Ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι ανακοίνωσε προ μερών ότι θα αφαιρούσε την τιμητική διάκριση από τον Ζελένσκι αν δεν ανακαλούσε την ηρωοποίηση του φασιστικού τάγματος Ουκρανών που είχε σκοτώσει 100.000 αμάχους στη Βολυνία. Ο Ζελένσκι δεν ανακάλεσε και ο Πολωνός Πρόεδρος ανακοινωσε ότι αφαιρεί την τιμητική διάκριση, με αποτέλεσμα εκτός από τον Ζελένσκι να επιστρέψουν δυσαρεστημένοι τις διακρίσεις τους και άλλοι τρεις ουκρανοι πολιτικοί.

Από τη Μόσχα, ο πρώην πρόεδρος και πρώην πρωθυπουργός της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ εξέφρασε ικανοποίηση για την κίνηση του Πολωνού προέδρου, κατηγορώντας το Κίεβο για «δεσμούς με τον ναζισμό».

Ο UPA ήταν το στρατιωτικό σκέλος ενός φασιστικού ουκρανικού αυτονομιστικού κινήματος που πολέμησε εναντίον του Κόκκινου Στρατού αλλά ταυτόχρονα συγκρούστηκε και με την πολωνική αντίσταση και σκότωσε Πολωνούς, Εβραίους και Ρομά πολίτες. Ο UPA αρχικά συνεργάστηκε με τους Ναζί, όμως η σφαγή στη Βολυνία ήταν ενέργεια εθνοκάθαρσης ακόμα και όταν ο UPA διαφώνησε με τον Χίτλερ στο ζήτημα της ανεξαρτησία της Ουκρανίας.

Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι η σφαγή 100.000 αμάχων Πολωνών δεν ήταν εθνοκάθαρση και γενοκτονία, αλλά «τραγική σύγκρουση στο πλαίσιο του πολέμου». Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, ένθερμος υποστηρικτής της Ουκρανίας, σχολίασε επίσης στην πλατφόρμα Χ: «η σύγκρουση μεταξύ της Πολωνίας και της Ουκρανίας χαροποιεί τον Πούτιν και σοκάρει τους συμμάχους μας», κρατώντας ίσες αποστάσεις, καθώς εναντιώνεται τακτικά στον Κάρολ Ναβρόσκι, παρότι το θέμα της Βολυνίας δεν είναι “άποψη” εθνικιστών αλλά όλων των Πολωνών. O Ναβρόσκι πάντως δήλωσε ότι αφαιρεί μεν την διάκριση από τον Ζελένσκι, αλλά «αυτό δεν στρέφεται εναντίον του ουκρανικού λαού και δεν σημαίνει μεταβολή στην στρατηγική κατεύθυνση της πολιτικής ασφαλείας της Πολωνίας», αναφερόμενος έμμεσα στο ότι η χώρα του δεν θα πάψει να στηρίζει την Ουκρανία εναντίον της Ρωσίας.

Ήδη, υπάρχουν πολλές έγκυρες φωνές, που θεωρούν τον ατελέσφορο αυτόν πόλεμο, ως το σημαντικότερο λάθος της εξωτερικής πολιτικής αυτών, μετά τον πόλεμο στο Βιετνάμ, με την επιβαρυντική περίπτωση ότι, σήμερα βρίσκονται εν σχέσει με την πλανητική ηγεμονία τους σε καθοδική τροχιά και προσπαθούν ανεπιτυχώς να προβάλλουν, μέσω της ισχύος, την πρωτοκαθεδρία τους έναντι των ισχυρών πλέον αναδυόμενων πόλων του παγκόσμιου πολυπολικού κόσμου. 

Η συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει ως κύρια σημεία το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ στην διεθνή ναυσιπλοΐα (είναι βέβαιον, ότι οι Ιρανοί θα επιβάλουν τέλη ναυσιπλοΐας για τις ονομαζόμενες παρεχόμενες υπηρεσίες αυτών), η άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, η δέσμευση της Τεχεράνης να αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει, με αντάλλαγμα την άρση των διεθνών κυρώσεων και την επιστροφή των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του, ύψους 300 δισ. δολαρίων, που αποτελούν αναγκαίο οξυγόνο για την ανοικοδόμηση και ανασυγκρότηση των υποδομών του Ιράν από τους ανηλεείς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Εντυπωσιάζει το γεγονός, ότι οι πετρομοναρχίες του κόλπου έχουν δηλώσει, ότι θα προχωρήσουν σε αποδέσμευση εκατομμυρίων δολαρίων, μεταξύ δε αυτών είναι και το πιο εχθρικό κράτος του Ιράν στον κόλπο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Συνεπώς, αν κανένας αξιολογήσει αντικειμενικά τα ανωτέρω, οφείλει να καταγράψει ότι, ο πόλεμος αυτός, όχι μόνο δεν εξουδετέρωσε το Ιράν, όπως ήταν ο αρχικός στόχος των επιτιθέμενων, αλλά αντιθέτως το ενίσχυσε οικονομικά και γεωστρατηγικά. Είναι χαρακτηριστικό, ότι ο πιο βασικός στόχος των ΗΠΑ-Ισραήλ, που ήταν η εξάλειψη της ιρανικής πυρηνικής απειλής παραμένει ανεκπλήρωτος, αφού πρόκειται για προσωρινή συμφωνία, το δε πυρηνικό πρόγραμμα παραπέμπεται σε διαπραγματεύσεις στο μέλλον. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να τονιστεί η απίστευτη στρατιωτική, αλλά και διπλωματική αυτοπεποίθηση και στρατηγική του Ιράν, ανεξαρτήτως της συμπάθειας ή όχι προς το θεοκρατικό καθεστώς, καθόσον πρόκειται για μία γιγαντιαία αντίσταση ενός έθνους με όρους πλήρους αυτονομίας, απέναντι σε ισχυρότερους στρατιωτικά αντιπάλους και έναντι της υπερδύναμης, που είναι οι ΗΠΑ.

Παράλληλα, καταδεικνύεται ιστορικά το πόσο υποτιμήθηκε από τους επιτιθέμενους αυτή η μεγάλη χώρα με τον πανάρχαιο πολιτισμό της, αλλά και την αποκεντρωμένη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία κατά πυραμιδικό τρόπο των Φρουρών της Επανάστασης και η δυνατότητά της για ανταπόδοση χτυπημάτων, εξάγοντας τον πόλεμο σε όλες τις χώρες του κόλπου και προκαλώντας παγκόσμια ενεργειακή καταιγίδα, λόγω της μεγάλης σημασίας των Στενών του Ορμούζ, που τα μετέτρεψαν ως το ισχυρότερο “πυρηνικό” όπλο τους.

Οι ΗΠΑ και η Μέση Ανατολή

Ο “βούρκος” της Μέσης Ανατολής τελικά, όπως όλα δείχνουν, φαίνεται ότι αποτελεί την βασική αιτία της απώλειας της πλανητικής πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ. Τους προηγηθέντες ανεπιτυχείς, εν σχέσει με τον σκοπό τους, πολέμους στο Ιράκ, όπου δημιούργησαν τεράστιο δημόσιο χρέος και συνετέλεσαν στην επιτάχυνση της απώλειας της πλανητικής πρωτοκαθεδρίας τους, ακολούθησε η τωρινή στρατιωτική τους επίθεση στο Ιράν, που ήδη τέσσερις μήνες μετά έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες σε όλα τα επίπεδα, όπως αυτό της στρατιωτικής τους ισχύος, της διπλωματικής τους αξιοπιστίας και κυρίως της δυνατότητάς τους να παρέχουν αίσθημα ασφαλείας στους μέχρι τώρα συμμάχους τους. Την ίδια ώρα οι εν δυνάμει αντίπαλοι πλανητικοί πόλοι, πρωτίστως η Κίνα, συνεχίζουν αλώβητοι την ενίσχυσή τους.

Για να προσεγγίσει κανείς και να αξιολογήσει ορθά αυτή την πολεμική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, δεδομένου ότι το μεν Ισραήλ ήταν μέχρι τώρα το μακρύ χέρι των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, το δε Ιράν από την άλλη αποτελούσε βασικό παράγοντα του υπό διαμόρφωση Ευρω-ασιατικού νέου παγκόσμιου πόλου (Κίνα κλπ.), θα πρέπει να αναζητήσει τις βαθύτερες αιτίες, που πηγάζουν από τη ρευστότητα του υπό διαμόρφωση πολυπολικού κόσμου για την διατήρηση ή κατάκτηση της πλανητικής ηγεμονίας. 

Έτσι, για την κατανόηση αυτής της μεγάλης εικόνας, που αποτελεί και την εξήγηση των σημερινών τερατολογιών στη διεθνή σκηνή, αλλά και τις προσεχείς μεγαλύτερες και επικινδυνότερες εντάσεις, που πιθανόν να αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα στα πλαίσια της περιόδου “του φθινοπώρου της Αμερικανικής ηγεμονίας”, μπορεί κανείς να προσφύγει στο έργο των μεγάλων στοχαστών Ιμάνουελ Βάλερσταϊν και Τζιοβάνι Αρίγκι που ανέδειξαν τη θεωρία των κοσμοσυστημάτων (World System Theory).

Σύμφωνα με αυτή, το διεθνές σύστημα διευθύνεται κατά καιρούς από κάποια ηγεμονική δύναμη που επιβάλλει τους κανόνες στην οικονομία, τη διπλωματία, την πολιτική, την κουλτούρα και τον πόλεμο, λειτουργώντας ως οργανωτική αρχή του παγκόσμιου συστήματος στη βάση ενός συγκεκριμένου κοινωνικού και πολιτικού παραδείγματος και προσφέροντας ταυτόχρονα κυβερνησιμότητα στο όλο σύστημα. Η εξέλιξη του διακρατικού συστήματος έχει τον χαρακτήρα μιας κυκλικής διαδικασίας ανόδου και πτώσης ηγεμονικών κρατών, διαδικασία κατά την οποία μετατοπίζεται το κέντρο, εντός του καπιταλιστικού κοσμοσυστήματος.

Σε κάθε μία από αυτές τις φάσεις ο κύκλος της κυριαρχίας του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου σηματοδοτεί τη λεγόμενη εποχή του “φθινοπώρου” της εκάστοτε ηγεμονίας, δηλαδή την περίοδο της αρχής του τέλους της. Το “φθινόπωρο” κάθε ηγεμονίας αποτελεί την έναρξη μιας μακράς περιόδου μεγάλης αστάθειας και όξυνσης των ανταγωνισμών. Στο στάδιο αυτό βρισκόμαστε σήμερα εν σχέσει με την προηγηθείσα αμερικανική πλανητική ηγεμονία.

Ειδικότερα ο Τζιοβάνι Αρίγκι στο βιβλίο του “Ο παρατεταμένος 20ος αιώνας” αναφέρεται στην κίνηση του εκκρεμούς μεταξύ ενός ενάρετου παραγωγικού κύκλου και ενός φαύλου χρηματοπιστωτικού, ως κυρίαρχου στοιχείου στην εξέλιξη του καπιταλιστικού συστήματος από τον 15ο αιώνα έως σήμερα. Η κρίσιμη αυτή κίνηση εντοπίζεται στο εσωτερικό ευρύτερων κύκλων ηγεμονίας πάνω στο παγκόσμιο σύστημα (ιταλικές πόλεις – κράτη 1400-1600, Ολλανδία 1600-1800, Βρετανία 1800-1940 και ΗΠΑ 1940-2000). Σε κάθε μία από αυτές τις φάσεις, ο κύκλος της κυριαρχίας του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου σηματοδοτεί τη λεγόμενη εποχή του “φθινοπώρου” της εκάστοτε ηγεμονίας, δηλαδή την περίοδο της αρχής του τέλους της.

Το φθινόπωρο κάθε ηγεμονίας αποτελεί την έναρξη μιας μακράς περιόδου μεγάλης αστάθειας και όξυνσης των ανταγωνισμών. Έτσι, κάθε μετατόπιση του κέντρου και κάθε νέα συγκέντρωση της εξουσίας στο νέο ηγεμονικό κράτος, επικυρωνόταν και ολοκληρωνόταν μετά από πολύχρονους και ανελέητους πολέμους. Ο Τριακονταετής Πόλεμος (1618-1648) καθιέρωσε την ολλανδική ηγεμονία, οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι (1792- 1815) την βρετανική ηγεμονία και οι δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι (1914-1945) την ηγεμονία των Η.Π.Α. 

Από τη μονοπολική τάξη στην παγκόσμια αταξία

Η αμερικανική πλανητική ηγεμονία, που ξεκίνησε από το 1945 και κορυφώθηκε το 1989, μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, μέσω της προσπάθειας επιβολής σε παγκόσμιο επίπεδο της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, έχει οδηγηθεί πλέον στην αρχή του τέλους της. 

Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, που επέβαλαν ως νικητές το 1989, αποτέλεσε τον “δούρειο ίππο” για την αυτοαναίρεση τους. Συγκεκριμένα, ως οργανώτρια τότε δύναμη του πλανήτη, οι Η.Π.Α. και οι δυτικοί σύμμαχοί τους, προκειμένου να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα κυρίως του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, προχώρησαν στην πλήρη διάλυση του ελέγχου της κίνησης κεφαλαίων σε παγκόσμιο επίπεδο και στην κατάργηση των εθνικών συνόρων και ελέγχων, με συνέπεια να δοθεί μια ισχυρή ώθηση στη διεθνοποίηση του καπιταλισμού.

Συνέπεια αυτού ήταν η πλήρης απελευθέρωση των αγορών, η μετατροπή της Κίνας σε πλανητικό καπιταλιστικό εργοστάσιο, η ισχυρή παραγωγική άνοδος άλλων χωρών όπως η Ινδία, πέραν δηλαδή της Δύσης, που μέχρι την περίοδο εκείνη είχε την πρωτοπορία. Ήδη, σοβαροί μελετητές θεωρούν ότι η σημερινή φάση της παγκοσμιοποίησης είναι η τελευταία μιας μακράς περιόδου αδιαμφισβήτητης δυτικής ηγεμονίας, που συνδέθηκε με την εμφάνιση του καπιταλισμού.

Οι ΗΠΑ στην προσπάθειά τους να ανακόψουν την οικονομική παρακμή τους και τον αμφισβητούμενο ηγεμονικό τους ρόλο αποδόμησαν ήδη με εμβρυουλκό τον ανεξέλεγκτο Τραμπ την διεθνή τάξη, που οι ίδιες επέβαλαν μετά την κατάρρευση του Ανατολικού Μπλοκ, με συνέπεια την επιστροφή στον 19ο αιώνα, την  εποχή των αυτοκρατοριών και της ισχύος αντί του διεθνούς δικαίου, που θεσμοθετήθηκε στις μεταπολεμικές “στάχτες” του Α’ και Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που αιματοκύλησαν την ανθρωπότητα. 

Οι προηγηθείσες δηλώσεις και οι επιθετικές ενέργειες Τραμπ, περί προσάρτησης του Καναδά, της Γροιλανδίας, της διώρυγας του Παναμά, της αλλαγής καθεστώτος στην Βενεζουέλα, την Κολομβία, την Κούβα, το Μεξικό κλπ. και η προηγηθείσα απαγωγή Μαδούρου και η κυρίως η ανεπιτυχής στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, έρχονται με οδυνηρό τρόπο να επισφραγίσουν, αφενός τη συντριβή της ισχύος των διεθνών συνθηκών και των ήδη αποσαθρωμένων παγκόσμιων ισορροπιών, αφού ενισχύουν με έντονο τρόπο το ναζιστικό αφήγημα στις διεθνείς σχέσεις περί ζωτικού χώρου (Lebensraum) με την δημιουργία πλανητικών “φέουδων” των ισχυρότερων πόλων και αφετέρου την δραματική υποχώρηση της πλανητικής πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ.

Ο “βασιλιάς είναι γυμνός”

Ο πόλεμος κατά του Ιράν, που εντάσσεται σε αυτή την ιδιόμορφη μεταβατική περίοδο και αποτελούσε προσπάθεια των ΗΠΑ να ανακόψουν την δική τους ηγεμονική φθορά και την αντίστοιχη πλανητική άνοδο της Κίνας, λόγω της αδυναμίας τους να επικρατήσουν, κατέδειξε νωρίτερα του αναμενομένου, ότι ο “βασιλιάς είναι γυμνός”. 

Έτσι, η έκφραση του Antonio Gramsi «Ο παλιός κόσμος πεθαίνει, και ο καινούριος αγωνίζεται να γεννηθεί: σε αυτό το διάστημα εμφανίζονται τα τέρατα» αποδίδει με τον πιο πειστικό τρόπο τη σημερινή ρευστή και απρόβλεπτη γεωπολιτική αταξία, μεσούσης της σταδιακής υποχωρήσεως των ΗΠΑ, από την θέση που κατείχαν πριν λίγες δεκαετίες ως μοναδικής ηγεμονικής υπερδύναμης στην παγκόσμια σκηνή.

Η ενδιάμεση αυτή περίοδος, όπου η απερχόμενη ηγεμονική δύναμη δεν αποδέχεται την απώλεια της πρωτοκαθεδρίας της και επιχειρεί με οποιονδήποτε τρόπο να αντιστρέψει την προϊούσα φθορά της, η δε επίδοξη αντικαταστάτριά της, η Κίνα, αλλά και οι υπόλοιποι παγκόσμιοι πόλοι Ρωσία και Ινδία, ενώ έχουν έντονη δυναμική δεν είναι σε θέση να λάβουν την πρωτοκαθεδρία στον πλανήτη, αποτελεί αποδεδειγμένα ιστορικά περίοδο όπου οξύνονται στο έπακρο οι οικονομικοί ανταγωνισμοί και οι πόλεμοι.

Εισερχόμαστε, συνεπώς, ολοένα και περισσότερο σε αυτή τη σκοτεινή μεταβατική περίοδο της κρίσης του διεθνούς συστήματος και της αντίθεσης για την πλανητική ηγεμονία, που ολοένα και περισσότερο λαμβάνει δυστοπικά χαρακτηριστικά. Αυτό που φοβίζει περισσότερο για το μέλλον της ανθρωπότητας είναι ότι, για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, υπάρχουν τα πυρηνικά όπλα που δεν υπήρχαν κατά τις προηγούμενες τις αντίστοιχες εποχές διεκδίκησης της πλανητικής ηγεμονίας, ο δε πόλεμος πλέον συνιστά βασικό μέσο της παγκόσμιας πολιτικής, σύμφωνα με την κλασική διατύπωση του Κλάουζεβιτς «Ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα». 

Σύμφωνα με νεότερη ενημέρωση ενισχύθηκαν περαιτέρω οι πυροσβεστικές δυνάμεις. Συγκεκριμένα επιχειρούν 120 πυροσβέστες με 35 οχήματα, με πέντε ομάδες πεζοπόρων τμημάτων και εθελοντές. Από αέρος επιχειρούν για την κατάσβεση οκτώ αεροσκάφη και επτά ελικόπτερα.

Όταν ο Μαρκ Καπούτο του Axios ρώτησε αν μια επιχείρηση στην Κούβα θα μπορούσε να εξελιχθεί παρόμοια με την περίπτωση της Βενεζουέλας, ο Τραμπ απάντησε: «Πιθανόν. Είναι πιθανό».

«Αυτά τα μέρη είναι κοντά. Αντίθετα, αν κοιτάξεις το Ιράν, αυτό είναι ένα πολύ μακρύ ταξίδι. Ξέρετε, έχω πετάξει προς εκείνη την περιοχή μερικές φορές, χωρίς να έχει σχέση με αυτό, αλλά η πτήση διαρκεί 18 ώρες, πετάς για πολύ ώρα. Η Βενεζουέλα είναι σχετικά κοντά και η Κούβα είναι μια ανάσα», είπε και πρόσθεσε: «Η Βενεζουέλα έχει πετρέλαιο. Η Κούβα δεν έχει. Η Κούβα έχει ωραία ακίνητα και ωραία ακτογραμμή».

Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι η επιχείρηση στο Ιράν είναι «κατά κάποιον τρόπο πολύ μεγαλύτερη, πολύ πιο ισχυρή από την άποψη του οπλισμού σε σχέση με τη Βενεζουέλα».

Το αιγυπτιακό ΥΠΕΞ δήλωσε ότι η συνάντηση θα ακολουθηθεί από διευρυμένες συνομιλίες και κοινή συνέντευξη Τύπου.

Ρόλος Τουρκίας – διπλωματία και Γάζα

Κατά την επίσκεψή του στο Κάιρο, ο Φιντάν αναμένεται να αναφερθεί στο συμφωνία ΗΠΑ –Ιράν και στις προσπάθειες των χωρών που συμμετείχαν.
Επίσης θα τονίσει τη σημασία της διαμεσολάβησης του Πακιστάν και άλλων χωρών, ενώ θα υπογραμμίσει ότι η Τουρκία θα συνεχίσει τις προσπάθειες για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.
Παράλληλα, αναμένεται να επισημάνει την ανάγκη συντονισμού μεταξύ των τεσσάρων χωρών και να προτείνει την περαιτέρω θεσμοθέτηση του σχήματος συνεργασίας.

Θέση για το Ισραήλ και τη Γάζα

Ο Φιντάν αναμένεται επίσης να ζητήσει αυξημένη διεθνή πίεση προς την κυβέρνηση Νετανιάχου, ώστε να σταματήσουν οι στρατιωτικές ενέργειες σε Γάζα, Δυτική Όχθη, Ιερουσαλήμ και Λίβανο.
Θα επαναλάβει ότι η λύση των δύο κρατών αποτελεί τη βάση για ειρήνη και σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.

Ιστορικό συναντήσεων

Η τετραμερής αυτή φόρμουλα ξεκίνησε τον Μάρτιο στο Ριάντ, συνεχίστηκε στο Ισλαμαμπάντ, και τον Απρίλιο στην Αττάλεια, στο πλαίσιο του Διπλωματικού Φόρουμ της Αττάλειας.
Στις συναντήσεις αυτές εξετάστηκαν οι περιφερειακές κρίσεις, ο πόλεμος Ισραήλ–Ιράν και το παλαιστινιακό ζήτημα, με στόχο κοινές περιφερειακές λύσεις και μείωση των εντάσεων.

Στο σημείο αυτό τίθεται προς συζήτηση μια αιρετική πρόταση. Οι εξελίξεις στη γενετική έχουν καταδείξει ότι οι πληθυσμοί της Ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζουν σημαντικούς βαθμούς αλληλεπίδρασης. Μελέτες αρχαίου DNA έχουν επιβεβαιώσει την ουσιαστική γενετική συνέχεια των σημερινών Ελλήνων με τους πληθυσμούς του Αιγαίου της Εποχής του Χαλκού. Ομοίως έχει αποδειχθεί ότι μεγάλο μέρος των πληθυσμών της Ανατολίας, των Βαλκανίων και της Εγγύς Ανατολής έχουν γενετικές ομοιότητες ή καταβολές από τους Έλληνες. Προφανώς, η εθνική ταυτότητα δεν καθορίζεται μόνο από το DNA.

Η γλώσσα, η παιδεία, ο πολιτισμός, η ιστορική συνείδηση και η συμμετοχή στους θεσμούς ενός κράτους είναι σημαντικότερα στοιχεία. Θα μπορούσε όμως η ύπαρξη αποδεδειγμένων γενετικών δεσμών με τον Ελληνισμό να λειτουργεί ως ένα πρόσθετο κριτήριο προτεραιότητας κατά την αξιολόγηση υποψηφίων μεταναστών. Για λόγους εγκυρότητας η εξέταση θα διεξάγεται από πιστοποιημένα κρατικά εργαστήρια.

Εφόσον δεχθούμε ότι υπήρξε μια διαδικασία εξισλαμισμού και εξαραβισμού – εκτουρκισμού Χριστιανικών Ελληνόφωνων ή Ελληνικών πληθυσμών συνεπεία κατακτήσεων, εάν είμαστε τολμηροί, με φαντασία, επιμονή, υπομονή και θέληση, αυτή η διαδικασία μπορεί να αναστραφεί προς όφελος του Ελληνισμού. Άλλωστε και οι εν λόγω πληθυσμοί δεν ήταν ανέκαθεν Έλληνες, αλλά έγιναν συνεπεία επιγαμιών, της εξάπλωσης του Ελληνισμού από τον Μέγα Αλέξανδρο και τους επιγόνους του, ενώ η Βυζαντινή Αυτοκρατορία επισφράγισε την ταύτισή τους με τον Χριστιανισμό. Σε τελική ανάλυση οι σημερινοί Έλληνες είμαστε οι απόγονοι όσων αρνήθηκαν να εξισλαμιστούν ή να «τουρκέψουν», όπως ευφυώς αναφέρει ο Δημήτρης Σταθακόπουλος.

Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση που παραμένει αναξιοποίητη. Η Εκκλησία της Ελλάδας απαιτείται να εξέλθει από τον λήθαργο και οι ιεράρχες της να συνειδητοποιήσουν ότι κατέχουν τα αξιώματά τους επειδή υπάρχει η Ελλάδα και οι Έλληνες. Θα πρέπει να αφουγκραστούν τις ανάγκες του Έθνους και να συμβάλουν με τις δυνάμεις τους. Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να ιδρυθεί σε κάποια επαρχιακή πόλη της χώρας ένα πανεπιστήμιο υπό την αιγίδα της Εκκλησίας, αφού πλέον της παρέχει το δικαίωμα ο νόμος.

Στο εν λόγω ακαδημαϊκό ίδρυμα θα φοιτούν στην Ελληνική γλώσσα στις διάφορες επιστήμες άνευ διδάκτρων φτωχά παιδιά Χριστιανών από τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, κατόπιν συνεργασίας με τα κατά τόπους Πατριαρχεία, Μητροπόλεις και ιεραποστολές. Με το πέρας των σπουδών τους οι νέοι και οι νέες που θα θέλουν να εργαστούν και να ζήσουν στην Ελλάδα θα μπορούν να το κάνουν με βάση τις προϋποθέσεις που θα ορίζει σχετικός νόμος, ενώ εάν επιλέξουν να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους θα μεταφέρουν τις εμπειρίες τους από την Ελλάδα και θα συμβάλουν στην ανάπτυξη των χωρών τους.

Από τον Φόβο στην Αυτοπεποίθηση

Σήμερα αντιμετωπίζουμε το δημογραφικό είτε με μοιρολατρία είτε με πανικό. Η Ιστορία όμως διδάσκει ότι οι κοινωνίες επιβιώνουν όταν διαθέτουν αυτοπεποίθηση. Το 1922 – 1923 η Ελλάδα υποδέχθηκε περίπου ενάμισι εκατομμύριο πρόσφυγες, πολλοί εκ των οποίων δεν μιλούσαν Ελληνικά, μέσα σε συνθήκες ασύγκριτα δυσκολότερες. Μέσα σε λίγες δεκαετίες όχι μόνο ενσωματώθηκαν, αλλά συνέβαλαν καθοριστικά στην οικονομική, πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξη της χώρας. Η επιτυχία εκείνης της προσπάθειας δεν οφειλόταν σε κάποια μαγική συνταγή. Οφειλόταν στην ύπαρξη κοινών πολιτισμικών αναφορών, στην κρατική οργάνωση και κυρίως στην κοινή πεποίθηση ότι η Ελλάδα αποτελούσε μια κοινότητα με μέλλον. Αυτό ακριβώς λείπει σήμερα. Η Αυτοπεποίθηση.

Εάν κάποιος ρωτήσει από που θα προέλθουν τα χρήματα για όλα τα παραπάνω, η απάντηση είναι και από την κινητοποίηση των εγχώριων και απόδημων ευπόρων Ελληνίδων – Ελλήνων, κάνοντας έκκληση στον πατριωτισμό και την φιλοδοξία να συνδεθεί το όνομά τους με το μέλλον αυτού του τόπου, όταν οι ίδιοι θα έχουν πεθάνει. Όσοι δεν πιστεύουν ότι υπάρχουν τέτοιοι ας αναρωτηθούν τι ώθησε τους Ηρώδη τον Αττικό, Βαρβάκη, Αβέρωφ, Ζάππα και αναρίθμητους άλλους ευεργέτες που έφτιαξαν κρήνες, σχολεία, βιβλιοθήκες ή άφησαν κληροδοτήματα για τις επόμενες γενιές σε κάθε χωριό και πόλη της υπέροχης αυτής χώρας. Η παράδοση συνεχίζεται όπως πιστοποιούν τα διάφορα ιδρύματα και πρόσωπα που συντηρούν χώρους πολιτισμού, νοσοκομεία, ή προβαίνουν σε δωρεές εξοπλισμού στις Ένοπλες δυνάμεις, τα Σώματα Ασφαλείας και τόσα άλλα.

Το δημογραφικό δεν είναι απλώς θέμα αριθμών. Είναι ζήτημα πίστης στη συνέχεια και επιβίωση του Ελληνισμού ως διακριτής πολιτισμικής πρότασης.

Τα νέα «Θεωρικά» για τον Ελληνισμό

Αν υπάρχει μία παρέμβαση που θα μπορούσε να αλλάξει πραγματικά το μέλλον της χώρας, αυτή δεν αφορά μόνο τις γεννήσεις, αλλά την ποιότητα των πολιτών της. Εάν δεν μπορούμε να γίνουμε ο πλουσιότερος λαός του πλανήτη, ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να ανεβάσουμε την «κατά κεφαλή καλλιέργειά» μας, σύμφωνα με τον αφορισμό του αείμνηστου Χρήστου Γιανναρά. Οι αρχαίοι Αθηναίοι είχαν θεσπίσει τα «Θεωρικά», ένα δημόσιο βοήθημα που επέτρεπε ακόμη και στους οικονομικά ασθενέστερους να συμμετέχουν στις θρησκευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις της πόλης. Πλέον ήρθε η ώρα να επαναφέρουμε τον θεσμό στη σύγχρονη Ελλάδα.

Αντί το κράτος να περιορίζεται στη χορήγηση διαφόρων επιδομάτων ή κουπονιών κατανάλωσης, προμήθειας καυσίμων, κλπ, που θυμίζουν τη σχέση φεουδάρχη – δουλοπάροικου, θα πρέπει να θεσπίσει και ένα ετήσιο πολιτιστικό μέρισμα για κάθε ενήλικο και ανήλικο πολίτη, ανεξαρτήτως οικονομικών ή κοινωνικών κριτηρίων. Ένα μέρος θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αγορά έντυπων ή ηλεκτρονικών βιβλίων ή συνδρομών σε εφημερίδες και περιοδικά. Ένα άλλο μέρος θα διατίθεται για παρακολούθηση θεατρικών και κινηματογραφικών παραστάσεων, επισκέψεων σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και άλλες πολιτιστικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες (πχ συναυλίες, παραστάσεις χορού, κλπ).

Μια κοινωνία δεν επιβιώνει μόνο επειδή γεννά περισσότερα παιδιά. Επιβιώνει όταν μεταδίδει γνώσεις, αξίες, αισθητική και ιστορική συνείδηση στις επόμενες γενιές. Και αυτή θα ήταν ίσως η σημαντικότερη δημογραφική επένδυση για τον Ελληνισμό του 21ου αιώνα.

Η Τουρκία, η οποία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο αγοραστή ρωσικού φυσικού αερίου, βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα για νέα συμβόλαια προμήθειας, καθώς τα υφιστάμενα πλησιάζουν στη λήξη τους. Παράλληλα, επιδιώκει να εξελιχθεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.

Σύμφωνα με τη Γερμανίδα υπουργό, η τουρκική πλευρά ξεκαθάρισε ότι η πλήρης αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί άμεσα, τόσο για οικονομικούς όσο και για πρακτικούς λόγους.

Χρειαζόμαστε την Τουρκία ως αξιόπιστο εμπορικό εταίρο

Η Ράιχε υπογράμμισε ότι η Γερμανία επιθυμεί την περαιτέρω ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων με την Τουρκία.
«Χρειαζόμαστε την Τουρκία ως αξιόπιστο εμπορικό εταίρο, αλλά και για την επίτευξη κοινών πολιτικών στόχων», δήλωσε, αναφερόμενη στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα σημείωσε ότι η Τουρκία αποτελεί τον πέμπτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της ΕΕ, ενώ οι οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν σχεδόν ισορροπημένες. Όπως ανέφερε, οι γερμανικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να επενδύουν στην Τουρκία και σκοπεύουν να ενισχύσουν περαιτέρω την παρουσία τους στην τουρκική αγορά.

Η ενεργειακή ασφάλεια ως γεωπολιτικό ζήτημα

Με φόντο τις αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και τις επιπτώσεις από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, Γερμανία και Τουρκία συμφώνησαν να διευρύνουν τη συνεργασία τους στον τομέα της ενέργειας και των πρώτων υλών.
Η Ράιχε τόνισε ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν αποτελεί πλέον μόνο οικονομικό ζήτημα αλλά και γεωπολιτικό, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία κρίσιμο παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Κρίσιμος ο ρόλος της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια

Η Γερμανίδα υπουργός επισήμανε ότι περίπου το 10% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ διέρχεται σήμερα μέσω της Τουρκίας και αναφέρθηκε στη σημασία των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ανάπτυξη των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Μαύρης Θάλασσας.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας δήλωσε ότι η Άγκυρα επιδιώκει όχι μόνο να καλύψει τις δικές της ενεργειακές ανάγκες αλλά και να συμβάλει στην ασφαλή ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης.
Επέκταση της συνεργασίας και στα κρίσιμα ορυκτά

Οι δύο χώρες υπέγραψαν πρωτόκολλο που επεκτείνει την ενεργειακή τους συνεργασία και στα κρίσιμα ορυκτά και τις σπάνιες πρώτες ύλες, οι οποίες θεωρούνται απαραίτητες για την πράσινη μετάβαση και τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες.

Η Ράιχε υπογράμμισε ότι η επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης εξαρτάται από την κοινή πρόσβαση σε αυτά τα στρατηγικής σημασίας υλικά, ενώ επανέλαβε ότι η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και η ανάπτυξη κοινών υποδομών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη μελλοντική ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποδέχθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον Πρόεδρο της Ρουμανίας, Nicușor Dan, υπογραμμίζοντας ότι η τελετή αποτελεί ακόμη ένα βήμα στην εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας των δύο χωρών.

«Όποιος δεν είναι ισχυρός, κινδυνεύει να βρεθεί στο μενού»

Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε:
«Βρισκόμαστε στο κέντρο μιας εξαιρετικά χαοτικής περιόδου, όπου όποιος δεν είναι ισχυρός στο πεδίο δεν βρίσκει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων· μπορεί ακόμη και να βρεθεί στο μενού.»

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία αντιλήφθηκε έγκαιρα τη νέα πραγματικότητα και επένδυσε στην ανάπτυξη της αμυντικής της βιομηχανίας, στο πλαίσιο του στόχου για μια «πλήρως ανεξάρτητη Τουρκία».
Ραγδαία ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας

Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι:
Η Τουρκία είναι πλέον η 11η μεγαλύτερη εξαγωγική δύναμη αμυντικού υλικού στον κόσμο.
Τον προηγούμενο μήνα πραγματοποίησε εξαγωγές αμυντικών και αεροδιαστημικών προϊόντων αξίας 996 εκατ. δολαρίων.
Η χώρα συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών που μπορούν να ναυπηγούν ταυτόχρονα τον μεγαλύτερο αριθμό πολεμικών πλοίων.
Έχουν εξαχθεί περισσότερες από 140 ναυτικές πλατφόρμες σε διάφορες χώρες.

Τόνισε επίσης ότι η Τουρκία μπορεί πλέον να κατασκευάζει με εθνικά μέσα σχεδόν όλα τα μεγάλα ναυτικά συστήματα, από φρεγάτες και υποβρύχια μέχρι το υπό ανάπτυξη αεροπλανοφόρο MUGEM.

Πρώτη εξαγωγή πολεμικού πλοίου σε χώρα μέλος ΝΑΤΟ και ΕΕ

Ο Ερντογάν χαρακτήρισε ιστορική τη συμφωνία με τη Ρουμανία, σημειώνοντας ότι:
«Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Τουρκία εξήγαγε πολεμικό πλοίο σε χώρα που είναι ταυτόχρονα μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Υπογράμμισε ότι τα περισσότερα κρίσιμα συστήματα των πλοίων – ραντάρ, σόναρ, συστήματα μάχης και οπλικά συστήματα – έχουν αναπτυχθεί από τουρκικές εταιρείες όπως η ASELSAN, η ROKETSAN και η HAVELSAN.

Η Μαύρη Θάλασσα και η συνεργασία με τη Ρουμανία

Ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε ότι η ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρωατλαντικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και εξήρε τη συνεργασία Τουρκίας, Ρουμανίας και Bulgaria, ιδιαίτερα στον τομέα της αντιμετώπισης ναρκών.
«Δεν επιδιώκουμε συγκρούσεις, αλλά δεν θα επιτρέψουμε απειλές»

Κλείνοντας την ομιλία του, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει εντάσεις ούτε έχει βλέψεις στην κυριαρχία άλλων χωρών, αλλά δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να απειλήσει την εθνική της κυριαρχία ή τα συμφέροντά της.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:
«Δεν αδικούμε κανέναν, αλλά ούτε επιτρέπουμε να αδικηθεί η Τουρκία.»Τουρκία και Ρουμανία ενισχύουν τη στρατηγική τους συνεργασία στη Μαύρη Θάλασσα.

Ένα ερώτημα που τίθεται συχνά είναι το εξής: “Αν κάποιος βρει ένα αντικείμενο από ναυάγιο ή αν η οικογένειά του κατέχει εδώ και χρόνια ένα τέτοιο κειμήλιο, ποιος είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης του;”. Η απάντηση δεν είναι πάντοτε απλή. Η ελληνική νομοθεσία αντιμετωπίζει τα ναυάγια όχι μόνο ως περιουσιακά στοιχεία, αλλά και ως στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του έθνους.

Κάθε ναυάγιο αποτελεί ένα “παγωμένο στιγμιότυπο” της ιστορίας. Ένα εμπορικό πλοίο του 18ου αιώνα μπορεί να αποκαλύψει εμπορικές διαδρομές, τεχνολογίες και οικονομικές σχέσεις. Ένα πολεμικό πλοίο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μπορεί να διατηρεί στοιχεία για στρατιωτικές επιχειρήσεις και ανθρώπινες ιστορίες που διαφορετικά θα είχαν χαθεί. Γι’ αυτόν τον λόγο, τα ναυάγια αντιμετωπίζονται σήμερα διεθνώς ως πολιτιστικά αγαθά και όχι απλώς ως πηγές πολύτιμων μετάλλων ή συλλεκτικών αντικειμένων.

Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς

Ο ισχύων Κώδικας Νομοθεσίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς (Ν. 4858/2021) ορίζει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί υποχρέωση του κράτους και αφορά τόσο τα χερσαία όσο και τα ενάλια μνημεία. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στα αρχαία μνημεία, στα νεότερα μνημεία και στα ενάλια μνημεία. Ο νόμος αναγνωρίζει ότι αντικείμενα και κατάλοιπα που βρίσκονται στον βυθό μπορεί να έχουν ιστορική, επιστημονική και πολιτιστική αξία ανεξάρτητα από την οικονομική τους αξία.

• Tο όριο των εκατό ετών

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της νομοθεσίας αφορά το χρονικό όριο των εκατό ετών. Σύμφωνα με τον νόμο, κινητά ή ακίνητα κατάλοιπα που χρονολογούνται έως το 1830 θεωρούνται αρχαία μνημεία, ενώ και νεότερα αντικείμενα μπορούν να χαρακτηρισθούν μνημεία όταν έχουν ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Επιπλέον, ειδικές διατάξεις προστατεύουν και νεότερα ναυάγια, ακόμη και του 20ού αιώνα, όταν αυτά διαθέτουν ιστορική ή πολιτιστική αξία. Έτσι, ένα αντικείμενο από πολεμικό πλοίο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μπορεί να προστατεύεται παρότι δεν είναι “αρχαίο”.

Μπορεί κάποιος να ανελκύσει ένα αντικείμενο;

Η απάντηση είναι σαφώς όχι χωρίς άδεια. Η ανέλκυση αντικειμένων από ναυάγια ή από τον βυθό διέπεται από αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο. Η έρευνα, η καταγραφή και η ανάσυρση αντικειμένων πραγματοποιούνται μόνο με άδεια των αρμόδιων αρχών και υπό την εποπτεία των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού. Η αυθαίρετη αφαίρεση αντικειμένων από ναυάγιο μπορεί να επιφέρει σημαντικές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις.

Τι γίνεται με τα παλιά οικογενειακά κειμήλια; Εδώ βρίσκεται το σημείο που ενδιαφέρει ιδιαίτερα πολλές οικογένειες. Σε πολλά νησιά υπάρχουν αντικείμενα που ανασύρθηκαν πριν από δεκαετίες:

• ναυτικές πυξίδες,
• φανάρια,
• καμπάνες,
• ναυτικά όργανα,
• τμήματα εξοπλισμού πλοίων,
• έγγραφα ή φωτογραφίες.

Πολλά αποκτήθηκαν σε εποχές όπου το σημερινό νομικό πλαίσιο δεν υπήρχε. Η κατοχή ενός τέτοιου αντικειμένου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο κάτοχος διέπραξε κάποια παράβαση. Ωστόσο, όταν ένα αντικείμενο διαθέτει ιστορική αξία, είναι σημαντικό να γνωστοποιείται στις αρμόδιες αρχές, ώστε να αξιολογηθεί η σημασία του και να εξασφαλιστεί η διατήρησή του για τις επόμενες γενιές.

Η περίπτωση των πολεμικών ναυαγίων

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα πολεμικά ναυάγια. Διεθνώς θεωρούνται συχνά “πολεμικοί τάφοι”, καθώς σε πολλά από αυτά έχασαν τη ζωή τους μέλη των πληρωμάτων τους. Για τον λόγο αυτό, η προσέγγιση και η διαχείρισή τους γίνεται με ιδιαίτερο σεβασμό. Αντικείμενα που προέρχονται από τέτοια ναυάγια δεν αποτελούν απλά συλλεκτικά αντικείμενα, αλλά τεκμήρια ιστορικής μνήμης.

• Η αξία της τεκμηρίωσης

Πολλές φορές το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι το ίδιο το αντικείμενο αλλά η ιστορία του. Μια σκουριασμένη καμπάνα χωρίς στοιχεία προέλευσης έχει περιορισμένη ιστορική αξία. Η ίδια καμπάνα όμως, εάν γνωρίζουμε από ποιο πλοίο προέρχεται, πότε βυθίστηκε και ποια ήταν η διαδρομή της μέχρι σήμερα, μετατρέπεται σε πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο. Γι’ αυτό οι μουσειακές συλλογές δίνουν μεγάλη έμφαση στην τεκμηρίωση και όχι μόνο στη φύλαξη των αντικειμένων.

• Η διεθνής τάση

Σε ολόκληρο τον κόσμο η τάση των τελευταίων δεκαετιών είναι σαφής: Τα ναυάγια δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως πηγή θησαυρών αλλά ως υποθαλάσσια μνημεία. Η προστασία τους αποσκοπεί στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και στη μετάδοση της γνώσης στις επόμενες γενιές. Η Ελλάδα, με τη μοναδική ναυτική της ιστορία, έχει ιδιαίτερη ευθύνη στον τομέα αυτό.

Ένα χρέος απέναντι στην ιστορία: Τα αντικείμενα που διασώζονται από ναυάγια δεν ανήκουν μόνο στο παρόν. Ανήκουν και στο παρελθόν που τα δημιούργησε, αλλά και στο μέλλον που πρέπει να τα γνωρίσει. Όταν ένα ναυτικό κειμήλιο διατηρείται, καταγράφεται και παρουσιάζεται σωστά, μετατρέπεται από απλό αντικείμενο σε φορέα ιστορικής μνήμης. Και αυτή η μνήμη είναι ίσως το πολυτιμότερο φορτίο, που μπορεί να ανασυρθεί ποτέ από τον βυθό.

Για την αντιμετώπιση της φωτιάς επιχειρούν 60 πυροσβέστες με 14 οχήματα και τρεις ομάδες πεζοπόρων τμημάτων της 9ης ΕΜΟΔΕ, ενώ στη μάχη με τις φλόγες συμμετέχουν και εθελοντές.