Στην Ελλάδα μέχρι σήμερα η συζήτηση αναφορικά με την προσέγγιση του “υπερπλουτισμού” λανθασμένα αποδίδεται μόνον στην αριστερά, καθώς κανένας πολιτικός φορέας δεν “αγγίζει” το πρόβλημα σε βάθος. Πρόσφατα τέθηκε εκ νέου το θέμα με την νέα προγραμματική διατύπωση της ΕΛΑΣ. Σοβαρό ως θέμα.

Ας γίνεται γραφικός ο Αναπληρωτής του Τομέα Οικονομικών του ΕΛΑΣ κύριος Παππάς με την αναφορά του στην φορολόγηση του περιεχομένου των θυρίδων. Το πρόβλημα της συγκέντρωσης πλούτου αποτελεί πλέον σημαντικό πεδίο διεθνούς προβληματισμού. Προφανώς, δεν αντιμετωπίζεται με την αστεία προσέγγιση του κυρίου Παππά ή ακόμα με προσεγγίσεις τύπου τρολαρίσματος ορισμένων πολιτικών προσώπων άλλων πολιτικών χώρων.

Η διαχρονικά εύκολη επωδός όσων εκφράζουν τον προβληματισμό τους στην χώρα για το εντεινόμενο φαινόμενο υπερσυγκέντρωσης πλούτου είναι να φορολογηθούν οι εφοπλιστές. Χωρίς γενικότερο προβληματισμό ή κατάθεση θέσεων. Όσοι όμως στηρίζουν αυτή την άκαιρη διατύπωση ασκούν κριτική εκ του ασφαλούς ή δεν γνωρίζουν πως ακριβώς λειτουργεί η ναυτιλία ως βιομηχανία. Ειδικά στην χώρα μας ως παγκόσμιας δύναμης. Κυρίως όμως, δεν έχουν αντιληφθεί πως η συγκέντρωση υπερβολικού πλούτου αποτελεί ευρύτερο πρόβλημα οικονομικής και κοινωνικής συνέχειας.

Άγνοια και έλλειψη σοβαρότητας

Ο κύριος Παππάς – στα πλαίσια αφελούς προσέγγισης – αγνοώντας τα βασικά, επέλεξε να “κυνηγήσει” τον υπερβολικό πλούτο που “χωράει” σε μία …θυρίδα. Με μία δήλωση εκμηδένισε επί της ουσίας την βαρύτητα μίας σοβαρής συζήτησης. Η άγνοια του βέβαια ίσως πηγάζει από το γεγονός ότι ακόμα και ως Προέδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Δυτικής Ελλάδας, ουδεμία ενέργειά του θυμάμαι για την ανάδειξη γενικότερων πολιτικών θέσεων αλλά και των προβλημάτων της περιοχής. Ούτε μία θέση. Ούτε μία ουσιαστική ανάδειξη προτάσεων, πέρα από συνεχή παρουσία στα κοινωνικά δρώμενα. Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που επέλεξε να “εγκλωβίσει” την πολιτική του σκέψη για ένα τόσο σοβαρό θέμα σε μία… θυρίδα.

Το θέμα βέβαια αναφορικά με την αστοχία του κυρίου Παππά δεν άπτεται μονοδιάστατα της κριτικής για την ατυχή δήλωσή του. Η φορολόγηση του υπερβολικού πλούτου εμπίπτει δυναμικά πλέον στην σφαίρα της παγκόσμιας συζήτησης. Ο περιορισμός των ανισοτήτων στις ανεπτυγμένες κοινωνίες έχει αρχίσει έστω και καθυστερημένα να αναδεικνύεται ως πρωτεύων ζήτημα σε πολλά φόρα. Η συζήτηση στους G20 βασίζεται στην διαπίστωση ότι οι υπερ-πλούσιοι του πλανήτη δεν βιοπορίζονται από μισθούς, αλλά από την συσσώρευση κεφαλαίου, με μετοχής, ομόλογα, ενώ τα ακίνητά τους αυξάνουν σε αξία. Αξίες που ενισχύονται στα “χαρτιά” χωρίς να αναδεικνύονται ως “κέρδος”.

Με βάση αυτά τα στοιχεία περιουσίας δανείζονται (leverage) με αποτέλεσμα να εμφανίζουν ελάχιστα φορολογητέα εισοδήματα. Αυτούς ακριβώς αντιπροσωπεύουν εκείνοι για τους οποίους ο κύριος Πιερρακάκης θριαμβολογεί ότι αλλάζουν φορολογική κατοικία και εγκαθίστανται στην Ελλάδα. Είναι εκείνοι ακριβώς οι “υπερπλούσιοι” που “σόρταραν” τα ελληνικά ομόλογα την περίοδο της κρίσης και που σήμερα – σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο – θα προσφέρουν υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας με μηδενική φορολογική επιβάρυνση για τους ίδιους. Εκτός εάν με αυτό τον τρόπο πιστεύει ο κύριος Πιερρακάκης ότι θα μειωθεί το “επενδυτικό χάσμα” της χώρας σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ.

Η φορολόγηση του πλούτου δεν μπορεί να πειρμένει

Τα τελευταία χρόνια συντελείται μία νέα “ανακατανομή” και συσσώρευση κεφαλαίων και περιουσιών. Κατά συνέπεια, η συζήτηση για την φορολόγηση της περιουσίας των ομάδων της υπερσυγκέντρωσης πλούτου είναι επίκαιρη σήμερα παρά ποτέ και δεν είναι δυνατόν να αφήνει αδιάφορη την χώρα μας.

Η ελληνική Προεδρία θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μία αρχή. Θα μπορούσε για παράδειγμα να αναδείξει την θέσπιση ενός ευρωπαϊκού φόρου περιουσίας ως πρωτεύον θέμα στα πλαίσια Ευρωπαϊκής και παγκόσμιας σύγκλισης στα πλαίσια ενός φορολογικού οικονομικού και κοινωνικού εξορθολογισμού των δεδομένων, αλλά και εύρεσης πόρων ως βάση μίας ποιο ουσιαστικής δημοσιονομικής σταθερότητας και σύγκλησης.

Οι συνθήκες επιβάλλουν γενναία μεταστροφή ως προς τον χειρισμό της φορολογικής πολιτικής Εθνικά και Ευρωπαϊκά. Η εγχώρια οικονομία, αλλά και η Ευρωπαϊκή δεν αντέχουν την αδράνεια. Η Ελληνική κυβέρνηση όμως επιλέγει ως δείγμα στρεβλής πολιτικής να “λοξοκοιτά” προς την κατεύθυνση των funds και εκείνων ακριβώς που θα έπρεπε να αποτελούν την νέα βάση φορολόγησης του υπερ – πλούτου. Την ίδια στιγμή που η ισορροπία του κοινωνικού ιστού διαταράσσεται επικίνδυνα.

Επανέλαβε ότι «ο εκλογικός στόχος είναι η πολιτική αλλαγή και η αλλαγή πολιτικής, να φύγει η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Όσο εφικτό είναι από το 28% να πάει στην αυτοδυναμία άλλο τόσο είναι και να ανέβει δέκα μονάδες η ΕΛΑΣ. Είμαστε ένα κόμμα τεσσάρων μηνών, δεν είμαστε στην Βουλή και πετύχαμε να καταγραφούμε στην δεύτερη θέση».

Για τον σχηματισμό κυβέρνησης είπε: «Θα επιδιώξουμε και θα εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα προς τις προοδευτικές δυνάμεις, στην βάση του προγραμματικού μας σχεδίου. Οι δεύτερες εκλογές θα μοιάζουν με τον Ιούνιο του 2012, θα δώσει απάντηση στο ποιος θέλει να κυβερνήσει, θα δώσουν ποσοστά και θα αναδείξουν συνεργασίες».

Για τις σχέσεις με το ΠΑΣΟΚ είπε: «Εγώ δεν καταφέρθηκα εναντίον του ΠΑΣΟΚ. Αν ο κ. Ανδρουλάκης μπορούσε να νικήσει τον Μητσοτάκη θα το είχε κάνει 3 χρόνια που ήταν μόνος του». Ξεκαθάρισε ότι δεν έχει κανένα απωθημένο και ότι επέστρεψε για να είναι χρήσιμος.

Για τους πρώην βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ανέφερε: «Είναι έξω όσοι επιθυμούν να είναι έξω. Οι πόρτες μας δεν είναι κλειστές για κανέναν. Είπαμε ότι θα είμαστε εκτός βουλής. Δεν είναι τιμητικό κάποιος να πηγαίνει από το ένα κόμμα στο άλλο με την έδρα του. Το εάν οι νυν βουλευτές θα μπουν στα ψηφοδέλτια θα το αποφασίσουμε πριν τις εκλογές. Υπάρχει ανάγκη για νέο αίμα στην πολιτική. Δεν είναι επάγγελμα η πολιτική για να φοβούνται να χάσουν τον μισθό τους. Η πολιτική είναι προσφορά. Η ΕΛΑΣ δεν θέλει επαγγελματίες πολιτικούς».

Για το θέμα των συνεργασιών απέκλεισε έναν μεγάλο συνασπισμό και τάχθηκε υπέρ ενός νέου διπολισμού. Είπε: «Δεν μπορεί να με κατηγορήσει κανείς για έλλειψη κουλτούρας συνεργασιών, συνεργάστηκα ακόμη και δεξιό κόμμα, τους ΑΝΕΛ. Ωστόσο ένας μεγάλος συνασπισμός δεν θα ήταν θετική προοπτική. Στο πολιτικό σύστημα χρειάζεται ένας δεύτερος πόλος. Η έλλειψη ενός εναλλακτικού πόλου ήταν που με έκανε να επιστρέψω. Χρειάζεται ένα δίπολο στο πολιτικό σύστημα και μία αντιπολίτευση που να ελέγχει την κυβέρνηση».

Για την επανεμφάνιση του Ηλία Κασιδιάρη είπε: «Προφανώς και υπάρχει κίνδυνος από την ακροδεξιά. Ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν πήγε φυλακή για τις ιδέες του, πήγε για τις εγκληματικές του ενέργειες. Βλέπω ότι ο κ. Μπελέρης μίλησε θετικά για τον Κασιδιάρη. Και βλέπω στη βουλή κρυφούς ή φανερούς Χρυσαυγίτες να ψηφίζουν νομοσχέδια της ΝΔ».

Για τον Αντώνη Σαμαρά είπε: «Δεν έχω κανένα λόγο να είμαι μεμψίμοιρος με έναν πολιτικό αντίπαλο. Ας κάνει ότι καλύτερο μπορεί, οι διαφωνίες μας είναι μεγάλες και οι θέσεις μας διαμετρικά αντίθετες. Το κόμμα Σαμαρά θα αναδιατάξει το πολιτικό σκηνικό όπως έκανε και η ΕΛΑΣ. Θα δημιουργήσει την εντύπωση ότι υπάρχουν δύο πόλοι στο πολιτικό σύστημα. Θα μειώσει την διαφορά ανάμεσα στη ΝΔ και στην ΕΛΑΣ και θα δώσει διέξοδο στον δεξιό ψηφοφόρο».

Για το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού είπε: «Το που θα φθάσει δεν το ξέρω, απευθύνεται σε ένα κοινό που δεν είναι ορατό. Είναι σημεία των καιρών, εμείς θεωρούμε ότι το κρίσιμο είναι να έχεις απαντήσεις για τα προβλήματα και σχέδιο ρεαλιστικό για την επόμενη ημέρα».

Διαβεβαίωσε για ακόμη μια φορά πως είναι πιθανό να κλειστεί συμφωνία μετά τις βουλευτικές εκλογές του μέσου της προεδρικής θητείας στις ΗΠΑ στις αρχές Νοεμβρίου — στις οποίες το ρεπουμπλικανικό κόμμα διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να απολέσει τον έλεγχο του Κογκρέσου, ιδίως εξαιτίας των υψηλών τιμών των καυσίμων λόγω του πολέμου.

Κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Ρεπουμπλικάνος μεγιστάνας αποκάλυψε κατόπιν ότι ο διάλογος ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη ξανάρχισε. Είχε διακοπεί τον Ιούνιο, μετά την καταρχήν συμφωνία, το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, που ναυάγησε. Έγινε συνάντηση «τριών ωρών», είπε ο αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας για «πολύ καλές» συνομιλίες και συμπληρώνοντας πως θα διεξαχθούν νέες στο «πολύ εγγύς μέλλον».

«Ειρήνη»

«Διεξαγάγαμε μακρές συνομιλίες με την ιρανική αντιπροσωπεία μέσω των μεσολαβητών» στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ, επιβεβαίωσε ο αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ. Αυτοί οι τελευταίοι, που μετέφεραν τις θέσεις της μιας πλευράς στην άλλη «καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας», συνέβαλαν στην ολοκλήρωση «ενός κύκλου συνομιλιών που ελπίζουμε ότι θα αποδειχτεί παραγωγικός και υποσχόμενος», πρόσθεσε ο επιχειρηματίας.

Νωρίτερα χθες ο Στιβ Γουίτκοφ ανέφερε πως αισθανόταν «πολύ καλά» όσον αφορά τις συνομιλίες, στις οποίες συμμετείχε ο γαμπρός και σύμβουλος του προέδρου Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ. Από ιρανικής πλευράς συμμετείχε κυρίως ο επικεφαλής της διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση IRIB.

Κατά την πηγή αυτή, ο κ. Αραγτσί τόνισε στον κ. Γουίτκοφ ότι οι όροι της Τεχεράνης για να ανοίξει εκ νέου στο στενό του Ορμούζ συμπεριλαμβάνουν «την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού» των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, «την ταχεία αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών πόρων, καθώς και το τέλος του πολέμου σε όλα τα μέτωπα».

Στην ομιλία του στον ΟΗΕ ο κ. Τραμπ, κωφεύοντας ξανά στις εκκλήσεις για πολυμερή συνεργασία και υπερασπιζόμενος ακομπλεξάριστα την πολιτική του που συνοψίζεται στη φράση «πρώτα η Αμερική», ανέμιξε υποσχέσεις περί αποκατάστασης της ειρήνης με πολεμοχαρείς δηλώσεις και απειλές.

Οι «άλλοι» απλά «μιλάνε» για ειρήνη, «εγώ φέρνω ειρήνη», είπε ο ρεπουμπλικάνος, που όμως οι αμερικανοί ψηφοφόροι θεωρούν πως αθέτησε την υπόσχεσή του να μην εμπλέξει τη χώρα σε αυτούς που ο ίδιος αποκαλούσε προεκλογικά «forever wars», παντοτινούς πολέμους.

Καυχήθηκε για τη στρατιωτική επιχείρηση που οδήγησε στην αιχμαλώτιση στις αρχές Ιανουαρίου του μέχρι τότε προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και στη σύναψη πρόσφατης συμφωνίας με το Καράκας που δίνει στις ΗΠΑ πρόσβαση σε περίπου το ένα πέμπτο των κοιτασμάτων πετρελαίου της χώρας της Λατινικής Αμερικής με τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα αργού στον πλανήτη. «Ο νικητής παίρνει τα λάφυρα», είπε μερικές ώρες πριν από την ανεπίσημη συνάντηση που αναμενόταν να έχει με την υπηρεσιακή πρόεδρο της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροδρίγκες.

Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ακόμη να χρησιμοποιήσει «στρατιωτική βία» για την υπεράσπιση της επιρροής της Ουάσιγκτον στη Λατινική Αμερική, ενώ προεξόφλησε πως η Κούβα «θα πέσει». Η αντιπροσωπεία της νήσου αποχώρησε από την αίθουσα καθώς εκφραζόταν, όπως και αυτή του Ιράν.

Απτόητος ο αμερικανός πρόεδρος, αυτή τη φορά επανερχόμενος σε πιο φιλειρηνικούς τόνους, διαβεβαίωσε πως είναι «πιο κοντά από ότι πιστεύεται» η σύναψη συμφωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και στην Ουκρανία, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες. Ακόμη υπέγραψε συμφωνία με τη Δανία και τη Γροιλανδία για την ασφάλεια της πελώριας περιοχής της Αρκτικής, που παρουσίασε σαν μεγάλη νίκη για τις ΗΠΑ.

Το κείμενο πάντως δεν περιέχει καμιά αναφορά την προσάρτηση της νήσου που ορεγόταν, διεκδίκηση που προκάλεσε σοκ στην Ευρώπη. Στο σύνολό της, η εθνικιστική ως πολεμοχαρής αρκετές στιγμές ρητορική του αμερικανού προέδρου δεν προκάλεσε την ίδια ταραχή στη Νέα Υόρκη με πέρυσι.

Να οφειλόταν αυτό στο ότι ο αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει τελευταία δυσκολίες στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό και –όπως τονίζουν αντίπαλοί του– ασχολείται με το να διαλαλεί διάφορα μεγαλεπήβολα έργα; Ή μήπως στο ότι ο υπόλοιπος κόσμος, σε έναν βαθμό τουλάχιστον, συνήθισε τη ρητορική του Ρεπουμπλικάνου; Σε κάθε περίπτωση, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αντιμετώπισε φέτος ούτε προβλήματα στην κυλιόμενη σκάλα, ούτε στο ότοκιου, όπως πέρυσι, όταν είχε αποφανθεί πως κάποιοι είχαν απεργαστεί συνωμοσία σε βάρος του.

Ομως ο λόγος που αναφέρεται αίφνης σε αυτό το θέμα είναι ότι “κλέβει” από τους κυβερνητικούς εταίρους της ψήφους ο στρατηγός ε.α. Ρομπέρτο Βανάτσι και είναι άγνωστη η εξέλιξη του “φαινομένου Βανάτσι”, αν γίνουν πρόωρες εκλογές. Το θέμα δηλαδή που θέτει, να μειωθεί στο 30% το ποσοστό των αλλοδαπών ανά τάξη, έχει ρυθμιστεί νομοθετικά εδώ και 16 χρόνια. Όμως είναι αδύνατον να εφαρμοστεί στην πράξη και η Μελόνι το ξέρει.

Εντούτοις είπε: «Είναι αδιανόητο, απλά αδιανόητο, να υπάρχουν σε μια ιταλική τάξη παιδιά δικά μας που αισθάνονται παραμελημένα σε μια γωνία επειδή έχουν γίνει μειονότητα. Αυτό απλά δεν επιτρέπεται να συμβαίνει», τόνισε η Μελόνι και πρόσθεσε: «Το αλλοδαπό παιδί, πρέπει να μάθει τη γλώσσα μας, να γνωρίσει τον πολιτισμό μας και να σέβεται τους κανόνες μας. Αυτός είναι ο μόνος σωστός τρόπος να υποδεχόμαστε τα ξένα παιδιά».

Είπε επίσης ότι «αν υπάρχει μόνο ένα παιδί σε μια τάξη που δεν καταλαβαίνει ιταλικά, αυτό το παιδί πιθανότατα θα καταφέρει, με τη βοήθεια των συμμαθητών και των δασκάλων του, να μάθει τη γλώσσα και να ενταχθεί γρήγορα. Ωστόσο, αν ο αριθμός των παιδιών που δεν καταλαβαίνουν τη γλώσσα διδασκαλίας είναι μεγάλος, ή και αν αποτελούν την πλειοψηφία, αυτό δεν είναι πλέον ένταξη. Αυτό είναι παραμέληση. Και το μόνο πράγμα που είναι πιθανό να μάθουν αυτά τα παιδιά είναι ο αποκλεισμός».

Η δήλωση της έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις, με ανακοινώσεις από την Προεδρία της Δημοκρατίας, που χαρακτήρισε το σχολείο ως «το ισχυρότερο μέτρο ένταξης στην κοινωνία», με Καθολικούς επισκόπους να επισημαίνουν ότι «κανείς δεν πρέπει να είναι αποκλεισμένος από το σχολείο».

Πρακτικά ζητήματα

Η ανακοίνωση για αλλαγές σε σχέση με τους αλλοδαπούς έγινε κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στο “Fenix”, την εκδήλωση που διοργάνωσε στη Ρώμη η νεολαία του κόμματος “Fratelli d’Italia”. Σύμφωνα με τον Αντονέλο Τζιανέλι, πρόεδρο της Εθνικής Ένωσης Διευθυντών Σχολείων (ANP), «από εκπαιδευτική άποψη, το ζήτημα είναι βάσιμο και αξίζει να υποστηριχθεί, αλλά είναι δύσκολο να βρεθεί μια πρακτική λύση. Τα σχολεία πρέπει να δέχονται εγγραφές από παιδιά της περιοχής, ειδικά για τα νηπιαγωγεία και τα δημοτικά σχολεία. Αν η πλειοψηφία των μαθητών σε εκείνη την περιοχή είναι αλλοδαποί, τι πρέπει να κάνουμε; Να τους διώξουμε;».

Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η εγκύκλιος που θέτει ανώτατο όριο 30% «δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί». Ο νόμος πάντως για τα ποσοστά αλλοδαπών ήδη υπάρχει με εγκύκλιο του ιταλικού υπουργείου Παιδείας από το 2010. Όμως στην πράξη δεν μπορεί να εφαρμοστεί παντού, γιατί υπάρχουν γειτονιές με πολλά αλλοδαπά παιδιά και το ποσοστό τους φθάνει και ξεπερνά το 40% των μαθητών. Οπότε σε αυτή την περίπτωση, όσα τμήματα νέα κι αν ανοίξει το υπουργείο Παιδείας, το ποσοστό δεν θα πέσει στο 30%.

Ο μόνος τρόπος να πέσουν τα ποσοστά, είναι να στέλνονται τα παιδιά σε σχολείο άλλης περιοχής, που είναι όμως παράνομο –
δεν μπορεί το κράτος να στείλει τα παιδιά σε σχολεία μακριά από τα σπίτια τους. Υπάρχει εξάλλου και η ευρωπαϊκή νομοθεσία που υποχρεώνει να παρέχονται στα αλλοδαπά παιδιά οι ίδιες ευκαιρίες μάθησης με τα ημεδαπά.

Στην Ιταλία οι αλλοδαποί μαθητές είναι 931.323 ή το 11.6% του μαθητικού πληθυσμού, αλλά δεν είναι “κατανεμημένοι” εξίσου. Το 65% ζει στο βορρά, όπου οι αλλοδαποί γονείς βρίσκουν πιο εύκολα δουλειές. Από αυτούς που ζουν στο βορρά, πολλοί διαβιούν στη Λομβαρδία.

Το 2022 σε έκθεση για 55.026 σχολεία του βορρά, στα 2.125 από αυτά το ποσοστό των αλλοδαπών μαθητών ήταν μεταξύ 30% και 40%, ενώ στα 1.822 από αυτά το ποσοστό ήταν άνω του 40%. Αυτό σημαίνει ότι ήδη σχεδόν σε 4.000 σχολεία οι αλλοδαποί μαθητές ξεπερνούν σε ποσοστό το 30%. Ειδικά στο Μιλάνο το 9,8% των σχολείων είχε ποσοστό μη Ευρωπαίων μαθητών άνω του 40%. Αν προστεθούν και οι Ευρωπαίοι μαθητές που δεν είναι Ιταλοί, το ποσοστό ανεβαίνει ακόμα περισσότερο.

Οι εκλογές που έρχονται

Αυτά τα νούμερα δεν αλλάζουν με εγκυκλίους και η Μελόνι το ξέρει, αλλά μάλλον ετοιμάζεται για πρόωρες εκλογές και θέλει να αναθερμάνει τη σχέση της με τους κλασικούς ψηφοφόρους της παράταξής της, οι οποίοι θεωρούν ότι “έχει νερώσει πολύ το κρασί της”. Μερίδα τους εκτιμά ότι η προσαρμοστικότητά της ήταν αναγκαία για να υπάρχει σταθερότητα, όμως πολλοί είναι εκείνοι που απεναντίας την θεωρούν πολύ υποχωρητική έναντι των Βρυξελλών.

Είναι χαρακτηριστικό πως την βάση της φοβόνταν η Μελόνι και δεν στήριξε την επανεκλογή της Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν στην ηγεσία της Κομισιόν, καθώς αποφάσισε να μην την στηρίξει, λόγω της διαδικασίας εκλογής ανωτάτων αξιωματούχων στο “κονκλάβιο” της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι αγνοείται η λαϊκή ετυμηγορία στις ευρωεκλογές. Στο μεταξύ έχει καταγραφεί και ρήγμα στις σχέσεις της με τον Ντόναλντ Τραμπ, έπειτα από απαξιωτικές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου προς το πρόσωπο της (στην πραγματικότητα, αιτία της αντιπαράθεσης ήταν η άρνηση της Μελόνι να στηρίξει τον Τραμπ στον πόλεμο κατά του Ιράν).

Να σημειωθεί ότι το κόμμα της Μελόνι “Αδελφοί της Ιταλίας” έχει τις καταβολές της στο MSI και την Εθνική Συμμαχία, τα κόμμα του “μεταφασίστα” (κατά δήλωση του) Τζιανφράνκο Φίνι, ο οποίος είναι αυτός που έβγαλε την ιταλική ακροδεξιά από το περιθώριο του νεοφασισμού και την κατέστησε κυβερνητικό εταίρο, στις κυβερνήσεις του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Η ρήξη του με τον μακαρίτη πλέον Μπερλουσκόνι το 2010 περιθωριοποίησε τον Φίνι.

Για χρόνια το “μεγάλο αστέρι” της Νέας Δεξιάς στην Ιταλία ήταν ο Ματέο Σαλβίνι της Λέγκας και οι  “Αδελφοί” της Μελόνι ήταν στο περιθώριο. Η επιλογή Σαλβίνι να στηρίζει την κυβέρνηση του τραπεζίτη Μάριο Ντράγκι, αποδείχτηκε ολέθρια για τον ίδιο, καθώς το λαϊκό ρεύμα που στήριζε την Λέγκα μετακινήθηκε στο κόμμα της Μελόνι, η οποία είχε γίνει δημοφιλής στην Ιταλία για “εκρηκτικές” δημόσιες εμφανίσεις της, αλλά και την αντίδραση της στο lockdown και τον υποχρεωτικό εμβολιασμό, την περίοδο της πανδημίας.

Και άλλη κρίση στην κυβέρνηση Μελόνι

Την ίδια στιγμή δεν λείπουν και ο “εμφύλιος” στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής Νέας Δεξιάς μετά τις νίκες του γερμανικού AFD «Το γερμανικό κόμμα Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD) προάγει και στηρίζει την απόσχιση του Νοτίου Τιρόλου από την Ιταλία. Αναφέρομαι σε πολύ σοβαρό γεγονός και θα ζητήσουμε να μάθουμε πώς αυτό μπόρεσε να συμβεί, μέσα στο γερμανικό κοινοβούλιο», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι στην εφημερίδα Corriere della Sera. Ο Ταγιάνι προέρχεται από το συγκυβερνών Φόρτσα Ιτάλια, του μακαρίτη Μπερλουσκόνι.

«Σε κάθε περίπτωση – το λέω στους εγχώριους εθνικιστές – επιβεβαιώνεται για μια ακόμη φορά ότι το AfD είναι αντι-ιταλικό κόμμα, ο χειρότερος εχθρός της χώρας μας», πρόσθεσε ο επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας. Όπως υπογραμμίζει ο ιταλικός Τύπος, η αναφορά του Ταγιάνι είναι για συνέδριο που θα οργανωθεί αύριο από την Εναλλακτική για την Γερμανία στα γραφεία της Μπούντεσταγκ, του κοινοβουλίου της χώρας, επ’ ευκαιρία των 80 χρόνων από την υπογραφή της ιταλοαυστριακής συμφωνίας για το Νότιο Τιρόλο. Πρόκειται για περιοχή η οποία ανήκει στην Ιταλία ως αυτόνομη περιφέρεια και στα ιταλικά ονομάζεται Άνω Αδίγη.

«Η αφίσα του συνεδρίου ήταν σαφής: το Νότιο Τιρόλο εμφανίζεται ως ξεχωριστό, ανεξάρτητο κράτος» δήλωσε ο Ταγιάνι. «Δεν τίθεται τέτοιο θέμα, είναι κάτι το βλακώδες. Μιλάμε, άλλωστε, για περιοχή η οποία ανήκε στην Αυστρία και όχι στην Γερμανία» σχολίασε, από την μεριά του, ο ευρωβουλευτής του AfD, Μαρκ Γιόνγκεν.

Οι ευρωβουλευτές του ιταλικού κόμματος Φόρτσα Ιταλία, του οποίου ο Ταγιάνι είναι επικεφαλής, έκαναν γνωστό, τέλος, ότι θα ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πάρει θέση για το συγκεκριμένο θέμα. Πάντως, όταν ο Ταγιάνι μιλά για «εγχώριους εθνικιστές», δεν αναφέρεται μόνο στον Βανάτσι, αλλά και στο συγκυβερνών κόμμα της Λέγκα του Σαλβίνι, που πανηγύρισε τις νίκες του AfD, στο αντίποδα της Μελόνι που ήταν πολύ πιο συγκρατημένη.

Η απειλή Βανάτσι κατά Μελόνι

Στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις, το κόμμα του 57χρονου στρατηγού εν αποστρατεία Ρομπέρτο Βανάτσι, το Futuro Nazionale (Εθνικό Μέλλον), καταγράφει εντυπωσιακή άνοδο και κινείται σταθερά μεταξύ 7,5% και 7,9%. Οι τελευταίες μετρήσεις του Σεπτεμβρίου 2026 (όπως των εταιρειών SWG και Istituto Piepoli) δείχνουν μια ξεκάθαρη τάση: Είναι η τέταρτη πολιτική δύναμη. Προσπερνά τους κυβερνητικούς εταίρους αν τους εξετάσουμε ξεχωριστά, καθώς η Λέγκα φέρεται να έχει πέσει στο 5,7% και το Φόρτσα Ιτάλια στο 7,4%. Στις προηγούμενες εκλογές τα κόμματα αυτά είχαν λάβει:

• Αδέλφια της Ιταλίας (Μελόνι) 26,0% (φέρεται να παραμένει στα ποσοστά της)
• Φόρτσα Ιτάλια (Ταγιάνι) 8,1%
• Λέγκα (Σαλβίνι) 8,8%

Ο Βανάτσι εξέδωσε το 2023 ένα βιβλίο με τίτλο “Ο κόσμος ανάποδα” (Il mondo al contrario) το οποίο κατακρίθηκε ως πολύ ομοφοβικό και ξενοφοβικό, με αποτέλεσμα ο τότε υπουργός Άμυνας να τον παύσει από τα καθήκοντά του και να τεθεί σε διαθεσιμότητα. Ο Ματέο Σαλβίνι άρπαξε την ευκαιρία και τον έβαλε στις ευρωλίστες της Λέγκας το 2024, όπου και εξελέγη πανηγυρικά Ευρωβουλευτής, προτού ανεξαρτητοποιηθεί για να ιδρύσει το δικό του κόμμα, που τάσσεται υπέρ των καλών σχέσεων με την Ρωσία.

Επιτίθεται ανοιχτά στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, στις αμβλώσεις και στα δικαιώματα των μειονοτήτων, υιοθετώντας την ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ. Τηρεί φιλορωσική στάση και τάσσεται κατά του ΝΑΤΟ: Έχει δηλώσει ανοιχτός ακόμα και σε χρηματοδότηση από τη Μόσχα, ή το Πεκίνο. Ζητά να σταματήσει η πολιτική ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να δοθεί βάρος στην υπεράσπιση της εθνικής ταυτότητας των κρατών μελών.

Το πρωτόκολλο περιποίησης (September Protocol) της σειράς The Skin Pharmacist εστιάζει στην εντατική ενυδάτωση, την αποκατάσταση του δερματικού φραγμού και την αντιμετώπιση της αφυδάτωσης, ή των δυσχρωμιών που άφησε το καλοκαίρι, για την επαναφορά της επιδερμίδας από τον Σεπτέμβριο. Το πρωτόκολλο της The Skin Pharmacist συνδυάζει bakuchiol και caffeine, με στόχο μια πιο λεία χωρίς ρυτίδες, ομοιόμορφη και ξεκούραστη όψη της επιδερμίδας.

Όλα τα προϊόντα της σειράς της InterMed είναι σχεδιασμένα με βάση φαρμακευτικά πρότυπα, χρησιμοποιώντας δραστικά συστατικά υψηλής καθαρότητας και αποτελεσματικότητας, με σκοπό την καλύτερη φροντίδα του δέρματος μετά το καλοκαίρι.

Η σειρά The Skin Pharmacist της InterMed

Tο The Skin Pharmacist Age Active Bakuchiol Face Serum είναι ένα εξειδικευμένο προϊόν αντιγήρανσης και επανόρθωσης της επιδερμίδας. Είναι σχεδιασμένο για να προσφέρει τα οφέλη της ρετινόλης, χωρίς τις συνηθισμένες παρενέργειες (όπως κοκκινίλες ή ξεφλούδισμα). Είναι κατάλληλος για όλους τους τύπους δέρματος, ακόμα και για τις πιο ευαίσθητες επιδερμίδες. Τα κύρια συστατικά και τα οφέλη του προϊόντος:

• Μπακουχιόλη (φυσική εναλλακτική της ρετινόλης): Προάγει την παραγωγή κολλαγόνου, λειαίνοντας τα σημάδια γήρανσης, όπωςτις λεπτές γραμμές και τις ρυτίδες, και προσφέρει αντιοξειδωτικά οφέλη χωρίς να προκαλεί ερεθισμούς ή φωτοευαισθησία.
• Νιασιναμίδη (ενεργή μορφή της Βιταμίνης Β3): Συμβάλλει στη μείωση των διεσταλμένων πόρων, εξομαλύνει τον ανομοιόμορφο τόνο του δέρματος, μειώνει τη θαμπάδα, αναπληρώνει τη χαμένη υγρασία και επιταχύνει την εξαφάνιση των κόκκινων κηλίδων.
• Υαλουρονικό Νάτριο (Sodium Hyaluronate): Προσφέρει βαθιά και άμεση ενυδάτωση, «γεμίζει» την επιδερμίδα και ενισχύει τη λείανση της υφής της.
• Πανθενόλη: Καταπραΰνει από τυχόν ερεθισμούς και κλειδώνει την υγρασία στο δέρμα.
• Βιταμίνη C: Προσφέρει αντιοξειδωτική προστασία, φωτοπροστασία, αντιγήρανση και προστασία από την υπέρχρωση με αποτέλεσμα την επίτευξη ομοιόμορφου τόνου και λάμψης στην επιδερμίδα.

ΣΕ 8 ΕΒΔΟΜΆΔΕΣ:

Ορατή μείωση ρυτίδων
70% παρατήρησε μείωση κηλίδων
+21,7% ενυδάτωση

Οδηγίες χρήσης (Βήμα-Βήμα):

• Καθαρισμός: Πλύνετε καλά το πρόσωπό σας με ένα απαλό καθαριστικό.
• Στέγνωμα: Σκουπίστε το δέρμα σας ώστε να είναι τελείως στεγνό.
• Εφαρμογή: Απλώστε λίγες σταγόνες από τον ορό στο πρόσωπο – αποφύγετε την περιοχή των ματιών – και τον λαιμό.
• Κινήσεις: Κάντε απαλό μασάζ με κυκλικές κινήσεις μέχρι να απορροφηθεί πλήρως.
• Ενυδάτωση: Συνεχίστε με την ενυδατική σας κρέμα.

Η The Skin Pharmacist Age Active Bakuchiol Face Cream είναι μια επανορθωτική κρέμα προσώπου (50ml) σχεδιασμένη για την αντιμετώπιση των σημαδιών γήρανσης, των λεπτών γραμμών και των δυσχρωμιών. Κύρια Συστατικά & Δράση:

• Φυσική εναλλακτική της ρετινόλης που μειώνει τις ρυτίδες, ενισχύει το κολλαγόνο και προσφέρει αντιοξειδωτική προστασία χωρίς ερεθισμούς.
• Υαλουρονικό Νάτριο: Ενυδατώνει βαθιά και βελτιώνει την ελαστικότητα και την απαλότητα της επιδερμίδας.
• Πανθενόλη: Καταπραΰνει το δέρμα και ενισχύει τον επιδερμικό φραγμό ενάντια στην απώλεια υγρασίας.
• Οξέα Φρούτων (AHAs): Προσφέρουν ήπια απολέπιση, απομακρύνοντας τα νεκρά κύτταρα και μειώνοντας τις κηλίδες και τις πανάδες.

Οδηγίες χρήσης (Βήμα-Βήμα):

• Καθαρισμός: Πλύνετε καλά το πρόσωπό σας και στεγνώστε το απαλά.
• (Προαιρετικά): Εάν χρησιμοποιείτε κάποιο serum (όπως το αντίστοιχο Bakuchiol Serum της Intermed), εφαρμόστε το πρώτο και αφήστε το να απορροφηθεί.
• Δόση: Πάρτε μια μικρή ποσότητα κρέμας στα δάχτυλά σας.
• Τοποθέτηση: Απλώστε τη στο πρόσωπο και τον λαιμό, αποφεύγοντας την περιοχή των ματιών.
• Μασάζ: Κάντε απαλές, κυκλικές κινήσεις μέχρι η κρέμα να απορροφηθεί εντελώς από το δέρμα.

Το Restore & Renew Caffeine 5% Eye Serum είναι ένας εξειδικευμένος, λεπτόρρευστος ορός ματιών. Έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για την ελαχιστοποίηση των μαύρων κύκλων και του πρηξίματος (σακούλες) στην περιοχή κάτω από τα μάτια. Κύρια Χαρακτηριστικά & Δράση:

• Υδατοδιαλυτή Καφεΐνη: Μειώνει ορατά το πρήξιμο και τις σακούλες, τονώνοντας τη μικροκυκλοφορία του αίματος στην περιοχή.
• EGCG (Επιγαλοκατεχίνη): Κλινικά μελετημένα βιοτεχνολογικά συστατικά από φύλλα τσαγιού και βελανιδιάς, τα οποία καταπολεμούν το μπλε/κόκκινο χρώμα των μαύρων κύκλων.
• Εκχύλισμα λευκών λουλουδιών – κράταιγου & αραβικού γιασεμιού: Αυξάνει τη σύνθεση κολλαγόνου, βελτιώνοντας την όψη της περιοχής των ματιών & μειώνει τη χαλάρωση στο άνω βλέφαρο.
• Μελανίνη & Υαλουρονικό Νάτριο: Προσφέρουν ισχυρή αντιοξειδωτική προστασία ενάντια στην πρόωρη γήρανση και αναπληρώνουν τη χαμένη υγρασία.
• Αντιγήρανση: Αυξάνει τη σύνθεση κολλαγόνου και βοηθά στη μείωση της χαλάρωσης.

ΣΕ 4 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ:

75% Μείωση των σακούλων κάτω από τα μάτια
75% Βελτίωση της όψης των μαύρων κύκλων
90% προτιμούν τη λεπτόρρευστη υφή του ορού

Η σωστή χρήση του The Skin Pharmacist Restore & Renew Caffeine 5% Eye Serum είναι απλή, αλλά απαιτεί απαλές κινήσεις λόγω της ευαίσθητης περιοχής των ματιών.

Οδηγίες χρήσης (Βήμα-Βήμα):

• Ξεκινήστε πάντα με καθαρό και στεγνό πρόσωπο.
• Ποσότητα: Εφαρμόστε 2 με 3 σταγόνες ορού για την περιοχή και των δύο ματιών.
• Τοποθέτηση: Απλώστε τον ορό στην περιοχή κάτω από τα μάτια (στο κόκκαλο της αγγειώδους περιοχής) και στο άνω βλέφαρο.
• Μασάζ: Κάντε απαλό, κυκλικό μασάζ ή ταμποναριστές κινήσεις με τον παράμεσο (το δάχτυλο με τη λιγότερη δύναμη) μέχρι να απορροφηθεί πλήρως το προϊόν.
• Συχνότητα: Χρησιμοποιήστε τον ορό πρωί ή/και βράδυ.

Όλα τα προϊόντα της σειράς της InterMed είναι κατάλληλα για όλους τους τύπους δέρματος, ακόμη και για τις πιο ευαίσθητες επιδερμίδες, είναι μη φαγεσωρογόνα, δερματολογικά ελεγμένα, κατάλληλα για Vegans, ενώ δεν περιέχουν σιλικόνες, οινόπνευμα, ορυκτέλαια και τεχνητές χρωστικές. Το Restore & Renew Caffeine 5% Eye Serum είναι και οφθαλμολογικά ελεγμένο.

Ακολούθησε την InterMed στα Social Media

• Facebook
• Instagram
• YouTube
• TikTok
• LinkedIn

1. Η σύμβαση υποσχόταν κάτι ήδη τελειωμένο

Στις 18 Μαΐου 2023 η Περιφέρεια Θεσσαλίας υπέγραψε δημόσια σύμβαση στην οποία αναγράφεται ότι ο ανάδοχος αναλαμβάνει την εκτέλεση του έργου «εντός τριάντα (30) ημερών από την υπογραφή της». Όπως όλοι γνωρίζουμε όμως, οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί στο πεδίο από την 1η έως την 7η Μαρτίου 2023, δέκα εβδομάδες νωρίτερα.

Η σύμβαση, δηλαδή, έδινε προθεσμία ενός μήνα για κάτι που είχε τελειώσει. Δύο ημέρες πριν την υπογραφή είχε εκδοθεί και Εγγυητική Επιστολή Καλής Εκτέλεσης ύψους 5.760 ευρώ: εγγύηση για την καλή εκτέλεση εργασιών που είχαν ήδη εκτελεστεί. Στις 2 Μαΐου είχε σταλεί πρόσκληση υποβολής προσφορών για υπηρεσίες που είχαν παρασχεθεί τον Μάρτιο. Ας δούμε τη σειρά όπως την καταγράφουν οι ελεγκτές:

• 1-7 Μαρτίου 2023: εκτελούνται οι εργασίες.
• 14 και 28 Μαρτίου: ο Περιφερειάρχης διαβιβάζει προσωπικά, με μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τις αναλυτικές κοστολογήσεις των ιδιωτών προς το Υπουργείο Υποδομών και προς τις υπηρεσίες της Περιφέρειας μαζί με το προτιμολόγιο και το ΑΦΜ της αναδόχου.
• 6 Απριλίου: η ανάδοχος εταιρεία συστήνεται στο ΓΕΜΗ. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχε.
• 11 Απριλίου: η Οικονομική Επιτροπή, ως 88ο θέμα εκτός ημερήσιας διάταξης, εγκρίνει προσφυγή σε διαπραγμάτευση και συγκροτεί επιτροπή.
• 2 Μαΐου: πρόσκληση υποβολής προσφορών.
• 10 Μαΐου: η Αποκεντρωμένη Διοίκηση κρίνει τη διαδικασία νόμιμη.
• 11 Μαΐου: εγκρίνεται η διάθεση πίστωσης 178.560 ευρώ.
• 16 Μαΐου: εγγυητική καλής εκτέλεσης.
• 18 Μαΐου: υπογράφεται η σύμβαση για εργασίες “που θα εκτελεστούν”.
• Ιούλιος 2023: εκκαθάριση και εξόφληση στο ακέραιο.

Όλα αυτά διαδραματίζονται καθώς η Ελλάδα προσπαθούσε να συνέλθει από το σοκ της σύγκρουσης, της ανεπανάληπτης πυρόσφαιρας και πυρκαγιάς, και το γεγονός ότι ακόμη υπάρχουν αγνοούμενοι επιβάτες. Γιατί έγιναν αυτά;

Γιατί είναι προβληματική η εγκύκλιος

Εργασίες που εκτελούνται χωρίς προηγούμενη έγγραφη σύμβαση δεν είναι, νομικά, συμβατική οφειλή. Μετατρέπονται σε αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού (Άρειος Πάγος 180/2023), η οποία τακτοποιείται μόνο με απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου κατόπιν εξονυχιστικού απολογιστικού ελέγχου. Και εδώ ακριβώς είναι το πρόβλημα: H εγκύκλιος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων απαγορεύει ρητά τη χρηματοδότηση δαπανών που προκύπτουν από αδικαιολόγητο πλουτισμό, ενώ το πληροφοριακό σύστημα e-ΠΔΕ δεν διαθέτει καν κατηγορία εκκαθάρισης εξωσυμβατικής οφειλής. Τα πεδία είναι κλειδωμένα· χωρίς ενεργή νομική δέσμευση, η πληρωμή δεν περνάει.

Αν η Περιφέρεια ακολουθούσε τη νόμιμη οδό, τα 178.560 ευρώ θα βάρυναν τον δικό της τακτικό προϋπολογισμό. Ακολουθώντας την άλλη, τα φόρτωσε στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Το συμπέρασμα των ελεγκτών είναι ότι η σύμβαση συντάχθηκε με περιεχόμενο μη ανταποκρινόμενο στα πραγματικά περιστατικά “περί δήθεν μελλοντικής εκτέλεσης”, με μοναδικό σκοπό να εισαχθεί η δαπάνη στο σύστημα ως “συμβατική και επιλέξιμη”, αλλοιώνοντας έτσι τη δημοσιονομική υπόσταση του έργου.

Δεν πρόκειται, επομένως, για γραφειοκρατική αδεξιότητα ούτε για αναδρομική τακτοποίηση από βιασύνη. Πρόκειται για έγγραφο που βεβαιώνει γεγονότα διαφορετικά από τα πραγματικά, προκειμένου να ξεκλειδώσει χρηματοδότηση που ειδάλλως ήταν απαγορευμένη. Όλα αυτά πέρασαν από ολόκληρη αλυσίδα ελέγχου – τεχνική υπηρεσία, επιτροπή, Οικονομική Επιτροπή, Αποκεντρωμένη, εκκαθαριστές – και κανείς δεν [αντι]στάθηκε σε αυτή τη διαδικασία.

2. Η ίδια απόφαση, δύο τιμές: €105 και €400

Ένα άλλο σημείο πέρασε σχεδόν απαρατήρητο. Με μία πράξη, την υπ’ αρ. 512/2023 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής, εγκρίθηκαν πέντε υπο-έργα συνολικού προϋπολογισμού 647.862,80 ευρώ. Στο Υπο-έργο 4, γερανός 30 τόνων κοστολογήθηκε στα 105 ευρώ την ώρα. Στο Υπο-έργο 5, γερανός 30 τόνων κοστολογήθηκε στα 400 ευρώ την ώρα. Ίδιο συμβάν, ίδιες ημερομηνίες, ίδια υπηρεσία, ίδιος φάκελος. Υπερτιμολόγηση 280,95%.

Οι ελεγκτές το διατυπώνουν ως εξής: η ταυτόχρονη έγκριση δύο σαφώς αποκλινουσών τιμών για ταυτόσημο αντικείμενο αποκλείει αντικειμενικά την επίκληση συγγνωστής πλάνης ή άγνοιας της αγοράς. Δεν μπορείς να αγνοείς την τιμή της αγοράς όταν την ψηφίζεις στην ίδια συνεδρίαση. Το ίδιο ισχύει για τα μέλη της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης, που διαπραγματεύονταν παράλληλα και τις δύο προσφορές. Ας σημειωθεί, τέλος, ότι η μέθοδος υπολογισμού της ζημίας επιλέχθηκε συντηρητικά και ευνοεί τον ανάδοχο κατά 19.950 ευρώ. Η πραγματική υπερχρέωση είναι μεγαλύτερη από τα 110.856 ευρώ που αναφέρθηκαν στον Τύπο.

3. Η επιτροπή που “διαπραγματεύτηκε” χωρίς περιθώριο

Τα μέλη της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης βεβαίωσαν εγγράφως στους ελεγκτές ότι «ουδόλως ενεπλάκησαν στον καθορισμό του ύψους της αμοιβής», ότι δεν είχαν «ουδεμία δυνατότητα διαπραγμάτευσης των τιμών» και ότι ο ρόλος τους ήταν «αμιγώς διεκπεραιωτικός και απογυμνωμένος από κάθε αρμοδιότητα».

Οι ελεγκτές δέχονται την περιγραφή και τη στρέφουν εναντίον της διαδικασίας: Η διαπραγμάτευση του άρθρου 32 του ν. 4412/2016 ήταν τεχνητή, μια τυπική προσυπογραφή ήδη παγιωμένων διευθετήσεων. Προσθέτουν, μάλιστα, ένα σημείο συνταγματικής υφής: Η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια της αυτοδιοίκησης καθιστά απαράδεκτη την υποκατάσταση των αποφασιστικών της αρμοδιοτήτων από εξωγενείς υποδείξεις. Η αποδοχή αναδόχου και τιμολογίου που επελέγησαν αλλού δεν συνιστά ελαφρυντικό, αλλά υπαίτια αποποίηση του ελεγκτικού καθήκοντος.

4. Η επιτροπή που “παρέλαβε” χωρίς να δει τίποτα

Ουδέποτε εκδόθηκε απόφαση συγκρότησης Επιτροπής Παραλαβής. Τα ίδια πρόσωπα που είχαν οριστεί για τη διαπραγμάτευση υπέγραψαν και την παραλαβή, κατά παράβαση της αρχής του διαχωρισμού καθηκόντων. Δήλωσαν εγγράφως ότι δεν διενήργησαν φυσική παραλαβή στο πεδίο και υπέγραψαν κείμενα που βεβαίωναν ότι «διαπιστώνουν» την ανταπόκριση στις συμβατικές απαιτήσεις και «προβαίνουν στην οριστική παραλαβή».

Τι πιστοποίησαν; 2.468 ώρες. Από αυτές, 1.680 ώρες εργασίας προσωπικού – δηλαδή έως και 51 εργαζόμενοι σε μία ημέρα – ενώ η σύμβαση προέβλεπε αποκλειστικά μίσθωση τριών γερανοφόρων, με ενιαίο ωριαίο τίμημα που υποτίθεται ότι ενσωμάτωνε κάθε παρελκόμενο κόστος. Είκοσι ώρες αφορούν ημέρες εκτός του συμβατικού χρονοδιαγράμματος. Στον φάκελο δεν υπήρχε ούτε ένα ημερολόγιο εργασιών, ούτε ένα παρουσιολόγιο, ούτε ένα δελτίο κίνησης. Και ένα κοινό ανοικτό φορτηγό Mercedes πιστοποιήθηκε και χρεώθηκε ρητά ως «γερανός».

Η νομική συνέπεια δεν έχει ακουστεί δημοσίως. Κατά πάγια νομολογία (Ολ. Ελ Συν 1781/2018), όποιος υπογράφει πρωτόκολλα παραλαβής χωρίς νόμιμο ορισμό δεν γλιτώνει επειδή δεν ορίστηκε ποτέ: Εξομοιώνεται με δημόσιο υπόλογο και ευθύνεται προσωπικά. Η απουσία της πράξης συγκρότησης, που θα μπορούσε να μοιάζει με άλλοθι, λειτουργεί επιβαρυντικά.

5. “Δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία”

Όταν οι ελεγκτές ζήτησαν ονομαστικές καταστάσεις εργαζομένων, ΑΠΔ του e-ΕΦΚΑ, δεδομένα ταχογράφων και άδειες χειριστών, ο φορέας απάντησε εγγράφως ότι αυτά «δεν προβλέπονται από τη νομοθεσία» και «δεν τηρούνται στην υπηρεσία μας». Η απάντηση αυτή καταρρίπτεται από το πόρισμα: H αρμοδιότητα των οργάνων εκκαθάρισης δεν εξαντλείται σε τυπικό έλεγχο των εγγράφων που προσκομίζει ο ανάδοχος. Έχουν υποχρέωση και αυτοτελή εξουσία να αναζητούν κάθε πρόσφορο στοιχείο για να επαληθεύσουν την ειλικρίνεια της δαπάνης. Η παράλειψη χαρακτηρίζεται ως βαρεία αμέλεια.

Εδώ βρίσκεται η κεντρική παθογένεια: Μια διοικητική κουλτούρα που έχει πείσει τον εαυτό της ότι έλεγχος σημαίνει να ελέγχεις αν υπάρχει το χαρτί, όχι αν αληθεύει.

6. Η αλυσίδα πληρωμής

Η εισήγηση εκκαθάρισης μιας δαπάνης σύνθετης ανατέθηκε σε υπάλληλο ορισμένου χρόνου οκτάμηνης διάρκειας, μέσα σε Τμήμα που λειτουργούσε χωρίς θεσμοθετημένο Προϊστάμενο. Ο Διευθυντής και ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Ταμείου συνυπέγραψαν την Εντολή Πληρωμής, αναπληρώνοντας de facto τη θέση που έλειπε, και βεβαίωσαν τη νομιμότητα δαπάνης υπέρ φορέα που εκείνη τη στιγμή τελούσε υπό αναστολή καταχωρίσεων στο ΓΕΜΗ. Ο Υπόλογος Διαχειριστής προχώρησε στην τελική εκταμίευση.

Και οι ελεγκτές προσθέτουν τη φράση που θα έπρεπε να τοιχοκολληθεί σε κάθε οικονομική υπηρεσία της χώρας: Η υποστελέχωση δεν αίρει τη δημοσιονομική ευθύνη. Το να τοποθετείς προσωρινό προσωπικό χωρίς θεσμική θωράκιση στη θέση-κλειδί ενός ελέγχου υψηλού κινδύνου δεν είναι ατυχία· είναι οργανωτική πλημμέλεια που βαρύνει τη διοίκηση, όχι τον υπάλληλο.

7. Πώς παρακάμφθηκε ο προληπτικός έλεγχος

Το σύνολο των 647.862,80 ευρώ επιμερίστηκε σε πέντε αυτόνομα υπο-έργα. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση έκρινε την απόφαση νόμιμη στηριζόμενη, όπως καταγράφει ρητά η Έκθεση, μεταξύ άλλων στο ότι το ποσό εκάστου υπο-έργου δεν υπερέβαινε το όριο για υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η κατάτμηση απέκλεισε τον προληπτικό έλεγχο, και ο έλεγχος νομιμότητας επικαλέστηκε την απουσία του ως λόγο να μην ανησυχήσει. Αυτό δεν είναι αστοχία δικλίδας· είναι δικλίδα εξουδετερωμένη από τον σχεδιασμό. Σημειώνω επίσης ότι ελέγχθηκε ένα μόνο από τα πέντε υπο-έργα. Τα υπόλοιπα 469.302,80 ευρώ δεν έχουν υποβληθεί στην ίδια εξέταση.

8. Τι σημαίνουν αυτά για την αμαρτωλή σύμβαση

Η Έκθεση προσδιορίζει δημοσιονομικό έλλειμμα 178.560 ευρώ και ουσιαστική ζημία από υπερτιμολόγηση 110.856 ευρώ με ΦΠΑ. Τα ποσά όμως δεν είναι το μέτρο της ζημίας. Αυτό που περιγράφεται στο πόρισμα είναι μια διαρκής δυσλειτουργία και δυσνομία: Kανόνες που υπάρχουν, διαδικασίες που τηρούνται κατά τύπο, υπογραφές στη σωστή σειρά, και έκβαση ακριβώς αντίθετη από τον σκοπό του συστήματος.

Ο φάκελος είναι πλήρης, ο έλεγχος δεν έγινε ποτέ. Και επειδή δεν έγινε, δεν μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί σε μια υπόθεση, όπου το αντικείμενο των εργασιών ήταν ο χειρισμός των συντριμμιών ενός δυστυχήματος με πενήντα επτά νεκρούς, υπολείμματα νεκρών που πετάχτηκαν σαν σκουπίδια και καταστροφή τεκμηρίων.

Τι οφείλει να ακολουθήσει

Καταλογισμός από το Ελεγκτικό Συνέδριο, αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, στα πρόσωπα που αποφάσισαν, εισηγήθηκαν, παρέλαβαν, εκκαθάρισαν και εκταμίευσαν – όχι αφηρημένα στον φορέα. Πειθαρχική διερεύνηση, ανεξάρτητη από την ποινική. Επέκταση του ελέγχου στα υπόλοιπα τέσσερα υποέργα. Και τρεις δομικές διορθώσεις που δεν κοστίζουν σχεδόν τίποτα: Ρητή απαγόρευση ταύτισης οργάνων διαπραγμάτευσης και παραλαβής· υποχρεωτική ψηφιακή τεκμηρίωση  (π.χ., ταχογράφοι, γεωαναφορά, φωτογραφικό υλικό) για κάθε κατεπείγουσα ανάθεση ανεξαρτήτως ποσού και λειτουργική κατηγορία εξωσυμβατικής τακτοποίησης στο e-ΠΔΕ.

Ας τονίσουμε αυτό το τελευταίο. Όταν το σύστημα δεν προσφέρει νόμιμο τρόπο να πληρωθεί μια πραγματική, κατεπείγουσα ανάγκη, παράγεται κίνητρο για ψευδή τεκμηρίωση. Η δυσνομία δεν είναι πάντοτε προϊόν κακοπιστίας· μπορεί επίσης να είναι προϊόν κακού σχεδιασμού που η κακοπιστία απλώς εκμεταλλεύεται. Η ευνομία είναι υποδομή: Επόπτες, ημερολόγια, ταχογράφοι, ανεξάρτητες παραλαβές και συστήματα που επιτρέπουν στην αλήθεια να καταγραφεί.

Αλλά στην υπόθεση των Τεμπών η αλήθεια δεν βρίσκεται μόνο στα έγγραφα. Βρίσκεται και σε όσους παρευρέθηκαν, συμμετείχαν, υπέγραψαν, εισηγήθηκαν, ενέκριναν, παρέλαβαν ή εκτέλεσαν. Το πόρισμα άνοιξε ένα παράθυρο. Η πλήρης εικόνα θα προκύψει μόνο εάν όσοι γνωρίζουν τι συνέβη μιλήσουν με πληρότητα και ειλικρίνεια. Οι οικογένειες των θυμάτων, επιβάτες, η δικαιοσύνη και η κοινωνία δικαιούνται την πλήρη αλήθεια. Και όσοι την γνωρίζουν έχουν πλέον καθήκον να τη πουν.

Στο ετήσιο επίσημο ενημερωτικό δελτίο που εκδίδει ο ΟΔΔΗΧ-Investor Relations (στην ενότητα Portfolio Risk Parameters και Financial Derivatives), εμφανίζονται αναλυτικά τα στοιχεία των παραγώγων. Στις εκθέσεις αυτές αποτυπώνεται ότι το ονομαστικό ύψος (notional amount) των swaps παραμένει σταθερό (στα επίπεδα των 35+ δισ. ευρώ συνολικά), παρά τη μείωση του ονομαστικού υπολοίπου των δανείων GLF. Τα συμβόλαια swaps καταγράφονται νομικά ως αυτοτελή προϊόντα (confirmations) με προκαθορισμένη λήξη το 2041, ανεξάρτητα από τις πρόωρες πληρωμές κεφαλαίου των υποκείμενων διμερών δανείων.

Στις επίσημες τριμηνιαίες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Post-Programme Surveillance Reports) και του ESM, οι Ευρωπαίοι τεχνοκράτες αναλύουν τη δομή του ελληνικού χρέους. Στις αναλύσεις βιωσιμότητας χρέους (Debt Sustainability Analysis – DSA), οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναφέρουν ρητά ότι η Ελλάδα διατηρεί «υπερ-αντιστάθμιση» (temporary overhedging). Καταγράφεται δε ότι η μείωση του κυμαινόμενου χρέους (μέσω των πρόωρων αποπληρωμών) αφήνει άθικτα τα swaps, τα οποία συνεχίζουν να παράγουν θετικές ταμειακές ροές (net interest inflows) λόγω της διαφοράς του Euribor με το κλειδωμένο σταθερό επιτόκιο, μειώνοντας το τελικό ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης.

Στον ετήσιο Κρατικό Προϋπολογισμό που ψηφίζεται στη Βουλή, στην ενότητα των δαπανών για την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους, οι ροές αυτές αποτυπώνονται καθαρά. Τα έσοδα/κέρδη που εισπράττει το Ελληνικό Δημόσιο από τις 18 διεθνείς τράπεζες CSA εγγράφονται κανονικά στο σκέλος των συμψηφιστικών τόκων (net interest swap settlements).

Αν τα swaps είχαν “σπάσει” κατά την αποπληρωμή των δανείων, οι ροές αυτές θα είχαν μηδενιστεί και το κράτος θα είχε καταγράψει έκτακτο κόστος πρόωρου τερματισμού (unwind cost), κάτι που δεν αποτυπώνεται πουθενά στα επίσημα κρατικά βιβλία. Συνεπώς η όλη κριτική για το timing ήταν λανθασμένη, εν τοις πράγμασι, μιας και o ΟΔΔΗΧ δεν έσπασε τα Swaps. Η αναγνώριση ενός λάθους και η διόρθωσή του είναι ο απαραίτητος κρίκος τουλάχιστον στην επιστήμη…

Ακολούθησαν εξεγέρσεις, περίπου δέκα θάνατοι διαδηλωτών, και τελικά η απόσυρσή του. Στο διοικητικό συμβούλιο της Bechtel εκείνη την εποχή κάθονταν πρώην αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης, ανάμεσά τους ο George Shultz και ο Caspar Weinberger, δηλαδή το ίδιο μοτίβο “περιστρεφόμενης πόρτας” που θα συναντήσουμε ξανά και ξανά σε αυτή τη σειρά άρθρων.

Ποιος κατέχει τη βροχή; 

Η Ελλάδα, απρόθυμα αλλά υποχρεωμένη από τα μνημόνια, σύρεται τώρα να προχωρήσει στην ιδιωτικοποίηση του νερού, για να βιώσει ενδεχόμενα μια κατάσταση αλά Βολιβία, αλλά και τις σχετικές αποτυχίες σε Γαλλία και Αγγλία, που δεν παραδειγματίζουν. Η Γαλλία, η χώρα των δύο μεγαλύτερων εταιρειών νερού στον πλανήτη (Veolia και Suez) έγινε τελικά και το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτυχίας του ίδιου μοντέλου.

Στη Grenoble, το σκάνδαλο διαφθοράς γύρω από την ιδιωτικοποίηση του νερού οδήγησε τον δήμαρχο της πόλης στη φυλακή, και γαλλικό δικαστήριο κήρυξε την ίδια την ιδιωτικοποίηση παράνομη. Στο Παρίσι, όταν οι συμβάσεις με Veolia και Suez έληξαν το 2010 μετά από 25 χρόνια, ο δήμος επέλεξε να μην τις ανανεώσει και αυτή η επιστροφή σε δημόσια διαχείριση έφερε αμέσως 15% εξοικονόμηση τον πρώτο χρόνο και μείωση των τιμολογίων κατά 8%, αποδεικνύοντας πως οι ιδιωτικές εταιρείες αποκόμιζαν κέρδη πολύ πέρα από το κόστος λειτουργίας.

Στη Βρετανία, η ιστορία είναι ακόμη πιο ακραία. Όταν η Margaret Thatcher ιδιωτικοποίησε το αγγλικό δίκτυο ύδρευσης το 1989, οι εταιρείες παρέλαβαν το δίκτυο χωρίς κανένα χρέος. Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα, η Thames Water, η μεγαλύτερη εταιρεία ύδρευσης της χώρας, με 15 εκατομμύρια πελάτες, έχει συσσωρεύσει χρέος 14 δισεκατομμυρίων λιρών, έχει μοιράσει 72 δισεκατομμύρια λίρες σε μερίσματα από την ιδιωτικοποίηση και μετά, και έριξε ανεπεξέργαστα λύματα σε ποτάμια πάνω από 370.000 φορές μόνο το 2021. Το 2025 βρισκόταν στα πρόθυρα αναγκαστικής κρατικοποίησης.

Τι δείχνει η ιστορία της Κοτσαμπάμπα

Η ιστορία της Κοτσαμπάμπα δεν είναι ακρότητα. Είναι το πιο ακραίο, πιο κατανοητό σύμπτωμα ενός φαινομένου που περιγράφεται πλέον με έναν συγκεκριμένο όρο: Εταιρειοκρατία (corporatocracy), δηλαδή η διογκούμενη συγκέντρωση δύναμης στα χέρια επιχειρήσεων, η μεταμόρφωση της ίδιας της επιχείρησης σε κοινωνικό θεσμό, μια ψευδο-εξουσία που κυριαρχεί πάνω σε κοινωνίες και κράτη με τη στήριξη τραπεζών, ελίτ και κυβερνήσεων που λειτουργούν, ουσιαστικά, ως αχυράνθρωποι.

Αξίζει να θυμηθούμε πόσο πρόσφατη είναι αυτή η ισχύς σε ιστορικούς όρους. Έως τις αρχές του 18ου αιώνα, η ίδρυση εταιρείας ως νομικού προσώπου απαγορευόταν με ποινή φυλάκισης σε χώρες όπως η Βρετανία. Η κοινωνία τότε αντιμετώπιζε την ιδέα μιας “τεχνητής οντότητας” με δικά της δικαιώματα σαν κάτι επικίνδυνο, όχι σαν κάτι αυτονόητο.

Μέχρι το 2000, η εικόνα είχε αντιστραφεί πλήρως: Από τις εκατό μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη, οι 51 ήταν πλέον εταιρείες, όχι κράτη (τα στοιχεία του 2018 δείχνουν 69 επιχειρήσεις και 31 κράτη!), μια σύγκριση που κι αν μεθοδολογικά έχει κάποιες αδυναμίες επειδή συγκρίνει τζίρο με ΑΕΠ, παραμένει εντυπωσιακή ένδειξη κλίμακας.

Μασκ και Εταιρειοκρατία

Στο πρώτο μέρος αυτής της σειράς περιγράψαμε τη δομική ασυμμετρία ως χάσμα ανάμεσα σε γρήγορα συστήματα εξουσίας και αργούς δημοκρατικούς θεσμούς — ένα χάσμα που η τεχνολογία, όπως είδαμε εκεί, λειτουργεί σαν επιταχυντής, διευρύνοντάς το ολοένα πιο γρήγορα. Η επιχείρηση δεν είναι απλώς ένα ακόμη παράδειγμα αυτού του χάσματος, αλλά είναι, από την ίδια της τη νομική κατασκευή, ο πιο τέλεια προσαρμοσμένος οργανισμός για να το εκμεταλλευτεί. Ένα διοικητικό συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει σε μία συνεδρίαση ό,τι ένα κοινοβούλιο χρειάζεται μήνες διαβούλευσης για να νομοθετήσει.

Το πιο ακραίο σύγχρονο παράδειγμα αυτής της ασυμμετρίας δεν είναι πλέον θεωρητικό. Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 και έπληξε σοβαρά τις υποδομές επικοινωνιών της χώρας, η ουκρανική άμυνα στηρίχθηκε σε κρίσιμο βαθμό στο δίκτυο δορυφόρων Starlink της SpaceX, ιδιοκτησίας ενός και μόνο ανθρώπου, του Ίλον Μασκ (Elon Musk). Τον Σεπτέμβριο του 2023, ο βιογράφος του Walter Isaacson αποκάλυψε στο βιβλίο “Elon Musk” ότι ο ίδιος ο Μασκ είχε αρνηθεί να ενεργοποιήσει την κάλυψη Starlink πάνω από την Κριμαία, ματαιώνοντας μια σχεδιαζόμενη ουκρανική επίθεση με υποβρύχια drones εναντίον του ρωσικού στόλου στη Σεβαστούπολη· ο ίδιος ο Musk επιβεβαίωσε δημόσια το γεγονός, επικαλούμενος φόβο πυρηνικής κλιμάκωσης.

Ένα ευρωπαϊκό κράτος σε πόλεμο χρειάστηκε, ουσιαστικά, την άδεια ενός ιδιώτη για να αμυνθεί· ο ίδιος ιδιώτης ελέγχει παράλληλα και το X, ένα από τα κεντρικά κανάλια δημόσιου διαλόγου στον δυτικό κόσμο. Δύσκολα βρίσκεται καθαρότερη εικόνα του πόσο έχει μετατοπιστεί η κυριαρχία από τα κράτη προς τις επιχειρήσεις, ή του πόσο ρευστό μπορεί να γίνει το όριο ανάμεσα σε εταιρική εξουσία και εθνική άμυνα

Ιδιωτικοποιείται και το νερό της βροχής!

Έτσι πλέον, έφτασαν να ιδιωτικοποιούν το νερό της βροχής για να μην μπορούν να το συλλέγουν οι φτωχοί με τις κατσαρόλες τους, εμπορεύονται το ανθρώπινο DNA, πατεντάρουν γενετικό υλικό της φύσης που είναι κληρονομιά της ανθρωπότητας, ξεπουλούν τα προσωπικά μας δεδομένα με ασύλληπτα κέρδη, μολύνουν το περιβάλλον σε τέτοιο βαθμό που επηρεάζουν και τροποποιούν το γενετικό υλικό των ανθρώπων (λόγου χάριν, θηλυκοποίηση εμβρύων σε πόλεις κοντά στα εργοστάσια δισφαινόλης Α/BPA, υλικό για τα πλαστικά αυτοκινήτων)…

Υιοθετούν “αυτοκτονικό μάνατζμεντ” που οδηγεί σε δεκάδες αυτοκτονίες στελεχών (λόγου χάριν, FranceTelecom/Orange), ληστεύουν χρήματα φορολογουμένων για να διασωθούν από την κρίση (πχ Goldman Sachs, MS, JPM), τα οποία εντέλει δίνουν ως μπόνους στα golden boys, απαιτούν και πετυχαίνουν μηδενικούς φόρους, δείχνουν μια έντονη ψυχοπαθητική συμπεριφορά και τόσα άλλα. (Περισσότερα και στο βιβλίο μου “Σιωπηλός Καινούργιος Κόσμος”).

Η οικονομολόγος Noreena Hertz, στο “The Silent Takeover” (2001), υποστηρίζει ότι η σημερινή κυριαρχία των επιχειρήσεων δεν προέκυψε τυχαία, αλλά μέσα από συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα και εντοπίζει πέντε βασικούς παράγοντες πίσω από αυτή τη μετατόπιση εξουσίας. Πρώτον, τη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία που επέβαλαν πολιτικοί, όπως η Θάτσερ και ο Ρέιγκαν τη δεκαετία του ’80, με δόγμα τις απόλυτα ελεύθερες αγορές.

Δεύτερον, την απορρύθμιση της διασυνοριακής κίνησης κεφαλαίων, που επέτρεψε στις πολυεθνικές να δρουν ουσιαστικά ανεξέλεγκτα. Τρίτον, την εκτεταμένη ιδιωτικοποίηση δημόσιων υποδομών, υγείας και εκπαίδευσης, που αφαίρεσε από το κράτος τον έλεγχο βασικών αγαθών. Τέταρτον, τον “εταιρικό εκβιασμό”, δηλαδή η απειλή μεταφοράς εργοστασίων και κεφαλαίων σε χώρες με χαμηλότερη φορολογία αναγκάζει τις κυβερνήσεις να υποχωρούν. Πέμπτον, τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων μέσω εταιρικών δωρεών και λόμπινγκ, που μετατρέπει το κράτος σε υπηρέτη εταιρικών συμφερόντων αντί για ρυθμιστή τους.

Ανάγκη για τιθάσευση των πολυεθνικών

Είναι πλέον καιρός η κοινωνία και οι κυβερνήσεις να διαμορφώσουν ένα νέο πλαίσιο εμπορίου και λειτουργίας των πολυεθνικών/μεγάλων εταιρειών που, μεταξύ άλλων, να προβλέπει: Φορολογική εναρμόνιση (λόγου χάριν, τέλος στο λεγόμενο “φόρο της αγαπητικιάς” 0,05% του Λουξεμβούργου), μίνιμουμ φορολογία επί των κερδών (λόγου χάριν, δεν είναι δυνατόν η Amazon με κέρδη 11 δισ. το 2018 να αποδίδει μηδενικούς φόρους), απόλυτη διαφάνεια ή/και δημοψηφίσματα για έγκριση εμπορικών συμφωνιών (βλ. TTIP), επανισχυροποίηση της “άδειας λειτουργίας”.

Λόγου χάριν, για μια μύγα οι υπηρεσίες αφαιρούν την άδεια από ένα εστιατόριο), αλλά αφήνουν να λειτουργεί ένα εργοστάσιο που μολύνει και σκοτώνει εκατοντάδες κατοίκους! Χρειάζεται αυστηρός έλεγχος από τις κρατικές υπηρεσίες στις υποβαλλόμενες ετήσιες εκθέσεις απολογισμού που θα πρέπει να υποβάλλονται υποχρεωτικά να καλύπτουν τέσσερις περιοχές αποτελεσμάτων (λόγου χάριν, οικονομικά/ισολογισμοί, κοινωνία, περιβάλλον, υγεία), υποχρεωτική διάσπαση γιγαντωμένων εταιρειών σε μικρότερες για αποκατάσταση υγιούς ανταγωνισμού (λόγου χάριν, η υποχρεωτική διάσπαση της Google σε μικρότερες, όπως το 1982 με τη διάσπαση της AT&T σε επτά μικρότερες “Baby Bells”), για τις τράπεζες/funds, κλπ…

Χρειάζεται επίσης η εισαγωγή του λεγόμενου φόρου FTT (ή φόρου Tobin) για περιορισμό της καζινοοικονομίας με τη μεταφορά κερδοσκοπικών κεφαλαίων της μιας βραδιάς που συνήθως έχουν και πολιτικά κίνητρα, διατήρηση μετοχών από το κράτος σε εταιρείες που διασώζει με χρήματα των φορολογουμένων και πώλησή τους μετά την εξυγίανση, δήλωση σε ανεξάρτητη αρχή προσωπικών δεδομένων/Big Data από τις εταιρείες που τα εκμεταλλεύονται εμπορικά, αποζημίωση και πληρωμή με ψηφιακό νόμισμα πολιτών που χρησιμοποιούνται τα δεδομένα τους (λόγου χάριν, ως πνευματικά δικαιώματα).

Προσθέτουμε, αυστηρές ποινές για διεφθαρμένα στελέχη (λόγου χάριν, φυλακή για τους τραπεζίτες, όπως πχ στην Ισλανδία), ακραία αυστηροποίηση ή/και απαγόρευση μετακίνησης στελεχών της διοίκησης/θεσμών μέσα από τη λειτουργία “revolving door” (πχ περίπτωση Barroso που από την ηγεσία της ΕΕ πήγε πρόεδρος της Goldman Sachs που υποτίθεται ότι έλεγχε για ατασθαλίες!), αυστηρό πλαίσιο ελέγχου στον χώρο Τεχνητής Νοημοσύνης/AI, γενετικής μηχανικής, χειραγώγησης για υφαρπαγή ψήφου και αλλοίωση δημοκρατικής βούλησης πολιτών (πχ σκάνδαλο Cambridge Analytica), κ.ά.

Εταιρειοκρατία και απληστία

Η μεγάλη πρόκληση, βέβαια, δεν έγκειται στη δύναμη των επιχειρήσεων, ούτε στην απληστία τους· Και οι δύο υπήρχαν ανέκαθεν, χαρακτηριστικά του καπιταλισμού από πάντα. Από τους Μεδίκους και τον Jakob Fugger έως τον Rockefeller και τις σημερινές ψηφιακές πλατφόρμες, η οικονομική ισχύς επιδίωκε πάντοτε να διευρύνει την επιρροή της. Αυτό που πραγματικά άλλαξε ήταν η σχέση των επιχειρήσεων με τους θεσμούς που όφειλαν να τις ελέγχουν.

Η πραγματικά μεγαλύτερη αλλαγή των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών είναι ο πολλαπλασιαστής ταχύτητας που δημιούργησαν η παγκοσμιοποίηση και η ψηφιακή επανάσταση. Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία, η ταχύτητα εξέλιξης της οικονομίας, της τεχνολογίας και των αγορών υπερέβη την ταχύτητα προσαρμογής των δημοκρατικών θεσμών. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία ενός συνεχώς διευρυνόμενου κενού διακυβέρνησης. Και η φύση δεν ανέχεται το κενό. Ούτε τα κοινωνικά συστήματα.

Όταν ένας θεσμός δεν μπορεί πλέον να επιτελέσει αποτελεσματικά μια λειτουργία, κάποιος άλλος οργανισμός θα την αναλάβει, απλώς επειδή μπορεί να ανταποκριθεί ταχύτερα. Έτσι, λειτουργίες που άλλοτε αποτελούσαν αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους μεταφέρονται σταδιακά σε ιδιωτικούς οργανισμούς – ο Κόλιν Κράουτς/Post-Democracy, αναφέρει σχετικά ότι στη Βρετανία το κράτος για να αποφασίσει ένα υγιεινό μενού για παιδιά του νηπιαγωγείου και δημοτικού, συμβουλεύτηκε την μεγαλύτερη εταιρεία ταχυφαγείων του κόσμου!

Το ίδιο συμβαίνει με την διαχείριση της πληροφορίας, οι ψηφιακές ταυτότητες, οι πληρωμές, η αποθήκευση δεδομένων, η επικοινωνία, ακόμη και η ανάπτυξη τεχνολογιών στρατηγικής σημασίας, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, δεδομένα υγείας πολιτών (πχ περίπτωση Palantir σε Ελλάδα).

Η πραγματική πρόκληση, ίσως, είναι λιγότερο να περιοριστεί η αγορά και περισσότερο να ανασχεδιαστεί η δημοκρατία, ώστε να μπορεί να ασκεί αποτελεσματική κυριαρχία σε έναν κόσμο όπου το κεφάλαιο, η πληροφορία και η τεχνολογία κινούνται με εκθετικούς ρυθμούς. Και φυσικά στην πρώτη γραμμή στον αγώνα για τιθάσευση της εταιρειοκρατίας πρέπει να βρεθούν οι νέοι, ως φυσικοί υπερασπιστές της δημοκρατίας, που θα πρέπει με κάθε διαθέσιμο εργαλείο να αγωνιστούν, πχ Καταναλωτικό Ακτιβισμό (πχ μποϊκοτάζ ή επιβράβευση εταιρειών), Κινήματα Διαμαρτυρίας, Πρωτοβουλίες Αμεσοδημοκρατίας, κ.ά.

Η τεχνολογία και εδώ μπορεί να βοηθήσει τον πολίτη να πάρει τον έλεγχο των πραγμάτων στα χέρια του μέσα, πχ από την αμεσοδημοκρατία, και να έρθει πιο κοντά στις σημαντικές δημόσιες αποφάσεις – βήματα έχουν ήδη γίνει σε διάφορες χώρες, όπως πχ στην Ισλανδία.

Εκεί οι πολίτες με κλήρωση ανέλαβαν τη διαμόρφωση ενός νέου συντάγματος μετά την οικονομική κρίση του 2008 και μια σειρά άλλων ενεργειών, και έτσι οδήγησαν τους τραπεζίτες στη φυλακή (συνολικά 36 τραπεζίτες καταδικάστηκαν σε 96 χρόνια φυλάκισης), αλλά οδήγησαν και στη δικαιοσύνη τον τότε πρωθυπουργό της χώρας Geir Haarde, που δικάστηκε και βρέθηκε ένοχος. Πρόκειται για την πρώτη χώρα που, ως αποτέλεσμα της κρίσης του 2008, καταδίκασε τον πρωθυπουργό της. Ελλάδα ακούς;

Αμέ! Ακόμα δεν μπορεί να καταπιεί ότι έγινε πρωθυπουργός ο Κούλης που τον σφαλιάριζε μικρό και δεν έγινε αυτή, η αγαπημένη του μπαμπά της!

Το φυσάει και δεν κρυώνει! Έλα, όμως, που η ίδια τα… σκάτωσε και αντί για πρωθυπουργιλίκι βρέθηκε τώρα να παρακαλάει τον Κούλη να την βάλει στο Επικρατείας κι αυτός ο άκαρδος να μην ενδίδει!

Θα μου πείτε, τι να κάνει και αυτός με τα οικογενειακά βάρη! Άσε που έχει και τη Μαρέβα, η οποία δεν μπορεί ούτε να μυρίσει την κουνιαδούλα!

Έτσι και ο Ντόρα αποφάσισε να το ρίξει στο… αντάρτικο! Τώρα την έπεσε στους υπουργούς. Την περασμένη βδομάδα, την είχε πέσει στο Μαρινάκη τον εκπρόσωπο που θέλει να τσεκουρώσει το επίδομα ανεργίας!

Και για να μην το κουράζω, η Ντόρα μας δεν χάνει ευκαιρία να ρίχνει τα βέλη της, ελπίζοντας ότι θα κάνει το αδελφάκι της να ενδώσει και να καβατζώσει το Επικρατείας!

Θα μου πείτε, αφού σώνει και καλά θέλει να παραμείνει στη Βουλή κι ας έχει περάσει το όριο συνταξιοδότησης, γιατί δεν ξανακατεβαίνει στα Χανιά, όπως την τελευταία φορά;

Ελά, όμως, που την έχουνε βαρεθεί και οι Χανιώτες! Από ό,τι μου λένε, φαίνεται ότι στην προτίμηση των γαλάζιων στο νομό έχει πάρει προβάδισμα η υφυπουργός Μετανάστευσης, Σέβη Βολουδάκη.

Και με τη ΝΔ να έχει πάρει για καλά την εκλογική κατηφόρα, είναι πολύ δύσκολο να βγάλει δυο βουλευτές στην τετραεδρική των Χανίων!

Γι’ αυτό σας λέω ότι έχει φαγωθεί για το Επικρατείας! Το καταλαβαίνω το κορίτσι και γι’ αυτό της έχω λύση: Κατέβα ρε Ντόρα με το… κόμμα του Σαμαρά για να μάθει ο Κούλης να σου κάνει νούμερα!

Από το 2023 έως σήμερα, 273 γυναίκες έχουν συμμετάσχει στο πρόγραμμα, λαμβάνοντας κατάρτιση σε κλάδους όπου παρατηρείται σημαντική ζήτηση για εργατικό δυναμικό στην Ελλάδα, όπως ο τουρισμός, η φιλοξενία και η εστίαση. Παράλληλα, σχεδόν μία στις τρεις συμμετέχουσες βρήκε εργασία μέσα στους πρώτους έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής της, κάτι που αναδεικνύει τον ουσιαστικό αντίκτυπο του προγράμματος στη ζωή των γυναικών και των οικογενειών τους.

Οι αιτήσεις για τον νέο κύκλο θα είναι ανοιχτές από τις 21 Σεπτεμβρίου έως τις 11 Οκτωβρίου 2026.

Για περισσότερες πληροφορίες και υποβολή αιτήσεων, οι ενδιαφερόμενες μπορούν να απευθύνονται:

• Στη ΜΕΤΑδραση για τις ειδικότητες Βοηθού Κουζίνας και Υπαλλήλου Ξενοδοχείου
• Στην International Women’s Coffee Alliance (IWCA) για την ειδικότητα Barista / Coffee Expert