθετήσεις ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο. Η Ιταλία παρότι είχε οριοθετήσει υφαλοκρηπίδα με την Ελλάδα το 1977, για 43 χρόνια δεν συμφωνούσε να οριοθετηθεί και ΑΟΖ, γιατί διεκδικούσε ιδιαίτερα δικαιώματα αλιείας στο Ιόνιο. Η χώρα μας αναγκάσθηκε να υποχωρήσει σε αυτά για ορισμένα σκάφη και είδη αλιείας, κερδίζοντας όμως εκ μέρους της Ιταλίας την παραδοχή ότι τα νησιά έχουν επήρεια στις θαλάσσιες ζώνες, κάτι που θεωρήθηκε στρατηγικό πλεονέκτημα μεγαλύτερης σημασίας, επεκτείνοντας συγχρόνως στην πιο πάνω περιοχή την αιγιαλίτιδα ζώνη στα 12 ναυτικά μίλια.

Και με την Αίγυπτο το 2020, εκτιμώντας την προηγούμενη σημασία της αποδοχής της επήρειας των νήσων, την οποία και η Αίγυπτος παραδέχθηκε, έστω και αν όχι πλήρη, αποφάσισε η χώρα να οριοθετήσει μερική ΑΟΖ μεταξύ του 26 και 28 μεσημβρινού (γραμμή ABCDE), χάνοντας ένα τμήμα ΑΟΖ της τάξης των 7.000 τετρ. χλμ. (περιοχή μεταξύ αυτής της γραμμής και της ευρισκομένης στον νότο μέσης γραμμής), αλλά επιτυγχάνοντας παράλληλα να ορισθεί σύνορο σημαντικά διάφορο από αυτό που η Τουρκία προσπαθούσε σφόδρα να επιβάλλει, αποκόπτοντας την επαφή της Ελληνικής ΑΟΖ με την ΑΟΖ της Αιγύπτου μεταξύ αυτών των μεσημβρινών (σχ.1) (τμήμα γραμμής βόρεια της ABCDE). Με τον τρόπο αυτών των οριοθετήσεων στην βάση του διεθνούς δικαίου, αποκτήθηκαν στρατηγικά πλεονεκτήματα και δικαιώματα ορισμού νόμιμα μέσα σε αυτές περιοχών για έρευνα υδρογονανθράκων.

Ερευνητικές δραστηριότητες

Σαν απόρροια των παραπάνω και μετά από διάφορες αστοχίες και παλινωδίες, δυο μεγάλοι πετρελαϊκοί κολοσσοί, όπως η Exxon Mobil το 2017 και η Chevron το 2026 εξεδήλωσαν το ενδιαφέρον τους για την έρευνα στην ορισθείσα περιοχή, που ανακατανεμήθηκε από τον αρχικό χωρισμό των 20 θαλασσοτεμαχίων σε νέα μεγαλύτερα. Δύο μεγάλα θαλασσοτεμάχια συνολικής έκτασης περίπου 40.000 τετρ.χλμ. κατοχυρώθηκαν το 2017 στην EXXON MOBIL, στα οποία έχουν ήδη γίνει οι σεισμικές έρευνες, με προοπτική στις αρχές του 2028, σύμφωνα με τις εξαγγελίες, να πραγματοποιηθεί η πρώτη γεώτρηση που θα πιστοποιήσει το αν υπάρχουν υδρογονάνθρακες και πόσον είναι το μέγεθος τους, το οποίο σύμφωνα με τις εκτιμήσεις προοιωνίζεται αισιόδοξο. Σημειώνεται ότι σήμερα η εταιρία επέστρεψε το δυτικό θαλασσοτεμάχιο στο Ελληνικό Κράτος (σχ.1).

Παράλληλα, άλλα τέσσερα μεγάλα θαλασσοτεμάχια συνολικής έκτασης περίπου 47.000 τετρ. χλμ. κατοχυρώθηκαν στην κοινοπραξία CHEVRON και Helleniq Energy, που μετά από την έγκρισή της συμφωνίας από την Βουλή, αναμένεται εντός του 2026 να αρχίσουν στις περιοχές αυτές τις πρώτες σεισμικές ερευνητικές εργασίες (σχ.1). Τελευταία και κατά την διάρκεια της εκπόνησης αυτής της εργασίας, η CHEVRON ζήτησε να συμμετάσχει και στο θαλασσοτεμάχιο 10 (στον Κυπαρισσιακό κόλπο), που ήδη έχει ώριμες σεισμικές έρευνες τριών διαστάσεων (3D), σε συνεργασία με την Helleniq Energy. Η ενέργεια αυτή επιταχύνει τον προσδιορισμό μιας γεώτρησης στα επόμενα δύο χρόνια στην πιο πάνω περιοχή.

Η άμεση αποδοχή αυτών των παραχωρήσεων, λόγω του ότι οι περισσότερες έχουν ως νότιο σύνορο την μέση γραμμή που θεσμοθέτησε η Ελλάδα το 2011 με τον νόμο 4001/2011 μεταξύ αυτής και της Λιβύης, δημιούργησε παράλληλα ένα επιπλέον θετικό βήμα για την Ελλάδα. Έγινε έμμεσα αποδεκτή από τις πετρελαϊκές εταιρίες, μια συνοριακή θαλάσσια κατοχύρωση ΑΟΖ, που αμφισβητήθηκε από την Λιβύη και την Τουρκία, η οποία συγχρόνως και ακύρωσε στην πράξη και το ανύπαρκτο Τουρκολιβυκό μνημόνιο, που με αυθαιρεσία και χωρίς σεβασμό στο Διεθνές δίκαιο επιχείρησε η Τουρκία να επιβάλλει στην περιοχή (σχ.1) το οριζόμενο από τις δύο πράσινες διακεκομμένες γραμμές).

Συγχρόνως και εντελώς απρόσμενα, η εταιρία Exxon Mobil, εκτός από την συμμετοχή της στα δύο προηγούμενα θαλασσοτεμάχια, εισήλθε σαν συμμέτοχος και στο θαλασσοτεμάχιο 2 του Ιονίου (δυτικά της Κέρκυρας), ανατρέποντας τα αρχικά ποσοστά των συμμετεχουσών εταιριών, (Energean 75%- Helleniq 25%), δημιουργώντας μια νέα κοινοπρακτική σχέση (Exxon Mobil 60% – Energean 30% – Helleniq 10%). Με τον τρόπο αυτόν ενίσχυσε και επιβεβαίωσε το ενδιαφέρον της και σε αυτήν την περιοχή και μάλιστα επιταχύνοντας την ερευνητική γεώτρηση σε αυτήν. Άξιο παρατήρησης είναι το γεγονός ότι στην περιοχή έχουν ήδη γίνει σεισμικά τριών διαστάσεων, υπάρχουν ώριμες περιβαλλοντικές μελέτες και πολλοί εκτιμούν ότι μια νέα γεώτρηση θα μπορούσε να εκτελεσθεί στις αρχές του 2027 στην περιοχή (βλ. υποσ.4).

Μεταστροφή στη ροή υδρογονανθράκων

Ένας ακόμη αξιοπρόσεκτος ελπιδοφόρος παράγων δημιουργήθηκε στην χώρα, λόγω της απόφασης διακοπής της ροής του ρωσικού αερίου και πετρελαίου από το 2027 προς την Ευρώπη. Σαν συνέπεια η Αμερική, μέσω των εγκαταστάσεων αεριοποίησης του LNG της Ρεβυθούσας, τις οποίες εδώ και πολύ καιρό η Ελληνική προνοητικότητα δημιούργησε, αλλά και του πρόσφατου τερματικού FSRU στην Αλεξανδρούπολη που ήδη ολοκληρώθηκε, δημιούργησε ένα νέο δρόμο προώθησης του Αμερικανικού Φυσικού αερίου μέσω των εγκαταστάσεων αυτών προς τα Βαλκάνια, την Ουκρανία, αλλά και την Ευρώπη και μέσω της διάπλευσης του Αιγαίου. Πλέον ενώ η ροή των υδρογονανθράκων είχε κατεύθυνση από την Ανατολή προς την Δύση αρχίζει να μεταστρέφεται και να παίρνει τα χαρακτηριστικά μιας κίνησης από την Δύση στον Ελληνικό Νότο και εν συνεχεία προς τον Βορρά.

Ανακινήθηκε εκ νέου το ενδιαφέρον και για τον αγωγό East Med, που στην περίπτωση υλοποίησής του θα ενισχύσει την ενεργειακή ροή προς την διψασμένη Ευρώπη, μέσω της μετάγγισης των υποθαλάσσιων ενεργειακών πηγών του Ισραήλ, της Κύπρου και της Αιγύπτου προς την Ευρώπη με ενδιάμεσο σταθμό την Ελλάδα. Μετά από σχετική αδράνεια και διαφορετικές απόψεις υπέρ ή κατά, ενεργοποιήθηκε σαν ιδέα εκ νέου στις συζητήσεις που έλαβαν χώρα στις Ηνωμένες πολιτείες μεταξύ του Υπουργείου και αμερικανικών παραγόντων στα πλαίσια ενίσχυσης της συνεργασίας του σχήματος 3+1 και της δημιουργίας του EMEC (East Med Energy Center).

Η πιθανή ανακάλυψη υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και στην Κρήτη θα αναβαθμίσει την Ελλάδα και θα την καταστήσει από ένα πολύτιμο σημερινό HUB, που κατανέμει και διαμοιράζει την κυκλοφορία των ενεργειακών αγαθών, σε έναν συνδιαμορφωτή και πολύτιμο παραγωγό υδρογονανθράκων, που έχει λόγο και στην κυριαρχία των πηγών και των δρόμων μεταφοράς.

Τα καλά νέα όμως δεν σταματούν εδώ. Τα σχεδιαζόμενα εδώ και καιρό δύο βασικά καλώδια μεταφοράς ηλεκτρισμού από την μέση Ανατολή μέσω του αγωγού GSI, αλλά και από την Αίγυπτο μέσω του GREGY, θα μεταφέρουν ενέργεια ύψους 1 GWH και 3 GWH αντίστοιχα προς την Ευρώπη με ενδιάμεσο σταθμό την Ελλάδα (σχ.2). Μεγάλες μονάδες ΑΠΕ που θα δημιουργηθούν στην Αίγυπτο και στη μέση Ανατολή, όπου υπάρχει ένα συνεχές ηλιακό και αιολικό δυναμικό, θα δημιουργούν ηλεκτρική ενέργεια και θα μεταβιβάζεται μέσω αυτών στην Ευρώπη.

Στα πλαίσια της πρόσφατης επίσκεψης του Υπουργού Ενέργειας στις ΗΠΑ, τον Ιούνιο του 2026, που αναφέρθηκε πιο πάνω, η Αίγυπτος εξεδήλωσε το ενδιαφέρον της για πρώτη φορά να εξάγει LNG μέσω του κάθετου διαδρόμου και των θαλασσίων οδών του Αιγαίου, που η δημιουργία του ξεκίνησε με την ανάγκη μεταφοράς του LNG από τις ΗΠΑ, ενισχύοντας την ανάγκη μακροχρόνιας ύπαρξης του, ενισχύοντας τον γεωσταρτηγικό ρόλο της Ελλάδας. Όλο αυτό το ενεργειακό ξάφνιασμα σε μια Ελλάδα, που οι διεθνείς συγκυρίες, αλλά και η Ελληνική πολιτική προοδευτικά δημιούργησαν, δημιουργεί παράλληλα και συμβολή στα μεγάλα Εθνικά θέματα.

Ο de facto υπερκερασμός των τουρκικών επιδιώξεων

Είναι γνωστό ότι ο αναθεωρητικός γείτονας, εκτός της αμφισβήτησης της κυριαρχίας στο Αιγαίο και στα νησιά, προβάλλει αυθαίρετα δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, οι οποίες δεν του ανήκουν και που κατά το δοκούν δημιουργεί, προβάλλοντας σκληρή ισχύ αποτρέποντας την χώρα μας από την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Ήδη όμως με τις νέες ενεργειακές συμφωνίες, το Αιγαίο έγινε ο διάδρομος μεταφοράς των ενεργειακών πόρων της αμερικανικής υπερδύναμης. Το συμφέρον της, επιβάλλει να αποτρέψει την μετατροπή της περιοχής σε πεδίο αντιδικιών και αψιμαχιών, σε ένα περιβάλλον που κατοχυρώνεται μάλιστα από διεθνείς συνθήκες. Παράλληλα, το Τουρκολιβυκό μνημόνιο (μεταξύ των δυο πράσινων διακεκομμένων γραμμών), με την παρουσία των ξένων εταιριών, αλλά και την πρόσφατη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με τη Αίγυπτο ακυρώνεται στην πράξη (σχ.1).

Η μέσω της Ευρώπης εξαγγελία του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού της Ελλάδας, προδιαγράφει και τα όρια θαλάσσιας δικαιοδοσίας της, που συστηματικά η Τουρκία προσπαθεί να παραγνωρίσει. Κάτι που για πολλά χρόνια η Ελλάδα δίσταζε να υλοποιήσει, κινδυνεύοντας να καταβάλλει πρόστιμα, η Ευρωπαϊκή συγκυρία για την ανάγκη χωροθέτησης των δραστηριοτήτων στις θάλασσές της, την υποχρέωσε να την εξαγγείλει, προδιαγράφοντας έμμεσα και τα όρια της Ελληνικής ΑΟΖ.

Τέλος η πρόσφατη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ του Λίβανου και της Κύπρου αρχίζει να γκρεμίζει και το παράλογο αφήγημα της Γαλάζιας Πατρίδας. Στο σχήμα 3 φαίνεται το μέγεθος της προσβολής. Με τον τρόπο αυτόν, Εθνικά συμφέροντα εξασφάλισης της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, που αποτελούσαν πονοκέφαλο στις Ελληνικές Κυβερνήσεις, κάτω από το σημερινό ενεργειακό γίγνεσθαι προωθούνται προς τη λύση τους, χωρίς την συμβολή της, αλλά με μια σημαντική εύνοια συγκυριών και αναγκών οριοθέτησης των κρατών ανατολικά της Κύπρου.

Τέλος αναφορά θα πρέπει εκ νέου να γίνει και στην συσταθείσα και παραμένουσα μέχρι σήμερα ισχυρή συμμαχία 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + Αμερική) για την διασφάλιση ασφάλειας στην περιοχή που είναι απαραίτητη για την ενεργειακή ασφάλεια. Δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη υλοποίηση στην περιοχή της επέκτασης του IMEC (Ινδία, ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Ισραήλ, Κύπρος , Ελλάδα, Ευρώπη), που θα μεταφέρει πόρους και αγαθά από την Ανατολή προς την Ευρώπη. Οι παραπάνω συγκυρίες δημιουργούν ένα πλέγμα μοναδικών ευκαιριών για την Ελλάδα.

Ενεργειακή ευκαιρία για την χώρα

Νέες ιδέες αξιοποίησης των παραπάνω συγκυριών και μετατροπής τους σε γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα αρχίζουν να ακούγονται όπως:

• Η ευκαιρία ανακήρυξης ΑΟΖ σε όλη την χώρα.
• Ο ορισμός γραμμών βάσεων σε όλη την χώρα.
• Η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στην Μεσόγειο και στο Αιγαίο.
• Η αξιοποίηση του άρθρου 273 της Σύμβασης λειτουργίας της ΕΕ (ΣΛΕΕ), για την δυνατότητα οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ της Ελλάδας και της Κύπρου, που θεμελιώνεται στο διεθνές δίκαιο.

Όλες οι ενέργειες εντός της διεθνούς νομιμότητας και βάσει άσκησης μονομερών δικαιωμάτων, που εξασφαλίζει η σύμβαση του Montego Bay 1982.

Υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια των συγκεκριμένων επιθέσεων έχασε τη ζωή της η Βάγια Νέστορα, μητέρα της Αφροδίτης Νέστορα, ενώ τραυματίστηκαν ακόμη τέσσερα άτομα. Μέχρι στιγμής έχουν συλληφθεί τρία άτομα, ενώ οι αστυνομικοί πραγματοποιούν έρευνες σε χώρους και σπίτια στο πλαίσιο της επιχείρησης εντοπισμού των δραστών.

Ο Ρούτε στο πλευρό του Τραμπ περιέγραψε τον ρόλο της Ευρώπης με τρόπο μάλλον ταπεινωτικό, κάτι βέβαια που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Χαρακτήρισε την ευρωπαϊκή ήπειρο ως μια «πλατφόρμα προβολής ισχύος» των Ηνωμένων Πολιτειών, παρουσιάζοντας την εικόνα μιας Ευρώπης που λειτουργεί πρωτίστως ως επιχειρησιακή βάση της Ουάσιγκτον, παρά ως ισότιμος εταίρος μέσα στη Συμμαχία.
Για ορισμένους αναλυτές μπορεί να αποτελεί απλώς μια περιγραφή της στρατηγικής σημασίας των ευρωπαϊκών υποδομών. Για άλλους, όμως, συνιστά μια έμμεση παραδοχή ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ υποστηρίζει πρωτίστως τις αμερικανικές στρατηγικές επιλογές.

Ο Τραμπ, “το μήνυμα” και η αφωνία Ρούτε

Ο Τραμπ δεν έχασε την ευκαιρία! Φρόντισε να υπογραμμίσει τις διαφοροποιήσεις μεταξύ των συμμάχων και να επικρίνει σφοδρά χώρες, οι οποίες κατά την άποψη του δεν παρείχαν την απαιτούμενη υποστήριξη στον πόλεμο του κατά του Ιράν. Η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ισπανία, αλλά και η Δανία για το θέμα της Γροιλανδίας, στοχοποιήθηκαν σε μια ακόμη επίδειξη της πίεσης που ασκεί η Ουάσινγκτον προς τους Συμμάχους της, όταν δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως με τις αμερικανικές επιλογές.

Ο Ρούτε παθητικά άκουγε τις κατηγορίες και δεν υπενθύμισε (ως ώφειλε) ότι το ΝΑΤΟ είναι ένας αμυντικός οργανισμός που προστατεύει τις χώρες, τους πληθυσμούς και τις υποδομές τους και όχι μία οντότητα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο σε πολέμους της επιλογής του. Πολύ καλά ένας δημοσιογράφος από την Δανία, χωρίς υπερβολή, “ξεμπρόστιασε” αυτήν την στάση.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι βαθύτερο από μια ακόμη έντονη δήλωση του Τραμπ. Είναι ο ρόλος του ίδιου του ΝΑΤΟ. Αν η Ευρώπη αντιμετωπίζεται ως μια “πλατφόρμα” στρατιωτικής προβολής ισχύος, τότε τίθεται το ζήτημα του κατά πόσο διατηρεί την πολιτική και στρατηγική της αυτονομία, ή αν περιορίζεται στον ρόλο του γεωγραφικού χώρου από τον οποίο υλοποιούνται αμερικανικές επιχειρήσεις.

Ο ΓΓ καταρρακώνει τον θεσμικό του ρόλου

Η εικόνα του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ δίπλα στον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, με αυτά που είπε και με αυτά που έπρεπε να πει και δεν είπε όπως περιγράψαμε παραπάνω είναι τραγική. Μην ξεχνάμε και την φράση του «ο Αμερικανός Πρόεδρος ως μπαμπάς μπορεί να μαλώνει τα παιδιά»! Χρησιμοποιώντας διατυπώσεις, που αναπόδραστα ερμηνεύονται ως επιβεβαίωση της απόλυτης αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας στη Συμμαχία, γεννά εύλογα ερωτήματα για την ανεξαρτησία του θεσμικού του ρόλου.

Το ΝΑΤΟ είναι ένας Διακυβερνητικός Οργανισμός. Ο Γενικός Γραμματέας προεδρεύει του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου (NAC) το οποίο είναι το πολιτικό όργανο των κρατών-μελών που λαμβάνει αποφάσεις ως «πρώτος μεταξύ ίσων» (primus inter pares) και χωρίς να είναι εξουσιοδοτούμενος δεν τοποθετείται σε ζητήματα, των οποίων η στρατηγική δεν έχει συμφωνηθεί. Είναι ο ανώτατος εκπρόσωπος της Συμμαχίας και όχι της Ουάσιγκτον. Οφείλει να λειτουργεί ως θεματοφύλακας της συνοχής της Συμμαχίας και να εκφράζει ισότιμα τα συμφέροντα όλων των κρατών-μελών, ανεξαρτήτως μεγέθους ή γεωπολιτικής επιρροής.

Η αξιοπιστία του ΝΑΤΟ δοκιμάζεται και λόγω Τουρκίας

Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν εξεταστεί υπό το πρίσμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί σε ισχύ το casus belli που έχει αποφασίσει η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας από το 1995, απειλώντας με χρήση στρατιωτικής βίας την Ελλάδα σε περίπτωση επέκτασης των χωρικών της υδάτων, παρά το γεγονός ότι το σχετικό δικαίωμα προβλέπεται από το Δίκαιο της Θάλασσας των Ηνωμένων Εθνών. Παράλληλα, η Άγκυρα συνεχίζει να προβάλλει αναθεωρητικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ συχνά αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Ο Ρούτε, για τον οποίο η Άγκυρα είχε εκφράσει αρχική άρνηση για να πάρει την θέση του Γενικού Γραμματέα προκειμένου να παζαρέψει και να πάρει δεσμεύσεις, από την πρώτη ημέρα της θητείας του έχει επιλέξει να αποφεύγει συστηματικά κάθε δημόσια τοποθέτηση που θα μπορούσε να δυσαρεστήσει την Άγκυρα. Κάθε φορά που η Τουρκία προχωρά σε προκλήσεις, περιορίζεται σε γενικόλογες εκκλήσεις για «διάλογο» και «αποκλιμάκωση», σαν να πρόκειται για μια διαφορά ίσων ευθυνών.

Η πολιτική των ίσων αποστάσεων είναι σκανδαλώδης και αγνοεί τις απειλές και την επιθετική συμπεριφορά ενός κράτους μέλους προς ένα άλλο. Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, μετά τη λήξη της Συνόδου Κορυφής στην Άγκυρα, όταν ρωτήθηκε για το τουρκικό casus belli κρατώντας σαφείς αποστάσεις, επέμεινε ότι ο ρόλος του είναι η διατήρηση της συνοχής της Συμμαχίας και όχι η δημόσια παρέμβαση σε διμερείς διαφορές μεταξύ κρατών-μελών.

Διαπιστώσεις – Συμπεράσματα

Το γεγονός ότι ο ΓΓ/ΝΑΤΟ εμφανίζεται περισσότερο ως υπερασπιστής της αμερικανικής στρατηγικής, παρά ως εκφραστής των συλλογικών συμφερόντων της Συμμαχίας, είναι κάτι που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η αξιοπιστία μιας συμμαχίας δεν κρίνεται μόνο από την ισχύ της, αλλά και από την αμεροληψία των θεσμών της. Υπηρετεί όλους τους συμμάχους, ή υπηρετεί τις πολιτικές ισορροπίες που επιβάλλουν οι ισχυροί;

Η Ευρώπη δεν είναι “πλατφόρμα” κανενός. Και η Ελλάδα δεν είναι κράτος δεύτερης κατηγορίας μέσα στη Συμμαχία. Η σιωπή απέναντι στις τουρκικές απειλές έχει γίνει σχεδόν θεσμική πολιτική. Η Συμμαχία δείχνει εντυπωσιακή ταχύτητα όταν πρόκειται να καταδικάσει αντιπάλους της Δύσης. Δείχνει όμως αξιοσημείωτη αμηχανία όταν η πρόκληση προέρχεται από ένα ισχυρό κράτος-μέλος, το οποίο διαθέτει κρίσιμη γεωπολιτική θέση και θεωρείται απαραίτητο για τους σχεδιασμούς της Ουάσιγκτον.

Η αξιοπιστία ενός διεθνούς οργανισμού δεν κρίνεται από τις δηλώσεις που κάνει για τους αντιπάλους του. Κρίνεται από το αν εφαρμόζει τις ίδιες αρχές και απέναντι στους δικούς του. Ο ΓΓ/ΝΑΤΟ εμφανίζεται πρόθυμος να κολακεύσει τον ισχυρότερο σύμμαχο, αλλά αποφεύγει να αναδείξει το γεγονός ότι μία χώρα-μέλος απειλεί ευθέως μια άλλη χώρα-μέλος με πόλεμο. Είναι παντελώς άδικο. Η πραγματική δοκιμασία μιας Συμμαχίας δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τους εχθρούς της. Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τις αδικίες και τις απειλές στο εσωτερικό της.

Σε απόσταση ακολουθούν η Γερμανία (147 δισεκατομμύρια), η Βρετανία (110), η Γαλλία (80), η Ιταλία (57), η Πολωνία (53), ο Καναδάς (52) και η Τουρκία (48). Αναλογικά, η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στους πλέον ευσυνείδητους χρηματοδότες της πολεμικής προσπάθειας με 8,7 δισεκατομμύρια δολάρια – ποσό μικρό που όμως αντιπροσωπεύει το 3,5% του ΑΕΠ της ρημαγμένης χώρας. Σε μέσους όρους οι δαπάνες αυτές αντιπροσωπεύουν το 2,53% του ΑΕΠ των χωρών αυτών.

Να θυμίσουμε ότι το παγκόσμιο ΑΕΠ βρίσκεται – σε πραγματικές τιμές – γύρω στα εκατό (100) τρισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που ανεβάζει τις παραπάνω δαπάνες στο 1,8% του παγκόσμιου ΑΕΠ! Δεν είναι άσχημα για μια “ειρηνική”, σε γενικές γραμμές, περίοδο. Πλην όμως τα ποσά αυτά, αποφασίστηκε στην Άγκυρα, ότι δεν είναι αρκετά, δεν φτάνουν. Για το λόγο αυτό τέθηκε ως στόχος η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών κάθε χώρας του ΝΑΤΟ στο 5% του εθνικού της ΑΕΠ: Το 3,5% σε άμεσες στρατιωτικές δαπάνες και το 1,5% σε υποδομές που σχετίζονται με την πολεμική προετοιμασία. Ο χρονικός ορίζοντας που τέθηκε για την επίτευξη του στόχου αυτού ήταν το 2035.

Οι στρατιωτικές δαπάνες σε άλλες ιστορικές περιόδους

Συγκριτικά με άλλες ανάλογες ιστορικές περιόδους, στις οποίες ο πόλεμος ήταν μια ορατή προοπτική, η εποχή μας έχει τόσα κοινά, όσο και διαφορές. Δεν μοιάζει, για παράδειγμα με τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην δεκαετία 1930-1939, η άνοδος των στρατιωτικών δαπανών ξεκίνησε διστακτικά, μέχρι τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας στα 1934-1936, για τα πάρει κατακλυσμιαίες διαστάσεις στα 1938-1939.

Στα 1934-1935 οι στρατιωτικές δαπάνες της Βρετανίας – αποικιακής αυτοκρατορίας με οικουμενικές στρατιωτικές υποχρεώσεις, μην το παραβλέπουμε – αντιπροσώπευαν το 2,8% του ΑΕΠ της Αυτοκρατορίας, ποσοστού συγκρίσιμου ή και κατώτερου με τα σημερινά επίπεδα. Στα 1938-1939, το τελευταίο έτος πριν τον πόλεμο, αντιπροσώπευαν το 7,7% του ΑΕΠ. Τον ίδιο χρόνο οι ΗΠΑ ξόδευαν μόλις το 1,2% του ΑΕΠ τους σε στρατιωτικές δαπάνες! Μόνο μετά την έναρξη του πολέμου οι πολεμικές πλέον δαπάνες αυξήθηκαν κατακόρυφα (το 1939-1940, η Βρετανία στο 15% του ΑΕΠ, η Γερμανία στο 23% και οι ακόμα ουδέτερες Ιαπωνία στο 22%, Ιταλία στο 8% και ΗΠΑ στο 1,5-2,0%).

Μια άλλη διαφορά εντυπωσιάζει. Ενώ στις παραμονές των δύο παγκόσμιων πολέμων το σύνολο σχεδόν της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών αφορούσε εξοπλισμούς, με θεαματικά αποτελέσματα (από το 1935 ως το 1940, λόγου χάρη, αντικαταστάθηκε το σύνολο των πολεμικών αεροπλάνων των μετέπειτα εμπολέμων), σήμερα, τα ποσά που ξοδεύονται δεν έχουν ακόμα οδηγήσει σε θεαματική αύξηση των διαθέσιμων οπλοστασίων.

Παρατηρούνται μάλιστα και τάσεις προς την αντίθετη κατεύθυνση: Ο πακτωλός χρημάτων που η Γερμανία εκταμίευσε για την πολεμική προετοιμασία συνοδεύτηκε από την ακύρωση της παραγγελίας μεγάλων φρεγατών, ακύρωση ή αναβολή προγραμμάτων για νέα άρματα μάχης και μαχητικά αεροπλάνα. Ανάλογα φαινόμενα παρατηρούνται στην Γαλλία, αλλά και στις ίδιες τις ΗΠΑ (εγκατάλειψη σχεδίων για νέες φρεγάτες, διαφαινόμενη μείωση του αεροπορικού τους στόλου κλπ).

Υπάρχουν πολλές πιθανές εξηγήσεις για το αντιφατικό αυτό φαινόμενο. Η πρώτη είναι οι ενεργές εστίες πολέμου, είτε στην Ουκρανία, είτε στην δυτική Ασία. Οι εστίες αυτές χρηματοδοτούνται – σε ρευστό και σε όπλα – από το δυτικό λεγόμενο στρατόπεδο και μετατρέπουν τις στρατιωτικές δαπάνες σε πολεμικές. Είναι δυσδιάκριτο το ποσοστό των γενικών στρατιωτικών δαπανών που “επενδύεται” στις δύο ενεργές εστίες πολέμου, τα δισεκατομμύρια όμως που ακούγονται μας αφήνουν να φανταστούμε το μέγεθος του προβλήματος. Αυτό συμβαίνει μάλιστα την ώρα που ο πιθανολογούμενος τελικός αντίπαλος ενάντια στον οποίο στρέφεται ο επανεξοπλισμός, την Κίνα εννοώ, δεν αντιμετωπίζει παρόμοια αιμορραγία πόρων και υλικών.

Το δεύτερο πιθανό στοιχείο είναι η αναντιστοιχία ανάμεσα στα ποσά που διατίθενται από τους ενδιαφερόμενους και στις παραγωγικές τους δυνατότητες. Για να το εξηγήσω καλύτερα: Όσα χρήματα και αν διαθέσουν οι ΗΠΑ για την ναυπήγηση μεγάλων αεροπλανοφόρων, η τελευταία είναι απλώς αδύνατη με τις υποδομές και τις δυνατότητες της σημερινής ναυπηγικής βιομηχανίας των ΗΠΑ. Το ίδιο ισχύει και για τα ευρωπαϊκά κράτη, για το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό τους, αλλά και για τις περιφερειακές εκείνες δυνάμεις που συμπορεύονται μαζί τους: Η Αυστραλία πριν λίγα χρόνια προγραμμάτισε φιλόδοξα εξοπλιστικά σχέδια για το ναυτικό της, τα όποια όμως στην πράξη ακυρώθηκαν εξαιτίας της αδυναμίας των εγχώριων ναυπηγείων.

Τα προαπαιτούμενα της πολεμικής βιομηχανίας

Η θεαματική βελτίωση των παραγωγικών δυνατοτήτων του λεγόμενου δυτικού κόσμου, σε βαθμό ώστε να ανταποκριθεί στα διαθέσιμα για εξοπλισμούς κονδύλια, δεν είναι απλά θέμα αύξησης προϋπολογισμού. Δεν είναι μόνο υπόθεση κεφαλαίων και χρημάτων δηλαδή. Πιο ουσιαστικά ζητήματα αποτελούν τροχοπέδη στην προοπτική αυτή. Η πολεμική βιομηχανία, όπως κάθε άλλη βιομηχανία, απαιτεί μερικά προαπαιτούμενα για να υπάρξει και να λειτουργήσει: Τα βασικά από αυτά είναι η ευχέρεια στην πρόσβαση πρώτων υλών, η φτηνή ενέργεια και κυρίως το άφθονο και φθηνό εργατικό δυναμικό. Πρόκειται για τα τρία στοιχεία που ο λεγόμενος δυτικός κόσμος δεν διαθέτει.

Ακόμα και εάν οι επιθετικές πολιτικές που εκφράζονται τόσο από τον πρόεδρο Τραμπ, όσο και από τους πολεμοχαρείς Ευρωπαίους ηγέτες, οδηγήσουν σε απτά αποτελέσματα – σε αποφασιστικές νίκες δηλαδή, τόσο σε βάρος της Ρωσίας, όσο και στην πετρελαιοφόρο δυτική Ασία – τότε θα επιλυθεί μέρος των αναφερθέντων προβλημάτων. Το ζήτημα της φθηνής ενέργειας και, εν μέρει, το ζήτημα των πρώτων υλών.

Εκείνο όμως που ούτε οι – αμφίβολες – στρατιωτικές επιτυχίες δεν μπορούν να επιλύσουν είναι το πρόβλημα του εργατικού δυναμικού. Έχουμε συχνά αναφερθεί σε αυτό. Οι γερασμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες δεν μπορούν να το διαθέσουν ενώ η μαζική εισαγωγή εργατών από τις γύρω ζώνες, την Αφρική ιδιαίτερα, δημιουργεί άλλα προβλήματα και απειλεί ευθέως την συνοχή των ίδιων των κοινωνιών. Για αντικατάσταση πληθυσμών θα πρόκειται, ένα φαινόμενο που τόσα προβλήματα δημιούργησε στις Ηνωμένες Πολιτείες στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Συνοψίζοντας, η πολεμική διάθεση, σε βαθμό υστερίας ενίοτε, δεν απουσιάζει από τις ηγεσίες του λεγόμενου δυτικού κόσμου, με τον πρόεδρο Τραμπ επικεφαλής. Δεν λείπουν ούτε τα χρήματα σε έναν κόσμο που κατέχει τα κλειδιά του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού ζητήματος. Σε τελευταία ανάλυση οι πόλεμοι γίνονται ακόμα και όταν το χρήμα απουσιάζει και πολλές φορές κερδίζονται από τον πιο φτωχό. Αυτό που λείπει είναι τα βασικά: Σίδερο και ατσάλι για να φτιαχτούν όπλα και άνθρωποι, εργάτες, που θα μετατρέψουν το ατσάλι σε στρατιωτικό υλικό – σε όπλα.

Η Τουρκία

Κάτι τελευταίο περί Τουρκίας. Την τελευταία την αγαπούν πολύ και θα την αγαπήσουν περισσότερο, όλοι οι πολεμοχαρείς ηγέτες του κόσμου. Το γιατί είναι προφανές. Δεν είναι μόνο ότι διαθέτει βιομηχανικές υποδομές και πολεμική βιομηχανία – είναι ότι μπορεί να τις αναπτύξει ακόμα περισσότερο, να τις φέρει στο ύψος των αναγκών μιας ευρύτερης οικονομίας πολέμου. Το ανθρώπινο δυναμικό της και νεανικό είναι και διαθέσιμο. Απέδειξε δε ότι μπορεί εύκολα να ενσωματώσει εργατικό δυναμικό προερχόμενο από τις γύρω περιοχές (Συρία κλπ). Της λείπει η φθηνή ενέργεια, η οποία όμως περισσεύει στις γειτονικές της περιοχές.

Μην πέσει κανείς από τα σύννεφα όταν (κοινοί) σύμμαχοι, φίλοι και εταίροι, σπεύσουν να συνδράμουν την Τουρκία στις φιλοδοξίες της για φθηνές πηγές ενέργειας και για τον έλεγχο των διαδρομών της – τον έλεγχο των γύρω θαλασσών δηλαδή. Ξεχάστηκα όμως – στην Αθήνα ετούτα τα σημαντικά τα έχουν αναθέσει στον κο Νετανιάχου. Οπότε κανένα πρόβλημα δεν υπάρχει.

Οι πολεμοκάπηλοι της Ευρώπης  θα έβλεπαν θετικά μια παγωμένη σύγκρουση, παραμένοντας αδρανείς για μερικά χρόνια και στη συνέχεια, σε ένα υποθετικό σενάριο, κατά τη διάρκεια της μεταβίβασης της εξουσίας στη Ρωσία από τον Πρόεδρο Πούτιν, η Δύση θα ξεμπλοκάριζε ξαφνικά τη σύγκρουση στην Ουκρανία προκαλώντας μια εξωτερική κρίση στα σύνορα της Ρωσίας, ακριβώς τη στιγμή που η λεπτή μεταβίβαση εξουσίας μεταξύ δύο γενεών θα ελάμβανε χώρα στη Μόσχα.

Αυτός θα ήταν ένας έξυπνος ελιγμός, λογικός για τη Δύση, αν κατανοήσει κανείς τα κίνητρα και τους μακροπρόθεσμους στόχους της. Εάν μια παγωμένη σύγκρουση συνεχιστεί στην Ουκρανία, η Δύση θα εκμεταλλευτεί την ευκαιρία, τουλάχιστον για να προσπαθήσει να προκαλέσει μια έγχρωμη επανάσταση στη Μόσχα και να κατακερματίσει το ρωσικό κράτος, σπάζοντας και το αδιέξοδο στην ουκρανική σύγκρουση.

Είναι αξιοσημείωτο ότι, στους σχεδιασμούς της Δύσης δεν υπάρχει ουσιαστική ανησυχία για πιθανή πυρηνική κλιμάκωση, παρόλο που η χαλάρωση του φόβου των πυρηνικών όπλων μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες λανθασμένες εκτιμήσεις. Ο κίνδυνος που προκύπτει από την σύγχρονη στρατιωτική αντιπαράθεση αντανακλά την κλασική προβληματική των πυρηνικών συγκρούσεων που τόνισε ο ίδιος ο Τζον Κένεντι, μετά την κρίση των πυραύλων στην Κούβα: Την ανάγκη αποφυγής διλημμάτων που οδηγούν σε πυρηνικό πόλεμο.

Εν τω μεταξύ, η συνεχής υπέρβαση των ρωσικών κόκκινων γραμμών από την Ουκρανία, με τη στήριξη της Δύσης, δημιουργεί ένα τρομερά επικίνδυνο γεωπολιτικό παιχνίδι ισορροπιών, όπου μια υπερβολική αντίδραση από τη Ρωσία μπορεί να οδηγήσει σε εκρηκτική κλιμάκωση, ενώ μια υποτονική αντίδραση ενδέχεται να αποθρασύνει περαιτέρω την αντιπαράθεση. Παρά την ιστορική μείωση των πυρηνικών όπλων, η απειλή της πυρηνικής σύγκρουσης παραμένει ζωντανή και ενισχύεται από την παρούσα γεωπολιτική ένταση. Η διεθνής κοινότητα οφείλει να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στη διατήρηση της πυρηνικής σταθερότητας και να μην υποτιμά τον κίνδυνο που φέρνει η αμεριμνησία, όπως αυτή που επέδειξε η Δύση μετά τις ουκρανικές επιθέσεις στη Σιβηρία.

Το ρωσικό αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα που δημοσιοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2024, περιλαμβάνει ρητές απειλές χρήσης πυρηνικών όπλων, όχι μόνο σε περίπτωση πυρηνικού πλήγματος, αλλά και σε συμβατικές επιθέσεις που απειλούν τη στρατηγική ισορροπία της χώρας.

Ουκρανία και Δύση σε στρατηγικό αδιέξοδο

Προσώρας όμως η Ουκρανία εισέρχεται σε μια φάση στρατηγικής πίεσης όπου το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο η ρωσική ισχύς, αλλά η σταδιακή αποδυνάμωση του ίδιου του δυτικού μηχανισμού στήριξης. Η κατάσταση, που διαμορφώνεται πλέον στο ουκρανικό μέτωπο δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνειών: Η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη όχι απλώς με μια πρόσκαιρη επιχειρησιακή δυσκολία, αλλά με μια συστημική κρίση στρατιωτικής υποστήριξης, η οποία απειλεί να μετατραπεί σε στρατηγικό αδιέξοδο.

Η εξάντληση των αποθεμάτων αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot, η μεταφορά δυτικών πόρων προς τη Μέση Ανατολή και το Ισραήλ, η αδυναμία ταχείας αναπλήρωσης των αμερικανικών και νατοϊκών αποθηκών, αλλά και η διαρκής ρωσική πίεση στο πεδίο, συνθέτουν ένα περιβάλλον ασφυξίας για το Κίεβο.

Πίσω από τις επίσημες διαβεβαιώσεις περί “ακλόνητης στήριξης”, αναδύεται μια πολύ πιο ωμή πραγματικότητα: η Δύση δεν μπορεί πλέον να καλύψει ταυτόχρονα όλα τα μέτωπα που έχει ανοίξει. Και όταν οι διαθέσιμοι πύραυλοι, τα κρίσιμα ηλεκτρονικά, οι κινητήρες και οι γραμμές παραγωγής δεν επαρκούν, η γεωπολιτική αλληλεγγύη υποχωρεί μπροστά στην ιεράρχηση εθνικών συμφερόντων, στρατιωτικών αναγκών και εσωτερικών πιέσεων.

Το βασικό συμπέρασμα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα είναι ότι η Ουκρανία έχει εισέλθει σε μια φάση όπου η στρατιωτική φθορά δεν αφορά μόνο το πεδίο των μαχών, αλλά κυρίως τη δυνατότητα αναπλήρωσης των απωλειών και διατήρησης της αεράμυνας. Η Ουκρανία χάνει την αναμέτρηση στο πεδίο και η Δύση αδυνατεί να προσφέρει στο Κίεβο τους αναγκαίους πόρους για να αναστρέψει την τάση. Τα αποθέματα των Ηνωμένων Πολιτειών και του NATO έχουν υπονομευθεί σοβαρά από την κλιμάκωση γύρω από το Ιράν. Με άλλα λόγια, το ουκρανικό μέτωπο δεν αποτελεί πλέον τον αποκλειστικό αποδέκτη της δυτικής στρατιωτικής στήριξης, καθώς  έχει μετατραπεί σε έναν από πολλούς ανταγωνιστικούς αποδέκτες των ίδιων περιορισμένων αποθεμάτων.

Είναι προφανές, ότι η διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων προέχει από τη διαρκή τροφοδότηση του ουκρανικού μετώπου. Αυτό δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Είναι ζήτημα αριθμών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν σήμερα περίπου 650 πυραύλους Patriot ετησίως, με σχέδια αύξησης της παραγωγής έως περίπου 2.000 ετησίως προς το 2030. Όμως οι ανάγκες του σύγχρονου πολέμου, ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνουν βαλλιστικές απειλές, είναι τεράστιες.

Αν η Ρωσία συνεχίσει με τον τρέχοντα ρυθμό επιθέσεων, η Ουκρανία θα βρεθεί αντιμέτωπη μέσα στο 2026 με εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους και μαζικές επιθέσεις drones και μη επανδρωμένων δολωμάτων. Ακόμη και αν η Ουκρανία απορροφούσε δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό της αμερικανικής παραγωγής, πάλι δεν θα μπορούσε να καλύψει πλήρως τον ουρανό της. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό, είναι μαθηματικό, βιομηχανικό και στρατηγικό. Οι διαθέσιμοι Patriot δεν επαρκούν για όλους. Και όταν δεν επαρκούν για όλους, κάποιος θα πάρει λιγότερους.

«Έχουμε πυραύλους Patriot, αλλά δεν έχουμε τόσους πολλούς. Τους χρειαζόμαστε και για εμάς τους ίδιους» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τραμπ στην Σύνοδο το ΝΑΤΟ, ενώπιων του Ζελένσκι, ανακοινώνοντας ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να δώσουν το πράσινο φως στους Ουκρανούς για να κατασκευάζουν μόνοι τους, τους δικούς τους πυραύλους, μία υπόσχεση που παραμένει βέβαια σε αρχικό ή γενικό πλαίσιο, καθώς μια τέτοια συμπαραγωγή απαιτεί χρόνο, τεχνογνωσία και έγκριση από την κατασκευάστρια εταιρεία.

Τα drones ως η τελευταία γραμμή άμυνας

Η Ουκρανία έχει επενδύσει σε πολύ μεγάλο βαθμό σε drones κάθε τύπου – επιθετικά, αναγνωριστικά, FPV, θαλάσσια, μακράς ακτίνας – τόσο για να πλήξει ρωσικούς στόχους όσο και για να κρατήσει τη γραμμή του μετώπου. Στην πραγματικότητα, τα drones έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς μηχανισμούς άμυνας και καθυστέρησης της ρωσικής προέλασης. Όμως και εδώ υπάρχει όριο. Αν η Δύση δυσκολεύεται να συντηρήσει τη ροή κρίσιμων πυραύλων, η μεταφορά του βάρους στα drones δεν αρκεί από μόνη της για να καλύψει το σύνολο των επιχειρησιακών αναγκών.

Τα drones δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τα συστήματα αντιβαλλιστικής άμυνας, ούτε να υποκαταστήσουν την ανάγκη προστασίας πόλεων, υποσταθμών, βάσεων και κρίσιμων υποδομών από μαζικές πυραυλικές επιθέσεις. Η ουκρανική πλευρά μπορεί να διατηρεί ικανότητα ενόχλησης, φθοράς και σημειακών πληγμάτων σε βάθος, ακόμη και να επιβάλει κόστος στη ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία ή στις στρατιωτικές υποδομές. Ωστόσο, αυτό δεν αναιρεί το κεντρικό πρόβλημα: χωρίς επαρκή αεράμυνα, η Ουκρανία κινδυνεύει να χάνει σταδιακά την ικανότητα να προστατεύει τον εσωτερικό της χώρο, ανεξάρτητα από την επιθετική χρήση drones.

Βίντεο που κυκλοφόρησαν σε ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν ένα πλήθος δεκάδων ανθρώπων να περικυκλώνει ένα όχημα φωνάζοντας “ντροπή” και εκτοξεύοντας ύβρεις. Το πλήθος σπάει το παρμπρίζ του οχήματος και το ανατρέπει, ενώ ακούγονται χειροκροτήματα. Ένστολοι προπηλακίστηκαν.

Σύμφωνα με το περιφερειακό κέντρο στρατολόγησης, οι ταραχές ξεκίνησαν αφού επιστρατεύτηκε ένας νεαρός άνδρας, ο οποίος ελέγχθηκε στον δρόμο και διαπιστώθηκε ότι είχε παραβιάσει τους κανονισμούς κατάταξης στον στρατό. Μια ομάδα ατόμων “περικύκλωσε το υπηρεσιακό όχημα των στρατιωτικών, συμπεριφέρθηκε επιθετικά, του προκάλεσε σοβαρές ζημιές και τελικά το ανέτρεψε”, ανέφερε το κέντρο σε ανάρτηση το Facebook.

Η αστυνομία από την πλευρά της ανακοίνωσε ότι ερευνά μια “επίθεση σε έναν αστυνομικό”, ο οποίος αναγνώρισε τον δράστη. “Αυτό που είδαμε χθες στο Λβιβ είναι αποτροπιαστικό”, σχολίασε ο δήμαρχος της πόλης Αντρίι Σαντόβι, εκτιμώντας ότι “η παρεμπόδιση του στρατού στην άσκηση των καθηκόντων του, η καταστροφή περιουσίας ή η αυτοδικία είναι απαράδεκτες ενέργειες”.

Η στρατολόγηση των νεαρών ανδρών είναι αντιδημοφιλής στην Ουκρανία και κάποιες φορές συνοδεύεται από βίαια επεισόδια, την ώρα που ο στρατός δυσκολεύεται να βρει νεοσύλλεκτους, τεσσεράμισι χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή. Πολλοί άνδρες αποφεύγουν το κέντρο των πόλεων για να μην στρατολογηθούν δια της βίας. Άλλοι επιχειρούν να φύγουν παράνομα από τη χώρα.

Ο ουκρανικός στρατός αριθμεί περίπου 900.000 στρατιώτες και επιστρατεύει περίπου 30-35.000 άτομα σε μηνιαία βάση. Στους άνδρες ηλικίας από 25 έως 60 ετών απαγορεύεται η έξοδος από τη χώρα, εκτός και αν διαθέτουν ειδική άδεια.

Την ίδια στιγμή, πανό που καλούν στη δολοφονία του Τραμπ συνεχίζουν εμφανίζονται μαζικά κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων για την κηδεία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Ένα μεγάλο πανό με το σύνθημα «Θα σκοτώσουμε τον Τραμπ» κρατούσαν συμμετέχοντες σε τελετή στην ιερή πόλη Μασχάντ, όπου ο Χαμενεΐ πρόκειται να ταφεί σήμερα, έπειτα από τελετές και πομπές που ξεκίνησαν πριν από έξι ημέρες. Άλλο πανό με το ίδιο μήνυμα αναρτήθηκε στη διάρκεια της νύχτας σε κτίριο ξενοδοχείου στη Μασχάντ.

Τη Δευτέρα, πενθούντες στην Τεχεράνη είχαν επίσης εμφανιστεί να κρατούν αντίστοιχο πανό με την ίδια απειλή. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ αναγνώρισε την Τετάρτη, μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ πως αποτελεί τον πρώτο στόχο των Ιρανών. «Δέχομαι απειλές συνεχώς. Είμαι ο νούμερο ένα στη λίστα τους», είπε χαρακτηριστικά.

Επικοινωνία Τραμπ-Νετανιάχου

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Ντόναλντ Τραμπ είχαν τηλεφωνική επικοινωνία σήμερα, κατά την οποία συμφώνησαν να διατηρήσουν τον συντονισμό μεταξύ των χωρών τους σε διάφορα μέτωπα, όπως έγινε γνωστό από το γραφείο του Νετανιάχου.

Σύμφωνα με την ενημέρωση από το γραφείο του ισραηλινού πρωθυπουργού, ο Τραμπ ενημέρωσε τον Νετανιάχου για τις αμερικανικές κινήσεις στην περιοχή του Κόλπου. Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου υπογράμμισε την ανάγκη διατήρησης «ζωνών ασφαλείας» κατά μήκος των συνόρων του Ισραήλ, ενώ δεν παρέλειψε να θίξει στον Τραμπ τις εχθρικές δηλώσεις του Ταγίπ Ερντογάν.

Το χρονικό της κλιμάκωσης

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν νέα αεροπορικά πλήγματα κατά του Ιράν νωρίς την Πέμπτη. Η Τεχεράνη απάντησε λίγο μετά στοχοποιώντας το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και το Κατάρ σε μια ανταλλαγή πυρών που απειλεί εκ νέου την ενδιάμεση συμφωνία η οποία είχε σκοπό να βοηθήσει στον τερματισμό του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν μετέδωσαν επίσης, επικαλούμενα τον αναπληρωτή κυβερνήτη της επαρχίας, ότι χτυπήθηκαν στόχοι κοντά στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ.

Τα πλήγματα σημειώθηκαν λίγες ώρες αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι οι πρόσφατες ιρανικές επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ σηματοδότησαν το τέλος της εύθραυστης κατάπαυσης του πυρός. Οι ΗΠΑ είχαν πλήξει ποικίλες στρατιωτικές τοποθεσίες και λιμενικές εγκαταστάσεις νωρίς την Τετάρτη, αφού το Ιράν στοχοποίησε αρκετά εμπορικά πλοία στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, προκαλώντας και τότε ιρανικά αντίποινα.

Ωστόσο, οι επιθέσεις της Πέμπτης φάνηκαν ευρύτερης κλίμακας σε όλα τα μέτωπα, με τις σειρήνες να ηχούν τουλάχιστον δύο φορές στο Μπαχρέιν, όπου βρίσκεται η έδρα του 5ου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Δεν υπήρξαν άμεσες αναφορές για ζημιές στις τρεις αραβικές χώρες του Κόλπου. Ο στρατός του Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι αναχαιτίζει εισερχόμενα drones και πυραύλους, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανέλαβαν την ευθύνη για τις επιθέσεις σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ.

Η Κεντρική Διοίκηση του στρατού των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι έπληξε περίπου 90 στόχους σε όλο το Ιράν, δίνοντας στη δημοσιότητα ασπρόμαυρα πλάνα από αυτά που φαινόταν να είναι πλήγματα σε διάδρομο αεροδρομίου και εκτοξευτές πυραύλων. «Οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν σε εγρήγορση, με πλήρη μαχητική ισχύ και έτοιμες να εκτελέσουν επιχειρήσεις κατόπιν εντολής του Γενικού Διοικητή», πρόσθεσε η CENTCOM. Οι ΗΠΑ αναφέρουν ότι τα πλήγματα είχαν σκοπό να «υποβαθμίσουν περαιτέρω» την ικανότητα του Ιράν «να απειλεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας» στα στενά, από τα οποία διερχόταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.

Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εκρήξεις σε πολλές τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένου του Μπουσέρ – όπου βρίσκεται το συγκρότημα του πυρηνικού σταθμού του Ιράν – και των νότιων πόλεων-λιμανιών Τσαμπαχάρ, Κοναράκ, Μπαντάρ Αμπάς και Σιρίκ. Στο Ιρανσάχρ, οι αρχές ανακοίνωσαν ότι ένα πλήγμα σκότωσε έναν πυροσβέστη σε αεροδρόμιο.

Για πρώτη φορά από τον Απρίλιο, φάνηκε επίσης ότι τα αμερικανικά πλήγματα στοχοποίησαν ιρανικές γέφυρες. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πλήγμα σε σιδηροδρομική γέφυρα στην επαρχία Γκολεστάν του βορειοανατολικού Ιράν, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι δύο γέφυρες δέχθηκαν επίθεση στη διαδρομή προς το Μασχάντ, όπου οι αξιωματούχοι σχεδιάζουν να θάψουν τον εκλιπόντα Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την Πέμπτη. Ωστόσο, δεν ήταν σαφές αν η επίθεση στο Γκολεστάν ήταν η ίδια που ανέφεραν οι Φρουροί της Επανάστασης.

AXIOS

Προετοιμασίες για ανταλλαγή πυρών με το Ιράν σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετές ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες, κάνει ο Λευκός Οίκος, σύμφωνα με όσα επισημαίνουν Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios, επισημαίνοντας πως η σφοδρότητα των χτυπημάτων θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από τις επόμενες κινήσεις της Τεχεράνης.

Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι η τρέχουσα κλιμάκωση με τα εκατέρωθεν πυρά θα μπορούσε να διαρκέσει μία ή δύο ημέρες, μία εβδομάδα ή έναν μήνα, ανάλογα με το αν το Ιράν θα συνεχίσει τις επιθέσεις του σε εμπορικά πλοία στο Οορμούζ. «Θα τους ρίξουμε ένα γερό χαστούκι για να καταλάβουν ότι δεν παίζουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά ο αξιωματούχος.

Στο προσκήνιο, η διπλωματία έχει παγώσει προς το παρόν και η στρατιωτική πίεση βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της στρατηγικής του Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε την Τετάρτη ότι η 60ήμερη κατάπαυση του πυρός που προβλεπόταν στο μνημόνιο συνεννόησης (MOU) «τελείωσε», μετά από μια ανταλλαγή πυρών που πυροδοτήθηκε από τις ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία.

«20 προς 1»

«Μόλις τους πλήξαμε πολύ σκληρά και λέω ότι τους πλήξαμε 20 προς 1», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο Air Force One κατά την επιστροφή του από την Τουρκία στις ΗΠΑ αναφερόμενος στα νέα αμερικανικά πλήγματα εναντίον του Ιράν. Μετά τη δεύτερη νύκτα αμερικανικών επιθέσεων εναντίον στόχων στο Ιράν, ο Τραμπ ισχυρίστηκε σήμερα ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη «κερδίσει στρατιωτικά» στον πόλεμο αυτόν, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη θέλει «πάρα πολύ» να καταλήξει σε συμφωνία.

«Πήραν τηλέφωνο πριν από λίγο και θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία πάρα πολύ – απλώς δεν ξέρω αν είναι άξιοι να κάνουν μια συμφωνία», πρόσθεσε ο αμερικανός πρόεδρος. «Δεν ξέρω αν θα τηρήσουν τη συμφωνία, αυτό είναι το πρόβλημα», εξήγησε στους δημοσιογράφους. Όταν ρωτήθηκε αν οι ΗΠΑ θα επιστρέψουν σε μια ευρείας κλίμακας πολεμική σύρραξη στο Ιράν, ο Τραμπ απάντησε: «Δεν ξέρω, αλλά θα την κερδίζαμε πολύ γρήγορα».

Παράλληλα διευκρίνισε ότι η σύγκρουση με το Ιράν δεν είναι «πόλεμος». «Στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο πολύ πόλεμος. Είναι η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν (…) Όλο αυτό είναι για να πάρουμε τα πυρηνικά όπλα, να μην επιτρέψουμε στο Ιράν να έχει πυρηνικά όπλα και αυτό θα έπρεπε να αρέσει σε όλους».

Προειδοποιεί ο Τραμπ

Προηγουμένως, ο Τραμπ ανάρτησε στο μέσο κοινωνικής δικτύωσής του (Truth Social) αρκετά βίντεο με εκρήξεις στο Ιράν, καθώς και μια νέα προειδοποίηση προς την Ισλαμική Δημοκρατία. «Αυτά είναι αντίποινα για τον χθεσινό βομβαρδισμό πλοίων από το Ιράν. Αν ξανασυμβεί, τα πράγματα θα γίνουν πολύ χειρότερα!» έγραψε ο Τραμπ.

Ο Τραμπ είχε δηλώσει νωρίτερα μέσα στην ημέρα ότι οι τελευταίες εκατέρωθεν συγκρούσεις δεν θα οδηγούσαν σε «μακροπρόθεσμη» στρατιωτική δράση. «Ό,τι είναι να συμβεί, θα συμβεί πολύ γρήγορα», δήλωσε ο Τραμπ, αν και άφησε επίσης να εννοηθεί ότι ο αμερικανικός στρατός μπορεί «απλώς να τελειώσει τη δουλειά».

Παράλληλα, ο Τραμπ ανανέωσε τις παλαιότερες απειλές του να πλήξει πολιτικές υποδομές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και μονάδων αφαλάτωσης, καθώς και να καταλάβει τον κόμβο παραγωγής πετρελαίου στο νησί Χαρκ. Σημειώνεται ότι μετά το πλήγμα σε τρία δεξαμενόπλοια την Τρίτη, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά του Ιράν και οι ιρανικές δυνάμεις απάντησαν στοχοποιώντας αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο.

Το Ιράν υποστηρίζει ότι η ενδιάμεση συμφωνία κατάπαυσης του πυρός τού δίνει το δικαίωμα να διαχειρίζεται την κυκλοφορία μέσω των στενών. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ, βασικός διαπραγματευτής στις συνομιλίες για τον μόνιμο τερματισμό του πολέμου, εμφανίστηκε προκλητικός σε ανάρτησή του στο X το πρωί της Πέμπτης: «Η Αμερική ακόμα δεν έχει μάθει ότι ο εκφοβισμός και οι αθετημένες υποσχέσεις δεν είναι πλέον χωρίς κόστος. Ας το πω ξεκάθαρα: αν χτυπήσετε, θα δεχτείτε πλήγμα».

Φόβοι για επανέναρξη του πολέμου

Ο Τραμπ τροφοδότησε τις ανησυχίες για επανέναρξη του πολέμου λέγοντας ότι η ενδιάμεση συμφωνία για την παύση των εχθροπραξιών έχει «τελειώσει», αν και πρόσθεσε ότι θα επιτρέψει τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων. Οι επιθέσεις έχουν απειλήσει επανειλημμένα την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός, όμως οι δηλώσεις του Τραμπ πρόσθεσαν νέα αβεβαιότητα, με τις τιμές του πετρελαίου να σημειώνουν άλμα μετά τις δηλώσεις του. Μια αναζωπύρωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να παρασύρει την ευρύτερη Μέση Ανατολή και πιθανότατα θα διέκοπτε ξανά τις αποστολές ενέργειας μέσω των στενών.

«Για μένα, νομίζω ότι τελείωσε», δήλωσε ο Τραμπ όταν ρωτήθηκε για το καθεστώς της κατάπαυσης του πυρός. Πρόσθεσε ότι οι εκπρόσωποι των ΗΠΑ μπορούν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις, εξέφρασε όμως αμφιβολίες για το αποτέλεσμα. «Μπορούν να μιλάνε, αλλά νομίζω ότι χάνουν τον χρόνο τους», είπε.

Ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών, Καζέμ Γχαριμπαμπαντί, επίσης κορυφαίος διαπραγματευτής, απάντησε μέσω του X ότι οι δηλώσεις του Τραμπ «δεν αποτελούν δείγμα ισχύος, αλλά παραδοχή της αποτυχίας» της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στο Ιράν.

Χάσμα στους κόλπους της ιρανικής ηγεσίας;

Οι νέες επιθέσεις σε πλοία στα στενά, παρά τις διαπραγματεύσεις, ενδέχεται να αντικατοπτρίζουν ένα χάσμα στους κόλπους της ιρανικής ηγεσίας. Οι σκληροπυρηνικοί επιδιώκουν διαρκή έλεγχο της θαλάσσιας οδού – η οποία αποτελεί παγκοσμίως σημαντικό δίαυλο για τις αποστολές καυσίμων και έχει γίνει κρίσιμος μοχλός πίεσης στην αντιπαράθεση με τη Δύση –, ενώ οι πραγματιστές επιθυμούν μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία για την άρση των διεθνών κυρώσεων και την παροχή της απεγνωσμένα αναγκαίας οικονομικής ανακούφισης.

Οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας επρόκειτο να ξεκινήσουν μετά την κηδεία του Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, κατά τις πρώτες στιγμές του πολέμου. Η περίοδος της κηδείας, η οποία ολοκληρώνεται την Πέμπτη, υποτίθετο ότι θα ήταν μια περίοδος χαμηλότερης έντασης.

Οι συνομιλίες είναι προγραμματισμένο να επικεντρωθούν στα πιο ακανθώδη ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πλήρους ανοίγματος των στενών και της αναδίπλωσης του αμφιλεγόμενου πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας ενεργούν σε σύμπραξη με τη Μαρία Συρεγγέλα, η οποία έχει καταθέσει εις βάρος της αγωγή αποζημίωσης ύψους 300.000 ευρώ για προσβολή προσωπικότητας.

Το προεδρείο διέκοψε τη συνεδρίαση, ωστόσο η ένταση συνεχίστηκε και εκτός της αίθουσας, καθώς ακολούθησε έντονο επεισόδιο στους διαδρόμους της Βουλής μεταξύ της Ζωής Κωνσταντοπούλου και του βουλευτή του ΚΚΕ, Νίκου Καραθανασόπουλου.

Αλέξης Τσίπρας: Το πρόβλημα δεν είναι ο Άδωνις είναι ο “αδωνισμός” που ενορχηστρώνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης

Στο θέμα της διαφθοράς αναφέρθηκε εκτεταμένα ο Αλέξης Τσίπρας μιλώντας στο πλαίσιο του κύκλου εκδηλώσεων της ΕΛΑΣ στο Περιστέρι με τίτλο “Τώρα μιλάμε”, αφού όμως απαξίωσε πλήρως τον Άδωνι Γεωργιάδη.

Απαντώντας στην επίθεση που του έκανε ο Άδωνις Γεωργιάδης είπε: «Την προηγούμενη εβδομάδα, με πήραν από το γραφείο μου να με ενημερώσουν: “Πρόεδρε, λένε ότι εσύ ήσουν ο πιο βρώμικος πρωθυπουργός της Μεταπολίτευσης”. Λέω: Ποιος το είπε αυτό; Ο Άδωνις; Ε, τότε δεν έχει απολύτως καμία σημασία».

Είπε ακόμη ότι θα του στείλει λουλούδια και εξήγησε: «Κάθε φορά που μας συκοφαντεί και μας βρίζει ανεβαίνουμε και μια μονάδα. Το πρόβλημα δεν είναι ο Άδωνις αλλά ο “αδωνισμός”. Τι είναι ο αδωνισμός; Είναι μια πολιτική φιλοσοφία την οποία έχει επιλέξει, ευνοήσει και ενορχηστρώσει όχι ο Άδωνις, αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης».

Επέμεινε όμως στην διαφθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη λέγοντας:«Κάθε ευρώ που φεύγει προς τις μίζες, τις απευθείας αναθέσεις, χάνεται από τα δημόσια σχολεία, τα νοσοκομεία, τις υποδομές.  Το αίτημα της εντιμότητας δεν το έφερε η ΕΛ.Α.Σ., Το έκανε κεντρικό η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Τα 7 χρόνια που πέρασαν και μας κυβερνά… Όπως την περίοδο της κατοχής οι Έλληνες αναζητούσαν ελευθερία, όπως την περίοδο της χούντας οι Έλληνες αναζητούσαν δημοκρατία, έτσι και την περίοδο της μεγάλης και εκτεταμένης διαφθοράς οι Έλληνες αναζητούν εντιμότητα. Και γι’ αυτό είναι υπεύθυνη η κυβέρνηση του κυρίου Μητσοτάκη, και όχι εμείς. Και δεν είναι μονάχα ένα ζήτημα ηθικής τάξης. Διότι η διαφθορά είναι αυτή που καταλύει την εμπιστοσύνη, και χωρίς εμπιστοσύνη καμία κοινωνία δεν μπορεί να λειτουργήσει. Όταν δεν εμπιστεύονται οι πολίτες τους θεσμούς και τη δικαιοσύνη, χωρίς δικαιοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία. Και βεβαίως, δεν μπορεί να υπάρξει και υγιής οικονομία. Διότι η διαφθορά έχει κόστος. Ο αόρατος φόρος που πληρώνουν όλες οι Ελληνίδες και οι Έλληνες, και δεν καταγράφεται πουθενά. Κάθε ευρώ που φεύγει προς τις μίζες, τις απευθείας αναθέσεις, τις κλειστούς διαγωνισμούς, προς τους φραπέδες και τους χασάπηδες, κάθε ευρώ που φεύγει προς τα εκεί είναι 1 ευρώ που χάνεται από το δημόσιο σχολείο, είναι 1 ευρώ που χάνεται από το δημόσιο νοσοκομείο, είναι 1 ευρώ που χάνεται από τις δημόσιες υποδομές. Αυτόν τον αόρατο φόρο, λοιπόν, πρέπει οι Ελληνίδες και οι Έλληνες να πάψουν να πληρώνουν».

Ο Αλέξης Τσίπρας αποδόμησε το success story της ελληνικής οικονομίας που προβάλλει η κυβέρνηση υποστηρίζοντας ότι το επίπεδο διαβίωσης στη επταετία έχει μειωθεί ενώ αντίθετα έχουν αυξηθεί οι ανισότητες.

Είπε ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ: «Ποιο είναι αυτό το οικονομικό θαύμα της κυβέρνησης, ότι η ανάπτυξη τρέχει με 2,1% όταν εμείς την αφήσαμε στο 2,2% με μνημόνια; Μας λένε όμως ότι αυτό το οικονομικό θαύμα συνίσταται στο γεγονός ότι, παρά την ακρίβεια, η οποία είναι όλη εισαγόμενη, έχουν αυξηθεί οι μισθοί. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο μέσος μισθός στην Ελλάδα αυξήθηκε πράγματι τα τελευταία 5 χρόνια, κατά 12,4%, αλλά οι τιμές των προϊόντων αυξήθηκαν κατά 16,4%. Άρα, οι μισθοί κυνηγάνε τις τιμές. Άρα, οι αγοραστική δύναμη της Ελληνίδας και του Έλληνα, αυτά τα χρόνια που κυβερνά ο κύριος Μητσοτάκης, έχει μειωθεί κατά 4 μονάδες.

Ειδική και εκτεταμένη αναφορά έκανε στα κέρδη της ΔΕΗ που επιβαρύνουν τους λογαριασμούς των καταναλωτών για να αυξάνονται οι αμοιβές και τα μπόνους των στελεχών. Μίλησε ξανά για τα υπερκέρδη των τραπεζών και για την ανάγκη να φορολογηθούν. Έχουμε απόλυτη αίσθηση της κατάστασης είπε ο κ. Τσίπρας και πρόσθεσε ότι όταν μας μιλάνε για κοστολογήσεις ας κοστολογήσουν τα χρέη τους προς τις τράπεζες. Καμία κοινωνία δεν μπορεί να προχωρήσει με τόσο μεγάλες ανισότητες. Εμείς θα δώσουμε ανάσα στην ελληνική κοινωνία.

Ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για την επικοινωνία με τους πολίτες που έχει επιλέξει: «Αυτός ο τρόπος που συζητάμε στις πλατείες της χώρας, θέλουμε να είναι και ο τρόπος αν ο ελληνικός λαός μας δώσει την ευκαιρία που θα κυβερνήσουμε τον τόπο.

Θα είναι ένας τρόπος διαδραστικής επικοινωνίας και κλεισίματος της απόστασης, ανάμεσα στον πολίτη και στη δημοκρατική εξουσία, διότι εμείς θέλουμε μια άλλου είδους εξουσία. Είναι δύσκολο και, αν θέλετε, φιλόδοξο αυτό το όραμα, αλλά πιστεύω ότι αξίζει τον κόπο.

Η εταιρεία προμηθεύει τις αεροπορικές εταιρείες με αεροπορικό καύσιμο υψηλών προδιαγραφών, σύμφωνα με τα αυστηρότερα διεθνή πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας, ενώ παράλληλα συμμετέχει ενεργά στην προσπάθεια μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των αερομεταφορών, διαθέτοντας και Sustainable Aviation Fuel (SAF), συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης του κλάδου.

Η δέσμευση της ΕΚΟ στην ασφάλεια, την ποιότητα και τη λειτουργική αριστεία επιβεβαιώθηκε πρόσφατα με τη διεθνή διάκριση τριών Σταθμών Ανεφοδιασμού Αεροσκαφών στο Ηράκλειο, τα Χανιά και τη Ρόδο, οι οποίοι βραβεύθηκαν με το «Sustained Performance Award» από τον διεθνή οργανισμό Joint Inspection Group (JIG).

Η συγκεκριμένη διάκριση απονέμεται μόνο σε εγκαταστάσεις που επιδεικνύουν διαχρονικά εξαιρετικές επιδόσεις σε θέματα λειτουργίας, ασφάλειας και ποιότητας, έπειτα από σειρά επίσημων επιθεωρήσεων. Για το 2025, το βραβείο απονεμήθηκε σε μόλις 43 σταθμούς ανεφοδιασμού αεροσκαφών παγκοσμίως, μεταξύ περίπου 700 εγκαταστάσεων που επιθεωρούνται διεθνώς από τον οργανισμό, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της διάκρισης και το υψηλό επίπεδο λειτουργίας των εγκαταστάσεων της ΕΚΟ.

Ο JIG (www.jig.org) αποτελεί τον κορυφαίο διεθνή οργανισμό ανάπτυξης προτύπων για τον εφοδιασμό αεροπορικών καυσίμων, με τα πρότυπά του να εφαρμόζονται σε περισσότερα από 2.750 αεροδρόμια και 100 χώρες.

Η ΕΚΟ συμμετέχει στο πρόγραμμα επιθεωρήσεων του JIG από το 2019 και επενδύει συστηματικά στην εκπαίδευση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της, έχοντας ήδη αναπτύξει δύο πιστοποιημένους επιθεωρητές JIG και ενισχύοντας διαρκώς τις δυνατότητές της σε θέματα ποιότητας, ασφάλειας και επιχειρησιακής αριστείας.

Η νέα αυτή διάκριση αποτελεί αναγνώριση της μακροχρόνιας προσπάθειας των ανθρώπων της ΕΚΟ και της προσήλωσης της εταιρείας στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου υπηρεσιών για τις αεροπορικές εταιρείες και τους εκατομμύρια επιβάτες που ταξιδεύουν από και προς την Ελλάδα κάθε χρόνο.

Σχετικά με την ΕΚΟ

Η EKO ΑΒΕΕ, μέλος της HELLENiQ ENERGY, κατέχει ηγετική θέση στην εμπορία καυσίμων και λιπαντικών στην Ελλάδα, διαθέτοντας το μεγαλύτερο δίκτυο πρατηρίων στη χώρα. Παράλληλα, αναπτύσσει ισχυρή παρουσία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με δραστηριότητες στην Κύπρο, τη Βουλγαρία, τη Σερβία και το Μαυροβούνιο.

www.eko.gr

Σχετικά με τη HELLENiQ ENERGY

Η HELLENiQ ENERGY είναι ένας από τους κορυφαίους καθετοποιημένους ενεργειακούς ομίλους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ιδρύθηκε το 1998, ως ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ, με ιστορία που ξεκινά από το πρώτο διυλιστήριο στην Ελλάδα, το 1958. Σήμερα, αποτελεί τη μεγαλύτερη εταιρεία στη χώρα και μία από τις μεγαλύτερες στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, με βάση τα ετήσια έσοδα. Υλοποιώντας με συνέπεια μια φιλόδοξη στρατηγική μετασχηματισμού, έχει αναδειχθεί σε περιφερειακό ηγέτη στον ενεργειακό τομέα, με παρουσία σε 8 χώρες και συνεχώς διευρυνόμενη διεθνή δραστηριότητα.

Η HELLENiQ ENERGY δραστηριοποιείται στην παραγωγή, προμήθεια και εμπορία όλων των μορφών ενέργειας, εστιάζοντας πλέον ολοένα και περισσότερο σε νέες, πιο καθαρές μορφές, καθώς και σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει τη διύλιση, τον εφοδιασμό και εμπορία υγρών καυσίμων και πετροχημικών προϊόντων, την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων και την εμπορία καυσίμων, ενώ παράλληλα αναπτύσσεται ραγδαία στις ΑΠΕ.

Στρατηγικός πυλώνας της HELLENiQ ENERGY είναι η ανάπτυξη ενός πλήρους καθετοποιημένου «πράσινου» utility. Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται η Enerwave, το νέο όνομα της Elpedison, εταιρεία παραγωγής και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην Ελλάδα. Αυτή η νέα επιχειρηματική μονάδα παράγει και προμηθεύει απευθείας την ελληνική αγορά με ηλεκτρική ενέργεια -κυρίως από ανανεώσιμες πηγές -υλοποιώντας τη δέσμευση του Ομίλου για μια δίκαιη, προσιτή και ασφαλή ενεργειακή μετάβαση.

Στο επίκεντρο της στρατηγικής της HELLENiQ ENERGY βρίσκεται η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της, με στόχο να αποτελεί εργοδότη επιλογής στις χώρες όπου δραστηριοποιείται. Παράλληλα, η Εταιρική Υπευθυνότητα αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της λειτουργίας της, μέσα από τον οποίο σχεδιάζει και υλοποιεί πολυδιάστατα προγράμματα για τη στήριξη της νέας γενιάς και της κοινωνίας ευρύτερα, επηρεάζοντας θετικά περισσότερους από 2 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο σε διεθνές επίπεδο.

Η HELLENiQ ENERGY έχει την έδρα της στην Αθήνα, είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών (σύμβολο: ELPE) και διαθέτει δευτερεύουσα εισαγωγή στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου (LSE: HPLD) μέσω Παγκόσμιων Αποθετηρίων Τίτλων (GDRs).

www.helleniqenergy.com

Είτε ως power snack πριν από την προπόνηση, είτε ως φυσικός σύντροφος στο γραφείο, είτε κατά τη διάρκεια μιας χαλαρής βραδιάς παρακολουθώντας μια σειρά στον καναπέ – η Alesto αυτοπροσδιορίζεται ως ένα lifestyle «πολυεργαλείο» για κάθε στιγμή, διαθέτοντας μια προσεκτικά επιλεγμένη συλλογή από φυσικούς και επεξεργασμένους ξηρούς καρπούς, δημιουργικά μείγματα ξηρών καρπών και premium αποξηραμένα φρούτα.

«Με την εξέλιξη της Alesto, δημιουργούμε μια μάρκα που αντιπροσωπεύει τη χαρά του σνακ και ενθουσιάζει τους ανθρώπους με τις επιλογές της. Πρεσβεύουμε την ευκολία στην καθημερινή ζωή μέσα από την απλή απόλαυση και τη μεγάλη ποικιλία. Με αυτόν τον τρόπο, εστιάζουμε σταθερά στη διαφάνεια, την αξιοπιστία και την ποιότητα, επειδή αυτές είναι οι αξίες της Lidl που χτίζουν εμπιστοσύνη», εξηγεί ο Sebastian Hein, Head of Brand της Lidl Stiftung & Co. KG.

Περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες: Εστίαση στην Πλανητική Υγιεινή Διατροφή

Η νέα εκδοχή της Alesto δεν έχει απλώς ωραία εμφάνιση: το brand συνδέει άμεσα το επαναλανσάρισμά της με τους φιλόδοξους στόχους βιωσιμότητας της Lidl. Η στρατηγική για τη «Συνειδητή Διατροφή» προωθεί τις φυτικές εναλλακτικές λύσεις και ενισχύει την ευαισθητοποίηση γύρω από μια υγιεινή και βιώσιμη διατροφή. Στο πλαίσιο αυτό, η Lidl ευθυγραμμίζεται με τις επιστημονικές κατευθυντήριες γραμμές της Πλανητικής Υγιεινής Διατροφής (Planetary Health Diet).

Ένα κεντρικό ορόσημο εδώ είναι ότι η Lidl Ελλάς στοχεύει σε αύξηση του ποσοστού των φυτικών πηγών σε σχέση με τις ζωικές πηγές πρωτεΐνης στη γκάμα των προϊόντων της στο 30% έως το 2030. Εδώ ακριβώς μπαίνουν στο παιχνίδι οι ξηροί καρποί. Ως το κατεξοχήν βασικό προϊόν της Alesto, προσφέρουν πολύτιμα ακόρεστα λιπαρά οξέα, φυτικές πρωτεΐνες και φυτικές ίνες, αποτελώντας το ιδανικό δομικό στοιχείο για ένα ισορροπημένο, σύγχρονο σνακ. Για παράδειγμα, τα καρύδια αποτελούν πηγή ωμέγα-3*, ενώ τα αμύγδαλα και τα κάσιους περιέχουν μαγνήσιο. Έτσι, η Alesto συνδυάζει μια μικρή στιγμή καθημερινής απόλαυσης με πραγματική προστιθέμενη αξία για μια ισορροπημένη διατροφή.

Επεξεργασία στη Γερμανία: Η Solent Rheine ως δύναμη παραγωγής

Πίσω από τα υψηλά πρότυπα ποιότητας του brand βρίσκεται μια άκρως επαγγελματική ομάδα αγορών σε συνδυασμό με την υπερσύγχρονη και αποδοτική τεχνολογία: μετά από προσεκτική επιλογή στις χώρες προέλευσης, οι περισσότερες δημιουργίες της Alesto επεξεργάζονται, εν μέρει τυποποιούνται και συσκευάζονται στις υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις παραγωγής της Solent στο Rheine και στο Übach-Palenberg της Γερμανίας. Καθώς αυτές ανήκουν στη Schwarz Produktion, τα περισσότερα στάδια επεξεργασίας –εξαιρουμένης της καλλιέργειας– παραμένουν εντός του Ομίλου Schwarz. Τα υψηλότερα πρότυπα ποιότητας και οι βελτιστοποιημένες διαδικασίες επί τόπου διασφαλίζουν ότι τα τραγανά σνακ φτάνουν στα ράφια πάντα φρέσκα και σε κορυφαία ποιότητα.

Με αυτό το επαναλανσάρισμα, η Alesto στέλνει ένα σαφές μήνυμα ανάπτυξης και δημιουργεί έναν ισχυρό, συναισθηματικό δεσμό με μια ομάδα καταναλωτών που ενδιαφέρονται για την υγεία τους και αρνούνται να κάνουν συμβιβασμούς στη γεύση ή στη συνειδητή διατροφή. Το πώς μεταφράζεται οπτικά αυτός ο νέος, συναισθηματικός κόσμος της μάρκας παρουσιάζεται στη νέα omnichannel καμπάνια, η οποία συνδυάζει στοιχεία για την ποιότητα των προϊόντων με χιουμοριστικές καταστάσεις όπου η Alesto αποτελεί ακριβώς τη σωστή επιλογή.

Μάθετε περισσότερα εδώ.

^{Σχετικά με την Alesto:}

^{Η Alesto –διαθέσιμη στη Lidl– αντιπροσωπεύει υψηλής ποιότητας ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα. Είτε ως power snack πριν από τα σπορ είτε ως απόλαυση στον καναπέ, είτε φυσικά είτε εκπληκτικά επεξεργασμένα – η Alesto είναι το «πολυεργαλείο» για κάθε στιγμή. Η ευρεία γκάμα ξηρών καρπών, μειγμάτων ξηρών καρπών και αποξηραμένων φρούτων είναι σχεδιασμένη τόσο για συνειδητούς καλοφαγάδες όσο και για όσους αναζητούν ένα γρήγορο και φυσικό σνακ στην καθημερινότητά τους. Προσφέρει την τέλεια ισορροπία ανάμεσα στη συνειδητή διατροφή, την πραγματική ευχαρίστηση του σνακ και κάθε ενδιάμεση στιγμή – φυσικά καλή ποιότητα στην τυπικά δίκαιη τιμή της Lidl.}

*Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα [άλφα-λινολενικό οξύ]: 9,9 g / 100 g καρυδιών Μαγνήσιο: κατά μέσο όρο (ø) 260 mg ανά 100 g αμυγδάλων, 258 mg ανά 100 g κάσιους