Επιδρομές της Ρωσίας προκαλούν σχεδόν καθημερινά θανάτους και τραυματισμούς σε κατοικημένες περιοχές της Ουκρανίας. Οι δυνάμεις του Κιέβου τις ανταποδίδουν πλήττοντας τομείς ελεγχόμενους από τις αντίπαλες στην ουκρανική επικράτεια και στόχους στο ρωσικό έδαφος.

Αφότου ο ρωσικός στρατός εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2024 έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 15.850 άμαχοι και έχουν τραυματιστεί άλλοι 44.800 στη χώρα, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη καταμέτρηση του ΟΗΕ, που είχε δημοσιοποιηθεί τον Απρίλιο.

Μια απόφαση στήριξης στο Κοινοβούλιο ενός κόμματος σε άλλο, δεν είναι ασφαλώς κάτι το πρωτόγνωρο. Αυτό, μερικές φορές, επιβάλλεται να γίνεται, για να μην υπάρχουν αδιέξοδα. Εάν η “Άμεση Προσαρμογή” (ή Δημοκρατία ή Ενσωμάτωση) ψήφιζε την κυρία Αννίτα Δημητρίου, εξηγούσε πολιτικά την απόφαση μέσα από ένα βιντεάκι, πάλι θα καταγράφονταν αντιδράσεις. Ωστόσο, ο τρόπος που έγινε, το τι ειπώθηκε, ήταν αναμενόμενο ότι θα προκαλούσε αντιδράσεις και συζητήσεις. 

To αμφιλεγόμενο βίντεο Φειδία-Δημητρίου

Θεωρείται δεδομένο και αναμφισβήτητο ότι η Πρόεδρος της Βουλής γνωρίζει τι προβλέπει το Σύνταγμα. Το Άρθρο 80 αναφέρει ότι «το δικαίωμα της υποβολής προτάσεων νόμων ανήκει εις τους βουλευτάς και νομοσχεδίων εις τους υπουργούς. Ουδεμία πρότασις νόμου συνεπαγομένη αύξησιν των υπό του προϋπολογισμού προβλεπομένων εξόδων δύναται να υποβληθεί υπό βουλευτού». Είναι ξεκάθαρη, συνεπώς, η αναφορά στο Σύνταγμα, τι μπορεί να αποφασίζει η Βουλή και τι όχι. Τι αποτελεί αρμοδιότητα της εκτελεστικής εξουσίας.

Αλλά και ο Φειδίας Παναγιώτου το γνωρίζει. Ή αν δεν το γνωρίζει το υποψιαζόταν, καθώς όταν συνάντησε τον Πρόεδρο του ΔΗΚΟ, Νικόλα Παπαδόπουλο, του είχε ζητήσει να κάνει βιντεάκι με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους υπουργούς, στο χαρτοφυλάκιο των οποίων εμπίπτουν τα όσα, διά των εξαγγελιών, επιδιώκει το κόμμα  του.

Αυτά, δηλαδή, που παρακολουθήσαμε στο βίντεο, με πρωταγωνιστές Δημητρίου και Παναγιώτου. Βεβαίως η προσπάθεια να πρωταγωνιστήσουν ο Πρόεδρος και το υπουργικό του στα βίντεο του προέδρου της “Άμεσης Προσαρμογής” απέτυχε. Υπήρξε απόρριψη από τον Νικόλα, που σωστά ενήργησε. Ούτε προφανώς ο Πρόεδρος θα δεχόταν κάτι τέτοιο.  

Στην εποχή των βίντεο…

Για να είμαστε σωστοί, τα βιντεάκια δεν είναι στο στόχαστρο, καθώς αυτά αποτελούν τη νέα μέθοδο επικοινωνίας. Το τικ τοκ είναι σήμερα ο βασιλιάς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Είναι η πλατφόρμα της εποχής που ενημερώνει, μεταδίδει σύντομα μηνύματα, διασκεδάζει… Είναι ένα σημαντικό, χρήσιμο εργαλείο επικοινωνίας, το οποίο δεν μπορεί, βέβαια, να αντικαταστήσει την πολιτική. Την διαδίδει, την προβάλλει, την καθιστά από απρόσωπη, ξύλινη, σε άμεση, ζωντανή.

Τούτο διευκρινίζεται καθώς στην περίπτωση του γνωστού και πολυδιαφημιζόμενου βίντεο, εκείνα που κρίνονται είναι τα όσα αναφέρονται σε αυτό. Είναι το περιεχόμενό του. Και είναι και οι νοοτροπίες και η λογική πως το “απολιτίκ” φοριέται για κάθε περίσταση και πως είναι πολιτική! 

Υ.Γ.: Θα μπορούσε να φανταστεί κανείς τι θα έλεγαν και έγραφαν όλοι αυτοί που σήμερα προσπαθούν να δικαιολογήσουν το γνωστό βίντεο, εάν σε αυτό συμμετείχε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας; 

Υ.Γ.1: Προ μηνός παρακολούθησα το έργο “υπάρχει και φιλότιμο” που ανέβασε η Δημ. Θεατρική ομάδα Ενηλίκων Λιμεναρίων Θάσου, με μικρές προσαρμογές για εναρμονισμό και με τα πρόσφατα (ΟΠΕΚΕΠΕ). Έντονη είναι η αίσθηση ότι κάποιες συμπεριφορές δεν αλλάζουν! Και ισχύουν παντού. 

Ένδειξη της επανόδου της ηρεμίας ήταν ότι το κυριότερο διεθνές αεροδρόμιο της Τεχεράνης ανακοίνωσε νωρίς το πρωί την αποκατάσταση της «ομαλότητας» της λειτουργείας του, την επομένη του ανοίγματος του εναέριου χώρου, που είχε κλείσει την Κυριακή και τη Δευτέρα.

Έπειτα από 100 ημέρες πολέμου και δυο μήνες αφότου ανακοινώθηκε κατάπαυση του πυρός την 8η Απριλίου, εκρήξεις και σειρήνες ήχησαν ξανά στην Τεχεράνη και στο Τελ Αβίβ προχθές Κυριακή και χθες Δευτέρα. Οι ισραηλινές επιδρομές τραυμάτισαν 15 ανθρώπους στο Ιράν, σύμφωνα με τον επικεφαλής της εθνικής υπηρεσίας αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων στην Ισλαμική Δημοκρατία.

Από το βράδυ της Κυριακής οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εκτόξευσαν κάπου τριάντα βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον της ισραηλινής επικράτειας, σύμφωνα με αξιωματικό του στρατού του Ισραήλ, σε αντίποινα για το ισραηλινό πλήγμα σε νότια συνοικία της Βηρυτού, προπύργιο του κινήματος Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, με απολογισμό δυο νεκρούς και είκοσι τραυματίες.

Χθες το μεσημέρι, η διοίκηση των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων ανακοίνωσε τη «λήξη της επιχείρησης» που χαρακτήρισε «σκληρή ανταπόδοση» στο Ισραήλ. Διεμήνυσε ωστόσο ότι «σε περίπτωση συνέχισης της επίθεσης και των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου του νοτίου Λιβάνου», θα ακολουθήσουν «πολύ πιο σκληρές ενέργειες».

Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, βασικός διαπραγματευτής της Τεχεράνης –και απόστρατος αξιωματικός των Φρουρών της Επανάστασης–, τόνισε πως το Ιράν «έσπασε την εξίσωση που ήταν η κατάπαυση του πυρός στα χαρτιά και η συστηματική παραβίασή της επί του πεδίου».

Τουλάχιστον 14 νεκροί στον Λίβανο

Σε παρόμοιο τόνο, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου διαβεβαίωσε πως ο στρατός του θα ανταποδώσει «δυνατά» οποιαδήποτε νέα ιρανική επίθεση. Ο κ. Νετανιάχου, που διέταξε βομβαρδισμούς στο Ιράν παρά την ένσταση που πρόβαλε ο αμερικανός πρόεδρος, πρόσθεσε, «με σεβασμό», ότι το Ισραήλ θα ασκήσει το δικαίωμά του να «αμύνεται», «κάθε φορά που είναι απαραίτητο». Ο ισραηλινός υπουργός Ισραέλ Κατς συμπλήρωσε ότι η χώρα του «θα συνεχίσει να δρα» εναντίον της Χεζμπολά.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι το ζήτημα της σύγκρουσης του Ισραήλ και της Χεζμπολά πρέπει να συμπεριληφθεί στην όποια διευθέτηση του ευρύτερου πολέμου στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου. Η Ουάσιγκτον θέλει το ζήτημα του Λιβάνου να διαχωριστεί, να επιλυθεί σε δεύτερο χρόνο.

Οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν χθες στον νότιο Λίβανο, με τη στοχοποίηση δεκαπέντε κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της Τύρου, με αποτέλεσμα 14 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και άλλοι είκοσι και πλέον να τραυματιστούν, σύμφωνα με τις αρχές στη Βηρυτό και τον Ερυθρό Σταυρό.

Η Χεζμπολάχ από την άλλη ανέλαβε την ευθύνη για νέες επιθέσεις εναντίον των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων στον νότιο Λίβανο, αλλά όχι εναντίον του βόρειου Ισραήλ.

Ο ισραηλινός στρατός ανέφερε πως τρία βλήματα εξαπολύθηκαν «προς την κατεύθυνση ισραηλινών στρατιωτών που επιχειρούσαν στον νότιο Λίβανο» και ότι ένα βλήμα «έπεσε κοντά σε στρατεύματα», χωρίς να κάνει λόγο για τραυματισμούς.

Οι Χούθι

Ο Ντόναλντ Τραμπ, που τις τελευταίες εκφράζει δυσαρέσκεια και διαφωνίες με τον κ. Νετανιάχου, του τηλεφώνησε τη Δευτέρα, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, κι απαίτησε οι εχθροπραξίες να σταματήσουν, πριν από την ιρανική ανακοίνωση.

«Και οι δυο πλευρές, το Ισραήλ και το Ιράν, πρέπει να παύσουν πυρ αμέσως», τόνισε ο αμερικανός πρόεδρος, που φέρεται να θέλει να γυρίσει τη σελίδα του εξαιρετικά αντιδημοφιλούς στις ΗΠΑ πολέμου αυτού, καθώς πλησιάζουν οι εκλογές του μέσου της δεύτερης θητείας του στην προεδρία.

Η έστω προσωρινή νέα ανάφλεξη θα «πλήξει» τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ, παρότι οι διαβουλεύσεις με το Πακιστάν, που μεσολαβεί, συνεχίζονται, ανέφερε η ιρανική διπλωματία, κάτι που επιβεβαίωσε ο κ. Τραμπ, εκφράζοντας δυσαρέσκεια που η διαδικασία επιβραδύνεται από την «άγνοια ή την ηλιθιότητα».

Τροφοδοτώντας τις ανησυχίες πως ο πόλεμος θα εξαπλωθεί ξανά, ο στρατός του Ισραήλ ανακοίνωσε νωρίς το πρωί ότι κατέρριψε «εναέριο ύποπτο στόχο από την Υεμένη» –drone–, προτού συμπληρωθούν 24 ώρες από την ανακοίνωση των σιιτών ανταρτών Χούθι, που ελέγχουν μεγάλο μέρος της χώρας αυτής, πως επιτέθηκαν εναντίον του Ισραήλ και ότι κηρύσσουν απαγόρευση της ναυσιπλοΐας για σκάφη συνδεόμενα με αυτό στην Ερυθρά Θάλασσα, άλλη θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας.

Με αυτό το φόντο, οι τιμές του πετρελαίου κατέγραφαν άνοδο τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, αν και όχι μεγάλη, παρά την αναστολή των εχθροπραξιών, καθώς το στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό. Η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές, αυξήθηκε κατά 1,25% στα 94,25 δολάρια, αυτή του βαρελιού του West Texas Intermediate (WTI), αντίστοιχης αμερικανικής ποικιλίας, κατά 0,84%, στα 91,30 δολάρια.

Η υπουργική τροπολογία έχει διατάξεις που αφορούν: Την παράταση λειτουργίας και καθορισμού αντιτίμου για την εκμετάλλευση του Αγωγού Τροφοδοσίας Αεροπορικού Καυσίμου του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» υπέρ του ελληνικού δημοσίου και την κάλυψη κενών οργανικών θέσεων λιμενοφυλάκων με το σύστημα της μοριοδότησης.

Η βουλευτική τροπολογία έχει κατατεθεί από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΚΚΕ και αφορά τη μονιμοποίηση των Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου εργαζομένων στις υπηρεσίες του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με την παραίτηση του δημοσίου από ένδικα μέσα κατά δικαστικών αποφάσεων που τους δικαιώνουν.

Οι διαδηλωτές, όπως έχει αναφερθεί, δεν έχουν κοινή αφετηρία. Όμως, συγκλίνουν στους λόγους που τους οδηγούν καθημερινά έναντι της έδρας του πρωθυπουργού και στους δρόμους των Τιράνων. Διαψεύδεται δε ο ισχυρισμός του Ράμα – που δείχνει απολύτως αιφνιδιασμένος και χωρίς ορθή προσέγγιση της κατάστασης – ότι διαδηλώσεις γίνονται μόνο στην πρωτεύουσα, την στιγμή που πραγματοποιούνται ανάλογες διαδηλώσεις σε άλλες αλβανικές πόλεις, για να μην αναφερθούμε σε αυτές που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό. 

Δεν τους ενώνει μόνο η ευαισθησία για τα όσα τεκταίνονται στον Κόλπο της Άρτας. Στην πραγματικότητα αυτό λειτουργεί σαν την σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και ως εκ τούτου ανοίγει το απόστημα, που συσσωρεύεται εδώ και πολλά χρόνια. Και που έχει άλλες εκφάνσεις και διαστάσεις. Πάντως, για άλλη μια φορά αποδεικνύεται ότι η συνέργεια της πολιτείας με ένα φάσμα παράνομων ή (στην καλύτερη) αμφιλεγόμενων οικονομικών συμφερόντων, προκαλεί κινδύνους συνολικού κοινωνικοπολιτικού εκτροχιασμού.

Πόσο μάλλον όταν ο Αλβανός πρωθυπουργός μοιάζει ως συνειδητά να επιδιώκει την εξαγρίωση των διαμαρτυρόμενων πολιτών, με προσβλητικές αναφορές περί “ψηφιακής υστερίας”, οι όποιοι έχουν φτάσει ένα βήμα πριν την συνολική εξέγερση. Η κατάσταση ενέχει πολλά κοινά στοιχεία με τις μαζικές διαμαρτυρίες στην Ελλάδα για την τραγωδία των Τεμπών, αν και υπάρχει μία απόκλιση ως προς το κύριο αίτημα των διαδηλωτών: Οι διαμαρτυρόμενοι Αλβανοί πολίτες – ως επί το πλείστον νέοι και χωρίς κομματικές αγκυλώσεις – αξιώνουν την παραίτηση του Έντι Ράμα.

Το έναυσμα ήταν η βία των παρακρατικών εις βάρος κατοίκου του Σβερνέτς – υπό το βλέμμα της Αστυνομίας – που διαμαρτύρονταν μαζί με συγχωριανούς του για την καταπάτηση περιουσίας του από έναν “στρατηγικό επενδυτή”, εγγεγραμμένο στην Ολλανδία. Το επεισόδιο αυτό λειτούργησε ως η θρυαλλίδα ανάφλεξης μιας συσσωρευμένης κοινωνικής αγανάκτησης… 

Πολιτικές αντιδράσεις

Έχει σημασία να αναφερθεί ότι η αξιωματική αντιπολίτευση του Δημοκρατικού Κόμματος υπέβαλε τη Δευτέρα στη Βουλή νομοθετική πρωτοβουλία για την ακύρωση τεσσάρων νόμων, κάτι που αποτελεί και κύριο αίτημα των πολιτών που διαδηλώνουν. Πρόκειται για τους Νόμους “Περί Στρατηγικών Επενδυτών”, “Πακέτο των Ορέων”, “Περί Προστατευόμενων Περιοχών” και “Περί Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς”. Παραλλήλως με την παρουσίαση της νομοθετικής πρωτοβουλίας, το Δημοκρατικό Κόμμα επανέλαβε την αξίωσή του για παραίτηση της κυβέρνησης Ράμα. 

Την ίδια στιγμή, πολιτικοί αναλυτές στην Αλβανία εκτιμούν ότι οι μαζικές κινητοποιήσεις με αφορμή τις αυθαιρεσίες στο Σβερνέτς και την Άρτα θα οδηγήσουν σε έναν νέο πολιτικό σχηματισμό, που θα αμφισβητήσει συνολικά την ισχύουσα πολιτική δομή. Δεν αποκλείουν δε και πιο ριζικές εξελίξεις. 

Bullying από τον Ράμα

Ο πρόεδρος του Σβερνέτς Κώστας Κονόμης στάθηκε ακέραιος, ανένδοτος και συνεπής έναντι της κοινότητας των γηγενών Ελλήνων, που εκφράζει την ιστορική αλήθεια και το δίκαιο. Το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης, ο Ράμα πέταξε με ελικόπτερο από το Τιβάτ του Μαυροβουνίου (όπου είχε συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων) στο, κατά τα άλλα, άσημο χωριό, Σβερνέτς. Προφανής η ανάγκη της εσπευσμένης μετάβασης του. Όσο για την συμπεριφορά του…

Ο ίδιος κατέφυγε σε πιέσεις και εκβιασμούς – στην αίθουσα είχε συγκεντρωθεί μικρός αριθμός κατοίκων, καθώς δεν υπήρξε επαρκής ενημέρωση – προσπαθώντας να προβάλει τα “οφέλη” που θα προκύψουν στην περίπτωση που δεχτούν να απωλέσουν ιστορικά τους δικαιώματα και κεκτημένα, επιτρέποντας στους σφετεριστές παραβάτες και πλαστογράφους να αναπτύξουν τους επενδυτικούς τους σχεδιασμούς. Είναι προφανές ότι στην περίπτωση που πετύχαινε να κάμψει τους κατοίκους του Σβερνέτς, θα διασπούσε το κίνημα διαμαρτυρίας. 

Ως εκ τούτου, η νηφαλιότητα του προέδρου της Κοινότητας και άλλων κατοίκων που έλαβαν τον λόγο, προσλαμβάνει προστιθέμενη αξία και ιστορικό βάρος. Απάντησε στον υπερφίαλο και αλαζονικό πρωθυπουργό ότι δεν πρόκειται να παραιτηθούν στην προσπάθεια τους να λάμψει η αλήθεια και να αποδοθεί δικαιοσύνη, σε ό,τι αφορά στις περιουσίες τους – που μέσα από κρατικές κωλυσιεργίες και μεθοδεύσεις δεν αναγνωρίζονται δια των κρατικών διαδικασιών και τίθενται στη διάθεση παράνομων ιδιοκτητών.

Απομονωμένος ο Αλβανός πρωθυπουργός

Ωστόσο, ο Ράμα δείχνει αμήχανος να ερμηνεύσει και να αντιμετωπίσει την αντίδραση των πολιτών. Αδυνατεί να κατανοήσει την αφετηρία και την δυναμική των μαζικών διαδηλώσεων. Αρχικά προσπάθησε στερεοτυπικά να εντοπίσει “ελληνικό δάκτυλο” στις κινητοποιήσεις. Στην συνέχεια “ρωσική ανάμειξη”, “Ιρανούς ακτιβιστές” που “υπονομεύουν την Αλβανία”, “ακραίους μουσουλμάνους” που θέλουν να αναβάλουν την στρατηγικής σημασίας σχέση του με τον Νετανιάχου και τον Τζάρεντ Κούσνερ…

Όμως, τίποτα δεν του βγαίνει. Παρεκτράπηκε δε – αν και όχι για πρώτη φορά – σε επιθετικές λεκτικές ακρότητες προς μεγάλα διεθνή ΜΜΕ και δημοσιογράφους, αποδεδειγμένου κύρους και ακεραιότητας.

Τούτα επικαλούνται διαμορφωτές της κοινής γνώμης και έγκυροι-ανεξάρτητοι πολιτικοί αναλυτές – στον βαθμό που δύναται να ισχύει η ανεξαρτησία στα σημερινά δεδομένα στην Αλβανίας – οι οποίοι εκτιμούν, ότι το καθεστώς Ράμα πνέει τα λοίσθια…

Στις αρχές του Φεβρουαρίου του 2025 είχαν διεξαχθεί βουλευτικές εκλογές, τις οποίες κέρδισε το Κίνημα Αυτοδιάθεσης (LVV)) του πρωθυπουργού Αλμπίν Κούρτι (Albin Kurti). Ωστόσο, η σύνθεση του Κοινοβουλίου που προέκυψε κατέστησε αδύνατη την εκλογή προέδρου του Σώματος. Προφανώς και οι συμβιβασμοί που απαιτούνταν ήταν ελάσσονος σημασίας, λόγω των αρμοδιοτήτων που προβλέπονται για τον πρόεδρο της Βουλής. Πλην όμως δεν βρέθηκαν ούτε αυτοί και οδηγηθήκαμε σε πρόωρες εκλογές.

Ωστόσο, η κυβέρνηση Κούρτι – που ακολουθεί σκληρή γραμμή στην διαδικασία προσέγγισης με το Βελιγράδι, ενώ βρίσκεται και σε διάσταση με τα Τίρανα – συνέχισε την θητεία και τα καθήκοντα της, με το καθεστώς της τεχνικής-υπηρεσιακής κυβέρνησης. Όμως, καλλιεργώντας δεσμεύσεις στήριξης για την ανανέωση της θητείας της απερχόμενης Προέδρου της Δημοκρατίας Βιόσα Οσμάνι, πέτυχε ευνοϊκή ημερομηνία για πρόωρες βουλευτικές εκλογές, καθώς τα κόμματα της Βουλής δεν μπόρεσαν να καταλήξουν στους στοιχειώδεις συμβιβασμούς που απαιτούνταν για την εκλογή προέδρου του Σώματος.

Επαναλήφθηκαν, λοιπόν, οι εκλογές στις 29 Δεκεμβρίου του 2025, περίοδος όπου επαναπατρίζονται μετανάστες από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, λόγω εορτών. Οι εκτιμήσεις του Κούρτι και της Κίνησης Αυτοδιάθεσης επιβεβαιώθηκαν και αυξήθηκε το εκλογικό ποσοστό τους και κατά συνέπεια η κοινοβουλευτική τους ισχύ.

Εξέλεξαν, με τη σύμπραξη μη σερβικών μειονοτήτων – η συνταγματική τάξη με βάση το Πακέτο Αχτισάαρι, προβλέπει 20 έδρες για τις μειονότητες, εκ των οποίων 10 για τους Σέρβους και 10 για τις άλλες (Αθίγγανοι, Βόσνιοι και Τούρκοι) – πρόεδρο της Βουλής και παρείχαν ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Κούρτι.

Όμως, στις αρχές Μαρτίου έπρεπε τα κόμματα να καταλήξουν στην υποβολή προτάσεων για Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Δεδομένου ότι δεν κατέληξαν στον απαραίτητο συμβιβασμό για την εξασφάλιση του αναγκαίου αριθμού των 2/3 του σώματος, δηλαδή 80 βουλευτών, προκηρύχτηκαν νέες πρόωρες εκλογές.

Κόσοβο: Παραμένει το αδιέξοδο… 

Την περασμένη Κυριακή διεξήχθησαν οι επιβεβλημένες εκλογές, που ωστόσο δεν επέφεραν τίποτα καινούργιο. Όπως αναμένονταν, η συμμετοχή ήταν μικρότερη – αναμένεται η καταμέτρηση-ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων από εκλογικά κέντρα του εξωτερικού – με τα αλβανικά πολιτικά κόμματα του Κοσόβου να διατηρούν την ίδια σχεδόν δύναμη.

Η κυβερνώσα “Κίνηση Αυτοδιάθεσης” διατηρεί την σχεδόν διπλάσια υπεροχή – παρά την μείωση σε σχέση με τα αποτελέσματα του Δεκεμβρίου – από το δεύτερο κόμμα “Δημοκρατική Ένωση Κοσόβου”, που αύξησε τα ποσοστά του, λόγω της επιστροφής της μέχρι πρότινος Προέδρου της Δημοκρατίας, Οσμάνι.

Η “Κίνηση Αυτοδιάθεσης” δύναται με την σύμπραξη και πάλι (η οποία θεωρείται δεδομένη) βουλευτών μη σερβικών μειονοτήτων να προβεί στην συγκρότηση του Σώματος της Βουλής και στην παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Όμως, ως προς το ζητούμενο της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, δεν διαθέτει την απαραίτητη σύνθεση. Παραμένει το ζητούμενο για συνεννοήσεις, προκειμένου να βρεθούν οι απαραίτητοι συμβιβασμοί.

Η εμμονή στον πολιτικό ανταγωνισμό και η παντελής αδυναμία συναίνεσης, επιφέρει συνέπειες στην εκλογή μιας υπολογίσιμης πολιτικής προσωπικότητας, με άμεσες απόρροιες σε ό,τι έχει να κάνει με την παροχή οικονομικών πόρων από την ΕΕ. Την ίδια στιγμή, πληθαίνουν οι καταγγελίες από σερβικής πλευράς και εκπροσώπων των γηγενών Σέρβων του Κοσόβου, τόσο για την αθέτηση από τις αρχές στην Πρίστινα για την συνέχιση του διαλόγου, όσο και για κρούσματα βίας εις βάρος των εναπομεινάντων Σέρβων στην περιοχή.

Ο νικητής των εκλογών της 8ης Ιουνίου, Κούρτι, ασκών καθήκοντα πρωθυπουργού, στον πανηγυρικό του χαιρετισμό ανέφερε ότι πρόκειται να ξεκινήσει συνομιλίες και διαβουλεύσεις με τα υπόλοιπα κόμματα. Όμως, οι ειδικοί αναλυτές παραμένουν επιφυλακτικοί και δεν προεξοφλούν θετικές εξελίξεις.

Ωστόσο, επισημάνθηκε και από πλευράς Κομισιόν – με αφορμή το συγχαρητήριο τηλεγράφημα στον νικητή Κούρτι – η ανάγκη για τις απαραίτητες συναινέσεις και συμβιβασμούς, που θα εξασφαλίσουν την σταθερότητα των κρατικών θεσμών στην περιοχή…

Παρότι η Ελλάδα δεν θα μπορούσε ποτέ να ελέγξει άμεσα τα Δαρδανέλια – το στενό βρίσκεται εξ’ ολοκλήρου υπό τουρκική κυριαρχία και διέπεται υπό τη Συνθήκη του Μοντρέ – το ουσιαστικό στρατηγικό ερώτημα είναι διαφορετικό: Θα μπορούσε η Ελλάδα να δημιουργήσει συνθήκες υπό τις οποίες η διέλευση προς και από τα Δαρδανέλια να καταστεί τόσο επικίνδυνη, ώστε να υποβαθμιστούν σημαντικά οι επιχειρήσεις του τουρκικού Ναυτικού και να αυξηθεί αισθητά ο κίνδυνος για την εμπορική ναυτιλία; Η απάντηση δεν βρίσκεται στον έλεγχο του ίδιου του στενού, αλλά στον έλεγχο του επιχειρησιακού χώρου που το περιβάλλει.

Η γεωγραφία ως πολλαπλασιαστής ισχύος

Τα Δαρδανέλια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου. Με μήκος περίπου 61 χιλιομέτρων και πλάτος που σε ορισμένα σημεία περιορίζεται στα 1,2 χιλιόμετρα αποτελούν την πύλη μεταξύ του Αιγαίου και του συστήματος της Μαύρης Θάλασσας. Κάθε πλοίο που εισέρχεται ή εξέρχεται από τη Μαύρη Θάλασσα, είναι υποχρεωμένο να διέλθει από αυτά.

Ωστόσο, τα πλοία που εξέρχονται από τα Δαρδανέλια δεν εισέρχονται αμέσως στην ανοιχτή Μεσόγειο. Πρώτα εισέρχονται στο Βόρειο Αιγαίο, όπου η γεωγραφία γίνεται σημαντικά ευνοϊκότερη για ελληνικές επιχειρήσεις άρνησης θαλάσσιας πρόσβασης. Η Λήμνος και η Σαμοθράκη κατέχουν στρατηγικές θέσεις κοντά στις προσβάσεις του στενού. Η σημασία τους είναι γνωστή ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η Λήμνος θεωρήθηκε το κλειδί για τον έλεγχο των προσβάσεων προς τα Δαρδανέλια, λόγω της θέσης της απέναντι από τις εξόδους του στενού.

Στη σύγχρονη εποχή, τα νησιά δεν λειτουργούν πλέον απλώς ως ναυτικές βάσεις. Μπορούν να μετατραπούν σε διασκορπισμένους κόμβους πυραύλων, αισθητήρων, μη επανδρωμένων συστημάτων και υποστήριξης επιχειρήσεων, συγκροτώντας ένα ευρύτερο δίκτυο Anti-Access/Area Denial).

Πέρα από τον έλεγχο της θάλασσας… 

Ένα συχνό λάθος στη ναυτική σκέψη είναι η υπόθεση ότι η στρατηγική επιτυχία προϋποθέτει τον πλήρη έλεγχο της θάλασσας. Στην πραγματικότητα, η “άρνηση της θάλασσας” αρκεί. Ο έλεγχος της θάλασσας σημαίνει ότι οι δικές σου δυνάμεις μπορούν να επιχειρούν ελεύθερα, ενώ ο αντίπαλος όχι. Η “άρνηση της θάλασσας” έχει πιο περιορισμένο στόχο: Να καταστήσει τις επιχειρήσεις του αντιπάλου υπερβολικά δαπανηρές, ή επικίνδυνες.

Η στρατηγική του Ιράν στο Ορμούζ είναι κατεξοχήν στρατηγική άρνησης. Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει το αμερικανικό Ναυτικό σε μια συμβατική αναμέτρηση στόλων. Αντί γι’ αυτό, επιδιώκει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον απειλής, όπου δεξαμενόπλοια, πολεμικά πλοία και γραμμές ανεφοδιασμού, λειτουργούν υπό συνεχή κίνδυνο.

Μια αντίστοιχη ελληνική στρατηγική στο Βόρειο Αιγαίο θα ακολουθούσε παρόμοια λογική. Ο στόχος δεν θα ήταν να κλείσουν φυσικά τα Δαρδανέλια, αλλά να μετατραπούν οι προσβάσεις τους σε ένα πεδίο μάχης όπου κάθε πλοίο που εξέρχεται από το στενό, θα βρίσκεται εντός μιας ζώνης συνεχούς επιτήρησης και δυνητικής προσβολής.

Πυραυλικό δίκτυο και πλέγμα αισθητήρων

Στην καρδιά μιας τέτοιας στρατηγικής θα βρισκόταν ένα δίκτυο κινητών αντιπλοϊκών πυραυλικών συστημάτων. Τοποθετημένα σε νησιά του Βορείου Αιγαίου, αυτά τα συστήματα θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αλληλο-επικαλυπτόμενες ζώνες βολής. Σε αντίθεση με τις σταθερές οχυρώσεις του παρελθόντος, οι σύγχρονες πυραυλικές μονάδες μπορούν να μετακινούνται συνεχώς, να αποκρύπτονται σε οχυρωμένες θέσεις και να χρησιμοποιούν δολώματα για να δυσκολεύουν τον εντοπισμό τους.

Η αποτελεσματικότητα τέτοιων συστημάτων έχει αποδειχθεί επανειλημμένα σε σύγχρονες συγκρούσεις. Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι ο ίδιος ο πύραυλος, αλλά το σύστημα στοχοποίησης που τον υποστηρίζει. Ένας πύραυλος, χωρίς ακριβή δεδομένα στόχου, δεν είναι παρά μια ακριβή ρουκέτα, χωρίς χρησιμότητα.

Επιπλέον, η σύγχρονη άρνηση πρόσβασης εξαρτάται όλο και περισσότερο από την κυριαρχία στην πληροφορία. Μια ελληνική αρχιτεκτονική Anti-Access/Area Denial, θα απαιτούσε ένα πυκνό δίκτυο αισθητήρων, ικανό να παρακολουθεί διαρκώς τις κινήσεις πλοίων στο Βόρειο Αιγαίο. Το δίκτυο αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, μη επανδρωμένα αεροχήματα, παράκτια ραντάρ, συστήματα ηλεκτρονικής επιτήρησης και δορυφορικές πληροφορίες. Στόχος θα ήταν η δημιουργία μιας συνεχούς επιχειρησιακής εικόνας.

Από τη στιγμή που ένα πλοίο εξέρχεται από τα Δαρδανέλια, ιδανικά θα παρέμενε υπό παρακολούθηση, μέχρι να εγκαταλείψει πλήρως τη ζώνη εμπλοκής. Αυτό το πλέγμα αισθητήρων αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στοιχείο ολόκληρης της στρατηγικής…

Νησιωτική γεωγραφία

Ανάμεσα στις υπάρχουσες ελληνικές δυνατότητες, τα υποβρύχια αποτελούν ίσως το σημαντικότερο μέσο άρνησης. Τα σχετικά περιορισμένα ύδατα του Βορείου Αιγαίου προσφέρονται ιδιαίτερα για υποβρύχιες επιχειρήσεις. Σε αντίθεση με τις μονάδες επιφανείας, τα υποβρύχια μπορούν να παραμένουν αφανή, δημιουργώντας δυσανάλογη αβεβαιότητα στον αντίπαλο.

Ένα υποβρύχιο δεν χρειάζεται να βυθίσει μεγάλο αριθμό πλοίων για να επηρεάσει τη στρατηγική κατάσταση. Η απλή πιθανότητα παρουσίας του μπορεί να επιβάλει πιο αργές και προσεκτικές επιχειρήσεις, αυξημένες συνοδείες και εκτεταμένες ανθυποβρυχιακές προσπάθειες. Όπως και στο Ορμούζ, η αβεβαιότητα μετατρέπεται σε όπλο…

Η μεγαλύτερη ίσως διαφορά ανάμεσα σε μια μελλοντική-επιχειρησιακή στρατηγική στο Βόρειο Αιγαίο και το παραδοσιακό ιρανικό μοντέλο, θα ήταν ο ρόλος των μη επανδρωμένων συστημάτων. Το Ιράν στηρίχθηκε ιστορικά σε νάρκες, πυραύλους και ταχύπλοα σκάφη. Όμως, το σύγχρονο πεδίο μάχης ευνοεί ολοένα περισσότερο τα drones, τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USVs) και τα μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα (UUVs).

Η νησιωτική γεωγραφία του Βορείου Αιγαίου προσφέρεται ιδανικά για διασκορπισμένες επιχειρήσεις τέτοιων συστημάτων. Χαμηλού κόστους αυτόνομες πλατφόρμες θα μπορούσαν να εκτελούν αναγνώριση, ναρκοθέτηση, ηλεκτρονικό πόλεμο, ή ακόμη και επιθέσεις κατά ναυτικών στόχων. Το αποτέλεσμα θα ήταν ένα πολυεπίπεδο περιβάλλον απειλής, όπου οι συμβατικές ναυτικές δυνάμεις θα συμπληρώνονταν από μεγάλης κλίμακας μη επανδρωμένες επιχειρήσεις.

Στρατηγική άρνησης στο Βόρειο Αιγαίο

Βεβαίως, καμία τέτοια στρατηγική δεν μπορεί να εξεταστεί χωρίς αναφορά στην αεροπορική ισχύ. Η αποτελεσματικότητα μιας “ζώνης θανάτου” στο Βόρειο Αιγαίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ισορροπία δυνάμεων στον αέρα. Εάν η Ελλάδα καταφέρει να εξασφαλίσει τουλάχιστον τοπική αεροπορική υπεροχή, τότε οι πυραυλικές μονάδες και οι υποδομές στα νησιά καθίστανται πολύ πιο ανθεκτικές. Εάν αυτή η υπεροχή χαθεί, οι σταθερές εγκαταστάσεις καθίστανται ευάλωτες σε ταχεία καταστροφή.

Κατά συνέπεια, η αναμέτρηση δεν θα είναι αποκλειστικά ναυτική, αλλά διακλαδική, περιλαμβάνοντας αεροπορικές επιχειρήσεις, ηλεκτρονικό πόλεμο, πληροφορίες και εφοδιαστική υποστήριξη. Τέλος, ίσως το σημαντικότερο αποτέλεσμα μιας τέτοιας στρατηγικής να μην είναι στρατιωτικό, αλλά οικονομικό. Η εμπορική ναυτιλία θα αντιδράσει στον κίνδυνο. Δεδομένης της ελληνικής κυριαρχίας στην εμπορική ναυτιλία, οι πολιτικές πιέσεις θα γίνουν ανυπόφορες. Βέβαια, αν ήδη υφίσταται σύγκρουση, η περιοχή θα είναι ούτως ή άλλως επισφαλής.

Ακόμη και περιορισμένες επιθέσεις μπορούν να εκτοξεύσουν τα ασφάλιστρα, να μεταβάλουν δρομολόγια και να αυξήσουν σημαντικά το κόστος μεταφοράς. Αυτός είναι και ο λόγος που το Ορμούζ παραμένει στρατηγικά τόσο σημαντικό. Το Ιράν δεν χρειάζεται να βυθίζει κάθε δεξαμενόπλοιο. Αρκεί να πείσει τις αγορές ότι τα δεξαμενόπλοια είναι ευάλωτα.

Μια στρατηγική άρνησης στο Βόρειο Αιγαίο θα μπορούσε θεωρητικά να παράγει παρόμοια αποτελέσματα. Τα εμπορικά πλοία που κατευθύνονται προς ή από τη Μαύρη Θάλασσα θα συνέχιζαν ενδεχομένως να ταξιδεύουν, αλλά υπό συνθήκες αυξημένου κινδύνου και υψηλότερου κόστους. Σε στρατηγικό επίπεδο, η διατάραξη μπορεί να αποδειχθεί σχεδόν εξίσου ισχυρή με τον πλήρη αποκλεισμό.

Συμπέρασμα

Η πιο ρεαλιστική ναυτική στρατηγική που θα μπορούσε να ακολουθήσει η Ελλάδα σε μια υποθετική σύγκρουση δεν θα ήταν η κατάληψη, ή το κλείσιμο των Δαρδανελίων. Ένας τέτοιος στόχος θα ήταν εξαιρετικά δύσκολος και αντίθετος προς τις υφιστάμενες νομικές και γεωπολιτικές πραγματικότητες.

Αντίθετα, μια πιο πιθανή προσέγγιση θα ήταν η μετατροπή του Βορείου Αιγαίου σε έναν έντονα αμφισβητούμενο θαλάσσιο χώρο. Μέσω ενός συνδυασμού κινητών αντιπλοϊκών πυραύλων, προηγμένων δικτύων επιτήρησης, υποβρυχίων, drones, μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων και ανθεκτικών υποδομών στα νησιά, η Ελλάδα θα μπορούσε να επιδιώξει την επιβολή σημαντικού κόστους στις επιχειρήσεις του Τουρκικού Ναυτικού και την αύξηση του κινδύνου για τη ναυσιπλοΐα.

Υπό αυτή την έννοια, η σύγκριση με το Ορμούζ είναι διδακτική. Προφανώς, το δίδαγμα δεν είναι ότι η Ελλάδα μπορεί να “αντιγράψει” τη γεωγραφική θέση του Ιράν. Δεν μπορεί! Το πραγματικό δίδαγμα είναι ότι η σύγχρονη ναυτική στρατηγική ευνοεί ολοένα και περισσότερο την “άρνηση της θάλασσας”, αντί του απόλυτου ελέγχου της.

Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα να σταματήσει κάθε πλοίο. Είναι να καταστεί σαφές σε κάθε πολεμικό πλοίο, σε κάθε κυβερνήτη και σε κάθε επιτελείο, ότι η είσοδος στον συγκεκριμένο χώρο συνεπάγεται συνεχή έκθεση σε κίνδυνο. Και πολλές φορές, αυτή η επίγνωση από μόνη της αρκεί για να μεταβάλει τη στρατηγική ισορροπία…