Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκαν η υποχώρηση του διεθνούς δικαίου έναντι της ισχύος, οι αντιφάσεις της δυτικής πολιτικής και η δυνατότητα της Ελλάδας να αναπτύσσει συνεργασίες πέρα από τις παραδοσιακές συμμαχίες της.

Καραμανλής: «Δύο μέτρα και δύο σταθμά»

Ο Καραμανλής χαρακτήρισε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία «άδικη και παράνομη», υποστήριξε ωστόσο ότι η προηγούμενη στάση της Δύσης δεν ήταν άμοιρη ευθυνών, αναφερόμενος στις προσπάθειες ένταξης της χώρας στο δυτικό στρατόπεδο. Εκτίμησε επίσης ότι η αλλαγή κυβέρνησης στις ΗΠΑ ανέτρεψε τα δεδομένα, καθώς η Ουάσιγκτον κινήθηκε προς την προσέγγιση με τη Ρωσία και την άσκηση πίεσης στην Ουκρανία για έναν επώδυνο συμβιβασμό, αφήνοντας τους Ευρωπαίους χωρίς ουσιαστικό ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Η εντονότερη κριτική του αφορούσε τη διαφορετική αντιμετώπιση της Ρωσίας και της Τουρκίας. Όπως ανέφερε, ενώ η Άγκυρα προβάλλει αναθεωρητικές αξιώσεις έναντι της Ελλάδας, διατυπώνει απειλές πολέμου και κατέχει παράνομα τμήμα της Κύπρου, εξακολουθεί να θεωρείται πολύτιμος εταίρος και σύμμαχος από τα περισσότερα δυτικά κράτη. Αντιπαρέβαλε αυτή τη στάση με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τη στήριξη προς την Ουκρανία, τονίζοντας ότι τα «παράλληλα δεινά της Κύπρου παραμένουν χωρίς αντιμετώπιση».

«Αυτή η ασυνέπεια υπονομεύει την πολιτική, νομική και ηθική υπεροχή του δυτικού αφηγήματος», σημείωσε, προσθέτοντας ότι ενισχύει την υποψία πως η υποστήριξη προς την Ουκρανία υπαγορεύεται από γεωπολιτικές σκοπιμότητες και όχι από αρχές.

«Η ισχύς παραμερίζει το δίκαιο»

Ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε το διεθνές περιβάλλον ως το πιο ασταθές από οποιαδήποτε άλλη περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά την εκτίμησή του, το διεθνές σύστημα επιστρέφει στη λογική των σφαιρών επιρροής και της χρήσης ισχύος για την επίλυση διαφορών, με αυξανόμενη περιφρόνηση προς το κράτος δικαίου, τις διεθνείς συνθήκες και τους οργανισμούς.

Οι ΗΠΑ, υποστήριξε, επιχειρούν να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία τους στηριζόμενες στη στρατιωτική υπεροχή τους, «αν και όχι με αξιοσημείωτη επιτυχία». Την ίδια ώρα, άλλες δυνάμεις επιδιώκουν να διευρύνουν την επιρροή τους και να ανατρέψουν σταδιακά τη μεταπολεμική τάξη που εγκαθίδρυσε η Δύση.

Συνέδεσε, μάλιστα, την παρατεταμένη σύγκρουση στην Ουκρανία και τους πολέμους στη Μέση Ανατολή με την οικονομική και κοινωνική αναταραχή στις δυτικές χώρες. Ο υψηλός πληθωρισμός και το ενεργειακό κόστος, όπως είπε, κλονίζουν τα θεμέλια των κοινωνιών τους, ενώ αμφισβητούνται τόσο η ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση όσο και τα οφέλη του ελεύθερου εμπορίου στις ΗΠΑ.

Καραμανλής: «Η Ευρώπη δεν αποκτά ρόλο»

Αναφερόμενος στη Μέση Ανατολή, ο Καραμανλής εκτίμησε ότι η σύγκρουση αναδεικνύει ακόμη πιο καθαρά τη λειτουργία του πολυπολικού συστήματος. «Παρόλο που οι ΗΠΑ διατηρούν τον ηγετικό ρόλο, δυσκολεύονται να επιβάλουν τη βούλησή τους», ανέφερε. Η Ρωσία, η Κίνα και μικρότεροι παράγοντες επηρεάζουν τις εξελίξεις, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν σχέσεις και διαπραγματεύονται με την Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το ευρωατλαντικό ρήγμα εμφανίζεται βαθύτερο από ποτέ. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση σημείωσε ότι, παρότι ορθώς απέφυγε την εμπλοκή στον πόλεμο, δεν κατορθώνει να αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα σε μια κρίση που επηρεάζει άμεσα τα συμφέροντα και την ευημερία της.

Σε αυτό το περιβάλλον, υποστήριξε, απαιτείται εξωτερική πολιτική απαλλαγμένη από τις άκαμπτες διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος.

Η συνεργασία με την Κίνα 

Ο Καραμανλής υπενθύμισε ότι η προσέγγιση με την Κίνα είχε ως αφετηρία τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η κινεζική επιδίωξη επέκτασης της οικονομικής επιρροής της συνάντησε, όπως είπε, τη στρατηγική της κυβέρνησής του για μια πιο πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, με έμφαση στην οικονομική διπλωματία.

Η Ελλάδα μπορούσε να αποτελέσει πύλη εισόδου στις ευρωπαϊκές αγορές, ενώ η Αθήνα επιδίωκε να καταστήσει τη χώρα στρατηγικό κόμβο στην ευρύτερη περιοχή. Ως προς τα κοινά σημεία των δύο χωρών, ανέφερε τη στήριξη της Κίνας στην κυριαρχία και στην εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη σταθερή ελληνική υποστήριξη στην αρχή της «μίας Κίνας».

Η COSCO και τα ελληνικά λιμάνια

Υπερασπιζόμενος τη συμφωνία με την COSCO, ο πρώην πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι είχε προκαλέσει σκεπτικισμό μεταξύ των εταίρων της Ελλάδας. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι τότε κανένας άλλος αξιόπιστος διεθνής παράγοντας δεν είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για το λιμάνι του Πειραιά. Το σημερινό ενδιαφέρον για τη δημιουργία ανταγωνιστικών λιμενικών εγκαταστάσεων αποτελεί, κατά τον ίδιο, «την καλύτερη απόδειξη της επιτυχίας εκείνης της στρατηγικής επιλογής».

Αναφέρθηκε επίσης στην επέκταση της αλυσίδας αξίας του λιμανιού μέσω υποδομών logistics και στις συνεργασίες της COSCO με τη Huawei και τη Hewlett Packard. Όπως σημείωσε, οι συνεργασίες αυτές ενίσχυσαν τον ρόλο του Πειραιά ως κόμβου διανομής προϊόντων προς την Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Πρόσθεσε ότι οφέλη προκύπτουν και για τη ναυπηγική βιομηχανία, μέσω της αναζωογόνησης των σχετικών υποδομών. Κλείνοντας, χαρακτήρισε τη στρατηγική σχέση με την Κίνα πρωτοποριακή και αμοιβαία επωφελή, εκτιμώντας ότι μπορεί να αποτελέσει πρότυπο συνεργασίας και με άλλες ασιατικές χώρες. «Ο σημερινός κόσμος έχει ανάγκη από λιγότερες διαχωριστικές γραμμές και περισσότερη κατανόηση και συνεργασία», ήταν το καταληκτικό του μήνυμα.

Ο μόνος συνδετικός κρίκος της υπόθεσης με το κόμμα είναι ότι οι Αρχές εξετάζουν αν κάποιες από τις εικονικές εταιρείες του κυκλώματος εξέδιδαν τιμολόγια προς τον ΛΑΟΣ. Η ζημιά που φέρεται να έχει προκληθεί στον e-ΕΦΚΑ υπολογίζεται σε περίπου 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική ζημιά σε βάρος του Δημοσίου εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 5 εκατ. ευρώ. Ο ίδιος ο φερόμενος ως επικεφαλής της οργάνψσης ([που είχ ευποιστεί εγκεφαλικό το 2020)

Η αστυνομική επιχείρηση βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ οι έρευνες των Αρχών συνεχίζονται για την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης και τον εντοπισμό τυχόν επιπλέον εμπλεκομένων. Ο εισαγγελέας αφού έλαβε τα στοιχεία της δικογραφίας άσκησε κατά περίπτωση  ποινική δίωξη για τα εξής αδικήματα.

*διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης

*ένταξη και συγκρότηση σε εγκληματική οργάνωση

*απάτη σε βάρος νομικού προσώπου ύψους άνω των 120 .000 ευρώ, κατ΄εξακολούθηση και κατά συναυτουργία

*συνέργεια σε απάτη σε βάρος νομικού προσώπου ύψους άνω των 120.000 ευρώ

*νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική οργάνωση, κατ’ επάγγελμα

*μη έγκαιρη καταβολή εργοδοτικών και εργατικών εισφορών (πλημμέλημα)

Ολοι οι κατηγορούμενοι παραπέμφθηκαν να απολογηθούν σε ανακριτή από τον οποίο αναμένεται να λάβουν προθεσμία για να προετοιμάσουν την υπεράσπιση τους. Ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ και τηλεπαρουσιαστής, φορώντας χειροπέδες στα χέρια του, εξερχόμενος συνοδεία αστυνομικών από την ΓΑΔΑ, φώναξε στους δημοσιογράφους που βρίσκονταν εκεί ότι είναι αθώος. Μάλιστα ο Φίλιππος Καμπούρης έκανε λόγο για σκευωρία σε βάρος του.

Το κύκλωμα της απάτης φέρεται να δρούσε τουλάχιστον τα τελευταία 5 χρόνια -από το 2021. Από την πολύμηνη έρευνα της Αστυνομίας εντοπίστηκαν τουλάχιστον 25 εταιρείες που είχαν ανοίξει οι  φερόμενοι ως δράστες με αχυράνθρωπους. Όταν τα χρέη των ασφαλιστικών εισφορών συσσωρεύονταν, έκλειναν τις εταιρείες και εν συνεχεία άνοιγαν άλλες, επαναλαμβάνοντας την ίδια διαδικασία. Αλλες από αυτές τις εταιρείες ήταν διαφημιστικές, άλλες ήταν νυχτερινά κέντρα ή εστιατόρια και άλλες καταστήματα ρούχων.

Πιο συγκεκριμένα η τακτική ζύγιση ενισχύει την προσπάθεια για απώλεια ή διατήρηση του βάρους, παρέχει τη δυνατότητα στο άτομο να αξιολογεί καθημερινά την πρόοδό του και να πραγματοποιεί προσαρμογές στη διατροφή και τη φυσική του δραστηριότητα, προκειμένου να επιτύχει το στόχο του. Παρέχει έναν μηχανισμό που επιτρέπει στα άτομα να δουν το πώς επιδρούν κάποιες συμπεριφορές όπως για παράδειγμα η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, το γρήγορο φαγητό, η αυξημένη κατανάλωση γλυκών.

Εάν βρίσκεστε σε πρόγραμμα απώλειας βάρους, η πρότασή μου να ζυγίζεστε μια φορά την εβδομάδα. Εάν αυτό σας αγχώνει, μπορείτε να ζυγίζεστε καθημερινά, ωστόσο, η ζυγαριά μπορεί να σας αποθαρρύνει ή ακόμη και να σας παραπλανήσει, αφού το βάρος μεταβάλλεται ακόμη και κατά τη διάρκεια της ίδιας ημέρας. Σε περίπτωση που νιώθετε ότι μέσα στην εβδομάδα έχετε “κολλήσει” ή δεν βλέπετε διαφορά στα ρούχα σα, κάντε το εξής: δημιουργήστε ένα ημερολόγιο και καταγράψτε οτιδήποτε τρώτε ή πίνετε και σε ποιες ποσότητες καθώς και τις μεταβολές στο βάρος σας ανά ημέρα.

Καταγράψτε επίσης στο ίδιο ημερολόγιο χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την φυσική σας δραστηριότητα, τις κενώσεις σας, την ημέρα του έμμηνου κύκλου (οι γυναίκες), το επίπεδο του στρες που βρισκόσασταν. Από την άλλη πλευρά, εάν βρίσκεστε στην συντήρηση, προτείνω τους 3 πρώτους μήνες να ελέγχετε το βάρος σας σε εβδομαδιαία βάση, το επόμενο τρίμηνο 1 φορά στις 15 ημέρες και μετέπειτα, περιστασιακά, όποτε νιώθετε το τζιν να σας μπαίνει με δυσκολία.

Τι μπορεί να προκαλέσει η πολύ συχνή ζύγιση;

Η διαμάχη των επιστημόνων όσον αφορά τη χρησιμότητα του τακτικού ζυγίσματος στα πλαίσια της διαχείρισης βάρους είναι έντονη. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το τακτικό ζύγισμα μπορεί να αποτελεί μια σωστή πρακτική για την απώλεια και τη διατήρηση του βάρους. Πολλοί είναι εκείνοι, ωστόσο, που συνιστούν προσοχή στη χρήση του συχνού ζυγίσματος, αφού έρευνες έχουν δείξει πως μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιζήμιο στην ψυχολογία του ατόμου, ιδίως όταν ο στόχος του βάρους δεν επιτυγχάνεται. Κατάθλιψη, άγχος, μειωμένη αυτοπεποίθηση, δυσαρέσκεια για το σώμα και ενοχές είναι συναισθήματα με βαρύ ψυχικό φορτίο και μπορεί να αυξήσουν τη μη συμμόρφωση σε ένα πρόγραμμα διαχείρισης βάρους.

Επιπλέον, το καθημερινό ζύγισμα πολλές φορές μπορεί να οδηγήσει σε ανορθόδοξες μεθόδους απώλειας βάρους, οι οποίες σχετίζονται στενά με την ανάπτυξη διαταραχών λήψης τροφής (ψυχογενής ανορεξία, ψυχογενής βουλιμία). Οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης αρνητικών συναισθημάτων σε σύγκριση με τους άντρες. Στους άντρες ο αυτοέλεγχος φαίνεται να σχετίζεται με βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης και μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εικόνα σώματος.

Ποια ώρα συστήνεται να γίνεται;

Η καλύτερη ώρα της ημέρας προκειμένου η ζύγιση να είναι αντικειμενική είναι το πρωί, χωρίς ρούχα, πριν από την κατανάλωση οποιασδήποτε τροφής ή υγρού και αφού πρώτα έχουμε επισκεφτεί την τουαλέτα. Το ζύγισμα κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης ημέρας, όπου περιλαμβάνει κατανάλωση υγρών όπως νερό, καφέ, τσάι, χυμούς αλλά και φαγητού με διάφορα ενδιάμεσα σνακ, δεν είναι αντιπροσωπευτικό. Αν για κάποια λόγο δεν θέλετε να κάνετε το ζύγισμα πρωινή ώρα, φροντίστε πριν ανεβείτε στη ζυγαριά να μην έχετε φάει ή πιει τίποτα για περίπου δύο ώρες.

Και αν αναρωτιέστε πια μέρα είναι η κατάλληλη για ζύγισμα υπάρχει πρώιμη ένδειξη ότι το βάρος είναι υψηλότερο τα σαββατοκύριακα και την Δευτέρα και χαμηλότερο τις καθημερινές. Προκειμένου το ζύγισμα να είναι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικό…Μην τοποθετείτε την ζυγαριά ανάμεσα σε πλακάκια, πάνω σε χαλί, μοκέτα ή ακόμα και σε χαλάκι μπάνιου.

Η ένδειξη της ζυγαριάς θα είναι λανθασμένη. Να ζυγίζεστε πάντα στην ίδια ζυγαριά, περίπου την ίδια ώρα της ημέρας και υπό τις ίδιες συνθήκες. Αποφύγετε να ζυγίζεστε μια φορά στη δική σας, την άλλη στο διαιτολόγο, στο φαρμακείο ή στη φίλη σας. Επιλέξτε μια ψηφιακή ζυγαριά. Κάνει λεπτομερή καταγραφή της αυξομείωσης των κιλών. Για να βεβαιωθείς πως η ζυγαριά είναι ακριβής, τοποθέτησε επάνω ένα βαράκι 2 κιλών και δες τι γράφει η ζυγαριά.

Πού οφείλεται η διακύμανση βάρους;

Η διακύμανση του σωματικού βάρους κατά την διάρκεια της ημέρας είναι ένα συχνό φαινόμενο και σχετίζεται με αρκετούς παράγοντες όπως η κατακράτηση υγρών, η δυσκοιλιότητα, η έλλειψη ύπνου, η σωματική δραστηριότητα, ή έμμηνος ρύση στις γυναίκες, η ημερήσια πρόσληψη θερμίδων κ.α. Πιο συγκεκριμένα:

Κατακράτηση υγρών

Η αυξημένη πρόσληψη αλατιού έχει σαν αποτέλεσμα την κατακράτηση υγρών, η οποία εκφράζεται με αύξηση της περιμέτρου της μέσης, πρήξιμο στα κάτω άκρα & τους αστραγάλους, απότομη αύξηση βάρους, διακυμάνσεις βάρους από μέρα σε μέρα κ.α. Η κατακράτηση υγρών λόγω αυξημένης πρόσληψης νατρίου μπορεί να φτάσει ακόμη και το 1.5kg.

Συστήνεται ο περιορισμός στην κατανάλωση αλατιού και ο περιορισμός τροφίμων που είναι πλούσια σε αλάτι, όπως μπισκότα, κράκερ, πατατάκια, κονσερβοποιημένα τρόφιμα, έτοιμες σάλτσες, αλλαντικά, λουκάνικα, ξηροί καρποί, παστά ψάρια. Επιλέξτε να καταναλώνετε καθημερινά τροφές πλούσιες σε κάλιο όπως είναι η πατάτα, το πορτοκάλι και η μπανάνα. Χρησιμοποιήστε φυσικά διουρητικά όπως είναι η Λουΐζα και η πικραλίδα και βάλτε στόχο την κατανάλωση 1.5 – 2lt υγρών μέσα στη ημέρα.

Δυσκοιλιότητα –Ευερέθιστο έντερο
Γαστρεντερικά προβλήματα όπως μειωμένη κινητικότητα του εντέρου (δυσκοιλιότητα), ευερέθιστο έντερο/σπαστική κολίτιδα μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή αύξηση βάρους. Δυσκοιλιότητα θεωρείται η μείωση της συχνότητας των κενώσεων σε λιγότερες από 3 την εβδομάδα.

Σε αυτή την περίπτωση αποφύγετε το ζύγισμα έως ότου αντιμετωπιστεί το πρόβλημα και ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή με επαρκής ποσότητες νερού και φυτικών ινών. Όσο για τα περιττά κιλά μην ανησυχείτε καθόλου! Θα εξαφανιστούν μόλις καταπολεμήσετε το πρόβλημα.

Έλλειψη ύπνου
Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι η έλλειψη ύπνου μειώνει τον βασικό μεταβολικό ρυθμό και προκαλεί αύξηση του βάρους. Συγκεκριμένα, η μικρή διάρκεια ύπνου (λιγότερο από 6 ώρες), επιφέρει αλλαγές στις διατροφικές μας συνήθειες, ευνοώντας την κατανάλωση τροφίμων που είναι πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά με αποτέλεσμα η ζύγιση να μας δείχνει συνεχώς αυξημένο βάρος. Η γενική σύσταση είναι να κοιμόμαστε 8 ώρες και να ξεκινά ο ύπνος μας πριν τις 12.

Ορισμένα φάρμακα
Ορισμένα φάρμακα, όπως τα αντισυλληπτικά, οι ορμόνες, η κορτιζόνη, τα αντικαταθλιπτικά, τα αντιεπιληπτικά, τα φάρμακα κατά του καρκίνου, τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη μπορεί να προκαλέσουν κατακράτηση υγρών και κατά συνέπεια αύξηση βάρους. Μάλιστα κάποια φάρμακα από τα παραπάνω ανοίγουν και την όρεξη. Αν παρατηρήσετε ότι αυξάνεται το βάρος σας από τότε που ξεκινήσατε να λαμβάνετε κάποιο φάρμακο, συζητήστε με το γιατρό σας το ενδεχόμενο να σας δώσει κάποιο άλλο φάρμακο ή να αλλάξει τη δοσολογία.

Έμμηνος ρήση και ωορρηξία
Κατά τη διάρκεια της έμμηνου ρύσεως (περιόδου), τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη επηρεάζουν σημαντικά το σωματικό βάρος αφού προκαλούν μικρού βαθμού κατακράτηση άλατος και νερού. Η κατακράτηση υγρών ξεκινά λίγες μέρες πριν την έμμηνο ρύση και φτάνει στα μέγιστα επίπεδα κατά την πρώτη ημέρα της περιόδου.

Η αύξηση του βάρους διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα και μπορεί να είναι από ελάχιστη έως 2 κιλά. Μετά το τέλος της περιόδου το βάρος επανέρχεται στα φυσιολογικά επίπεδα, εκτός και αν τα συμπτώματα της περιόδου όπως οι λιγούρες οδήγησαν σε υπερφαγίες. Ο ιδανικός χρόνος ζύγισης προκειμένου το αποτέλεσμα να είναι ακριβές είναι 3 μέρες μετά το τέλος της έμμηνου ρήσεως .

Η άσκηση

Είναι συχνό φαινόμενο, άτομα που ασχολούνται με την άσκηση και ιδιαίτερα με το fitness να παρατηρούν μείωση πόντων σε εκατοστά αλλά αύξηση βάρους στην ζυγαριά. Η ζυγαριά σας δεν μπορεί να σας ενημερώσει για την μετατροπή του λιπώδη ιστού σε μυϊκό ιστό , όμως η μείωση της περιφέρειας σας και το παντελόνι σας που πέφτει, επισημαίνουν την αλλαγή.

O τακτικός αυτοέλεγχος του βάρους έχει συσταθεί ως συστατικό-κλειδί της αυτορρύθμισης του σωματικού βάρους. Από την μια πλευρά φαίνεται να ενισχύει την προσπάθεια για απώλεια ή διατήρηση του βάρους από την άλλη όμως μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικά συναισθήματα που επηρεάζουν αρνητικά την εικόνα σώματος. Το σημαντικό που πρέπει να θυμόμαστε είναι πως η ζύγιση δεν καθορίζει την ευτυχία. Οι άνθρωποι είναι ομορφότεροι όταν είναι ευτυχισμένοι και χαμογελαστοί.

Η Εύα Μακρή είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Την ίδια ώρα, στα τηλεοπτικά πάνελ ακούγονται πολλά και διάφορα ενώ κάποιοι από τους πανελίστες φαίνεται να θεωρούν πως έχουμε πάθει καθολική αμνησία σε αυτή τη χώρα. Το ΑΚΕΛ μπορεί να υποστηρίξει τον Αβέρωφ Νεοφύτου; Όχι ασφαλώς. Και δεν περιμέναμε το φίλτατο Γιώργο Λουκαΐδη να το πει. Δεν θα τον υποστηρίξει – ανοικτά τουλάχιστον – καθώς ακυρώνεται το αφήγημα του αντίπαλου δέους του ΑΚΕΛ, που είναι ο ΔΗΣΥ και τανάπαλιν. Στην εκπομπή του Χρήστου Μιχάλαρου στο “Σίγμα”, ο Γιώργος Λουκαίδης, χαρακτήρισε τον τέως πρόεδρο του ΔΗΣΥ, ως «βασικό στυλοβάτη» της διακυβέρνησης του Νίκου Αναστασιάδη για δέκα χρόνια «σε όλα τα επίπεδα». Είπε και άλλα.

Ένα ερώτημα, ωστόσο, το οποίο αιωρείται και θα κυνηγά πολλούς είναι το εξής: Τι έγινε μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου στις προεδρικές εκλογές του 2023; Ποιος στην Πινδάρου έδινε εντολές να δοθούν τα μητρώα του κόμματος στο ΑΚΕΛ για να προσεγγιστούν οι συναγερμικοί και να υποστηρίξουν τον Ανδρέα Μαυρογιάννη; Μια υποχρέωση το ΑΚΕΛ προς την Πινδάρου την έχει. Όπως έχει και η Αννίτα Δημητρίου προς τον Αβέρωφ Νεοφύτου. Αλλά η πολιτική – φευ– είναι αχάριστη και άδικη.

Την ίδια ώρα, ο εκ των αντιπροέδρων του Δημοκρατικού Συναγερμού, Γιάννης Καρούσος, αναφερόμενος στις προεδρικές εκλογές και τα όσα συμβαίνουν στο κόμμα (στην εκπομπή “Διασπορά Ειδήσεων”), είπε ότι «αντίπαλος του ΔΗΣΥ είναι ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Με αυτόν θα κονταροχτυπηθούμε για το ποιος θα περάσει στον δεύτερο γύρο». Το είπε αυτό ο κ. Καρούσος, παρά το γεγονός ότι άλλοι συναγωνιστές του στην ηγεσία του Δημοκρατικού Συναγερμού, μοιρολογώντας για την κατάσταση στο κόμμα, προειδοποιούν ότι χειρισμοί και συμπεριφορές θα φέρουν το ΑΚΕΛ στην εξουσία!

Αυτή η προειδοποίηση, που δεν είναι και τόσο πολιτική, αλλά συναισθηματική, δεν αγγίζει όλους στο ΔΗΣΥ. Κι αυτό γιατί μια μερίδα του μηχανισμού δεν θα είχε πρόβλημα με αυτό το ενδεχόμενο, αναρρίχησης, δηλαδή, του ΑΚΕΛ στην εξουσία. Οι “εχθροί”, ιδεολογικοί και πολιτικοί, χρησιμεύουν για να υπάρχει πάντα ένα αντίπαλο δέος. Έχει, όμως, σημασία οι αντίπαλοι να καθορίζονται με πολιτικούς όρους. Κι όχι να χρησιμεύουν, μόνο, για σκοπούς συσπείρωσης.

ΔΗΣΥ: Που οδηγούν τα… πανηγύρια

Τα… πανηγύρια στον ΔΗΣΥ έχουν εκ των πραγμάτων οδηγήσει και τα άλλα κόμματα να συζητούν για τις προεδρικές, που ειρήσθω εν παρόδω, απασχολεί εδώ και καιρό. Στο ΑΚΕΛ δηλώνουν ότι οι συζητήσεις τους στοχεύουν στην ύπαρξη “προγραμματικών συγκλίσεων” με υποψήφιο, που θα έχει και “προοδευτικά χαρακτηριστικά”. Δηλαδή, δεξιός με “καλές συστάσεις”, ο οποίος να μπορεί να θεωρηθεί ή παρουσιασθεί και… προοδευτικός! Υπενθυμίζεται το μίνιμουμ πρόγραμμα του 1983 με το ΔΗΚΟ, όταν υποστηρίχθηκε η υποψηφιότητα του Σπύρου Κυπριανού.

Το 2003 το ΑΚΕΛ υποστήριξε τον Τάσσο Παπαδόπουλο. Για την ιστορία μπορεί να αναφερθεί ότι το ΑΚΕΛ υποστήριξε την υποψηφιότητα Τάσσου Παπαδόπουλου πριν την επικύρωσή της από το ΔΗΚΟ. Το Πανκύπριο Εκλογικό Συνέδριο του ΑΚΕΛ συνήλθε στις 27 Ιουλίου 2002 και με ψήφους 939 υπέρ, 36 εναντίον και 34 αποχές, αποφάσισε την υποστήριξη του Τάσσου Παπαδόπουλου. Στις 30 Ιουλίου, η Κεντρική Επιτροπή του ΔΗΚΟ υιοθέτησε την πρόταση του Εκτελεστικού Γραφείου για την υποψηφιότητα Παπαδόπουλου. Είχε ήδη, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δημοκρατικού Κόμματος, διαμορφωθεί πλαίσιο αρχών από εκπροσώπους των κομμάτων ΑΚΕΛ, ΔΗΚΟ και ΚΙΣΟΣ (ΕΔΕΚ).

«Πρόκειται για το είδος των δεσμών, των σχέσεων και των συνεργασιών που θέτουν τα θεμέλια μιας εκσυγχρονισμένης συμμαχίας — μιας συμμαχίας που βασίζεται σε μια μακρά ιστορία συνεργασίας, αλλά και που αντιμετωπίζει μοναδικές προκλήσεις, αλλά και πολλά υποσχόμενες ευκαιρίες για το μέλλον. Χαίρομαι ιδιαίτερα που βρίσκομαι εδώ και συμμετέχω σε αυτή τη διαδικασία στο πλαίσιο της επίσκεψής μου, ειδικά δεδομένης της εμπλοκής της πολιτείας μου» σημείωσε ο Μάρκο Ρούμπιο.

«Η μεταφορά τεχνογνωσίας, οι κοινές ασκήσεις και η στενή επικοινωνία με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα μάς δίνουν μια επιπλέον δυνατότητα. Για αυτό θέλω να ευχαριστήσω τον κ. Ρούμπιο για την παρουσία του, καθώς και την πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρία Γκιλφόιλ, η οποία εργάστηκε για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Για εμάς, για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, είναι μια πολύ σημαντική στιγμή, για την οποία είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς», δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας.

Επίσης, ο Δένδιας αναφερόμενος στη συνεργασία που υπογράφηκε ανάμεσα σε Ελλάδα και ΗΠΑ δήλωσε πως: «Η συμφωνία που υπεγράφη προ ολίγου δίνει και μια επιπλέον διάσταση στη συνεργασία μας στο πλαίσιο της συνεργασίας των δύο κρατών. Στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030, η πατρίδα μας αναζητά τις βέλτιστες πρακτικές ώστε να μπορέσουμε να φτάσουμε στο επιχειρησιακό επίπεδο που επιθυμούμε τόσο για τις Ένοπλες Δυνάμεις, όσο και για την εφεδρεία μας».

«Η παρουσία του υπουργού των ΗΠΑ υποδηλώνει τη στενή στρατηγική σχέση. Η συμφωνία που υπεγράφη δίνει μια επιπλέον διάσταση στη συνεργασίας μας στο πλαίσιο της περαιτέρω μεταρρύθμισης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων» ανέφερε μεταξύ άλλων ο υπουργός Εθνικής Άμυνας. Η υπογραφή έγινε από τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Δημήτριο Χούπη και τον Διοικητή της Εθνοφρουράς της Φλόριντα John Haas.

Οι δηλώσεις με Γεραπετρίτη 

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ κατά τις κοινές δηλώσεις με τον Έλληνα ομόλογο του, στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Αθήνα, ρωτήθηκε για την ενεργειακή ασφάλεια και τα ενεργειακά έργα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Συγκεκριμένα η ερώτηση αφορούσε στο κατά πόσο μπορεί η Ελλάδα μπορεί να στηρίζεται στην υποστήριξη των ΗΠΑ για τα κρίσιμα για την ασφάλεια ενεργειακά έργα. Χαρακτηριστικά, στο πλαίσιο της ερώτησης, αναφέρθηκε: «Δεν είναι μόνο ο κάθετος διάδρομος, αλλά και η γεώτρηση Exxon Mobil, οι έρευνες της Chevron νότια της Κρήτης, αλλά και τα μεγάλα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Αιγύπτου, αλλά και της Ελλάδας με την Κύπρο και το Ισραήλ.

Απαντώντας ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ υπογράμμισε πως υπάρχει δέσμευση στη συνεργασία Αθήνας – Ουάσινγκτον στην ενεργειακή ασφάλεια, υπογραμμίζοντας ότι «η ενεργειακή ασφάλεια σχετίζεται με την εθνική ασφάλεια». «Αυτό τόνισε αποδείχτηκε και στην περίπτωση του Ιράν. Τα γεγονότα μας δείχνουν ότι έχουμε ανάγκη για διαφοροποιημένες οδούς ενέργειας. Δεν μπορούμε να αντέξουμε να αποκόπτεται ένας διάδρομος και να υπάρχει πρόβλημα σε όλο τον κόσμο. Άρα έχουμε μεγάλη αφοσίωση σε αυτές τις προσπάθειες, όπως και η Ελλάδα, που αποτελεί εξαιρετικό εταίρο», είπε.

Σημείωσε ωστόσο πως «κάποια από τα έργα που αναφέρονται σχετίζονται με λεπτές καταστάσεις που περιλαμβάνουν και άλλες χώρες», μια έμμεση αναφορά στην Τουρκία, παρότι δεν θέλησε να την κατονομάσει. «Τέτοια ζητήματα ίσως είναι καλύτερα να αντιμετωπιστούν μέσω ιδιωτικής πρωτοβουλίας και διπλωματίας εκτός μιας συνέντευξης Τύπου. Έχουμε απόλυτη αφοσίωση στην ενεργειακή συνεργασία με την Ελλάδα γιατί είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας, το δικό μας, αλλά και της παγκόσμιας ασφάλειας. Επί των θεμάτων που ρωτήσατε, υπάρχουν ευαίσθητα ζητήματα που πρέπει να αναλυθούν σε συγκεκριμένα φόρα», τόνισε.

Η ενόχληση Ρούμπιο

Έντονη ήταν η αντίδραση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σε ερώτηση που του έγινε, κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεων με τον Γιώργο Γεραπετρίτη, σχετικά με το δημοσίευμα της Wall Street Journal για τον διάλογο της Γκίμπερλι Γκίλφοϊλ και του υπουργού Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου. Υπενθυμίζεται πως το δημοσίευμα της Wall Street Journal έκανε λόγο για απειλές από την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ προς την ελληνική κυβέρνηση για την προώθηση του αμερικανικού LNG.

Ο Μάρκο Ρούμπιο διέκοψε τον Αμερικανό δημοσιογράφο που έκανε την ερώτηση, πριν αυτός ολοκληρώσει τονίζοντάς του, εμφανώς εκνευρισμένος: «Γράφετε κάτι, το θεωρείτε αλήθεια και μετά κάνετε ερώτηση με βάση αυτό που θεωρείτε αλήθεια. Δεν είμαι υποχρεωμένος να απαντώ σε τέτοιες ερωτήσεις». «Δεν αληθεύει η βάση της ερώτησής σας. Δεν θα απαντήσω σε μια ερώτηση που δεν είναι σωστή».

Ο δημοσιογράφος ακολούθως θέλησε να θέσει ερώτηση για την τεχνητή νοημοσύνη, με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών να τον διακόπτει και πάλι. «Ενώ οι Έλληνες δημοσιογράφοι κάνουν μόνο μια ερώτηση, οι δημοσιογράφοι των ΗΠΑ κάνουν πάντα δύο μαζί»…

Οι κοινές δηλώσεις και οι συμφωνίες

Νέο μνημόνιο ανταλλαγής πληροφοριών, περαιτέρω εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας με επέκταση της παροχής αμερικανικού LNG, καθώς και την ενίσχυση της αμυντικής σχέσης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ συμφώνησαν Ελλάδα και ΗΠΑ, όπως τόνισαν στις κοινές τους δηλώσεις οι υπουργοί Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και Μάρκο Ρούμπιο στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου των δύο χωρών.

Στις δηλώσεις του ο Γεραπετρίτης δήλωσε ότι σε ε συνθήκες εντεινόμενου ανταγωνισμού, ο Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας και ΗΠΑ αποτελεί μια σταθερά που αποτυπώνει το υψηλό επίπεδο των σχέσεών μας και την προώθηση της διεθνούς περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας.

Πρόσθεσε ακόμα ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της μεταφοράς του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, ενώ ο ελληνόκτητος στόλος μεταφέρει το ένα τέταρτο του αμερικανικού LNG. Είπε στη συνέχεια πως η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη αναδεικνύουν τη στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Παράλληλα, η ανάπτυξη των F-16 Viper και η ένταξη των F-35 αναδεικνύουν τη σταθερή αμυντική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών και ενισχύουν την αμυντική ικανότητα της Ελλάδας.

«Μοχλός εμβάθυνσης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων είναι η Ομογένεια, με πάνω από 100.000 Αμερικανούς πολίτες ελληνικής καταγωγής στη γενέτειρα του Ρούμπιο, ενώ υπάρχουν πλέον πάνω από 100 απευθείας πτήσεις μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ», τόνισε ο Έλληνας υπουργός και πρόσθεσε: «Συζητήσαμε για τη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία και την κατάσταση στην υποσαχάρια Αφρική, η οποία επηρεάζει και τις μεταναστευτικές ροές. Η Ελλάδα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ζήτημα που ανέδειξε κατά την προεδρία της το 2025».

Ο Γεραπετρίτης είπε ακόμα πως παράλληλα, αποτελεί προτεραιότητα η ασφάλεια των χριστιανικών πληθυσμών, με την Ελλάδα να βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τα πρεσβυγενή Πατριαρχεία στη Μέση Ανατολή, καθώς και η καταπολέμηση του παρωχημένου εθνικισμού στα Βαλκάνια.

Η Ελλάδα διατηρεί σταθερά τις αμυντικές της δαπάνες πάνω από το καθορισμένο όριο, τόνισε ο κ. Γεραπετρίτης και πρόσθεσε πως είναι πάροχος ασφάλειας, διατηρώντας ηγετικό ρόλο σε όλες τις ναυτικές επιχειρήσεις, όπως η ASPIDES και η ATALANTA, οι οποίες λειτουργούν συμπληρωματικά με τις αμερικανικές πρωτοβουλίες. Έχει επίσης κρίσιμη συμμετοχή σε πολυμερή σχήματα, όπως το 3+1, το οποίο έχει αναβαθμιστεί σε ένα πολύ ισχυρό γεωπολιτικό, πολυμερές σχήμα, και λόγω της συμβολής του Μάρκο Ρούμπιο.

Τί ειπώθηκε για Κύπρο

Αναφερόμενος στην Κύπρο επισήμανε ότι αποτελεί απαραίτητο κομμάτι της αρχιτεκτονικής ασφάλειας επισημαίνοντας ότι είναι αναγκαία η επανένωσή της με πυξίδα το διεθνές δίκαιο, προκειμένου να υπάρξει αποκατάσταση της ειρήνης και της ευημερίας, αποτρέποντας σταθερά οποιαδήποτε αναθεωρητική απειλή.

Τέλος ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικώς είπε ότι η σύνδεση Ελλάδας και ΗΠΑ βασίζεται σε κοινές αξίες, στον απόηχο των Επαναστάσεων των δύο χωρών. «Όπως είχε γράψει ο Τόμας Τζέφερσον σε απάντησή του στον Αδαμάντιο Κοραή εν μέσω της Ελληνικής Επανάστασης: “Κανένας λαός δεν αισθάνεται ζωηρότερη συμπάθεια από εμάς για τα δεινά που υποφέρουν οι Έλληνες”», κατέληξε

Από την πλευρά του ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι «Ελλάδα και ΗΠΑ διατηρούν μια ιστορική συμμαχία. Η σημασία της υπογραμμίζεται από τις ταραχές στον κόσμο στον οποίο ζούμε στο Ιράν, το Ορμούζ, την Υεμένη και την Ουκρανία. Πρόκειται για μια συμμαχία ιστορικής φύσης με γερά θεμέλια, που αποτελεί πηγή σταθερότητας. Είμαστε ευγνώμονες που η Ελλάδα είναι ένας σπουδαίος σύμμαχος».

Είπε ακόμα ότι υπάρχει κοινή κατανόηση για τις προκλήσεις στην κοινωνία μας και την αντιμετώπισή τους. Ο Αμερικάνος υπουργός Εξωτερικών είπα ακόμα ότι η Ελλάδα είναι ένας στενός εταίρος στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και στα τρομοκρατικά θέματα. Λόγω της θέσης της στον χάρτη, είναι εκτεθειμένη σε διαφορετικές απειλές.

«Προχωράμε σε νέο μνημόνιο για την ανταλλαγή πληροφοριών» τόνισε ο Ρούμπιο και πρόσθεσε: «Δεν θέλουμε το λίκνο του δυτικού πολιτισμού να απειλείται, η Ελλάδα αποτελεί ασφαλή και σταθερό σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, με στόχο να αντιμετωπίσει κάθε απειλή. Επίσης, αποτελεί σημαντικό μέλος στη διασφάλιση του οικονομικού μέλλοντος της Συμμαχίας».

Τέλος ο Ρούμπιο είπε ότι θέλουμε νέους διασυνδετήριους αγωγούς και επέκταση της παροχής αμερικανικού LNG. Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «θέλουμε να καταπολεμήσουμε την παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων. Οι υπουργοί Εξωτερικών, μαζί με το υπουργείο Εσωτερικών και το FBI, θέλουμε να διασφαλίσουμε τους θησαυρούς του πολιτισμού».

Η νομική ακρίβεια είναι αναγκαία. Το άρθρο 1 καθιέρωσε ως επίσημη ονομασία το “Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας” και ως σύντομη ονομασία το “Βόρεια Μακεδονία”, για όλες τις χρήσεις, στο εξωτερικό και στο εσωτερικό, κατά την αρχή erga omnes. Αναγνώρισε επίσης ιθαγένεια με τη διατύπωση “Macedonian/citizen of the Republic of North Macedonia” και τη γλώσσα ως “Macedonian language”. Η ιθαγένεια, όμως, είναι ο νομικός δεσμός πολίτη και κράτους· δεν ταυτίζεται αυτομάτως με αναγνώριση εθνότητας. Η διάκριση αυτή πρέπει να διατηρείται, επειδή διαφορετικά η πολιτική κριτική αποδυναμώνεται από πραγματολογικές ανακρίβειες.

Ταυτόχρονα, το άρθρο 7 ορίζει ότι η γλώσσα και τα άλλα χαρακτηριστικά της Βόρειας Μακεδονίας ανήκουν σε διαφορετικό ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο και δεν συνδέονται με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά της Ελληνικής Μακεδονίας. Η γλώσσα προσδιορίζεται ως νότια σλαβική. Το άρθρο 8 επιβάλλει τον τερματισμό του “εξαρχαϊσμού” και την αποχή από τη χρήση του Ήλιου της Βεργίνας στους δημόσιους χώρους και στις δημόσιες χρήσεις. Επομένως, η Συμφωνία δεν εκχωρεί στη γειτονική χώρα την αρχαία Μακεδονία, τον Μέγα Αλέξανδρο ή τα σύμβολα της ελληνικής μακεδονικής κληρονομιάς.

Ακριβώς γι’ αυτό η αδιαφοροποίητη ευρωπαϊκή αναφορά σε “μακεδονικό πολιτισμό” είναι θεσμικά προβληματική. Παραλείπει το κρίσιμο “βορειομακεδονικός” ή, ακόμη ακριβέστερα, “πολιτισμός της Βόρειας Μακεδονίας” και μεταφέρει στον δημόσιο λόγο μια ορολογία που η ίδια η Συμφωνία προσπάθησε να περιορίσει. Στις διεθνείς σχέσεις η ορολογία δεν είναι διακοσμητική. Παράγει αναγνωρίσεις, κανονικοποιεί ταυτότητες και, με την επανάληψη, δημιουργεί πολιτικά τετελεσμένα.

Τα τρωτά της κύρωσης και το έλλειμμα νομιμοποίησης

Η Συμφωνία υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου 2018 και κυρώθηκε από την Ελληνική Βουλή με τον νόμο 4588/2019, σε κλίμα βαθύτατου κοινωνικού και πολιτικού διχασμού. Στα κείμενά μου πριν και αμέσως μετά την κύρωση υποστήριξα ότι μια συμφωνία με τόσο εκτεταμένες συνέπειες για την εθνική ταυτότητα, την πολιτιστική κληρονομιά και την εξωτερική πολιτική δεν έπρεπε να κριθεί από μια συγκυριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Έπρεπε να τεθεί στην κρίση του ελληνικού λαού με δημοψήφισμα.

Διατυπώθηκαν επίσης σοβαρές συνταγματικές ενστάσεις ως προς τη σύνθεση της κυβερνητικής πλειοψηφίας μετά τη διάλυση του συνασπισμού ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ, την ανανέωση της ψήφου εμπιστοσύνης και την απαιτούμενη πλειοψηφία για την κύρωση. Η θέση ότι έπρεπε να εφαρμοστεί το άρθρο 28 παράγραφος 2 του Συντάγματος και να απαιτηθούν τρία πέμπτα δεν υιοθετήθηκε από τη Βουλή ούτε κρίθηκε δεσμευτικά από δικαστήριο. Παραμένει, ωστόσο, ουσιώδης επιστημονική και πολιτειακή ένσταση: όταν μια διεθνής συμφωνία δεσμεύει μακροχρόνια την άσκηση κρίσιμων κρατικών αρμοδιοτήτων, η αυξημένη νομιμοποίηση δεν είναι τυπική πολυτέλεια αλλά δημοκρατική εγγύηση.

Στη Βόρεια Μακεδονία, το συμβουλευτικό δημοψήφισμα της 30ής Σεπτεμβρίου 2018 συγκέντρωσε συμμετοχή περίπου 37%, κάτω από το όριο της απόλυτης πλειοψηφίας των εγγεγραμμένων που προβλέπει η εκεί νομοθεσία για την υιοθέτηση αποτελέσματος. Η μεγάλη πλειοψηφία όσων ψήφισαν τάχθηκε υπέρ, αλλά η αποχή άφησε ένα αναμφισβήτητο έλλειμμα πολιτικής νομιμοποίησης. Η συνταγματική αναθεώρηση προχώρησε κοινοβουλευτικά. Το γεγονός αυτό δεν έχει οδηγήσει σε διεθνή δικαστική ακύρωση της Συμφωνίας, καθιστά όμως αβάσιμο τον ισχυρισμό ότι αυτή στηρίχθηκε σε καθαρή και αδιαμφισβήτητη λαϊκή εντολή και από τις δύο πλευρές.

Συμφωνία των Πρεσπών: Η εφαρμογή δεν μπορεί να είναι επιλεκτική

Το σημαντικότερο ζήτημα σήμερα είναι η εφαρμογή. Η Πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, κατά την ορκωμοσία της τον Μάιο του 2024, χρησιμοποίησε τον όρο “Μακεδονία” και όχι τη συνταγματική ονομασία. Στη συνέχεια, η νέα πολιτική ηγεσία επέμεινε επανειλημμένα στη χρήση του ίδιου όρου στον δημόσιο εσωτερικό λόγο. Τον Ιούνιο του 2024 το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τη συστηματική αποφυγή της συνταγματικής ονομασίας κατάφωρη παραβίαση της Συμφωνίας. Τον Δεκέμβριο του 2025 επανέλαβε ότι η ονομασία “Βόρεια Μακεδονία” είναι δεσμευτική διεθνώς και εσωτερικά και ότι στις διεθνείς συνθήκες δεν υπάρχουν de facto εξαιρέσεις.

Οι περιπτώσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς λεκτικές απροσεξίες. Η αρχή erga omnes ήταν το βασικό αντάλλαγμα που προβλήθηκε στην Ελλάδα για την αποδοχή της σύνθετης ονομασίας, της ιθαγένειας και της γλώσσας. Αν η γεωγραφική διάκριση εγκαταλείπεται από την πολιτική ηγεσία της γείτονος, ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί υιοθετούν παράλληλα εκφράσεις όπως “μακεδονικός πολιτισμός”, τότε η ισορροπία της Συμφωνίας καταρρέει στην πράξη. Η μία πλευρά διατηρεί τα οφέλη της διεθνούς αναγνώρισης και της ένταξης στο ΝΑΤΟ, ενώ οι υποχρεώσεις της αντιμετωπίζονται ως θέμα πολιτικής ευχέρειας.

Αυτό είναι και ζήτημα διεθνούς δικαίου. Η αρχή pacta sunt servanda επιβάλλει την καλόπιστη εκτέλεση των συνθηκών. Δεν επιτρέπει σε ένα κράτος να επικαλείται το εσωτερικό του ακροατήριο για να παραμερίζει τη διεθνή του δέσμευση. Ούτε, όμως, επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση να εφαρμόζει επιλεκτικά την αιρεσιμότητα: να απαιτεί μεταρρυθμίσεις από μια υποψήφια χώρα, αλλά να θεωρεί δευτερεύουσα την τήρηση μιας διεθνούς συμφωνίας που αφορά κράτος μέλος της.

Κάθε μεμονωμένη χρήση του όρου “Μακεδονία” ή της έκφρασης “μακεδονικός πολιτισμός” μπορεί να παρουσιάζεται ως ασήμαντη. Η συστηματική επανάληψη, όμως, αλλάζει το διεθνές γλωσσικό περιβάλλον. Κυβερνήσεις, θεσμοί, πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης και ψηφιακές πλατφόρμες υιοθετούν τη συντομότερη εκδοχή· η εξαίρεση γίνεται συνήθεια και η συνήθεια εμφανίζεται αργότερα ως αυτονόητος κανόνας. Έτσι, η γεωγραφική σύνθετη ονομασία χάνει σταδιακά τη διακριτική της λειτουργία, ενώ το επίθετο “μακεδονικός” αποκτά διεθνώς έναν σχεδόν αποκλειστικό κρατικό αποδέκτη.

Η εξέλιξη αυτή έχει πρακτικές συνέπειες. Αγγίζει την πολιτιστική εκπροσώπηση, την τουριστική προβολή, τις εμπορικές ονομασίες, τις εκθέσεις, τα σχολικά εγχειρίδια και τη δημόσια διπλωματία. Αν σε λίγα χρόνια η διεθνής κοινή γνώμη συνδέει αυθόρμητα τον “μακεδονικό πολιτισμό” με τη Βόρεια Μακεδονία, η Ελλάδα θα κληθεί να αποδεικνύει εκ νέου όσα σήμερα θεωρούνται επιστημονικά αυτονόητα. Γι’ αυτό η αντίδραση στη δήλωση της κ. φον ντερ Λάιεν δεν αφορά μια λέξη. Αφορά την αποτροπή μιας διαδικασίας κανονικοποίησης που μπορεί να καταστήσει την ιστορική σύγχυση μόνιμο στοιχείο της ευρωπαϊκής γλώσσας.

Το διεθνές δίκαιο απαιτεί ενεργοποίηση και συνέπεια

Οι διεθνείς συνθήκες δεν αυτοεφαρμόζονται με μηχανικό τρόπο. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τη συνεχή παρακολούθηση, την έγκαιρη διαμαρτυρία και την ενεργοποίηση των διαδικασιών επίλυσης διαφορών. Η Ελλάδα οφείλει να καταγράφει επισήμως κάθε κρατική πράξη ή δήλωση που αποκλίνει από την ονομασία erga omnes, να ζητεί επανόρθωση και να αποφεύγει τη δημιουργία εντύπωσης σιωπηρής αποδοχής. Στο διεθνές δίκαιο η σταθερή πρακτική και η αντίδραση των κρατών έχουν σημασία· η αδράνεια αφήνει χώρο στην άλλη πλευρά να ισχυρίζεται ότι μια αποκλίνουσα χρήση έγινε ανεκτή.

Παράλληλα, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ ουσιώδους παραβίασης, πολιτικής πρόκλησης και ατυχούς τρίτης δήλωσης. Η δήλωση ενός ευρωπαϊκού αξιωματούχου δεν συνιστά από μόνη της παραβίαση της Συμφωνίας από τη Βόρεια Μακεδονία. Μπορεί, όμως, να αποδυναμώνει το κανονιστικό της περιεχόμενο και να νομιμοποιεί πολιτικά μια ερμηνεία αντίθετη προς τις διαχωριστικές εγγυήσεις του άρθρου 7. Αντίστοιχα, η επίσημη αποφυγή της συνταγματικής ονομασίας από κρατικά όργανα της γείτονος συνδέεται ευθέως με την υποχρέωση erga omnes και έχει σαφώς μεγαλύτερη νομική βαρύτητα. Η τεκμηριωμένη αυτή διαβάθμιση κάνει την ελληνική θέση ισχυρότερη, επειδή δείχνει ότι δεν στηρίζεται σε υπερβολές αλλά σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις και αποδείξεις.

Η διάσταση των διεθνών σχέσεων 

Το ζήτημα δεν εξαντλείται στην ιστοριογραφία. Στη σύγχρονη θεωρία των διεθνών σχέσεων, οι ταυτότητες, τα σύμβολα και οι ονομασίες αποτελούν μορφές ισχύος. Ένα κράτος που κατορθώνει να συνδέσει διεθνώς το όνομά του με έναν αναγνωρίσιμο πολιτισμό αποκτά συμβολικό κεφάλαιο, τουριστική αξία, πολιτιστική επιρροή και ισχυρότερη αφήγηση εθνικής συνέχειας. Η Ελλάδα, αντίθετα, κινδυνεύει να περιοριστεί σε διαρκείς διορθώσεις, αφού προηγουμένως έχει επιτρέψει να παγιωθεί η αμφισημία.

Η προστασία της μακεδονικής κληρονομιάς δεν στρέφεται κατά του λαού της Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος έχει δικαίωμα στη δική του ταυτότητα, γλώσσα και σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία. Το δικαίωμα αυτό δεν περιλαμβάνει την οικειοποίηση της αρχαίας ελληνικής Μακεδονίας ούτε δικαιολογεί την κατάργηση των αναγκαίων προσδιορισμών. Η ειρηνική συνύπαρξη δεν οικοδομείται με την ασάφεια αλλά με την αμοιβαία αναγνώριση των πραγματικών ιστορικών ορίων.

Μια ενεργητική ελληνική στρατηγική

Η Ελλάδα χρειάζεται ολοκληρωμένη στρατηγική και όχι περιστασιακές διαμαρτυρίες. Πρώτον, πρέπει να ζητήσει επίσημη διευκρίνιση και διόρθωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη χρήση του όρου “μακεδονικός πολιτισμός”. Δεύτερον, να καταρτίζει ετήσια δημόσια έκθεση εφαρμογής της Συμφωνίας, με καταγραφή της επίσημης ονομασίας, των σχολικών βιβλίων, των δημόσιων συμβόλων, των εμπορικών ονομασιών και κάθε αλυτρωτικής ή αναθεωρητικής αναφοράς. Τρίτον, να συνδέσει ρητά κάθε βήμα της ενταξιακής πορείας της Βόρειας Μακεδονίας με πλήρη, μετρήσιμη και επαληθεύσιμη συμμόρφωση.

Παράλληλα απαιτείται σύγχρονη πολιτιστική διπλωματία: διεθνή προγράμματα για την ελληνικότητα της αρχαίας Μακεδονίας, ενίσχυση των μακεδονικών σπουδών, ψηφιακή τεκμηρίωση μνημείων και επιγραφών, προστασία εμπορικών σημάτων και σταθερή παρουσία στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά και πολιτιστικά δίκτυα. Η ιστορική αλήθεια δεν προστατεύεται μόνο με ανακοινώσεις· προστατεύεται με επιστήμη, θεσμούς, παιδεία και συνεχή διεθνή παρουσία.

Η Συμφωνία των Πρεσπών είναι σήμερα μέρος του διεθνούς δικαίου και δεν ανατρέπεται με συνθήματα ή μονομερείς διακηρύξεις. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα παραιτείται από το δικαίωμα να απαιτεί την πλήρη εφαρμογή της, να ενεργοποιεί τα διαθέσιμα διπλωματικά και νομικά μέσα και να επαναφέρει πολιτικά τις θεμελιώδεις ενστάσεις της. Η μακεδονική ιστορία, ο πολιτισμός και ο Ήλιος της Βεργίνας αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της ελληνικής κληρονομιάς. Η υπεράσπισή τους δεν είναι εθνικισμός. Είναι ευθύνη απέναντι στην ιστορική αλήθεια, στο διεθνές δίκαιο και στις επόμενες γενιές.

Βασικές Πηγές:

Υπουργείο Εξωτερικών, δήλωση για τη συμμόρφωση με τη Συμφωνία των Πρεσπών, 24.6.2024, και ανακοίνωση 17.12.2025

Η πρόσφατη σύσκεψη με τους πέντε στενότερους συνεργάτες του στο Camp David (2/10/2026) και η πίεση που άσκησε στο G7 για την αποδέσμευση μεγάλων ποσοτήτων στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων παραπέμπει στον τρίτο γύρο του πολέμου. Σε αυτό άλλωστε συνηγορούν και τα δημοσιεύματα του αμερικανικού τύπου σύμφωνα με τα οποία οι ΗΠΑ στέλνουν στον Περσικό τρία αεροπλανοφόρα με 150 μαχητικά αεροσκάφη και 20.000 στρατιώτες μαζί με την αμφίβια δύναμη του USS Makin Island και τους στόλους συνοδείας τους. Ήδη στην περιοχή επιχειρεί το USS George Washington και εικάζεται ότι θα επιστρατευτούν τα αεροπλανοφόρα USS George H.W. Bush και USS Theodore Roosevelt.

Πρόκειται για μια τεράστια δύναμη πυρός που μάλλον έρχεται να αντισταθμίσει την αχρηστία ή καταστροφή των δεκαοκτώ αμερικανικών βάσεων στις χώρες της Μέσης Ανατολής και την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράκ. Αξίζει να σημειωθεί πως οι ΗΠΑ απέσυραν τα στρατηγικά βομβαρδιστικά B-1 από την αεροπορική βάση RAF Fairford στη Βρετανία, επικαλούμενες ζητήματα ασφαλείας μετά τη ματαίωση κάποιου σαμποτάζ κοντά στη βάση. Εξέλιξη που μπορεί να εξυπηρετεί άλλες σκοπιμότητες.

Η οριοθέτηση του στρατηγικού αδιεξόδου

Είναι προφανές ότι ο Τραμπ θέλει να ανατρέψει την διεθνή αίσθηση ότι το Στενό του Ορμούζ καθιερώθηκε ως το όριο της αμερικανικής ισχύος. Οι συνεχιζόμενοι σποραδικά αμερικανικοί βομβαρδισμοί, οι πληροφορίες για εκρήξεις στο στρατηγικής σημασίας νησί Χαργκ και οι προετοιμασίες που προαναφέραμε καταγράφουν πως το στρατηγικό αδιέξοδο που έχει διαμορφωθεί μόνο με στρατιωτικούς όρους μπορεί να σπάσει. 

Η ασφυκτική οικονομική πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ στο Ιράν με τις κυρώσεις και τον ναυτικό αποκλεισμό αναμφίβολα προκαλεί μεγάλα προβλήματα στην οικονομική δομή της χώρας και έχει επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή του πληθυσμού. Όμως, από τη μέχρι τώρα στάση της ιρανικής κοινωνίας, η οικονομική πίεση δεν διαφαίνεται ότι μπορεί να οδηγήσει την Τεχεράνη σε υποχωρήσεις. Αντίθετα, η συνέχισή της μπορεί να οδηγήσει σε μια απρόβλεπτη κλιμάκωση από την πλευρά της. Ορισμένοι αναλυτές δεν αποκλείουν μεγάλο προληπτικό χτύπημα ή επιχείρηση των Ιρανών πριν ξεκινήσουν οι Αμερικανοί, στην περίπτωση που εκτιμήσουν ότι τους συμφέρει τακτικά.

Με αυτά τα δεδομένα, οι δύο στόχοι της Ουάσινγκτον που αναδύονται είναι η απελευθέρωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ -πρόβλημα που δεν υπήρχε πριν την αμερικανική επίθεση στο Ιράν- και η διασφάλιση πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα που είναι κόκκινη γραμμή για το Τελ Αβίβ. Η Ουάσινγκτον θέλει να συμπεριλάβει το ζήτημα στις διαπραγματεύσεις, αλλά το Ιράν επιμένει ότι οι συνομιλίες για τα πυρηνικά θα ξεκινήσουν μόνο αφού οι ΗΠΑ εκπληρώσουν τους επτά όρους που έχει θέσει. Σε κάθε περίπτωση, η πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας και η στρατιωτική συμμαχία του Ριάντ με το πυρηνικό Πακιστάν, τοποθετούν την Τεχεράνη σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση. Η Ρωσία έχει παρέμβει σχετικά δηλώνοντας πως το Ιράν δικαιούται να έχει πυρηνική ενέργεια. 

Οι δυνατότητες και οι απειλές ης Τεχεράνης

Το Ιράν, πέρα από τους εφτά όρους για την απελευθέρωση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ προαπαιτεί συγκεκριμένες αμερικανικές ενέργειες. Στο μεταξύ, απαντά στις αμερικανικές προκλήσεις με την εκτόξευση αντιπλοϊκών πυραύλων με στόχο πλοία που συνοδεύονται από το αμερικάνικο πολεμικό ναυτικό. Πληροφορίες ναυτιλιακών παρατηρητών κάνουν λόγο πως τον Σεπτέμβριο επλήγησαν 20 δεξαμενόπλοια.  

Ιρανοί στρατιωτικοί δηλώνουν πως η εφοδιαστική αλυσίδα για την παραγωγή όπλων και πυραύλων παραμένει άθικτη και ότι οι υποδομές, τα εξαρτήματα και οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πυραύλων κατασκευάζονται πλέον στο εσωτερικό της χώρας. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η Τεχεράνη διαρρέει στρατιωτικές απειλές, πέρα από την πίεση στις θαλάσσιες οδούς.  Ο διαφαινόμενος στρατηγικός στόχος των Ιρανών είναι να καταστήσουν για τις ΗΠΑ και την Δύση ευρύτερα οικονομικά ασύμφορη τη συνέχιση του πολέμου, αλλά και την παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή.

 Ήδη οι σύμμαχοι των ΗΠΑ αντιμέτωποι με τις υψηλές τιμές των καυσίμων βρίσκονται πλέον μπροστά με μια κρίση έλλειψης καυσίμων. Κι αυτό μετά την πίεση Τραμπ που τους υποχρέωσε σε αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων έως και 100 εκατομμυρίων βαρελιών αργού και ντίζελ σε διάστημα τεσσάρων μηνών. Στην πραγματικότητα οι σύμμαχοι των ΗΠΑ είναι εξοργισμένοι με αποτέλεσμα το ρήγμα με την Ουάσινγκτον να βαθαίνει. 

Αν δεχθεί μεγάλη επίθεση το Ιράν, αξιωματούχοι του απειλούν ότι το μέτωπο θα επεκταθεί σε όλη την Αραβική Χερσόνησο, τον Ινδικό Ωκεανό αλλά και στη Μεσόγειο (Κύπρο, Ελλάδα, Βουλγαρία). Ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs θεωρούσε πιθανό το Ιράν να προχωρήσει σε χερσαίες επιχειρήσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο (Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κ.ά.) αλλά και στις κουρδικές περιοχές του Ιράκ. Στην ίδια ανάλυση επισημαίνεται η δυνατότητα του Ιράν να κόψει τα επικοινωνίας καλώδια που διασχίζουν τον βυθό του Ορμούζ και συνδέουν την νοτιοανατολική Ασία με την Ευρώπη, χρησιμοποιώντας δύτες μάχης, μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα ή πλωτά μέσα που θα έσερναν τις άγκυρές τους στον βυθό.

Αξίζει να σημειωθεί – όπως προκύπτει από δηλώσεις Ιρανών στρατιωτικών, ότι ο αμερικανικός στόλος κρατάει απόσταση ασφαλείας 1000 χλμ από τις ακτές τις χώρας, καθιστά αναγκαία την αύξηση του βεληνεκούς των πυραύλων του Ιράν ώστε η αποτροπή να είναι αποτελεσματική.  Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν την εξάρθρωση τεσσάρων οργανωμένων δικτύων κατασκόπων και σαμποτέρ της Μοσάντ στην επαρχία Κερμάν και τη σύλληψη συνολικά 31 ατόμων με δράση στην πόλη Σιαριάν.

Τέλος, στο παζλ πρέπει να προστεθεί και η αυξημένη δραστηριότητα στο ιρανικό Βελουχιστάν στο νοτιοανατολικό άκρο της χώρας. Οι ένοπλες αυτονομιστικές οργανώσεις των σουνιτών Βαλούχων επιτίθενται στις δυνάμεις ασφαλείας της περιοχής. Αντίστοιχες τρομοκρατικές δραστηριότητες διεξάγονται και στο πακιστανικό Βελουχιστάν -ενδεχομένως με την στήριξη του Νέου Δελχί- το οποίο είναι το πλουσιότερο σε ορυκτούς πόρους του Πακιστάν και συγκεντρώνει κρίσιμες κινεζικές επενδύσεις (σιδηρόδρομος, λιμάνι κ.ά.).

Ο έλεγχος του Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η αναβάθμιση των Χούθι (Ansarallah) της Υεμένης στο επίπεδο των κρίσιμων παικτών κατά τους δύο τελευταίους μήνες πραγματοποιήθηκε από την αρχή του Σεπτεμβρίου με μια “αστραπιαία” χερσαία επιχείρηση μεγάλης κλίμακας και την κατάληψη της δυτικής ακτογραμμής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, θέτοντας υπό τον πλήρη έλεγχό τους το κρίσιμο ναυτιλιακό πέρασμα στο Στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ. Κατέλαβαν επίσης το στρατηγικής σημασίας λιμάνι και την πόλη Μόχα, καθώς και τα νησιά Περίμ και Χανίς ελέγχοντας πλέον απόλυτα το στενό. 

Επίσης, έθεσαν στον έλεγχό τους τις περιοχές Ντουμπάμπ και Χέις, όπως και την επαρχία Αλ Χάουχα. Τις τελευταίες ημέρες, οι Χούθι κατέλαβαν στρατηγικά υψώματα στα νοτιοδυτικά της Ταΐζ και πέτυχαν να κόψουν τον ζωτικό δρόμο ανεφοδιασμού που συνδέει την Ταΐζ με το Άντεν (την προσωρινή πρωτεύουσα της κυβέρνησης), επιβάλλοντας ουσιαστικά ασφυκτικό αποκλεισμό στην τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Υεμένης. 

Από τον Αύγουστο οι Χούθι κλιμάκωσαν δραστικά τις επιθέσεις τους τόσο στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας με στόχους κυρίως κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, αεροδρόμια και στρατιωτικές βάσεις. Έπληξαν εγκαταστάσεις της Aramco, στόχους στο Ριάντ, καθώς και στις περιοχές Γιανμπού και Ταΐφ. Όταν οι Χούθι απείλησαν τον σαουδαραβικό αγωγό που συνδέει τον Περσικό με την Ερυθρά Θάλασσα,  το Ριάντ ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του, και στη συνέχεια τον επαναλειτούργησε.

Οι Χούθι επικεντρώθηκαν συστηματικά τις επαρχίες που συνορεύουν με την Υεμένη, στοχοποιώντας το αεροδρόμιο της Άμπχα και στρατιωτικές θέσεις. Παράλληλα, κήρυξαν επίσημο ναυτικό αποκλεισμό των πετρελαιοφόρων που προσεγγίζουν, φορτώνουν ή ξεφορτώνουν σε σαουδαραβικά λιμάνια. 

Αποτέλεσμα η ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα να έχει σχεδόν παραλύσει, με τη διεθνή κίνηση να έχει μειωθεί δραματικά, καθώς οι περισσότερες μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αναγκάζονται να κάνουν τον μακρύ και δαπανηρό γύρο της Αφρικής από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μυστική συμφωνία της Ουάσιγκτον με τους Χούθι, η οποία επιτεύχθηκε μέσω διαπραγματεύσεων στο Ομάν και με την οποία οι Χούθι επιτρέπουν την ανεμπόδιστη και ασφαλή διέλευση των αμερικανικών πλοίων από το στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Από την πλευρά τους οι Αμερικάνοι συμφώνησαν να μην εμπλακούν στρατιωτικά στην Υεμένη και να αποφύγουν βομβαρδισμούς εναντίον των θέσεων των Χούθι. 

Η αντεπίθεση του Σαουδαραβικού Συνασπισμού

Έτσι, όταν ο πρίγκιπας της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ζήτησε επίμονα στρατιωτική παρέμβαση από την Ουάσιγκτον κατά των Χούθι εισέπραξε την κατηγορηματική άρνηση των Αμερικανών για βομβαρδισμό των θέσεων τους, αλλά δέχθηκαν να παρέχουν πληροφορίες και υποστήριξη στον στρατιωτικό σχεδιασμό. 

Η Σαουδική Αραβία που παρενέβη το 2015 στον εμφύλιο της Υεμένης επικεφαλής ενός αραβικού συνασπισμού δεν μπόρεσε να εκδιώξει στους αντάρτες Χούθι από την πρωτεύουσα Σαναά. Έτσι, ο εμφύλιος συνεχίστηκε και το 2022 τέθηκε σε ισχύ μια εκεχειρία που πλέον έχει καταρρεύσει. Υπό τις νέες συνθήκες, το Ριάντ ανακοίνωσε πως θα αντεπιτεθεί με στόχο την ανακατάληψη των εδαφών που ελέγχουν οι Χούθι και την επέκταση της εξουσίας του κράτους και των θεσμών του σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια.

Όπως επισήμως ανακοινώθηκε η αντεπίθεση θα πραγματοποιηθεί κυρίως από τις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία, ενώ το Ριάντ θα έχει εποπτικό ρόλο και θα παρέχει αεροπορική υποστήριξη, όπου έχει την απόλυτη υπεροχή.

Τη Δευτέρα (5.10.26) πραγματοποιήθηκε έκτακτη συνεδρίαση της Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής στο Ριάντ, στο πλαίσιο της Συμφωνίας της Μέκκας που συνήψαν το καλοκαίρι Σαουδική Αραβία-Τουρκία-Πακιστάν. Αποφασίστηκε η Τουρκία και το Πακιστάν θα συνδράμουν τη Σαουδική Αραβία μετά τις επιθέσεις των Χούθι και να ενεργοποιηθούν τα μέτρα συλλογικής αποτροπής. Δεν έγινε γνωστό, ούτε το μέγεθος των αποστολών ούτε και το χρονοδιάγραμμα.

Σε πρόσφατη ανάλυσή του στο SLpress.gr ο Ευθύμιος Τσιλιόπουλος για το τι θα κρίνει την τροπή του πολέμου μετά τη προέλαση των Χούθι, επισημαίνει το ρόλο που θα παίξει η ικανότητά τους να συνεργαστούν πολιτικά και οικονομικά με τις διάφορες φυλές των περιοχών που έχουν καταλάβει. Επίσης, στην εξίσωση βάζει τον παράγοντα της αποφυγής από πλευράς του Ριάντ καταστάσεων του προηγούμενου πολέμου. Η επιφυλακτικότητα της Σαουδικής Αραβίας οφείλεται στον φόβο ότι μια κρίσιμη εμπλοκή της θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον σαουδαραβικών υποδομών και ενεργειακών εγκαταστάσεων που πλέον φαίνεται ότι οι Χούθι έχουν την δυνατότητα να πλήξουν με νέους πυραύλους και drones. 

Πάντως, εκτός από τα προφανή οι όποιες κινήσεις του Ριάντ σταθμίζουν πάντα σοβαρά τις ανομολόγητες διαφυλετικές συγκρούσεις και τις αφανείς πριγκηπικές διαμάχες εντός του βασιλείου. 

FlyDubai – Fairford -Αζερμπαϊτζάν

Στο μεταξύ το Ισραήλ ανασυντάσσεται και η Μοσάντ συνεχίζει τις επιχειρήσεις της. Το επεισόδιο με την “αεροπειρατεία-τρομοκρατική ενέργεια” κατά της FlyDubai σύμφωνα με τον δημοσιογράφο-αναλυτή Pepe Escobar που ήταν μια κακοσχεδιασμένη ψυχολογική επιχείρηση που απέτρεψαν τέσσερεις Ισραηλινοί επιβαίνοντες στο αεροπλάνο. Αντίστοιχες ερμηνείες διατυπώνονται και για την εύρεση εκρηκτικών στην βρετανική βάση που αναφέραμε στην αρχή.

Τα επεισόδια αυτά αποβλέπουν στη συσκότιση των αντιπάλων από άλλες στρατιωτικές προετοιμασίες και κινήσεις, όπως για παράδειγμα ο σχεδιασμός  χερσαίου διαδρόμου από το Ισραήλ μέχρι το Ιράν μέσω των κουρδικών περιοχών του Ιράκ. Το ζήτημα αυτό απασχολεί την Τεχεράνη, όπως και το ενδεχόμενο να υποκύψει η Δαμασκός στις ισραηλινές και αμερικανικές πιέσεις να αναλάβει δράσει κατά της Χεζμπολά. Τέτοιου τύπου εξελίξεις θα ενεργοποιήσουν τα πυραυλικά αντανακλαστικά των Φρουρών της Επανάστασης και θα διευρύνουν τα μέτωπα του πολέμου.

Ένα άλλο μέτωπο που φαίνεται να παρακολουθεί στενά η Τεχεράνη είναι αυτό του Αζερμπαϊτζάν, καθώς θεωρεί ότι από το έδαφός του ξεκινούν μυστικές επιχειρήσεις της Μοσάντ εναντίον της. Το Ισραήλ με το Αζερμπαϊτζάν είναι στενοί εταίροι, όμως το Μπακού διαψεύδει ότι επιτρέπει τη χρήση του εδάφους του για τέτοιες δραστηριότητες. Όμως, σε μια γενικότερη ανάφλεξη στην ευρύτερη περιοχή δεν μπορεί να αποκλειστεί το σενάριο της προσπάθειας των Ιρανών να καταλάβουν το Ναχιτσεβάν που πήραν οι Αζέροι από τους Αρμένιους και το οποίο συνορεύει με το Ιράν.

Συνεπώς, από το Αζερμπαϊτζάν μέχρι τον Ινδικό και από τα παράλια της Ανατολικής Μεσογείου ίσα με την Ερυθρά και την Αραβική Θάλασσα διαμορφώνεται ένα μεγάλο γεωπολιτικό πολύγωνο με επίκεντρο της αμερικανο-ιρανική αντιπαράθεση που στον τρίτο γύρο της ενδέχεται να ενεργοποιήσει ένα ντόμινο πολεμικών εξελίξεων που παραπέμπει σε Μεγάλο Πόλεμο…

Οι σχέσεις με τους βαλκανικούς γείτονές μας, στην μετά το 1990 εποχή, πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την κοινή αυτή κληρονομιά. Βαλκανική πολιτική της Ελλάδος, δεν νοείται περιορισμένη στα λεγόμενα Δυτικά Βαλκάνια, δηλ. στην Αλβανία και τα κράτη και οντότητες που προέκυψαν από την διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο. Η σημασία των σχέσεων με την Βουλγαρία και την Ρουμανία, είναι τουλάχιστον το ίδιο σημαντική.

Η Ρουμανία, ακόμη και μετά την δική μας κρίση χρέους του 2010, παραμένει η καρδιά του οικονομικού χώρου μας, ενώ η Βουλγαρία, παρευξείνια επίσης χώρα με πλούσια μεσαιωνική παράδοση, κατέχει στρατηγική θέση στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ Βελιγραδίου και Κωνσταντινουπόλεως, ανάμεσα στον Δούναβη και την Ροδόπη.

Η πολιτική μας στα Βαλκάνια, δεν μπορεί να ασκείται ερήμην των ευρωπαϊκών και ευρωατλαντικών θεσμών στους οποίους εμείς πολύ ενωρίς ενταχθήκαμε, αλλά δεν επιτρέπεται να εξαντλείται στην συμμόρφωση με τις αντιλήψεις που εκπορεύονται από τις Βρυξέλλες. Η Ελλάδα να κινείται με γνώμονα τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της και την γεωπολιτισμική της υπόσταση.

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια

Την αμέσως μετά την πτώση του σοβιετικού συνασπισμού περίοδο ο Βρετανός δημοσιολόγος Edward Mortimer προέβλεπε στους Financial Times για την Ελλάδα σπουδαίο μέλλον στην συνεργασία με τις νεόφυτες δημοκρατίες των Βαλκανίων. Η πρόβλεψή του έγινε πράξη, σε κάποιο βαθμό, στο οικονομικό πεδίο, από το έτος 2000 και για μία δεκαετία περίπου, μέχρι που η μετατροπή της χώρας σε αποικία χρέους αφάνισε την παρουσία μας, και μάλιστα των τραπεζών μας.

Σήμερα ούτε είναι δυνατόν, ούτε επιθυμητό, να γίνεται λόγος για “οικονομική διείσδυση” στα Βαλκάνια. Οι οικονομίες των κρατών της χερσονήσου συγκλίνουν πλέον σε όγκο η μία την άλλη. Από δεκαετίας περίπου η Ρουμανία εμφανίζει ΑΕΠ, υψηλότερο της Ελλάδος, αν και η έξωθεν προκαλούμενη πολιτική αναστάτωση έχει πλήξει σοβαρά την οικονομία της.

Η Βουλγαρία πάλι, υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ, οικοδομεί πολιτική σταθερότητα, προϋπόθεση βελτιώσεως των οικονομικών μεγεθών της χώρας. Στην Σερβία διεξάγονται κοινοβουλευτικές εκλογές την Κυριακή, 25 Οκτωβρίου, όπου ο Αλεξαντάρ Βούτσιτς, κατά το προηγούμενο του Ράντεφ, αγωνίζεται να παραμείνει στο πηδάλιο της χώρας, απέναντι στο Κίνημα των Σπουδαστών, πλέον ως πρωθυπουργός. Αυτά, ενώ η Βοσνία- Eρζεγοβίνη δοκιμάζεται από αλλεπάλληλες κρίσεις, με επίκεντρο την σερβική συνιστώσα της, την Ρεπούμπλικα Σρπσκα.

Στο πλαίσιο αυτό η συνομολόγηση αμυντικής καλουμένης συμφωνίας τον Μάρτιο 2025 μεταξύ Κροατίας-Αλβανίας-Κοσόβου, δηλαδή δύο κρατών μελών του ΝΑΤΟ και μιας οιονεί κρατικής οντότητας-προτεκτοράτου του ΝΑΤΟ, δεν συμβάλλει στην εμπέδωση σταθερότητας στα δυτικά Βαλκάνια. Η εν λόγω συμμαχική σχέση δεν επηρεάζει μόνο την Σερβία, τον προφανή στόχο, αλλά επίσης τη λειτουργία της Βοσνίας-Ερζεγοβινης, το Μαυροβούνιο και τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας(ΔΒΜ).

Σημαντική παράμετρο της ηρεμίας και σταθερότητας στα Βαλκάνια αποτελεί η εκκλησιαστική ειρήνη, η οποία αποτελεί ζητούμενο στο Μαυροβούνιο και την Βόρεια Μακεδονία, όπου το Φανάριον αγωνίζεται επίμονα να διατηρήσει τον καθοδηγητικό ρόλο του, εν μέσω του ουκρανικού σχίσματος.

H συμφωνία με την Βουλγαρία

Στο παραπάνω πλαίσιο, εντυπωσιακή προέκυψε η συμφωνία Ελλάδος-Βουλγαρίας για παράδοση των οστών του τσάρου Σαμουήλ (997-1014) στις αρχές της Σόφιας, έναντι της επιστροφής στην Ελλάδα πολυτίμων εκκλησιαστικών κειμηλίων πού είχαν αφαιρεθεί από τις Μονές Εικοσιφοινίσσης και Τιμίου Προδρόμου Σερρών, κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο ΣΤΡΑΒΩΝ, επικροτεί, κατ’ αρχήν, την συμφωνία αυτή, ως λίαν σημαντική, για την εμβάθυνση των δεσμών των δύο χωρών προς κοινή συμπόρευση, εντός και πέραν της ΕΕ. Η συμφωνία ενισχύει τη θέση εκατέρου των δύο κρατών απέναντι στο αφήγημα που εκπορεύεται από την κυβέρνηση των Σκοπίων, κατά παραβίαση των υποχρεώσεών τους. Η συμφωνία, παρά τις ελλείψεις της, παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρεται στο σύνολο των αρπαγεισών εικόνων και ιστορημένων βυζαντινών χειρογράφων (βλέπε άρθρο 126 της συνθήκης του Νειγύ, 1919), δυνητικά αποτελεί σημείο καμπής στις ελληνο-βουλγαρικές σχέσεις.

Η Ελλάδα όμως, οφείλει να απαιτεί την επιστροφή του συνόλου των συληθέντων θησαυρών, σύμφωνα με τους καταλόγους που έχουν καταρτισθεί από το ΥΠΕΞ και το Υπουργείο Πολιτισμού και όπως προνοεί το ως ανωτέρω άρθρο 126. Παράλληλα, επιβάλλεται προσοχή και φροντίδα, ώστε η 3η Οκτωβρίου 2026, να είναι σταθμός προς τα εμπρός και όχι αφορμή ανάξεσης συμβάντων του παρελθόντος που θα προκαλέσουν οπισθοδρόμηση.

Η Βουλγαρία θα συνεχίσει να είναι πολύτιμος για εμάς εταίρος. Μέσω Βουλγαρίας προσεγγίζουμε την ακτή του Ευξείνου, στις παλαιές ελληνίδες πόλεις της Βάρνας (Οδησσού) και του Μπουργκάς (Πύργου), και συγκροτούμε τον πολύτιμο για τα συμφέροντά μας διάδρομο μεικτών μεταφορών μέχρι την Κωνστάντσα, ανεξάρτητο και προγενέστερο του φιλόδοξου, “Κάθετου Άξονα” Νότου-Βορρά μεταφοράς αμερικανικού κυρίως υγροποιημένου φ.α. (LNG).

Η σχέση με την Βουλγαρία και την Ρουμανία είναι εξ υπαρχής στρατηγική. Προηγείται των βλέψεων του ελληνικού και του ξένου κεφαλαίου. Η σχέση αυτή δεν μπορεί να μπαίνει στο κρεβάτι του Προκρούστη ημεδαπών και αλλοδαπών επιχειρηματικών συμφερόντων η προσωποπαγών βλέψεων. Οι τρείς χώρες μας αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους για την ασφάλεια και σταθερότητα στην Νοτιοανατολική Ευρώπη και τον Εύξεινο, δικαιούνται και οφείλουν να βλέπουν πέραν από τον ορίζοντα, ενίοτε ατελέσφορων, γεωοικονομικών διαπλοκών.

Επιπλέον, η Ευρώπη αυξάνει δυσανάλογα τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων, συρρικνώνει την παραγωγική δυναμικότητα διύλισης, επιβάλλει κυρώσεις σε βασικές πηγές προμήθειας προϊόντων διύλισης και αποθαρρύνει τις επενδύσεις στο εσωτερικό της με αντικείμενο την παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στην τρέχουσα περίοδο το δίκτυο διύλισης συρρικνώνεται, εμφανίζει μεγάλες απώλειες ευελιξίας και αυξάνει δυσανάλογα την εξάρτηση της ηπείρου από τις εισαγωγές, με συνέπεια κάθε γεωπολιτική ανατροπή να προκαλεί κυρίως κρίσεις τιμών.

Πάντως η αντικατάσταση του άνθρακα από το φυσικό αέριο μειώνει κατά 5,5 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην περίοδο 2010-2019 και έως τα τέλη του 2019, η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από το φυσικό αέριο φθάνει το 38% του συνόλου, έναντι του 24% του 2010, για να αυξηθεί στο 42% το 2025. Η καύση του παράγει λιγότερους ρύπους κατά 50% από τον άνθρακα και κατά 30% από το πετρέλαιο, αλλά προφανώς το κριτήριο αιφνιδιαστικά παύει να θεωρείται σημαντικό από τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών.

Από την άλλη πλευρά τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) έχουν αυξηθεί κατά 1.000% από το 2017 και μόνον κατά την διάρκεια του 2021 η αύξηση φθάνει το 200%. Το συγκεκριμένο έμμεσο φορολογικό μέτρο συνεπάγεται πως οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών της ΕΕ συγκεντρώνουν συνολικά περισσότερα από €21 δισεκατομμύρια το 2021, επιβαρύνοντας το ενεργειακό κόστος και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Η ανοδική τάση των δικαιωμάτων ανακόπτεται το 2022 λόγω της κρίσης της Ουκρανίας, αλλά η ζημία που προκαλείται αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ανεπανόρθωτη.

Επιπλέον προ δεκαπενταετίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (συμπεριλαμβανομένης και της Βρετανίας), λειτουργούν 152 πυρηνικοί αντιδραστήρες, καλύπτοντας το 33% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της, όταν στις ΗΠΑ καλύπτεται μόλις το 18%, ενώ η ενίσχυση της παραγωγής αναγνωρίζεται τότε ως μία σημαντική εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της εκπομπής ρύπων, που επηρεάζει δραματικά πλέον τις κλιματολογικές συνθήκες στην Ευρώπη.

Όμως με πρόμαχο την Γερμανία, η πυρηνική ενέργεια σταδιακά περιθωριοποιείται προς όφελος του φυσικού αερίου, που φθάνει να καλύπτει το 25% της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας. Αν και η χώρα διαθέτει την δυνατότητα εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking), το Βερολίνο απαγορεύει την αξιοποίηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας, με αποτέλεσμα η χώρα να αναγκάζεται σε εισαγωγές από την Ρωσία, την Ολλανδία και την Νορβηγία, για να καλύψει το 97% των αναγκών της – πλην όμως και η Ολλανδία διακόπτει την παραγωγή φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking).

Το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης

Οι τιμές του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις αντίστοιχες του αργού πετρελαίου, λόγω του ότι πλήττονται από σειρά περιοριστικών παραμέτρων στην προσφορά, που επιβάλλονται με πολιτικές επιλογές και δεν οφείλονται στις εμπόλεμες συγκρούσεις.

Στις ΗΠΑ οι τιμές στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης ανέρχονται στις αρχές Σεπτεμβρίου στα $5,85 ανά γαλλόνι κατά την ίδια περίοδο, τα περιθώρια διύλισής του (cracking spread) για τον Κόλπο του Μεξικού, εκτινάσσονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών.

Το περιθώριο που αποτιμάται σε δολάρια εκφράζει ένα μέγεθος που μετρά την τιμή του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αναλογικά με την τιμή του αργού ανά βαρέλι, οπότε και ανακλά την παραγωγική δυναμικότητα των μονάδων διύλισης, παρά την ανάλογη σε αργό πετρέλαιο. Οι μονάδες των ΗΠΑ λειτουργούν στο 95% της παραγωγικής τους δυναμικότητας, οπότε τα περιθώρια για να αντιμετωπισθεί ένα πρόβλημα ελλείψεων συρρικνώνονται δραματικά.

Σε διεθνές επίπεδο το πλήγμα κρίνεται εξαιρετικά σοβαρό, από την στιγμή που οι τρέχουσες μεγάλες απώλειες στην προσφορά συμπεριλαμβάνουν τις ζημίες στις μονάδες διύλισης της Μέσης Ανατολής, αλλά και η προσφορά της Ρωσίας μειώνεται λόγω ουκρανικών επιθέσεων στις υποδομές διύλισης και περιορισμού των εξαγωγών. Οι συγκεκριμένες αντίξοες συνθήκες προστίθενται στο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου και μεγεθύνονται λόγω της έλλειψης πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας διύλισης και των ορίων της περιφερειακής προσφοράς.

Οι απώλειες της Μέσης Ανατολής στην διύλιση μειώνονται κατά 3 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα και η μονάδα του Jizan στην Σαουδική Αραβία με παραγωγική δυναμικότητα 400.000 βαρελιών ανά ημέρα, έχει πλέον την χειρότερη επίδοση στις εξαγωγές. Ταυτόχρονα μειώνονται δραστικά και οι ρωσικές εξαγωγές και τον Ιούνιο ανέρχονται μόλις σε 426.000 βαρέλια ανά ημέρα έναντι 827.000 βαρελιών προ δωδεκαμήνου. Οι ζημίες στις μονάδες διύλισης, οι προτεραιότητες για την κάλυψη της εσωτερικής ζήτησης και οι περιορισμοί των εξαγωγών, επηρεάζουν τραγικά μία ήδη εξαιρετικά εύθραυστη αγορά.

Ευρώπη: Οι παρεμβατικές πολιτικές επιλογές

Αν και οι συγκεκριμένες ανατροπές και τα συνεπακόλουθα πλήγματα ερμηνεύουν την μεγάλη άνοδο των τιμών στο πεδίο της ενέργειας, δεν αποκαλύπτουν τους λόγους που οι εισαγωγικές οικονομίες εισέρχονται σε μία κρίση με σχεδόν εκμηδενισμένη δυναμικότητα για να την απορροφήσουν.

Όμως στο συγκεκριμένο πρόβλημα υπεισέρχονται οι παρεμβατικές πολιτικές επιλογές που ουσιαστικά προκαλούν και τις μεγαλύτερες ζημίες, με τους Ευρωπαίους οδηγούς να υποχρεούνται να καταβάλλουν εξωφρενικά ποσά, που δεν οφείλονται πάντως στις τιμές των καυσίμων που πιέζονται από την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου. Δεν προκαλούνται επίσης από το κόστος διύλισης, αλλά ούτε και από τις δαπάνες των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Ο βασικός μοχλός της απότομης ανόδου των τιμών συντηρείται από την φορολογία, όπου κατά μέσο όρο η βενζίνη των 95 οκτανίων στην Ευρώπη επιβαρύνεται κατά μέσο όρο με άμεσο φόρο της τάξης του 52,5%, ενώ σε μερικές χώρες υπερβαίνει και το 55%. Κατά συνέπεια οι καταναλωτές επιβαρύνονται περισσότερο από την φορολογία των καυσίμων σε σχέση με το συνδυασμένο κόστος του αργού πετρελαίου, της διύλισης και των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η φορολογική επιβάρυνση του πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης διαφέρει από χώρα σε χώρα, αλλά παραμένει ίδια η δομή του φορολογικού βάρους, οπότε εάν προστεθούν οι δασμοί και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), τότε σχηματίζεται μία ογκώδης χρηματοοικονομική βάση που τροφοδοτεί την άνοδο των τιμών. Όταν οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξάνονται, η συγκεκριμένη βάση αυξάνει την τελική τιμή για τον καταναλωτή, αλλά όταν μειώνονται η βάση δεν ακολουθεί αναλογικά την αποκλιμάκωση, οπότε ιδιώτες και επιχειρήσεις εξακολουθούν να επιβαρύνονται δυσανάλογα.

Το πραγματικό πολιτικό βάρος διευρύνεται τραγικά σε σχέση με τον δασμό στο πρατήριο, από την στιγμή που συσσωρεύονται κόστη σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Υπάρχουν δικαιώματα και φόροι στην παραγωγή, αλλά και επιβαρύνσεις λόγω κανονιστικής συμμόρφωσης με τα θέματα περιβάλλοντος. Ακολουθούνται από τα κόστη ενέργειας και της εκπομπής ρύπων στα διυλιστήρια, όπως και με φόρους στις εταιρείες και σε τοπικό επίπεδο.

Επιβάλλονται δαπάνες από τις ρυθμιστικές αρχές για την αποθήκευση και τις υποδομές και εργοδοτικές εισφορές. Αναδύεται χρηματοοικονομικό κόστος από την αβεβαιότητα των ρυθμιστικών διατάξεων και ανάλογο κανονιστικής συμμόρφωσης για την διανομή και την λιανική, οπότε η ενεργειακή αλυσίδα μετατρέπεται σε μία τεράστια ταμειακή μηχανή για τις κυβερνήσεις. Πολλές από τις συγκεκριμένες επιβαρύνσεις δεν παρουσιάζονται ως “φόροι καυσίμων”, αλλά δεν παύουν να καταλήγουν στην αντλία και επιπλέον έχουν ένα σωρευτικό δυσμενές αποτέλεσμα για τον καταναλωτή.

Η Ευρώπη δεν φορολογεί απλώς τα καύσιμα στην αντλία, αλλά συσσωρεύει χρηματοοικονομικά και ημι-χρηματοοικονομικά κόστη από τις έρευνες και τις εισαγωγές, στην διύλιση, στην αποθήκευση, την μεταφορά και την διανομή της λιανικής. Η συγκεκριμένη πολιτική επιδρά στην τιμή λιανικής και την καθιστά δομικά να εμφανίζει μειωμένη αντίδραση στην υποχώρηση των τιμών του αργού πετρελαίου και περισσότερο ευαίσθητη στα πλήγματα κατά της προσφοράς.

Υπενθυμίζω, λοιπόν, ότι με “το στρίβειν” δια της Ευρωπαϊκής Ένωσης είπε, για να δείξει ότι τάχα συμμορφώνεται με τους κοινοτικούς κανόνες, τις κοινοτικές οδηγίες, πώς «βεβαίως, ακόμη και αν μια κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικές εφεδρείες, η έκταση του προβλήματος καθιστά αναγκαία μια ευρωπαϊκή παρέμβαση, στην οποία και επιμένω», προσθέτοντας ότι «και σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις, χωρίς αυτές να προσμετρώνται στα όρια δαπανών, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και την προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα».

Μάλιστα, για να γίνει ακόμα πιο άτσαλα πιστευτός, επικαλέστηκε μιαν άλλη μεγάλη “εθνική επιτυχία”, δηλαδή «τη δημιουργία λειτουργικού μηχανισμού προστασίας των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού εθισμού, τονίζοντας ότι «άλλωστε  δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα θέτει στην Ευρώπη ένα ζήτημα που ξεπερνά τα εθνικά της σύνορα».

Δέκα περίπου ημέρες μετά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “πέρασε τα εθνικά σύνορα” για πολλοστή φορά ένα από τα γνωστά “ζητήματα” που έχει δημιουργήσει στην Ευρώπη, δηλαδή δύο νέες  προειδοποιήσεις στη σειρά προηγούμενων που συνοδεύτηκαν μάλιστα και με πρόστιμα από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συνειρμικά παραπέμπουν στη γνωστή θυμόσοφη ρήση ότι είναι “ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι”, τσιγκούνης και φειδωλός με “άλλοθι” μάλιστα στα ουσιαστικά και σημαντικά, όπως είναι η δοκιμασία των ελληνικών νοικοκυριών και της οικονομίας ολόκληρης (αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης) και αλόγιστος ή σπάταλος σε δευτερεύοντα κι όχι πάντως επείγοντα, όπως το παράδειγμα που ανέφερε.

Η Ελλάδα δεν είναι η πρώτη φορά, για να αντιστρέψουμε τον αυτοθαυμασμό του, που θέτει στην Ευρώπη  ζητήματα  μόνιμα σχεδόν ή κατά συρροήν ή καθ΄έξιν μέσα στα εθνικά σύνορα με τις παραβιάσεις κοινοτικών οδηγιών και τη μη συμμόρφωση προς αυτές.

Κρατικά “φέσια” παρά την ευρωπαϊκή ειδοποίηση

Στη νέα περίπτωση, το νέο ελληνικό ζήτημα στην Ευρώπη και στα εθνικά σύνορα είναι τα κρατικά “φέσια” σε προμηθευτές, τα οποία μετά το 2019 τα μεν συνολικά πληθύνονται και αυξάνονται κατά 76,8% και τα δε  των νοσοκομείων, για τα οποία χτύπησε το “καμπανάκι” η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά… 320%.

Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να αποστείλει (μήπως είναι η πρώτη;) προειδοποιητική επιστολή, μετά τη νέα διαπίστωση ότι η χώρα δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, η οποία έκρινε ότι παραβιάζεται η ευρωπαϊκή οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών των δημόσιων νοσοκομείων, με τα ληξιπρόθεσμα τιμολόγια προς προμηθευτές να φτάνουν τον Ιούνιο του 2026 τα 1,3 δισ. ευρώ, υπερτριπλάσια έναντι του 2019 (τον Ιούλιο αυξήθηκαν ακόμα περισσότερο. Βλέπε πίνακα 1):

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε και δεύτερη προειδοποιητική επιστολή, η οποία αφορά την ελλιπή συμμόρφωση με την απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2025 για την οδηγία “περί ελέγχου αναλογικότητας πριν από τη θέσπιση νέων επαγγελματικών ρυθμίσεων”. Το Δικαστήριο διαπίστωσε κενά στην κάλυψη των αρμόδιων φορέων και στην επανεξέταση των διατάξεων. Δια ταύτα, η Ελλάδα έχει πλέον δύο μήνες για να απαντήσει και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις και στις δύο υποθέσεις. Εάν οι απαντήσεις κριθούν ανεπαρκείς, η Επιτροπή μπορεί να προσφύγει εκ νέου στο Δικαστήριο, ζητώντας χρηματικές κυρώσεις (μήπως θα είναι η πρώτη φορά;), όπως και με μερικές προηγούμενες, όπως θα αναφέρω πιο κάτω.

Αλλά το ζήτημα αυτό που συνεχώς θέτει ο κ. Μητσοτάκης στην Ευρώπη είναι πολιτικό και οικονομικό. Από τη μια μεριά αρνείται ουσιαστικά να προβεί σε μείωση των ειδικών φόρων καυσίμων προβάλλοντας ως άλλοθι απαγόρευση τάχα από το κοινοτικό δίκαιο, ενώ όπως επεσήμανα σε σχετική ανάλυσή μου στο SLpress (21 Σεπτεμβρίου 2026) «η σχετική κοινοτική Οδηγία δεν απαγορεύει μείωση συντελεστών φόρων καυσίμων που είναι πάνω  από τα ανώτατα  ευρωπαϊκά όρια (τα ελληνικά είναι … διπλάσια, 0,700 ευρώ το λίτρο, έναντι 0,359 ευρώ το λίτρο στην ΕΕ)!).

Από την άλλη, με τις νέες προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η τάχα προσήλωσή του και συμμόρφωσή του  προς την ΕΕ συντρίβονται, καθώς παραβιάζει κοινοτικές οδηγίες ή δεν συμμορφώνεται με αποτέλεσμα να πληρώνει η χώρα πρόστιμα. Δηλαδή, εμφανίζεται τάχα ότι εφαρμόζει το κοινοτικό δίκαιο όταν εξασφαλίζει έσοδα για να παρουσιάζει “υπερπλεόνασμα” και παραβιάζει κοινοτικές οδηγίες για να μη πληρώνει μερικά δις. ευρώ για τον ίδιο λόγο.

Επιλογή η μη πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών προς προμηθευτές

Αλλά, πέρα από τη μη συμμόρφωση της χώρας  προς τις δύο παραπάνω κοινοτικές αποφάσεις, από όλες τις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί των Ισολογισμών και Απολογισμών του Κράτους μετά το 2020, προκύπτει ότι η μη πληρωμή των ολοένα αυξανόμενων ληξιπρόθεσμων οφειλών επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη είναι πολιτική επιλογή.

Όπως συνεχώς επισημαίνει σε όλες σχεδόν τις παραπάνω εκθέσεις το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο, «η ελαχιστοποίηση των ληξιπρόθεσµων υποχρεώσεων προς τρίτους αποτελεί δεσµευτικό στόχο στο πλαίσιο της Συµφωνίας της Ενισχυµένης Εποπτείας, που ίσχυε μέχρι 20 Αυγούστου 2022, παραμένει δε αντικείμενο παρακολούθησης και υπό το καθεστώς της μεταπρογραμματικής παρακολούθησης, καθώς συμβάλλει καθοριστικά στην εξυγίανση του Προϋπολογισμού της Κεντρικής Διοίκησης (Βλ. ιδίως άρθρο 68 ν. 4270/2014 και το εκδοθέν κατ’ εξουσιοδότησή του π.δ. 80/2016 (Α΄ 145), Βλ. Post-Programme Surveillance Report, Greece, Spring 2023, Βλ. Post-Programme Surveillance Report, Greece, Spring 2024).

Ύστερα, το ζήτημα αυτό είναι ευρύτατα οικονομικό, δημοσιονομικό και, κυρίως, διαφάνειας, διότι, όπως επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, «η ορθή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και η αποτελεσματική παρακολούθηση των δημοσιονομικών υποχρεώσεων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση».

Δυστυχώς, και στην περίπτωση αυτή, όπως πάλι επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, δεν εφαρμόζονται οι μηχανισμοί, όπως το Μητρώο Δεσμεύσεων, το οποίο «συμβάλλει καθοριστικά στη διασφάλιση της ορθής εκτέλεσης του Προϋπολογισμού, τον έλεγχο των δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται και την αποφυγή δημιουργίας και σώρευσης ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων», ενώ, όπως πάλι επισημαίνει «η ενημέρωση του Μητρώου Δεσμεύσεων από τους φορείς της Κεντρικής Διοίκησης γίνεται χειροκίνητα».

Παραβίαση κοινοτικών κανόνων κατά συρροήν

Στη συνέχεια παραθέτει μερικές τέτοιες τελευταίες “ωραίες” περιπτώσεις:

(α) Απλήρωτες και ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των Στρατιωτικών Νοσοκομείων που σχετίζονται με δαπάνες για την παροχή υπηρεσιών υγείας σε ασφαλισμένους του ΕΟΠΥΥ, τις οποίες το υπουργείο Εθνικής Άμυνας δεν καταχωρίζει στο Μητρώο Δεσμεύσεων ούτε περιλαμβάνει ενιαία στις σχετικές δημοσιονομικές αναφορές που παράγει και αποστέλλει στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ). «Η πρακτική αυτή, ενόψει και του μεγάλου ύψους στο οποίο ανέρχονται τα σχετικά ποσά, οδηγεί σε μη ορθή δημοσιονομική πληροφόρηση σχετικά με το πραγματικό ύψος των απλήρωτων υποχρεώσεων του υπουργείου» σχολιάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο.

(β) Απλήρωτες υποχρεώσεις λοιπών οργανικών μονάδων του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, οι οποίες έχουν έσοδα από ίδια δραστηριότητα.

(γ) Απλήρωτες υποχρεώσεις του υπουργείου Υγείας από προμήθειες αντιιικών φαρμάκων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο αντιμετώπισης της νόσου COVID-19 κατά τα έτη 2023 και 2024, οι οποίες δεν έχουν καταχωριστεί στο Μητρώο Δεσμεύσεων του υπουργείου.

(δ) Απλήρωτες υποχρεώσεις του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, οι οποίες αφορούν σε δαπάνες έργων του Π.Δ.Ε., για τις οποίες απαιτείται έκδοση εγκριτικής απόφασης αύξησης του Προϋπολογισμού ή ένταξη σε νέα έργα και, ως εκ τούτου, δεν αποτυπώνονται στο Μητρώο Δεσμεύσεων.

(ε) Λοιπές απλήρωτες υποχρεώσεις των υπουργείων Προστασίας του Πολίτη, Υγείας και Εσωτερικών, που αφορούν κυρίως σε λειτουργικές δαπάνες, για τις οποίες η προβλεφθείσα πίστωση δεν ήταν επαρκής.

(στ) Σε πολλά υπουργεία παρατηρήθηκαν ασυμφωνίες μεταξύ των στοιχείων που εξάγονται από τα επιμέρους πληροφοριακά συστήματα και αρχεία των φορέων, περιπτώσεις σημαντικής καθυστέρησης στην καταχώριση των παραστατικών προς εξόφληση στο Μητρώο Δεσμεύσεων, με αποτέλεσμα τη μη ορθή αποτύπωση του ύψους και της ωρίμανσης των υφιστάμενων υποχρεώσεων σε πραγματικό χρόνο.

(ζ) Σε υποσημείωση κάτω από τον πίνακα με τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μάς ενημερώνει (για να μάς κάνει την καρδιά περιβόλι!) ότι τα ληξιπρόθεσμα ποσά του Ταμείου Προσωπικού Δημόσιων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ) δεν είναι διαθέσιμα λόγω της συγχώνευσής του με το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών (ΕΤΕΑΕΠ) το 2017, δηλαδή επί εννέα χρόνια δεν καταρτίζονται ισολογισμοί και απολογισμοί, δηλαδή δεν υπάρχει λογοδοσία που είναι αρρήκτως συνδεδεμένη με το κράτος δικαίου, το Δημοσιονομικό Δίκαιο, το Δημόσιο Λογιστικό!

(η) Στο ίδιο Δελτίο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και σε ιδιαίτερο πίνακα εμφανίζονται και μη επιστροφές φόρων (δηλαδή που έχουν εισπραχθεί και αυξάνουν κι αυτοί το … “υπερ-πλεόνασμα”) ποσού 629 εκατ. ευρώ τον περασμένο Ιούλιο, έναντι 506 εκατ. ευρώ το 2018.

Κατά τα άλλα, η δημοσίευση από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μηνιαίων στοιχείων για το “υπερ-πλεόνασμα” συνοδεύεται από τις γνωστές κυβερνητικές ανακοινώσεις αυτοθαυμασμού παρουσιάζοντας αυτή την “επιτυχία” ως αποτέλεσμα της…  «συνετής και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης».

Αυτό μόνιμο μάλιστα “αφήγημα” προβάλλεται πανηγυρικώς σε μερίδα του ελληνικού Τύπου μολονότι στο ίδιο Δελτίο από τη μια μεριά να εμφανίζονται τόσο οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης (ΟΚΑ) όσο και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) ως “πλεονασματικοί” (ανεβάζοντας το… υπερ-πλεόνασμα) και από την άλλη (σε άλλο πίνακα) να έχουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις εκατοντάδων εκατ. ευρώ. Σημειώνω ότι, οι εμφανιζόμενες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τόσο των ΟΚΑ όσο και των ΟΤΑ θα ήταν υψηλότερες αν η κυβέρνηση με αποφάσεις και παρά τις προβλέψεις των αντίστοιχων υπουργείων δεν χορηγούσαν δεκάδες εκατ. ευρώ για την πληρωμή μέρους αυτών των οφειλών!