Στο σημείο μετέβη και όχημα της αρμόδιας εταιρείας φυσικού αερίου, προκειμένου να ασφαλιστεί η περιοχή, ενώ διακόπηκαν η παροχή αερίου και η ηλεκτροδότηση για την αποτροπή νέου ατυχήματος. Οι πρώτες ενδείξεις, σύμφωνα με όσα ανέφερε στην ΕΡΤ ο αντιδήμαρχος Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, Πάρης Χαρλαύτης, παραπέμπουν σε πιθανή δυσλειτουργία ή διαρροή φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Παρολ΄αυτά, μόνο μετά την ολοκλήρωση της έρευνας από το αρμόδιο Ανακριτικό Τμήμα της Πυροσβεστικής, θα εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Για την διερεύνηση των αιτίων του συμβάντος κινητοποιήθηκε το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Αθηνών.

Λόγω της ισχυρής έκρηξης τρεις άνθρωποι τραυματίστηκαν από θραύσματα, εκ των οποίων οι δύο μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο «Γεννηματάς». Αστυνομικές δυνάμεις συνέδραμαν στη μεταφορά στο νοσοκομείο των τραυματιών, εκ των οποίων μία ηλικιωμένη γυναίκα. Δυο εκ των τριών τραυματιών είναι γυναίκες και απεγκλωβίστηκαν από διπλανό κτίριο, ενώ ο τρίτος τραυματίας ήταν περαστικός.

Φόβοι για τυχόν αγνοούμενους

Οι πυροσβεστικές δυνάμεις συνεχίζουν τις έρευνες για τυχόν αγνοούμενους ενώ, όπως έγινε γνωστό από την Πυροσβεστική, εξετάζονται πληροφορίες που αναφέρουν ότι στον δεύτερο όροφο διέμενε ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, που δεν έχει εντοπιστεί, και στον πρώτο όροφο, ο οποίος ενοικιαζόταν για βραχυχρόνια μίσθωση, τρεις αλλοδαποί τουρίστες, πιθανόν Αμερικανοί, οι οποίοι δεν είναι γνωστό αν βρίσκονταν εντός αυτού.

Ανακοίνωση της Enaon EDA για την έκρηξη: Τα αίτια διερευνώνται

Ανακοίνωση εξέδωσε η Enaon EDA (εταιρεία διαχείρισης των δικτύων διανομής φυσικού αερίου), σχετικά με τα αίτια της έκρηξης.

Ειδικότερα, η εταιρεία τονίζει: «Σε συνέχεια του συμβάντος που σημειώθηκε σήμερα σε κτήριο στην οδό Λυσικράτους, στην Αθήνα, η Enaon EDA ανακοινώνει ότι τα αρμόδια συνεργεία επιφυλακής μετέβησαν άμεσα στο σημείο για να διερευνήσουν το συμβάν και πραγματοποιούν τους προβλεπόμενους ελέγχους, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές. Τα αίτια του συμβάντος διερευνώνται. Η εταιρεία θα επανέλθει με νεότερη ενημέρωση.

Η εταιρεία βρίσκεται σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και λειτουργεί πάντοτε με γνώμονα τη δημόσια ασφάλεια, την προστασία του προσωπικού της και την ακεραιότητα των υποδομών της, συμβάλλοντας στην αδιάλειπτη και ασφαλή διανομή φυσικού αερίου.

Υπενθυμίζεται ότι για οποιοδήποτε θέμα ασφαλείας αφορά στο δίκτυο διανομής φυσικού αερίου οι καταναλωτές μπορούν να επικοινωνούν με το Κέντρο Άμεσης Επέμβασης της Enaon EDA στην τηλεφωνική γραμμή 800 1187 878 που λειτουργεί σε 24ωρη βάση».

“Το κτίριο είναι σε ολική αχρηστία”

Ο αντιδήμαρχος Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, Πάρης Χαρλαύτης επεσήμανε ότι το κτίριο στο οποίο σημειώθηκε η έκρηξη έχει υποστεί ολοκληρωτική καταστροφή. Όπως είπε: «Αυτό που μετά βεβαιότητας μπορούμε να πούμε είναι ότι το κτίριο είναι σε ολική αχρηστία», προσθέτοντας ότι θα ακολουθήσει αυτοψία από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων.

Εκτεταμένες ζημιές φαίνεται να έχει υποστεί και το διπλανό κτίριο, η παλαιότητα του οποίου προκαλεί πρόσθετη ανησυχία. Σύμφωνα με τον κ. Χαρλαύτη, στην είσοδό του υπάρχει πλάκα που αναγράφει ως έτος κατασκευής το 1880. «Δεν γνωρίζω αν είναι κατοικήσιμο. Λόγω της ηλικίας του και της έκρηξης, ενδέχεται να κριθεί και αυτό ακατάλληλο. Μέχρι να γίνει η αυτοψία από τους τεχνικούς, όμως, μόνο εικασίες μπορούμε να κάνουμε», σημείωσε.

Ζημιές σε καταστήματα και γειτονικά κτίρια

Από το ωστικό κύμα λόγω της έκρηξης προκλήθηκαν ζημιές σε καταστήματα, τζαμαρίες, ρολά και παντζούρια, ακόμη και σε μεγαλύτερη απόσταση από το επίκεντρο της έκρηξης. Οι έλεγχοι επεκτείνονται στα γειτονικά κτίρια και στα όμορα οικοδομικά τετράγωνα.

Σύμφωνα με την πρώτη αυτοψία στην περιοχή, οι περισσότερες από τις ζημιές χαρακτηρίζονται δευτερεύουσες. Ωστόσο, οι έλεγχοι συνεχίζονται, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν προβλήματα στη στατικότητα κτιρίων.

Νέα κατάρρευση

Τμήμα του κτιρίου κατέρρευσε αρκετή ώρα μετά την έκρηξη, ενώ συντρίμμια συνέχιζαν να πέφτουν και από τη νέα κατάρρευση σηκώθηκε πυκνό σύννεφο σκόνης. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις διατηρούν αποκλεισμένη την περιοχή μέχρι να ολοκληρωθεί η απομάκρυνση των επικίνδυνων υλικών και να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος νέας κατάρρευσης.

Όπως τόνισε ο Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, Πάρης Χαρλαύτης: «Η ασφάλεια της περιοχής προέχει πάνω από οποιαδήποτε χρήση». Τόνισε ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την έκταση των ζημιών και τα ακριβή αίτια της έκρηξης.

Ο λόγος που η διάκριση αυτή έχει σημασία δεν είναι ακαδημαϊκός. Επηρεάζει καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τη σημερινή κρίση. Εάν θεωρήσουμε ότι τα ευρωπαϊκά κράτη είναι δημοκρατίες, τότε είναι λογικό να αναζητήσουμε τα αίτια της κρίσης σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως η παγκοσμιοποίηση, η τεχνολογία ή η μεταφορά αρμοδιοτήτων σε υπερεθνικούς θεσμούς.

Αν όμως δεχθούμε ότι πρόκειται ήδη για συστήματα περιορισμένης λαϊκής κυριαρχίας, τότε το πρόβλημα δεν μπορεί να εξηγηθεί πρωτίστως από την ταχύτητα των αγορών ή των θεσμών που επικαλείται ο αρθρογράφος, αλλά από την ίδια τη συγκρότηση της πολιτικής εξουσίας.

Ακόμη και αν οι θεσμοί μπορούσαν να προσαρμοστούν γρηγορότερα, ποιος θα αποφάσιζε; Οι ίδιοι επαγγελματίες πολιτικοί, οι ίδιες γραφειοκρατίες, οι ίδιες ελίτ. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η βραδύτητα των θεσμών. Είναι η φύση τους. Μια ολιγαρχία που λειτουργεί ταχύτατα παραμένει ολιγαρχία. Ένα σύστημα στο οποίο οι πολίτες δεν ασκούν άμεσα την πολιτική εξουσία δεν γίνεται δημοκρατικό επειδή επιταχύνει τις διαδικασίες του. Η θεωρία του “speed gap” συγχέει τη λειτουργική αποτελεσματικότητα με τη δημοκρατική νομιμοποίηση.

Η πραγματική ασυμμετρία είναι πολιτική και όχι χρονική. Υπάρχει ένα βαθύτερο χάσμα: το χάσμα ανάμεσα σε εκείνους που υφίστανται τις συνέπειες των αποφάσεων και σε εκείνους που τις λαμβάνουν. Ο Ευρωπαίος πολίτης επηρεάζεται από αποφάσεις για το νόμισμα, το χρέος, την ενέργεια, τη μετανάστευση, την εξωτερική πολιτική και την τεχνολογία. Ωστόσο, δεν διαθέτει αντίστοιχη ισχύ στη λήψη αυτών των αποφάσεων.

Από τη μετακυριαρχία, στη μεταδημοκρατία και στα όρια της εξουσίας

Αυτή η ασυμμετρία δεν δημιουργήθηκε με την ψηφιακή εποχή. Υπήρχε ήδη μέσα στα εθνικά κράτη και απλώς μεγεθύνθηκε σε υπερεθνικό επίπεδο. Ο αρθρογράφος χαρακτηρίζει την ΕΕ “εργαστήριο μετακυριαρχίας”. Ο όρος είναι εύστοχος, αλλά όχι επαρκής. Η αληθινή μετάβαση που βιώνουμε είναι από την κλασική αντιπροσώπευση σε μια μεταδημοκρατική συνθήκη: Μια πολιτική κατάσταση όπου οι εκλογές συνεχίζουν να διεξάγονται και οι τυπικά δημοκρατικοί, αλλά ουσιαστικά ολιγαρχικοί, θεσμοί εξακολουθούν να λειτουργούν, ενώ η πραγματική εξουσία μεταφέρεται σε κλειστούς κύκλους οικονομικών και πολιτικών ελίτ. Έτσι, οι βασικές πολιτικές επιλογές γίνονται ολοένα και λιγότερο αντικείμενο λαϊκού ελέγχου.

Η κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών δεν οφείλεται μόνο στο ότι οι αγορές κινούνται γρηγορότερα από τα κοινοβούλια. Οφείλεται και στο ότι οι πολίτες αντιλαμβάνονται πως οι εκλογές αλλάζουν πρόσωπα χωρίς να μεταβάλουν ουσιαστικά την κατανομή της εξουσίας. Η λύση δεν είναι η επιστροφή στο κράτος. Η μεγαλύτερη παρανόηση που μπορεί να προκύψει από το άρθρο είναι ότι η λύση βρίσκεται στην επανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας. Όμως η εθνική κυριαρχία δεν ταυτίζεται με τη λαϊκή κυριαρχία. Ένα κράτος μπορεί να είναι πλήρως κυρίαρχο και ταυτόχρονα βαθιά ολιγαρχικό. Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να επιστρέψουν αρμοδιότητες από τις Βρυξέλλες στις εθνικές κυβερνήσεις. Το ζητούμενο είναι να μεταφερθεί πραγματική εξουσία από τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ προς τους ίδιους τους πολίτες και να μετασχηματιστεί ο ρόλος των υπερεθνικών μηχανισμών από εξουσιάζοντες σε εντελλόμενους.

Το άρθρο περιγράφει πειστικά τα συμπτώματα της σημερινής κρίσης εξουσίας, αλλά ξεκινά από μια αμφισβητήσιμη παραδοχή: ότι οι ευρωπαϊκές χώρες συνιστούν δημοκρατίες οι οποίες σταδιακά αποδυναμώθηκαν από υπερεθνικούς μηχανισμούς. Αν όμως δεχθούμε ως κριτήριο της δημοκρατίας την ισοκρατία, τότε η διάγνωση αλλάζει ριζικά. Η κρίση δεν είναι η μετάβαση από τη δημοκρατία στη μετακυριαρχία. Είναι η διαχρονική αδυναμία των σύγχρονων πολιτικών συστημάτων να πραγματώσουν τη δημοκρατία εξαρχής.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κατήργησε μια ήδη υπάρχουσα δημοκρατική τάξη. Απλώς έκανε πιο ορατό ένα έλλειμμα πολιτικής ισότητας που προϋπήρχε ήδη στα ίδια τα κράτη-μέλη της. Και όσο συγχέουμε αυτή την αντιπροσώπευση με τη δημοκρατία, θα αναζητούμε τις αιτίες της κρίσης στις Βρυξέλλες, στην τεχνολογία ή στην παγκοσμιοποίηση, αντί να τις αναζητούμε στο ίδιο το θεμέλιο του αντιπροσωπευτικού πολιτεύματος.

Οι δικαστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν στις 13 Αυγούστου 2026 ήρθαν μόλις δύο εβδομάδες μετά την απόρριψη από το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας των αιτήσεων δύο ακόμη βρετανικών ιδρυμάτων – του London Metropolitan University και του University of West London – για την ίδρυση αντίστοιχων “παραρτημάτων” (Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης – ΝΠΠΕ).

Ποτέ στο παρελθόν δεν είχαν βρεθεί, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και με τόσο μεγάλη δημοσιότητα, τόσα σημαντικά βρετανικά πανεπιστήμια αντιμέτωπα με ανατροπή των διεθνών δραστηριοτήτων τους σε μία ευρωπαϊκή αγορά. Μεταξύ αυτών βρίσκεται μάλιστα και το University of York, μέλος του διακεκριμένου Russell Group της Βρετανίας (αντίστοιχου με το ελιτίστικο “Ivy League” των ΗΠΑ).

Διεθνείς προεκτάσεις

Η ακύρωση των αδειών λειτουργίας των τριών βρετανικών παραρτημάτων από το Συμβούλιο της Επικρατείας προσέλκυσε γρήγορα το ενδιαφέρον της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας. Το βρετανικό Times Higher Education (THE), σε σχετικό δημοσίευμα την 14-8-2026, που το επικαιροποίησε μετά από πέντε ημέρες (την 19-8-2026) έφερε την υπόθεση στο προσκήνιο της βρετανικής και διεθνούς πανεπιστημιακής κοινότητας. Το δημοσίευμα ανέδειξε τις νομικές και συνταγματικές περιπλοκές που περιβάλλουν το νέο ελληνικό πλαίσιο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Αμέσως στη συνέχεια, την 20-8-2026, το διεθνές University World News (UWN) διεύρυνε την οπτική, αναδεικνύοντας τόσο τους νομικούς κινδύνους, όσο και τους κινδύνους για τη διεθνή φήμη των ιδρυμάτων από την επέκταση σε αγορές όπου το ρυθμιστικό πλαίσιο και οι εμπορικές συμπράξεις ενδέχεται να δημιουργούν νέες αβεβαιότητες.

Ακολούθησε το The National Herald στις ΗΠΑ, το οποίο ανέδειξε τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας ως συνιστώσες ένα εγερτήριο παράδειγμα ή πρότυπο κατά της ανεξέλεγκτης κερδοσκοπικής διεθνούς επέκτασης των βρετανικών πανεπιστημίων—το οποίο ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες χώρες.

Τα τρία δημοσιεύματα μετέφεραν έτσι την ελληνική υπόθεση από το επίπεδο μιας εγχώριας δικαστικής διαμάχης σε ένα ζήτημα ευρύτερου ενδιαφέροντος για τη βρετανική πολιτική ανώτατης εκπαίδευσης, τη διεθνοποίηση των σπουδών και τη διαχείριση θεσμικού κινδύνου.

Το τζίνι βγήκε από το μπουκάλι

Ταυτόχρονα, με αυτά τα διεθνή δημοσιεύματα, η ελληνική κυβέρνηση κινήθηκε προς την εγχώρια έκδοση νέων αδειών λειτουργίας στα ακυρωθέντα ιδιωτικά πανεπιστήμια (ΝΠΠΕ) προτού ακόμη καθαρογραφούν οι αποφάσεις τού Συμβουλίου της Επικρατείας και κοινοποιηθούν επισήμως στο Υπουργείο Παιδείας. Εντούτοις – η κίνηση αυτή που είναι πολιτικά και νομικά αμφιλεγόμενη, δεδομένης της ταχύτητας και των συνθηκών υπό τις οποίες επιχειρήθηκε – δεν φαίνεται να αρκεί για να περιορίσει τη διεθνή διάσταση της υπόθεσης.

Διότι, μέσα από αυτά τα ρεπορτάζ στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, η ελληνική υπόθεση έφερε στη διεθνή ακαδημαϊκή συζήτηση το εμπορικό-κερδοσκοπικό μοντέλο μέσω του οποίου βρετανικά πανεπιστήμια υλοποιούν προγράμματα σπουδών στο εξωτερικό. Η επανέκδοση των αδειών στην Ελλάδα, δεν μπορεί να αναιρέσει τη συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει σε διεθνές επίπεδο.

Ένα επιχειρηματικό μοντέλο υπό αμφισβήτηση

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η Διακρατική Εκπαίδευση (Transnational Education – TNE) και, ειδικότερα, η χρήση συμφωνιών δικαιόχρησης (franchise) στο εξωτερικό. Για δεκαετίες, βρετανικά πανεπιστήμια επεκτείνονταν διεθνώς επιτρέποντας σε τοπικούς εμπορικούς εταίρους, κατά κανόνα επιχειρηματίες, να παρέχουν τις εγκαταστάσεις, τη διοικητική υποστήριξη και, σε σημαντικό βαθμό, τη διδασκαλία. Το βρετανικό πανεπιστήμιο παρείχε το όνομά του, το ακαδημαϊκό πλαίσιο και—κυρίως—τον τίτλο σπουδών.

Σε πρώτη ανάγνωση, το μοντέλο φαίνεται να είναι οικονομικά ελκυστικό. Τα πανεπιστήμια μπορούν να επεκτείνουν την παρουσία τους σε νέες αγορές χωρίς να χρειάζεται να κατασκευάσουν πανεπιστημιουπόλεις ή να δεσμεύσουν αξιόλογα κεφάλαια, ενώ οι τοπικοί πάροχοι αποκτούν πρόσβαση στο κύρος ενός βρετανικού πανεπιστημιακού “brand”.

Η διευθέτηση αυτή, ωστόσο, γεννά ένα δύσκολο ερώτημα: Τι συμβαίνει με την αξία ενός βρετανικού πτυχίου όταν ο φοιτητής δεν σπουδάζει ποτέ στο ίδιο το βρετανικό πανεπιστήμιο;

Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, οι τοπικοί εταίροι αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος της πραγματικής εκπαιδευτικής εμπειρίας του φοιτητή, ενώ το βρετανικό πανεπιστήμιο παραμένει ο φορέας που απονέμει τον τίτλο. Δημιουργείται έτσι μια ολοένα μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στο πανεπιστήμιο που χορηγεί το πτυχίο και στο ίδρυμα όπου ο φοιτητής πραγματοποιεί στην πράξη τις σπουδές του.

Πανεπιστήμια: Ένα “brand” 40 δις λιρών σε κίνδυνο

Η οικονομική διάσταση του ζητήματος είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Σύμφωνα με διαθέσιμες εκτιμήσεις, ο τομέας των υπεράκτιων (offshore) συμφωνιών δικαιόχρησης, στο πλαίσιο της TNE, αποφέρει περίπου 750 εκατομμύρια λίρες ετησίως στα βρετανικά πανεπιστήμια—χονδρικά 10 εκατομμύρια λίρες ανά συμμετέχον ίδρυμα.

Πρόκειται, ωστόσο, για σχετικά περιορισμένο ποσό σε σύγκριση με ένα πολύ μεγαλύτερο περιουσιακό στοιχείο: τη διεθνή φήμη της βρετανικής ανώτατης εκπαίδευσης. Οι διεθνείς φοιτητές συνεισφέρουν περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως στη βρετανική οικονομία. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι κατά πόσο τα έσοδα από τις συμφωνίες δικαιόχρησης δικαιολογούν την έκθεση της συνολικής αξίας της βρετανικής πανεπιστημιακής φήμης σε ρυθμιστικούς κινδύνους (reputational risks).

Για γενιές, το βρετανικό πανεπιστημιακό πτυχίο συνδεόταν παραδοσιακά με την ακαδημαϊκή – μη κερδοσκοπική – σοβαρότητα, την αξιοκρατία και το θεσμικό κύρος. Αυτή η φήμη αποτελούσε έναν από τους λόγους για τους οποίους φοιτητές από όλο τον κόσμο ήταν διατεθειμένοι να διαθέσουν σημαντικά ποσά για να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές τους στη Βρετανία.

Αν, όμως, το ίδιο πτυχίο μπορεί να αποκτηθεί μέσω ενός εμπορικού εκπαιδευτικού οργανισμού σε άλλη χώρα, χωρίς ο φοιτητής να έχει φοιτήσει ποτέ στο βρετανικό πανεπιστήμιο, τότε τα όρια μεταξύ του μητρικού ιδρύματος και του εμπορικού εταίρου του αρχίζουν αναπόφευκτα να γίνονται λιγότερο ευδιάκριτα.

Η προειδοποίηση από την Ελλάδα

Το βρετανικό “Office for Students” (OfS), που είναι η ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή της ανώτατης εκπαίδευσης στην Αγγλία, παρεμβαίνει όλο και συχνότερα σε προβληματικές συμφωνίες δικαιόχρησης στο εσωτερικό της χώρας. Οι αντίστοιχες offshore συμπράξεις, ωστόσο, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός του άμεσου πεδίου δράσης του, καθώς υπάγονται πρωτίστως στα ρυθμιστικά συστήματα των χωρών υποδοχής.

Σε αυτό το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ελλάδα δείχνουν τί μπορεί να συμβεί όταν μια χώρα υποδοχής αποφασίσει να εξετάσει με ιδιαίτερη αυστηρότητα τέτοιες διευθετήσεις. Δηλαδή οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, έχουν δυνητικά ευρύτερη σημασία από μια τοπική δικαστική διαφορά. Θέτουν το ερώτημα κατά πόσο το βρετανικό μοντέλο διεθνούς επέκτασης χαμηλού κόστους έχει καταστεί υπερβολικά εξαρτημένο από εμπορικούς τοπικούς εταίρους που λειτουργούν σε μεγάλη απόσταση—γεωγραφική, θεσμική και οργανωτική— από τα πανεπιστήμια των οποίων τα ονόματα χρησιμοποιούν.

Για τους φοιτητές στην Ελλάδα που επηρεάζονται άμεσα από την υπόθεση, οι συνέπειες είναι ήδη σοβαρές. Για τα βρετανικά πανεπιστήμια, όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση μπορεί να αφορά τη διεθνή αξιοπιστία του ίδιου του μοντέλου.

Πιθανό φαινόμενο ντόμινο

Ειδικότερα, η ελληνική υπόθεση ενδέχεται να προσελκύσει την προσοχή ρυθμιστικών αρχών και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Χώρες που εμφανίζονται ολοένα πιο επιφυλακτικές απέναντι στις ξένες εκπαιδευτικές δικαιοχρήσεις (franchises) μπορεί να αντιμετωπίσουν τις εξελίξεις στην Ελλάδα ως ένδειξη της ανάγκης για αυστηρότερο έλεγχο των ιδιωτικών φορέων που συνεργάζονται με πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ασκήσει σημαντική πίεση σε ένα μοντέλο που επέτρεπε μέχρι σήμερα στα βρετανικά πανεπιστήμια να επεκτείνουν την παρουσία τους παγκοσμίως με σχετικά περιορισμένο κόστος. Στην εποχή μετά το Brexit, η εξέλιξη αυτή αποκτά και μια ευρύτερη διάσταση. Η διεθνής φήμη της βρετανικής ανώτατης εκπαίδευσης δεν αποτελεί μόνο ακαδημαϊκό κεφάλαιο. Αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο της διεθνούς επιρροής και της “ήπιας ισχύος” (soft power) του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το κεντρικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς πόσα πτυχία μπορούν να “πουλήσουν” τα βρετανικά πανεπιστήμια στο εξωτερικό. Είναι κατά πόσο μπορούν να συνεχίσουν να εξάγουν το όνομά τους χωρίς να αποδυναμώνουν το ίδιο το κύρος που καθιστά αυτά τα πτυχία πολύτιμα. Η Ελλάδα μπορεί να αποδειχθεί η πρώτη περίπτωση που έστειλε ένα τέτοιο μήνυμα. Το αν και κατά πόσο άλλες χώρες θα ακολουθήσουν, μένει να φανεί.

Στη συνέχεια, θα εκδοθεί NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Το ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι ποιος θα αποστείλει την ειδοποίηση. Σύμφωνα πάντα με το ίδιο δημοσίευμα, αυτή θα μπορούσε να προέλθει από το ίδιο το πλοίο, τη γαλλική εταιρεία επενδύσεων σε υποδομές Meridiam, ή τη γαλλική κυβέρνηση, με την Αθήνα να μην έχει αποκλείσει καμία από τις τρεις επιλογές.

Η επιλογή αυτή συνδέεται άμεσα με τη θέση που είχαν διατυπώσει στην “Καθημερινή” τον Αύγουστο Τούρκοι αξιωματούχοι. Όπως είχαν δηλώσει, η Άγκυρα δεν αντιτίθεται στα υποθαλάσσια καλώδια ή στα έργα διασύνδεσης, αναμένει όμως από τη χώρα της σημαίας των πλοίων που δραστηριοποιούνται σε περιοχές, όπου η Τουρκία υποστηρίζει ότι «διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία» να επικοινωνεί προηγουμένως μέσω διπλωματικών διαύλων με την Τουρκία.

Στόχος, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, είναι ο συντονισμός και η αποφυγή αντικρουόμενων δραστηριοτήτων. Μια ειδοποίηση από τη γαλλική κυβέρνηση μέσω διπλωματικών διαύλων θα ήταν πιο κοντά στη διαδικασία που περιγράφουν οι τουρκικές πηγές. Ωστόσο, το “Bosphorus News”, επικαλούμενο την “Καθημερινή”, σημειώνει ότι ακόμη και μια ειδοποίηση από το Παρίσι ενδέχεται να μην ικανοποιήσει την Άγκυρα.

Αντίθετα, μια ειδοποίηση από τη Meridiam ή από το ίδιο το πλοίο θα άφηνε μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ της προτεινόμενης διαδικασίας και της θέσης που έχει διατυπώσει η Τουρκία. Το “Bosphorus News” είχε αναφερθεί στις προετοιμασίες για τη χρησιμοποίηση γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου και στην επιστροφή στη διαδρομή της Κάσου σε δημοσίευμά του στις 14 Σεπτεμβρίου.

Δεν επιβεβαιώνεται η σημαία του πλοίου

Η Γαλλία έχει ήδη παρουσία στο έργο σε εμπορικό επίπεδο. Στις 5 Αυγούστου υπογράφηκε συμφωνία με την οποία η Meridiam έγινε ο πλειοψηφικός μέτοχος του GSI. Την ίδια ημέρα, ο ΑΔΜΗΕ, ο GSI και η γαλλική εταιρεία κατασκευής καλωδίων Nexans υπέγραψαν ξεχωριστή συμφωνία για τις έρευνες στον βυθό. Στις δύο υπογραφές παρέστη ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο Μητσοτάκης και ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν συζήτησαν τα επόμενα βήματα για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου στο Μέγαρο των Ηλυσίων στις 9 Σεπτεμβρίου. Ο επίσημος λογαριασμός του Έλληνα πρωθυπουργού επιβεβαιώνει τη συζήτηση και τον ρόλο της Meridiam, δεν αναφέρει όμως ότι η Γαλλία δεσμεύτηκε να διαθέσει πλοίο με γαλλική σημαία ή ότι η γαλλική κυβέρνηση συμφώνησε να αποστείλει την ειδοποίηση. Οι λεπτομέρειες αυτές εξακολουθούν να βασίζονται στο ρεπορτάζ της “Καθημερινής”.

Η τουρκική αντίδραση το 2021 πέρασε από τη χώρα της σημαίας και τον πλοιοκτήτη. Η Τουρκία έχει ήδη χρησιμοποιήσει διπλωματικούς διαύλους που συνδέονταν με την εθνικότητα και την ιδιοκτησία ενός ερευνητικού πλοίου. Το φθινόπωρο του 2021, το υπό σημαία Μάλτας Nautical Geo προετοιμαζόταν να πραγματοποιήσει έρευνες ανατολικά της Κρήτης και αργότερα ανοικτά της Κύπρου, σε περιοχές που περιλάμβαναν θαλάσσιες ζώνες τις οποίες η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Η Άγκυρα επικοινώνησε με τη Μάλτα, ως χώρα της σημαίας του πλοίου, αλλά και με την Ιταλία, όπου είχε την έδρα του ο πλοιοκτήτης, πριν εκδώσει στις 1 Οκτωβρίου NOTMAR και NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι η δραστηριότητα έπρεπε να συντονιστεί με την Τουρκία. Στη συνέχεια, τουρκικό πολεμικό πλοίο αμφισβήτησε την παρουσία του σκάφους, ενώ οι τουρκικές αρχές δήλωσαν ότι το πλοίο απομακρύνθηκε από περιοχή που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Το περιστατικό του 2021, επομένως, δεν αφορούσε μόνο τη χώρα της σημαίας. Η Άγκυρα επικοινώνησε τόσο με τη Μάλτα, όσο και με την Ιταλία, πριν εκδώσει τις σχετικές ναυτικές προειδοποιήσεις και αναπτύξει πολεμικό πλοίο. Εάν το επόμενο ερευνητικό πλοίο του GSI φέρει γαλλική σημαία, η Γαλλία θα είναι η αντίστοιχη χώρα της σημαίας σε μια ανάλογη διπλωματική διαδικασία.

Η Αθήνα απορρίπτει την απαίτηση για άδεια

Η Ελλάδα έχει διαφορετική θέση. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στις 31 Αυγούστου ότι οι εργασίες θα μπορούσαν να επαναληφθούν πριν από το τέλος του 2026 και ότι η Ελλάδα δεν θα ζητήσει την άδεια της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι το διεθνές δίκαιο δεν απαιτεί τουρκική συναίνεση.

Από ελληνικής πλευράς, η ειδοποίηση που περιγράφει η “Καθημερινή” διατηρεί αυτή τη διάκριση: Η Τουρκία θα ενημερωθεί για το πλοίο, τις περιοχές των ερευνών και τη διάρκεια των εργασιών, χωρίς η ενημέρωση να παρουσιάζεται ως αίτημα για άδεια. Η τουρκική θέση, αντίθετα, επικεντρώνεται στην προηγούμενη διπλωματική επικοινωνία και στον συντονισμό, όταν, σύμφωνα με την Άγκυρα, εμπλέκονται περιοχές στις οποίες θεωρεί ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας για τη συγκεκριμένη διαδικασία.

Οι τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις στον ΟΗΕ

Η Άγκυρα έχει καταγράψει την αναθεωρητική θέση της για την Ανατολική Μεσόγειο σε σειρά εγγράφων που έχει υποβάλει στα Ηνωμένα Έθνη. Σε επιστολή της 16ης Φεβρουαρίου 2026, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ παραθέτει ρηματικές διακοινώσεις και επιστολές από το 2004 έως το 2020, τις οποίες η Άγκυρα επικαλείται ως καταγραφή της θαλάσσιας θέσης της στην περιοχή.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα εξωτερικά όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, τα οποία υποβλήθηκαν στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020, η (παράνομη) συμφωνία οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας Τουρκίας-“ΤΔΒΚ” του 2011 και το (παράτυπο) τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019.

Οι συντεταγμένες που προκύπτουν από τη συμφωνία του 2011, οι οποίες καλύπτουν το τμήμα μεταξύ των γεωγραφικών μηκών 32°16’18.000″E και 34°48’51.634″E, διαβιβάστηκαν στον ΟΗΕ τον Απρίλιο του 2014. Η ίδια επιστολή επαναλαμβάνει την τουρκική θέση ότι τα νησιά δεν λαμβάνουν αυτομάτως πλήρη επήρεια σε κάθε περίπτωση οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Η Άγκυρα επικαλείται τη διαιτησία Γαλλίας-Ηνωμένου Βασιλείου του 1977, καθώς και τις αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου στις υποθέσεις Ρουμανίας-Ουκρανίας το 2009 και Νικαράγουας-Κολομβίας το 2012.

Παράλληλα, αμφισβητεί τμήματα του ελληνικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού του 2025 και «επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της στη Διακήρυξη των Αθηνών του 2023». Η υποβολή της Τουρκίας στον ΟΗΕ καταγράφει τη θέση της Άγκυρας, δεν επιλύει όμως τη θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Μόλις δημοσιοποιηθούν οι συντεταγμένες των ερευνών, αυτές θα μπορούν να συγκριθούν με τα όρια που έχει υποβάλει η Τουρκία στον ΟΗΕ.

GSI: Απομένει το 40% των ερευνών 

Η Cyprus Mail, επικαλούμενη τον ΑΔΜΗΕ, ανέφερε ότι περίπου το 60% των ερευνών του βυθού έχει ολοκληρωθεί, με το υπόλοιπο 40% να αφορά θαλάσσιες περιοχές που διεκδικούνται τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Τουρκία. Πρόκειται για τις περιοχές όπου στο παρελθόν ερευνητικά πλοία και πολεμικά πλοία των δύο χωρών έχουν βρεθεί σε κοντινή απόσταση.

Τον Ιούλιο του 2024, το υπό ιταλική σημαία Ievoli Relume πραγματοποίησε έρευνες κοντά στην Κάσο και την Κάρπαθο, ενώ στην περιοχή αναπτύχθηκαν ελληνικές και τουρκικές ναυτικές μονάδες, παρεμποδίζοντάς τες.  Ο υπουργός Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας Μιχάλης Δαμιανός δήλωσε τον Αύγουστο ότι οι επόμενες έρευνες θα πραγματοποιηθούν από γαλλικό πλοίο και ότι τις επόμενες εβδομάδες θα εκδοθεί νέα NAVTEX. Η Λευκωσία ανέμενε παράλληλα την αξιολόγηση δέουσας επιμέλειας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, πριν αποφασίσει εάν θα αποκτήσει μετοχική συμμετοχή στο έργο.

Αρκεί η ευρωπαϊκή στήριξη;

Ο GSI υποστηρίζεται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τον Ιανουάριο του 2022 χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ για το έργο μέσω του Connecting Europe Facility, το μεγαλύτερο μεμονωμένο ποσό της συγκεκριμένης χρηματοδοτικής δέσμης. Το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κύπρου προβλέπει επιπλέον 100 εκατ. ευρώ για τη διασύνδεση. Ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας ευνοεί επίσης τον GSI.

Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E) ανέφερε τον Απρίλιο ότι ο GSI αποτελεί το μοναδικό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας που περιλαμβάνεται στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δικτύου.

Ο ENTSO-E αναφέρει επίσης ότι δεν θα εξετάσει άλλο έργο σύνδεσης με την Κυπριακή Δημοκρατία για ένταξη στο ευρωπαϊκό δίκτυο χωρίς τη συναίνεση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς της Κύπρου, τον οποίο αναγνωρίζει ως τον μοναδικό πιστοποιημένο διαχειριστή για την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου. Αυτό αφήνει προς το παρόν μια προτεινόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Τουρκίας-βόρειας Κύπρου εκτός της ευρωπαϊκής διαδικασίας σχεδιασμού βάσει των συγκεκριμένων κανόνων. Δεν καθορίζει όμως τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.

Ο GSI εξακολουθεί επίσης να βρίσκεται υπό έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO). Η EPPO επιβεβαίωσε τον Σεπτέμβριο του 2025 ότι είχε ξεκινήσει έρευνα, χωρίς να αποκαλύψει το αντικείμενο ή τους στόχους της. Δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η έρευνα αφορά την περίοδο πριν από την ανάληψη του έργου από τον ΑΔΜΗΕ δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την EPPO.

Τι θα δείξει η ειδοποίηση: Το ρεπορτάζ της “Καθημερινής” αφήνει τρία βασικά ζητήματα ανοιχτά: Tην ταυτότητα και το νηολόγιο του πλοίου, τις ακριβείς συντεταγμένες των ερευνών και τον αποστολέα της ειδοποίησης. Τα δύο πρώτα στοιχεία θα δείξουν πού σχεδιάζεται να πραγματοποιηθούν οι εργασίες και υπό ποια σημαία θα πλέει το πλοίο. Το τρίτο θα δείξει εάν η διαδικασία θα ακολουθήσει τον διπλωματικό δίαυλο της χώρας της σημαίας, όπως υποστηρίζει ότι αναμένει η Τουρκία πριν από την έναρξη των ερευνών.

Η θαλάσσια ασφάλεια αποτέλεσε κεντρικό θέμα της ομιλίας. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας σημαντικό παράδειγμα επιτυχούς πολυμέρειας, λέγοντας ότι η UNCLOS παρέχει «το δεσμευτικό νομικό πλαίσιο εντός του οποίου οι διαφορές μπορούν να διευθετούνται ειρηνικά και όχι μέσω της χρήσης βίας».

Αναφερόμενος στις εντάσεις από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα έως τον Ινδο-Ειρηνικό, προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και η άσκηση πίεσης μέσω στρατηγικών θαλάσσιων οδών έχουν σοβαρές συνέπειες για τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις αγορές ενέργειας και την επισιτιστική ασφάλεια.

Η Ελλάδα, ανέφερε, προτίθεται να διατηρήσει τη θαλάσσια ασφάλεια ως «υψηλή προτεραιότητα» κατά την επικείμενη Προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων των προκλήσεων που συνδέονται με τις αναδυόμενες τεχνολογίες.

Παρουσιάζοντας την Ελλάδα ως περιφερειακό παράγοντα, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι η χώρα είναι «γεφυροποιός» και «δεν είναι ταραχοποιός», επισημαίνοντας τις στρατηγικές της συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο.

Για τη Γάζα, ζήτησε την αποτελεσματική εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου που συμφωνήθηκε το προηγούμενο έτος, επέμεινε ότι η Χαμάς «δεν μπορεί να έχει κανέναν ρόλο» στο μέλλον της Γάζας και επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών.

Εξέφρασε επίσης ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη και υποστήριξε τις προσπάθειες ενίσχυσης του Λιβάνου και αποτροπής κενού ασφαλείας μετά τη λήξη της εντολής της UNIFIL.

Για τη Συρία, ζήτησε μια χώρα με συμπερίληψη, απαλλαγμένη από ξένες παρεμβάσεις, με μεγαλύτερη προστασία των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων.

Αναφερόμενος στην Τουρκία, ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι η Ελλάδα τα τελευταία τρία χρόνια έχει καταβάλει σταθερή προσπάθεια για τη βελτίωση των σχέσεων, την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας. Επανέλαβε ότι η UNCLOS παρέχει «το μόνο θεσμικό πλαίσιο» για την επίλυση της μοναδικής μακροχρόνια ελληνοτουρκικής διαφοράς: την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών.

Τόνισε ότι ο διάλογος «δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη» ούτε με απειλές πολέμου ως απάντηση στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων.

Για το Κυπριακό, ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι έχουν περάσει 52 χρόνια από τότε που η Τουρκία «εισέβαλε παράνομα στην Κύπρο και συνέχισε να την κατέχει», χαρακτηρίζοντας το ζήτημα «λυδία λίθο» για την αξιοπιστία του ΟΗΕ.

Η Ελλάδα, ανέφερε, στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με στόχο «την επανένωση της Κύπρου, απαλλαγμένης από δυνάμεις κατοχής», σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς το Κίεβο, καταδίκασε έντονα τις επιθέσεις κατά αμάχων και μη στρατιωτικών υποδομών και είπε ότι η διπλωματία πρέπει να οδηγήσει σε «άμεση κατάπαυση του πυρός και διαρκή ειρήνη που θα εδράζεται στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Πρόσθεσε ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει «αποφασιστικό λόγο για το μέλλον της» και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις διαπραγματεύσεις. Για το Σουδάν, ζήτησε τον τερματισμό των ξένων παρεμβάσεων, λογοδοσία για εγκλήματα πολέμου και μια αξιόπιστη, σουδανικής ιδιοκτησίας πολιτική διαδικασία.

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στον οικονομικό μετασχηματισμό της Ελλάδας, επικαλούμενος ανάπτυξη ταχύτερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ξένες επενδύσεις, μείωση του δημόσιου χρέους, ψηφιοποίηση και βελτιωμένο κόστος δανεισμού.

Κοιτάζοντας προς το μέλλον, είπε ότι η Ελλάδα θα αξιοποιήσει την Προεδρία της στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027 για να εργαστεί για μια Ευρώπη «πιο ανταγωνιστική, πιο ασφαλή, πιο ικανή να υπερασπίζεται τον εαυτό της», προωθώντας παράλληλα ενεργειακά έργα και έργα συνδεσιμότητας που θα συνδέουν την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή, τον Κόλπο και τη Βόρεια Αφρική.

Ολοκλήρωσε με μια εκτενή προειδοποίηση για την τεχνητή νοημοσύνη. Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι οι κίνδυνοι από μια «ανεξέλεγκτη και όχι ρυθμισμένη» ανάπτυξη της ΤΝ θα μπορούσαν να υπερβούν τα οφέλη της, επικαλούμενος πιθανές απώλειες θέσεων εργασίας, συγκέντρωση πλούτου και επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις.

Απέρριψε ως «αφελή» την ιδέα της εθελοντικής αυτορρύθμισης από τις εταιρείες τεχνολογίας και ζήτησε οι εταιρείες ΤΝ να αδειοδοτούνται βάσει συγκεκριμένων απαιτήσεων που θα αφορούν τις ανθρώπινες αξίες, τη διαφάνεια και την ασφάλεια. Παραλληλίζοντας τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης με εκείνη της πυρηνικής τεχνολογίας, ανέφερε ότι «Το ίδιο πρέπει να γίνει τώρα, και πρέπει να γίνει γρήγορα».

Την ρώτησαν αν βλέπει πρωθυπουργία ή αν της αρκεί έστω η αξιωματική αντιπολίτευση. Η Μαρία Καρυστιανού απάντησε: «Ασφαλώς και δεν θέλουμε απλά να εκλεγούμε, τι αξία έχει να μην μπορούμε να κάνουμε τίποτα και απλά να γκρινιάζουμε ως αντιπολίτευση”. Είπε πάντως ότι αν επαληθευτούν (στο 30ο λεπτό της συνέντευξης) οι δημοσκοπήσεις, θα σηκωθεί να φύγει «από την Ελλάδα που λατρεύει». Δεν ρωτήθηκε αν θα φύγει από την Ελλάδα, ρωτήθηκε τι θα κάνει αν τα πράγματα δεν πάνε καλά για το κόμμα. Είπε «για μένα θα έχει τελειώσει το θέμα, και θα φύγω από την Ελλάδα». Είπε προηγουμένως πάντως ότι ανοίγει ιατρείο και στην Αθήνα.

Η Γρατσία “μαζεύει” τις δηλώσεις Καρυστιανού

Η δικηγόρος Μαρία Γρατσία μιλώντας απόψε στο OPEN είπε ότι η Μαρία Καρυστιανού χαριτολογούσε: «Νομίζω το είπε χαριτολογώντας. Η πρόεδρος της “Ελπίδας” είναι τόσο μαχητική, επίμονη και συνεπής στο στόχο που αποκλείεται να φύγει από τη χώρα με την έννοια που το λέτε εσείς. Απλά αυτό το οποίο ήθελε να εκφράσει και είναι σίγουρο ότι το αντιλήφθηκαν όλοι είναι ότι με τόσα σκάνδαλα, με τόσες παθογένειες που ταλαιπωρούν και τη χώρα και τους πολίτες θεωρεί αδιανόητο να μην υπάρχει επιτέλους αντίδραση, να μη σηκωθούν οι πολίτες από τον άνετο καναπέ τους, να σταματήσουν να απέχουν και να έχουν συμβολή στην πορεία της χώρας και της ζωής τους, δηλαδή να ενεργήσουν για να προστατέψουν το μέλλον τους».

Πάρτι όμως γίνεται στα τηλεοπτικά παράθυρα μετά τις δηλώσεις της Ντόρας Μπακογιάννη για την αλαζονεία ενίων υπουργών που πρέπει να «ξεκαβαλικέψουν». Ο Δημήτρης Καιρίδης αναγνώρισε ότι «μετριούνται στα δάχτυλα των δύο χεριών (δεν είναι και λίγοι) αυτοί που έχουν καβαλήσει καλάμι». Ο Στέλιος Πέτσας μεγάλωσε την περίμετρο: «Υπάρχει ζήτημα αλαζονείας και οίησης σε πολλά στελέχη, αλλά δεν είναι μόνο υπουργοί». Ο Γιάννης Οικονόμου είπε: «Υπάρχουν και τέτοιοι και πρέπει να προσέξουν και το ύφος τους». Ο Δημήτρης Καλογερόπουλος σημείωσε «ορισμένοι πρέπει να κόψουν τις μύτες, γιατί τις έχουν ψηλά».

Από την άλλη πλευρά ο Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε «Δεν νομίζω ότι κάποιος έχει καβαλήσει το καλάμι. Εγώ, πάντως, προσπαθώ να είμαι ταπεινός». O Μάκης Βορίδης είπε: «Την άκουσα τη δήλωση της κας Μπακογιάννη, αλλά εγώ δεν έχω δει (καβαλημένους)». Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης: «Εγώ δε διαπίστωσα στη συνεργασία μου καμία αλαζονεία». Τελικά ο Παύλος Μαρινάκης πέταξε την μπάλα στη εξέδρα: «Στο τέλος της ημέρας αυτός που τα κρίνει είναι ο ελληνικός λαός».

Ο δε Άδωνις, αφού είχε μία εκτός ορίων αντιπαράθεση με δημοσιογράφους για τις “μαϊμού κλινικές”, επιτέθηκε και σε  δημοσιογράφο που τόλμησε να ρωτήσει για το ενδεχόμενο κυβέρνησης συνεργασίας, χωρίς τον Μητσοτάκη. “Έχετε πιει κάναν μπάφο πριν μπείτε στο στούντιο”, είπε στον δημοσιογράφο ο οποίος παρεμπιπτόντως σε κάθε ευκαιρία υπερασπίζεται τον Κυριάκο και την κυβέρνηση της ΝΔ.

Μία εβδομάδα νωρίτερα είχε επιτεθεί σε άλλον δημοσιογράφο για την ακρίβεια, ζητώντας να κόψουν την μίρλα και την μιζέρια μετά από τόσα λεφτά που έχει δώσει ο Κυριάκος! Ο Άδωνις Γεωργιάδης που βλέπει τους σαμαρικούς ψηφοφόρους να τον εγκαταλείπουν, τώρα παίζει το χαρτί του φανατικού μητσοτακικού.

ΝΔ: Ανοίγματα και αλαζονεία

Ενώ όμως η συζήτηση περί συνεργασιών είναι κομμένη από το Μαξίμου εμφανίστηκε ο Άγγελος Συρίγος για να πει – ερωτηθείς εάν σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας θα μπορούσε η ΝΔ να στραφεί σε άλλα κόμματα, όπως ένα πιθανό κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, ή την Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου: «Για εμένα, το κρίσιμο είναι να μη μείνει η χώρα ακυβέρνητη. Από εκεί και πέρα οι συμφωνίες γίνονται επί τη βάσει προγραμμάτων. Δεν μπορείς να αποκλείσεις εκ των προτέρων κάτι, για όλους. Όχι μόνο για τον κ. Σαμαρά, εάν φτιάξει κόμμα, αλλά για οποιονδήποτε».

Ο βουλευτής Σπύρος Κουλκουδίνας δήλωσε ότι ο κόσμος έχει λεφτά γιατί οι δρόμοι είναι γεμάτοι αυτοκίνητα, αντί να παίρνουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς! Είπε ακόμη: «Αν δεν το αντέχεις να δώσεις 10 ευρώ βενζίνη για να πας και να έρθεις στην δουλειά σου, χρησιμοποιείς τα μέσα μαζικής μεταφοράς».

Μόλις την περασμένη εβδομάδα υπήρξε αντιπαράθεση γύρω από τις δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη για το επίδομα ανεργίας και για το εάν θα πρέπει να περιοριστεί στους δύο μήνες. Η Μπακογιάννη τον αποδοκίμασε δημόσια, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να είναι πιο προσεκτικός, γιατί δεν μπορεί να εκφράζει προσωπική άποψη όντας κυβερνητικός εκπρόσωπος. Απέρριψε κατηγορηματικά την μείωση του επιδόματος, για το οποίο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είχε πει ότι θα δώσει μάχη για να περάσει εάν ξαναβγεί η ΝΔ.

Τελικά βγήκε να τον καλύψει ο Κυριάκος… Η ενδοοικογενειακή αντιπαράθεση Ντόρας-Κυριάκου γύρω από την τοποθέτηση της στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας θα έχει κι άλλα επεισόδια. Σημειώνεται ότι μία θέση στο Επικρατείας θεωρεί ότι έχει κλείσει ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης που έχει μετατρέψει την Βουλή σε μητσοτακικό μαντρί. Το πιο πιθανό είναι τελικά ο Κυριάκος να τους αδειάσει και τους δύο.

Ο δε Κώστας Κυρανάκης συμφώνησε με τον Αλέξη Τσίπρα για την μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα! Και ακόμη είμαστε στην αρχή της μακράς προεκλογικής περιόδου. Τα πράγματα θα γίνονται χειρότερα, όσο οι βουλευτές θα αντιμετωπίζουν το τέλος της βουλευτικής τους θητείας, αφού στην επόμενη Βουλή θα είναι οι μισοί από τους 157.

Ενώ στην αρχή του πολέμου ήταν η Ουάσιγκτον του Μπάιντεν που χορογραφούσε τη δυτική εμπλοκή, στη συνέχεια τον ρόλο αυτό τον ανέλαβε η Ευρώπη. Μπορεί η ρωσική εισβολή να παραβίασε κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, αλλά είναι υποκριτικός ο ισχυρισμός πως ήταν απρόκλητη. Η επίσημη δρομολόγηση της επέκτασης του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, μερικές εκατοντάδες χλμ από τη Μόσχα δεν άφηνε επιλογές στο Κρεμλίνο.

Η αλήθεια είναι ότι η Δύση στρίμωξε την “Αρκούδα”, στηριζόμενη στην πεποίθηση πως οι πρωτοφανείς σε έκταση κυρώσεις θα αποσταθεροποιούσαν τη ρωσική οικονομία και στη συνέχεια το καθεστώς Πούτιν. Όπως είναι γνωστό, αυτές οι προσδοκίες διαψεύσθηκαν. Όπως διαψεύσθηκε και η αρχική εκτίμηση του Κρεμλίνου, πως με έναν γρήγορο πόλεμο ελιγμών θα κατάφερνε να αλλάξει καθεστώς στο Κίεβο. Εξ’ ου και το όνομα “ειδική στρατιωτική επιχείρηση”.

Από τότε, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι, αλλάζοντας –μεταξύ των άλλων– και τον χαρακτήρα του πολέμου. Με την αμέριστη βοήθεια των Ευρωπαίων και εν μέρει των Αμερικανών, οι Ουκρανοί έχουν καταφέρει να πλήττουν με drones στόχους βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας, κυρίως διυλιστήρια και μεγάλες εμπορικές αποθήκες. Πρόκειται για ευάλωτους και εύφλεκτους στόχους, που είναι εξαιρετικά δύσκολο να προστατευθούν από επιθέσεις κορεσμού. Όταν εκτοξεύεις κάθε νύχτα εκατοντάδες drones, κάποια από αυτά θα διατρήσουν τη ρωσική αεράμυνα.

Κλιμάκωση από Ρωσία-Ουκρανία

Ο Πούτιν έχει προσπαθήσει να υποβαθμίσει το κόστος που πληρώνει η Ρωσία από αυτές τις επιθέσεις. Δεν ισχύουν, βέβαια, οι δυτικές υπερβολές, αλλά η αλήθεια είναι πως αυτό το κόστος δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο. Με την έναρξη αυτών των επιθέσεων, όπως και των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων που πήγαιναν ή έφευγαν από ρωσικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα, το Κίεβο κλιμάκωσε, προσδοκώντας να κάμψει τη Μόσχα. Το μόνο που κατάφερε, όμως, ήταν οι Ρώσοι να εγκαταλείψουν τα όρια που είχαν θέσει στους εαυτούς τους και να κλιμακώσουν επίσης.

Πρώτον, κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις της Οδησσού και των άλλων ουκρανικών λιμανιών στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ βομβαρδίζουν και όποια εμπορικά πλοία προσεγγίζουν με αποτέλεσμα να σταματήσει σχεδόν ολοσχερώς το θαλάσσιο εμπόριο. Έτσι, όχι μόνο οι Ουκρανοί δεν μπορούν να εξάγουν σιτηρά, σιδηρομετάλλευμα κλπ, αλλά ούτε και να προμηθευθούν αναγκαία, μεταξύ των οποίων όπλα και πυρομαχικά από τη Δύση. Καταστρέφοντας και τις γέφυρες που συνδέουν την κυρίως Ουκρανία με το νοτιοδυτικό τμήμα της, οι Ρώσοι έχουν σχεδόν ακυρώσει και το δρόμο εισαγωγών-εξαγωγών μέσω Ρουμανίας. Το δημοσιονομικό κόστος από αυτή την εξέλιξη είναι τεράστιο για το Κίεβο.

Δεύτερον, οι Ρώσοι έχουν αρχίσει και καταστρέφουν λοκομοτίβες και υποδομές του δικτύου, ενώ μάλλον θα αρχίσουν να καταστρέφουν και γέφυρες στο Δνείπερο, με σκοπό να συρρικνώσουν τις σιδηροδρομικές μεταφορές από τη δυτική προς την ανατολική Ουκρανία. Επειδή παραμένει ανοικτός μόνο ο χερσαίος δρόμος μέσω Πολωνίας, ο σιδηρόδρομος είναι το μόνο μέσο που μπορεί να μεταφέρει αξιόλογες ποσότητες.

Τρίτον, οι Ρώσοι καταστρέφουν συστηματικά εμπορικές αποθήκες στην Ουκρανία και μάλιστα σε πολλαπλάσιο βαθμό από όσο οι Ουκρανοί στη Ρωσία. Το αποτέλεσμα είναι οι αστικοί πληθυσμοί στην Ουκρανία να αντιμετωπίζουν πλέον τεράστιες ελλείψεις.

Τέταρτον, οι Ρώσοι καταστρέφουν συστηματικά αποθήκες καυσίμων, βενζινάδικα και φορτηγά αυτοκίνητα. Στόχος τους είναι αφενός να εμποδίσουν τη μεταφορά όπλων από τη δυτική προς το μέτωπο στην ανατολική Ουκρανία, αφετέρου να περιορίσουν κατά το δυνατόν τη μεταφορά drones με φορτηγά και την εκτόξευσή τους από σημεία κοντά στα σύνορα με τη Ρωσία, για να μην έχει πολύ χρόνο να αντιδράσει η ρωσική αεράμυνα.

Πέμπτον, οι Ρώσοι αρχίζουν εν όψει του χειμώνα να καταστρέφουν ενεργειακές υποδομές με σκοπό να υποχρεώσουν τους κατοίκους κυρίως του Κιέβου να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να καταφύγουν ή στη δυτική Ουκρανία ή πρόσφυγες στην Ευρώπη. Χωρίς ρεύμα, θέρμανση και ανελκυστήρα είναι εξαιρετικά δύσκολο όσοι διαμένουν σε πολυόροφες πολυκατοικίες να αντέξουν σε θερμοκρασίες αρκετά κάτω από το μηδέν. Οι Ρώσοι είχαν αρχίσει να πλήττουν ενεργειακές εγκαταστάσεις από πέρυσι, αλλά τώρα δηλώνουν αποφασισμένοι να τις καταστρέψουν ολοσχερώς.

Πιέζεται το Κίεβο 

Όπως προκύπτει από τα γεγονότα, η κλιμάκωση που αποφάσισε ο Ζελένσκι με την παρότρυνση ευρωπαϊκών κυβερνήσεων γυρίζει μπούμερανγκ. Σε αντίθεση με τη Ρωσία, η ουκρανική αεράμυνα είναι αδύναμη απέναντι όχι μόνο στους ρωσικούς πυραύλους, αλλά και στα τζετ drones Geran 4 και 5. Ο Ζελένσκι ζητάει απεγνωσμένα να του παραχωρηθούν αναχαιτιστικά συστήματα Patriot, αλλά τα αποθέματα των Δυτικών, ακόμα και των ΗΠΑ, είναι πολύ περιορισμένα.

Εκτός αυτού, ο ίδιος λέει ότι η Ρωσία παράγει περίπου 140 βαλλιστικούς πυραύλους κάθε μήνα. Για κάθε ρωσικό πύραυλο χρειάζονται τουλάχιστον δύο Patriot, πράγμα που σημαίνει ότι για μία αποτελεσματική αεράμυνα η Ουκρανία χρειάζεται τουλάχιστον 250 Patriot το μήνα. Αυτός ο αριθμός δεν υπάρχει, ούτε μπορεί να καλυφθεί από νέα παραγωγή. Εκτός αυτού, υπάρχουν και τα τζετ drones που παράγονται κατά χιλιάδες από τη Ρωσία. Είναι τρομερή σπατάλη να αναχαιτίσεις ένα τζετ drone, που κοστίζει μερικές δεκάδες χιλιάδες με Patriot που καθένας κοστίζει περίπου 4.000.000 δολάρια.

Έτσι, ενώ, όπως προανέφερα, η Δύση αρχικά θεωρούσε πως θα γονάτιζε την “Αρκούδα”, συμβαίνει το αντίθετο. Τα ρωσικά πλήγματα έχουν σκοπό να εξουθενώσουν την Ουκρανία ως κράτος, ως κοινωνία και κατ’ επέκταση και ως ένοπλες δυνάμεις. Βασικό όπλο είναι η καταστροφή της ευρύτερης εφοδιαστικής αλυσίδας. Η επιλογή των στόχων έχει σημασία. Καταστρέφοντας δεξαμενές καυσίμων, εμπορικά κέντρα, αποθήκες πυρομαχικών, εργοστάσια κατασκευής drones, τα λιμάνια, το σιδηροδρομικό δίκτυο κλπ, οι Ρώσοι καταστρέφουν το κυκλοφορικό σύστημα του ουκρανικού κράτους, χωρίς το οποίο δεν μπορούν να συνεχίσει να πολεμάει ο ουκρανικός στρατός.

Μπορεί να κάνει κάτι η Ευρώπη;

Η μετακίνηση στρατευμάτων, ο εφοδιασμός των πόλεων και η προμήθεια των μονάδων στο μέτωπο με τα αναγκαία καθίσταται όλο και πιο δύσκολη και όλο και πιο ακριβή. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουκρανία δαπανά σχεδόν 200 εκατ. δολάρια την ημέρα για τον πόλεμο. Η αδυναμία της να εξάγει από την Οδησσό τα αγροτικά προϊόντα και το σιδηρομετάλλευμα της στερεί έσοδα έως και 40 δισ. Το αποτέλεσμα είναι να παροξύνεται το δημοσιονομικό πρόβλημα του Κιέβου.

Ο Ζελένσκι ζητάει επιπλέον 27 δισ. από την Ευρώπη για να καλύψει την τρύπα μέχρι το τέλος του 2026, χωρίς να υπολογίζονται οι δαπάνες για την επισκευή υποδομών που καταστρέφονται από ρωσικές επιθέσεις. Ακόμα και οι φανατικοί υποστηρικτές του Κιέβου, όμως, αρνούνται προς το παρόν να του τα δώσουν, θεωρώντας πως ουσιαστικά σπαταλάει τη βοήθεια και μάλιστα χωρίς έλεγχο, υπογραμμίζοντας το ζήτημα της εκτεταμένη διαφθοράς.

Όλα τα παραπάνω μαζί περιγράφουν μια ολοένα και πιο σοβαρή ανισορροπία σε πολλά επίπεδα. Η Ρωσία δεν χρειάζεται να καταστρέψει κάθε υποδομή. Αρκεί το συνολικό κόστος λειτουργίας του ουκρανικού κράτους να αυξάνεται ταχύτερα από ό,τι μπορούν να το χρηματοδοτήσουν οι Ευρωπαίοι υποστηρικτές του Κιέβου. Κι αυτό συμβαίνει και θα εντείνεται, επειδή οι ρωσικές επιθέσεις έχουν επεκταθεί στη δυτική όχθη του Δνείπερου και τώρα επεκτείνονται ακόμα δυτικότερα, στις επαρχίες που συνορεύουν με την Πολωνία.

Ό,τι και να κάνει η Ευρώπη για να βοηθήσει το Κίεβο, δεν μπορεί να αποτρέψει αυτή την καταστροφή. Μπορεί για ένα χρονικό διάστημα να αμβλύνει το επιδεινούμενο πρόβλημα, αλλά όχι να το λύσει. Είναι ενδεικτικό ότι ο Ζελένσκι προσπαθεί απεγνωσμένα να προκαλέσει όσο το δυνατόν πιο μεγάλο κόστος στη Ρωσία, ελπίζοντας να υποχρεώσει τον Πούτιν να συμφωνήσει για κατάπαυση των αμοιβαίων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές. Η Μόσχα, όμως, δείχνει αποφασισμένη να συνεχίσει, θεωρώντας πως η ίδια μπορεί να απορροφάει τα όποια ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια και αποθήκες, ενώ το Κίεβο όχι. Γι’ αυτό και απορρίπτει τις σχετικές προτάσεις.

Με τη συνήθη τακτική των “ντροπολογιών”, δηλαδή την προσθήκη νυχτιάτικα διατάξεων σε άσχετα νομοσχέδια και, μάλιστα, μετά τη διαβούλευση κι ενώ οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας παραμένουν ανοιχτές και αφορούν σε ενδεχόμενη τέλεση αδικημάτων σε βαθμό κακουργήματος, η νέα επίμαχη κυβερνητική ρύθμιση θυμίζει την “ντροπολογία” με τη μορφή του άρθρου 67.

Αυτή προστέθηκε στον άσχετο Νόμο 4735/2020 (ΦΕΚ 197/Α/12-10-2020) υπό τον τίτλο “Τροποποίηση του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας, νέο πλαίσιο επιλογής διοικήσεων στον δημόσιο τομέα, ρύθμιση οργανωτικών θεμάτων της Γενικής Γραμματείας Ιθαγένειας και της Γενικής Γραμματείας Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα του Υπουργείου Εσωτερικών, ρυθμίσεις για την αναπτυξιακή προοπτική και την εύρυθμη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και άλλες διατάξεις”.

Τώρα, η νέα “ντροπολογία” (άρθρο 74) προστέθηκε σε άσχετο νομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υπό τον τίτλο «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις»!

ΟΠΕΚΕΠΕ: Της τροπολογίας!

Όπως παρατηρείται, η ρύθμιση αυτή προστέθηκε σε άσχετο νομοσχέδιο, δηλαδή για… ψάρια με έναν κορυφαίο διδακτικό συμβολισμό: Όπως σε πολλά ψάρια που πιάνουμε βρίσκουμε στα βράγχια παλιά αγκίστρια που κόπηκαν από την πετονιά και ξέφυγαν, δηλαδή το πάθημά τους δεν έγινε μάθημα και να είναι πιο προσεκτικά,  έτσι και οι Έλληνες, συνεχίζουν να ψηφίζουν τα ίδια κόμματα με τους ίδιους ή άλλους αρχηγούς, παρά τα παθήματα, δεινά και προβλήματα που προκάλεσαν και προκαλούν!

Την τεράστιας ηθικής διάστασης ρύθμιση με την οποία, μαζί με το “επιτελικό κράτος” άρχισε τη θητεία ο Κυριάκος Μητσοτάκης ως πρωθυπουργός, την κατήγγειλε ο επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας Γεώργιος Σταυρόπουλος στην κεντρική του ομιλία με θέμα «Η Τοπική  Αυτοδιοίκηση χθες, σήμερα, αύριο» στο Πανελλήνιο Συνέδριο που οργάνωσε ο Δήμος Θεσσαλονίκης με θέμα «Οργάνωση, στελέχωση και λειτουργία των πρωτοβάθμιων ΟΤΑ» το τριήμερο 7 έως 9 Νοεμβρίου 2021 (δηλαδή επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη), με την άρση του αξιόποινου αιρετών και υπαλλήλων με διάταξη σε Νόμο  το 2020, την οποία ψήφισαν, πέρα από τη ΝΔ (βεβαίως, βεβαίως) και ο ΣΥΡΙΖΑ με πρόεδρο τότε τον κ. Τσίπρα και το ΚΚΕ (όχι το ΠΑΣΟΚ)!

Από την ομιλία αυτή παραθέτω το σημείο που άφησε για το τέλος ο επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και που αφορά την τεράστιας ηθικής διάστασης, όπως τη χαρακτήρισε, αυτή ρύθμιση: «Σε μια χώρα που  έχει διακριθεί σε υποθέσεις διαφθοράς, η τοπική διαπλοκή δεν θα εξέπληττε. Δυστυχώς όμως  παρά την ύπαρξη πολλών έντιμων αιρετών και υπαλλήλων, οι στατιστικές κατατάσσουν υψηλά τη διαφθορά  στην τοπική αυτοδιοίκηση. Το φαινόμενο πρέπει επιτέλους να εξαλειφθεί ή έστω να περιορισθεί σημαντικά.

Το ίδιο το κύρος του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης θίγεται καίρια από την ύπαρξη φαινομένων διαφθοράς, αλλά και η κεντρική  πολιτική εξουσία ηθικά απονομιμοποιείται, όταν καλύπτει εκ των προτέρων ή δυστυχώς  και εκ των υστέρων τις αμαρτίες κάποιων αιρετών αλλά και υπαλλήλων.

Χαρακτηριστική, αλλά όχι δυστυχώς πρωτοφανής  η περίπτωση του πρόσφατου άρθρου 67 του ν.4735/2020, το οποίο ψηφίσθηκε με τις ψήφους ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ, με την οποία αίρεται το αξιόποινο των πράξεων αιρετών και υπαλλήλων των ΟΤΑ, οι οποίες αφορούσαν πληρωμές ενταλμάτων που έλαβαν χώρα μέχρι την 31.7.2019, παρά την ακολουθήσασα ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 93 του ν.4745/2020, στο πλαίσιο της εκ των υστέρων νομιμοποίησης παράνομων πράξεων των αιρετών (βλέπε  το άρθρο 39 του  προγενέστερου ν.4325/2015, αλλά και πολλές άλλες παλαιότερες «διευθετήσεις»). 

Αλλά  και οι πολλοί  έντιμοι αυτοδιοικητικοί δεν πρέπει να χαρίζονται στους επίορκους υπαλλήλους. Η διαλεύκανση κάθε καταγγελίας  όχι μόνο ικανοποιεί το λαϊκό αίσθημα, αλλά και συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας εικόνας τοπικών μονάδων απαλλαγμένων από υποψίες διαφθοράς, μεγάλης ή μικρής».

Δεν εφαρμόσθηκε η διάταξη αυτή ως αντισυνταγματική

Αλλά, για το τεράστιο αυτό, για το πολιτικό σύστημα, ηθικό θέμα υπάρχει ίσως μια άγνωστη συνέχεια, η οποία προδιαγράφει ίσως και την εφαρμογή της  νέας διάταξης για “μπάζωμα” του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, όχι από την επιπολαιότητα των ψαριών, αλλά από αλαζονεία και τη συνήθη, κατά συρροήν, τακτική του Μητσοτάκη να παραβιάζει το κράτος δικαίου αβρόχοις μάλιστα ποσί από τους θεσμούς που λειτουργούν  για  το διαφυλάττουν και να το προστατεύουν.

Σημειώνω, λοιπόν, ότι παραπάνω επαίσχυντη διάταξη έχει απασχολήσει έντονα τη νομολογία (π.χ. αποφάσεις Αρείου Πάγου και Ελεγκτικού Συνεδρίου) ως προς τη συμβατότητά της με συνταγματικές αρχές και τη δυνατότητα εφαρμογής της σε σοβαρά αδικήματα, όπως η απιστία.

Συγκεκριμένα, σημειώνω  ότι η νομολογιακή αντιμετώπιση του άρθρου 67 του παραπάνω Ν 4735/2020 υπήρξε ιδιαίτερα δυναμική και οδήγησε σε μια ιστορική ανατροπή από τα ανώτατα δικαστήρια της χώρας, με αποκορύφωμα την κρίση περί αντισυνταγματικότητας της διάταξης. Υπενθυμίζω  δύο αποφάσεις:

Πρώτον, με την υπ’ αριθμόν ΟλΑΠ 2/2025 απόφαση-σταθμό της η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, η οποία  έκρινε ότι η ρύθμιση του άρθρου 67 είναι αντισυνταγματική, επισημαίνοντας ότι η οριζόντια άρση του αξιοποίνου για αδικήματα, όπως η απιστία αιρετών και υπαλλήλων ΟΤΑ σε βάρος νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ) υποκρύπτει ουσιαστικά μια απαγορευμένη αμνηστία.

Τι λέει το Σύνταγμα

Το Σύνταγμα επιτρέπει την παροχή αμνηστίας αποκλειστικά για πολιτικά εγκλήματα (υπό αυστηρές προϋποθέσεις) και όχι για κοινά ποινικά αδικήματα. Επίσης, κρίθηκε ότι η εν λόγω διάταξη δεν αποτελεί γνήσια περίπτωση «ειδικής παραγραφής» του αξιοποίνου, αλλά συνιστά ανεπίτρεπτη παρέμβαση της νομοθετικής εξουσίας στο έργο της δικαστικής, παραβιάζοντας την αρχή της διάκρισης των εξουσιών.

Δεύτερον,  πριν από την οριστική κρίση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, το Ελεγκτικό Συνέδριο και τα ποινικά δικαστήρια εφάρμοζαν τη διάταξη υπό το πρίσμα της μεταγενέστερης «αυθεντικά ερμηνευτικής» διάταξης του άρθρου 93 του ν. 4745/2020. Δηλαδή, η απαλλαγή αφορούσε διαδικασίες καταλογισμού που δεν είχαν περατωθεί και κάλυπτε όχι μόνο την πληρωμή του εντάλματος, αλλά και τις προηγούμενες διαχειριστικές πράξεις και το δικαστήριο εφάρμοζε τη συστολή του νόμου, εξαιρώντας από την προστασία όσους δολίως προκάλεσαν τη θεώρηση των ενταλμάτων.

Τρίτον, με την κήρυξη της αντισυνταγματικότητας από τον Άρειο Πάγο, το άρθρο 67 παύει να παράγει έννομα αποτελέσματα (δεν εφαρμόζεται) για την αρχική καθολική απαλλαγή των κατηγορουμένων. Έτσι, οι ποινικές υποθέσεις (όπως κακουργηματικές ή πλημμεληματικές απιστίες) που είχαν τεθεί στο αρχείο ή είχαν οδηγήσει σε απαλλαγή βάσει του συγκεκριμένου νόμου, επανήλθαν στο μικροσκόπιο των δικαστικών αρχών εφόσον δεν είχε συμπληρωθεί ο χρόνος της κοινής παραγραφής και οι διαδικασίες καταλογισμού και οι πειθαρχικές διώξεις συνεχίζονται κανονικά, καθώς το «πέπλο ασυλίας» που επιχειρήθηκε να δοθεί αναδρομικά κρίθηκε αντίθετο με το θεμελιώδη νόμο του κράτους.

Μουσική, ιστορία, πολιτική σκέψη, εκπαίδευση, πνευματική ζωή, εικαστική δημιουργία και θέατρο συνθέτουν ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να φωτίσει διαφορετικές όψεις της προσωπικότητας και του έργου του.

Παράλληλα, η ιστορική μνήμη γίνεται αφετηρία για έναν σύγχρονο προβληματισμό γύρω από την Πολιτεία, την παιδεία, την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατική συνεννόηση και τη σχέση της Ελλάδας με την Ευρώπη. Μάς ενδιαφέρει ο Ιωάννης Καποδίστριας ως «Τόπος και ως Δρόμος»

2026 — Μια επέτειος που γίνεται αφορμή για γνώση, διάλογο και αναστοχασμό…

250 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ