Οι αμερικανικές νομισματικές αρχές πανικοβλήθησαν από τον κίνδυνο περαιτέρω ανόδου των επιτοκίων στις ΗΠΑ, υποτιμήσεως του δολαρίου και διευρύνσεως του δημοσίου ελλείμματος των ΗΠΑ και απεφάσισαν να παρέμβουν στις αγορές συναλλάγματος, πωλώντας όμως ευρώ και αγοράζοντας γιέν — για πρώτη φορά από το 2007.

Έτσι, η υποτίμηση του ιαπωνικού νομίσματος σταμάτησε προσωρινώς και επανήλθε στα… 181 Υ ανά ευρώ, που μας ενδιαφέρει ως χώρα της Ευρωζώνης. Αλλά την παλίρροια ακολουθεί η άμπωτις. Μήπως συμφέρει, μακροπροθέσμως, η αγορά γιέν; Οι αγορές χρήματος είναι “συγκοινωνούντα δοχεία”, επηρεαζόμενες από τις αποδόσεις των ομολόγων (τιμές υπό το άρτιον) και, τελικώς, από τα δημόσια ελλείμματα (δανεισμό) ως ποσοστό του εθνικού προϊόντος.

Το “γιεν” και η Ιαπωνία

Στο επίπεδο αυτό, η Ιαπωνία “τρέχει” με πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού 5% του ΑΕΠ, ενώ η Αμερική με έλλειμμα 10%, βοηθούντος και του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Η Ιαπωνία έχει πληθωρισμό 2% και οι Αμερικανοί άνω του 3%, με επιτόκια υποθηκών άνω του 6%.

Τι σημαίνουν οι συσχετισμοί αυτοί; Το ολιγότερον ότι ο Ιάπων Υπουργός Οικονομικών πρέπει να ανεβάσει τις αποδόσεις των ομολόγων του και να δεχθεί ανατίμηση του γιέν στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος, καταπίνοντας το πικρό ποτήρι της αναπτυξιακής στασιμότητος.

Στη ζωή δεν υπάρχει μεγαλύτερη αποτυχία από την αυτοδιάψευση. Μπορεί τα γυρίσματα της τύχης ή οι αποτυχίες των εσφαλμένων σχεδιασμών να επιφέρουν παλινωδίες αποφάσεων, αλλά το θεώρημα των φθηνών επιτοκίων του δολαρίου, στο οποίο επίστευσε ο Πρόεδρος Τραμπ, είναι “όνειρο που πάει και πίσω δεν γυρνάει”. Ζούμε ήδη σε έναν κόσμο υψηλών και ανερχομένων επιτοκίων, έως ότου τα δημόσια ελλείμματα χαλιναγωγηθούν.

Αλλόφρων όλη η φαμίλια έτρεξε στο πρακτορείο, αλλά δυστυχώς είχαν περάσει πολλές ώρες και τα σκουπίδια όχι μόνον είχαν πεταχτεί στον κάδο, αλλά είχε περάσει και απορριμματοφόρο. Κινητοποιήθηκε η εταιρεία που κάνει την περισυλλογή των κάδων, εντοπίστηκε το σημείο απόρριψης των σκουπιδιών της συγκεκριμένης γειτονιάς και με εντατική έρευνα σε εκατοντάδες σακούλες, το δελτίο βρέθηκε!

Una mujer en Italia ganó un millón de euros con un billete de lotería que terminó en la basura, pero fue recuperado por trabajadores de limpieza.https://t.co/DUNhbcVTHN

— Excélsior (@Excelsior) August 5, 2026

Άλλα περιστατικά με λεφτά τα σκουπίδια

Πριν από ένα μόλις μήνα, η 46χρονη Καθ Μέιν από την Ουαλία μπορεί να έχασε 14 εκατομμύρια ευρώ εξαιτίας τεχνικής δυσλειτουργίας ή ανθρώπινου λάθους. Έπαιζε κι εκεινη επί χρόνια τους ίδιους αριθμούς. Όταν η μητέρα της πήγε να ελέγξει το δελτίο της κόρης, ο υπάλληλος του καταστήματος το πέρασε από το μηχάνημα, το οποίο έβγαλε έναν ασυνήθιστο ήχο.

Ο υπάλληλος της είπε ότι δεν κέρδισε και εκείνη πέταξε το λαχείο στα σκουπίδια. Την επομένη της τηλεφώνησε χαρούμενη η κόρη της ότι είχαν επιτέλους κερδίσει το λαχείο. Η ηλικιωμένη μάνα, της είπε τι συνέβη με το μηχάνημα, και έτρεξαν μαζί στο πρακτορείο, αλλά το δελτίο είχε ήδη καταστραφεί ή χαθεί οριστικά στις χωματερές. Τώρα διεκδικεί τα χρήματα από την κρατική λαχειοφόρο εταιρεία της Βρετανίας, όπου αν αποδείξεις (με βιντεο και άλλα μέσα) ότι το δελτίο σου καταστράφηκε, έχεις ελπίδες να εισπράξεις τα κέρδη σου.  Η γυναίκα παραμένει σε αναμονή.

Ελλάδα

Στην Ελλάδα, είχε γίνει μεγάλος ντόρος το Μάρτιο του 1997, όταν ένας 33χρονος πολύτεκνος οικοδόμος από την Ηλεία έχασε 1 δισεκατομμύριο δραχμές (περίπου 3 εκατομμύρια σε σημερινά ευρώ) από το Εθνικό Λαχείο: Η πεθερά του το πέταξε στα σκουπίδια καθαρίζοντας το σπίτι.

Ο οικοδόμος είχε αγοράσει τον τυχερό πρώτο λαχνό και τον άφησε πάνω στο ψυγείο. Η πεθερά του, καθαρίζοντας το σπίτι, θεώρησε ότι ήταν άχρηστο χαρτί και το πέταξε στα σκουπίδια. Όταν ο άνδρας συνειδητοποίησε ότι κέρδισε το 1 δισεκατομμύριο δραχμές γιατί τότε κρατούσαν αποκόμματα, έτρεξε στο ψυγείο, αλλά το λαχείο έλειπε. Το απορριμματοφόρο του δήμου είχε ήδη περάσει και είχε μεταφέρει τα σκουπίδια στη χωματερή.

Ο τυχερός-άτυχος άνδρας, μαζί με συγγενείς, φίλους και υπαλλήλους του δήμου Πύργου, πέρασαν τρεις ολόκληρες ημέρες σκάβοντας με τα χέρια τους τόννους σκουπιδιών στη χωματερή, κάτω από αντίξοες συνθήκες, χωρίς όμως να βρουν ποτέ το λαχείο. Αντίθετα με την Αγγλία, στην Ελλάδα η νομοθεσία των κρατικών λαχείων είναι απόλυτη: χωρίς το πρωτότυπο σώμα του λαχείου, δεν γίνεται πληρωμή.

Ο οικοδόμος ξεκίνησε δικαστικό αγώνα εναντίον της Διεύθυνσης Κρατικών Λαχείων, παρουσιάζοντας ως αποδείξεις τα αποκόμματα που είχε κρατήσει, καθώς και τη μαρτυρία του πράκτορα που του είχε πουλήσει το λαχνό. Η υπόθεση κρίθηκε τελικά από το Συμβούλιο της Επικρατείας που δυστυχώς απέρριψε το αίτημα του άνδρα και συνέχισε να δουλεύει στις οικοδομές για να θρέψει τα τέσσερα παιδιά του…

Ο τίμιος πράκτορας

Ηλικιωμένος άνδρας τον Φεβρουάριο του 2021 μπήκε σε πρακτορείο τυχερών παιγνίων και έξυσε ένα σκρατς, αλλά δεν έβλεπε καλά, νόμισε ότι δεν κέρδισε, και το πέταξε στο καλάθι σκουπιδιών. Ο υπάλληλος του πρακτορείου το είδε πεταμένο στα σκουπίδια και το σκάναρε στο μηχάνημα, οπότε είδε ότι είχε κερδίσει και θυμόταν ποιος το είχε πετάξει. Πήγε και ειδοποίησε τον γέροντα ότι είχε κερδίσει 10.000 ευρώ.

Υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις όπου το λαχείο  είναι αμφισβητήσιμο ως αξία. Τα λαθη είναι αρκετά συνήθη και σπανίως γίνονται γνωστά. Κάποιος πάντως που έχασε το λαχείο του ενώ είχε κερδίσει 75.000 ευρώ, δεν μπόρεσε να πάρει ποτέ τα χρήματα από τον ΟΠΑΠ παρά τον πολυετή δικαστικό αγώνα του άνδρα. Είχε μάλιστα φωτογραφίσει το δελτίο και είχε τη μαρτυρία του λαχειοπώλη, αλλά ο ΟΠΑΠ υποστήριξε ότι το δελτίο μπορεί ήδη να είχε εισπραχθεί από άλλον με τα ίδια νούμερα.

Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς ένας άνδρας στην Καβάλα κέρδισε 252.000 ευρώ στην 2η κατηγορία  του Τζόκερ -στο “πεντάρι”. Ο άνθρωπος θυμόταν ότι είχε παίξει τους τυχερούς αριθμούς, αλλά δεν μπορούσε να βρει πουθενά το απόκομμα. Τα χρήματα παρέμειναν στα αζήτητα του ΟΠΑΠ και, βάσει του νόμου, μετά την παρέλευση των 3 μηνών (τριμηνιαία παραγραφή) παραχωρήθηκαν στο ελληνικό Δημόσιο.

Τούτο θεωρείται αμάρτημα. Αμάρτημα επειδή βολιδοσκοπήθηκαν και ακόμη χειρότερα εάν αποδέχθηκαν να υπουργοποιηθούν. Το θέμα είναι απλό και δεν χρειάζεται τοξικότητα και προπαντός δεν χωράνε πολιτικοί τραμπουκισμοί. Εάν στέλεχος, μέλος, επιλέξει “εχθρικό” στρατόπεδο, θέτει εαυτόν εκτός. Απλά. 

Το αμάρτημα, όμως, έχει προϊστορία. Και η προϊστορία είναι πρωτίστως συναγερμική. Μερικά παραδείγματα για φρεσκάρισμα της μνήμης. ΔΗΣΥ έγινε κοινοβουλευτικό κόμμα λόγω… αποστασίας! Υπενθυμίζεται ότι στις εκλογές του 1976, λόγω του εκλογικού συστήματος και της συνεργασίας των κομμάτων (ΑΚΕΛ, ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ), ο Δημοκρατικός Συναγερμός έμεινε εκτός Βουλής. Το 1977, ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, της εκλογικής περιφέρειας Λευκωσίας, Λεόντιος Ιεροδιακόνου, αποχώρησε από το κόμμα και το 1980 προσχώρησε στο ΔΗΣΥ. Από εκείνη τη στιγμή το κόμμα αυτό απέκτησε κοινοβουλευτική παρουσία. 

Η κοντή μνήμη του ΔΗΣΥ

Τον Νοέμβριο του 1997, το Δημοκρατικό Κόμμα αποφάσισε να αποχωρήσει από την κυβέρνηση Κληρίδη. Ταυτόχρονα ζήτησε από τους υπουργούς που προέρχονταν από το κόμμα να παραιτηθούν. Οι υπουργοί Εσωτερικών, Ντίνος Μιχαηλίδης και εργασίας Ανδρέας Μουσιούτας, επέλεξαν να παραμείνουν στην κυβέρνηση Κληρίδη. 

Υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα μετακινήσεων, που θα μπορούσαν να καταγραφούν, που δεν αφορούν μόνο το Δημοκρατικό Συναγερμό. Όπως υπάρχουν και οι προεκλογικές μεταγραφές και μετακινήσεις. Αυτά γίνονται, κι ας ενοχλούν. Και από όλους. Το θέμα είναι πως όλοι αξιοποιούν όλους, γιατί οι ιδεολογικές διαφορές έχουν ισοπεδωθεί από τους ίδιους. 

Στο κόμμα των καθολικώς διαμαρτυρόμενων, έχουν και κοντή μνήμη. Ξεχνούν πως πέρασαν το φράκτη το 2023, μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου των προεδρικών, και τροφοδότησαν το επιτελείο του ΑΚΕΛ με μητρώα του κόμματος. Το έκαναν για να αντιμετωπίσουν τον… κοινό εχθρό, τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Τότε δεν ήταν… αμάρτημα, αλλά πολιτική επιλογή και πράξη. Βέβαια, δεν είχαν τα κότσια να το κάνουν δημόσια και επίσημα.

Δεν υπάρχουν πιστοποιητικά ιδιοκτησίας ανθρώπων

Στη δημοκρατία οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να πράξουν ό,τι θέλουν. Μπορεί να ασκηθεί κριτική για πράξεις, ενέργειες, επιλογές, όχι όμως να επιχειρείται η… τρομοκράτηση όσων “δεν συμμορφώνονται προς τα υποδείξεις”. Δεν είμαστε στην εποχή των παιδονόμων. Ή μήπως για κάποιους στην Πινδάρου (και αλλού για να είμαστε σωστοί), είμαστε σε εκείνη την εποχή. Και υπάρχουν και αξιωματούχοι, που έχουν αναλάβει ρόλο παιδονόμων. Στον ΔΗΣΥ δεν είναι δύσκολο να εντοπισθούν οι παιδονόμοι!

Τα κόμματα, χρόνια τώρα δεν μπορούν να τραβήξουν τους πολίτες από το μανίκι, όπως τραγουδούσε ο Νιόνιος. Δεν το διαπίστωσαν τούτο, όλα τα κόμματα, από τη μείωση των ποσοστών τους στις εκλογές; Το γνωρίζουν, αλλά δεν πράττουν οτιδήποτε γιατί και η πτωτική τάση, η φθορά, τους συντηρεί στις καρέκλες και στα… ωραία της εξουσίας. Αυτή είναι η κοντόφθαλμη πολιτική όσων δεν αντιλαμβάνονται πως όλα αλλάζουν γύρω τους εκτός από τους ίδιους. 

*Παιδονόμος: το άτομο στο οποίο έχει ανατεθεί η επιτήρηση των παιδιών σε εκπαιδευτήριο, οικοτροφείο κτλ. (Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής). Στην αρχαία Ελλάδα —κυρίως στην αρχαία Σπάρτη—είχαν την ευθύνη για την εποπτεία, τη δημόσια τάξη και τη βασική εκπαίδευση των παιδιών.

Ποιες είναι οι επιδιώξεις των πρωταγωνιστών. Ποιο είναι το διακύβευμα της επόμενης ημέρας. Διότι αυτό καθορίζει και την προδιάθεση του Ιράν υπέρ της ανάληψης ρίσκου ή της αναζήτησης διεξόδου… Κάποια στοιχεία που αφορούν την απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα δεν είναι καινούργια. Έχουν αναφερθεί ξανά. Με άλλες αφορμές που έδωσε ο πόλεμος στο Ιράν. Άπαξ και το καθεστώς της Τεχεράνης επέδειξε ανθεκτικότητα και δεν κατέρρευσε, το παιχνίδι άλλαξε. Και «ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται». Μπορεί να ισοπεδώθηκαν κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές και να έχει υποστεί μεγάλη ζημιά οικονομία.

Ιράν: Η ώρα της ζυγαριάς…

Ορθόν και προφανές. Όποιος όμως θέλει να αποφύγει να κοροϊδεύει τον εαυτό του καταναλώνοντας… αμάσητα βολικά ερμηνευτικά σχήματα, αντιλαμβάνεται ότι αυτό θα πρέπει να το ζυγίσει απέναντι στη συσπείρωση μέρους της ιρανικής κοινωνίας που δεν διάκειτο προ της επίθεσης ιδιαίτερα θετικά απέναντι στο καθεστώς γύρω από την ηγεσία. Για τον απλούστατο λόγο ότι και η στάση τους απέναντι στις ΗΠΑ δεν ήταν θετική, ενώ προφανώς δεν έβλεπαν το αμερικανικό και το ισραηλινό στρατιωτικό εργαλείο ως λύση στα προβλήματά τους.

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να το ζυγίσει απέναντι στον αντίκτυπο που έχει η εικόνα της επιτυχούς αντίστασης απέναντι στην πιο ισχυρή στρατιωτική μηχανή του πλανήτη, την αμερικανική, συνδυασμένη μάλιστα με αυτή μιας χώρας που παρομοιάζεται με την αρχαία Σπάρτη, το Ισραήλ. «Επιτυχής αντίσταση» υπό την έννοια της άρνησης στον αντίπαλο του -έστω ανομολόγητου- βασικού αντικειμενικού του σκοπού, την καθεστωτική αλλαγή!

Ο αντίκτυπος αυτός είναι προς κάθε κατεύθυνση. Προς τις χώρες της ευρύτερης περιοχής που συμπεριλήφθηκαν στα αντεκδικητικά πλήγματα των Ιρανών και ματώνουν ήδη πολύ σοβαρά, χωρίς ορατό σημείο αντιστροφής της τάσης. Προς άλλες χώρες, σε άλλες γεωπολιτικές περιφέρειες του πλανήτη, με άλλες ισορροπίες, όπου βρίσκονται σύμμαχοι και αντίπαλοι των ΗΠΑ. Ένα παράδειγμα είναι η Βόρεια Κορέα. Και τελικά, στον πλανήτη ολόκληρο, αφού οι επιπτώσεις είναι παγκόσμιες!

Θα πρέπει όμως να το ζυγίσει και απέναντι στις ίδιες τις ΗΠΑ και τις σχέσεις την επόμενη ημέρα του πολέμου. Το σημερινό μήνυμα είναι «θα σέβεστε». Είναι ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να μάθει να συνυπάρχει και με χώρες που δεν ελέγχει! Είναι μήνυμα που αφορά την πεπερασμένη αξία του στρατιωτικού εργαλείου στις διεθνείς σχέσεις.

Αυτή η αξία αμφισβητείται πλέον έμπρακτα, καθώς η εποχή του πολέμου των μη επανδρωμένων δείχνει να προσφέρει τη δυνατότητα στον πιο αδύναμο να βραχυκυκλώσει, αν μη τι άλλο, την επίτευξη των στόχων του ισχυρού στο πεδίο και να του επιβάλει σοβαρό κόστος.

Η ανθεκτικότητα αφορά και τους ισχυρούς

Ένα δημοσίευμα του Reuters (https://www.reuters.com/world/us-has-used-virtually-all-its-long-range-precision-missiles-during-iran-war-2026-08-04/) έρχεται να επιβεβαιώσει προηγούμενα που αφορούσαν το ίδιο θέμα και να αναδείξει την αμηχανία από τις επιπτώσεις της ιρανικής ανθεκτικότητας. Έρχεται επίσης να υπονομεύσει την αξιοπιστία των επαναλαμβανόμενων απειλών Τραμπ για ισοπέδωση, κυρίως όμως να εξηγήσει γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κάνει πέντε φορές πίσω, προσποιούμενος σοβαρές διπλωματικές εξελίξεις.

Κι όλα αυτά εν μέσω ενός σκηνικού… λογοδιάρροιας από την πλευρά της Ουάσινγκτον στο επίπεδο των δημοσίων αναφορών και στοιχειώδους παρουσίας από την ιρανική πλευρά. Εξάλλου, το πραγματικό αποτέλεσμα είναι αυτό που μετράει όχι οι περιστασιακές δηλώσεις Τραμπ που έχουν μεγιστοποιήσει την ανασφάλεια και έχουν οδηγήσει σε συμπεριφορά… ασανσέρ, τις χρηματαγορές και τις τιμές του πετρελαίου.

Σε αυτό το σημείο που βρισκόμαστε, είναι αδύνατη η αξιολόγηση και το συμπέρασμα για το εάν η Ισλαμική Δημοκρατία επιθυμεί μια συμφωνία απεμπλοκής από τον πόλεμο με τις ΗΠΑ ή όχι, στην τρέχουσα συγκυρία! Όπως είχε επισημανθεί και στο πρόσφατο παρελθόν, με τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ να πλησιάζουν και την εκλογική πελατεία Τραμπ διχασμένη για το δέον γενέσθαι με το Ιράν, για να δώσει η Τεχεράνη στον Τραμπ αυτό που επιθυμεί, θα το κάνει μόνο με το κατάλληλο αντάλλαγμα. Αυτό το αντάλλαγμα, μετά βεβαιότητας δεν ταυτίζεται με τα συμφέροντα της Ιερουσαλήμ, που κάνει τους δικούς της στρατηγικούς υπολογισμούς.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι οι υψηλές πιθανότητες επιτυχίας που παρουσιάστηκαν στον Τραμπ αναφορικά με την προοπτική καθεστωτικής αλλαγής, έπαιξε ρόλο στην απόφαση εμπλοκής των ΗΠΑ που έλαβε. Προσθέτουν δε, ότι αυτή η απόφαση ήταν το ζητούμενο. Διότι άπαξ και ενεπλάκη μια χώρα, μόνο εύκολο δεν είναι να απεμπλακεί. Αυτό αποδεικνύεται πλέον και στην πράξη. Κι εάν δεν θέλουμε να εθελοτυφλούμε, κάποιους εξυπηρετεί και κάποιους όχι.

Το χειρότερο είναι όμως, ότι στο διεθνές περιβάλλον είναι αρκετοί αυτοί που παρατηρούν και αναλύουν προσεκτικά την εξάντληση των πολεμικών αποθεμάτων των ΗΠΑ μετά την εμπλοκή τους στο Ιράν. Μεγάλοι και μικρότεροι. Και κάνουν τους δικούς τους πολύπλοκους υπολογισμούς. Τούτων λεχθέντων και για να μην απεραντολογούμε, ποιος μοιάζει να επείγεται περισσότερο για συμφωνία; Ο Τραμπ ή οι μουλάδες; Ποιος εξυπηρετείται από το μπρος-πίσω στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου; Και πόσο μπορεί να διαρκέσει ακόμα αυτό;

* Σε συνεργασία με το defence-point.gr

«Έχω χρόνο», είπε ακόμα ερωτηθείς σχετικά με τον πόλεμο, που διαρκεί πάνω από πέντε μήνες, ενώ οι βουλευτικές εκλογές του μέσου της προεδρικής θητείας πλησιάζουν στον ορίζοντα.

Κατά τον αμερικανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios, που επικαλείται δυο «πηγές στην περιοχή», συζητείται συμφωνία για προσωρινή διευθέτηση, διάρκειας 60 ημερών, ανάμεσα στο Ομάν και στο Ιράν.

Η προκαταρκτική συμφωνία, η οποία σύμφωνα με το ρεπορτάζ μπορεί να ανακοινωθεί εντός της ημέρας, προβλέπει πως όλα τα πλοία που εισέρχονται στο στενό θα ακολουθούν τη βόρεια διαδρομή, στα ιρανικά χωρικά ύδατα, και όλα όσα εξέρχονται θα περνούν από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, χωρίς χρέωση.

Την περίοδο αυτή εξήντα ημερών, εν αναμονή οριστικής συμφωνίας, το τμήμα του στενού ανάμεσα στις δυο χώρες θα αποναρκοθετηθεί, πάντα κατά το κείμενο, που σημειώνει ότι δεν έχει οριστικοποιηθεί κάτι ακόμη.

«Υπάρχει πιθανότητα να καταλήξουμε σήμερα ή αύριο σε συμφωνία για να ξανανοίξει το στενό και να κατευθυνθούμε προς εξομάλυνση», είπε νωρίτερα χθες ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στο τηλεοπτικό δίκτυο CNBC.

Οι εντάσεις στο στενό, που μετατράπηκε σε κεντρικό διακύβευμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, συνεχίζονται. Χθες η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO ανακοίνωσε πως πλοίο χτυπήθηκε από «άγνωστο βλήμα».

«Αποκλιμάκωση των εντάσεων»

Χθες ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο εμίρης του Κατάρ σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι συζήτησαν τηλεφωνικά σχετικά με τις προσπάθειες προκειμένου να υπάρξει «αποκλιμάκωση των εντάσεων» ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη και «επαναπροσέγγιση των δυο πλευρών», ανέφερε το παλάτι.

Καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται, η τιμή του πετρελαίου πέφτει. Το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, υποχώρησε χθες κατά 5,26% στα 79,36 δολάρια, στο χαμηλότερο επίπεδο από τη 10η Ιουλίου.

Το λεγόμενο «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», καταρχήν συμφωνία της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, υποτίθεται πως σηματοδοτούσε την έναρξη διαδικασίας διάρκειας 60 ημερών –ανανεώσιμης– για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τη ρύθμιση των ζητημάτων που εκκρεμούσαν, ιδίως του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας του Ιράν.

Και ακόμη επέτρεψε να ξαναρχίσει η κίνηση στο στενό του Ορμούζ, πέρασμα στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, που έκλεισε de facto το Ιράν την επομένη του ξεσπάσματος του πολέμου, την 28η Φεβρουαρίου· σε αντίποινα, οι ΗΠΑ επέβαλαν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.

Όμως η νηνεμία δεν διήρκεσε. Οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν στις αρχές Ιουλίου, κάνοντας κομματάκια τη συμφωνία. Το Ιράν ξανάκλεισε το στενό αφού ξανάρχισαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί κι όσα πλοία αποπειρώνται να το διασχίσουν χωρίς άδεια της Τεχεράνης πληρώνουν ενίοτε το πληρώνουν πολύ ακριβά.

Τη νύχτα της Δευτέρας προς Τρίτη, φορτηγό που το επιχείρησε χτυπήθηκε από βλήμα, με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί πυρκαγιά. Ένα μέλος του πληρώματος αγνοείται, σύμφωνα με τη βρετανική εταιρεία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας Vanguard Tech.

Το Ιράν διέψευσε τη Δευτέρα ότι διεξάγει διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον. «Δεν διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή. Διαπραγματευόμαστε με το Ομάν, για να εγγυηθούμε την ασφαλή διέλευση από το στενό του Ορμούζ», είπε ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.

Η διάψευση προκάλεσε την οργή του αμερικανού προέδρου.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ απειλούσε ότι θα διέτασσε να «χτυπηθεί δυνατά» η Ισλαμική Δημοκρατία, προτού ανακρούσει πρύμνα και ανακοινώσει πως ανέβαλε σχεδιαζόμενους μαζικούς βομβαρδισμούς σε συνεργασία με το Ισραήλ. Η νέα αναστροφή του Ντόναλντ Τραμπ είναι πάγια τακτική του, κινείται από την αρχή του πολέμου στο εκκρεμές από τις απειλές περί καταστροφικών βομβαρδισμών στις αναγγελίες περί τερματισμού της κρίσης.

Axios: Κοντά σε συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ οι ΗΠΑ

Σε προσωρινή συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ πλησιάζουν ΗΠΑ, Ιράν και Ομάν, με την Αμερική μάλιστα να στοχεύουν σε ανακοινώσεις ακόμη και σήμερα, Τετάρτη (5/8), όπως μεταδίδει το Axios.

Οι συζητήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη έχουν θέσει «τραπέζι» τη θέσπιση μιας προσωρινής συμφωνίας 60 ημερών μεταξύ του Ομάν και του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, η οποία θα μπορούσε να παραταθεί.

Η κυκλοφορία των πλοίων που εισέρχονται μέσω του περάσματος και προς τον Κόλπο θα πραγματοποιείται από μια λωρίδα στα βόρεια μέσω των ιρανικών υδάτων, σύμφωνα με πηγές του Axios.

Η κυκλοφορία των πλοίων που θα εξέρχονται μέσω των Στενών και προς την Αραβική Θάλασσα θα διέρχεται μέσω των υδάτων του Ομάν από μια νότια λωρίδα σε συντονισμό με το Ιράν.

Κατά τη διάρκεια αυτών των 60 ημερών δεν θα επιβάλλονται διόδια ή τέλη.

Οι πλευρές που βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις θα εργαστούν για την απομάκρυνση θαλάσσιων ναρκών από τη μεσαία λωρίδα του Ορμούζ εντός 30 ημερών.

Μετά την αποναρκοθέτηση αυτής της λωρίδας κυκλοφορίας, ο διάδρομος που θα δημιουργηθεί θα χρησιμοποιείται τόσο για τα πλοία που μπαίνουν, όσο και για εκείνα που βγαίνουν από τα Στενά βάσει των όρων μιας μόνιμης συμφωνίας που θα διαπραγματευτεί μεταξύ του Ομάν και του Ιράν.

Αυτά λέει η ιστορική μνήμη για όσους δεν φοράνε παρωπίδες. Και τώρα, ένας νυν και δύο πρώην πρωθυπουργοί θα διεκδικήσουν την επόμενη κυβέρνηση που θα διοικήσει τη χώρα. Το γεγονός αυτό επισημαίνεται ως πρωτοφανές και τα μίντια εστιάζουν σε αυτό, γιατί υποτίθεται ότι και οι τρεις έχουν το τεκμήριο της κυβερνησιμότητας. 

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης βολεύεται με αυτό το θεώρημα. Για τον Σαμαρά κρατάει την επίθεσή του για τη στιγμή που αυτός θα ανακοινώσει το κόμμα του και θα είναι προσωπική και πολιτική. Για τον Τσίπρα παίζει το σκιάχτρο του 2015. Για τον εαυτό του προβάλει την απόλυτη και μοναδική καταλληλότητά του να προεδρεύσει το β’ εξάμηνο του 2027 της ΕΕ και να ολοκληρώσει την διαδικασία του 7ετούς προϋπολογισμού των 27, όταν η χώρα μας θα έχει την προεδρία. Παρ’ όλα αυτά, το 70% των πολιτών θέλει απαλλαγή από αυτόν και προφανώς το υπόλοιπο 30% δεν σημαίνει ότι τον θέλει. 

Όμως, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις ο Κυριάκος θα είναι και πάλι πρωθυπουργός. Δύο ενδείξεις συνηγορούν σε αυτό. Πρώτον, οι οκτώ μετρήσεις που έγιναν τελευταία στην πρόθεση ψήφου η Νέα Δημοκρατία προηγείται με 29,6% και ακολουθεί η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα με 17,3%, το ΠΑΣΟΚ με 11,1%, η Ελπίδα για τη Δημοκρατία με 8,4%, η Ελληνική Λύση με 8%, το ΚΚΕ με 6,9%, η Πλεύση Ελευθερίας με 4,6%, η Φωνή Λογικής με 3,7%, το ΜέΡΑ25 με 3%, ο ΣΥΡΙΖΑ με 1,5%, οι Δημοκράτες με 1,4% και άλλο κόμμα με 3,7%.

Δεύτερον, σύμφωνα με τον Άδωνι Γεωργιάδη, η κυβέρνηση θα προκύψει από τη σύμπραξη ΝΔ-Κόμμα Σαμαρά και ΠΑΣΟΚ. Συνηγόρησε και ο Γιώργος Βλάχος.  Ή, αν χρειαστεί και με Ελληνική Λύση και Φωνή Λογικής. Ο Άδωνις τόνισε ότι προϋπόθεση είναι να είναι πρωθυπουργός ο Μητσοτάκης, αφού θα είναι ο αρχηγός του πρώτου κόμματος. Βέβαια, στα εκλογικά μαγειρεία του βαθέος συστήματος προωθούνται σενάρια για πρωθυπουργό κοινής αποδοχής τον Ευάγγελο Βενιζέλο, ή τον Νίκο Δένδια, ή τον Γιάννη Στουρνάρα. 

Αυτό δηλαδή που γράφουμε εδώ και ένα χρόνο. Ότι δηλαδή, η Δεξιά πανστρατιά θα προσπαθήσει να συγκροτήσει κυβέρνηση πάση θυσία, προκειμένου να καλυφθούν τα ανομήματα που έχουν συντελεστεί και να ολοκληρωθεί το σχέδιο που υπηρετεί. Το ΠΑΣΟΚ θα είναι το δεκανίκι, με κίνδυνο να σπάσει σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. 

Η συνωμοσία της Δεξιάς

Ο έτερος δεξιός πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ίσως αποτελέσει την αιτία, ώστε η ΝΔ του Μητσοτάκη να μην φθάσει το 25% και να στερηθεί το μπόνους. Μόνο τότε μπορεί η καρέκλα του Μητσοτάκη θα τρίξει. Διότι αν είναι πρώτο κόμμα και πάνω από 25% θα προσπαθήσει να πάει σε δεύτερο γύρο εκλογών, οπότε όλα τα σενάρια για Σαμαρά θα οδηγήσουν στην υποταγή του. 

Βέβαια, αν πάρει 9-11% στην καλύτερη περίπτωση θα παίξει ρόλο στην συγκρότηση μιας συμμαχικής κυβέρνησης της Δεξιάς, όπου η ΝΔ θα έχει τη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη. Συνεπώς, οιαδήποτε κυβέρνηση της Δεξιάς με Σαμαρά, θα έχει προφανώς κύριο κορμό τη ΝΔ που όμως – έστω και χωρίς Μητσοτάκη – θα είναι η ΝΔ των σκανδάλων, των υποκλοπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ, της ακρίβειας, της ΔΕΗ, των servicers, των τραπεζών και των εφτά ετών χαμένων ευκαιριών. Είναι σαφές, ούτε μια κυβέρνηση ΝΔ-Σαμαρά-ΠΑΣΟΚ/Βενιζέλου, που θα θυμίζει την εποχή που κάποιοι άνθρωποι έψαχναν λεμονόκουπες στα σκουπίδια για να φάνε, θα μπορέσουν να αλλάξουν πολιτική. 

Ο στρατηγικός στόχος της Δεξιάς είναι η διατήρηση της εξουσίας με άλλο πρόσημο. Η Δεξιά είναι μία και έχει δύο πρόσωπα, το συντηρητικό και εθνικίζον και το νεοφιλελεύθερο, το ενδοτικό.  

Το σουέλ του Αλέξη Τσίπρα

Συνεπώς, το πολιτικό αίτημα της απαλλαγής, του δραστικού περιορισμού της διαφθοράς, της αλλαγής του επιτελικού κράτους του Pretador με ένα κράτος στρατηγείο που σχεδιάζει την πραγματική ανάπτυξη και το μέλλον δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από οιαδήποτε κυβέρνηση της δεξιάς, με τη ΝΔ στο ρετιρέ. 

Oi ψηφοφόροι αρχίζουν να αντιλαμβάνονται πως μία λύση υπάρχει. Δεν είναι τυχαίο που τα τρολ και οι μονταζιέρες της δεξιάς έχουν στραφεί μαζικά κατά του Αλέξη Τσίπρα, με support group τους πονεμένους της Αριστεράς. 

Το σχέδιο “Αριστοτέλης” που ανακοίνωσε πρόσφατα ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, μια ριζοσπαστική πρόταση για τη διοικητική ανασυγκρότηση της Ελλάδας, δεν αποβλέπει μόνο στην αναγέννηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά αποτελεί τη μετάβαση από το “κράτος των Αθηνών” σε ένα αποκεντρωμένο μοντέλο διακυβέρνησης με επίκεντρο τη γεωγραφική ισότητα. 

Το σχέδιο αυτό ανατρέπει ριζικά το τοξικό πελατειακό μοντέλο ανάπτυξης των απ’ ευθείας αναθέσεων του Μητσοτάκη. Ενισχύει τις Περιφέρειες με την ενσωμάτωση σε αυτές των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, εισάγει ένα μοντέλο Μητροπολιτικής διοίκηση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και ενισχύει τους Δήμους, επαναφέρει παλιούς ιστορικούς και αναζωογονεί τις κοινότητες. Είναι το τεκμήριο μιας άλλου τύπου κυβερνησιμότητας που προκαλεί ένα πολιτικό σουέλ από τα κάτω και από γύρω που μπορεί να μετατραπεί σε ρεύμα νίκης. 

Ξανά ο Κυριάκος πρωθυπουργός

Προς το παρόν πάντως φαίνεται πως η δημοσκοπική καθίζηση του ΠΑΣΟΚ να ωθεί σε προεκλογικές εξελίξεις, δηλ. να πάει στις εκλογές με άλλο αρχηγό. Λέγεται δε ότι ο Νίκος Παπανδρέου μπορεί να μπει μπροστά…

Οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής δεν εφησυχάζουν και εξακολουθούν να είναι ισχυρές, με τους δασοκομάντος να επιχειρούν μέσα στο βουνό καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας.

Συνολικά παραμένουν ανεπτυγμένοι πάνω από 500 πυροσβέστες, 29 ομάδες πεζοπόρων τμημάτων και 150 οχήματα.

Στην επιχείρηση συμμετέχουν, επίσης, 26 Ρουμάνοι πυροσβέστες με πέντε οχήματα και 23 Γάλλοι με τέσσερα οχήματα, οι οποίοι βρίσκονται στην Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος προεγκατάστασης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.

Εικόνες καταστροφής

Αποκαρδιωτική είναι η εικόνα που αποτυπώνουν τα τελευταία στοιχεία για τις πυρκαγιές στη Δυτική Αττική. Η περιοχή, που επλήγη ξανά από τη μεγάλη φωτιά η οποία ξεκίνησε από τη Βοιωτία, έχει χάσει μέσα σε μόλις δέκα χρόνια σχεδόν τα δύο τρίτα των δασικών της εκτάσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, από το 2017 έως και τις 4 Αυγούστου 2026 έξι μεγάλες πυρκαγιές έχουν αποτεφρώσει περισσότερα από 430.000 στρέμματα γης στη Δυτική Αττική, μεταμορφώνοντας το φυσικό τοπίο και αφήνοντας πίσω τους ανυπολόγιστες περιβαλλοντικές και οικονομικές απώλειες.

Η τελευταία μεγάλη πυρκαγιά, που εξαπλώθηκε από τη Βοιωτία προς τη Δυτική Αττική, κατέκαψε τμήματα του Κιθαιρώνα και του όρους Πατέρα, ενώ στο πέρασμά της κατέστρεψε δάση, χορτολιβαδικές εκτάσεις, καλλιέργειες, κατοικίες, επιχειρήσεις και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Η συνολική έκταση της Δυτικής Αττικής ανέρχεται σε περίπου 1.000.000 στρέμματα. Από αυτά, μέσα στην τελευταία δεκαετία έχουν καεί περίπου 430.000 στρέμματα, δηλαδή το 43% της συνολικής έκτασης της περιοχής.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα για τα δάση. Από τα περίπου 590.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων, έχουν καταστραφεί από τις πυρκαγιές περίπου 375.000 στρέμματα, γεγονός που σημαίνει ότι έχει καεί το 64% των δασών της Δυτικής Αττικής.

Η έκταση των καταστροφών αποτυπώνεται και στους χάρτες του Meteo, οι οποίοι καταγράφουν τη διαδοχική εξάπλωση των μεγάλων πυρκαγιών της τελευταίας δεκαετίας.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αποκατάσταση των καμένων οικοσυστημάτων δεν είναι ούτε εύκολη ούτε γρήγορη. Ένα πευκοδάσος μπορεί να χρειαστεί έως και 15 χρόνια για να αναγεννηθεί, εφόσον δεν υποστεί νέα πυρκαγιά στο μεταξύ.

Ωστόσο, στις περιοχές που καίγονται επανειλημμένα, η φυσική αναγέννηση γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δέντρα αδυνατούν να επανέλθουν και η βλάστηση υποβαθμίζεται μόνιμα, μετατρεπόμενη σταδιακά σε θαμνώδη έκταση.

Η τελευταία εκτίμηση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus, με βάση δορυφορικές εικόνες, ανεβάζει τη συνολική έκταση που επηρεάστηκε από τη φετινή πυρκαγιά στα 140.000 στρέμματα.

Η αποτύπωση αυτή είναι σημαντικά αυξημένη σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, σύμφωνα με την οποία μέχρι το μεσημέρι της Κυριακής είχαν καταγραφεί περίπου 111.000 καμένα στρέμματα, εκ των οποίων 30.900 στη Βοιωτία και 80.800 στην περιοχή του Πόρτο Γερμενού.

Την ίδια ώρα, κλιμάκια των αρμόδιων υπηρεσιών πραγματοποιούν αυτοψίες στις πληγείσες περιοχές, προκειμένου να καταγραφούν οι ζημιές σε κατοικίες, επιχειρήσεις και αγροτικές εκμεταλλεύσεις και να δρομολογηθούν οι διαδικασίες αποζημίωσης και στήριξης των κατοίκων.

Τα πρώτα μέτρα για τους πυρόπληκτους

Η άμεση καταβολή αποζημιώσεων στους πληγέντες των πυρκαγιών, η ενίσχυση του επιδόματος για τις οικοσκευές και η χορήγηση «Γερμενό Pass» αποφασίστηκε -μεταξύ άλλων – κατά τη διάρκεια της «μαραθώνιας» διυπουργικής σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε από το πρωί της Τετάρτης (5/8) υπό τον πρωθυπουργό.

Όπως τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης η Πολιτεία θα κάνει «ότι περνά» από το χέρι της για την άμεση ανακούφιση των πληγέντων.

Κεντρικός στόχος είναι οι αποζημιώσεις να προχωρήσουν ταχύτατα και γι’ αυτό το όλο, καταβάλλονται προσπάθειες οι αυτοψίες στις πληγείσες περιοχές να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι την Παρασκευή (5/8).

Τα αντιδιαβρωτικά έργα αναμένεται να ξεκινήσουν ήδη από τις επόμενες εβδομάδες, ώστε να έχουν ολοκληρωθεί πριν το φθινόπωρο.

Βραχυκύκλωμα λόγω κακοτεχνιών το «σημείο 0»

Στο μεταξύ, η καταστροφική πυρκαγιά που ξέσπασε στη Βοιωτία και επεκτάθηκε στην Αττική αποδίδεται, σύμφωνα με το σχετικό πόρισμα σε βραχυκύκλωμα στο ιδιωτικό δίκτυο ηλεκτροδότησης αιολικού πάρκου αποδίδεται.

Η έκθεση αυτοψίας των πραγματογνωμόνων στο «σημείο μηδέν», στη θέση «Μαύρο Σπιθάρι» Βοιωτίας, καταγράφει τεχνικές ελλείψεις, κατασκευαστικά προβλήματα και κακοτεχνίες στη γραμμή ηλεκτροδότησης που οδηγεί προς το αιολικό πάρκο.

Όπως εκτιμούν αξιωματικοί της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, οι ισχυροί άνεμοι προκάλεσαν ταλάντωση των ηλεκτροφόρων αγωγών, με αποτέλεσμα αυτοί να έρθουν σε επαφή μεταξύ τους ή να πλησιάσουν σε εξαιρετικά μικρή απόσταση. Η επαφή φέρεται να προκάλεσε βραχυκύκλωμα και ηλεκτρικό τόξο, από το οποίο εκτοξεύτηκαν σπινθήρες στα ξερά χόρτα της περιοχής, πυροδοτώντας τη φωτιά.

Η πυρκαγιά έλαβε γρήγορα μεγάλες διαστάσεις, πέρασε από τη Βοιωτία στην Αττική και προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές σε δασικές εκτάσεις, περιουσίες, επιχειρήσεις και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης κατάσβεσης έχασαν τη ζωή τους και δύο μέλη πληρώματος ελικοπτέρου.

Η οικογένεια του Έλληνα χειριστή κινείται νομικά

Στη Δικαιοσύνη προσφεύγει η οικογένεια του Έλληνα χειριστή του πυροσβεστικού ελικοπτέρου που έχασε τη ζωή του στη σύγκρουση δύο ελικοπτέρων κατά τη διάρκεια επιχείρησης κατάσβεσης της μεγάλης φωτιάς στην Ψάθα.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της δικηγόρου Βάσως Πανταζή, η μητέρα και η αδελφή του αδικοχαμένου πιλότου έδωσαν εντολή να κινηθούν όλες οι απαραίτητες νομικές διαδικασίες, με στόχο να διερευνηθούν πλήρως οι συνθήκες του δυστυχήματος και να αποδοθούν τυχόν ποινικές ευθύνες.

Όπως αναφέρεται, τις επόμενες ώρες θα δηλωθεί παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας κατά παντός υπευθύνου, για πράξεις ή παραλείψεις που ενδεχομένως συνέβαλαν στον θάνατο του χειριστή.

Αναλυτικά το δελτίο Τύπου της δικηγόρου

“Η μητέρα και η αδερφή του αδικοχαμένου ήρωα – Έλληνα χειριστή του ελικοπτέρου τύπου bell που επιχειρούσε στην περιοχή του Πόρτο Γερμενού, έδωσαν την εντολή στο δικηγορικό μας γραφείο να προβούμε σε όλες τις απαραίτητες νομικές ενέργειες, ενώπιον του κου Εισαγγελέως Πλημμελειοδικών Αθηνών, δια της Διεύθυνσης Οργανωμένου Εγκλήματος, προκειμένου να διακριβωθούν οι ακριβείς συνθήκες που οδήγησαν στον αδόκητο θάνατο του γιου και αδερφού τους Αριστοτέλη και να τιμωρηθούν οι υπαίτιοι. Τις αμέσως επόμενες ώρες θα δηλωθεί παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας κατά παντός υπεύθυνου που με πράξη ή παράλειψη του συνέβαλε στην ανθρωποκτονία ενός εκ των πλέον αξιόμαχων πιλότων μας που με αυτοθυσία έδινε αγώνα όλες αυτές τις μέρες για να σωθούν ζωές και περιουσίες”.

Παράσταση προς υποστήριξη κατηγορίας από την Περιφέρεια για τη φωτιά στη Δυτική Αττική

Παράσταση πολιτικής αγωγής προς υποστήριξη της κατηγορίας σε βάρος των συλληφθέντων για την καταστροφική πυρκαγιά στην Αττικοβοιωτία κατέθεσε την Τετάρτη (5/8) η Περιφέρεια Αττικής.

Ειδικότερα, ο περιφερειάρχης Νίκος Χαρδαλιάς κατέθεσε ενώπιον της Εισαγγελίας Πλημμελειοδικών Θηβών, καθώς και ενώπιον κάθε άλλης δημόσιας αρχής, δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής προς υποστήριξη των κατηγοριών σε βάρος των συλληφθέντων για την καταστροφική πυρκαγιά, καθώς και κάθε άλλου προσώπου για το οποίο τυχόν προκύψει ευθύνη από την έρευνα των Αρχών.

Όπως τονίζεται σε ανακοίνωση της Περιφέρειας, η συγκεκριμένη πυρκαγιά είχε άμεσο και καταστροφικό αντίκτυπο στη Δυτική Αττική, καθώς πέρασε τα διοικητικά όρια της Βοιωτίας και επεκτάθηκε στο Αλεποχώρι, στο Πόρτο Γερμενό, στα Μέγαρα και σε άλλες περιοχές. Προκάλεσε σοβαρές ζημιές, έθεσε σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και περιουσίες και επιβάρυνε σημαντικά το φυσικό περιβάλλον.

«Ως εκ τούτου, η Περιφέρεια Αττικής έχει πρόδηλο έννομο συμφέρον να δηλώσει παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας, να ασκήσει όλα τα δικαιώματα που της παρέχει ο νόμος και να έχει θεσμική παρουσία σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, από τις προανακριτικές και ανακριτικές ενέργειες έως την εκδίκαση της υπόθεσης» σημειώνεται.

Το ερώτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου η τεχνολογία μεταβάλλει ριζικά τον χαρακτήρα των επιχειρήσεων. Η διαρκής επιτήρηση του πεδίου μάχης από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η ευρεία χρήση πυρομαχικών περιπλάνησης, η ηλεκτρονική μάχη και τα πλήγματα μεγάλης ακρίβειας, καθιστούν ολοένα δυσκολότερη την επιβίωση μεγάλων, συγκεντρωμένων σχηματισμών.

Ο Ελληνικός Στρατός και η Ατζέντα 2030

Για τον Ελληνικό Στρατό, η συζήτηση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη, καθώς το πρόγραμμα “Ατζέντα 2030” φιλοδοξεί να οδηγήσει σε μια συνολική αναδιοργάνωση των χερσαίων δυνάμεων. Μέχρι σήμερα, οι ελληνικές ταξιαρχίες περιγράφονται κυρίως με βάση τον εξοπλισμό, ή τη γεωγραφική περιοχή στην οποία επιχειρούν. Γίνεται λόγος για τεθωρακισμένες, μηχανοκίνητες, αεροκίνητες ή ταξιαρχίες πεζοναυτών, χωρίς όμως να έχει αποτυπωθεί με σαφήνεια ποιος είναι ο διακριτός επιχειρησιακός τους ρόλος σε έναν σύγχρονο πόλεμο υψηλής έντασης.

Οι τεθωρακισμένες ταξιαρχίες, για παράδειγμα, δεν υπάρχουν απλώς για να διαθέτουν άρματα μάχης Leopard 2A6HEL ή Leopard 2A4. Ο πραγματικός τους ρόλος είναι να αποτελούν τη δύναμη διάρρηξης της εχθρικής άμυνας. Σε ένα ενδεχόμενο μέτωπο στον Έβρο, θα είναι οι σχηματισμοί που θα αναλάβουν να διασπάσουν οργανωμένες αμυντικές τοποθεσίες, να υπερνικήσουν ισχυρές τεθωρακισμένες δυνάμεις και να δημιουργήσουν το επιχειρησιακό ρήγμα από το οποίο θα περάσουν οι υπόλοιπες δυνάμεις. Στο μέλλον, ο ρόλος αυτός θα εξαρτάται όχι μόνο από τα άρματα μάχης, αλλά και από τη στενή συνεργασία με UAV αναγνώρισης, περιφερόμενα πυρομαχικά, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, ενεργητικά συστήματα αυτοπροστασίας και μη επανδρωμένα οχήματα μηχανικού.

Οι μηχανοκίνητες ταξιαρχίες, από την άλλη πλευρά, δεν θα πρέπει να θεωρούνται απλώς ελαφρύτερες εκδόσεις των τεθωρακισμένων. Η αποστολή τους είναι διαφορετική. Αποτελούν τη δύναμη εκμετάλλευσης της επιτυχίας. Αφού δημιουργηθεί το ρήγμα στην εχθρική διάταξη, οι μηχανοκίνητες δυνάμεις καλούνται να διευρύνουν τη διείσδυση, να καταλάβουν κρίσιμα εδάφη, να ασφαλίσουν τα πλευρά των προελαυνόντων σχηματισμών και να καταστρέψουν εχθρικές δυνάμεις που έχουν αποκοπεί. Η μελλοντική τους ισχύς δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από νέα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, αλλά και από οργανικά FPV drones, UAV επιτήρησης, συστήματα anti-drone, κινητές ομάδες ηλεκτρονικού πολέμου και δικτυοκεντρικά συστήματα διοίκησης.

Αεροκίνητες και αποβατικές ταξιαρχίες

Οι αεροκίνητες ταξιαρχίες, όπως η 71η Αερομεταφερόμενη, διαθέτουν ήδη έναν σαφώς διαφοροποιημένο ρόλο. Η αξία τους δεν περιορίζεται στην αεροκίνηση με ελικόπτερα. Αποτελούν τη δύναμη άμεσης αντίδρασης του Στρατού, ικανή να μεταφερθεί γρήγορα σε κρίσιμους τομείς, να ενισχύσει απειλούμενες περιοχές, ή να εκμεταλλευθεί μια αιφνίδια επιχειρησιακή ευκαιρία. Στο μέλλον, οι επιχειρήσεις τους θα βασίζονται ολοένα περισσότερο στη συνεργασία με UAV, αυτόνομα συστήματα ανεφοδιασμού και δίκτυα πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

Αντίστοιχα, η 32η Ταξιαρχία Πεζοναυτών αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο περιβάλλον του Αιγαίου. Οι σύγχρονες αμφίβιες επιχειρήσεις δεν θυμίζουν πλέον τις μαζικές αποβάσεις του παρελθόντος. Αντίθετα, δίνεται έμφαση σε ταχείες μετακινήσεις μεταξύ νησιών, στην κατάληψη κρίσιμων σημείων, στη συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία, καθώς και στην αξιοποίηση drones και πυραυλικών συστημάτων για τη δημιουργία ζωνών άρνησης πρόσβασης.

Η 1η Ταξιαρχία Καταδρομών-Αλεξιπτωτιστών αποτελεί μια διαφορετική κατηγορία. Ο ρόλος της δεν είναι η συμβατική μάχη πρώτης γραμμής, αλλά οι επιχειρήσεις σε μεγάλο βάθος, η αναγνώριση ειδικού σκοπού, η στοχοποίηση κρίσιμων εγκαταστάσεων και η υποστήριξη επιχειρήσεων ακριβείας. Οι νέες τεχνολογίες επιτρέπουν στις ειδικές δυνάμεις να λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος, συνδέοντας αισθητήρες, UAV και πυρά μεγάλης ακρίβειας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο ρόλος των Ανώτερων Διοικήσεων Ταγμάτων Εθνοφυλακής στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Μέχρι σήμερα αντιμετωπίζονται κυρίως ως σχηματισμοί εδαφικής άμυνας. Ωστόσο, οι εμπειρίες από τον πόλεμο στην Ουκρανία δείχνουν ότι μπορούν να εξελιχθούν σε δυνάμεις άρνησης περιοχής, εξοπλισμένες με περιφερόμενα πυρομαχικά, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, αντιπλοϊκούς πυραύλους και ισχυρές δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Ο ρόλος κάθε είδους ταξιαρχίας

Η σημαντικότερη ίσως διαπίστωση είναι ότι οι ελληνικές ταξιαρχίες δεν θα πρέπει πλέον να ορίζονται από τα μέσα που διαθέτουν, αλλά από το επιχειρησιακό αποτέλεσμα που καλούνται να επιτύχουν. Η σαφής αποστολή κάθε σχηματισμού μπορεί να αποτελέσει τον οδηγό, όχι μόνο για τη δομή δυνάμεων, αλλά και για την εκπαίδευση, την οργάνωση και τις προμήθειες.

Παράλληλα, δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για την ελληνική αμυντική βιομηχανία, η οποία θα μπορεί να αναπτύσσει εξειδικευμένες λύσεις – από UAV και συστήματα anti-drone μέχρι αισθητήρες, ηλεκτρονικό πόλεμο και αυτόνομα οχήματα – προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε τύπου ταξιαρχίας.

Σε τελική ανάλυση, η εμπειρία της Ουκρανίας και η αμερικανική συζήτηση συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: Στο σύγχρονο πεδίο μάχης δεν αρκεί να υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ταξιαρχιών. Πρέπει να είναι απολύτως σαφές γιατί υπάρχει ο καθένας από αυτούς και ποιο μοναδικό επιχειρησιακό πρόβλημα είναι σχεδιασμένος να επιλύει. Αυτό ίσως αποτελεί και το σημαντικότερο δίδαγμα για τη μελλοντική εξέλιξη του Ελληνικού Στρατού.

Ανώτερα κλιμάκια

Η συζήτηση για τον ρόλο των ταξιαρχιών οδηγεί αναπόφευκτα στο ερώτημα αν εξακολουθούν να χρειάζονται οι Μεραρχίες και τα Σώματα Στρατού. Η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και οι πρόσφατες αλλαγές που πραγματοποιούν στρατοί, όπως ο αμερικανικός, ο βρετανικός και ο γαλλικός, δείχνουν ότι όχι μόνο εξακολουθούν να είναι απαραίτητα, αλλά ο ρόλος τους γίνεται ακόμη σημαντικότερος. Ωστόσο, δεν είναι πλέον αυτός που είχαν στον Ψυχρό Πόλεμο.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι Μεραρχίες και τα Σώματα Στρατού ήταν κυρίως σχηματισμοί διοίκησης μεγάλων μαζών στρατευμάτων. Η αποστολή τους ήταν να συντονίζουν πολλές ταξιαρχίες ή συντάγματα που επιχειρούσαν σε σχετικά περιορισμένο χώρο και να διαχειρίζονται τα πυρά πυροβολικού, τη μηχανική υποστήριξη και την επιμελητεία. Σήμερα, όμως, το πεδίο μάχης εκτείνεται σε βάθος εκατοντάδων χιλιομέτρων και βρίσκεται υπό συνεχή επιτήρηση από δορυφόρους, UAV, αισθητήρες και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Η διοίκηση δεν αφορά πλέον απλώς τη μετακίνηση μονάδων, αλλά τη διαχείριση ενός τεράστιου δικτύου αισθητήρων, πληροφοριών και μέσων προσβολής.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ταξιαρχία παραμένει ο βασικός τακτικός σχηματισμός που δίνει τη μάχη. Είναι αρκετά μεγάλη ώστε να μπορεί να διεξάγει συνδυασμένες επιχειρήσεις, αλλά αρκετά μικρή ώστε να κινείται γρήγορα και να προσαρμόζεται στις συνθήκες. Από μόνη της όμως δεν μπορεί να διεξαγάγει εκστρατεία. Δεν διαθέτει επαρκή μέσα πληροφοριών, αεράμυνας, πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, ηλεκτρονικού πολέμου, ή διοικητικής μέριμνας για να επιχειρεί επί εβδομάδες σε ένα μέτωπο δεκάδων χιλιομέτρων. Αυτά είναι μέσα που συγκεντρώνονται σε ανώτερα επίπεδα διοίκησης.

Ο ρόλος Μεραρχίας και Σώματος Στρατού

Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται ο σύγχρονος ρόλος της Μεραρχίας. Η Μεραρχία δεν είναι απλώς ένα ενδιάμεσο διοικητικό επίπεδο ανάμεσα στην Ταξιαρχία και το Σώμα Στρατού. Είναι ο σχηματισμός που ενοποιεί τις επιχειρήσεις πολλών ταξιαρχιών και τις μετατρέπει σε μία ενιαία επιχείρηση. Συντονίζει τη χρήση του πυροβολικού μεγάλου βεληνεκούς, των UAV αναγνώρισης, των περιφερόμενων πυρομαχικών, των επιθετικών ελικοπτέρων, της αντιαεροπορικής άμυνας, των μηχανικών και των μέσων ηλεκτρονικού πολέμου. Παράλληλα, κατανέμει τα αποθέματα, οργανώνει τις εφεδρείες και αποφασίζει ποια ταξιαρχία θα αναλάβει τη διάρρηξη της εχθρικής άμυνας, ποια θα εκμεταλλευθεί το ρήγμα και ποια θα ασφαλίσει τα πλευρά.

Το Σώμα Στρατού λειτουργεί σε ακόμη υψηλότερο επίπεδο. Ο ρόλος του δεν είναι να διοικεί απλώς περισσότερες Μεραρχίες, αλλά να συντονίζει μια ολόκληρη εκστρατεία. Διαχειρίζεται τον επιχειρησιακό χώρο σε βάθος εκατοντάδων χιλιομέτρων, συντονίζει τις επιχειρήσεις με την Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό, κατανέμει στρατηγικά αποθέματα και αποφασίζει πού θα συγκεντρωθεί η κύρια προσπάθεια. Διαθέτει επίσης μέσα που καμία Μεραρχία δεν μπορεί να διατηρεί οργανικά, όπως πυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς, συστήματα πληροφοριών και επιτήρησης, στρατηγικό ηλεκτρονικό πόλεμο, αντιαεροπορική άμυνα περιοχής και μεγάλες δυνάμεις μηχανικού και επιμελητείας.

Η ουκρανική εμπειρία δείχνει ότι οι στρατοί που δεν διαθέτουν ισχυρά επίπεδα επιχειρησιακής διοίκησης δυσκολεύονται να συντονίσουν μεγάλες επιθετικές ή αμυντικές επιχειρήσεις. Τα πρώτα χρόνια του πολέμου, τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία βασίστηκαν σε σχετικά αυτόνομες ταξιαρχίες, γεγονός που δημιούργησε προβλήματα στον συντονισμό των επιχειρήσεων, στη διαχείριση των εφεδρειών και στη συγκέντρωση πυρών. Δεν είναι τυχαίο ότι αμφότερες προχώρησαν στη συνέχεια στην επαναφορά ή ενίσχυση των επιπέδων Μεραρχίας και Σώματος Στρατού, ενώ η Ρωσία ανασυγκροτεί πλέον δεκάδες νέες μεραρχίες και σώματα.

Η ιδιαιτερότητα της Ελλάδος

Για την Ελλάδα, η ανάγκη αυτή είναι ακόμη πιο έντονη λόγω της ιδιαιτερότητας του θεάτρου επιχειρήσεων. Ο Ελληνικός Στρατός καλείται να επιχειρεί ταυτόχρονα σε δύο εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα: Στον χερσαίο χώρο του Έβρου και στον νησιωτικό χώρο του Αιγαίου. Η διαχείριση αυτών των δύο θεάτρων απαιτεί διοίκηση σε επιχειρησιακό επίπεδο, ικανή να συντονίζει όχι μόνο ταξιαρχίες, αλλά και δυνάμεις της Πολεμικής Αεροπορίας, του Πολεμικού Ναυτικού, της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου, της αντιαεροπορικής άμυνας και των στρατηγικών πυραυλικών μέσων.

Στο μέλλον, μάλιστα, ο ρόλος των Μεραρχιών και των Σωμάτων Στρατού ενδέχεται να μεταβληθεί ακόμη περισσότερο. Αντί να αποτελούν απλώς μεγάλα επιτελεία διοίκησης, θα εξελιχθούν σε κόμβους ολοκλήρωσης του πολέμου πολλαπλών πεδίων (multi-domain operations). Θα συγκεντρώνουν δεδομένα από δορυφόρους, UAV, αισθητήρες και μονάδες ηλεκτρονικού πολέμου, θα τα επεξεργάζονται μέσω συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και θα κατευθύνουν σε πραγματικό χρόνο πυρά πυροβολικού, πυραύλους, drones και επανδρωμένα μέσα, εκεί όπου απαιτείται. Με άλλα λόγια, η ταξιαρχία θα παραμένει η δύναμη που μάχεται, αλλά η Μεραρχία και το Σώμα Στρατού θα είναι οι σχηματισμοί που θα ενοποιούν όλες τις διαθέσιμες δυνατότητες σε μια ενιαία επιχειρησιακή προσπάθεια.

Έτσι, η συζήτηση δεν αφορά το αν χρειάζονται Μεραρχίες και Σώματα Στρατού, αλλά ποιος πρέπει να είναι ο νέος τους ρόλος. Στον πόλεμο του 21ου αιώνα, η αξία τους δεν θα μετριέται από τον αριθμό των μονάδων που διοικούν, αλλά από την ικανότητά τους να συγχρονίζουν ταξιαρχίες, πυρά, πληροφορίες, drones, ηλεκτρονικό πόλεμο και επιμελητεία, σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο και εξαιρετικά διαφανές πεδίο μάχης. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο δίδαγμα τόσο από την Ουκρανία, όσο και από τις σύγχρονες δυτικές αντιλήψεις περί πολέμου μεγάλης κλίμακας.

Χωρίς αμφιβολία, όλα τα θύματα, όλες οι ανθρώπινες ζωές έχουν την ίδια αξία, και η αρχή αυτή διέπει το ποινικό δίκαιο. Επίσης, όλοι χωρίς διακρίσεις καλούνται να είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Τα παραπάνω ουδόλως εμπόδισαν τον Έλληνα νομοθέτη να εισάγει στον ποινικό κώδικα το έγκλημα της παιδοκτονίας (άρθρο 303 ΠΚ). Δεν έχει φυσικά η ζωή του νεογνού διαφορετική αξία από κάθε άλλη ανθρώπινη ζωή, αλλά η ποινική νομοθεσία ακολούθησε την εγκληματολογική προσέγγιση σχετικά με το ειδικό ψυχολογικό και διανοητικό πλαίσιο μετά τον τοκετό, με σοβαρές βιολογικές και ορμονικές μεταβολές για τη μητέρα, που δικαιολογούν ξεχωριστή ποινική αντιμετώπιση, πιο επιεική.

Ποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί σοβαρά ότι η ειδική μορφή αυτή ανθρωποκτονίας υποβιβάζει τη ζωή του μωρού, αφού η ποινή για τη θανάτωσή του είναι πιο επιεικής από αυτή του 299 ΠΚ, ή ότι υπάρχει άνιση μεταχείριση, επειδή η προνομιακή μεταχείριση του άρθρου 303 ΠΚ αφορά μόνο τη μητέρα και όχι τον πατέρα ή οποιονδήποτε τρίτο; Αν ο νομοθέτης μπορεί να διαφοροποιήσει ασύμμετρα την ποινική μεταχείριση λόγω ενός βιολογικά/ψυχολογικά ειδικού πλαισίου χωρίς να παραβιάζει το άρθρο 4 Σ, τότε κατά μείζονα λόγο μπορεί να δημιουργήσει μια ταξινομική κατηγορία που δεν θίγει καν την ποινή. Η αρχή της ισότητας δεν επιβάλλει όμοια μεταχείριση διαφορετικών καταστάσεων, και η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών εννόμων τάξεων, με αντίστοιχες συνταγματικές διατάξεις περί ισότητας που καθιέρωσαν ήδη νομοθετικά τη γυναικοκτονία αποτελεί παράδειγμα.

Γυναικοκτονίες: Η εκφραστική λειτουργία στο Ποινικό Δίκαιο

Στην περίπτωση της γυναικοκτονίας, εγκληματολογικά γίνεται αποδεκτό ότι πρόκειται για ιδιαίτερη κατηγορία, λόγω του έμφυλου πλαισίου βίας, που χαρακτηρίζεται από πατριαρχική εξουσιαστική λογική. Πρόκειται για ένα εγκληματικό φαινόμενο, ένα συνεχές μοτίβο έμφυλης βίας, που φανερώνει κοινωνική παθογένεια και όχι για μια μεμονωμένη εγκληματική πράξη. Οι πατριαρχικές αντιλήψεις περί της θέσης της γυναίκας στην οικογένεια και στην κοινωνία, περί της εξουσίας του άνδρα πάνω στη γυναίκα, παίζουν κομβικό ρόλο.

Επηρεάζουν ακόμη και τις ίδιες τις γυναίκες ως αυτουργούς, διότι γυναικοκτονίες τελούνται και από γυναίκες, εναντίον π.χ. άλλων γυναικών συγγενών για “ανήθικη” συμπεριφορά που λερώνει την τιμή της οικογένειας. Η εγκληματολογική αυτή προσέγγιση αντανακλάται και στο Στατιστικό Πλαίσιο Μέτρησης του UNODC/UN Women, το οποίο προβλέπει ειδική κατηγοριοποίηση των γυναικοκτονιών με βάση- μεταξύ άλλων- τη σχέση δράστη και θύματος, διακρίνοντας περιπτώσεις τέλεσης από οικείο σύντροφο, από άλλα μέλη της οικογένειας, και από τρίτους.

Το ζήτημα του ποινικού οφέλους από μια ιδιαίτερη μορφή αδικήματος, όταν προβλέπεται ήδη η ανώτατη δυνατή ποινική τιμωρία από έτερο ποινικό άρθρο, αφορά στην πραγματικότητα ένα μόνο από τα επίπεδα λειτουργίας του ποινικού δικαίου. Ποινική τυποποίηση δεν σημαίνει μόνο επιβολή ποινής. Το ποινικό δίκαιο έχει και την αποκαλούμενη εκφραστική λειτουργία, κατά την οποία εκπέμπει μηνύματα προς την κοινωνία σχετικά με τις θεμελιώδεις αξίες που προστατεύει και τις μορφές βίας που ρητά καταδικάζει. H εκφραστική λειτουργία αυτή είναι επίσης δομικά παραγωγική.

Η τωρινή έλλειψη σταθερής νομικής κατηγορίας συντελεί σε μή ενιαία και συστηματική καταγραφή των γυναικοκτονιών. Η υιοθέτηση ενός ειδικού αδικήματος, θα διευκόλυνε την Ελλάδα να τηρήσει διεθνείς δεσμεύσεις της, όπως την υποχρέωση συλλογής αναλυτικών στατιστικών στοιχείων για τις σχετικές μορφές βίας, απορρέουσα από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης (άρθρο 11). Επίσης θα βοηθούσε την πολιτεία στην πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, που μπορεί να συνιστά μορφή διάκρισης βάσει του άρθρου 14 ΕΣΔΑ κατά τη νομολογία του ΕΔΔΑ.

Στην ιστορία του ποινικού δικαίου, η λογική των νομικών προβλέψεων δεν υπαγορεύτηκε αποκλειστικά από τον σκοπό επιβολής αυστηρότερης ποινής, αλλά συχνά έπαιξε ρόλο η ανάγκη να αναγνωριστεί η ιδιαιτερότητα ορισμένων εγκληματικών συμπεριφορών, να διευκολυνθεί η καταγραφή και μελέτη τους, να ενισχυθεί η πρόληψη και κυρίως να εκφραστεί η κοινωνική απαξία τους. Εφόσον το θέμα αφορά την ανθρωποκτονία, το παράδειγμα της τιμωρίας της στα πλαίσια της τρομοκρατίας, όπως τυποποιήθηκε λόγω ευρωπαϊκής δέσμευσης στο άρθρο 187Α ΠΚ παρ. 1α αρχικά με τον ν. 3251/2004 (άρθρο 40), είναι ενδεικτικό.

Η τυποποίηση δεν προέκυψε διότι δεν υπήρχε τρόπος να τιμωρηθούν ποινικά οι τρομοκράτες για τις δολοφονίες τους, διότι οι ποινές ήταν ανεπαρκείς, ή διότι τα θύματα αξιολογήθηκαν διαφορετικά. Στην Ελλάδα και πριν τη θέσπιση της διάταξης, ίσχυε η ισόβια κάθειρξη του άρθρου 299 ΠΚ. Η ιδιαίτερη ποινική πρόβλεψη αφορά στο ότι η τρομοκρατία συνιστά ένα ιδιαίτερο έγκλημα με ειδικό σκοπό, διαφορετικά χαρακτηριστικά και αυξημένη κοινωνική απαξία, η οποία δεν μπορούσε να αποτυπωθεί επαρκώς μέσω των κοινών εγκλημάτων. Επιπλέον, υπήρχε ανάγκη πιο αυστηρών μέτρων σε άλλα επίπεδα ποινικής μεταχείρισης των τρομοκρατικών δολοφονιών, όπως μεγαλύτερη παραγραφή.

Η περίπτωση της γυναικοκτονίας

Στην περίπτωση της γυναικοκτονίας επίσης δεν υπάρχει ανάγκη για αυστηροποίηση της επαπειλούμενης ποινής, αλλά για έκφραση αυξημένης κοινωνικής απαξίας και ενίσχυση της κοινωνικής ευαισθητοποίησης. Ετι, ένα διακριτό έγκλημα θα δημιουργούσε τη νομική βάση για συμπληρωματικά μέτρα ποινικής πολιτικής, εκπαίδευση των διωκτικών και δικαστικών αρχών και ενα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης του εγκληματικού φαινομένου.

Το πραγματικό πρόβλημα δεν αφορά τη “νομική συμβατότητα” του όρου, αλλά το θεσμικό έλλειμμα στην κατανόηση- και συχνά στη μέτρηση- της εγκληματολογικής και κοινωνιολογικής διάστασης του φαινομένου. Η ποινική αναγνώριση της γυναικοκτονίας, με υποχρεωτική στατιστική καταγραφή και κωδικοποίηση φύλου θύματος και θύτη, τύπου σχέσης και ιστορικού βίας, δεν θα ήταν ούτε ρητορική, ούτε αντισυνταγματική.

Θα ήταν συνεπής με τις ελληνικές ποινικές παραδόσεις και εγκληματολογικά τεκμηριωμένη. Αντίθετα η έλλειψη νομικής και εγκληματολογικής ορατότητας, ειδικά  σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης συχνότητας γυναικοκτονιών χωρίς αξιόπιστη καταγραφή τους, συνιστά μορφή θεσμικής αδράνειας.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι κλάδοι της κλωστοϋφαντουργίας και της ένδυσης – τομείς έντασης εργασίας που ήδη πιέζονται από το υψηλό κόστος παραγωγής και την πραγματική ανατίμηση της τουρκικής λίρας. Το 2025 η Τουρκία εξήγαγε στις ΗΠΑ υφάσματα και ενδύματα αξίας περίπου 1,4 δισ. δολαρίων. Παράλληλα, η Άγκυρα είχε μία ήττα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, σχετικά με τους περιορισμούς που είχε επιβάλει στα κινεζικά ηλεκτρικά και υβριδικά αυτοκίνητα.

Η Τουρκία είχε επιβάλει πρόσθετους δασμούς 40% στα κινεζικά οχήματα και είχε θέσει στους εισαγωγείς εκτεταμένες απαιτήσεις σχετικά με τις υπηρεσίες συντήρησης και τις αναγκαίες υποδομές. Ο ΠΟΕ έκρινε ότι τα μέτρα αυτά δεν ήταν συμβατά με τους διεθνείς εμπορικούς κανόνες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την τουρκική οικονομία

Σύμφωνα με το μέχρι σήμερα σχέδιο του νέου καθεστώτος “Made in Europe”, ως τοπικά παραγόμενα θα θεωρούνται μόνο τα αυτοκίνητα που συναρμολογούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των οποίων τουλάχιστον το 70% των εξαρτημάτων προέρχεται από χώρες της Ένωσης. Δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί αν η Τουρκία, παρά την τελωνειακή ένωση με την ΕΕ, θα εξαιρεθεί από τους περιορισμούς.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το 71% των τουρκικών εξαγωγών αυτοκινήτων κατευθύνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν ήδη ότι οι κατασκευαστές μπορεί να μεταφέρουν επενδύσεις και αλυσίδες εφοδιασμού στην εσωτερική αγορά της ΕΕ.

Η Τουρκία βρίσκεται έτσι σε μια παράδοξη κατάσταση: Προσπαθεί να προστατεύσει τη δική της αγορά από τον κινεζικό ανταγωνισμό, αλλά ταυτόχρονα πλήττεται όλο και περισσότερο από τον προστατευτισμό των σημαντικότερων αγορών στις οποίες εξάγει. Γι’ αυτό το βασικό οικονομικό ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο: Πόσο γρήγορα θα μειωθεί ο πληθωρισμός; Αλλά όλο και περισσότερο: Με τι θα κερδίζει χρήματα η Τουρκία σε πέντε ή δέκα χρόνια;

Ένας νέος ψηφιακός δρόμος για τον χρυσό

Σχεδόν απαρατήρητα, η Άγκυρα έθεσε επίσης τα θεμέλια για μια νέα αγορά. Στο μέλλον, φυσικός χρυσός και ασήμι που φυλάσσονται στο τουρκικό Νομισματοκοπείο, ή στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης (Borsa Istanbul) θα μπορούν να μετατρέπονται σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και να διαπραγματεύονται μέσω τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού (Distributed Ledger Technology – DLT). Οι ψηφιακές μονάδες δεν χαρακτηρίζονται ως κρυπτονομίσματα, αλλά ως κρατικά ρυθμιζόμενα δικαιώματα ιδιοκτησίας που αντιστοιχούν σε πραγματικά αποθηκευμένα πολύτιμα μέταλλα.

Με αυτόν τον τρόπο, ο χρυσός αποκτά ψηφιακή υποδομή, χωρίς να χάνει τον φυσικό του χαρακτήρα. Το νέο σύστημα θα μπορούσε να μειώσει το κόστος συναλλαγών και αποθήκευσης, να ενισχύσει παράλληλα τον κρατικό έλεγχο στην αγορά πολύτιμων μετάλλων και να ανοίξει μακροπρόθεσμα τον δρόμο για την ψηφιοποίηση και άλλων περιουσιακών στοιχείων. Η Άγκυρα δεν επενδύει τόσο σε μια “επανάσταση” τύπου Bitcoin, όσο σε έναν ελεγχόμενο εκσυγχρονισμό των κεφαλαιαγορών της.

Η στρατηγική αυτονομία έχει κόστος

Και στον τομέα της άμυνας, φαινομενικά σταθερές προτεραιότητες αρχίζουν να επανεξετάζονται. Μια πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο αμερικανικό πρόγραμμα των F-35 θα αποτελούσε σημαντική διπλωματική και στρατιωτική επιτυχία για την Άγκυρα. Ταυτόχρονα, όμως, η Τουρκία έχει παραγγείλει Eurofighter, εξετάζει την προμήθεια επιπλέον F-16 και αναπτύσσει το δικό της μαχητικό αεροσκάφος, το KAAN. Η ταυτόχρονη χρηματοδότηση όλων αυτών των προγραμμάτων θα είναι δύσκολη.

Γι’ αυτό Τούρκοι ειδικοί στον τομέα της άμυνας συζητούν ήδη αν μια επιστροφή στα αμερικανικά μαχητικά θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση του αριθμού των KAAN που σχεδιάζεται να παραχθούν. Για τα πρώτα αεροσκάφη σειριακής παραγωγής, η Τουρκία εξακολουθεί να εξαρτάται από τους αμερικανικούς κινητήρες F-110. Ένας εγχώριος κινητήρας προβλέπεται να χρησιμοποιηθεί μόνο σε μεταγενέστερες εκδόσεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το KAAN εγκαταλείπεται. Δείχνει, όμως, ότι ακόμη και η πολυδιαφημισμένη στρατηγική αυτονομία δεν αποτελεί απόλυτη κατάσταση. Εξαρτάται από τους διαθέσιμους προϋπολογισμούς, τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, τις συμμαχίες, την πρόσβαση σε ξένη τεχνολογία. Αυτό που χθες παρουσιαζόταν ως αμετακίνητο εθνικό σχέδιο, σήμερα επανυπολογίζεται όταν αλλάζουν οι εξωτερικές συνθήκες.

Η χώρα βρίσκεται ανάμεσα σε αντιφατικές πιέσεις: Θέλει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, αλλά εξαρτάται από ξένη τεχνολογία. Θέλει να προστατεύσει τη βιομηχανία της, αλλά εξαρτάται από ανοιχτές αγορές. Θέλει να ενισχύσει τον κρατικό έλεγχο, αλλά χρειάζεται οικονομική δυναμική και νέες επενδύσεις.

Αυτό είναι ίσως το βασικό μοτίβο της σημερινής Τουρκίας: Η εξουσία δεν λειτουργεί πλέον μόνο μέσα από σταθερές ιδεολογικές γραμμές, αλλά μέσω μιας διαρκούς διαχείρισης ισορροπιών. Οι κανόνες αλλάζουν όταν αλλάζουν οι ανάγκες. Οι σύμμαχοι επαναξιολογούνται όταν μεταβάλλονται τα συμφέροντα. Οι παλιές απαγορεύσεις μπορούν να μετατραπούν σε νέες επιλογές. Όμως η ανάγκη για έλεγχο παραμένει η σταθερότερη αρχή…