Η ριζική και συστηματική κριτική του μεταμοντερνισμού μας οδηγεί στην εξίσου, αν όχι περισσότερο, σημαντική επεξεργασία μιας συστηματικής θεωρίας του μοντερνισμού, με βάση την ιστορία και τη θεωρία της μοντέρνας τέχνης, ιστορικής και νεότερης. Η αντιπαράθεση με το μεταμοντερνισμό 0150 στη συνέχεια του άρθρου κριτική του Χάμπερμας– έθεσε τις βάσεις για μια ανασυγκρότηση-αναδόμηση του μοντέρνου μοντέλου: Συστηματική πλέον θεωρητικοποίηση του μοντερνισμού αυτόνομα, και συγχρόνως εμβάθυνση σχετικά με τις βάσεις του, μορφολογικές και αισθητικές, τη γένεση και την εξέλιξή του.

Έτσι, ουσιαστικά δημιουργήθηκε μια νέα θεωρητικοποίηση: Ο αισθητικός μοντερνισμός, θεωρητικοποιημένος σε συνδυασμό με τον κοινωνικό και ιδεολογικό, αλλά και το κοινωνικό κίνημα γενικότερα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο της γενικότερης, συστηματικότερης και αναβαθμισμένης θεωρητικοποίησης του μοντέρνου, κεντρική θέση έχει ο Σκλάβος, ο Τζιακομέττι και ο Στέρης, αλλά και οι άλλοι μεγάλοι καλλιτέχνες της πρωτοπορίας που μελέτησα στη συνέχεια: Στάμος, Κουνέλης, Σαραφιανός, Κοντός, Τούγιας, Μοντιλιάνι, Μάρντεν, κ.α. Επίσης, τα μεγάλα ρεύματα της πρωτοπορίας: Cobra, αμερικάνικος αφηρημένος εξπρεσιονισμός, Μινιμαλισμός, Arte Pauvera, κ.α. με έμφαση πάντοτε στην ρωσική πρωτοπορία*.

Γενικότερα δε, μοντερνισμός, πρωτοπορία και Κριτική Θεωρία πηγαίνουν μαζί, είναι αλληλένδετες δυναμικές καταστάσεις, και με τη μια ή την άλλη μορφή συνιστούν μια από τις βάσεις της Νέας Κριτικής Θεωρίας και Πράξης. Μια άλλη είναι το ίδιο το ριζοσπαστικό κοινωνικό κίνημα και γενικότερα το κίνημα της αμφισβήτησης, καθώς και η ίδια η κριτική πράξη, η πράξη διαρκούς αντίστασης-απελευθέρωσης τουλάχιστον από τις διάφορες ψευδείς αντιλήψεις –les faux semblants όπως έλεγε ο Σατλέ– μέσα στις δεδομένες πάντοτε ιστορικές συνθήκες: κοινωνικές, πολιτικές, ιδεολογικές, καλλιτεχνικές, αισθητικές, πολιτισμικές. Έτσι αναδύεται η ιστορική σημασία της απελευθερωτικής πράξης στη συνέχεια του νεοανθρωπιστικού μαρξισμού, με προεξάρχοντα τον Μαρκούζε. Η πράξη κατά την 11η θέση για τον Φόιερμπαχ, όμως, πριν και πάνω από όλα.

Οι τυμβωρύχοι του μεταμοντερνισμού

Στην εποχή του τέλους των μεγάλων αφηγήσεων, όπως διακήρυτταν με περιττό θράσος οι τυμβωρύχοι του κινήματος μεταμοντέρνοι, συγκροτήθηκε μια νέα, αλλά παρόλα αυτά συνεκτική, ορθολογική και δυναμική Κριτική Θεωρία και Πράξη και μάλιστα σε διαρκή διαδικασία διεύρυνσης, επέκτασης, όπως ήθελε ο Γκολντμάν. Συστηματοποιεί συνεχώς τις διάφορες κριτικές εννοιολογήσεις μας, όπως επέμενε εμφατικά ο Σατλέ, με επίκεντρο την αναζήτηση, με όρους ιδεολογικής ηγεμονίας, όπως ήθελε ο Γκράμσι, απελευθερωτικής, πάντα κατά τον Μαρκούζε, στην εποχή της ολικά πραγμοποιημένης και πραγμοποιητικής παγκοσμιοποίησης. Η Νέα Κριτική Θεωρία και Πράξη εν τω γίγνεσθαί της προς τη συνειδητοποίηση της ανάγκης της απελευθέρωσης της ύψιστης κοινωνικής, διαφωτιστικής και ανθρωπιστικής δραστηριότητας (activité), όπως θα έλεγε και ο Χάμπερμας. Όχι μόνο επικοινωνιακής αλλά ολικής πράξης.

Υπ’ αυτή την έννοια ήταν αναγκαία η κριτική  του μεταμοντερνισμού, σύμφωνα με το μοντέλο της κριτικής του Μαρξ στη Γερμανική Ιδεολογία. Αλλά όχι μόνο κριτική για την κριτική, ή κριτική-κριτική, όπως έλεγε και ο ίδιος ο Μαρξ. Κριτική ολική, κάθετη, μετωπική, και συγχρόνως ριζοσπαστική, δηλαδή να φτάνει στις ρίζες του όλου προβλήματος: ο μεταμοντερνισμός ως αποτέλεσμα της κρίσης γενικότερα και ειδικότερα της κρίσης του κινήματος, σε μια περίοδο ριζικής αναδιάρθρωσης του κεφαλαίου, του συστήματος κ.τ.λ.

Έτσι, μέσα από αυτή τη συστηματική κριτική προσέγγιση του συστήματος και συγχρόνως του εποικοδομήματος, στόχος είναι να φθάσουμε στη σύλληψη της νέας μοντερνιτέ, όπως την έχουμε αποκαλέσει. Εξάλλου, είναι απόλυτα αναγκαίο να μην υποχωρήσει το μοντέρνο πρόταγμα, όπως είχε επισημάνει ο Χάμπερμας. Επίκεντρο της όλης αυτής κριτικής είναι πάντοτε η θεωρία του νεαρού Μαρξ για την αλλοτρίωση, ανασυγκροτημένη και προσαρμοσμένη στις σύγχρονες συνθήκες στην περίοδο της κρίσης του ύστερου καπιταλισμού προς την παγκοσμιοποιητική μετεξέλιξή του.

Μετά, με την παγκοσμιοποίηση, τα πράγματα άλλαξαν ραγδαία προς πιο αρνητικές καταστάσεις, ιδεολογικές και κοινωνικές. Ο μεταμοντερνισμός μεν ξεχάστηκε από το σύστημα, αλλά οι νέες ιδεολογικές μορφές του ήταν πολύ πιο ακραίες, μέσω της ανάδυσης, διάδοσης και επιβολής χωρίς σοβαρές αντιστάσεις του νεοφιλελευθερισμού. Αυτός, από την εμφάνισή του ήταν ένας καλυμμένος ταξη-φιλελευθερισμός, με ό,τι αυτό σήμαινε για τη μετέπειτα ιδεολογική και όχι μόνο μετεξέλιξη του συστήματος προς πιο ολοκληρωτικές και αυταρχικές μορφές. Για την ακρίβεια, με ορατό πλέον τον κίνδυνο του νεοφασισμού σε μεγάλες χώρες, καθόσον έχουν ατονήσει οι κοινωνικές αντιστάσεις και όχι μόνον.

* H χώρα μας παρά τις περιπέτειες που πέρασε στα νεότερα χρόνια, στην εποχή της σιμήτιας τεχνητής ευφορίας ευτύχησε να αποκτήσει ένα σημαντικό τμήμα της ιστορικής συλλογής Κωστάκη έργων καλλιτεχνών της ρώσικης πρωτοπορίας. Όμως, μην γνωρίζοντας οι κρατούντες, ή μη θέλοντας να κατανοήσουν για κάποιους ευνόητους ίσως λόγους, τη σημασία αυτής της συλλογής διεθνώς, μέχρι τώρα την έχουν θαμμένη. Μια πρόσφατη δυστυχώς μικροέκθεση στο 2ο υπόγειο της Εθνικής Πινακοθήκης κάποιων ιστορικών, κατά τα άλλα, έργων της ρώσικης πρωτοπορίας, δεν αλλάζει την κατάσταση, ενώ η υποτιθέμενη δημιουργία ενός νέου κτιριακού χώρου στη Θεσσαλονίκη, μάλλον με τουριστική μπίζνα μοιάζει. Είναι βέβαιο ότι θα χαθεί έτσι η εσωτερικότητα (intimité), το όλο μοναδικό πνεύμα των ιστορικών έργων της ρώσικης πρωτοπορίας.

Η πόλη Γκρουνταρχβέρι της Ισλανδίας ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στην εικόνα που έχει κανείς για το «πουθενά». Ωστόσο, ακόμη και εκεί, η διαμονή σε ένα τοπικό στούντιο μόλις 14 τετραγωνικών μέτρων κόστισε περίπου 700 ευρώ, καθώς η χερσόνησος Κιάλαρνες όπου βρίσκεται το κατάλυμα, ήταν ένα από τα λίγα σημεία της Ευρώπης από όπου ήταν ορατή η ολική έκλειψη Ηλίου.

Η ολική έκλειψη της 12ης Αυγούστου πέρασε από την Ισλανδία και τη βόρεια Ισπανία, προσφέροντας σε εκατομμύρια ανθρώπους τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν ένα από τα πιο εντυπωσιακά αστρονομικά φαινόμενα των τελευταίων δεκαετιών.

Στο Ρέικιαβικ, τα δωμάτια των ξενοδοχείων κόστιζαν κατά μέσο όρο πάνω από 1.000 δολάρια τη νύχτα της έκλειψης, σημειώνοντας αύξηση άνω του 140% σε σύγκριση με την ίδια ημερομηνία το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Lighthouse.

Στη βόρεια Ισπανία, οι τιμές στην Κορούνια υπερδιπλασιάστηκαν. Στο Μπιλμπάο και στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα αυξήθηκαν κατά 59% και 31%, αντίστοιχα. Στη Μαγιόρκα, όπου η έκλειψη ήταν ορατή χαμηλά στον ορίζοντα κατά τη δύση του Ηλίου, οι τιμές αυξήθηκαν κατά περίπου 20%.

Πανικός και πληρότητα παντού για την έκλειψη ηλίου

Τα στοιχεία του Hotels.com έδειξαν ότι οι αναζητήσεις για καταλύματα αυξήθηκαν κατά 245% σε ετήσια βάση στους προορισμούς που βρίσκονταν στη ζώνη της ολικότητας.

Η μεγαλύτερη αύξηση της ζήτησης καταγράφηκε στη Βαλένθια, τη Μαγιόρκα και το Ρέικιαβικ, όπου οι μέσες ημερήσιες τιμές διαμορφώθηκαν περίπου στα 285, 405 και 610 δολάρια, αντίστοιχα.

Η ζήτηση αυξήθηκε σημαντικά και στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Οι τιμές σε πλατφόρμες τύπου Airbnb αυξήθηκαν κατά 53,7% σε ετήσια βάση για ακίνητα στην Ισλανδία, στις περιοχές που βρίσκονταν στη ζώνη της έκλειψης, σύμφωνα με την εταιρεία αναλύσεων AirDNA.

Στην Ισπανία, όπου υπάρχει πολύ μεγαλύτερη προσφορά καταλυμάτων, οι τιμές εντός της ζώνης ολικότητας αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 15,8%.

Αεροπορικές εταιρείες και κρουαζιέρες επωφελήθηκαν

Οι αεροπορικές εταιρείες κινήθηκαν γρήγορα για να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση. Η Icelandair πρόσθεσε πτήσεις, ιδιαίτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και λειτούργησε με «πλήρη δυναμικότητα αιχμής», σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο Μπόγκι Νιλς Μπόγκασον.

Η ανταγωνίστρια Delta πρόσθεσε επίσης πτήσεις από τη Νέα Υόρκη προς το Ρέικιαβικ. Ο Μπόγκασον είχε αναφέρει ότι η εταιρεία έδωσε προτεραιότητα στις συνδέσεις με τη Βόρεια Αμερική, όπου το ενδιαφέρον για την έκλειψη ήταν ιδιαίτερα έντονο.

Η τουριστική έξαρση δεν περιορίστηκε στη στεριά.  Εταιρείες κρουαζιέρας, είχαν διαφημίσει .. sold out κρουαζιέρες για την παρατήρηση της έκλειψης στα ανοικτά των ακτών της Ισπανίας και της Ισλανδίας.

Οι προγραμματισμένες αεροπορικές θέσεις για την εβδομάδα της έκλειψης αυξήθηκαν κατά 7,9% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, ενώ οι κρατήσεις ξενοδοχείων για τον Αύγουστο του 2026 αυξήθηκαν κατά 17,8% σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2025.

Η Ισπανία μετρά τα κέρδη

Η ισπανική κυβέρνηση, με τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ επικεφαλής ειδικής επιτροπής για τις Τρεις Εκλείψεις, είχε ήδη υπολογίσει τον οικονομικό αντίκτυπο του φαινομένου.

Μελέτη που παρουσιάστηκε από το υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Επιχειρήσεων εκτίμησε ότι η έκλειψη θα προσέφερε καθαρή οικονομική συνεισφορά 347,6 εκατ. ευρώ στην ισπανική οικονομία.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η έκλειψη αναμενόταν να προσελκύσει 446.700 τουρίστες κατά την εβδομάδα αναφοράς, από τις 10 έως τις 16 Αυγούστου, σε 36 επαρχίες που βρίσκονταν στη ζώνη της ολικότητας και στις γειτονικές περιοχές ενδιαφέροντος.

Οι πρόσθετες τουριστικές δαπάνες υπολογίζονταν σε 342,19 εκατ. ευρώ. Η μελέτη υπογράμμιζε ότι οι περιοχές που επηρεάζονταν από την έκλειψη διέθεταν επαρκή δυναμικότητα για να καλύψουν την επιπλέον ζήτηση, με περισσότερες από ένα εκατομμύριο διαθέσιμες θέσεις διαμονής σε ξενοδοχεία, διαμερίσματα, κάμπινγκ, αγροτουριστικά καταλύματα και τουριστικές μισθώσεις.

Μέρος αυτής της ζήτησης κατευθύνθηκε σε περιοχές της Ισπανίας που σπάνια βρίσκονται στο επίκεντρο του τουρισμού, μεταξύ άλλων στο αραιοκατοικημένο εσωτερικό της χώρας, το οποίο είναι γνωστό ως «άδεια Ισπανία» (Empty Spain).

Έτσι, η έκλειψη συνέβαλε στην κατεύθυνση ταξιδιωτών μακριά από τους παραδοσιακά δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς των νότιων ακτών. Η έκλειψη προσέφερε επίσης μια προσωρινή ανάσα στις ισπανικές ακτές, οι οποίες είχαν πληγεί από μερικές από τις χειρότερες πυρκαγιές των τελευταίων 30 ετών. Σε τμήματα της Αραγονίας εξακολουθούσαν να ισχύουν έκτακτοι περιορισμοί στην κυκλοφορία οχημάτων, ενώ ορισμένα φυσικά πάρκα στη Βαλένθια παρέμεναν κλειστά.

Τα σύννεφα παρέμειναν ο μεγάλος άγνωστος

Η παρακολούθηση της έκλειψης δεν ήταν, ωστόσο, χωρίς ρίσκο.
Οι τουρίστες, ιδιαίτερα όσοι επέλεξαν την Ισλανδία, αντιμετώπισαν τον κίνδυνο της νεφοκάλυψης, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει δραματικά την ορατότητα του φαινομένου.

Στην περίπτωση πυκνών νεφών, τα αποτελέσματα μιας έκλειψης περιορίζονται ουσιαστικά στο γενικό σκοτάδι που επικρατεί στην ατμόσφαιρα.
Υπεύθυνοι τουρισμού είχαν δηλώσει πριν από την έκλειψη ότι η πρόγνωση για το Ρέικιαβικ ήταν ιδανική, με μόνο ελαφριά νεφοκάλυψη. Οι περισσότεροι πελάτες του Κόνολι παρακολούθησαν την έκλειψη από τη χερσόνησο Ρέικιανες, αφού προηγουμένως εξερεύνησαν την ηφαιστειακή περιοχή.
Ακόμη και στο χειρότερο σενάριο, εάν τα σύννεφα έκρυβαν την έκλειψη, «θα είχαν άλλες δραστηριότητες, οπότε το ταξίδι και πάλι θα άξιζε», σύμφωνα με τους ίδιους.

Τελικά, εκατομμύρια άνθρωποι σε Ισπανία και άλλες περιοχές της Ευρώπης κατάφεραν να παρακολουθήσουν το σπάνιο φαινόμενο, με τις εικόνες από την ολική έκλειψη να κάνουν τον γύρο του κόσμου.

Ο επόμενος προορισμός: Λούξορ

Οι ταξιδιωτικοί πράκτορες κοιτάζουν ήδη προς την επόμενη μεγάλη ευκαιρία.
Οι κρατήσεις αυξάνονται γρήγορα, ιδιαίτερα στην αιγυπτιακή πόλη Λούξορ, για την επόμενη μεγάλη ηλιακή έκλειψη. Η επόμενη ολική έκλειψη Ηλίου που θα είναι ορατή από την Ισπανία θα πραγματοποιηθεί στις 2 Αυγούστου 2027, με τη ζώνη ολικότητας να περνά και από τη βόρεια Αφρική και την Αίγυπτο.

Η έκλειψη του 2027 αναμένεται ήδη να αποτελέσει νέο μεγάλο στοίχημα για τον αστροτουρισμό, καθώς οι ταξιδιώτες που έζησαν το φαινόμενο της 12ης Αυγούστου στρέφουν πλέον το βλέμμα τους στην επόμενη ευκαιρία.
Για τους λάτρεις των εκλείψεων, το ταξίδι συνεχίζεται…

«Mε χαρά υποδέχομαι τις σημερινές αποφάσεις για τις οποίες επένδυσα πολύ προσωπικό αγώνα. Ας είναι αυτές οι αποφάσεις ένα μήνυμα που εμπεδώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη και στο ιδανικό μιας παιδείας υψηλού επιπέδου για τα Ελληνόπουλα».

Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτι χαρακτήρισε “απαράδεκτη” την επίσκεψη του Ρώσου ηγέτη στο νησί Ιτουρούπ και δήλωσε ότι αυτό το έδαφος «είναι εγγενώς ιαπωνικό». Οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ιαπωνίας επισκιάζονται από την απουσία συνθήκης ειρήνης λόγω διαφωνιών για την κυριαρχία στις Κουρίλες Νήσους. Τα νότια νησιά περιἠλθαν στην τότε ΕΣΣΔ ως αποτέλεσμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και η Μόσχα δηλώνει οτι η κυριαρχία της εκεί δεν είναι προς διαπραγμάτευση, παρότι η Ιαπωνία επιμένει να αποκαλεί τα νησιά «βόρεια εδάφη». Νωρίτερα, ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να αναζητήσει λύσεις για να υπάρξει συνθήκη ειρήνης με την Ιαπωνία, αλλά ήταν σαφής οτι αυτά τα εδάφη κατοχυρώθηκαν στη Ρωσία με την ήττα της Ιαπωνίας στον  Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Αυτού του είδους η διπλωματική δραστηριότητα της Ιαπωνίας για τις Κουρίλες νήσους δεν οδηγεί πουθενά και τα νησιά θα παραμείνουν ρωσικά», δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Αλεξάντερ Γκρούσκο στο περιθώριο του φόρουμ για την Αρκτική.

Τον Ιανουάριο του 2024 ο Πούτιν είχε δηλώσει ότι σκοπεύει να επισκεφθεί τις Κουρίλες Νήσους και η η ιαπωνική κυβέρνηση τότε αντέδρασε λέγοντας ότι «αυτό θα επηρέαζε αρνητικά τις διμερείς σχέσεις». Ο πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας δήλωσε:

«Η Ρωσία ήταν έτοιμη να αναζητήσει λύση για τη σύναψη συνθήκης ειρήνης με την Ιαπωνία, αλλά υπενθυμίζω ότι η ΕΣΣΔ στα μέσα της δεκαετίας του 1950 υπέγραψε μια δήλωση με την Ιαπωνία, η οποία άνοιξε τον δρόμο για μια συνθήκη ειρήνης. Η Ιαπωνία την συνυπέγραψε, αλλά στη συνέχεια την εγκατέλειψε.»

Όταν το 2022 η Ιαπωνία εντάχθηκε στις αντιρωσικές κυρώσεις,  το ρωσικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε ότι «ως απάντηση στα εχθρικά βήματα, αρνούμαστε να διαπραγματευθούμε με την Ιαπωνία συνθήκη ειρήνης, σταματούν τα ταξίδια χωρίς βίζα των Ιαπώνων πολιτών στις νότιες Κουρίλες Νήσους και η Ρωσία αποσύρεται από τον διάλογο για την καθιέρωση κοινών οικονομικών δραστηριοτήτων στις νότιες Κουρίλες. Το Τόκιο λαμβάνει μέτρα που αποσκοπούν στην υπονόμευση της εθνικής ασφάλειας της Ρωσίας συμμετέχοντας στις προσπάθειες της Δύσης να συνδράμει την  Ουκρανία». Η Ρωσία έχει ενοχληθεί και από το γεγονός ότι συμμετέχει ιαπωνική εταιρεία στην παραγωγή drones στην Ουκρανία.

Μέτωπο και ειρήνη

Σύμφωνα με ανακοίνωση του ρωσικού υπουργείου Άμυνας «απελευθερώθηκε το χωριό Πετρόφκα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονιέτσκ» και «ο ουκρανικός στρατός προσπαθεί να μεταφέρει μονάδες στο μέτωπο λόγω πολλών απωλειών». Επίσης αναφέρει ότι «καταρρίφθηκαν 1.150 ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τρεις HIMARS πολλαπλής εκτόξευσης που παράγονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Οσον αφορά την φερόμενη πρόταση ειρήνευσης που εκπόνησαν Ουκρανοί και Αμερικανοί, ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ, ερωτώμενος σχετικά απάντησε ότι «η ρωσική πλευρά δεν γνωρίζει τις προτάσεις του Βλαντιμίρ Ζελένσκι για τον τερματισμό της ουκρανικής σύγκρουσης, οι Αμερικανοί δεν μετέφεραν τίποτα στη Μόσχα μέσω διπλωματικών διαύλων».

Ένας ακόμη Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τις πληροφορίες για απειλές κατά της ζωής του Τραμπ ως «προερχόμενες από το Ισραήλ, όχι από τις ΗΠΑ» και αξιολογημένες με «χαμηλό βαθμό βεβαιότητας». Οι αμφιβολίες που υπήρχαν σε τμήματα του αμερικανικού μηχανισμού πληροφοριών σχετικά με το κατά πόσο υπήρχε άμεση απειλή κατά του προέδρου προσθέτουν μια νέα διάσταση στην απόφαση του Λευκού Οίκου να αποκρύψει την πραγματική τοποθεσία του Τραμπ κατά την αναχώρησή του από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 8 Ιουλίου.

Όπως είχε αποκαλύψει η Washington Post, ο Τραμπ επιβιβάστηκε μπροστά στις κάμερες στο παλαιότερο Air Force One. Στη συνέχεια, όμως, απομακρύνθηκε κρυφά μέσω οχήματος τροφοδοσίας του αεροδρομίου και μεταφέρθηκε σε ένα C-32A της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας, με το οποίο πέταξε μαζί με λίγους στενούς συνεργάτες του προς τη Βρετανία.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε ευθέως σε ερωτήματα σχετικά με το περιεχόμενο των πληροφοριών που είχαν λάβει οι ΗΠΑ ούτε για τον τρόπο με τον οποίο αυτές είχαν αξιολογηθεί από τις αμερικανικές υπηρεσίες. «Όπως έχει δηλώσει ο πρόεδρος, έχει αντιμετωπίσει πολυάριθμες απειλές κατά της ζωής του, συμπεριλαμβανομένων απειλών από το Ιράν, και λαμβάνεται κάθε μέτρο για να διασφαλιστεί η ασφάλειά του», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος. «Βασική αποστολή της Secret Service είναι η προστασία του προέδρου και αυτό πέτυχε».

Παρά τις επιφυλάξεις για την αξιοπιστία των πληροφοριών, ο Λευκός Οίκος και η Secret Service φαίνεται ότι αποφάσισαν πως δεν υπήρχε περιθώριο να αναλάβουν οποιοδήποτε ρίσκο. Οι απειλές του Ιράν για τη δολοφονία του Τραμπ και άλλων υψηλόβαθμων Αμερικανών αξιωματούχων αποτελούν σοβαρό ζήτημα ασφαλείας για την Ουάσινγκτον από το 2020, όταν οι ΗΠΑ σκότωσαν τον Κασέμ Σουλεϊμανί, επικεφαλής της επίλεκτης Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης.

Οι ανησυχίες εντάθηκαν ακόμη περισσότερο μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεϊ τον Φεβρουάριο, μαζί με δεκάδες ακόμη κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους, κατά την έναρξη του πολέμου. Ο Τραμπ έχει γίνει στόχος τριών γνωστών σχεδίων δολοφονίας από την προεκλογική εκστρατεία του 2024, χωρίς ωστόσο να έχει προκύψει γνωστή σύνδεση μεταξύ των δραστών ή υπόπτων αυτών των υποθέσεων και του Ιράν.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η περίπλοκη επιχείρηση της Secret Service στην Άγκυρα οργανώθηκε με γνώμονα τη μέγιστη δυνατή προφύλαξη, παρά τα ερωτήματα γύρω από τις ισραηλινές πληροφορίες. «Η Secret Service είχε τρεις περιπτώσεις κατά τις οποίες φτάσαμε πολύ κοντά με αυτόν τον πρόεδρο, οπότε δεν παίρνει κανένα ρίσκο», ανέφερε. «Έκαναν αυτό που έπρεπε να κάνουν». Η Wall Street Journal είχε αναφέρει πρώτη τον περασμένο μήνα ότι το Ισραήλ είχε μοιραστεί με την αμερικανική κυβέρνηση πληροφορίες για την ιρανική απειλή.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που αποκαλύπτει η Washington Post είναι ότι το C-32A που μετέφερε μυστικά τον Τραμπ από την Άγκυρα στην αεροπορική βάση Mildenhall στη Βρετανία συνοδευόταν από μαχητικά F-16, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλο υλικό που εξέτασε η εφημερίδα.

Ο ίδιος ο Τραμπ, στις πρώτες δημόσιες δηλώσεις του για τη μυστική επιχείρηση, ανέφερε ότι η απόφαση να ταξιδέψει με διαφορετικό αεροσκάφος ελήφθη από τη Secret Service. «Εξαρτάται πραγματικά από τη Secret Service. Εγώ απλώς ακολουθώ αυτό που θέλουν να κάνουν», είπε στους δημοσιογράφους. «Ήθελαν να πάω με διαφορετική πτήση, διαφορετικό αεροπλάνο, με την ίδια ασφάλεια… Κάνω ό,τι μου λένε».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτιμήσεις ορισμένων Αμερικανών αξιωματούχων ότι η προειδοποίηση του Ισραήλ ενδεχομένως δεν είχε αποκλειστικό στόχο την ενημέρωση της Ουάσινγκτον για έναν κίνδυνο. Νυν και πρώην Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσαν στην Washington Post ότι ορισμένα στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών εξέλαβαν την ισραηλινή προειδοποίηση ως προσπάθεια που αποσκοπούσε περισσότερο στο να επηρεάσει τις αποφάσεις του Τραμπ και την αμερικανική πολιτική στην περιοχή.

Το Ισραήλ θεωρεί το Ιράν μακράν τη σοβαρότερη άμεση απειλή για την ασφάλειά του. Παράλληλα, όμως, αντιμετωπίζει την Τουρκία ως απειλή μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και φέρεται να ανησυχεί για τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Άγκυρας, η οποία ενισχύεται από την προσωπική σχέση του Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Πρώην Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη προειδοποίηση εντασσόταν σε ένα ευρύτερο μοτίβο ισραηλινών πληροφοριών που, κατά την εκτίμηση ορισμένων Αμερικανών αξιωματούχων, έχουν στόχο τόσο να επηρεάσουν τις προεδρικές αποφάσεις όσο και να ενημερώσουν γι’ αυτές.

Ένα ακόμη στοιχείο που ενισχύει τα ερωτήματα για το πόσο άμεση θεωρούνταν η απειλή αφορά τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Σύμφωνα με πρώην Αμερικανό αξιωματούχο, ο Ρούμπιο είχε ενημερωθεί τόσο για τις ισραηλινές πληροφορίες περί απειλής όσο και για το σχέδιο παραπλάνησης της Secret Service. Παρ’ όλα αυτά, επέλεξε να επιβιβαστεί στο παλαιότερο Air Force One, το οποίο, εάν το ιρανικό σχέδιο ήταν πραγματικό, θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο.

Άλλος Αμερικανός αξιωματούχος που γνώριζε τις συζητήσεις για την ασφάλεια εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για τη σοβαρότητα της απειλής, επισημαίνοντας ότι δεκάδες χιλιάδες μέλη των τουρκικών δυνάμεων ασφαλείας είχαν κινητοποιηθεί για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ.

Οι Δημοκρατικοί ζητούν πλέον από την κυβέρνηση περισσότερες διευκρινίσεις για την πρωτοφανή επιχείρηση παραπλάνησης. «Με ενδιαφέρει πολύ να μάθω σε ποιον βαθμό οι πληροφορίες που παρείχε το Ισραήλ ήταν όχι μόνο αξιόπιστες αλλά και ανεξάρτητα επαληθεύσιμες», δήλωσε στην Washington Post ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν. «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το Ιράν θα ήθελε να δει τον πρόεδρο νεκρό, αλλά όλο αυτό μοιάζει κάπως εξωπραγματικό».

Από το 1884, όταν άρχισε η σύνδεσή του με το Υπουργείο Ναυτικών, μέχρι σήμερα, το συγκρότημα παρέμεινε συνδεδεμένο με το Πολεμικό Ναυτικό, παρά τις αλλαγές στην οργανωτική δομή και τη μεταφορά του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού στο στρατόπεδο Παπάγου. Αυτό και μόνο αποτελεί μια εξαιρετική περίπτωση θεσμικής συνέχειας.

Το υπουργείο Ναυτικών έζησε την ιστορία

Στους χώρους του εργάστηκαν γενιές αξιωματικών και πολιτικών υπαλλήλων. Από εκεί οργανώθηκαν υπηρεσίες, αντιμετωπίστηκαν κρίσεις και λήφθηκαν αποφάσεις που συνδέθηκαν με την άμυνα και την ασφάλεια της χώρας. Η σχέση του κτηρίου με την ελληνική ιστορία είναι ακόμη βαθύτερη. Το 1877, πριν ακόμη από την έναρξη της μακράς περιόδου της λειτουργίας του ως διοικητικού κέντρου του Ναυτικού, η σορός του Κωνσταντίνου Κανάρη τέθηκε εκεί σε λαϊκό προσκύνημα, στο Υπουργείο Ναυτικών, στην οδό Παπαρρηγοπούλου.

Λίγες δεκαετίες αργότερα, το 1913, εκεί γιορτάσθηκε η νικηφόρα κατάληξη των Βαλκανικών Πολέμων. Αλλά η ιστορία ενός κτηρίου δεν αποτελείται μόνο από τα γεγονότα που καταγράφονται στα βιβλία. Υπάρχει και η καθημερινή μνήμη των ανθρώπων. Για πολλές δεκαετίες, οι δύο μεγάλοι πίνακες ανακοινώσεων δίπλα στην είσοδο της οδού Παπαρρηγοπούλου αποτελούσαν σημείο αγωνίας για χιλιάδες νέους και τις οικογένειές τους.

Εκεί αναρτώνταν αποτελέσματα εξετάσεων για σχολές και υπηρεσίες του Πολεμικού Ναυτικού. Οι υποψήφιοι επέστρεφαν στο κτήριο μετά τις εξετάσεις για να πληροφορηθούν την έκβαση της προσπάθειάς τους. Η εικόνα αυτή συνδέει το κτήριο όχι μόνο με την ιστορία του θεσμού, αλλά και με τις προσωπικές ιστορίες χιλιάδων ανθρώπων.

Το καταφύγιο κάτω από το κτήριο

Ίσως το λιγότερο γνωστό, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό, στοιχείο του συγκροτήματος βρίσκεται κάτω από τη γη. Πρόκειται για το πολεμικό καταφύγιο που δημιουργήθηκε κατά την προπολεμική περίοδο, στο πλαίσιο της προετοιμασίας της χώρας για την αντιμετώπιση αεροπορικών επιθέσεων. Οι εργασίες και οι σχετικές μελέτες ανάγονται στα έτη 1936-1937, ενώ το καταφύγιο ολοκληρώθηκε ουσιαστικά στις αρχές του 1938.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι βαριές θωρακισμένες πόρτες του, οι οποίες προήλθαν από το παροπλισμένο θωρηκτό “Λήμνος”. Το καταφύγιο, όμως, δεν αποτελεί απλώς ένα κατάλοιπο της προπολεμικής περιόδου. Σύμφωνα με προσωπική μαρτυρία του Αντιναυάρχου ε.α. Νικολάου Μανταδάκη, κατά την περίοδο λειτουργίας του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού στο συγκρότημα ο υπόγειος χώρος χρησιμοποιήθηκε ως Θάλαμος Επιχειρήσεων του ΓΕΝ. Ο ίδιος, είχε συμμετάσχει από εκεί σε μεγάλης κλίμακας ασκήσεις που διευθύνονταν από το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.

Έτσι, ο χώρος που είχε κατασκευαστεί για την προστασία του Ναυτικού σε περίπτωση πολέμου απέκτησε στη συνέχεια και πραγματική επιχειρησιακή λειτουργία. Αυτό προσθέτει μία ακόμη σελίδα στην ιστορία του κτηρίου.

Αξιοποίηση και εμπορική εκμετάλλευση

Η δημόσια περιουσία ασφαλώς πρέπει να αξιοποιείται. Το ερώτημα όμως είναι τι σημαίνει αξιοποίηση στην περίπτωση ενός ακινήτου με τέτοια ιστορική και θεσμική αξία. Η οικονομική απόδοση δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο. Υπάρχει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την ίδια τη ναυτική μας ιστορία: το θωρηκτό Γ. Αβέρωφ.

Θα μπορούσε, από μια αυστηρά οικονομική οπτική, να είχε αντιμετωπισθεί ως παλαιό πολεμικό υλικό. Η Πολιτεία επέλεξε όμως να το διατηρήσει ως πλωτό μουσείο. Σήμερα το “Αβέρωφ” δεν είναι απλώς ένα διατηρημένο πολεμικό πλοίο. Είναι ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, εκπαίδευσης και μνήμης. Γιατί να μην μπορεί να εφαρμοστεί η ίδια λογική και σε ένα ιστορικό κτήριο που συνδέθηκε επί περισσότερο από έναν αιώνα με το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό;

Μια διαφορετική μορφή αξιοποίησης

Για τον λόγο αυτό προτάθηκε στην Πολιτεία να εξετάσει μια διαφορετική λύση: τη δημιουργία στο ιστορικό συγκρότημα ενός Εθνικού Κέντρου Ναυτικής Ιστορίας, Παράδοσης και Πολιτισμού.

Δεν πρόκειται για πρόταση διατήρησης ενός κλειστού ή ανενεργού κτηρίου. Το αντίθετο. Ένα τέτοιο Κέντρο θα μπορούσε να συνδυάζει την ιστορική έρευνα, τις εκθέσεις, την εκπαίδευση, τις επιστημονικές εκδηλώσεις, την ψηφιοποίηση και ανάδειξη αρχείων, καθώς και την παρουσίαση της ιστορίας του Ελληνικού Ναυτικού στο ευρύ κοινό.

Παράλληλα, η διατήρηση της παρουσίας υπηρεσιών του Πολεμικού Ναυτικού και της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού θα εξασφάλιζε ότι το κτήριο δεν θα μετατραπεί σε ένα αποκομμένο “μουσειακό κέλυφος”, αλλά θα εξακολουθήσει να αποτελεί ζωντανό τμήμα της ναυτικής κοινότητας.

Αλλες χώρες αξιοποίησαν το παρελθόν τους

Η πρόταση αυτή δεν αντιτίθεται στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας. Προτείνει μια διαφορετική μορφή αξιοποίησης, στην οποία η ιστορική αξία αποτελεί πλεονέκτημα και όχι εμπόδιο. Η ιστορική εμπειρία άλλων χωρών δείχνει ότι αυτό είναι απολύτως εφικτό. Από το “Admiralty” στο Λονδίνο και το “Hôtel de la Marine” στο Παρίσι έως τα αμερικανικά ναυτικά πανδοχεία, μνημεία και μουσεία, η ιστορική ναυτική κληρονομιά αντιμετωπίζεται ως δημόσιο πολιτιστικό κεφάλαιο.

Η Ελλάδα, μια χώρα με μία από τις σημαντικότερες ναυτικές παραδόσεις στον κόσμο και με μια από τις ισχυρότερες εμπορικές ναυτιλίες της εποχής μας, δεν διαθέτει ακόμη έναν αντίστοιχο εθνικό θεσμό που να συγκεντρώνει αυτή τη λειτουργία. Ίσως, λοιπόν, το ιστορικό κτήριο της Κλαυθμώνος να προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία. Δεν είναι απλώς ένα ακίνητο που πρέπει να αξιοποιηθεί. Είναι ένας αυθεντικός τόπος της ιστορίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Η οικονομική αξιοποίηση και η προστασία της ιστορικής μνήμης δεν είναι υποχρεωτικά αντίθετοι στόχοι.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα επιλέξουμε να δούμε το κτήριο μόνο ως ακίνητο ή αν θα αναγνωρίσουμε την πολύ μεγαλύτερη αξία που μπορεί να αποκτήσει, όταν η ιστορία του μετατραπεί σε ζωντανό δημόσιο αγαθό. Η ανοικτή επιστολή που απηύθυνα στις 9 Αυγούστου προς τον Πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς ζητεί ακριβώς αυτό: πριν ληφθεί οριστικά οποιαδήποτε απόφαση για τη νέα χρήση του κτηρίου, να εξεταστεί σοβαρά η δυνατότητα δημιουργίας εκεί του Εθνικού Κέντρου Ναυτικής Ιστορίας, Παράδοσης και Πολιτισμού. Γιατί ορισμένα κτήρια μπορούν να αλλάξουν χρήση. Η ιστορία τους, όμως, δεν μπορεί να μεταφερθεί αλλού.

Όταν ολοκληρώθηκε η Αμερικανική Επανάσταση, οι δεκατρείς Πολιτείες είχαν αποκτήσει την ανεξαρτησία τους, όχι όμως και πραγματική ενότητα. Κάθε Πολιτεία είχε τα δικά της χρέη, τη δική της οικονομική πολιτική και τις δικές της προτεραιότητες. Η νέα ομοσπονδιακή κυβέρνηση ήταν ακόμη αδύναμη και πολλοί αμφέβαλλαν αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξελίσσονταν ποτέ σε πραγματικό κράτος ή θα κατέληγαν σε μια χαλαρή συνομοσπονδία, ευάλωτη στις εσωτερικές αντιθέσεις και στις εξωτερικές πιέσεις.

Ο πρώτος υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Alexander Hamilton, αντιλήφθηκε ότι το πρόβλημα δεν ήταν απλώς οικονομικό. Ήταν βαθύτατα πολιτικό. Η πρότασή του ήταν επαναστατική: η ομοσπονδιακή κυβέρνηση να αναλάβει τα χρέη όλων των Πολιτειών που είχαν δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια της Επανάστασης. Με τον τρόπο αυτό, το δημόσιο χρέος θα γινόταν κοινό.

Οι πιστωτές δεν θα είχαν πλέον συμφέρον μόνο από την οικονομική ευημερία της Βιρτζίνια ή της Μασαχουσέτης, αλλά από τη σταθερότητα και την αξιοπιστία ολόκληρης της Αμερικανικής Ομοσπονδίας. Το κοινό χρέος δημιουργούσε κοινό συμφέρον και το κοινό συμφέρον δημιουργούσε πολιτική ενότητα.

Η απόφαση εκείνη δεν ήταν καθόλου αυτονόητη. Προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλές Πολιτείες θεωρούσαν άδικο να επωμιστούν χρέη άλλων. Ωστόσο, ο Hamilton κατάφερε να επιβάλει την αντίληψη ότι η δημιουργία ενός πραγματικού κράτους απαιτούσε κοινή δημοσιονομική ευθύνη. Η οικονομία έγινε εργαλείο πολιτικής ενοποίησης. Δεν είναι υπερβολή να υποστηρίξει κανείς ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ενώθηκαν μόνο μέσω του Συντάγματος, αλλά και μέσω του κοινού δημόσιου χρέους.

Κοινό χρέος: αιτία διαφωνίας στην Ευρώπη

Διακόσια και πλέον χρόνια αργότερα, η Ευρώπη βρέθηκε μπροστά σε ένα ανάλογο ιστορικό σταυροδρόμι. Η ελληνική κρίση χρέους δεν αφορούσε αποκλειστικά την Ελλάδα. Αποκάλυψε τις εγγενείς αδυναμίες της Ευρωζώνης: κοινό νόμισμα χωρίς κοινή δημοσιονομική πολιτική, κοινή νομισματική αρχή χωρίς κοινό υπουργείο Οικονομικών και ενιαία αγορά χωρίς πραγματική πολιτική ένωση.

Η επιλογή που κυριάρχησε υπό την καθοριστική επιρροή του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ήταν διαφορετική από εκείνη του Hamilton. Η βασική αρχή ήταν ότι κάθε κράτος παραμένει αποκλειστικά υπεύθυνο για τα χρέη του. Η αμοιβαιοποίηση του χρέους απορρίφθηκε, ενώ η δημοσιονομική πειθαρχία και οι αυστηροί όροι χρηματοδότησης αποτέλεσαν τον πυρήνα της ευρωπαϊκής απάντησης στην κρίση. Τα προγράμματα διάσωσης συνοδεύτηκαν από εκτεταμένη επιτήρηση, μεταρρυθμίσεις και λιτότητα, με στόχο την αποκατάσταση της αξιοπιστίας των δημόσιων οικονομικών.

Η επιλογή αυτή είχε τη δική της λογική. Η γερμανική πλευρά φοβόταν ότι η κοινή ανάληψη των χρεών θα δημιουργούσε κίνητρα δημοσιονομικής χαλάρωσης και θα μετέφερε το κόστος των επιλογών μιας χώρας στους φορολογουμένους μιας άλλης. Ωστόσο, η πολιτική αυτή είχε και σημαντικές πολιτικές συνέπειες. Αντί να ενισχυθεί η αίσθηση κοινής ευθύνης, εδραιώθηκε η διάκριση μεταξύ “δανειστών” και “οφειλετών”, μεταξύ “ενάρετου Βορρά” και “απείθαρχου Νότου”. Η οικονομική κρίση μετατράπηκε σταδιακά και σε κρίση αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Από εκείνο το σημείο και μετά, οι φυγόκεντρες τάσεις μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έγιναν περισσότερο ορατές. Η άνοδος ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων, η επιδείνωση των σχέσεων ανάμεσα σε αρκετές κυβερνήσεις και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, αλλά και το Brexit, ανέδειξαν ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν ήταν πλέον μια γραμμική και αδιαμφισβήτητη διαδικασία. Προφανώς, τα φαινόμενα αυτά δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στην ελληνική κρίση ή στις επιλογές του Σόιμπλε . Ωστόσο, η κρίση εκείνης της περιόδου αποτέλεσε ένα σημείο καμπής, κατά το οποίο οι διαφορετικές αντιλήψεις για το μέλλον της Ευρώπης ήρθαν στο προσκήνιο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι αρκετοί διακεκριμένοι οικονομολόγοι και πολιτικοί αναλυτές μίλησαν για το χαμένο “Hamiltonian Moment” της Ευρώπης. Με τον όρο αυτό περιέγραψαν την ευκαιρία που είχε η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε βαθύτερη δημοσιονομική ολοκλήρωση μέσω κοινής έκδοσης χρέους και ισχυρότερων κοινών δημοσιονομικών θεσμών. Κατά την άποψή τους, η ελληνική κρίση θα μπορούσε να αποτελέσει για την Ευρώπη ό,τι υπήρξε ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες: την αφορμή για τη μετάβαση από μια ένωση κρατών σε μια πραγματική Πολιτική Ένωση.

Η Ευρώπη έκανε το πρώτο βήμα, αλλά όχι το άλμα

Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι η πανδημία του κορωνοϊού οδήγησε αργότερα σε μια σημαντική, αν και περιορισμένη, μεταβολή. Η δημιουργία του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης χρηματοδοτήθηκε μέσω κοινής έκδοσης χρέους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γεγονός που αρκετοί χαρακτήρισαν ως ένα καθυστερημένο και μερικό “Hamiltonian Moment”. Ωστόσο, η επιλογή αυτή είχε έκτακτο χαρακτήρα και δεν συνοδεύτηκε από τη δημιουργία μόνιμης δημοσιονομικής ένωσης ή ενός πραγματικού ευρωπαϊκού υπουργείου Οικονομικών.

Η σύγκριση μεταξύ Hamilton και Σόιμπλε δεν αφορά επομένως μόνο δύο υπουργούς Οικονομικών. Αφορά δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη φύση της πολιτικής ενοποίησης. Ο Hamilton πίστευε ότι η κοινή ευθύνη δημιουργεί κοινό μέλλον. Ο Σόιμπλε έδινε προτεραιότητα στην εθνική ευθύνη ως προϋπόθεση σταθερότητας. Η πρώτη αντίληψη επιδίωκε να οικοδομήσει την ενότητα μέσω της αμοιβαίας δέσμευσης. Η δεύτερη επεδίωκε να προστατεύσει τη σταθερότητα μέσω της αυστηρής τήρησης των κανόνων.

Το ποια από τις δύο προσεγγίσεις είναι ιστορικά δικαιότερη θα συνεχίσει να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης. Εκείνο όμως που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αναζητά την ισορροπία ανάμεσα στην εθνική κυριαρχία και στην κοινή πολιτική ευθύνη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έλυσαν αυτό το δίλημμα ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα. Η Ευρώπη εξακολουθεί να το αντιμετωπίζει στον 21ο.

Για την υπόθεση έχει σχηματιστεί δικογραφία προκειμένου να διερευνηθούν τα ακριβή αίτια και οι συνθήκες του τραγικού περιστατικού. Στο μικροσκόπιο μπαίνει πλέον η ηλεκτρολογική εγκατάσταση του σπιτιού, προκειμένου να διαπιστωθεί αν τηρούνταν όλες οι προβλεπόμενες προδιαγραφές ασφαλείας, αν υπήρχε κάποια βλάβη ή διαρροή ρεύματος και, κυρίως, αν προκύπτουν ευθύνες για τον θάνατο του 17χρονου.

Αλλά δεν είναι αυτό που εννοεί στις δηλώσεις του ο Τουφάν Έρχιουρμαν. Αυτό που υποστηρίζει είναι πώς ο ίδιος, το κατοχικό καθεστώς, πράττουν ό,τι εξυπηρετεί την Τουρκία. Γνωρίζει δε πως η Τουρκία δεν είναι το ίδιο με τις άλλες δυο εγγυήτριες δυνάμεις, την Ελλάδα και τη Βρετανία. Πρωτίστως με την Ελλάδα.

Στη συνέντευξή του, που δόθηκε με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 9,5 μηνών(!), από τότε που ανέλαβε εγκάθετος της Τουρκίας στα κατεχόμενα, ρωτήθηκε για το μοντέλο λύσης του Κυπριακού. Ο κ. Έρχιουρμαν είπε ότι «δεν πρέπει να συζητούμε το όνομα του μοντέλου, αλλά το περιεχόμενο, τη μεταβατική περίοδο και τα βήματα που θα διευκολύνουν τη ζωή των κοινοτήτων». Και ενώ κι αυτή η τοποθέτησή του έχει μια πολιτική εξήγηση, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: Ο Έρχιουρμαν αποφεύγει να αναφερθεί στο μοντέλο λύσης καθώς δεν το επιτρέπει τούτο η Άγκυρα. Δεν αναφέρεται σε λύση “δυο κράτη”, γιατί σκέφτεται το κομματικό του ακροατήριο. Δεν αναφέρεται σε ομοσπονδία γιατί θα προκαλέσει τούτο την αντίδραση της Άγκυρας. Και δεν θα είναι απλώς αντίδραση…

Βολές Έρχιουρμαν κατά Χριστοδουλίδη!

Δεν απέφυγε, πάντως, να κατηγορήσει και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, τόσο για τα ΜΟΕ, τη διάνοιξη οδοφραγμάτων και την αποναρκοθέτηση. Επί τούτου είπε ψέματα, υποστηρίζοντας πως ο Πρόεδρος τούμπαρε την συμφωνία ενώ είναι γνωστό ότι αυτός απέρριψε την πρόταση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνι Γκουτέρες.

Μάλιστα αρχικά- στο δείπνο- την αποδέχθηκε ενώ την επόμενη ημέρα, το πήρε πίσω! Αναφερόμενος σε δηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας για το θέμα των συλλήψεων για σφετερισμό ελληνοκυπριακών περιουσιών, ο Έρχιουρμαν ανέφερε ότι «το “θα συλλάβουμε αν χρειαστεί” δείχνει ότι οι συλλήψεις είναι πολιτικές», και ισχυρίστηκε ότι ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήθεν «ομολόγησε ότι το δίκαιο χρησιμοποιείται ως πολιτικό εργαλείο».

Ειδικότερα, ακραίος κίνδυνος πυρκαγιάς – Κατάσταση Συναγερμού (κατηγορία κινδύνου 5) προβλέπεται για τις εξής περιοχές:

– Περιφέρεια Αττικής

– Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Βοιωτίας, ΠΕ Εύβοιας)

– Περιφέρεια Πελοποννήσου (ΠΕ Αργολίδας, ΠΕ Κορινθίας)

– Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου (ΠΕ Λέσβου)

Πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κινδύνου 4) προβλέπεται για τις εξής περιοχές:

– Περιφέρεια Αττικής (νήσος Κυθήρων)

– Περιφέρεια Πελοποννήσου (ΠΕ Κορινθίας, ΠΕ Αρκαδίας, ΠΕ Λακωνίας)

– Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος

– Περιφέρεια Ιονίων Νήσων (ΠΕ Λευκάδας, ΠΕ Κεφαλλονιάς, ΠΕ Ιθάκης, ΠΕ Ζακύνθου)

– Περιφέρεια Ηπείρου (ΠΕ ‘Αρτας, ΠΕ Πρέβεζας)

– Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Βοιωτίας, ΠΕ Φωκίδας, ΠΕ Φθιώτιδας, ΠΕ Εύβοιας συμπεριλαμβανομένης της νήσου Σκύρου)

– Περιφέρεια Θεσσαλίας (ΠΕ Σποράδων)

– Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου

– Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΕ Χαλκιδικής και ‘Αγιον Όρος)

– Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Θάσου, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Έβρου συμπεριλαμβανομένης της νήσου Σαμοθράκης)

– Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (Περιφερειακές Ενότητες Κυκλάδων)

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει ενημερώσει τις αρμόδιες υπηρεσιακά εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες, καθώς και τις Περιφέρειες και τους Δήμους των ανωτέρω περιοχών, ώστε να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα πολιτικής προστασίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν άμεσα τυχόν επεισόδια πυρκαγιών.

ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗ ΤΟ ΠΣ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΥ

Από πλευράς Πυροσβεστικού Σώματος, όπως ανακοινώθηκε, συνεχίζονται οι περιπολίες εναέριας επιτήρησης, καθώς και περιπολίες από Πυροσβεστικές, Αστυνομικές και Στρατιωτικές δυνάμεις.

Επιπρόσθετα, σε γενική επιφυλακή τίθεται το προσωπικό των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών όπου στην περιοχή ευθύνης τους αναμένεται ακραίος κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κίνδυνου 5).

Επίσης, σε μερική επιφυλακή τίθεται το προσωπικό των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών που στην περιοχή ευθύνης τους αναμένεται πολύ υψηλός κίνδυνός πυρκαγιάς (κατηγορία κίνδυνου 4), σύμφωνα με τον Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς που εκδίδει η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας.

Ταυτόχρονα, για τις ανωτέρω περιοχές, εφαρμόζεται το Σχέδιο δράσεων Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση κινδύνων λόγω δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με το οποίο, μεταξύ άλλων, προβλέπεται, η εφαρμογή του μέτρου της προληπτικής απαγόρευσης της κυκλοφορίας οχημάτων και παραμονής εκδρομέων σε εθνικούς δρυμούς, δάση και «ευπαθείς» περιοχές.

Σε άμεση συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχουν ενημερωθεί όλες οι αρμόδιες εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες, καθώς και οι Περιφέρειες και Δήμοι των ανωτέρω περιοχών, ώστε να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα για τη λήψη μέτρων αρμοδιότητάς τους.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

Από την Πολιτική Προστασία και το Πυροσβεστικό Σώμα απευθύνεται ισχυρή έκκληση στους πολίτες:

1. Να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να αποφεύγουν ενέργειες στην ύπαιθρο που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά από αμέλεια, όπως

i. το κάψιμο ξερών χόρτων και κλαδιών ή υπολειμμάτων καθαρισμού,

ii. η χρήση μηχανημάτων που προκαλούν σπινθήρες όπως δισκοπρίονα, συσκευές συγκόλλησης,

iii. η χρήση υπαίθριων ψησταριών,

iv. το κάπνισμα μελισσών,

v. η ρίψη αναμμένων τσιγάρων, κ.ά.

2. Να παρακολουθούν τις πληροφορίες για την πρόληψη δασικών πυρκαγιών που είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα και στους επίσημους λογαριασμούς του Πυροσβεστικού Σώματος, στο Facebook και στο Twitter.

3. Σε περίπτωση που αντιληφθούν πυρκαγιά, να ειδοποιούν αμέσως την Πυροσβεστική Υπηρεσία στον αριθμό κλήσης 199.

Υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου απαγορεύεται η καύση των αγρών.

Για περισσότερες πληροφορίες και οδηγίες αυτοπροστασίας από τους κινδύνους των δασικών πυρκαγιών, οι πολίτες μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.civilprotection.gr.

Τέλος, παρακαλούνται όλοι οι πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και σε περίπτωση πυρκαγιάς, για τη δική τους ασφάλεια, να ακολουθούν πιστά τις υποδείξεις των αρμόδιων Αρχών.