Το sell-off έχει διεθνείς διαστάσεις, σύμφωνα με το Reuters. Η απόδοση του αμερικανικού 30ετούς Treasury έφθασε έως το 5,34%, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, ενώ το 10ετές κινείται κοντά στο 4,6%, με το 5% να αποτελεί πλέον κρίσιμο ψυχολογικό όριο. Στη Γαλλία οι αντίστοιχοι τίτλοι βρίσκονται κοντά στο 4,9%, και στη Βρετανία γύρω στο 5,9%!

Οι ΗΠΑ βγάζουν την ουρά τους απ’ έξω!

Και όμως, Γαλλία και Βρετανία κλιμακώνουν την πίεση στη Ρωσία πρωταγωνιστώντας στην πολεμική και οικονομική βοήθεια στο καθεστώς του Ζελένσκι παρά τις προειδοποιήσεις της Μόσχας ότι κινδυνεύουν να γίνουν πολεμικοί στόχοι.  Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Έλμπριτζ Κόλμπι που έφτασε την Πέμπτη στις Βρυξέλες να ενημερώσει τους συμμάχους, ότι η Ουάσιγκτον θέλει να επιταχύνει την μεταβίβαση της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα στους ίδιους τους Ευρωπαίους! Μήνυμα που από πολλούς ερμηνεύτηκε πως σε άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία, οι ΗΠΑ είναι εκτός! Κατά συνέπεια ο Μακρόν με την Γαλλική οικονομία να έχει χρέος 115% του ΑΕΠ ή 3,5 τρισεκατομμύρια ευρώ  και ο Μπέρναμ με την Βρετανική οικονομία να σπάει το φράγμα του 100% του ΑΕΠ ή 3 τρισεκατομμύρια λίρες, δεν μπορούν να ποντάρουν διαρκώς και εκ του ασφαλούς σε άμεσο πόλεμο με τη Ρωσία, υπολογίζοντας πως στα δύσκολα θα επέμβουν οι ΗΠΑ.

Και αυτό το πολεμικό παραλήρημα έχει αρχίσει να γίνεται αντιληπτό στους πολίτες των χωρών τους, αναδεικνύοντας σε όλες τις δημοσκοπήσεις, στην μεν Γαλλία να διεκδικούν την προεδρία της χώρας η ακροδεξιά Λεπέν με τον αριστεριστή Μελανσόν που τάραξε τα νερά προτείνοντας ολική διαγραφή του Γαλλικού χρέους, στη δε Βρετανία να σαρώνει στις δημοσκοπήσεις ο ακροδεξιός Φάρατζ. Παρόμοιο είναι το κλίμα και στη Γερμανία.

Όσο για την Ελλάδα δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Τα έχει φροντίσει όλα ο Μητσοτάκης που δανείζεται κλέβοντας τους Έλληνες πολίτες.  Άλλωστε όταν σκάσει η φούσκα, αυτός θα είναι ασφαλής εκτός εξουσίας.

Η Τουρκία αμφισβητεί αυτή την προσέγγιση και υποστηρίζει πολύ περιορισμένη επήρεια των ελληνικών νησιών στην περιοχή. Η χάραξη του τουρκικού πάρκου είναι επομένως γεωπολιτικά πολύ πιο σημαντική από ένα απλό πρόγραμμα προστασίας της φύσης. Αυτό θα φανεί με ξεκάθαρο τρόπο τη στιγμή που η Τουρκία θα προασπίσει στο πεδίο τα υποτιθέμενα δικαιώματα της, με κάποιο τυχαίο ή σκοπούμενο γεγονός.

Η Ελλάδα οφείλει έστω και καθυστερημένα να απαντήσει σε αυτή την ενέργεια, αλλά όχι βιαστικά, ούτε με σπασμωδικές κινήσεις αυτοπαγίδευσης. Με δεδομένο ότι η χώρα μας πολλά χρόνια τώρα έχει μία υποχωρητική στάση και αδράνεια στα εξωτερικά θέματα κυρίως με την Τουρκία, αλλά και αλλού, όπως με τη Λιβύη, θα πρέπει άμεσα να σχεδιάσει και να υλοποιήσει μία στρατηγική στο Αιγαίο που να διασφαλίζει τα δικαιώματά της με βάση το Διεθνές Δίκαιο. Η Ελλάδα, όπως έχουν δηλώσει όλες οι κυβερνήσεις, έχει το δικαίωμα να αποφασίσει “πού, πότε και με ποια γεωγραφική μορφή” θα ασκήσει την επέκταση στα 12 τα ναυτικά της μίλια και προς το Αιγαίο.

Τα 12 μίλια

Μία καθολική όμως επέκταση σήμερα με απότομο και κάθετο τρόπο “12 μίλια παντού”, μπορεί και να μην είναι απολύτως αναγκαία σε αυτή τη συγκυρία. Αντίθετα μία σταδιακή επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια, για παράδειγμα στις περιοχές όπου η γεωγραφία το επιτρέπει χωρίς ιδιαίτερες επιπλοκές (όπως στα παράλια ανατολικά της ηπειρωτικής χώρας, μαζί με τα νησιωτικά συμπλέγματα που συνδέονται μ΄ αυτά – Σαμοθράκη, Θάσος, Σποράδες, Κυκλάδες – στα νότια της Πελοποννήσου και γύρω από την Κρήτη) και επέκταση στη συνέχεια γύρω από συγκεκριμένα νησιά και συμπλέγματα (στις δυτικές ακτές των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα), θα ήταν κάτι που θα έδινε ένα μήνυμα αποφασιστικότητας και υλοποίησης δικαιωμάτων, που απορρέουν ευθέως από το διεθνές δίκαιο, αποφεύγοντας σε αυτό το στάδιο τη σύγκρουση.

Παράλληλα απαιτείται πλήρης νομική προετοιμασία και κατάθεση των σχετικών συντεταγμένων στους διεθνείς οργανισμούς και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία πρέπει να κληθεί να προστατεύσει και τα δικά της σύνορα. Αυτή είναι μία σώφρονα τακτική πολύ διαφορετική από μια ξαφνική ολιστική κίνηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολεμική σύγκρουση. Σε καμία περίπτωση πάντως δεν πρέπει να φανεί ότι η Ελλάδα κάνει “αντίποινα” για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, γιατί είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Πρέπει να εμφανιστεί ότι ασκεί ένα προϋπάρχον κυριαρχικό δικαίωμα. Αυτό είναι πολύ ισχυρότερο νομικά και διπλωματικά.

Κατά συνέπεια έστω τώρα, σταδιακή επέκταση (ως προανεφέρθη) και πλήρης στρατιωτική και διπλωματική προετοιμασία, χωρίς να ανακοινωθεί όλη η στρατηγική εκ των προτέρων. Πρέπει να γίνει αποδόμηση διεθνώς των θέσεων της Τουρκίας και να καταστεί σαφές ότι τα πάρκα ως πράξεις δεν δημιουργούν δικαιώματα κυριαρχίας, ενώ αντίθετα η άσκηση του δικαιώματος των 12 ναυτικά μίλια ως ξεχωριστή, κυριαρχική επιλογή της Ελλάδας, δημιουργεί πλαίσιο άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Τα 12 ναυτικά μίλια μίλια είναι πολύ ισχυρό χαρτί, για αυτό δεν πρέπει να το πετάξουμε πάνω στο τραπέζι από απλό εκνευρισμό ή ως κίνηση απελπισίας, αλλά μετά από κατάλληλη νομική προετοιμασία (που θα έπρεπε ήδη να έχει γίνει με χάρτες, συντεταγμένες κλπ), διεθνή στήριξη , στρατιωτική ετοιμότητα και καθαρό – ρεαλιστικό σχέδιο αποκλιμάκωσης.

Ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική

Η Τουρκία σήμερα σκληραίνει ξανά τη θέση της, εξετάζοντας ακόμη και νομοθετική κατοχύρωση των δικών της αντιλήψεων για τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Είναι κινήσεις που αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής που έχει σχεδιαστεί από δεκαετίες στα πλαίσια της “Γαλάζιας Πατρίδας” και την υλοποιεί βήμα-βήμα, χωρίς ουσιαστική αντίδραση δυστυχώς τόσα χρόνια από την πλευρά μας.
Γι’ αυτό είναι σαφέστατα λάθος η συνέχιση της ελληνικής αδράνειας. Εξίσου λάθος όμως μπορεί να αποδειχτεί και μια κίνηση χωρίς προετοιμασία.

Αυτό επισημαίνεται ιδιαιτέρως γιατί αυτή η κυβέρνηση δεν μας έχει συνηθίσει στη λήψη ολοκληρωμένων μέτρων στρατηγικής και σχεδιασμού πολιτικής, ιδιαίτερα στα θέματα εξωτερικής πολιτικής (αλλά και εσωτερικής πολιτικής, όπως για παράδειγμα για τους ΟΤΑ που ψήφισε οχτώ (8) σχετικά νομοθετήματα σε επτά χρόνια. Άρα ψυχραιμία, ανακοίνωση προθέσεων στους διεθνείς οργανισμούς που συμμετέχουμε (πολιτικούς και αμυντικούς, ΕΟΚ, ΝΑΤΟ) και σταδιακή ανακοίνωση επέκτασης των ναυτικών μας μιλίων ανατολικά, είναι κάτι αναγκαίο και αναπόφευκτο για τη χώρα μας.

Σήμερα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έριξε κι άλλο λάδι στη φωτιά με δήλωση – μήνυμα προς Τουρκία και Συρία, ξεκαθαρίζοντας ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία.

Netanyahu on Türkiye and Syria:

I decided that we would establish a “security zone” in Syria against the possibility of a “jihadist invasion” from the Syrian area.

And in northern Syria there is Türkiye; it has a certain area there.

I do not want to see Türkiye coming south.… pic.twitter.com/6BjONlM9g7

— Clash Report (@clashreport) August 28, 2026

«Αποφάσισα ότι θα δημιουργήσουμε μια «ζώνη ασφαλείας» στη Συρία ενάντια στην πιθανότητα μιας «τζιχαντιστικής εισβολής» από την συριακή περιοχή. Και στη βόρεια Συρία υπάρχει η Τουρκία», σημείωσε σε συνέντευξή του ο Νετανιάχου, αναφερόμενος στις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές που έπληξαν τη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία

Όπως είπε η Τουρκία «έχει μια συγκεκριμένη περιοχή εκεί. Δεν θέλω να τη δω να έρχεται νότια. Το είπα αυτό και το μετέφερα και στο «συριακό καθεστώς»: μην κατεβείτε, μην τους αφήσετε να έρθουν νότια. Το μετέφερα και στους Τούρκους».

«Υπήρχε ένα συγκεκριμένο status quo, αλλά αυτοί το έσπασαν ή σκόπευαν να το σπάσουν. Έστειλα ένα μήνυμα — μέσω των Αμερικανών, με άλλα μέσα, αλλά και απευθείας στη Συρία — ότι δεν θα ανεχτούμε την τουρκική στρατιωτική οχύρωση σε ένα αεροδρόμιο νότια της περιοχής όπου βρίσκεται αυτή τη στιγμή η Τουρκία.

Προφανώς αυτό το μήνυμα δεν ελήφθη και έπρεπε να το δείξουμε με αυτό που ονομάζουμε, στην ορολογία μας, κινητικούς τρόπους. Έτσι το μεταφέραμε με κινητικούς τρόπους», ανέφερε εννοώντας τη χρήση στρατιωτικών μέσων.

«Δεν επιδιώκω αντιπαράθεση, αλλά ξέρω ένα πράγμα: δεν μπορείς να βασίζεσαι μόνο στις προθέσεις του εχθρού. Αν θέλεις να υπερασπιστείς το Κράτος του Ισραήλ, πρέπει συνεχώς να χτίζεις δυνατότητες που είναι ισχυρότερες από τις δυνατότητες του εχθρού – και των εχθρών σου», διεμήνυσε ο Νετανιάχου.

«Επειδή οι προθέσεις αλλάζουν. Και ξέρεις πότε αλλάζουν; Όταν είσαι αδύναμος. Σου επιτίθενται όταν είσαι αδύναμος και σε σέβονται όταν είσαι δυνατός. Κάνουν επίσης ειρήνη με τους ισχυρούς».

«Δεν κάνεις ειρηνευτικές συμμαχίες με τους αδύναμους. Επομένως, πρέπει να αυξάνουμε συνεχώς τη δύναμή μας».

«Η πραγματικότητα αλλάζει ραγδαία. Μια δύναμη καταρρέει, μια άλλη δύναμη ανεβαίνει» δήλωσε αιχμηρά για την Άγκυρα. «Αλλά η πιο σημαντική δύναμη που πρέπει να ανέβει είναι η δική μας», υπογράμμισε.

Μια πόλη με μεγάλη δύναμη

Στην περίοδο της ακμής της, η Καρθαία ήταν μια ανεξάρτητη και οργανωμένη πόλη. Περιβαλλόταν από ισχυρά τείχη μήκους άνω των δύο χιλιομέτρων, με πύργους και πύλες, ενώ διέθετε δημόσια κτήρια, ιερά και δικό της νόμισμα. Οι Καρθαιείς συμμετείχαν στις μεγάλες πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις του αρχαίου ελληνικού κόσμου και είχαν στενές σχέσεις με την Αθήνα.

Η θέση της πόλης ήταν ιδιαίτερα σημαντική. Ο διπλός όρμος της Καρθαίας λειτουργούσε ως λιμάνι και σήμερα, μέσα στη θάλασσα, διακρίνεται ακόμη ο αρχαίος λιμενοβραχίονας, μήκους περίπου 160 μέτρων.

Οι ναοί του Απόλλωνα και της Αθηνάς

Ανάμεσα στα σημαντικότερα μνημεία που σώζονται σήμερα ξεχωρίζει ο ναός του Πυθίου Απόλλωνα, ένας δωρικός ναός που χρονολογείται περίπου στο 530 π.Χ. Βρισκόταν στο χαμηλότερο άνδηρο, κοντά στη θάλασσα, και αποτελούσε τον σημαντικότερο χώρο λατρείας της πόλης. Λίγο ψηλότερα βρίσκεται ο δωρικός ναός που έχει αποδοθεί στην Αθηνά, ο οποίος χρονολογείται περίπου στο 500 π.Χ. και θεωρείται ο παλαιότερος γνωστός δωρικός περίπτερος ναός στις Κυκλάδες.

Ανάμεσα στα μνημεία της Καρθαίας βρίσκονται επίσης το μνημειώδες Πρόπυλο, δημόσια κτήρια, το αρχαίο θέατρο και ένα εκτεταμένο συγκρότημα ρωμαϊκών θερμών. Όλα αυτά μαρτυρούν ότι η Καρθαία δεν ήταν απλώς ένας μικρός οικισμός, αλλά μια πραγματική αρχαία πόλη με οργανωμένη κοινωνική, θρησκευτική και πολιτική ζωή.

Η πόλη που χάθηκε

Η ιστορία της Καρθαίας συνεχίστηκε για πολλούς αιώνες. Η κατοίκηση στην περιοχή παρέμεινε έντονη μέχρι τουλάχιστον τον 7ο αιώνα μ.Χ., όταν όμως η αρχαία πόλη άρχισε πλέον να εγκαταλείπεται. Οι αρχαίοι ναοί ερειπώθηκαν και ορισμένοι χώροι χρησιμοποιήθηκαν για παλαιοχριστιανικές ταφές. Τελικά, οι τελευταίοι κάτοικοι εγκατέλειψαν την Καρθαία και η πόλη έπαψε να υπάρχει ως οργανωμένος οικισμός.

Για αιώνες, τα κατάλοιπά της παρέμειναν απομονωμένα μέσα στο φυσικό τοπίο της Κέας. Από τα τέλη του 17ου αιώνα άρχισαν να προσελκύουν περιηγητές και αρχαιοδίφες. Μάλιστα, αρχικά η περιοχή θεωρήθηκε ότι ήταν η αρχαία Ιουλίδα. Το 1811, όμως, ο Δανός αρχαιοδίφης Peter Oluf Brøndsted, μελετώντας τις επιγραφές, ταύτισε τη θέση με την Αρχαία Καρθαία.

Ένα αρχαιολογικό τοπίο χωρίς δρόμους

Ίσως αυτό που κάνει την Καρθαία τόσο ξεχωριστή σήμερα είναι ότι δεν υπάρχει οδική πρόσβαση μέχρι τον αρχαιολογικό χώρο. Η προσέγγιση γίνεται με τα πόδια, μέσα από παλιά μονοπάτια, ή από τη θάλασσα. Υπάρχουν τέσσερις παραδοσιακές διαδρομές που οδηγούν στην Καρθαία, ενώ υπάρχει και πρόσβαση από τον όρμο Καλισκιά.

Έτσι, η επίσκεψη δεν μοιάζει με μια συνηθισμένη επίσκεψη σε έναν αρχαιολογικό χώρο. Η διαδρομή αποτελεί μέρος της εμπειρίας. Όσο πλησιάζεις, οι αρχαίες πέτρες εμφανίζονται σταδιακά μέσα στη βλάστηση και στο άγριο κυκλαδίτικο τοπίο, ενώ στο βάθος ανοίγεται το Αιγαίο.

Και όταν τελικά φτάσεις στην Καρθαία, έχεις μπροστά σου κάτι περισσότερο από ερείπια. Έχεις ένα ολόκληρο αρχαίο τοπίο: ναούς, τείχη, θέατρο, δρόμους, κατοικίες και το αρχαίο λιμάνι, όλα μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον που έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτο.

Από τη λήθη στην ανάδειξη

Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα ξεκίνησε το 1902 από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή και συνεχίστηκε κατά τον 20ό αιώνα από την Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία, το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εργασίες συντήρησης, αναστήλωσης και ανάδειξης των μνημείων. Το έργο για την Καρθαία τιμήθηκε μάλιστα το 2017 με το Βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Πολιτιστική Κληρονομιά / Europa Nostra.

Δείτε εδώ το βίντεο:

Το βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου.

Καιρός ήτανε, γιατί το έργο καθυστερεί πάνω από δύο χρόνια, εξαιτίας της Τουρκίας, που θέλει να ενημερώνεται για το πώς θα εξελιχθούν οι εργασίες.

Κατά την καλή συνάδελφο κα Δώρα Αντωνίου (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 22.8.26), «αναζητείται φόρμουλα από τη Γαλλική κατασκευάστρια εταιρία, που θα απευθύνει επιστολή προς χώρες της περιοχής, σίγουρα Τουρκία, Κύπρο κι Ελλάδα, τις οποίες θα ενημερώνει για το πώς θα εξελιχθούν οι εργασίες».

Αν έτσι δεν ιδιωτικοποιείται η εξωτερική μας πολιτική (ΕΣΤΙΑ), η επιστολή ενημερώσεως περιττεύει, αφού Κύπρος κι Ελλάς είναι συνεταίροι στο καλώδιο και την άδεια δίνει η Ελλάς (Συρίγος).

Ο Χότζα και η Τουρκία

Για την Τουρκία, η ενημέρωση πλεονάζει, αν πιστεύομε τη σοφία του Τούρκου Νασρεντίν Χότζα (*).

Ο Χότζας, λοιπόν, θέλοντας να εξυπηρετήσει τους ενορίτες του, απεφάσισε να κτίσει έναν φούρνο, να ψήνουν τα ψωμιά τους με ξύλα (δεν υπήρχε τότε ηλεκτρικό ρεύμα).

Ενημέρωσε κι αυτός τους γειτόνους για το «έργο». Ο ένας του είπε να βάλει την πόρτα του φούρνου στον βορρά «για να αερίζεται καλά», ο άλλος «στον νοτιά», να κρατάει θερμότητα, κι ένας τρίτος, «κατά την Μέκκα, νά ’χει την έγκριση του Αλλάχ»!

Για να ικανοποιήσει όλους, ο Χότζας έφτιαξε τον φούρνο πάνω σ’ ένα κάρο κι είπε «όποιος δεν θέλει να φουρνίζει, χίλια χρόνια κοσκινίζει».

Το καλώδιο είναι Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, δεν έχει ανάγκη «ενημερώσεως» της Τουρκίας κι η Ελλάς δεν πρέπει να ρωτήσει κανένα κε…τά, αφού η πόντιση γίνεται μέσα στα δυνητικά της χωρικά ύδατα (ΧΥ), σύμφωνα με τα διεθνώς κρατούντα. Χρηματοδότηση από Ευρωπαϊκούς πόρους εξησφαλισμένη, άνω των 700 εκατομ. ευρώ.

Αν κάποιοι παροικούντες – όχι στην Ιερουσαλήμ (αυτοί ξέρουν καλά ποια γλώσσα κατανοούν οι Τούρκοι) – ενοχλούνται, τότε επέστη η στιγμή να κάνουμε 12 μίλια τα ΧΥ μας. Οπότε θα λυθούν κι άλλα προβλήματα στο Αιγαίον, όπως Πάρκα, ΑΟΖ και Συνορεύουσα ζώνη, στο Καστελλόριζο. Θαρσείν χρη.

(*) Μυθικός Τούρκος γελωτοποιός, ζήσας κατά παράδοσιν επί Ταμερλάνου εν Μικρά Ασία, με δημοφιλέστατες «ιστορίες».

Υπάρχουν περισσότερες από 120 γνωστές ποικιλίες κινόας. Η λευκή και η κίτρινη κινόα έχουν πιο ήπια γεύση, ενώ η κόκκινη και η μαύρη έχουν πιο έντονη και “γήινη” γεύση και διατηρούν καλύτερα το σχήμα τους κατά το μαγείρεμα.

Η διατροφική αξία της κινόα

Η κινόα αποτελεί ένα ιδιαίτερα θρεπτικό τρόφιμο καθώς θεωρείται μία από τις ελάχιστες φυτικές τροφές που περιέχουν και τα εννέα απαραίτητα αμινοξέα, δηλαδή τα αμινοξέα που ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του. Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζεται συχνά ως “πλήρης πρωτεΐνη” (“complete protein”).

Επιπλέον, η κινόα θεωρείται λειτουργικό τρόφιμο, λόγω της περιεκτικότητάς της σε βιοδραστικές ουσίες με αντιοξειδωτική δράση, όπως φαινολικές ενώσεις και φλαβονοειδή. Τα συστατικά αυτά συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες, ενώ τα ωφέλιμα λιπαρά οξέα της, το λινελαϊκό και το α-λινολενικό οξύ, υποστηρίζουν την καρδιαγγειακή υγεία και μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.

Διατροφικά χαρακτηριστικά 

• Περιέχει και τα 9 απαραίτητα αμινοξέα, με ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητα σε λυσίνη, ένα αμινοξύ που συνήθως βρίσκεται σε περιορισμένες ποσότητες σε φυτικές τροφές.
• Αποτελεί καλή πηγή φυτικής πρωτεΐνης γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα σημαντική για χορτοφαγικές και vegan διατροφές. Είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του εντέρου, στη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα και στην αύξηση του αισθήματος κορεσμού.
• Είναι πλούσια σε μεταλλικά στοιχεία, όπως μαγνήσιο, σίδηρο και ψευδάργυρο.
• Είναι καλή πηγή βιταμινών του συμπλέγματος Β, όπως η ριβοφλαβίνη (Β2), η πυριδοξίνη (Β6) και το φυλλικό οξύ (Β9).
• Δεν περιέχει γλουτένη και μπορεί να αποτελέσει κατάλληλη επιλογή για άτομα με κοιλιοκάκη, εφόσον είναι πιστοποιημένη ως gluten-free, ώστε να αποφεύγεται η πιθανή επιμόλυνση κατά την επεξεργασία ή αποθήκευση.

100 ωμής κινόας περιέχουν:

Πώς επηρεάζει το σάκχαρο;

Η κινόα φαίνεται να συμβάλλει θετικά στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, κυρίως λόγω του χαμηλού γλυκαιμικού της δείκτη και της αργής απελευθέρωσης γλυκόζης στον οργανισμό. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται οι απότομες μεταγευματικές αυξήσεις του σακχάρου και μειώνεται η ανάγκη για αυξημένη έκκριση ινσουλίνης.Παράλληλα, τα αντιοξειδωτικά συστατικά της, όπως οι πολυφαινόλες και τα φλαβονοειδή, φαίνεται να συμβάλλουν στη βελτίωση του μεταβολισμού της γλυκόζης και της ευαισθησίας στην ινσουλίνη.

Επιπλέον, η περιεκτικότητά της σε φυτικές ίνες και πρωτεΐνη μπορεί να ενισχύει το αίσθημα κορεσμού, επιβραδύνοντας την κένωση του στομάχου και παρατείνοντας το αίσθημα πληρότητας μετά το γεύμα. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να συμβάλλει έμμεσα και στον καλύτερο έλεγχο της πρόσληψης τροφής. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 που κατανάλωσαν κινόα ή προϊόντα με κινόα, παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα σακχάρου μετά το γεύμα σε σύγκριση με άτομα που κατανάλωσαν λευκό ρύζι ή λευκό ψωμί, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κινόα μπορεί να συμβάλει σε καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο.

Πώς μπορεί να ενταχθεί στα γεύματα;

Η κινόα μπορεί να ενταχθεί εύκολα στην καθημερινή διατροφή ως εναλλακτικό δημητριακό, καθώς μαγειρεύεται με παρόμοιο τρόπο με το ρύζι και μπορεί να το αντικαταστήσει σε πολλά γεύματα. Μπορεί να συνοδεύσει πιάτα με κρέας, ψάρι ή λαχανικά, ενώ χρησιμοποιείται συχνά και σε σαλάτες σε συνδυασμό με όσπρια, προσφέροντας μεγαλύτερη θρεπτική αξία και αυξημένη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη και φυτικές ίνες.

Επιπλέον, μπορεί να καταναλωθεί και ως πρωινό, αντί για δημητριακά, σε συνδυασμό με φρούτα, ξηρούς καρπούς ή γάλα/φυτικά ροφήματα. Η κινόα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε αλμυρές όσο και σε γλυκές παρασκευές, ενώ η ουδέτερη γεύση και η αφράτη υφή της μετά το μαγείρεμα την καθιστούν εύκολη στην ενσωμάτωσή της σε διάφορα διατροφικά πρότυπα. Το ήξερες ότι η κινόα χρειάζεται καλό ξέπλυμα πριν από το μαγείρεμα; Οι σαπωνίνες που βρίσκονται φυσικά στο εξωτερικό της περίβλημα μπορεί να της δώσουν πικρή γεύση.

Συμπερασματικά, η κινόα αποτελεί μια ιδιαίτερα θρεπτική τροφή με λειτουργικές ιδιότητες, που μπορεί να συμβάλει θετικά στη ρύθμιση του σακχάρου και να ενταχθεί εύκολα σε μια ισορροπημένη διατροφή, αποτελώντας μια υγιεινή εναλλακτική επιλογή για καθημερινή κατανάλωση.

Η Δανάη Ευλογημένου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

«Από το τέλος των ψευδαισθήσεων και μετά κάπου το 2010 μπήκαν οι νέες πολιτικές διαχωριστικές γραμμές. Είναι αυτοί οι οποίοι πήγαν στην πάνω και την κάτω πλατεία ζητούσαν κρεμάλες και μιλούσαν για προδοσίες και μπορεί να τα έχουμε πάλι μπροστά μας. Μεταξύ αυτών μέσω του διαδικτύου ήταν και η κα Ακρίτα», είπε ο Παύλος Μαρινάκης μιλώντας στο OPEN. Και συνέχισε: «Και υπήρχαν και εκείνοι οι οποίοι ήθελαν να παραμείνει η Ελλάδα στην Ευρώπη όχι ως ένα φετίχ αλλά για να μπορούμε να έχουμε φάρμακα, εμβόλια, να μπορούμε να έχουμε Ταμείο Ανάκαμψης άρα προληπτικές εξετάσεις, κα. Όλα αυτά δηλαδή τα οποία θεωρούμε δεδομένα και επικαλούνται και τα αντιμνημονιακά κόμματα. Η Ελλάδα είναι στη ΕΕ όχι γιατί έκανε κωλοτούμπα ο κ. Τσίπρας αλλά επειδή μετά από την κωλοτούμπα οι βουλευτές ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, ψήφισαν να μείνει η Ελλάδα στην Ευρώπη. Ο κ. Στουρνάρας ήταν από τις πιο εμβληματικές μορφές αυτή της προσπάθειας. Και έρχεται το ΠΑΣΟΚ 10 χρόνια μετά, επί προεδρίας Νίκου Ανδρουλάκη, δεν υπερψηφίζει τον κ. Στουρνάρα και λίγους μήνες μετά υπερψηφίζει την κα Ακρίτα. Το ΠΑΣΟΚ του κ. Ανδρουλάκη πάει με αυτούς που τους έβριζαν. Και λένε ψέματα ότι εμείς έχουμε πανηγυρίσει για τις ψήφους των Σπαρτιατών ενώ εγώ έχω πει το αντίθετο. Οι ψήφοι των Σπαρτιατών δεν είναι ευπρόσδεκτες. Το ΠΑΣΟΚ λέει ότι υπερψηφίζει την Ακρίτα γιατί κινείται θεσμικά. Όταν ετέθη υποψήφιος για την αντιπροεδρία της Βουλής ο κ. Μιχάλης Χουρδάκης όσο ήταν στην Πλεύση Ελευθερίας οι 24 από τους 32 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ δεν τον ψήφισαν».

Η Έλενα Ακρίτα μίλησε για ασύστολα ψεύδη και κάλεσε τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να υποδείξει πότε μίλησε για κρεμάλες ή παρότρυνε σε πράξεις βίας.

«Συνεχίζει τα ασύστολα ψεύδη ο κ. Παύλος Μαρινακης με αφορμή το μπλόκο της ΝΔ στην υποψηφιότητα της γράφουσας. Είπε στο Open και στην εκπομπή Ώρα Ελλάδος τα γνωστά περί άνω και κάτω πλατείας. Μάζεψαν πίσω τα περί μήνυσης της κ. Γκραμποφσκι στο πρόσωπο μου κι άρχισαν τα ψέματα. Κι επειδή ο ίδιος αναφέρθηκε σε κρεμάλες διαδικτυακές, απαιτώ να μου υποδείξει σε ποιο άρθρο μου στα Νέα ή το News247 ή σε αναρτησή μου έχω γράψει για κρέμαλες, ή έχω παροτρύνει τον οποιονδήποτε να προχωρήσει σε πράξεις βίας οποιασδήποτε μορφής. Πότε και πουθενά. Ούτε μια λέξη. Αν το είχα κάνει θα τρίζαν τα κόκαλα των γονιών μου που υπηρέτησαν έντιμα τη Δημοκρατία και τον Κοινοβουλευτισμό. Περιμένω ο κυβερνητικός εκπρόσωπος να ανασκευάσει το συκοφαντικό του ψεύδος, διαφορετικά θα κινηθώ νομικά».

Πολιτικό θρίλερ

«Μύλος» μεταξύ των πολιτικών κομμάτων, με αφορμή την πολιτική αντιπαράθεση που ξέσπασε γύρω από την υποψηφιότητα της Έλενας Ακρίτα για τη θέση της Αντιπροέδρου της Βουλής. Στο επίκεντρο βρέθηκε χθες (27.08.2026), η στάση που θα κρατήσει το ΠΑΣΟΚ, με τον ΣΥΡΙΖΑ να την χαιρετίζει, την κυβέρνηση να ανοίγει ‘πόλεμο’ με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης για τη στάση που θα κρατήσει το τελευταίο στην ψηφοφορία για μία θέση Αντιπροέδρου της Βουλής -και ας υπερψηφίζει παγίως όποιον προτείνουν τα κοινοβουλευτικά κόμματα, πλην ακροδεξιών και ναζιστικών μορφωμάτων- και την Κουμουνδούρου να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου ότι τέτοιες λογικές, όπως αυτή των κυβερνητικών βουλευτών, μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και σε …μονοκομματικό προεδρείο της Βουλής σε βάθος χρόνου.

Ειδικότερα, στις κατηγορίες του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, ότι το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη «διυλίζει –και καταψηφίζει- τον κ. Στουρνάρα, αλλά “καταπίνει” την κυρία Έλενα Ακρίτα», ενώ παράλληλα συστρατεύεται με τους πιο ακραίους εκφραστές της πάλαι ποτέ πάνω και της κάτω πλατείας, η Χαριλάου Τρικούπη εξανέστη.

Σημειώνοντας μεταξύ άλλων ότι ο κ. Μαρινάκης «καταπίνει αμάσητες τις ψήφους των Σπαρτιατών και διαφημίζει μάλιστα τη στάση τους όταν συντάσσονται στον προϋπολογισμό και σε άλλα νομοθετήματα», υποστήριξε ότι δεν είναι σε θέση να κάνει μαθήματα πολιτικής στάσης στο ΠΑΣΟΚ.

Μία φράση που προκάλεσε νέα αντίδραση από την πλευρά της κυβερνητικής παράταξης που κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ για λαθροχειρία, θυμίζοντας παλιότερη απάντηση του Παύλου Μαρινάκη όταν ρωτήθηκε κατά πόσον οι ψήφοι των Σπαρτιατών ήταν ευπρόσδεκτες στην εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας και απάντησε ότι δεν ήταν.

«Επειδή ο κ. Μαρινάκης δεν μπορεί να διαψεύσει τα αλήστου μνήμης non paper, που το κόμμα του διακινούσε για την τάχα ευρεία πλειοψηφία και ”αποδοχή” των πολιτικών της κυβέρνησης, κάθε φορά που στις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας αθροίζονταν και αυτές των Σπαρτιατών, θυμήθηκε την προεδρική εκλογή για να θολώσει τα νερά», ήταν η ανταπάντηση της Χαριλάου Τρικούπη, που σημείωνε με νόημα λίγο αργότερα πως οι πολίτες γνωρίζουν καλά ποιοι έκαναν αγώνα εναντίον του ναζιστικού μορφώματος των Σπαρτιατών και ότι ήταν βουλευτές και στελέχη του ΠΑΣΟΚ σε βάρος των οποίων υποβλήθηκαν μηνύσεις από τους Σπαρτιάτες, όταν ζήτησαν την αναστολή της χρηματοδότησής τους.

Την ίδια ώρα, για ζήτημα «θεσμικού ολισθήματος» μίλησε στην ΕΡΤ ο Γραμματέας της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Παππάς, υποστηρίζοντας πως «εάν επεκταθεί η λογική της Νέας Δημοκρατίας, που λέει ότι δεν υπερψηφίζει διότι η Έλενα ασκεί σκληρή κριτική στην κυβέρνηση, τότε δυνητικά μπορεί να οδηγηθούμε και σε μονοκομματικό προεδρείο Βουλής».

Ο ίδιος χαιρέτισε τη θετική στάση του ΠΑΣΟΚ και της Πλεύσης Ελευθερίας και κάλεσε τον Αλέξη Τσίπρα να πάρει θέση. «Πρέπει να πάρει θέση ο Αλέξης Τσίπρας. Έχει ένα κόμμα το οποίο δεν είναι στη Βουλή.

Η Όλγα Γεροβασίλη έχει παραιτηθεί για να πάει στο κόμμα του. Ο ίδιος πρέπει να πάρει θέση και καλώ και όλους τους ανεξάρτητους βουλευτές να ψηφίσουν την Έλενα Ακρίτα ακριβώς για να δείξουν ότι δεν θα επιτρέψουν αυτόν τον θεσμικό κατήφορο», είπε, τονίζοντας ότι η Έλενα Ακρίτα είναι «απολύτως κατάλληλη» για τη θέση της Αντιπροέδρου της Βουλής.

Επιθυμώντας να συμβάλω (γόνιμα ελπίζω) στον διάλογο αυτόν που μας αφορά όλους θα ήθελα, επίσης με ολιστική προσέγγιση, να επισημάνω ως οικονομολόγος ορισμένα θεμελιώδη για την “χρηματιστικοποίηση”  (financialization) την οποία υπονοεί ο κ. Μιχόπουλος. Θα ξεκινήσω με δύο παραγράφους επιγραμματικής οριοθέτησης του οικονομικού φαινομένου, φιλοσοφικά και πολιτικά.

Πρώτον φιλοσοφικά, επειδή δεν υπάρχει επιστήμη χωρίς φιλοσοφική θεμελίωση. Η οικονομική ανήκει στις οντολογικές των κοινωνικών επιστημών μαζί με την ιστορία και την κοινωνιολογία. Επομένως, το ερώτημα “γιατί” πρέπει να πρωτεύει του ερωτήματος “πώς” (αιτιώδεις σχέσεις, λειτουργισμός) στην επιστημονική μας ανάλυση. Ελάχιστοι θυμούνται σήμερα (δυστυχώς ακόμα και στο πανεπιστήμιο) ότι αυτό αφορά και στην οντολογία του “οικονομικού ανθρώπου” (homo economicus -ΗΕ-, προτύπου οικονομικής ανάλυσης).

Σε κάθε περίπτωση με την ολιστική ανάλυση “ερμηνεύουμε” φαινόμενα, και δεν τα “εξηγούμε” απλώς, στο πλαίσιο μιας οικονομικής θεωρίας μόνο. Πάντα βέβαια υπάρχει ο κίνδυνος της πλάνης. Γι’ αυτό είμαστε συνεχώς ανοιχτοί στην κριτική όλων, αφού το κριτήριο της αλήθειας είναι η κοινωνούμενη εμπειρία, στην Ελληνικότητα.

Πιο συγκεκριμένα, η “αντίληψη μας για την πραγματικότητα” (οικονομική εν προκειμένω), τελικά, δεν είναι θεωρητική (επιστημονική), ιδεολογική ή ηθική. Αντανακλά την “ιεράρχηση των αναγκών μας”. Αν οι ανάγκες μας εξαντλούνται μόνο στις χρηστικές (χρησιμοθηρία, για την οποία σχεδόν αποκλειστικά μιλάνε οι οικονομολόγοι…) χωρίς την αναζήτηση-υιοθέτηση “νοήματος” ύπαρξης και συνύπαρξης, τότε λογικά, διολισθαίνουμε σε μια φαντασιώδη έως και “φαντασιωτική” αντίληψη της πραγματικότητας.

Διαφορετικές ιεραρχήσεις αναγκών σημαίνουν αντίστοιχους “πολιτισμούς/παραδείγματα”. Δεν υπάρχει ανώτερο και κατώτερο παράδειγμα, αφού αναφερόμαστε σε διαφορετικές “ποιότητες”. Σε κάθε περίπτωση οι λαοί έχουν ταυτότητες/πολιτισμούς ενώ η κοινή εμπειρία δείχνει ότι επιθυμούν να τις υπερασπίζονται.

Δεύτερον πολιτικά, επειδή στο ελληνικό παράδειγμα «άνθρωπος φύσει πολιτικόν ζώον», κατά τον Αριστοτέλη, αυτός ευτυχεί στην “πόλη/κοινότητα” (ευ ζην με τους άλλους…), σε αντίθεση με τα “ίδια/κατοικία”, όπου ως ιδιώτης απλά ζει/επιβιώνει (ζην). Βέβαια στη δύση με τη νεοτερικότητα (βλ. διαφωτισμός και εντεύθεν μέχρι περίπου τον Μάη του 1968) και τον μοντέρνο μηδενισμό (ο Θεός πέθανε, κατά Νίτσε, η ανθρωπότητα επέλεξε την επιστημονική πρόοδο και αυτονομία για … θεό της) η μεταφυσική κεφαλή του “συλλογικού” κατέρρευσε, και ήδη από την δεκαετία του 1970 “αναγνωρίζουμε” μόνο άτομα που αδιαφορούν για το “νόημα του συλλογικού/κοινότητας”. Ύστερα δε, στον μεταμοντέρνο μηδενισμό, διαλύσαμε και την μεταφυσική εσωτερική ενότητα του ατόμου, δηλ. τον “λόγο” ή “υπερεγώ” κατά Φροϋντ…

Η εκλόγιμη μοναρχία

Παρ΄ όλα αυτά, η πολιτική οργάνωση των κοινωνιών ή “α-κοινωνιών” (ίσως σήμερα) καταδυναστεύει την ύπαρξη και συνύπαρξη μας, και όχι μόνο την οικονομική μας συμπεριφορά. Το “τεχνοσύστημα” σε αγαστή συνεργασία με την “τεχνοεπιστήμη” αξιοποίησε την ανθρωπολογική αποσύνθεση του συλλογικού και ατομικού υποκειμένου, υποκαθιστώντας (; ) την έκλειψη της ταυτότητάς τους.

Περαιτέρω, πολιτικά η “εκλόγιμη μοναρχία” που επικρατεί σήμερα στον λεγόμενο δυτικό κόσμο είναι πρώιμο ανθρωποκεντρικό κοσμοσύστημα (Σόλωνας, 594 π.Χ.), δηλ. επιτρέπει ως δικαίωμα στους υπηκόους/”ατελείς πολίτες” του έθνους-κράτους (υπό μετάβαση σε “οικονομικό χώρο”…)  την ατομική ελευθερία, νοούμενη ως “ιδιωτική απόλαυση καταναλωτικών επιλογών”. Ανυποψίαστοι οι δυτικοί μας εταίροι βέβαια, για καθολική ελευθερία (ατομική και κοινωνική και πολιτική) που έζησε ο Ελληνισμός συνεχώς στη διαχρονία του από την αρχαιότητα μέχρι τον Όθωνα. Ακόμη δε, είμαστε μακριά από την “αντιπροσώπευση” (δικαίωμα του “απλού πολίτη” στο ανακαλείν του αντιπροσώπου του οποτεδήποτε …).

Ούτε λόγος βέβαια για την πλήρη πολιτειότητα που αφορά στη Δημοκρατία (το πολιτικό σύστημα κατέχεται από την κοινωνία που πραγματώνει το αριστοτελικό “… μη-άρχεσθαι υπό μηδενός”). Δυστυχώς, στην εκλόγιμη μοναρχία που έχουμε σήμερα, η πρακτική των επαγγελματιών πολιτικών, καμία σχέση δεν έχει με το νόημα της πολιτικής τέχνης και επιστήμης, που δίδαξε τον κόσμο ο Ελληνισμός. Εντούτοις, είναι κοινή διαπίστωση πλέον ότι ο “κοινωνιοκεντρικός τρόπος/πολιτισμός/παράδειγμα” των Ελλήνων (πόλις, εκκλησία, αυτοδιαχειριζόμενη κοινότητα, υπαρκτικός στόχος ελευθερίας) είναι, συνειδητά ή όχι, έντονα ζητούμενος στο δυτικό στοχασμό σήμερα που προσπαθεί να ξεφύγει από τον μηδενισμό.

Ιδεολογικά όμως, οι “λομπίστες της πολιτικής” έχουν επιβάλει το νεοφιλελευθερισμό, βλ. « δοξασία ότι η ανταλλαγή στην (οικονομική) αγορά αποτελεί από μόνη της μια ηθική αρχή, ικανή να λειτουργήσει ως οδηγός για κάθε ανθρώπινη δράση». Κυριαρχεί δηλ. η αντίληψη ότι η βέλτιστη ανθρώπινη ευημερία μπορεί να προέλθει από την απελευθέρωση των ατομικών επιχειρηματικών ελευθεριών και δεξιοτήτων, μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από ισχυρά δικαιώματα ατομικής ιδιοκτησίας, ελεύθερες αγορές και ελεύθερο εμπόριο. Άμεση συνέπεια ο περιορισμός της (κολοβής) δημοκρατίας και του κράτους πρόνοιας (κατάκτηση των ανθρωποκεντρικών κοσμοσυστημάτων), σε ΗΠΑ και Ευρώπη συνεχώς από το 1970 και μετά.

Ένας ορισμός

Καταρχάς, όπως τόσα άλλα η χρηματιατικοποίηση δεν έχει έναν μοναδικό ορισμό καθολικά αποδεκτό. Πρόκειται για «ένα μοντέλο συσσώρευσης στο οποίο τα κέρδη προέρχονται κυρίως από χρηματοοικονομικούς διαύλους και όχι από το εμπόριο και την παραγωγή βασικών προϊόντων». Εναλλακτικά, «αναφέρεται στον αυξανόμενο ρόλο των χρηματοοικονομικών κινήτρων, αγορών, φορέων και ιδρυμάτων στη λειτουργία των εγχώριων και διεθνών οικονομιών».

Πιο συγκεκριμένα, η χρηματιστικοποίηση εμφανίζεται ως αλληλεπίδραση τεσσάρων (4) κυρίως παραγόντων: 1/της αλλαγής της φύσης στην συσσώρευση του κεφαλαίου από “παραγωγικό” (πχ. εργοστάσια) σε “χρηματιστικό” (πρόσοδοι επενδυμένων κεφαλαίων). Σοβαρές επιπτώσεις στις χρηματιστηριακές αγορές ιδίως “παραγώγων” και στον πληθωρισμό των τιμών τους και συναφών κρίσεων· 2/ της αλλαγής στην ιδεολογία της διακυβέρνησης των εταιρειών με τα κέρδη από την “διατήρηση και επανεπένδυση” στην “μείωση και διανομή” τους, άμεσα στους ιδιοκτήτες/μετόχους.

Εκτεταμένες επιπτώσεις στην αποβιομηχάνιση των δυτικών οικονομιών αλλά και στις αγορές (επισφαλούς) “απασχόλησης” (όχι εργασίας)· 3/ της αλλαγής στην καθημερινή ζωή των νοικοκυριών/ατόμων (financialization of everyday life, -FoEL) σε επενδυτές, προκειμένου καταρχήν να καλύψουν την απώλεια από τους “καθηλωμένους” πραγματικούς μισθούς με προσόδους από περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές κλπ).

Σοβαρές επιπτώσεις από την ιδιωτικοποίηση της υγείας, εκπαίδευσης, συνταξιοδοτικών σχημάτων κλπ· 4/η οργανωτική κουλτούρα και υπολογιστικές πρακτικές των οίκων αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας (credit rating agencies, -CRAs), οι οποίοι δεν περιορίζονται απλώς στη μέτρηση του κινδύνου, αλλά αναδιαμορφώνουν ενεργά την ίδια την έννοια του “κινδύνου”, τον οποίο εμπορεύονται. 

Χρηματιστικοποίηση της Καθημερινής Ζωής

Ειδικά για την “χρηματιστικοποίηση της καθημερινής ζωής” μας (ΧτΚΖ), όλοι συμφωνούν ότι ιστορικά ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο με την διαχρονική μείωση των περιθωρίων κερδών των μεγάλων επιχειρήσεων που αναγκάστηκαν να “ξενιτευτούν” (βλ. παθητική πολυεθνικοποίηση…) κυρίως στην Ασία.

Ακολούθησαν, οι περικοπές στο κράτος πρόνοιας, και ο παλιμβαρβαρισμός των αντίστοιχων ιδιωτικοποιήσεων, πχ. συντάξεων, υγειονομικής περίθαλψης και εκπαίδευσης (μέχρι και κοινών αγαθών… πχ. νερό). Επίσης, η αντικατάσταση των κοινωνικών ασφαλιστικών συστημάτων (αναδιανεμητικών), με ιδιωτικά (κεφαλαιοποιητικά) και μάλιστα εθελοντικά, δικαιολογώντας τον όρο “πολίτης-επενδυτής”. Αυτά οδήγησαν σε μια “μετατόπιση του κινδύνου”, όπου η ευθύνη για την ανεργία, την ασθένεια, την οικονομική ασφάλεια κλπ, μετατοπίστηκε από το κράτος/δημόσιο και τις επιχειρήσεις/συστήματα προς τα άτομα…

Αυτές οι μεταβολές στη Δύση επιδεινώθηκαν από τη στασιμότητα των πραγματικών μισθών, την αυξανόμενη ανισότητα (οικονομική καταρχάς, αλλά στη συνέχεια και κοινωνική και πολιτική), την επισφαλή εργασία και συναφείς θεσμικές αλλαγές (νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα/υπηρεσίες και απορρύθμιση των χρηματαγορών/κεφαλαιαγορών). 

Η νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση

Κεντρικό ρόλο στη ΧτΚΖ έχει η προσπάθεια της νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης να μετατρέψει, συνειδητά ή ασυνείδητα, τον ατελή πολίτη-υπήκοο σε “επενδυτικό υποκείμενο”. Πρόκειται για άτομο που διαχειρίζεται ενεργά τον κίνδυνο, σχεδιάζει το μέλλον του μέσω χρηματοοικονομικών προϊόντων και αντιμετωπίζει τη ζωή του, ως ένα είδος χαρτοφυλακίου που πρέπει να βελτιστοποιηθεί. Για παράδειγμα οι κυβερνήσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη ωθούν τα άτομα στις ιδιωτικές συντάξεις, την ιδιοκατοίκηση και τις προσωπικές επενδύσεις ως υποκατάστατα των συρρικνούμενων δημόσιων παροχών κοινωνικής πρόνοιας.

Τελικά, η έννοια της χρηματιστικοποίησης της καθημερινότητας (ΧτΚΖ) μπορεί να έχει τις εξής μορφές:

1.  Οι επιχειρήσεις/συστήματα/κεφάλαιο “αξιοποιούν” (θεσμικά με την υποστήριξη του κράτους) την καθημερινή ζωή: οι εταιρείες μετατρέπουν συνηθισμένες δραστηριότητες σε εμπορεύσιμα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία. Για παράδειγμα, η μεταπώληση υποχρεώσεων στεγαστικών δανείων ως τίτλων εξασφαλισμένων με υποθήκες στους λεγόμενους servicers. Ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα για καπνιστές, το οποίο επιτρέπει στις εταιρείες να αξιοποιούν τη νοσηρότητα και την υπολειπόμενη ζωτική ικανότητα του καπνιστή. Εδώ δεν υπάρχει “επενδυτικό υποκείμενο”, πρόκειται για εκμετάλλευση, όχι για ταυτότητα.
2. Η χρήση από τα άτομα-επενδυτές χρηματοοικονομικών προϊόντων που ενέχουν κίνδυνο. Πρόκειται για επενδυτική συμπεριφορά, ανεξάρτητα πάλι από την συνειδητή ή όχι ύπαρξη του “επενδυτικού υποκειμένου”. Τα άτομα-επενδυτές “εξοικειώνονται” να αξιοποιούν δείκτες που χρησιμοποιούνται για επενδυτικά προϊόντα όπως μετοχές και συνταξιοδοτικά προγράμματα, επενδύσεις σε ακίνητα, πιστωτικά προϊόντα και ασφάλειες. Ο “πλούτος” μετριέται σε περιουσιακά στοιχεία του ατόμου-επενδυτή.
3. Υιοθέτηση ταυτότητας συνειδητού “επενδυτικού υποκειμένου”. Πρόκειται για τον “υπαρξιακό/πολιτισμικό” ορισμό της ΧτΚΖ. Περιλαμβάνει άτομα που επιδιώκουν τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο, είναι ανοιχτά στη λήψη πιστώσεων για επενδυτικούς σκοπούς, αναζητούν συνεχώς επενδυτικές ευκαιρίες, αναλαμβάνουν ατομική ευθύνη για τη μελλοντική τους “ευημερία” αντί να βασίζονται στο κράτος, λαμβάνουν υπολογιστικές και όχι συναισθηματικές χρηματοοικονομικές αποφάσεις και βιώνουν τις χρηματοοικονομικές επιλογές ως εύκολες και ευχάριστες. Εδώ ανήκουν παραδείγματα όπως, όταν μια οικογένεια αξιολογεί ένα σπίτι κυρίως ως επένδυση και όχι ως κατοικία ή δεσμό με τις ρίζες της, όταν οι επιδοτήσεις στεγαστικών δανείων διαμορφώνουν τις αποφάσεις για την απόκτηση παιδιών, ή όταν οι θαμώνες γυμναστηρίων λαμβάνουν εκπτώσεις στις ασφαλιστικές τους εισφορές, μετατρέποντας μια μη χρηματοοικονομική δραστηριότητα σε επενδυτική απόφαση. 

Συμπερασματικά, η χρηματιστικοποίηση της καθημερινής ζωής με το “άτομο-επενδυτή” υιοθετεί την ταυτότητα/παράδειγμα της “λοιμικής των χρηματαγορών/κεφαλαιαγορών” (οι οποίες είναι υπό όρους απαραίτητες για τις επιχειρήσεις αλλά τα άτομα να γίνονται “επιχειρηματίες” στην καθημερινότητα ; …), όπου κατά τον αείμνηστο Καθηγητή Γιανναρά «…Ντύθηκε ο μηδενισμός την πανοπλία της ιδεολογίας, τον είπαμε “Ιστορικό Υλισμό” και ήταν αμφιπρόσωπος: μαρξισμός – ελευθερία των αγορών. Και οι δύο όψεις, ιδεολογικές, του Ιανού – μηδενισμού είχαν κοινή την άρνηση “νοήματος”: μεταποιούσαν την άσκηση πολιτικής σε διαχείριση της εξουσίας.» (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 19-11-2018). 

Δύσκολη αλλά εφικτή διέξοδος, ιστορικά δικαιωμένη, το “πρόσωπο” σε δημοκρατικές κοινότητες/πολιτείες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το τουρκικό UAV μπήκε το πρωί στο FIR Αθηνών χωρίς να έχει καταθέσει σχέδιο πτήσης και στη συνέχεια προχώρησε σε παραβίαση του Εθνικού Εναέριου Χώρου, κινούμενο στην περιοχή της βορειοανατολικής Ελλάδας και σε σχετικά μικρή απόσταση από την Αλεξανδρούπολη.

Η κίνηση του μη επανδρωμένου αεροσκάφους προκάλεσε την άμεση ενεργοποίηση της Πολεμικής Αεροπορίας. Ζεύγος F-16 απογειώθηκε προκειμένου να προχωρήσει στην αναγνώριση και αναχαίτιση του τουρκικού UAV, το οποίο, αντιλαμβανόμενο την παρουσία των ελληνικών μαχητικών, άλλαξε πορεία. Το τουρκικό UAV συνέχισε να κινείται εντός του FIR Αθηνών στο βορειοανατολικό Αιγαίο, με την πορεία του να περνά από την ευρύτερη περιοχή κοντά στη Θάσο και τη Σαμοθράκη.

Κόντρα στην Βουλή

«Ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται ποια είναι η κυβέρνηση εκείνη, η οποία μπορεί να διαχειριστεί την οποιαδήποτε κρίση, της έχει εμπιστοσύνη και αναγνωρίζει ότι έχει μια κυβέρνηση που ξέρει να υπηρετεί το εθνικό συμφέρον με σθένος», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, όταν νωρίτερα σήμερα στη Βουλή, άκουσε τον βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας Αλέξανδρο Καζαμία να λέει ότι ο ελληνικός λαός ανησυχεί για την κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και ανησυχεί πολύ περισσότερο γιατί η κυβέρνηση δείχνει να μην αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα της κατάστασης.

«Ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται ποια είναι η κυβέρνηση εκείνη, η οποία μπορεί να διαχειριστεί την οποιαδήποτε κρίση, της έχει εμπιστοσύνη και αναγνωρίζει ότι έχει μια κυβέρνηση που ξέρει να υπηρετεί το εθνικό συμφέρον με σθένος», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, όταν νωρίτερα σήμερα στη Βουλή, άκουσε τον βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας Αλέξανδρο Καζαμία να λέει ότι ο ελληνικός λαός ανησυχεί για την κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και ανησυχεί πολύ περισσότερο γιατί η κυβέρνηση δείχνει να μην αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα της κατάστασης.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης σημείωσε πάντως ότι ελληνική κυβέρνηση πιστεύει ότι πρέπει να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία. «Ακόμα και με εκείνους που διαφωνούμε θεμελιακά νομικά, θα πρέπει να υπάρχει επικοινωνία, για να απομειώνονται οι εντάσεις και να μην παράγονται κρίσεις», είπε και σημείωσε με νόημα ότι θα ήταν αφελές μεν να πιστεύει κάποιος ότι στον διάλογο των δύο χωρών η Τουρκία μπορεί να αποστεί από τις θέσεις που έχει αναπτύξει εδώ και δεκαετίες, όμως η διαφορά είναι πως ενώ οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί, σήμερα οι όποιες αντιδράσεις της Τουρκίας έρχονται γιατί για πρώτη φορά η Ελλάδα έχει αναλάβει πρωτοβουλίες, για να υπερασπιστεί στο πεδίο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, ο Αλέξανδρος Καζαμίας κάλεσε τον υπουργό Εξωτερικών να απαντήσει τι προτίθεται να πράξει η κυβέρνηση για να αποτρέψει την εγκαθίδρυση τουρκικών θαλάσσιων πάρκων γύρω από τα ελληνικά νησιά και πάνω από την υφαλοκρηπίδα της Ελλάδας. Ο Αλέξανδρος Καζαμίας αναφέρθηκε στην ανακοίνωση της 15ης και της 16ης Αυγούστου ότι η Τουρκία προτίθεται να δημιουργήσει δύο θαλάσσια πάρκα, το ένα γύρω από το Καστελόριζο και το άλλο ανάμεσα στη Σαμοθράκη και στη Λήμνο, σε διεθνή ύδατα τα οποία περικυκλώνουν τα ελληνικά νησιά και τα οποία επίσης βρίσκονται πάνω από την ελληνική υφαλοκρηπίδα.

«Με άλλα λόγια, η κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι κρίσιμη εδώ και καιρό. Σας το επισημαίνουμε από τη δική μας πλευρά, τουλάχιστον από τον Μάιο, με κάθε τρόπο. Έχουμε επιπλέον μια εκτίναξη των παραβιάσεων του εναερίου χώρου, το πρώτο μισό του 2026. Και το μόνο που ακούμε το τελευταίο διάστημα, στις απαντήσεις που μας δίνετε, κι εσείς και οι υφυπουργοί σας, είναι ότι θα πρέπει να μην ανησυχούμε. Μας έχετε πει επιπλέον ότι δεν έχουν καμία υπόσταση οι εξελίξεις αυτές στο διεθνές δίκαιο και μας έχετε πει επιπλέον να κοιμόμαστε ήσυχοι. Και η στάση σας αυτή μας προβληματίζει ιδιαίτερα. Εκφράσαμε τον προβληματισμό μας αλλά και τη διαφωνία μας, με το γεγονός ότι δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεστε την κρισιμότητα την κατάστασης και το γεγονός ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν μπει σε ένα σημείο καμπής, με απρόβλεπτες συνέπειες. Επίσης δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεστε την κρισιμότητα της κατάστασης έτσι όπως την αισθάνεται ο ελληνικός λαός, ο οποίος ανησυχεί», είπε ο βουλευτής της Πλεύσης Ελευθερίας.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε αυτό που έχει ήδη καταγραφεί στην ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, ότι δηλαδή τα δύο θαλάσσια πάρκα τα οποία η τουρκική κυβέρνηση έχει θεσμοθετήσει, με εσωτερική νομοθεσία, είναι προφανώς αντίθετα στο διεθνές δίκαιο, δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα και δεν δεσμεύουν την χώρα, αποτελούν δε σαφή παραβίαση και του ενωσιακού κεκτημένου.

Ο υπουργός Εξωτερικών είπε ότι έχει ήδη αποσταλεί ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία, για το ζήτημα αυτό, με αναλυτική καταγραφή των λόγων για τους οποίους η θεσμοθέτηση των δύο πάρκων αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. «Από την πρώτη στιγμή έχουν ενημερωθεί οι ευρωπαϊκές αρχές, οι θεσμοί γνωρίζουν τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την αύξηση της έντασης εκ μέρους της Τουρκίας και η Ελλάδα προτίθεται να προβεί και σε περαιτέρω ενέργειες για τα ζητήματα αυτά», είπε ο υπουργός Εξωτερικών.

Απαντώντας δε στις αναφορές του βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας ότι η κυβέρνηση δείχνει να μην έχει επίγνωση της κρισιμότητας της κατάστασης, ο υπουργός Εξωτερικών είπε ότι η ελληνική κυβέρνηση και το υπουργείο, όχι μόνο βρίσκονται σε καθεστώς διαρκούς παρακολούθησης της κατάστασης, αλλά η ελληνική πολιτεία, για πρώτη φορά είναι ενεργώς δρώσα στη διπλωματία της, με αποτέλεσμα οι αντιδράσεις να προέρχονται από την Τουρκία.

«Δεν παρακολουθούμε, αλλά εμείς ενεργούμε», σημείωσε και πρόσθεσε χαρακτηριστικά: «Μας φέρατε στη Βουλή να απαντήσουμε για τα F-35 να μας επιστήσετε την προσοχή, F-35 δεν έχουν υπάρξει. Μας φέρατε για τον νόμο τον επικείμενο, σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες της Τουρκίας, δεν έχει έρθει. Μας φέρνετε τώρα, για τα ζητήματα των θαλάσσιων περιβαλλοντικών πάρκων, να σας επισημάνω, θα το έχετε δει, ότι δεν περιλαμβάνουν όρους και περιορισμούς, αλλά είναι συντεταγμένες οι οποίες πράγματι, επειδή βρίσκονται εκτός χωρικών υδάτων και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας, βρίσκονται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο. Όμως η ελληνική κυβέρνηση είναι εκεί, είναι παρούσα και κυρίως είναι ενεργητικώς δρώσα. Αναφερθήκατε στην ανησυχία του ελληνικού λαού. Ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται ποια είναι η κυβέρνηση εκείνη, η οποία μπορεί να διαχειριστεί την οποιαδήποτε κρίση και αντιλαμβάνεται σε ποια κατάσταση βρισκόμαστε σήμερα, σε σχέση με την κατάσταση πριν από μερικά χρόνια».

Στο σημείο αυτό δε ο υπουργός Εξωτερικών κάλεσε τον κ. Καζαμία να ανατρέξει στην περίοδο που η αρχηγός της Πλεύσης Ελευθερίας ήταν πρόεδρος της Βουλής και ηγετικό στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, και ποια ήταν η κατάσταση με τις παραβιάσεις, ποια ήταν η κατάσταση σε σχέση με το μεταναστευτικό στο Αιγαίο.

Χτεσινές προκλήσεις

«Η πιθανή εγκατάσταση βάσης UAV στη Ρόδο θα συνιστούσε παραβίαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος της νήσου και θα έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο» προειδοποιεί το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, προσθέτοντας ότι «η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της που απορρέουν από διεθνείς συνθήκες και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα αναλόγως».

Το τουρκικό υπουργείο Άγκυρας αναφέρει: «Το αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς της Ρόδου ρυθμίζεται με σαφή τρόπο και δεσμευτικά από διεθνείς συνθήκες. Οποιαδήποτε προσπάθεια παραβίασης αυτού του καθεστώτος είναι ασυμβίβαστη με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας βάσει του διεθνούς δικαίου. Ιστορία

«Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σαφές ότι ένα πιθανό βήμα προς την εγκατάσταση βάσης UAV στη Ρόδο θα συνιστούσε παραβίαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος της νήσου και θα έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο, καθώς και τις σχέσεις καλής γειτονίας. Η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της που απορρέουν από διεθνείς συνθήκες και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα αναλόγως».

Τι δηλώνει η Άγκυρα για τους Patriot

Παράλληλα το τουρκικό υπουργείο Άμυνας χαρακτηρίζει θετικό βήμα τη μεταφορά των Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη: «Το νομικό καθεστώς των νησιών με αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς ρυθμίζεται σαφώς από τις Συνθήκες Ειρήνης της Λωζάνης του 1923 και του Παρισιού του 1947. Δηλώνουμε σε κάθε ευκαιρία ότι η στρατιωτικοποίηση αυτών των νησιών από την Ελλάδα κατά παράβαση των συνθηκών είναι παράνομη και ότι αυτή η πρακτική πρέπει να εγκαταλειφθεί.

«Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούμε την απόφαση μεταφοράς των συστημάτων αεράμυνας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη ως ένα θετικό βήμα προς την αντιστροφή της τρέχουσας εσφαλμένης πρακτικής. Ως Τουρκία, θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε όλα τα εποικοδομητικά βήματα που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή μας και που συμμορφώνονται με το διεθνές δίκαιο και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις συνθήκες».

Διχογνωμία στην Αθήνα για τους Patriot

Δρομολογημένη φέρεται να είναι η επιστροφή της ελληνικής συστοιχίας Patriot μετά τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Υπενθυμίζεται, ότι η συμφωνία των τριών σουνιτικών χωρών που υπεγράφη στη Μέκκα προβλέπει συλλογική αντίδραση των μελών σε περίπτωση επίθεσης.

Ήδη υπάρχει απόφαση αξιολόγησης κάθε μήνα της παραμονής της ελληνικής δύναμης Σαουδικής Αραβίας, με βασικό κριτήριο την ασφάλεια του στρατιωτικού προσωπικού. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, έπειτα από εισήγηση του στρατιωτικού επιτελείου έχει αποφασίσει την επιστροφή των ελληνικών Patriot μέσα στους επόμενους μήνες. Ο Νίκος Δένδιας δε, θα προχωρήσει στη σχετική εισήγηση στο ΚΥΣΕΑ, προκειμένου να δοθεί και τυπικά η έγκριση σε ανώτατο επίπεδο.

Πάντως, στην κυβερνητική παράταξη υπάρχει και αντίθετη άποψη, την οποία εξέφρασε ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Άγγελος Συρίγος, ο οποίος μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΚΑΙ, ανέφερε: «Εμείς βλέπουμε την παρουσία των Patriot για τις σχέσεις μας με τη Σαουδική Αραβία μέσα από το πρίσμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Είναι λάθος, θεωρώ. Η παρουσία των Patriot στην περιοχή μας δίνει δυνατότητα να καθόμαστε γύρω από το τραπέζι των μεγάλων που συνομιλούν….

Είναι λάθος να επιστρέψουν λόγω της συμφωνίας της Μέκκας. Μπορεί να χρειαστεί να επιστρέψουν για επιχειρησιακούς λόγους ή για άλλους λόγους. Αλλά λόγω της συμφωνίας της Μέκκας είναι μεγάλο λάθος. Όπου πηγαίνουν οι Τούρκοι δεν φεύγουμε εμείς, για όνομα του Θεού. Δηλαδή, είναι αυτοκαταστροφικό αυτό το πράγμα».

Αξίζει να σημειωθεί, ότι η ελληνική συστοιχία αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot έχει προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στην αεράμυνα της Σαουδικής Αραβίας κατά τη διάρκεια του πολέμου της Μέσης Ανατολής. Τα ελληνικά συστήματα, που έχουν αναπτυχθεί στις δυτικές ακτές της Σαουδικής Αραβίας από το 2021, στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας έχουν καταρρίψει ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους και drones, που στόχευαν κυρίως πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

Μάλιστα, όπως έγινε σήμερα γνωστό, η Πυροβολαρχία Κατευθυνόμενων Βλημάτων Patriot της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) συμμετείχε, κατά τις μεταμεσονύκτιες ώρες της Πέμπτη 27 Αυγούστου, στην αντιμετώπιση εχθρικών Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων (UAVs), στο πλαίσιο της αποστολής της διεθνούς πρωτοβουλίας «Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept» για την υποστήριξη της αεράμυνας του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας. Κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ζητήσει την επιστροφή των Patriot, επικαλούμενα τον κίνδυνο εμπλοκής στον πόλεμο, αλλά και την φιλοτουρκική στροφή της Σαουδικής Αραβίας.

Πρόκληση για τα θαλάσσια πάρκα

Οι προκλήσεις δεν σταματούν εδώ, καθώς μερικές ημέρες μετά την ανακήρυξη θαλασσίων πάρκων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu δημοσίευσε χάρτη με αυτά. Η απόφαση του Ερντογάν που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της κυβερνήσεως της Τουρκίας προβλέπει ότι το θαλάσσιο πάρκο Φετιχιέ-Κας, έκτασης 2.170.603 εκταρίων, και το θαλάσσιο πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης 174.214 εκταρίων, τέθηκαν υπό καθεστώς προστασίας.

«Τα πρώτα θαλάσσια εθνικά πάρκα που κηρύχθηκαν στην Τουρκία αντικατοπτρίζουν την προτεραιότητα της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος τόσο στα χωρικά της ύδατα όσο και στις θαλάσσιες ζώνες πέρα από αυτά», σημειώνεται. Στο κείμενο που συνοδεύει τον χάρτη του Anadolu σημειώνει πως τα πάρκα εκφράζουν την προτεραιότητα που δίνει η Τουρκία στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όχι μόνο εντός των χωρικών υδάτων της αλλά και σε «θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας» πέρα από αυτά. Τα διατάγματα του Ερντογάν που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου ορίζουν τη δημιουργία πάρκων σε δύο σημεία:

Το πρώτο πάρκο εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ της Φέτιγιε (επαρχία Μούγλα) και του Κας (επαρχία Αττάλειας). Η συγκεκριμένη χωροθέτηση περικλείει και αποκλείει ουσιαστικά ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο, πέραν της τουρκικής αιγιαλίτιδας ζώνης, δηλαδή πέραν των 6 μιλίων. Το δεύτερο πάρκο εκτείνεται σε θαλάσσια περιοχή κοντά στις τουρκικές ακτές της Ραιδεστού και του Τσανάκαλε, εκτεινόμενο γεωγραφικά μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου.

Την ίδια στιγμή, σε τροχιά αυξημένης ετοιμότητας και επεξεργασίας σεναρίων εμπλοκής βρίσκεται το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, παρακολουθώντας στενά τη διευρυνόμενη συνεργασία ανάμεσα στην Ελλάδα και το Ισραήλ, σύμφωνα με επίσημο έγγραφο που αποκαλύπτει το Nordic Monitor.

Αλλά η αλήθεια είναι ότι η ανάπτυξή της ανακόπηκε πριν από περίπου δύο έτη, όπως έγραψαν ο Alexander Bick (στέλεχος της Federal Reserve Bank of St. Louis), ο Adam Blandin (καθηγητής στο Vanderbilt University) και ο David J. Deming (καθηγητής στη Harvard Kennedy School), σε ειδική μελέτη τους η οποία δημοσιεύθηκε, το 2024, από το Εθνικό Γραφείο Οικονομικής Έρευνας των ΗΠΑ. Στην προαναφερθείσα μελέτη, καταδεικνύεται ότι τα LLMs “έπιασαν ταβάνι” το 2024.

Οι Νόμοι Κλιμάκωσης Chinchilla καλλιέργησαν την πεποίθηση ότι η AGI (Artificial General Intelligence), δηλαδή μια πιο εξελιγμένη μορφή Τεχνητής Νοημοσύνης (που μιμείται την ανθρώπινη συλλογιστική), είναι αναπόφευκτη. Όμως, το 2025, διαπιστώθηκε ότι οι προαναφερθέντες νόμοι έπαυσαν να ισχύουν. Διαπιστώθηκε ότι μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύς δεν παράγει κατ’ ανάγκην καλύτερα μοντέλα, όπως κατέδειξαν ο Dave Vellante (συνιδρυτής και κύριος αναλυτής τής SiliconANGLE Media) και ο Erik Bradley (ειδικός στην έρευνα αγοράς και στην επιχειρησιακή έρευνα), σε ειδική μελέτη τους η οποία δημοσιεύθηκε, το 2025, από το Εθνικό Γραφείο Οικονομικής Έρευνας των ΗΠΑ. Αυτό που βλέπουμε, πλέον, είναι μεγαλύτεροι προϋπολογισμοί μάρκετινγκ που υποδύονται ότι αποτελούν καλύτερη τεχνολογία.

Η εξάρτηση από τα προαναφερθέντα συστήματα

Το πρώτο μεγάλο εμπορικό ψεύδος των εργαλείων LLMs είναι ότι μας κάνουν περισσότερο παραγωγικούς. Κάθε τεχνολογική εταιρεία που πωλεί LLMs έχει, κατά βάση, την ίδια αφήγηση: χρησιμοποιώντας την τεχνολογία μας, θα συντάσσετε κώδικες ταχύτερα, θα γράφετε καλύτερα, και θα τελειώνετε μέσα σε κάποιες ώρες εργασίες που θα απαιτούσαν ημέρες. Μια νέα παραγωγική επανάσταση βρίσκεται μπροστά μας! Μόνο που αυτή η αφήγηση δεν αληθεύει.

Το 2025, μια μελέτη του ερευνητικού οργανισμού METR (Model Evaluation & Threat Research) διαπίστωσε ότι ιδιαιτέρως έμπειροι προγραμματιστές χρειάστηκαν δεκαεννέα τοις εκατό (19%) περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσουν εργασίες προγραμματισμού όταν χρησιμοποιούσαν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.

Παρότι η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εξαιρετικώς αποτελεσματική στη γρήγορη δημιουργία κώδικα, ο χρόνος που αφιέρωσαν αυτοί οι έμπειροι μηχανικοί λογισμικού στη διατύπωση prompts, καθώς και στον εντοπισμό και στη διόρθωση σφαλμάτων που δημιουργήθηκαν από την ΤΝ, τελικώς ξεπέρασε τον χρόνο που εξοικονομήθηκε χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

Η εξοικονόμηση χρόνου πληκτρολόγησης και η αίσθηση στιγμιαίου αποτελέσματος αντισταθμίσθηκαν πλήρως και ξεπεράστηκαν από τις ανάγκες ελέγχου και επαλήθευσης αποτελεσμάτων και διόρθωσης σφαλμάτων των εργαλείων ΤΝ, καθώς και από τη διατύπωση prompts (το prompt είναι ουσιαστικά η οδηγία ή η ερώτηση που δίνεις σε ένα εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης για να σου δώσει ένα αποτέλεσμα). Η αίσθηση στιγμιαίου αποτελέσματος δεν ισοδυναμεί με πραγματική πρόοδο. Η αφήγηση περί μιας παραγωγικής επανάστασης μέσω της ΤΝ είναι κυρίως μια καμπάνια μάρκετινγκ.

Επιπλέον, η υπερβολική εξάρτηση από εργαλεία ΤΝ υπονομεύει, μακροπρόθεσμα, την ικανότητα σκέψης και την κριτική ικανότητα του ανθρώπου. Πρόσφατη μελέτη τού MIT Media Lab, υπό τη διεύθυνση της Δρ Nataliya Kosmyna, ερεύνησε μεθοδικώς τον τρόπο με τον οποίο η συστηματική χρήση εργαλείων ΤΝ, όπως το ChatGPT, αναδιοργανώνει τον ανθρώπινο εγκέφαλο και συσσωρεύει γνωσιακό χρέος. Η πραγματοποίηση εργασιών μέσω συστημάτων LLMs μειώνει τη σύνδεση του εγκεφάλου με την εργασία που πραγματοποιεί.

Τάση συγχώνευσης κεφαλαίου και ΤΝ

Στο πλαίσιο του σύγχρονου καπιταλισμού και της τρέχουσας κρίσης του, η ΤΝ οδηγείται σε συγχώνευση με το κεφάλαιο ως ένας νέος τρόπος άσκησης κερδοσκοπίας και κοινωνικού ελέγχου. Εξού και ήδη έχουν τεθεί στον παγκόσμιο δημόσιο διάλογο ζητήματα που αφορούν στο ποιος διαχειρίζεται την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και ποιον εξυπηρετεί η ανάπτυξη της ΤΝ.

Επί έτη, οι εταιρείες τεχνολογίας ακολουθούσαν τους λεγόμενους Νόμους Κλιμάκωσης Chinchilla για Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα. Η κεντρική ιδέα είναι πολύ απλή: καθώς διπλασιάζεται η υπολογιστική ισχύς, προκύπτει ένα μοντέλο που είναι περίπου διπλάσιας ικανότητας. Εξού και αναπτύχθηκαν όλο και περισσότερα data centers γεμάτα με όλο και περισσότερες GPUs. Από το 2020 έως και το 2023, επικρατούσε η τάση ότι ο διπλασιασμός της υπολογιστικής ισχύος περίπου διπλασιάζει την αποδοτικότητα. Όμως, το 2024, αυτή η τάση ανακόπηκε. Τώρα, πλέον, έχει διαπιστωθεί ότι ο διπλασιασμός της υπολογιστικής ισχύος αποδίδει μια βελτίωση των αποτελεσμάτων κατά περίπου 5% έως 8%, αλλά πληρώνεις τα διπλάσια χρήματα για μια ιδιαιτέρως μειωμένη απόδοση.

Τέλος, αξίζει να επισημανθεί και το γεγονός ότι τα LLMs εκπαιδεύονται διαβάζοντας τεράστιες ποσότητες κειμένων που συγκεντρώνουν από το internet, και όσο ποιο υψηλής ποιότητας είναι τα δεδομένα με τα οποία τροφοδοτούνται τόσο καλύτερα γίνονται. Έτσι, λ.χ., πραγματοποιήθηκε η βελτίωση των μοντέλων ChatGPT. Το 2024, η εταιρεία EPOCH AI δημοσίευσε μια μελέτη σύμφωνα με την οποία οι αξιόπιστες, υψηλής ποιότητας πηγές δεδομένων (π.χ., ψηφιοποιημένα επιστημονικά βιβλία και άρθρα, λήμματα Wikipedia, κ.λπ.) για την εκπαίδευση των LLMs εξαντλούνται. Εξού και οι τεχνολογικές εταιρείες άρχισαν να εκπαιδεύουν τα LLMs με κείμενα γραμμένα από άλλα LLMs, οδηγώντας σε ποιοτικώς μειωμένα αποτελέσματα, στο πλαίσιο του φαινομένου που ονομάζεται “κατάρρευση μοντέλου”.