Η συζήτηση που διεξάγεται στην Ινδία για τη στρατιωτική προσαρμογή, και ιδιαίτερα η ανάλυση του σύγχρονου πολέμου από τον ανώτερο ερευνητή του National Maritime Foundation, Πλοίαρχο KS Vikramaditya, προσφέρει ένα χρήσιμο συγκριτικό πλαίσιο για την Ελλάδα. Αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο μια μεσαία δύναμη που βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ισχυρότερο βιομηχανικό ανταγωνιστή οφείλει να συνδυάζει τον συμβατικό εκσυγχρονισμό με τα drones, τα αναλώσιμα συστήματα χαμηλού κόστους, την άρνηση αεροπορικής και θαλάσσιας υπεροχής, την εγχώρια παραγωγή, την ταχεία αποκατάσταση ζημιών και την καινοτομία που προέρχεται από τον πολιτικό-τεχνολογικό τομέα.

Πρόσφατα διδάγματα

Η Στρατηγική Εταιρική Σχέση Ελλάδας–Ινδίας, η έννοια του Νέου Rimland και ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC) ενισχύουν περαιτέρω αυτό το επιχείρημα, εντάσσοντας τον ελληνικό αμυντικό μετασχηματισμό σε μια ευρύτερη θαλάσσια και γεωοικονομική αρχιτεκτονική που συνδέει τον Ινδο-Ειρηνικό, τον Περσικό Κόλπο, την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη.

Η Ελλάδα δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αντιλαμβάνεται την άμυνα αποκλειστικά μέσα από την απόκτηση μεγάλων οπλικών πλατφορμών. Τα Rafale, οι φρεγάτες FDI HN κλάσης “Κίμων”, τα αναβαθμισμένα F-16 Viper, τα υποβρύχια Type 214 και τα μελλοντικά F-35 προσφέρουν επιχειρησιακή εμβέλεια, αξιοπιστία, διαλειτουργικότητα και σαφές επιχειρησιακό πλεονέκτημα. Παράλληλα, αποτελούν ένδειξη πολιτικής βούλησης και ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας εντός των δυτικών αμυντικών δικτύων.

Ωστόσο, οι ένοπλες συγκρούσεις και οι κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας απέδειξαν ότι τα προηγμένα οπλικά συστήματα από μόνα τους δεν εγγυώνται αντοχή σε βάθος χρόνου. Ο καθοριστικός παράγοντας είναι ολοένα και περισσότερο η ικανότητα διατήρησης των επιχειρήσεων, απορρόφησης των απωλειών και προσαρμογής υπό συνθήκες πίεσης. Ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα που προκύπτουν από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ και τη Δυτική Ασία είναι ότι τα φθηνά drones, τα περιφερόμενα πυρομαχικά (loitering munitions), ο ηλεκτρονικός πόλεμος, οι εμπορικοί αισθητήρες, το λογισμικό και τα συστήματα ακριβείας που παράγονται μαζικά, μπορούν να αναδιαμορφώσουν την οικονομία των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ένα κράτος μπορεί να διαθέτει προηγμένα αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και αντιαεροπορικά συστήματα. Εάν όμως αναγκάζεται να χρησιμοποιεί αναχαιτιστικά βλήματα αξίας εκατομμυρίων ευρώ για να καταρρίψει drones, που κοστίζουν ένα ελάχιστο ποσοστό αυτού του ποσού, ενδέχεται να κερδίζει μεμονωμένες εμπλοκές, αλλά να χάνει τη συνολική αναμέτρηση αντοχής. Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) χαρακτηρίζει τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας ως σημείο καμπής στη σύγχρονη στρατιωτική ιστορία, κυρίως επειδή τα αυτόνομα συστήματα, ο ηλεκτρονικός πόλεμος, οι επιχειρήσεις πληροφόρησης, οι αμφισβητούμενες γραμμές ανεφοδιασμού και η προσαρμογή της αεράμυνας έχουν αναδειχθεί σε βασικούς παράγοντες αποτελεσματικότητας στο πεδίο της μάχης.

Πως η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει την “Ατζέντα 2030”

Το παρόν άρθρο βασίζεται σε επίσημα έγγραφα, αναλύσεις ερευνητικών κέντρων και επιχειρησιακά διδάγματα από πρόσφατες συγκρούσεις. Βασικός του στόχος είναι να εξετάσει με ποιον τρόπο η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει την “Ατζέντα 2030” όχι απλώς ως πρόγραμμα εξοπλισμών και οργανωτικής αναδιάρθρωσης, αλλά ως έναν συνολικό μηχανισμό αμυντικού μετασχηματισμού.

Το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει παρουσιάσει την “Ατζέντα 2030” ως ένα σχέδιο συνολικής αναμόρφωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, με στόχο τον εκσυγχρονισμό τόσο των επιχειρησιακών δυνατοτήτων, όσο και του ευρύτερου αμυντικού οικοσυστήματος της χώρας. Παράλληλα, το Reuters έχει αναφέρει ότι η Ελλάδα σχεδιάζει έως το 2036 να διαθέσει περισσότερα από 25 δισ. ευρώ για εξοπλιστικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων υποβρυχίων, drones, δορυφόρων, μαχητικών αεροσκαφών και του αντιαεροπορικού και αντι-drone συστήματος “Ασπίδα του Αχιλλέα”.

Το κεντρικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι αν η Ελλάδα εκσυγχρονίζει τις στρατιωτικές της δυνατότητες, αλλά αν ο εκσυγχρονισμός νοείται αποκλειστικά ως προμήθεια οπλικών συστημάτων ή, ευρύτερα, ως διαδικασία προσαρμογής. Αν η “Ατζέντα 2030” περιοριστεί σε έναν κατάλογο πλατφορμών, ο στρατηγικός της αντίκτυπος θα είναι περιορισμένος. Αν, αντίθετα, εξελιχθεί σε μηχανισμό μάθησης, παραγωγής, επισκευής, διάχυσης γνώσης και ταχείας απορρόφησης τεχνολογιών, μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την εθνική αποτροπή.

Υπό αυτή την έννοια, η “Ατζέντα 2030” συνιστά μια εθνική ευκαιρία σύνδεσης των προηγμένων οπλικών πλατφορμών με την εγχώρια παραγωγή, τα αντι-drone συστήματα, τον ηλεκτρονικό πόλεμο, τα μη επανδρωμένα μέσα, τις προστατευμένες υποδομές, τα ψηφιακά συστήματα διοίκησης και ελέγχου, τις ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες και τη στενότερη διασύνδεση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την ελληνική βιομηχανία.

Η συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ινδία για τη στρατιωτική προσαρμογή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αντιμετωπίζει ένα παρόμοιο πρόβλημα σε διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον. Η Ινδία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ισχυρότερο βιομηχανικά και τεχνολογικά ανταγωνιστή, την Κίνα, και δεν μπορεί να καλύψει συμμετρικά κάθε κενό μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα. Η ανάλυση του Πλοιάρχου KS Vikramaditya προκρίνει ένα μοντέλο που διατηρεί τον συμβατικό στρατιωτικό εκσυγχρονισμό, ενώ ταυτόχρονα ενσωματώνει ανατρεπτικές τεχνολογίες, αναλώσιμα συστήματα χαμηλού κόστους, δυνατότητες άρνησης αεροπορικής και θαλάσσιας υπεροχής, ανθεκτικές υποδομές και στενότερο συντονισμό μεταξύ Ενόπλων Δυνάμεων, βιομηχανίας και νεοφυών επιχειρήσεων.

Η Στρατηγική Εταιρική Σχέση Ελλάδας – Ινδίας

Η αυξανόμενη στρατηγική σύγκλιση Ελλάδας και Ινδίας προσδίδει στο παραπάνω επιχείρημα μεγαλύτερο διπλωματικό και γεωπολιτικό βάρος. Κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, στην Αθήνα, τον Αύγουστο του 2023, οι δύο χώρες αναβάθμισαν τις διμερείς τους σχέσεις στο επίπεδο της “Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης”. Η ελληνική πλευρά παρουσίασε την επίσκεψη ως μια νέα αφετηρία στις διμερείς σχέσεις, δίνοντας έμφαση στη συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας, της οικονομίας, της άμυνας, της τεχνολογίας και των κοινών θαλάσσιων συμφερόντων.

Το πλαίσιο αυτό ενισχύθηκε περαιτέρω τον Φεβρουάριο του 2026, όταν η επίσκεψη του υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, στην Ινδία οδήγησε στην υπογραφή κοινής δήλωσης προθέσεων για αμυντικοβιομηχανική συνεργασία και στη διαμόρφωση ενός πενταετούς οδικού χάρτη που συνδέει την ινδική πρωτοβουλία Aatmanirbhar Bharat με την ελληνική “Ατζέντα 2030”.

Παρότι η Ελλάδα και η Ινδία δεν είναι γειτονικά κράτη, συνδέονται μέσω της θαλάσσιας γεωγραφίας, των ενεργειακών ροών, των εμπορικών διαδρόμων και του κοινού ενδιαφέροντος για μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες στη θάλασσα. Για τον λόγο αυτό, η συνεργασία τους συνδέεται άμεσα με τη στρατιωτική προσαρμογή. Η Ελλάδα βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ανατολικής Μεσογείου, των Βαλκανίων, της Μαύρης Θάλασσας και του αναδυόμενου χώρου διασύνδεσης Ευρώπης-Δυτικής Ασίας-Ινδίας. Η Ινδία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δυνάμεις του Ινδο-Ειρηνικού, με διαρκώς αυξανόμενες ναυτικές, τεχνολογικές και βιομηχανικές φιλοδοξίες.

Πρόκειται για δύο θαλάσσιες δημοκρατίες που βρίσκονται σε κρίσιμα γεωστρατηγικά σημεία. Ως εκ τούτου, η συνεργασία τους υπερβαίνει τον συμβολισμό. Μπορεί να λειτουργήσει ως πρακτικός δίαυλος διαλόγου για τη θαλάσσια ασφάλεια, την αμυντικοβιομηχανική συνεργασία, την ανταλλαγή τεχνολογίας, τη συνεργασία νεοφυών επιχειρήσεων και την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τον τρόπο που οι μεσαίες δυνάμεις επιχειρούν και προσαρμόζονται υπό συνθήκες πίεσης. Ο πρωθυπουργός Μόντι αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, των υποδομών, των αναδυόμενων τεχνολογιών και των δεξιοτήτων, καθώς και στην περαιτέρω εμβάθυνση των στρατιωτικών και αμυντικοβιομηχανικών σχέσεων.

Η διάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το μέλλον της ελληνικής αποτροπής είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την τεχνολογία, τη βιομηχανία και τη θαλάσσια διασυνδεσιμότητα. Η εμπειρία της Ινδίας στην εξισορρόπηση του συμβατικού εκσυγχρονισμού με την εγχώρια παραγωγή και τις ανατρεπτικές τεχνολογίες προσφέρει στην Ελλάδα ένα χρήσιμο συγκριτικό υπόδειγμα – όχι για μηχανική αντιγραφή, αλλά για επιλεκτική και στοχευμένη προσαρμογή.

«Επί του παρόντος έχουμε εκεχειρία… Το Ισραήλ δεν έχει άλλη επιλογή από την πλήρη απόσυρση (των δυνάμεών του) από όλα τα εδάφη του Λιβάνου», δήλωσε ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ κατά τη διάρκεια θρησκευτικής τελετής.

Το Ισραήλ πρέπει να αποσύρει τις δυνάμεις του «και μόνο ο στρατός του Λιβάνου να αναπτυχθεί στα νότια του ποταμού Λιτάνι», σε απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων από τα σύνορα με το Ισραήλ, τόνισε ο σεΐχης Κάσεμ.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

«Πρόκειται για μια διεθνή οδό ναυσιπλοΐας. Καμία χώρα δεν επιτρέπεται να εισπράττει διόδια ή τέλη σε μια διεθνή οδό ναυσιπλοΐας», δήλωσε ο Ρούμπιο σε δημοσιογράφους, επισημαίνοντας πως πιστεύει ότι «όλες οι χώρες αυτής της περιοχής θα συμφωνούσαν μαζί μας».

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας έφθασε απόψε στο Άμπου Ντάμπι, τον πρώτο σταθμό μιας περιοδείας σε χώρες του Κόλπου, με στόχο να καθησυχάσει τους συμμάχους των ΗΠΑ, που στοχοθετήθηκαν από ιρανικούς πυραύλους και ντρόουν, κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, στον οποίο αντιτίθεντο.

Κατά την άφιξή του σήμερα στο Άμπου Ντάμπι, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ επιβεβαίωσε πως στις συνομιλίες θα αναφερθεί το πρωτόκολλο συμφωνίας με το Ιράν.

«Αυτό σίγουρα θα συζητηθεί κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών», δήλωσε σε δημοσιογράφους όταν ρωτήθηκε αν θα επιδιώξει να καθησυχάσει τους συμμάχους του Κόλπου, οι οποίοι έχουν πληγεί σκληρά από τα αντίποινα του Ιράν για τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις.

«Ορισμένα σημεία που δεν περιλαμβάνονται στο μνημόνιο συνεννόησης αναμφίβολα θα συζητηθούν, αλλά το ίδιο το μνημόνιο θα πρέπει οπωσδήποτε να εξεταστεί», είπε, προσθέτοντας ότι «μια προσεκτική ανάγνωση του μνημονίου συμφωνίας δείχνει ξεκάθαρα ότι όταν μιλάμε, για παράδειγμα, για πλήρη και οριστική παύση των εχθροπραξιών σε όλη την περιοχή (…) αυτό δεν είναι δυνατό όσο οι εντολοδόχοι του Ιράν εκτοξεύουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από το Ιράκ και εμπλέκονται σε τρομοκρατικές ενέργειες, όπως έχουν κάνει η Χαμάς και η Χεζμπολάχ».

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ θα συναντηθεί με τις αρχές των Εμιράτων αύριο, προτού μεταβεί στο Κουβέιτ, κατόπιν στο Μπαχρέιν για μια συνεδρίαση των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου την Πέμπτη.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Οι 65 από τις 100 εκτελέσεις αφορούσαν καταδικασθέντες για υποθέσεις ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων 45 αλλοδαπών, διευκρινίζει το AFP. Συνολικά, από την αρχή του έτους, έχουν εκτελεστεί 52 αλλοδαποί στη Σαουδική Αραβία. Μεταξύ αυτών ήταν δώδεκα Αιθίοπες, επτά Πακιστανοί, έξι Σουδανοί, τέσσερις Υεμενίτες και τέσσερις Σύροι.

Σε έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα χθες Δευτέρα, επισημαίνεται πως η θανατική ποινή επιβάλλεται συχνά σε αλλοδαπούς στη Σαουδική Αραβία για αδικήματα που αφορούν ναρκωτικά, σε αρκετές περιπτώσεις «ύστερα από εξαιρετικά άδικες δίκες». Υπογραμμίζεται επίσης ότι τουλάχιστον 63 Αιθίοπες που κρατούνταν σε φυλακή στο νοτιοδυτικό τμήμα του βασιλείου αναμένουν την εκτέλεσή τους, αφού καταδικάστηκαν για υποθέσεις ναρκωτικών.

Πέρυσι η Σαουδική Αραβία εκτέλεσε 356 ανθρώπους, αριθμός που αποτελεί νέο ρεκόρ για την ισχυρή μοναρχία του Κόλπου.

Στα τέλη του 2022, έπειτα από ένα μορατόριουμ περίπου τριών ετών στις εκτελέσεις καταδικασθέντων για υποθέσεις ναρκωτικών, οι σαουδαραβικές αρχές ξεκίνησαν και πάλι τις εκτελέσεις αυτές, κυρίως αλλοδαπών, ενώ παράλληλα επιδόθηκαν σε μια εκστρατεία καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών.

Η Σαουδική Αραβία κατατάσσεται τρίτη παγκοσμίως στον αριθμό των καταγεγραμμένων εκτελέσεων τα τελευταία τέσσερα χρόνια, πίσω από την Κίνα και το Ιράν, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία. Δέχεται συχνά επικρίσεις σχετικά με τη θανατική ποινή, με ΜΚΟ να υπογραμμίζουν ότι οι σαουδαραβικές αρχές καταφεύγουν υπερβολικά συχνά στην επιβολή της εσχάτης των ποινών, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τις προσπάθειες που καταβάλλονται προκειμένου να παρουσιαστεί η χώρα ως ένα σύγχρονο κράτος.

Ωστόσο, το Ριάντ υποστηρίζει πως η επιβολή της θανατικής ποινής είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης και εφαρμόζεται μόνο όταν έχουν εξαντληθεί όλα τα ένδικα μέσα.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Ο Ανδρέας Παπανδρέου, απέδειξε στη σύγχρονη, μεταπολιτευτική Ελλάδα, ότι αυτό που οι Κλασσικοί είχαν πριν από ένα και πλέον αιώνα ρητά διατυπώσει: Πως οι Ιδέες μπορούν να αποτελέσουν Υλική δύναμη Αλλαγών όταν γίνουν κτήμα της κοινωνίας, ήταν αλήθεια.
Σταχυολογώ ορισμένες από τις σημαντικές τομές, επιγραμματικά, και με αφαιρετική οικονομία για τις ανάγκες ενός σύντομου κειμένου, προσφέροντας συνοπτικά και ορισμένες επεξηγήσεις:

Μίλησε για την παγκόσμια καπιταλιστική συσσώρευση, με την ταυτόχρονη περιφερειοποίηση στον καπιταλιστικό καταμερισμό και την συγκρότηση των μεγάλων αντιθέσεων και, κατά συνέπεια, των αντιπαλοτήτων. Ανιχνεύοντας ένας ”τρίτο δρόμο” για τον σοσιαλισμό κι όχι για τον καπιταλισμό (τύπου Τόνυ Μπλερ) και διαμορφώνοντας ένα αδρό, αντίστοιχο πλαίσιο συνεργασιών, συμμαχιών σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, όπου μέσα, εκεί, η ειρήνη, η διεθνιστική αλληλεγγύη και η δημοκρατία εύρισκαν το βαθύτερο και διαρκές νόημα τους.

Ας πω, για να γίνει πιο απτό ότι πίσω από τις φωτογραφίες με τον Γιασέρ Αραφάτ, που κυκλοφορούν με το συναισθηματικό τους φορτίο στο Internet, πίσω από τη σχέση με τον Ούλοφ Πάλμε ή την ”Πρωτοβουλία των 6”, πίσω από τις σχέσεις με τα κινήματα των αραβικών ή των λατινοαμερικάνικων χωρών, πίσω από τις σχέσεις με τμήματα της ευρωπαϊκής Αριστεράς, του προοδευτικού τμήματος της σοσιαλδημοκρατίας και της διανόησης κλπ, υπήρχε μία ανάλογη θεώρηση, μία οπτική ανάλυσης και σκέψης – δηλαδή, ένα σύστημα ιδεολογικών αναφορών.

Ο Παπανδρέου για Σοσιαλισμό-Μαρξισμό

Μίλησε για Σοσιαλισμό με βάση τον Μαρξισμό, με βαθιά διαφοροποίηση από το σοβιετικό, τότε, πρότυπο, και με συνεχή κριτική – ακόμα κι όταν σχετικά αποκλιμακώθηκε την τελευταία του περίοδο (μετά το 1990) – προς την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, με επιμονή στον δημοκρατικό δρόμο και τη συμμετοχή.

Επί πλέον, έδωσε ώθηση στον προβληματισμό, τη μελέτη, στις αναζητήσεις του Μαρξισμού – ορισμένοι το ρεύμα αυτό το ονόμασαν νεο-μαρξισμό (εννοώντας, κατά βάση την οπτική του ανανεωμένου μαρξισμού, του μη δογματικού). Η πολύμορφη, τότε, μαρξιστική σκέψη υπήρξε, λόγω του Ανδρέα Παπανδρέου και του ρεύματος που ξετυλίχθηκε, καταλυτική, μαζική, επηρεάζοντας τον τρόπο σκέψης μέχρι τις μέρες μας.

Έθνος-Πατρίδα-Μη προνομιούχοι

Μίλησε για Έθνος και Πατρίδα, φέρνοντας στην καρδιά του λόγου της Αριστεράς δύο απαγορευμένες μέχρι τότε έννοιες. Και όρισε τα εθνικά θέματα ύψιστο τομέα της στρατηγικής του ελληνικού Σοσιαλιστικού Κινήματος. Ακόμα – πιο καίριο και καθοριστικό – όρισε την Πατριωτική διάσταση της Σοσιαλιστικής στρατηγικής (της στρατηγικής μετάβασης) ως κεντρικό στοιχείο εφάμιλλο και ισοδύναμο με τα οικονομικά, παραγωγικά και κοινωνικά μέρη της.

Mίλησε για τα Εθνικά Θέματα και τα ”αδιαπραγμάτευτα εθνικά δικαιώματα”, την εθνικοποίηση του Κυπριακού ζητήματος και όρισε το Κυπριακό ζήτημα ως ζήτημα κατοχής, προσδιορίζοντας τη λύση του ως λύση αποχώρησης των ξένων στρατευμάτων, αυτοδιάθεσης και ομοσπονδίας με τέτοιες προϋποθέσεις, χαράζοντας, ταυτόχρονα το Ενιαίο Εθνικό Αμυντικό Δόγμα.

Μίλησε για Κίνημα, αντί για το τριτοδιεθνιστικό Κόμμα. Η κατοπινή έννοια της Παράταξης ποτέ δεν αλλοίωσε την επιμονή του στην έννοια, το ρόλο και τη σημασία του Κινήματος. Το ΠΑΣΟΚ ήταν πάντα Κίνημα. Ο ευρύς πολιτικός προοδευτικός συσχετισμός ήταν Παράταξη.

Μίλησε για Αποκέντρωση, Περιφερειακή Ανάπτυξη και Αυτοδιοίκηση, σε συνάφεια με νέα μοντέλα Κοινωνικής οργάνωσης, δημοκρατικής διοίκησης και παραγωγικής διαχείρισης κοντά στη λαϊκή/και από τη λαϊκή βάση με σκοπό την παραγωγική ανασυγκρότηση, τη συμμετοχή και το μετασχηματισμό της κοινωνίας. Ενώ έθετε ως κεντρική προϋπόθεση για κάθε σημαντική αλλαγή και ανεπίστροφη κατάκτηση τη Συμμετοχή (την κοινωνική και πολιτική συμμετοχή). Τη Συμμετοχή της κοινωνίας/του λαού ως εγγύηση για την διαρκή, σταθερή κατοχύρωση των κατακτήσεων σε κάθε τομέα και του μόνου αποτελεσματικού φράγματος απέναντι σε συντηρητικά πισωγυρίσματα και αντεπιθέσεις.

Μίλησε για τις μεγάλες κοινωνικές συμμαχίες, εισάγοντας το στερεότυπο ”των μη προνομιούχων”, προσφέροντας, τελικά, την ιδέα της μεγάλης Συμμαχίας για Αλλαγή με πατριωτικά, κοινωνικά, παραγωγικά, αναπτυξιακά και νέα δομικά-θεσμικά χαρακτηριστικά που ονόμασε Εθνική Λαϊκή Ενότητα. Προσέδωσε στην έννοια της Αριστεράς, αυτό που προορίζεται να είναι, μια διαρκής προωθητική κοινωνική-πολιτική διεργασία, ένα Κίνημα αλλαγών και μετασχηματισμού, μια ενεργητική ενότητα του Λαού πάνω στους στόχους και για την πραγμάτωση των στόχων της πατριωτικής αξιοπρέπειας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισόρροπης/βιώσιμης ανάπτυξης. Αναλαμβάνοντας για αυτά και ανάλογες, αλληλοσυνδεόμενες πρωτοβουλίες σε όλα τα πεδία.

Ζει στις τωρινές ανάγκες… 

Το σημείωμα αυτό δεν έχει σκοπό να πραγματοποιήσει απολογισμό του έργου του Ανδρέα Παπανδρέου, έστω και στο αρχειακό επίπεδο των ιδεολογικών του τομών. Αυτό, πράγματι, λείπει! Λείπει: Ένας πολύπλευρος, συστηματικός διάλογος και η ανάλογη υπεύθυνη έρευνα πάνω στο έργο του Ανδρέα Παπανδρέου και την πολυκύμαντη διαδρομή του, αλλά και πάνω στις (μετ)αλλαγές των πολιτικών-ιδεολογικών συστημάτων του, ταυτόχρονα με την πολυεπίπεδη ουσιώδη συνεισφορά του.

Οι ετήσιες, ως επί το πλείστον, συναισθηματικά φορτισμένες, επετειακές εκδηλώσεις δεν έχουν την οφειλόμενη σχέση με το καθήκον αυτό, το οποίο έχει άλλες απαιτήσεις (πολιτικές, επιστημονικές, έρευνας, (δι)οργάνωσης κλπ) και άλλη, ουσιαστική, και χρηστική αξία, εκτός από του ότι αποτελεί κι ένα ανεκτέλεστο καθήκον…

Ο Ανδρέας Παπανδρέου για να ζει ως Ηγέτης μέσα στις αναζητήσεις μας και στις τωρινές, πιεστικές μας ανάγκες – κι όχι μόνο ως Μύθος (του οποίου καθόλου δεν υποτιμώ την αξία και την λειτουργική χρησιμότητα του ως σημείο αναφοράς και σύμβολο) – οφείλουμε ”να κατεβούμε στα βαθύτερα διαμερίσματα της σκέψης του, των προβληματισμών του και των αποφάσεων του, εκεί, όπου βρίσκονται οι διαχρονικοί θησαυροί του”.

Συμπληρώνω: Κι όλα αυτά στη σύγχρονη εκδοχή τους είναι ξανά ζητούμενα σήμερα και για τη νέα περίοδο (σε αντιδιαστολή, ασφαλώς, και με τις κακές αντιγραφές).

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

«Η επιτυχία της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου είναι ουσιαστικά η “αλλαγή πίστας” για τον ΑΔΜΗΕ. Αποτελεί την πιστοποίηση της προόδου του Διαχειριστή όλα αυτά τα χρόνια και αντανακλά τη συνολική πρόοδο της ελληνικής οικονομίας» είπε ο κ. Μανουσάκης κατά τη συνομιλία του με τον δημοσιογράφο κ. Θοδωρή Παναγούλη. Πρόσθεσε ότι η εταιρεία είναι πλέον ορατή από κεφάλαια διεθνούς εμβέλειας που πραγματοποιούν στρατηγικές επενδύσεις.

Επισήμανε πως σε ό,τι αφορά τη δημόσια εγγραφή της ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών για 262 εκατ. ευρώ, οι προσφορές που υποβλήθηκαν από τους επενδυτές άγγιξαν τα 3,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 2,8 δισ. ευρώ προήλθαν από το διεθνές βιβλίο προσφορών και τα υπόλοιπα από το εγχώριο επενδυτικό κοινό. Λόγω της ραγδαίας διείσδυσης ΑΠΕ, εξήγησε πώς έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι αγορές αντιμετωπίζουν πλέον τους Διαχειριστές, καθώς από «ομόλογα χαμηλής απόδοσης, διαβλέπουν πλέον μεγάλη ανάπτυξη», ειδικά σε ό,τι αφορά την περαιτέρω διασυνδεσιμότητα των ευρωπαϊκών κρατών.

Αναφερόμενος στα έργα διασυνδέσεων που θα χρηματοδοτηθούν από τα κεφάλαια της αύξησης και τα οποία εντάσσονται στον πυρήνα της ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημείωσε πως οι διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και των νησιών του βορείου Αιγαίου θα έχουν ολοκληρωθεί μέσα στην επόμενη τετραετία. Για τη διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας έχει ξεκινήσει η πρώτη έρευνα βυθού και ωριμάζει το αίτημα χρηματοδότησης ως Έργο Κοινού και Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος. Όπως είπε, την τελευταία 9ετία ο ΑΔΜΗΕ έχει αντλήσει σημαντικά ευρωπαϊκά κονδύλια για την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών, η ολοκλήρωση των οποίων ήταν έγκαιρη, γεγονός που αναγνωρίστηκε ως ιστορικό επιτυχίας από την ΕΕ.

Αναφέρθηκε ακόμη στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων που πραγματοποιεί τη δέουσα επιμέλεια για όλα τα έργα, χαρακτηρίζοντάς την ως έναν από τους βασικότερους συνεργάτες του Διαχειριστή. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο το στρατηγικό όραμα του ΑΔΜΗΕ, το οποίο συνάδει με την ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης, είναι η μετατροπή του σε περιφερειακή δύναμη στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με έργα που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.

«Ο ΑΔΜΗΕ πρέπει να καταστεί περιφερειακός παίκτης στη βιομηχανία της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να συνδράμουμε στην αναβάθμιση της Ελλάδας, της οικονομίας της και της γεωπολιτικής της θέσης», κατέληξε.

Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, παρά τη σημαντική διείσδυση των έργων φωτοβολταϊκής και αιολικής ανανεώσιμης ενέργειας στη χώρα μας, δυστυχώς η Ελλάδα διαθέτει μόλις 0,22 GW εγκατεστημένη ισχύ μπαταριών, παρουσιάζοντας Δείκτη Αποθηκευτικής Επάρκειας – ΔΑΕ/ΑΠΕ μόλις 2%. Έτσι η χώρα μας αποτυγχάνει να αξιοποιήσει την πλεονάζουσα παραγωγή ΑΠΕ για τη σταθεροποίηση του ηλεκτρικού συστήματος και τη μείωση των τιμών ενέργειας, που σύμφωνα με πρόσφατη Μελέτη της Eurelectric, κάθε GW αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας μπορεί να μειώσει το μεταβλητό κόστος του ηλεκτρικού συστήματος κατά 150-250 εκατ. ευρώ ετησίως.

Οι πενιχρές ελληνικές επιδόσεις συνδυαζόμενες με τις εξαιρετικές επιδόσεις στην αποθήκευση των διασυνδεδεμένων με τη χώρα μας ευρωπαϊκών αγορών (Βουλγαρία 3,5 GW με ΔΑΕ/ΑΠΕ 52%, Ρουμανία 1,7 GW με ΔΑΕ/ΑΠΕ 18% και Ιταλία 7,8 GW με 14%), επιτρέπει στους γείτονές μας να εισάγουν και να αποθηκεύουν την φθηνή ελληνική πράσινη ενέργεια, αυξάνοντας τη σταθερότητα του ηλεκτρικού τους Συστήματος και τελικά πετυχαίνοντας καλύτερες τιμές ενέργειας για τα δικά τους νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το ελληνικό ενεργειακό αδιέξοδο αναγνωρίζει και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αφού στη φετινή Έκθεση Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την Ελλάδα, αναγνωρίζει ότι η αύξηση της αποθήκευσης ενέργειας θα μειώσει τις περικοπές και θα αυξήσει τη χρήση πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει περιορισμένη πρόοδο στην εφαρμογή της Σύστασης (CSR) του 2025. Σύμφωνα με αυτήν, η Επιτροπή καλούσε την Ελλάδα να αναπτύξει λύσεις ευελιξίας που θα περιλαμβάνουν την αποθήκευση και θα συμβάλουν στο να καταστούν πιο προσιτές οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπρόσθετα, υπογραμμίζει τις σημαντικές και ταχέως αυξανόμενες περικοπές πράσινης ενέργειας (που εκτιμάται ότι θα φτάσουν το 2026 στο 12%!), αλλά και την αβεβαιότητα, που αναγκάζει τους μικρότερους παραγωγούς ΑΠΕ να αποχωρήσουν από την αγορά. Η αποχώρηση αυτή προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη υπερσυγκέντρωση σε λίγους, ισχυρούς παραγωγούς ΑΠΕ.

Ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκρινίσει τις επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις αποθήκευσης, που η Ελλάδα ενέταξε στο Ταμείο Ανάκαμψης, να κάνει έναν απολογισμό των MW αποθήκευσης που έχουν έως σήμερα συνδεθεί στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα, αλλά και να εκτιμήσει το ετήσιο κόστος που επιφέρει στις ελληνικές τιμές ενέργειας η καθυστέρηση υλοποίησης αυτών των έργων.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης: «Σύμφωνα με δημοσιεύματα, παρά τη σημαντική διείσδυση των ΑΠΕ, η Ελλάδα διαθέτει μόλις 0,22 GW εγκατεστημένη ισχύ μπαταριών (Δείκτης Αποθηκευτικής Επάρκειας – ΔΑΕ ΑΠΕ 2%), σε αντίθεση με γειτονικές χώρες όπως η Βουλγαρία (3,5 GW / ΔΑΕ ΑΠΕ 52%). Στη φετινή Έκθεση Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την Ελλάδα, αναγνωρίζεται ότι η αύξηση της αποθήκευσης ενέργειας θα μειώσει τις περικοπές και θα αυξήσει τη χρήση πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας και ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει περιορισμένη πρόοδο στην εφαρμογή της Σύστασης (CSR) του 2025, να αναπτύξει λύσεις ευελιξίας που θα περιλαμβάνουν την αποθήκευση και θα συμβάλουν στο να καταστούν πιο προσιτές οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.

Σημειώνει, επίσης, τις σημαντικές και ταχέως αυξανόμενες περικοπές, αλλά και την αβεβαιότητα, που αναγκάζει τους μικρότερους παραγωγούς ΑΠΕ να αποχωρήσουν από την αγορά. Καλεί, τέλος, την Ελλάδα να βελτιώσει τον σχεδιασμό των καθεστώτων στήριξης για την προσθήκη μικρότερων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε συσσωρευτές που συνδέονται με εγκαταστάσεις ΑΠΕ.

Ερωτάται η Επιτροπή:

• Ποια είναι τα ελληνικά Μέτρα (επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις) αποθήκευσης, που είχαν αρχικά ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και δεν έχουν μέχρι σήμερα υλοποιηθεί;
• Πόσα MW αποθήκευσης έχουν χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης και πόσα έχουν σήμερα συνδεθεί στο ηλεκτρικό σύστημα;
• Μπορεί να εκτιμηθεί το ετήσιο κόστος στις ελληνικές τιμές ενέργειας από την καθυστέρηση υλοποίησης των έργων;»

Η αλήθεια είναι ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου προσκόμισε ταυτοχρόνως πολλά θετικά και αρνητικά στοιχεία. Ήταν αυτός που συνέδεσε το όνομά του με την εισβολή της “μικροαστικής θάλασσας” στην πολιτική σκηνή, ή αλλιώς με την πολιτική χειραφέτηση του κορμού της ελληνικής κοινωνίας. Αυτή η κοσμογονία είχε συχνά μεγάλο κόστος, αλλά, από την άλλη πλευρά, ήταν μία αναπόφευκτη εξέλιξη, ένα βήμα προς την ωριμότητα και την κοινωνική ολοκλήρωση. Η αλήθεια είναι ότι κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, πολλά θα μπορούσαν να είχαν γίνει καλύτερα και με μικρότερο τίμημα. Το ΠΑΣΟΚ, όμως, ωρίμασε μαζί με τις κοινωνικές δυνάμεις που εξέφρασε και τώρα πια διεκδικεί για τον εαυτό του ένα διαφορετικό ρόλο, αντίστοιχο των σύγχρονων αναγκών.

Ο ρόλος του Ανδρέα Παπανδρέου σ’ αυτή τη διαδικασία είναι αντικείμενο έντονων διαφωνιών. Το μόνο που κανείς δεν μπορεί να του αμφισβητήσει είναι ότι υπήρξε γενάρχης και όχι πολιτικός μάνατζερ. Ποτέ, άλλωστε, δεν διακρίθηκε ως άριστος διαχειριστής των κρατικών υποθέσεων. Ανήκει σ’ εκείνη την κατηγορία των ηγετών, που ιόνισαν τις κοινωνικές δυνάμεις, που προκάλεσαν έντονα πάθη και άφησαν βαθειά και ανεξίτηλα ίχνη. Γι’ αυτό και η θυελλώδης σταδιοδρομία του ήταν ανομοιογενής, γεμάτη άλματα και ασυνέχειες.

Ο τρόπος, με τον οποίο από το 1974 ο Ανδρέας Παπανδρέου επέτυχε την ταχύτατη συσπείρωση του κατακερματισμένου χώρου της Κεντροαριστεράς και εξ αυτού συσσωμάτωσε σοσιαλιστικό κόμμα εξουσίας, είναι έργο χωρίς προηγούμενο. Είναι ταυτοχρόνως και ένα αμύθητο πολιτικό κληροδότημα στους επιγόνους του. Και μόνο αυτό του έχει εξασφαλίσει μία θέση μεταξύ των μεγάλων της ελληνικής πολιτικής ιστορίας.

Πολλοί τον κατηγόρησαν ότι εξ αρχής αφυδάτωσε την εσωκομματική δημοκρατία κι ότι για περισσότερα από 21 χρόνια διηύθυνε με αρχηγικό τρόπο το δημιούργημά του. Η κριτική είναι ακριβής, αλλά παραβλέπει ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν και συμπεριφέρθηκε πάντα ως ιδρυτής-ηγεμόνας και ως τέτοιος επέτυχε αυτά που επέτυχε. Από την άλλη πλευρά, ο αρχηγισμός είχε κόστος και προκάλεσε στρεβλώσεις.

Παρ’ ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου στη ζωή του κυνήγησε την εξουσία κι όχι το χρήμα, στα στερνά του κινδύνευσε να βρεθεί αντιμέτωπος με τη χλεύη των εχθρών του και τη θλιμμένη αποδοκιμασία των οπαδών του, μόνο και μόνο γιατί δεν αντιστάθηκε στην αμετροεπή νεοπλουτίστικη και εν τέλει προκλητική συμπεριφορά του (ύστερου) περιβάλλοντός του. Ούτε και η συγκλονιστική και επώδυνη εμπειρία των παραπομπών του 1989 και του Ειδικού Δικαστηρίου στάθηκε ικανή να τον καταστήσει επ’ αυτού περισσότερο συνετό. Δεν δίσταζε να εξαντλεί τα όρια ανοχής ακόμα και των πιστών οπαδών του, αφήνοντας τις προσωπικές αδυναμίες να τον καθοδηγούν και αδιαφορώντας για την υστεροφημία του.

Ουσιαστικά, ο Ανδρέας Παπανδρέου ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε να προβάλλει με την καθημερινή συμπεριφορά του ένα πρότυπο προς την κοινωνία, σε μία περίοδο, μάλιστα, που έχει προσλάβει τόσο μεγάλες διαστάσεις η αποστροφή των πολιτών για τους πολιτικούς και την πολιτική. Παρ’ όλα αυτά, επέτυχε να αναθερμάνει την ελπίδα και να ριζώσει στις καρδιές των μισών περίπου Ελλήνων. Όσο το πλήθος τον επευφημούσε ένοιωθε και συμπεριφερόταν σαν πρίγκηπας, που δικαιούται τα πάντα! Ήταν περισσότερο “καταραμένος”, παρά “ενάρετος” και ίσως γι’ αυτό τόσο οικείος και σαγηνευτικός».

Αφορά την ανοιχτή κοινωνία, την ανάπτυξη, τους Δημοκρατικούς Θεσμούς, με την Ισότητα των Φύλων και των Γενιών, με τις ελευθερίες, τα δικαιώματα και τις ευθύνες όλων των Ελλήνων και των Ελληνίδων. Αφορά τις μεταρρυθμίσεις, τους εκσυγχρονισμούς, τις αλλαγές και το Κοινωνικό Κράτος, την ασφάλεια, τη συμφιλίωση, την Ισονομία και την Ισοπολιτεία, την ευημερία και την ποιότητα ζωής όλων των Πολιτών. Αφορά τις σκέψεις, τις παραστάσεις, τα βιώματα, τις ζωές και τους ανοιχτούς ορίζοντες των Ελλήνων και των Ελληνίδων.

Ο Ανδρέας έχει φύγει 30 χρόνια από τη ζωή αλλά παραμένει «Ωσεί Παρών». Πάντα επανέρχεται στη μνήμη και πάντα προβάλλει στην επικαιρότητα μέσα από τις αφηγήσεις διαδοχικών Γενιών ως Πολιτικό «Φαινόμενο», ως «Ιερό Τοτέμ», ως ένας «Ηγέτης από το Μέλλον».
Πάντα κατακλύζει το παρόν ως ένας «….Μεγάλος Απών με διαρκή παρουσία παντού…», γιατί συνδέει άρρηκτα και κυρίως γιατί φωτίζει τόσο τη «Μνήμη του Παρελθόντος» όσο και τη «Μνήμη του Μέλλοντος». Δίκαια καταγράφεται και αναδεικνύεται από όλες τις Έρευνες – Δημοσκοπήσεις ως ο πιο Δημοφιλής, ως ο πιο Επιδραστικός Ηγέτης στον Ιστορικό Κύκλο της Μεταπολίτευσης.

Σε αυτή την κρίσιμη ημέρα, αφιερωματικά, αναρτώ ένα εμβληματικό «Βίντεο – Μήνυμα» που φέρει τον τίτλο “Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΙΝΑΙ ΑΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΗ” με την «Οσκαρική» ένθεη Μουσική του Βαγγέλη Παπαθανασίου από τους «Δρόμους της Φωτιάς». Ένα «Βίντεο – Μήνυμα» που τόσο αγάπησε, τόσο υπηρέτησε και τόσο ταυτίστηκε ο Ανδρέας.

Σε μια εποχή κοσμογονικών αλλαγών και γεωπολιτικών τεκτονικών ανακατατάξεων στον Κόσμο, την Ευρώπη και τη Μεσόγειο, σε μια εποχή αναθεώρησης της ιστορίας, σε μια εποχή που το αυθαίρετο δίκαιο των Ισχυρών με τις συνεπακόλουθες πολεμικές και επεκτατικές ιαχές τους εκτοπίζει μεθοδικά και προκλητικά το Διεθνές Δίκαιο, την ασφάλεια, την ακεραιότητα, την κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα, τη συμβιωτική συνεργασία και την Ειρήνη ανάμεσα στα Έθνη και τους Λαούς αυτό το «Βίντεο – Μήνυμα» ας εκληφθεί ως μία παρακαταθήκη, ως μία κληρονομιά, ως μία ύστατη έκκληση του Ανδρέα για την αφύπνιση της Ελλάδας και του Ελληνισμού.

Υ/Γ. Αποτίνοντας φόρο τιμής και μνήμης στον Ανδρέα Παπανδρέου, τις επόμενες εβδομάδες μέχρι την ημερομηνία ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ στις 3 του Σεπτέμβρη, θα αναρτηθούν 20 Κείμενα Στρατηγικής Πολιτικής, Προγραμματικής και Ιδεολογικής αναφοράς, που προσδιόρισαν και μπορούν να σηματοδοτήσουν μία μεγάλη διαδρομή με παρελθόν, παρόν και μέλλον.

Ο Κώστας Λαλιώτης είναι ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός.