Η ταινία έφερε ένα τσουνάμι συζητήσεων και επανεξέτασης του πρωτότυπου έπους του Ομήρου. Ξανάφερε στο προσκήνιο την έρευνα του ιστορικού πλαισίου και έχει ξεσηκώσει συζητήσεις για τη μοναδική προσέγγιση του Κρίστοφερ Νόλαν σε αυτήν την προσαρμογή, την οποία γύρισε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX σε έξι χώρες, χωρίς να χρησιμοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη, και με ένα καστ γεμάτο ηθοποιούς-σταρ που απάντησαν στο κάλεσμά του πριν καν διαβάσουν το ίδιο το σενάριο (γιατί ποιος δεν θα εμπιστευόταν τον Νόλαν να κάνει μια υπερπαραγωγή;).

Ας επιστρέψουμε στην αρχή, η ιστορία θα πρέπει να είναι οικεία σε όλους: μετά από δέκα χρόνια μαχών στον Τρωικό Πόλεμο, ο Οδυσσέας επιχειρεί να επιστρέψει στη γυναίκα και τον γιο του, οι οποίοι έχουν μείνει μόνοι, πολιορκημένοι από κακόβουλους μνηστήρες. Στο ταξίδι της επιστροφής τους, αυτός και οι άντρες του υφίστανται την οργή του Κύκλωπα, του τερατώδους γιου του Ποσειδώνα, θεού της θάλασσας, και κατά συνέπεια επιφέρουν την οργή των θεών πάνω τους.

“Τι έκανα!”

Τα επόμενα δέκα χρόνια, ο Οδυσσέας περιπλανιέται στις θάλασσες αναζητώντας δρόμο για την επιστροφή, αντιμετωπίζοντας τέρατα, σειρήνες και ημίθεους, χαμένος στη σκοτεινή θάλασσα. Αν και αφηγείται την ιστορία μη γραμμικά, ο Νόλαν την αποδίδει με εξαιρετική ζωντάνια, επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά ότι είναι ένας αριστοτεχνικός σκηνοθέτης σε σκηνές δράσης.

Ωστόσο, αντί για θριάμβους σε καιρό πολέμου, εστιάζει στην εσωτερική ταλαιπωρία, τη θλίψη και την αγωνία του Οδυσσέα για ολόκληρη την αλυσίδα γεγονότων που έθεσε σε κίνηση και δεν μπορεί πλέον να αναιρέσει. Οι σκηνές καταστροφής και σφαγής κατά τη λεηλασία της Τροίας είναι από τις πιο οδυνηρές απεικονίσεις συλλογικής βίας που έχουν κινηματογραφηθεί ποτέ. Όχι επειδή είναι ιδιαίτερα σαφείς, αλλά επειδή η φρίκη στα μάτια του Ματ Ντέιμον-Οδυσσέα, δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το τρομερό κόστος όλων όσων έχει εξαπολύσει.

Ο Οδυσσέας ξέρει ότι αυτό που έχει κάνει ο στρατός του δεν μπορεί ποτέ να αναιρεθεί. Αργότερα μαθαίνουμε ότι τον στοιχειώνουν αδιάκοπα αυτά που είδε και αυτά στα οποία συμμετείχε κατά την πυρπόληση της πόλης. Άλλωστε, ο Οδυσσέας ήταν αυτός που συνέλαβε την ιδέα και κατασκεύασε τον Δούρειο Ίππο, το απόλυτο σύμβολο της απάτης, ένα δώρο σχεδιασμένο να καταστρέψει, που παραβιάζει κάθε αρχή του νόμου του Δία («Τους αφήσαμε ένα δώρο, μια προσφορά ειρήνης, την οποία έβαλαν στο σπίτι τους», λέει στην Πηνελόπη. «Παραβιάσαμε ό,τι πιο ιερό για τους ανθρώπους»).

Η ενοχή και ο τρόμος τον ακολουθούν σε όλη την ταινία, σχεδόν κυριεύοντάς τον σωματικά στο μακρύ ταξίδι του για την επιστροφή. Τον καταδιώκουν οράματα νεκρών που περπατούν δίπλα στους ζωντανούς.

Από τη μυθολογία στην ιστορία

Αν και η Οδύσσεια θεωρείται έργο μυθολογίας, αυτό το μέρος της ιστορίας έχει ιστορική βάση. Μετά την πτώση της ιστορικής πόλης της Τροίας γύρω στο 1200 π.Χ., σχεδόν κάθε πολιτισμός στην ανατολική Μεσόγειο κατέρρευσε. Οι μυστηριώδεις “Λαοί της Θάλασσας” εξαπέλυσαν καταστροφικές εκστρατείες, ακολουθούμενες από αιματοχυσία και καταστροφή που σάρωσαν την Ελλάδα, την Ανατολία και τη Συρία, φτάνοντας μέχρι την Αίγυπτο, ενώ η κλιματική αλλαγή, οι μεταναστεύσεις και οι εσωτερικές εξεγέρσεις αποσταθεροποίησαν ολόκληρη την περιοχή και έφεραν την κατάρρευση της Εποχής του Χαλκού.

Ο Όμηρος κατάλαβε ότι η δόξα και η θλίψη είναι αχώριστες. Γι’ αυτό η μεγαλύτερη νίκη, αλλά και η μεγαλύτερη τραγωδία, δεν έγκειται στο γεγονός ότι ο Οδυσσέας πήγε στον πόλεμο, αλλά στο ότι επέζησε. Ο Νόλαν το καταλαβαίνει αυτό εξίσου καλά, γι’ αυτό και η “Οδύσσεια” εξακολουθεί να μοιάζει οδυνηρά σύγχρονη.

Όλοι γνωρίζουμε ότι τα δύο μεγάλα έπη του Ομήρου, η Οδύσσεια και η Ιλιάδα, εμπνέουν την ανθρωπότητα για περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια. Έχουν ερμηνευτεί, μεταφραστεί και ξαναειπωθεί αμέτρητες φορές, αλλά καμία διασκευή δεν έχει παρουσιάσει ποτέ μια τόσο άμεση και εύστοχη αφήγηση της ματαιότητας του πολέμου.

«Μια νέα αυγή θα ανατείλει πάνω από έναν σκοτεινό κόσμο. Και όλα τα λάθη μας θα ξεχαστούν για άλλη μια φορά». Στο τέλος, ο Οδυσσέας μας μιλάει, καλώντας μας να λογοδοτήσουμε για την επανάληψη της ιστορίας. Η ίδια η ταινία είναι σαν Δούρειος Ίππος που, με την πρώτη ματιά, κουβαλάει μια ψυχαγωγική ιστορία από το παρελθόν, ενώ στην πραγματικότητα αποκαλύπτει άβολες αλήθειες για το παρόν. Αλλά ακριβώς εκεί έγκειται η μεγαλύτερη δύναμή της.

Σε συνεργασία με το womanidol

Και συνέχισε να κάνει το παπί κι όταν το Maj;imoy μάς διαβεβαιώνει το αθεόφοβο ότι δεν είχε καμιά σχέση με το Predator!

Ρε στρατηγέ, καταλαβαίνω ότι χρωστάς στον Κυριάκο που σ’ έκανε αρχηγό ΓΕΕΘΑ και μάλιστα σε κράτησε αρχηγό περισσότερο από όσο προβλέπεται…

Επειδή, όμως, έχεις ορκιστεί στην πατρίδα και στο δημοκρατικό πολίτευμα, οφείλεις να απαντήσεις σ΄ ένα απλό ερώτημα:

Ποιος σε παρακολουθούσε; Το συστηματάκι του Μαξίμου με τον αλήστου μνήμης σεκιουριτά που είχε βάλει διοικητή της ΕΥΠ, ή ιδιώτες, δηλαδή ο Ντίλιαν και τα φιλαράκια του;

Αν πιστεύεις τα όσα λέει το Μαξίμου ότι δεν έχει καμιά σχέση κι ότι δράστες ήταν ιδιώτες, πρόκειται για τη μεγαλύτερη υπόθεση κατασκοπείας όλων των εποχών!

Θα έπρεπε και εσύ κι όλοι οι άλλοι να έχετε σηκώσει στο πόδι τον κόσμο και ο Ντίλιαν, μαζί με τα φιλαράκια του, που είναι και δικά σας φιλαράκια να είναι στην πιο βαθιά φυλακή!

Ειδικά εσύ στρατηγέ, που έπρεπε να έχεις ιδιαίτερη ευαισθησία για την εθνική ασφάλεια, θα έπρεπε να πρωτοστατείς…

Ειδικά μετά την καταδικαστική απόφαση του πρωτοδικείου, όπως έκανε ο Σαμαράς! Εσύ, όμως, το παπί! Όπως ακριβώς οι μεγαλοϋπουργοί και οι περισσότεροι μεγαλοεπιχειρηματίες… Χωρίς τσίπα, σφυρίζετε όλοι αδιάφορα!

Κανονικά θα έπρεπε να έχεις εξεγερθεί όσο ήσουνα ακόμα αρχηγός, αλλά έστω και μετά! Τα γαλάζια στελέχη τα καταλαβαίνω! Έχουνε συμφέροντα να προστατέψουν…

Είναι έτοιμοι να πούνε πως οι ίδιοι είχαν δώσει… άδεια στο Predator να τους παρακολουθεί για να φτιάξουν το… αρχείο τους! Ξέρετε τι σοφίες λένε στα τηλέφωνα καθημερινά! Σιγά που θα τις άφηναν να πάνε χαμένες!

Αλλά εσύ ρε Φλώρε υποτίθεται πως ως στρατιωτικός και μάλιστα κομάντο, θα ήσουνα πιο ευθύς! Αλλά τι λέω και εγώ η Κόμπρα η αφελής!

Κάπως έτσι έγινες αρχηγός και κάπως έτσι δεν μάθαμε τι έγινε με εκείνο το… παλιόσπιτο! Με τέτοια τζάμπα τιμή που το αγόρασες χαραμίζεσαι!

Τέτοιο ταλέντο, αντί να στριμώχνεσαι για θέση στο γαλάζιο Επικρατείας έπρεπε να ασχοληθείς με το real estate!

Εκείνη τη στιγμή πολλοί θεώρησαν ότι είχε τεθεί μια σαφής κόκκινη γραμμή. Δεν επρόκειτο απλώς για μια πειθαρχική κύρωση, αλλά για μια πολιτική δήλωση αρχής. Η συνέχεια, όμως, εξελίχθηκε διαφορετικά. Λίγους μήνες αργότερα, ο Δημήτρης Κυριαζίδης επέστρεψε κανονικά στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ. Η πολιτική του αποκατάσταση πραγματοποιήθηκε χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια ουσιαστική δημόσια μεταστροφή της στάσης του απέναντι στο περιστατικό που είχε οδηγήσει στη διαγραφή του.

Ο “οίστρος” από Μητσοτάκη και ο Κυριαζίδης

Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η υπόθεση είχε λήξει. Όμως δεν είχε. Τον Ιούλιο του 2026, κατά τη διάρκεια νέας έντονης κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός απευθύνθηκε στη Ζωή Κωνσταντοπούλου λέγοντας ότι βρίσκεται «σε κάποιον οίστρο» και κάλεσε τους βουλευτές να την αντιμετωπίζουν «με την κατανόηση που της αρμόζει». Όταν εκείνη ζήτησε διευκρινίσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν ισχυρίστηκε ότι παρεξηγήθηκε. Αντιθέτως, απάντησε ότι «όλοι κατάλαβαν τι εννοώ».

Είναι προφανές ότι οι δύο εκφράσεις δεν είναι ίδιες. Είναι όμως εξίσου προφανές ότι και στις δύο περιπτώσεις η πολιτική αντιπαράθεση μετατοπίζεται από τις θέσεις της αντιπάλου σε υπαινιγμούς που συνδέονται με τη γυναικεία της υπόσταση. Γι’ αυτό και η δεύτερη υπόθεση επανέφερε στη δημόσια συζήτηση την πρώτη. Και τότε συνέβη κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Ο Δημήτρης Κυριαζίδης επανήλθε δημόσια στο περιστατικό του 2025, υποστηρίζοντας ότι το “κάνε κανένα παιδί” δεν ήταν προσβολή αλλά… ευχή. Με άλλα λόγια, ο βουλευτής που είχε διαγραφεί για τη συγκεκριμένη φράση δήλωνε πλέον δημόσια ότι εξακολουθεί να θεωρεί ορθή τη στάση του.

Εδώ ακριβώς αρχίζει το πραγματικό πολιτικό ζήτημα. Βεβαίως υπήρξαν αντιδράσεις. Υπουργοί, στελέχη της κυβέρνησης και άλλα δημόσια πρόσωπα αποδοκίμασαν εκ νέου τις δηλώσεις του Κυριαζίδη. Εκείνο που δεν υπήρξε ήταν κάποια δημόσια αντίδραση από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Και αυτή η σιωπή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Όχι επειδή αποδεικνύει κάποια μυστική συνεννόηση. Όχι επειδή μπορεί να τεκμηριώσει κανείς ότι ο Κυριαζίδης λειτούργησε σε “διατεταγμένη υπηρεσία”. Τέτοιοι ισχυρισμοί θα ήταν αυθαίρετοι και δεν στηρίζονται σε δημόσια στοιχεία.

Υπάρχουν κόκκινες γραμμές ή όχι;

Η σιωπή, όμως, δημιουργεί εύλογα πολιτικά ερωτήματα. Αν η αρχική διαγραφή εξέφραζε μια σταθερή αρχή, γιατί δεν υπήρξε ούτε μία δημόσια αποδοκιμασία όταν ο ίδιος βουλευτής επανήλθε, όχι με συγγνώμη, αλλά με υπεράσπιση της επίμαχης φράσης; Τι ακριβώς ισχύει σήμερα; Η κόκκινη γραμμή εξακολουθεί να υπάρχει ή εγκαταλείφθηκε στην πράξη; Κάθε πολιτικός οργανισμός εκπαιδεύει τα στελέχη του όχι μόνο με τους κανονισμούς του αλλά και με τα παραδείγματα που δίνει.

Όταν μια συμπεριφορά οδηγεί αρχικά σε διαγραφή, στη συνέχεια ο βουλευτής αποκαθίσταται πλήρως, επανέρχεται δημόσια υποστηρίζοντας ότι δεν έκανε τίποτε μεμπτό και, παρά ταύτα, δεν ακολουθεί καμία δημόσια παρέμβαση από τον ίδιο τον αρχηγό του κόμματος, είναι αναπόφευκτο να δημιουργούνται εντυπώσεις. Δεν είναι υπερβολή να αναρωτηθεί κανείς ποιο μήνυμα λαμβάνει σήμερα ένας βουλευτής της ΝΔ. Ότι τέτοιου είδους προσωπικές και σεξιστικές αιχμές αποτελούν αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή; Ή ότι, αφού περάσει η επικοινωνιακή θύελλα, μπορούν τελικώς να συγχωρηθούν χωρίς ιδιαίτερο πολιτικό κόστος;

Η αυστηρότητα μη ενεργή πολιτική γραμμή πλέον

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πρωθυπουργός επιθυμεί “σεξιστικό πόλεμο”. Μια τέτοια πρόθεση δεν μπορεί να αποδοθεί χωρίς αποδείξεις. Σημαίνει όμως ότι η διαδοχή των γεγονότων μπορεί εύλογα να εκπέμπει ένα διαφορετικό πολιτικό μήνυμα από εκείνο που εξέπεμπε η αρχική διαγραφή. Οι ηγεσίες δεν κρίνονται μόνο από τις δηλώσεις τους. Κρίνονται από τη συνέπειά τους. Η δεύτερη πράξη είναι εκείνη που ερμηνεύει την πρώτη.

Και σήμερα, δεκαέξι μήνες μετά τη διαγραφή του Δημήτρη Κυριαζίδη, η εικόνα που έχει διαμορφωθεί είναι διαφορετική από εκείνη του Μαρτίου του 2025. Τότε το μήνυμα ήταν ότι ο σεξιστικός λόγος δεν γίνεται ανεκτός. Σήμερα, μετά την επαναφορά του βουλευτή, μετά τις νέες δηλώσεις του, μετά την υπόθεση του “οίστρου” και, κυρίως, μετά τη σιωπή του ίδιου του πρωθυπουργού, πολλοί πολίτες μπορούν εύλογα να συμπεράνουν ότι η αρχική αυστηρότητα δεν αποτελεί πλέον ενεργή πολιτική γραμμή. Είτε αυτή ήταν η πρόθεση είτε όχι, αυτό είναι το πολιτικό αποτέλεσμα που παράγεται. Και στη δημοκρατία, τα πολιτικά αποτελέσματα είναι πολλές φορές ισχυρότερα από τις πολιτικές προθέσεις.

»Αποχωρώντας από τη συμμετοχή μου στην ομάδα Πολιτισμού επιθυμώ να εκφράσω ένα μεγάλο ευχαριστώ σε φίλους και στελέχη του κινήματος με τα οποία συνεργάστηκα, αλλά και κάποιους από τους εξαιρετικούς συναδέλφους της ομάδας αυτής. Ήταν τιμή μου να πορευτώ με ανθρώπους πανάξιους που διαθέτουν όραμα και αγωνίζονται για υψηλά ιδανικά, και ήμουν τυχερή που βρέθηκα να συμβάλλω με όσες δυνατότητες και γνώση είχα σε αυτή την προσπάθεια», αναφέρει η Κατερίνα Μουτσάτσου.

«Δηλώνω ότι δεν παύω να αγωνίζομαι για αυτό το “όνειρο” που μας συνδέει όλους, και που αναζητά δημοκρατία, ελευθερία, και κοινωνική χειραφέτηση», καταλήγει στη δήλωσή της. Θυμίζουμε ότι η ηθοποιός ήταν το πρόσωπο-έκπληξη στη παρουσίαση του κόμματος στην Θεσσαλονίκη.

Το κόμμα μετρά ακόμα μία αποχώρηση, αυτή της σχολικής ψυχολόγου Μαρίας Ιωαννίδου, μέλους του Πολιτικού Συμβουλίου που άνηκε στον στενό πυρήνα συνεργατών της Μαρίας Καρυστιανού. Η κυρία Ιωαννίδου ευχαρίστησε όσους συνεργάστηκαν μαζί της ευχόμενη να συναντηθούν ξανά μελλοντικά.

«Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι. Θέλω να σας ευχαριστήσω από καρδιάς για τη συνεργασία, τις συζητήσεις και τις στιγμές που μοιραστήκαμε όλο αυτό το διάστημα. Σήμερα ολοκληρώνεται για μένα αυτός ο κύκλος, όμως κρατώ μόνο εκτίμηση για όλους εσάς και εύχομαι ολόψυχα το Κίνημα να πετύχει τους στόχους για τους οποίους δημιουργήθηκε. Σας εύχομαι δύναμη, υγεία και καλή συνέχεια στο έργο σας. Ελπίζω οι δρόμοι μας να συναντηθούν ξανά στο μέλλον, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Να είστε όλες και όλοι καλά», αναφέρει η Μαρία Ιωαννίδου.

Από το κόμμα αποχώρησε και ο συνδικαλιστής και πρόεδρος του Πανελληνίου Δικτύου Παράκτιων Αλιευτικών Συλλόγων, Τάκης Κοτσόργιος. Ο κ. Κοτσοργιός είχε πρόσφατα υποδεχτεί την κυρία Καρυστιανού στο Μεσολόγγι ενώ ήταν μέλος του αγροτικού τομέα της “Ελπίδας”. Έχουν προηγηθεί και άλλες αποχωρήσεις, μεταξύ άλλων του πραγματογνώμονα Κοκοτσάκη. Να σημειωθεί ότι το Πολιτικό Συμβούλιο της Ελπίδας συνεδρίασε μετά την διαγραφή Αυγερινού και εξέφρασε την στήριξη του στην Καρυστιανού.

Επικριτική ανάρτηση Αυγερινού

Επανήλθε χτες ο Θανάσης Αυγερινός στην αιτία που έφυγε από την “Ἑλπίδα”. Αναρωτιέται αν το σύστημα χειραγώγησε εξαρχής την όλη προσπάθεια. Ο δημοσιογράφος σε νέα ανάρτησή γράφει: «Εκπληκτικό και ταυτόχρονα ελπιδοφόρο αυτό που συμβαίνει τα τελευταία χρόνια με αφορμή τα πολυάριθμα Τέμπη της χώρας μας, που κινείται σταθερά προς νέες καταστροφές και νέες τραγωδίες: Άνθρωποι, που δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους, με μόνο κριτήριο την πατριωτική τους διάθεση να αντιμετωπιστεί το δριμύ υπαρξιακό ζήτημα της χώρας, καταλήγουν από διάφορες γωνιές του πλανήτη στα ίδια συμπεράσματα, κάνουν τις ίδιες σχεδόν εισηγήσεις, εισπράττουν την ίδια απαξιωτική αντιμετώπιση ακόμη και από όσους ευαγγελίστηκαν κάτι διαφορετικό. Σε βαθμό, που αναγκάζεσαι να αναρωτηθείς:

»Είναι απλώς η άγνοια, η αγωνία, η ανασφάλεια, η ανικανότητα η μικροπρέπεια ο εγωισμός των πρωταγωνιστών ή τελικά το σύστημα πρεσβειών – ολιγαρχών – πολιτικών τζακιών, που ξέρει καλά τη δουλίτσα του και κανονίζει τα θέματα επί δεκαετίες (αν όχι αιώνες, με τις απαραίτητες φυσικά προσαρμογές) έχει φροντίσει από πριν για την κατάλληλη χειραγώγηση όσων απειλών γεννηθούν είτε τυχαία, είτε νομοτελειακά; Μήπως δηλαδή ήταν εξαρχής (χειραγωγημένοι) άνθρακες ο θησαυρός και γυμνές οι (δύο αυτοκόλλητες) βασίλισσες;…»

Υπενθυμίζεται ότι τις τελευταίες μέρες παραιτήθηκε από εκπρόσωπος Τύπου ο δημοσιογράφος, στη συνέχεια διεγράφη και ανταλλάχθηκαν μέσω δηλώσεων πολλά καρφιά από τις δύο πλευρές, δηλαδή από τον Αυγερινό και από την πλευρά Καρυστιανού-Γρατσία.

Δηλαδή, όλα αυτά που ανέφερε και περιέγραψε ο κ. Τσίπρας για την ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης, επικαλούμενος, συμβολικά, για το όνομα του Σχεδίου του “Αριστοτέλης” την πολιτική οργάνωση και την  ευδαιμονία δεν  έχουν καμιά σχέση με τα βασικά στοιχεία  που παρουσιάζονται  στα μνημειώδη έργα του, όπως τα  “Μετά τα Φυσικά”, “Ηθικά Νικομάχεια”, “Ηθικά Ευδήμεια” και, φυσικά, “Πολιτικά”.

Η πρώτη σημείωση που κράτησα αφορά το όνομα του Σχεδίου “Αριστοτέλης”, για το οποίο, όπως είπε ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ, «ο  Έλληνας φιλόσοφος έθεσε τις βάσεις της πολιτικής οργάνωσης, με επίκεντρο το μέτρο και την αρετή και με στόχο την ευδαιμονία», η δεύτερη αφορά τη δήλωση του κ. Τσίπρα ότι «η κοινωνία ζητά διαφορετικό κράτος, νέους θεσμούς, νέα σχέση ανάμεσα στον πολίτη και την εξουσία» και η αφορά τις θεσμικές εγγυήσεις για την οικονομική αυτοδυναμία και τη συμβολή της τοπικής αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη και την προσφορά της προς τους δημότες.

Στο  άρθρο αυτό θα προσπαθήσω να αναλύσω την πρώτη σημείωση, καθώς δεν αποτελεί τη βάση για την πραγμάτωση της “ευδαιμονίας” με τις “αρχές”, τους “πυλώνες” και τις θεσμικές εγγυήσεις που ανακοίνωσε ο κ. Τσίπρας και που κυρίως αφορούν τους “νέους θεσμούς” και τα οικονομικά της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η “Ευδαιμονία” και η πραγμάτωσή της 

Πράγματι, ο Αριστοτέλης σε όλα τα παραπάνω έργα του θεωρεί την “εὐδαιμονία” ως το  υπέρτατο αγαθό, αλλά όχι, όπως  συχνά αποδίδεται, ως “ευτυχία”, “ευημερία”, αλλά  ως η ολοκληρωμένη, άριστη πραγμάτωση της ανθρώπινης φύσης και του τέλους (σκοπού) μας. Η ευδαιμονία δεν είναι απλώς απόλαυση ή τύχη, αλλά το “εὖ πράττειν” σε συμφωνία με τις άριστες (ηθικές και διανοητικές) αρετές. Η  ευδαιμονία είναι η «ενέργεια της ψυχής η σύμφωνη με την αρετή» (ψυχῆς ἐνέργεια κατ΄ ἀρετήν).

Η ευδαιμονία είναι η ενέργεια της ψυχής σύμφωνα με την αρετή, και αν υπάρχουν περισσότερες αρετές, σύμφωνα με την καλύτερη και τελειότερη από αυτές (ενέργεια κατ’ ἀρετήν, εἰ δὲ πλείους αἱ ἀρεταί, κατὰ τὴν ἀρίστην καὶ τελειοτάτην. Η ευδαιμονία εδραιώνεται στη λογική και την ηθική ανάπτυξη του ανθρώπου, δηλαδή είναι συνειδητή και ενάρετη δράση στο πλαίσιο της ανθρώπινης κοινωνίας.

Συμπερασματικά, το υπέρτατο αγαθό, η ευδαιμονία, αναδεικνύεται από τον Αριστοτέλη ως ο τελικός σκοπός της ανθρώπινης ύπαρξης και ο δρόμος για να τον επιτύχουμε είναι η άσκηση των αρετών μας μέσα στην κοινωνία (πόλη). Η ηθική του έχει έντονο θεολογικό προσανατολισμό και η ευδαιμονία συνδέεται στενά με την εσωτερική τάξη της ψυχής.

Ας προσγειωθούμε τώρα στη μονίμως  προβληματική ηθική διάσταση της τοπικής αυτοδιοίκησης, την οποία  συμπύκνωσε  στην  κεντρική του ομιλία με θέμα “Η Τοπική Αυτοδιοίκηση χθες, σήμερα, αύριο” ο επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας Γεώργιος Σταυρόπουλος στο  Πανελλήνιο Συνέδριο  που οργάνωσε ο Δήμος Θεσσαλονίκης με θέμα “Οργάνωση, στελέχωση και λειτουργία των πρωτοβάθμιων Ο.Τ.Α.” το τριήμερο 7 έως 9 Νοεμβρίου 2021 (δηλαδή επί κυβερνήσεως Κυριάκου Μητσοτάκη), με την άρση του αξιόποινου αιρετών και υπαλλήλων με διάταξη σε Νόμο το 2020, την οποία ψήφισε και ο κ. Τσίπρας ως πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής.

Καταγγελία κ. Γεωργίου Σταυρόπουλου 

Από την ομιλία του επιτίμου αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας Γεωργίου Σταυροπούλου αφήνω για τα επόμενα άρθρα μου “μερικές σκέψεις του σε σχέση με τα σοβαρότερα προβλήματα που αφορούν τους Ο.Τ.Α.” και παραθέτω μόνο  εκείνη που άφησε ο ομιλητής για το τέλος της ομιλίας του «διότι είναι σημαντικότερη», όπως τόνισε, δηλαδή «την ηθική διάσταση στην άσκηση του έργου των διοικούντων τους Ο.Τ.Α., αλλά και  των υπαλλήλων των Δήμων και των Περιφερειών», καταγγέλλοντας τα ακόλουθα:

«Σε μια χώρα που  έχει διακριθεί σε υποθέσεις διαφθοράς, η τοπική διαπλοκή δεν θα εξέπληττε. Δυστυχώς όμως  παρά την ύπαρξη πολλών έντιμων αιρετών και υπαλλήλων, οι στατιστικές κατατάσσουν υψηλά τη διαφθορά  στην τοπική αυτοδιοίκηση. Το φαινόμενο πρέπει επιτέλους να εξαλειφθεί ή έστω να περιορισθεί σημαντικά. Το ίδιο το κύρος του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης θίγεται καίρια από την ύπαρξη φαινομένων διαφθοράς, αλλά και η κεντρική  πολιτική εξουσία ηθικά απονομιμοποιείται, όταν καλύπτει εκ των προτέρων ή δυστυχώς  και εκ των υστέρων τις αμαρτίες κάποιων αιρετών αλλά και υπαλλήλων.

»Χαρακτηριστική, αλλά όχι δυστυχώς πρωτοφανής η περίπτωση του πρόσφατου άρθρου 67 του ν.4735/2020, το οποίο ψηφίσθηκε με τις ψήφους Ν.Δ., ΣΥΡΙΖΑ και Κ.Κ.Ε., με την οποία αίρεται το αξιόποινο των πράξεων αιρετών και υπαλλήλων των Ο.Τ.Α., οι οποίες αφορούσαν πληρωμές ενταλμάτων που έλαβαν χώρα μέχρι την 31.7.2019, παρά την ακολουθήσασα ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 93 του ν.4745/2020, στο πλαίσιο της εκ των υστέρων νομιμοποίησης παράνομων πράξεων των αιρετών (βλέπε  το άρθρο 39 του  προγενέστερου ν.4325/2015, αλλά και πολλές άλλες παλαιότερες “διευθετήσεις”).  Αλλά  και οι πολλοί  έντιμοι αυτοδιοικητικοί δεν πρέπει να χαρίζονται στους επίορκους υπαλλήλους. Η διαλεύκανση κάθε καταγγελίας  όχι μόνο ικανοποιεί το λαϊκό αίσθημα, αλλά και συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας εικόνας τοπικών μονάδων απαλλαγμένων από υποψίες διαφθοράς, μεγάλης ή μικρής».

Διαφορές στην “πολιτική οργάνωση”

Αλλά, και η πολιτική οργάνωση του Αριστοτέλη για την πραγμάτωση της αριστοτελικής ευδαιμονίας, την οποία επικαλέστηκε ο κ. Τσίπρας, δεν έχει καμιά σχέση με τη δική του πολιτική σκέψη. Ο κ. Τσίπρας ανέφερε ότι «ο  Έλληνας φιλόσοφος έθεσε τις βάσεις της πολιτικής οργάνωσης, με επίκεντρο το μέτρο και την αρετή και με στόχο την ευδαιμονία». Αλλά, η πολιτική οργάνωση του Αριστοτέλη για την πραγμάτωση της “ευδαιμονίας”, είχε, πέρα από την αρετή, όπως εύστοχα ανέφερε, τη “μεσότητα” κι όχι το μέτρο που ανέφερε ο κ. Τσίπρας. Στο έργο του “Πολιτικά” και ιδιαίτερα στα Α, Ζ και Η Βιβλία του ο Αριστοτέλης παρουσιάζει τη σημασία του πλαισίου της πόλης για την πραγμάτωση της ευδαιμονίας.

Για τον Αριστοτέλη, λοιπόν, η “πολιτεία” είναι το τρίτο αξιολογικά ορθό πολίτευμα, ένα πολίτευμα – μεσότητα, το οποίο αποβλέπει στο συμφέρον του συνόλου των πολιτών και όχι μονομερώς στο συμφέρον μιας τάξης. Στο πολίτευμα αυτό κυβερνούν, κατά τον φιλόσοφο, «οι πολίτες της μέσης κοινωνικά και οικονομικά τάξης, οι οποίοι υπακούουν εύκολα στη λογική, για αυτό δεν είναι ούτε δεσποτικοί ούτε ιδιοτελείς στην άσκηση της εξουσίας», δηλαδή δεν ανήκουν σε “αριστερές” και σε “δεξιές” ή τις τελευταίες “μητσοτάκιες  … “κεντροδεξιές” φούσκες. 

Περί μεσαίας τάξης 

Η ηθική και η πολιτική φιλοσοφία του Αριστοτέλη διαπνέεται από τη θεωρία της μεσότητας, η οποία προάγει την κυριαρχία του μέτρου στον ανθρώπινο βίο. Συνεπώς, το κατά Τσίπρα “μέτρο” δεν υπάρχει χωρίς τη “μεσότητα”. Κατά τον Σταγειρίτη φιλόσοφο, ο πολίτης της μεσαίας τάξης χαρακτηρίζεται από την αρετή της μεσότητας και μπορεί αν επιτύχει την αρετή και ακολούθως αν κατακτήσει την ευδαιμονία τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε συνολικά για την πόλη.

Αλλά, όπως επισημαίνει ο Αριστοτέλης, στις περισσότερες πόλεις η μεσαία τάξη είναι μικρή, με συνέπεια την κυριαρχία των πλουσίων ή των φτωχών, οι οποίοι επιβάλλουν αντίστοιχα τα πολιτεύματα της ολιγαρχίας ή της δημοκρατίας. Και θυμήθηκα  μια φράση του τότε υπουργού Οικονομικών  της κυβέρνησης Τσίπρα Ευκλείδη Τσακαλώτου ότι «η μεσαία τάξη κλήθηκε και ζορίστηκε  και πλήρωσε και πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα της κρίσης, και όχι οι τραπεζίτες ή η πλουτοκρατία»

Αυτή η φράση με εξέπληξε τότε διότι στον μαρξισμό η μεσαία τάξη είναι εμπόδιο στην ταξική πάλη και πρέπει να προλεταριοποιηθεί!!! Για τον Μαρξ, η μεσαία τάξη δεν είναι μόνο συντηρητική, είναι αντιδραστική, όπως γράφει σχετικά και στο Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος: «Οι μεσαίες τάξεις, ο μικρός βιομήχανος, ο μικρέμπορας, o βιοτέχνης, ο αγρότης, όλοι αυτοί πολεμούν την αστική τάξη για να διατηρήσουν την ύπαρξή τους σαν μεσαίες τάξεις και να σωθούν απ’ τον αφανισμό. Δεν είναι λοιπόν επαναστατικές αλλά συντηρητικές. Κάτι παραπάνω, είναι αντιδραστικές, γιατί ζητούν να στρέψουν προς τα πίσω τον τροχό της ιστορίας.»

Επίσης, στο μανιφέστο οι Μαρξ και Ένγκελς καταλήγουν: « Έτσι το προλεταριάτο στρατολογείται από όλες τις τάξεις του πληθυσμού». Και την απάντηση στο εύλογο  ερώτημα «γιατί τότε  καταστρέφουν τη “μεσαία τάξη”, ενώ εμφανίζονται σφοδροί “προστάτες” της οι εκάστοτε κυβερνώντες;» δίνει έντονα ο Αριστοτέλης: Ακόμη, και στην περίπτωση που αναλάβει μία από τις δύο τάξεις, εύποροι ή άποροι, την εξουσία, δεν θα φροντίσει το κοινό συμφέρον αλλά θα μεριμνήσει για το συμφέρον της τάξης που εκπροσωπεί.

Παιδεία και ευδαιμονία στην πόλη

Αλλά, τίποτε από όλα αυτά (ευδαιμονία κλπ) δεν πρόκειται να πραγματωθεί αν η πολιτεία δεν διοργανώνει  μια κοινή, δημόσια εκπαίδευση με στόχο τη διαμόρφωση ενάρετων χαρακτήρων, καθώς η αρετή των πολιτών εγγυάται την ευδαιμονία της πόλης. Αναφέρω και τον βασικό αυτόν πυλώνα της παιδείας, διότι ένα μέρος της “οργάνωσης” (σχολικές επιτροπές, προσλήψεις καθαριστριών κλπ) έχει παραχωρηθεί στην τοπική αυτοδιοίκηση με άλλα ηθικής διάστασης ευρήματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπως επιφυλάσσομαι να περιγράψω σε επόμενο άρθρο μου.

Ο φιλόσοφος επισημαίνει ότι ο ιδεώδης πολίτης ενεργοποιεί  τα εν δυνάμει στοιχεία του χαρακτήρα του με την επίδραση της παιδείας, του εκπαιδευτικού συστήματος που αποβλέπει στη διαμόρφωση του ήθους των πολιτών, ώστε να στηρίξουν το πολίτευμα της πόλης (Ἀριστοτέλους, Πολιτικά, 1337 a) κι όχι να κάνουν “καταλήψεις” ή να καταστρέφουν θρανία και σχολικούς τοίχους! 

Επίσης, σημειώνω ότι ο Αριστοτέλης θεωρούσε  ως ωφέλιμα ή χρήσιμα προς διδασκαλία μαθήματα  την ανάγνωση, τη γραφή, την αριθμητική και τη γεωμετρία (οι Έλληνες μαθητές έχουν μονίμως απογοητευτικές επιδόσεις στον γνωστό διεθνή διαγωνισμό PISA που διοργανώνει ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης στα μαθήματα αυτά) με καλπάζοντα τον λειτουργικό αλλά και πραγματικό αναλφαβητισμό  με τη “βάναυση μάθηση” (κατά τον Αριστοτέλη είναι όσα μαθήματα αχρηστεύουν το σώμα ή τη ψυχή) μαθημάτων “νεωτερικότητας” κλπ, των οποίων η εισαγωγή στα ελληνικά σχολεία έχει εξελιχθεί σε “αναγκαία μόδα”

Εξάλλου ο Μπερτολούτσι το ίδιο έκανε και με το αριστούργημα τού Paul Bowles “The Sheltering Sky” (Penguin Books) που το διασκεύασε απλοποιώντας το και αλλοιώνοντας τον χαρακτήρα των βασικών δραματικών προσώπων, προκειμένου να το ευτελίσει στο τουριστικής στόχευσης “Τσάι στη Σαχάρα”.

Το ίδιο κάνει κι εδώ, είκοσι χρόνια πριν! Παίρνει το αφήγημα τού Μοράβια, το αφυδατώνει, το συμπυκνώνει και το ευτελίζει μετατρέποντάς το σε soft porno! Πέρα από τις αγιοποιήσεις που προσφέρει εν ζωή η περιρρέουσα ατμόσφαιρα, η χωροχρονική απόσταση επιτρέπει στον κριτικό πανοραμική θέαση!

Όσο περνούν οι δεκαετίες αλλάζει η Αισθητική και η κοινωνικοπολιτική ιδεοληψία, η πολιτική ορθότητα διαφοροποιείται άρδην και τα γούστα τού κοινού ποικίλουν τόσο, που μερικούς αιώνες μετά διδασκόμαστε αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες που δεν βραβεύτηκαν στον καιρό τους.

Ατμοσφαιρική ταινία, υποβλητική, με εικαστικής αξίωσης πλάνα… Έμμεση κριτική στον Δυτικό Πολιτισμό. Ανώδυνη όμως. Το σίγουρο είναι ότι βάλλει κατά τού φασισμού και τον γελοιοποιεί. Κι αυτό κρατάμε στα θετικά μιας ταινίας που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τού κοινού κάποιας ηλικίας… Τα θερινά τα σινεμά με τους αείλανθους και τα γατάκια είναι ο κατάλληλος χωροχρόνος, εάν θέλουμε να νοσταλγήσουμε για δύο ώρες τη νιότη μας. «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο», αθάνατε Προυστ…

Ο Κονφορμίστας-Il Conformista

1970
Έγχρ.
Διάρκεια: 106′
Κ-12
Δραματική
Ιταλο-γαλλο-γερμανική

Το 1938, ο Μαρτσέλο, ένας τυπικός μεσοαστός που δουλεύει για το φασιστικό καθεστώς, αναλαμβάνει να βρει και να δολοφονήσει στο Παρίσι τον πρώην καθηγητή και μέντορά του.

Σκηνοθεσία:
Μπερνάρντο Μπερτολούτσι
Με τους:
Ζαν Λουί Τρεντινιάν
Στεφανία Σαντρέλι
Γκαστόνε Μοσίν

Την ίδια στιγμή, το drone που έπληξε πλοίο υγροποιημένου φυσικού αερίου (ιδιοκτησίας αμερικανικής εταιρείας) στο μεσογειακό λιμάνι της Δαμιέττας στην Αίγυπτο, προκάλεσε πυρκαγιά που επεκτάθηκε σε δεύτερο πλοίο. Το περιστατικό θεωρείται η πρώτη επίθεση σε αιγυπτιακό έδαφος από τότε που άρχισε ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Οι φιλοϊρανοί Χούθι της Υεμένης δήλωσαν ότι δεν είναι υπεύθυνοι, ενώ το Ιράν ανακοίνωσε πως έχει ως προτεραιότητα την ασφάλεια της Αιγύπτου.

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε το πρωί της Πέμπτης ότι «οι προκαταρκτικές έρευνες των αρμόδιων αρχών έδειξαν πως το περιστατικό προκλήθηκε από μη επανδρωμένο αεροσκάφος», παρέχοντας έτσι την πρώτη επίσημη επιβεβαίωση για τη φύση της επίθεσης. Καμία πλευρά δεν έχει μέχρι στιγμής αναλάβει την ευθύνη και η έρευνα συνεχίζεται.

Στο μεταξύ, οι αρχές λαμβάνουν μέτρα «για την προστασία των συμφερόντων και της εθνικής ασφάλειας της Αιγύπτου», σύμφωνα με την ανακοίνωση της κυβέρνησης. Το Υπουργείο Πετρελαίου της Αιγύπτου είχε νωρίτερα επιβεβαιώσει την πυρκαγιά χωρίς να προσδιορίσει τα αίτιά της. Ο υπουργός Πετρελαίου Καρίμ Μπάνταουι μετέβη στο λιμάνι για να επιβλέψει την αντιμετώπιση του περιστατικού.

Το μη επανδρωμένο αεροσκάφος χτύπησε το Energos Winter, μονάδα πλωτής αποθήκευσης με σημαία Νήσων Μάρσαλ, που ανήκει στην αμερικανική εταιρεία New Fortress Energy, στη δεξιά πλευρά του πλοίου περίπου στις 3.20 μ.μ. ώρα Κεντρικής Ευρώπης, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Ambrey και τη βρετανική Vanguard.

Η πυρκαγιά επεκτάθηκε στο γειτονικό δεξαμενόπλοιο LNG Gaslog Salem, με σημαία Βερμούδων. Τα πληρώματα και των δύο πλοίων απομακρύνθηκαν. Η φωτιά τέθηκε υπό έλεγχο και δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί. Τα δύο πλοία μετακινήθηκαν εκτός λιμανιού για έλεγχο.

Οι αιγυπτιακές αρχές και πολλές ναυτιλιακές πηγές επιβεβαίωσαν ότι η ιρανική κρατική τηλεόραση είχε παρουσιάσει τη Δαμιέττα ως πιθανό στόχο για «αντίποινα κατά ουκρανικών συμφερόντων» δύο ημέρες νωρίτερα, μετά από ουκρανικό πλήγμα εναντίον ιρανικού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα.

Καμπανάκι για τα πυραυλικά αποθέματα 

Ο αμερικανικός στρατός έχει χρησιμοποιήσει μεγάλο μέρος των αποθεμάτων του σε πυραύλους υψηλής ακρίβειας μεγάλου βεληνεκούς κατά τη διάρκεια του πεντάμηνου πολέμου με το Ιράν, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Reuters και εντείνονται οι ανησυχίες για την ετοιμότητα των ΗΠΑ σε μελλοντικές συγκρούσεις.

Πρόκειται κυρίως για τους πυραύλους εδάφους-εδάφους του αμερικανικού στρατού Army Tactical Missile Systems (ATACMS) και Precision Strike Missiles (PrSM). Οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλα» τα διαθέσιμα αποθέματα, σύμφωνα με δύο από τις πηγές. Το πόσο έχουν μειωθεί τα αμερικανικά αποθέματα σε ATACMS και PrSM δεν είχε γίνει γνωστό μέχρι σήμερα.

Τα πυρομαχικά μεγάλου βεληνεκούς αποτελούν σημαντικό τμήμα του οπλοστασίου των ΗΠΑ, καθώς επιτρέπουν ακριβή πλήγματα από ασφαλή απόσταση. Οι πύραυλοι ATACMS που προμήθευσαν οι ΗΠΑ την Ουκρανία έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον πόλεμο, επιτρέποντας στις ουκρανικές δυνάμεις να πλήττουν στόχους στο εσωτερικό της Ρωσίας. Οι PrSM είναι νεότερη και πιο προηγμένη γενιά πυραύλων, οι οποίοι θα αντικαταστήσουν σταδιακά τους ATACMS, με μεγαλύτερο βεληνεκές.

Αναλυτές υποστηρίζουν ότι τέτοια όπλα, το κόστος των οποίων ξεπερνά το 1 εκατομμύριο δολάρια ανά μονάδα, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικά σε μια πιθανή σύγκρουση με την Κίνα. Οι πηγές αρνήθηκαν να αναφέρουν πόσοι πύραυλοι από κάθε τύπο υπάρχουν στα αμερικανικά αποθέματα.

Σε ερώτηση για τα στοιχεία των αποθεμάτων, ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν «πολύ περισσότερα πυρομαχικά από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο» και «πολύ περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε». «Οι αμυντικές μας εταιρείες αυτήν τη στιγμή παράγουν περισσότερα πυρομαχικά από ποτέ, ενώ παράλληλα επεκτείνουν τα εργοστάσια και τον εξοπλισμό τους σε επίπεδα ρεκόρ», αναφέρει ο Τραμπ.

Την περασμένη εβδομάδα, αρκετά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο Τραμπ αποφάσισε να μην εξαπολύσει νέα μεγάλη επίθεση στο Ιράν, εν μέρει λόγω των προειδοποιήσεων των στρατιωτικών συμβούλων του για τα αποθέματα. Αμερικανός αξιωματούχος αμφισβήτησε αυτές τις αναφορές, λέγοντας ότι ο Τραμπ επέλεξε να μην προχωρήσει σε νέα επίθεση λόγω πιέσεων από χώρες του Κόλπου.

Τραμπ: «Κερδίζετε πολλά!»

Ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμάκωσε τη Δευτέρα την κριτική του προς τους πετρελαϊκούς κολοσσούς Exxon Mobil και Chevron, κατηγορώντας τους ότι «βγάζουν πάρα πολλά χρήματα», την ώρα που οι Αμερικανοί καταναλωτές αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος στην αντλία. Οι εταιρείες ανακοίνωσαν πολύ υψηλά τριμηνιαία κέρδη, ενισχυμένα από την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου, αλλά και από τα αυξημένα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων, με φόντο τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Η εξέλιξη αυτή έστρεψε την προσοχή στους κολοσσούς, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ δέχεται αυξανόμενες πιέσεις να περιορίσει τις υψηλές τιμές των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. «Βγάζουν πάρα πολλά χρήματα», δήλωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. «Δεν μου αρέσει αυτό, και θα έπρεπε να είμαι ο τελευταίος που το λέει, επειδή είμαι μεγάλος υποστηρικτής της ελεύθερης αγοράς – κανείς δεν είναι περισσότερο από εμένα».

Ο Τραμπ αναφέρθηκε ονομαστικά στις δύο μεγαλύτερες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες ανακοίνωσαν ισχυρά οικονομικά αποτελέσματα την Παρασκευή. «Η Chevron βγάζει πάρα πολλά χρήματα. Η Exxon Mobil βγάζει πάρα πολλά, πάρα πολλά χρήματα», είπε. «Θα πρέπει να επιστρέψουν ένα μέρος από αυτά στους πολίτες και να μειώσουν την τιμή λιανικής», πρόσθεσε.

Η μέση τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν κοντά στα 4,10 δολάρια το γαλόνι την τελευταία εβδομάδα – τον Φεβρουάριο ήταν κάτω από τα 3 δολάρια. Η Chevron αρνήθηκε να σχολιάσει τις δηλώσεις του Τραμπ, ενώ η Exxon δεν είχε απαντήσει άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι των δύο εταιρειών προειδοποίησαν πάντως στις τηλεδιασκέψεις για τα οικονομικά αποτελέσματα της Παρασκευής ότι η έλλειψη δυναμικότητας στα διυλιστήρια ενδέχεται να διατηρήσει τις τιμές της βενζίνης σε υψηλά επίπεδα μέχρι το φθινόπωρο.

H δε γιγάντια σαουδαραβική πετρελαϊκή εταιρεία Aramco ανακοίνωσε σήμερα αύξηση των καθαρών κερδών της κατά 44% το δεύτερο φετινό τρίμηνο σε σχέση με την ίδια περυσινή περίοδο χάρη στην άνοδο των τιμών του αργού με φόντο τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η Aramco, η οποία βρίσκεται μεταξύ των εταιρειών με τη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή αξία στον κόσμο και είναι το καμάρι της σαουδαραβικής οικονομίας, ανακοίνωσε ότι το καθαρό κέρδος της έφθασε τα 122,6 δισεκατομμύρια σαουδαραβικά ριάλ (32,7 δισεκατομμύρια δολάρια) το δεύτερο τρίμηνο του 2026, έναντι 85 δισεκατομμυρίων ριάλ (22,67 δισεκατομμύρια δολάρια) κατά την ίδια περίοδο του 2025.

Ορμούζ: “Μύλος” με τις διαπραγματεύσεις

Ο Τραμπ διαβεβαίωσε χθες Δευτέρα πως διεξάγονται διαπραγματεύσεις «αυτή τη στιγμή» με το Ιράν, παρά την κατηγορηματική διάψευση της ιρανικής διπλωματίας λίγο νωρίτερα, προσθέτοντας πως οι υποτιθέμενες συνομιλίες αποτελούν την «τελευταία ευκαιρία» που έχει η Ισλαμική Δημοκρατία για να κλείσει μια «καλή» συμφωνία.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος επέμεινε πως γίνονται συνομιλίες «κατόπιν αιτήματος» της ιρανικής πλευράς και με την «υποστήριξη» της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ. «Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία που έχουν οι Ιρανοί να υπογράψουν ένα καλό χαρτί», διεμήνυσε. Κατά τον Ντόναλντ Τραμπ, οι συνομιλίες αφορούν το άνοιγμα, πιθανό όπως είπε ακόμα και «από αύριο», του στενού του Ορμούζ. Νωρίτερα, κατακεραύνωνε μέσω Truth Social την «απίστευτη διπροσωπία» των ιρανών ηγετών, χωρίς να ξεκαθαρίσει σε ποιους αναφέρεται.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε ότι θα διατάξει να «χτυπηθεί δυνατά» η Ισλαμική Δημοκρατία, προτού ανακοινώσει πως… ανέβαλε σχεδιαζόμενους μαζικούς βομβαρδισμούς σε συνεργασία με το Ισραήλ. Η νέα αναστροφή του Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί μέρος της πάγιας πλέον τακτικής του: κινείται συχνά τελευταία στο εκκρεμές από τις απειλές στις αναγγελίες συνομιλιών.

Η απάντηση της Τεχεράνης δόθηκε κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας ενημέρωσης των διαπιστευμένων συντακτών στο υπουργείο Εξωτερικών. «Δεν διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή. Διαπραγματευόμαστε με το Ομάν, για να εγγυηθούμε την ασφαλή διέλευση από το στενό του Ορμούζ», είπε ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.

Ήδη την προηγουμένη, ο εκπρόσωπος αναφερόταν σε συμφωνία που κατ’ αυτόν μπορεί να κλειστεί σύντομα με το Ομάν, για να ανοίξει το θαλάσσιο πέρασμα καίριας σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, που έκλεισε ξανά de facto η Τεχεράνη αφού η καταρχήν συμφωνία με την Ουάσιγκτον κατέρρευσε με την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου.

Η Τεχεράνη, που δεν θέλει επαναφορά στην προπολεμική κατάσταση, δεν επιτρέπει στα πλοία που θέλουν να διασχίσουν το στενό του Ορμούζ να ακολουθούν παρά μόνο μια πορεία, κατά μήκος των ακτών της κι εννοεί να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού. Το σουλτανάτο του Ομάν, το οποίο προκάλεσε οργή στο Ιράν δημιουργώντας νέο δρομολόγιο τον Ιούνιο, δεν έχει πάρει θέση δημόσια ως τώρα – δεν έχει επιβεβαιώσει, ούτε διαψεύσει.

«Είμαστε στο σημείο να καταλήξουμε σε συμφωνία για πορεία αποδεκτή κι από τα δυο μέρη – ούτε τη βόρεια, ούτε τη νότια  –με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε χώρας και την εγγύηση των εθνικών συμφερόντων μας και της ασφάλειάς μας», συνόψισε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν Μπαγαεΐ προχθές Κυριακή μιλώντας στην ιρανική κρατική τηλεόραση.

Χεζμπολάχ: Ανοιχτοί σε επαφές με την Δαμασκό

Ο αρχηγός της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ δήλωσε σήμερα ανοικτός σε μια συνάντηση με το νέο συριακό καθεστώς, για πρώτη φορά για την οργάνωση του, που είχε στρατευθεί στο πλευρό του ανατραπέντος προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ, αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τη Δαμασκό να αναλάβει δράση κατά της οργάνωσης.

«Τίποτα δεν εμποδίζει μια δημόσια συνάντηση μεταξύ της Χεζμπολάχ και της συριακής ηγεσίας όταν οι δύο πλευρές θεωρήσουν ότι είναι η κατάλληλη στιγμή», δήλωσε ο Ναΐμ Κάσεμ, κάνοντας λόγο «για αδελφικές σχέσεις» μεταξύ των δύο χωρών. Μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ο Σύρος ομόλογός του Άχμαντ αλ-Σαρά είχε αποκλείσει κάθε πρόθεση παρέμβασης στον Λίβανο.

Ο Κάσεμ δήλωσε επίσης σήμερα ότι οι άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ, ένας καινούργιος γύρος των οποίων ανοίγει στη Ρώμη, δεν θα φέρουν παρά «ντροπή, ταπείνωση και διαδοχικούς συμβιβασμούς» στους Λιβανέζους. Σε δηλώσεις του που μεταδόθηκαν τηλεοπτικά, στη διάρκεια εκδήλωσης του κόμματός του, ανέφερε ότι ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν «δεν ενήργησε ως διαιτητής ούτε ως παράγοντας ενότητας, αλλά έγινε μεροληπτικός και διχαστικός, κάτι που είναι ασυμβίβαστο με τον ρόλο του και την ισχύ του Λιβάνου».

Ο πρώην υπουργός και πρώην αντιπρόεδρος της ΝΔ Ιωάννης Βαρβιτσιώτης πέθανε σε ηλικία 93 ετών, αφήνοντας την τελευταία του πνοή ήσυχα στο σπίτι του στην Αθήνα, στις 15:30 το μεσημέρι της Κυριακής (2/8). Κατά τραγική ειρωνεία, το ιστορικό στέλεχος τη ΝΔ πέθανε την ημέρα που γιόρταζε τα γενέθλιά του.

Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε μία από τις μακροβιότερες, πλέον έμπειρες και εμβληματικές πολιτικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής Ελλάδας, διαγράφοντας μία κοινοβουλευτική διαδρομή που ξεπέρασε τις τέσσερις δεκαετίες. Ήταν ο ένας από τους δύο τελευταίους εν ζωή βουλευτές της ΕΡΕ (του κόμματος που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής) καθώς και το τελευταίο εν ζωή μέλος της Βουλής του 1961.

Ήταν γιος του δικηγόρου και βουλευτή του Λαϊκού Κόμματος Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη. Το 1958, άρχισε να δικηγορεί στην Αθήνα και το 1960 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής Αθηνών, ενώ παράλληλα ήταν συνεργάτης στην έδρα του Εμπορικού Δικαίου. Το 1961, εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής με το ψηφοδέλτιο της ΕΡΕ στη Β’ περιφέρεια της Αθήνας. Το ίδιο έτος ήταν μέλος της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων και της Επιτροπής Συντάξεως Κώδικος Δεοντολογίας του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.

Από το 1961 έως το 1963, διατέλεσε γραμματέας του προεδρείου της Βουλής και από το 1962 έως το 1967 μόνιμο μέλος της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Συνδέσεως Ελλάδας-ΕΟΚ. Το 1963, ήταν γραμματέας της Επιτροπής για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Την περίοδο 1965-1967, ήταν κοσμήτορας της Βουλής.

I. Bαρβιτσιώτης: Η μεταπολιτευτική διαδρομή 

Κατά τη διάρκεια της απριλιανής δικτατορίας συνελήφθη και κρατήθηκε στη φυλακή για τέσσερις μήνες. Το 1974, ήρθε πρώτος σε σταυρούς σε όλη την Ελλάδα, στις πρώτες μετά τη μεταπολίτευση εκλογές, στις οποίες συμμετείχε με το ψηφοδέλτιο της ΝΔ. Την ίδια χρονιά, ανέλαβε για πρώτη φορά κυβερνητικό αξίωμα, συμμετέχοντας στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ως υφυπουργός Εσωτερικών. Το 1975, διατέλεσε μέλος της Επιτροπής για την Αναθεώρηση του Συντάγματος.

Ήταν επικεφαλής των ελληνικών αντιπροσωπειών στη σύνοδο του ΟΟΣΑ το 1975 και στη 4η σύνοδο της UNCTAD το 1977. Υπήρξε γενικός γραμματέας της κοινοβουλευτικής ομάδας της ΝΔ από το 1985 και κοινοβουλευτικός της εκπρόσωπος στη Βουλή. Το διάστημα 1989-1996, διετέλεσε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος,(ΕΛΚ). Το Δεκέμβριο του 1989, εξελέγη μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της ΝΔ.

Στις 15 Δεκεμβρίου 1989, η Κεντρική Επιτροπή της ΝΔ τον εξέλεξε, τρίτο με 40 ψήφους, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του κόμματος. Στις 3 Νοεμβρίου 1993, διεκδίκησε την προεδρεία της ΝΔ αλλά πήρε 37 ψήφους και ηττήθηκε από τον Μιλτιάδη Έβερτ που συγκέντρωσε 141 και αναδείχτηκε πρόεδρος του κόμματος.

Τον Απρίλιο του 1994, στο 3ο Συνέδριο της ΝΔ, ανακηρύχθηκε επισήμως αντιπρόεδρος του κόμματος, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1997. Στις 22 Αυγούστου 1994, μετά την ανασυγκρότηση του κομματικού μηχανισμού της ΝΔ τοποθετήθηκε μέλος του νέου Πολιτικού Συμβουλίου του κόμματος.

Στις 24 Νοεμβρίου 1994, εξελέγη πρόεδρος της Ομάδας Κοινοβουλευτικού Ελέγχου (ΟΚΕ) της ΝΔ για θέματα σχετικά με το υπουργείο Εξωτερικών. Τον Δεκέμβριο του 1997, ανέλαβε πρόεδρος του Ινστιτούτου Δημοκρατίας “Κωνσταντίνος Καραμανλής”, επιστημονικού μη κερδοσκοπικού φορέα που έχει σκοπό την ανάλυση και τη διατύπωση προτάσεων για πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά θέματα.

Το 2004, εξελέγη για πρώτη φορά ευρωβουλευτής ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου της ΝΔ. Το Φεβρουάριο του 2010, ανανεώθηκε η θητεία του στην προεδρεία του ΔΣ του Ινστιτούτου Δημοκρατίας “Κωνσταντίνος Καραμανλής”, αλλά τον Αύγουστο του ιδίου χρόνου υπέβαλε παραίτηση ολοκληρώνοντας μια μεγάλη θητεία δώδεκα ετών.

Συγγραφικό έργο

Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης γράψει πολλές νομικές και πολιτικές μελέτες καθώς και βιβλία, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται: “Περί μεταβολής του νομικού τύπου της εταιρείας”, 1955, “Η επιβολή όρκου προς απόδειξιν της εμπορικής ιδιότητος”, 1957, “Τινά περί της εννοίας της επιχειρήσεως”, 1959, “Τινά περί της προθεσμίας της εφέσεως επί πτωχευτικών δικών”, 1960, “Η ονομαστική μετοχή: συμβολή εις το δίκαιον των ανωνύμων εταιρειών”, 1961, “Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότης (ΕΟΚ) και το εταιρικόν δίκαιον”, 1970, “Η Αλλαγή στο εδώλιο”, εκδ. Μορφωτική Εστία, 1984, “Αποκατάσταση ιστορικών αληθειών: τα μεγάλα πολιτικά ψεύδη της προπαγάνδας του ΠΑΣΟΚ“, 1985, “Η αλήθεια για το παρελθόν πυξίδα για το μέλλον”, 1989, “Συνταγματικοί Προβληματισμοί: Προτάσεις περί της λειτουργίας του πολιτεύματος”, εκδ. Ελληνική Ευρωεκδοτική” 1993, “Η ονομαστική μετοχή: συμβολή εις το δίκαιον των ανωνύμων εταιριών”, εκδ. Σάκκουλας, 1997, “Η Ελλάδα μπροστά στο 2000: ένα νέο συνταγματικό πλαίσιο”, εκδ. Σάκκουλας, 1998, “Η βουλευτική ασυλία-ελληνική & ευρωπαϊκή πραγματικότητα”, 2001, “Οι τρεις απειλές του αιώνα”, εκδ. Καστανιώτης, 2002, “Πολιτιστική Φωτογραμμετρία”, εκδ. Μίλητος, 2005, “Η μεταναστευτική πολιτική της Ευρώπης”, 2006 (εκδόθηκε σε ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΕΛΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο), “Η αναγκαία αναθεώρηση: για ένα σύγχρονο Σύνταγμα”, εκδ. Σάκκουλας, 2006, “Τυφλοί στρατοί: Η Δύση και η απειλή του ισλαμικού φονταμενταλισμού” (Σε συνεργασία με το Σωτήρη Ρούσσο), εκδ. Καστανιώτης, 2008, “Αναζητώντας την Τέχνη. Περιφερειακές Πινακοθήκες”, εκδ. Μέλισσα, 2008, “Όπως τα έζησα, 1961-1981”, εκδ. Λιβάνη, 2011, “Συνταγματικοί Στοχασμοί”, 2014, εκδ. Σάκκουλα.

Ο εκλιπών αφήνει πίσω του τέσσερα παιδιά – τον πρώην υπουργό Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, τη δημοσιογράφο Ελένη Βαρβιτσιώτη, τον σύμβουλο στρατηγικής επικοινωνίας και επιχειρηματία Θωμά Βαρβιτσιώτη και τον Κωνσταντίνο Βαρβιτσιώτη.

Συλλυπητήρια από τον πολιτικό κόσμο

«Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν ένας από τους πυλώνες της παράταξής μας. Στέλεχος με κύρος, ήθος, σοβαρότητα και διαχρονική παρουσία. Πάντοτε με μεγάλη δημοφιλία στους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας και με εκτίμηση από όλους τους αρχηγούς του κόμματος, με πρώτο τον Κωνσταντίνο Καραμανλή» αναφέρει σε ανάρτησή του ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης.

«Για τρία χρόνια, από το 2004 έως το 2007, υπηρετήσαμε μαζί στην ευρωβουλή και ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν τότε αρχηγός της κοινοβουλευτικής μας ομάδας. Με περιέβαλε πάντοτε με αγάπη και εμπιστοσύνη, ενώ συνομιλούσαμε μέχρι και τα τελευταία χρόνια» προσθέτει ο κ. Χατζηδάκης, εκφράζει τα συλλυπητήριά του στον Μιλτιάδη, τον Θωμά, την Ελένη και τον Κωνσταντίνο και σημειώνει «Καλό ταξίδι, Πρόεδρε!».

Τα ειλικρινή του συλλυπητήρια προς την οικογένεια του Γιάννη Βαρβιτσιώτη, εξέφρασε με δήλωσή του ο Αντώνης Σαμαράς, χαρακτηρίζοντάς τον ευπατρίδη πολιτικό, μετριοπαθή, με ήθος, με αρχές και αξίες και με πολυετή μεγάλη προσφορά στην παράταξη: «Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε ένας ευπατρίδης πολιτικός, μετριοπαθής, με ήθος, με αρχές και αξίες και με πολυετή μεγάλη προσφορά στην Παράταξη. Βαθύτατα καλλιεργημένος και με ιδιαίτερη σχέση με τον ελληνικό πολιτισμό, αγάπησε βαθιά την Ελλάδα και την ιδιαίτερη πατρίδα του τη Λακωνία. Τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του», αναφέρει στη δήλωσή του.

Στο ίδιο μήκος οι δηλώσεις του πολιτικού κόσμου.

Τι εννοεί με τα ΜΟΕ; Όχι, δεν εννοεί εναρμόνιση των Τουρκοκυπρίων με τα ευρωπαϊκά. Αλλά εννοεί να δίνει η ΕΕ χορηγίες και στάτους στην αποσχιστική οντότητα. Ζητά “εφαρμογή χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση” του Κανονισμού για το Απευθείας Εμπόριο, αλλά και να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα που, κατά την κατοχική πλευρά, παρουσιάζονται στην εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής, καθώς και ζητήματα που αφορούν την ιδιότητα των Τουρκοκυπρίων ως πολιτών της ΕΕ και το περιουσιακό. Όλα στο τσουβάλι τα βάζει ο κ. Έρχιουρμαν και ό,τι καταφέρει.

Όταν αναφέρεται σε ιδιότητα των Τουρκοκυπρίων ως πολιτών της ΕΕ, εννοεί τους κατέχοντες υπηκοότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Υπηκοότητα που και ο ίδιος είναι κάτοχος, όπως και οι προκάτοχοί του. Δεν αναφέρεται σε Κυπριακή Δημοκρατία, γιατί δεν την αναγνωρίζει. Δεν αναφέρεται στο κράτος της Κύπρου, αλλά τα καλά από την υπηκοότητα του τα θέλει τόσο ο ίδιος όσο και οι Τουρκοκύπριοι.

Τα καλά και συμφέροντα!

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν, θέλει τα χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και όλα που απορρέουν από την ιδιότητα του πολίτη της, αλλά δεν την θέλει στις συνομιλίες. Και δεν την θέλει γιατί “είναι γνωστοί οι λόγοι”. Και οι λόγοι αυτοί είναι… αρκετοί για να μην συμμετέχει ως μέρος σε ένα ενδεχόμενο τραπέζι διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Έσπευσε, ωστόσο, να προσθέσει, πως εάν θέλει η ΕΕ να συμβάλει «σε μια δίκαιη και μόνιμη λύση στο νησί, μπορεί να διαδραματίσει θετικό ρόλο σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που συνδέονται με την ΕΕ». Δηλαδή, την ΕΕ την θέλουν για τα διαβατήρια και τα κονδύλια. Και κατά άλλα αναφέρεται σε απομόνωση. Ποια απομόνωση; Εκείνη που επιβάλλει η συνεχιζόμενη κατοχή εδαφών της Κύπρου από την Τουρκία.

Ο Έρχιουρμαν δεν τα κάνει όλα αυτά για να δώσει διαπιστευτήρια στην Τουρκία. Αυτά δόθηκαν και βρισκόμαστε στη φάση της διαχείρισης και προώθησης της κατοχικής πολιτικής στο Κυπριακό. Είναι εκφραστής του τουρκικού εθνικισμού και το κάνει με τον καλύτερο τρόπο καθώς έχει και την έξωθεν καλή μαρτυρία. Ή καλύτερα την είχε, καθώς η συμπεριφορά του τον κατατάσσει δίπλα στους προκατόχους του. Δεν τον κατατάσσει δίπλα στον Ακιντζί, ο οποίος μπορεί να μη κατάφερε να διαφοροποιηθεί από την Τουρκία, αλλά τουλάχιστον προσπάθησε.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν ούτε θεωρητικά, ούτε στην πράξη είναι ηγέτης των Τουρκοκυπρίων. Είναι εγκάθετος της Άγκυρας, ο οποίος με τη στάση και την εν γένει συμπεριφορά του απομακρύνει το Κυπριακό από τη λύση. Με τη στάση και τη συμπεριφορά του δημιουργεί προβλήματα και δυσκολίες στις προσπάθειες.

ΜΟΕ αλα Έρχιουρμαν

Θέλει και ζητά διακαώς Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Και έχει μια δική του ερμηνεία για το περιεχόμενο τους. Ο Τουφάν Έρχιουρμαν είναι πολιτικός των ΜΟΕ και όχι της ουσίας του Κυπριακού. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που παραπέμπει στο ροκάνισμα του χρόνου. Σε μια παλιά δοκιμασμένη τακτική της Τουρκίας.

Την ίδια ώρα, εάν πραγματικά επιμένει σε ΜΟΕ, θα μπορούσε να αρχίσει με τους Τουρκοκύπριους. Κι αυτό γιατί με τη στάση του, χρειάζεται- επιβάλλεται- να τα βρει με τους Τουρκοκύπριους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημειώνει στο Politico ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στα ευρωπαϊκά σύνορα, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την ισπανική Θέουτα, υπενθυμίζουν πως η μετανάστευση δεν αποτελεί πλέον μόνο ανθρωπιστικό ζήτημα ή πρόκληση διαχείρισης. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε ορισμένες περιπτώσεις έχει μετατραπεί σε εργαλείο γεωπολιτικού εξαναγκασμού.

Ο πρωθυπουργός αναφέρεται στο ισχύον Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, σημειώνοντας ότι δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων. Παρότι εισάγει μηχανισμούς αλληλεγγύης και μεγαλύτερης ευελιξίας, αυτοί έχουν σχεδιαστεί για διαχειρίσιμες μεταναστευτικές πιέσεις και όχι για περιπτώσεις κατά τις οποίες οι μεταναστευτικές ροές οργανώνονται ή ενισχύονται με στόχο να ασκηθεί πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο πρωθυπουργός υπενθυμίζει στην κρίση που αντιμετώπισε η Ελλάδα στα χερσαία σύνορα με την Τουρκία στον Έβρο το 2020, αλλά και στις αντίστοιχες καταστάσεις που βίωσαν η Λιθουανία, η Πολωνία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021. Όπως επισημαίνει, στις περιπτώσεις αυτές δεν υπήρξε μια σταδιακή αύξηση των αφίξεων, αλλά «ξαφνικές, μαζικές και συχνά συντονισμένες μετακινήσεις ανθρώπων», οι οποίες μπορούν να φτάσουν «σε δεκάδες χιλιάδες μέσα σε λίγες ημέρες».

Ο πρωθυπουργός υπογραμμίζει ότι τέτοιου είδους φαινόμενα ξεπερνούν τις δυνατότητες των εθνικών συστημάτων και δοκιμάζουν συνολικά την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, αναφέρει ότι σε ακραίες συνθήκες η πλήρης εφαρμογή των συνηθισμένων διαδικασιών ασύλου και υποδοχής για όλους τους αφιχθέντες δεν είναι απλώς δύσκολη, αλλά συχνά αδύνατη.

Πρόταση για ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο έκτακτης ανάγκης

Ο πρωθυπουργός αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει σημειώσει η ΕΕ μέσω του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ωστόσο εκτιμά ότι οι υπάρχοντες μηχανισμοί δεν επαρκούν για περιπτώσεις στις οποίες οι μεταναστευτικές ροές χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πίεσης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου για περιπτώσεις μαζικής και εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης, με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια ενεργοποίησης.

Τα κριτήρια αυτά, όπως εξηγεί, θα πρέπει να περιλαμβάνουν τόσο ποσοτικά στοιχεία, όπως η κλίμακα και η ταχύτητα των αφίξεων σε σχέση με τις δυνατότητες μιας χώρας, όσο και ποιοτικούς δείκτες, όπως ενδείξεις συντονισμού, διευκόλυνσης ή εμπλοκής τρίτων χωρών ή οργανωμένων εγκληματικών δικτύων.

Προσωρινές προσαρμογές στις διαδικασίες ασύλου

Ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι, εφόσον ενεργοποιείται ένα τέτοιο ευρωπαϊκό καθεστώς έκτακτης ανάγκης, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν προσωρινές, αναλογικές και αυστηρά ελεγχόμενες προσαρμογές στις συνήθεις διαδικασίες. Τονίζει ότι οι επιταχυνόμενες διαδικασίες ασύλου πρέπει να παραμείνουν μέρος των διαθέσιμων επιλογών, ιδιαίτερα για ανθρώπους που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι σε σαφώς καθορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις ακραίας και δυσανάλογης πίεσης, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα, μέσω ειδικού ευρωπαϊκού καθεστώτος, να αναστείλουν προσωρινά τις αιτήσεις ασύλου για νεοαφιχθέντες και να προχωρούν στην ταχεία επιστροφή όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν. «Αυτό δεν αποτελεί απομάκρυνση από τις αξίες της Ευρώπης, αλλά μια αναγκαία προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες» τονίζει.

Υπογραμμίζει ωστόσο ότι τέτοια μέτρα πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένα, αναλογικά και να συνοδεύονται από ισχυρές δικλείδες ασφαλείας, με πλήρη σεβασμό στο ευρωπαϊκό δίκαιο, στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και στην αρχή της μη επαναπροώθησης.

«Καμία χώρα δεν πρέπει να μένει μόνη»

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο πρωθυπουργός στην ανάγκη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, σημειώνοντας ότι κανένα κράτος-μέλος που αντιμετωπίζει τέτοιου είδους πίεση δεν πρέπει να βρίσκεται μόνο του. Ζητά την αυτόματη ενεργοποίηση επιχειρησιακής στήριξης από ευρωπαϊκούς οργανισμούς, συντονισμένες προσπάθειες επιστροφών και οικονομική και τεχνική βοήθεια όταν τίθεται σε εφαρμογή ένας τέτοιος μηχανισμός.

«Η Ευρώπη ανέκαθεν προσάρμοζε τις πολιτικές της στις μεταβαλλόμενες πραγματικότητες. Το μεταναστευτικό δεν αποτελεί εξαίρεση. Και η αναγνώριση ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο δεν είναι κινδυνολογία — είναι ρεαλισμός» σημειώνει με έμφαση. Ο πρωθυπουργός καλεί την ΕΕ να αποκτήσει τα νομικά και επιχειρησιακά μέσα ώστε να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα, να αποτρέψει όσους επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την ανοιχτή φύση της και να απαντήσει στη νέα πραγματικότητα «σταθερά, νόμιμα και συλλογικά».

Η θέση της Ελλάδας

Στην ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών, την αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την άμεση επιστροφή όσων εισέρχονται παράνομα, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, επέμεινε η ελληνική πλευρά κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης.

Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ο υπουργός Θάνος Πλεύρης παρουσίασε στους Ευρωπαίους ομολόγους του την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αυτή αναπτύσσεται σε άρθρο του στο Politico, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει ένα θεσμικό εργαλείο για την αντιμετώπιση ακραίων περιστάσεων, όπως η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών που σημειώθηκε στη Θέουτα και είχε επιχειρηθεί στον Έβρο το 2020.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο κ. Πλεύρης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία, σημειώνοντας ότι ως χώρα πρώτης υποδοχής γνωρίζει από πρώτο χέρι τις προκλήσεις που συνεπάγεται η διαχείριση αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων και βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ισπανικές αρχές, προκειμένου να συνδράμει όπου χρειαστεί.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει εμπειρία από αντίστοιχες καταστάσεις, υπενθυμίζοντας τα γεγονότα στον Έβρο το 2020, όταν, όπως ανέφερε, αποτράπηκε η οργανωμένη προσπάθεια εισόδου δεκάδων χιλιάδων μεταναστών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, επισήμανε ότι ορισμένες εθνικές πολιτικές, όπως οι μαζικές νομιμοποιήσεις μεταναστών, μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας έλξης για τα κυκλώματα διακίνησης και την παράνομη μετανάστευση, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση διαφωνεί με τις πολιτικές αυτές.

Στο επίκεντρο της ελληνικής παρέμβασης βρέθηκε η ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της προστασίας των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μεγαλύτερη παρουσία της Frontex. Όπως επισημάνθηκε, η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων δεν περιορίζεται μόνο στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά περιλαμβάνει και την αποτροπή των παράνομων αφίξεων, πάντοτε στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία με τρίτες χώρες, η οποία χαρακτηρίστηκε από τον υπουργό καθοριστικής σημασίας για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών.

Κατά το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η ελληνική πλευρά υποστήριξε ακόμη ότι οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επιδεικνύουν ουσιαστική συνεργασία τόσο στη μείωση των μεταναστευτικών ροών όσο και στην αύξηση των επιστροφών, ενώ έγινε ειδική αναφορά στην ανάγκη να αξιολογηθεί η συνεργασία του Μαρόκου σε όλα τα επίπεδα αναφορικά με την κρίση στη Θέουτα.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, συζητήθηκε και η δημιουργία κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες, ενώ υπογραμμίστηκε από τον κ. Πλεύρη ότι το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αποτελεί σημαντική θεσμική κατάκτηση, η οποία όμως μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε συνθήκες κανονικών ή αυξημένων μεταναστευτικών ροών και όχι σε περιπτώσεις οργανωμένης εργαλειοποίησης ή μαζικής εισόδου μεταναστών.

Ο υπουργός τόνισε σε τέτοιες εξαιρετικές περιπτώσεις θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την επιστροφή όσων εισήλθαν παράνομα, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, αναφερόμενος και στο άρθρο του πρωθυπουργού, όπου προτείνεται μια καινοτόμος λύση προστασίας του ευρωπαϊκού χώρου. Όπως υποστήριξε ο υπουργός, μια τέτοια πρόβλεψη δεν συνιστά παρέκκλιση από τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά συμβάλλει στην προστασία της ίδιας της διαδικασίας ασύλου και της εύρυθμης λειτουργίας της. Παράλληλα, ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προετοιμαστεί απέναντι σε αντίστοιχες απόπειρες εργαλειοποίησης τόσο στα χερσαία όσο και στα θαλάσσια σύνορά της.

Η τηλεδιάσκεψη για την Θέουτα

Οι χώρες της ΕΕ αναμένεται σήμερα να επιχειρήσουν να εξαγάγουν τα πρώτα συμπεράσματα από την κρίση στη Θέουτα, μετά τη μαζική είσοδο μεταναστών στον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική, γεγονός που προκάλεσε ένταση μεταξύ της Μαδρίτης και των πιο αυστηρών κρατών-μελών της Ένωσης.

Η πρωτοφανής εικόνα περίπου 60.000 ανθρώπων που πέρασαν στη Θέουτα από το Μαρόκο – σχεδόν όλοι από τους οποίους έχουν πλέον αποχωρήσει – ανέδειξε τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ στο ζήτημα της μετανάστευσης.

Από τη στιγμή που κυκλοφόρησαν οι εικόνες των μαζικών αφίξεων, με πολλούς μετανάστες να περνούν κολυμπώντας γύρω από το φράγμα που χωρίζει τον ισπανικό θύλακα από το Μαρόκο, η Ισπανία βρέθηκε αντιμέτωπη με την αντίδραση αρκετών ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Η τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ την Τρίτη στις 10:00 ώρα Κύπρου αναμένεται να αποτελέσει ευκαιρία για αναζήτηση κοινής θέσης, αλλά και για περαιτέρω ενίσχυση των διαφορετικών προσεγγίσεων.

Τη σκληρότερη γραμμή στη μεταναστευτική πολιτική υποστηρίζουν κυρίως η Ιταλία και η Δανία. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, προειδοποίησε ότι «η ανεξέλεγκτη μετανάστευση αποτελεί απειλή για την Ευρώπη». Οι δύο χώρες είχαν προτείνει την προηγούμενη εβδομάδα την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης Σένγκεν λόγω της κρίσης, πρόταση που απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τη Μαδρίτη και, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι νομικά εφικτή βάσει των κανόνων της ΕΕ.

Αντιπαράθεση για το μεταναστευτικό 

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, η κυβέρνηση του οποίου υποστηρίζει μια πιο ανοιχτή προσέγγιση στο μεταναστευτικό, συμπεριλαμβανομένης της προσπάθειας νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς έγγραφα που βρίσκονται ήδη στη χώρα, αντέδρασε με επιστολή προς τους επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ. Ο Σάντσεθ κατηγόρησε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες για «εγωιστική» στάση και ήταν ο πρώτος που ζήτησε έκτακτη σύνοδο των κρατών-μελών για μια «κοινή απάντηση» σε παρόμοιες κρίσεις.

Λίγες ώρες αργότερα, 22 χώρες, με επικεφαλής την Ιταλία, τη Δανία, τη Γερμανία και την Ουγγαρία, έστειλαν αντιεπιστολή ζητώντας επίσης επείγουσες συνομιλίες, αλλά με διαφορετικό στόχο: τη συνέχιση της πίεσης για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική. Η Γαλλία, ένα από τα σημαντικότερα κράτη-μέλη της ΕΕ, αποστασιοποιήθηκε από την πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση στη Θέουτα χρησιμοποιείται για πολιτικούς σκοπούς. Το Παρίσι τόνισε επίσης ότι η μεγάλη πλειονότητα των μεταναστών που πέρασαν στον ισπανικό θύλακα είχε ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο.

Στις προπαρασκευαστικές συνομιλίες των πρεσβευτών της ΕΕ τη Δευτέρα, ο Ισπανός εκπρόσωπος εξέφρασε «απογοήτευση» για την έλλειψη στήριξης από άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη. Παράλληλα, ενώ όλες οι χώρες εξέφρασαν την «αλληλεγγύη» τους προς τη Μαδρίτη, ορισμένα κράτη-μέλη διερωτώνται αν οι πρόσφατες πολιτικές της Ισπανίας έδωσαν το μήνυμα ότι «οι πόρτες είναι ανοιχτές».

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τις συνομιλίες ευκαιρία για την εξαγωγή «μαθημάτων» και τη διαμόρφωση μιας «κοινής ευρωπαϊκής απάντησης» στις προκλήσεις της παράτυπης μετανάστευσης. Η επικεφαλής της Κομισιόν κάλεσε τη Δευτέρα την ΕΕ να ενισχύσει τη δράση της σε πέντε τομείς: την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης μέσω συνεργασίας με χώρες-εταίρους, την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, τη δημιουργία συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, την εξάρθρωση δικτύων διακινητών και την ενίσχυση των επιστροφών.

Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τη συνάντηση της Τρίτης «πρώτο βήμα» και ανέφερε ότι αναμένει το θέμα να συζητηθεί και στην επόμενη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυστηροποιήσει σημαντικά τους μεταναστευτικούς της κανόνες τους τελευταίους μήνες, μεταξύ άλλων επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να μεταφέρουν απορριφθέντες αιτούντες άσυλο σε ειδικά κέντρα επιστροφής που βρίσκονται εκτός των συνόρων της Ένωσης.

Στο μεταξύ, η Ιταλία ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή της ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ισπανία, ενώ η Φινλανδία και η Δανία άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλεισμού της Ισπανίας από τον χώρο Σένγκεν.

Τί λένε Μαρόκο-Μαδρίτη για την Θέουτα

Το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι οι πρόσφατες μαζικές διελεύσεις προς τους ισπανικούς θύλακες της Θέουτα και της Μελίλια τροφοδοτήθηκαν από την παραπληροφόρηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από τα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων και από την παρερμηνεία μιας απόφασης της ισπανικής κυβέρνησης που απαγορεύει την άμεση επαναπροώθηση μεταναστών που συλλαμβάνονται στη θάλασσα.

Πάντως, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ισπανικών υπηρεσιών πληροφοριών, οι Αρχές του Μαρόκου όχι μόνο δεν εμπόδισαν τη μαζική μετακίνηση προς το συνοριακό πέρασμα του Ταραχάλ, αλλά διευκόλυναν τη διέλευση του πλήθους και αξιοποίησαν πολιτικά τον διεθνή αντίκτυπο των γεγονότων. Η κρίση αιφνιδίασε την ισπανική κυβέρνηση, η οποία εκείνη την περίοδο είχε στραμμένη την προσοχή της στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές και θεωρούσε ότι οι σχέσεις με τον νότιο γείτονά της βρίσκονταν υπό έλεγχο.

Αρχικά είχαν διατυπωθεί διάφορες εκτιμήσεις για τα πιθανά κίνητρα του Ραμπάτ, όπως η πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ στην Αλγερία ή ακόμη και ο ανταγωνισμός για τη φιλοξενία του τελικού του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου του 2030. Σύμφωνα όμως με τις ισπανικές υπηρεσίες, δεν υπήρχε συγκεκριμένο σχέδιο ή προμελετημένη απόφαση, αλλά μία εξέλιξη που τελικά ξέφυγε από τον έλεγχο.

Η αφορμή για τη μαζική μετακίνηση ήταν, σύμφωνα με την έρευνα, ψευδής πληροφορία που διαδόθηκε μέσω κοινωνικών δικτύων και εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων, μετά την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας. Η απόφαση επιβεβαίωνε ότι οι μετανάστες που φθάνουν κολυμπώντας στη Θέουτα και τη Μελίγια δεν μπορούν να επαναπροωθούνται άμεσα («hot returns»), αλλά απαιτείται η έναρξη διοικητικής διαδικασίας, όπως συμβαίνει και με όσους φθάνουν με πλοιάρια.

Το μήνυμα που έφθασε σε χιλιάδες νέους Μαροκινούς, χωρίς προοπτικές στη χώρα τους, ήταν ότι η Ισπανία θα τους δεχόταν. Το 2021, σύμφωνα με την ισπανική ανάλυση, οι μαροκινές αρχές είχαν συμβάλει στη διάδοση ανάλογων φημών, οδηγώντας τότε περισσότερους από 10.000 ανθρώπους στη Θέουτα, ενώ το 2024 είχαν παρέμβει εγκαίρως για να τις ανακόψουν. Αυτή τη φορά, όμως, επέλεξαν να μην αντιδράσουν.

Να σημειωθεί ότι υπάρχουν εκτιμήσεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις κινεζικές μυστικές επιχειρήσεις, πως η μεταναστευτική κρίση στην Θέουτα οργανώθηκε από το Ισραήλ, λόγω της στάσης της Ισπανίας στο Παλαιστινιακό.