Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενώ ήταν «συγκυβερνήτης στο αεροπλάνο τώρα έγινε επιβάτης και υποβιβάστηκε από ισότιμο εταίρο σε ένα επίπεδο που μοιάζει περισσότερο με υπεργολάβο του αμερικανικού στρατού». Το άρθρο σχολιάζει ότι αυτό ήταν ταπεινωτικό πλήγμα για τον Νετανιάχου, ο οποίος φέτος θα αντιμετωπίσει μια δύσκολη μάχη για να επανεκλεγεί.

Είναι σαφές πως μια πολιτική δύναμη δεν κρίνεται από την παρουσία της τις τελευταίες εβδομάδες, μήνες, αλλά διαχρονικά. Ένας νέος κομματικός σχηματισμός μπορεί να μην κουβαλά “αμαρτίες” από το παρελθόν, αλλά όταν συμπεριφέρεται όπως οι παλιοί, τότε μπαίνει στην ίδια εξίσωση. Κυρίως όταν οι πρωταγωνιστές είναι κομμάτι του κομματικού συστήματος και του βαθέος κράτους. Ο καρεκλοκένταυρος, όποιο κομματικό μανδύα και να αλλάξει, ο έρωτας του με την καρέκλα δεν κρύβεται (αυτό αφορά τις μεταγραφές από κόμμα σε κόμμα, από έδρανο σε έδρανο). Και τούτος ο… έρωτας είναι παθογένεια.

Πόσο αλήθεια, σε αυτήν την προεκλογική περίοδο, τα κόμματα έχουν αφουγκρασθεί τους πολίτες; Ξέρουν τι χρειάζονται; Νομίζουν ότι κερδίζουν όταν προσπαθούν να χαϊδεύσουν τα αυτιά των ψηφοφόρων με ό,τι νομίζουν ότι μπορεί να τους προσελκύσουν; Τι κερδίζουν εκείνοι που με τη ρητορική τους ενισχύουν το τσουβάλιασμα κι ας είναι και οι ίδιοι σε αυτό, στο τσουβάλι;

Όλοι το ίδιο είναι;

Σε αυτήν την προεκλογική περίοδο, η τοξικότητα, είτε ήταν επιλογή είτε προέκυψε, έβλαψε και επηρεάζει αρνητικά όσους πολιτικά σκέφτονται. Κυριάρχησε ο ισοπεδωτισμός. Ένας ισοπεδωτισμός, που συστηματικά και εμμονικά επιχειρήθηκε να κυριαρχήσει και σε μεγάλο βαθμό τούτο επιτεύχθηκε. Επιχειρήθηκε να “περάσει” πως όλοι είναι… κλέφτες εκτός από εκείνον που καταγγέλλει. Εκτός από εκείνο που δεν δέχεται να κρίνεται ποτέ. Και η γίδα στην πλάτη, ποιανού είναι; Του γείτονα;

Αν επικρατήσει το αφήγημα πως όλοι είναι κλέφτες, τότε θα διαφύγει και ο κλέφτης. Θα κρυφτεί ανάμεσα στους υπόλοιπους, πίσω από το “όλοι το ίδιο είναι”. Με αυτήν τη λογική, τι προέχει; Να διαπιστώσουμε ποιανού τα σκουπίδια βρωμάνε περισσότερο και ποιανού τα σκάνδαλα είναι σοβαρότερα από τον άλλο; Ή να γίνει κάθαρση;

Βρισκόμαστε σε μια περίοδο κατά την οποία ενόψει και των βουλευτικών εκλογών, βολεύει τις αντιμαχόμενες πλευρές να βγάζει η μια πλευρά τα άπλυτα της άλλης στη δημοσιότητα. Κι αυτό, εάν όντως υπάρχουν άπλυτα, καλώς βγαίνουν, εάν όμως είναι μυθοπλασίες, όπως εσχάτως η γνωστή υπόθεση, τότε τι επιτυγχάνεται; Να μην γίνεται τίποτε επί της ουσίας. Οι μυθοπλασίες εξουδετερώνουν και τις σοβαρές υποθέσεις.

Σε μια κοινωνία που βρίσκεται σε κομβικό σημείο, πέρασε από αλλεπάλληλες κρίσεις, έχει ανοικτή την πληγή της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής, οι επιλογές του “μη χείρον” δεν είναι λύση. Ούτε το άγνωστο. Ούτε προφανώς και το δοκιμασμένο που επιβεβαιωμένα απέτυχε. Εάν η αποτυχία και τα αδιέξοδα γίνουν συνήθεια, τούτο θα είναι τραγικό.

Τι θα μείνει από αυτήν την προεκλογική περίοδο;

Η κοινωνία θέλει προτάσεις. Η κοινωνία θέλει λύσεις, που δεν συζητούνται. Οι παλιοί κούρασαν και εκ του αποτελέσματος απέτυχαν. Οι νέοι δεν πείθουν όσο… διασκεδαστικοί και να είναι. Το πρόβλημα είναι πως δεν υπάρχει σε αυτήν τη χώρα το αίσθημα της ατομικής και συλλογικής ευθύνης. Χάνεται στην ιντερνετική βαβούρα στήνοντας λαϊκά δικαστήρια, που είναι εν πολλοίς, πεδία εκτόνωσης.

Σε αυτήν την προεκλογική έχουμε πολλά παρακολουθήσει. Ακούσαμε, εκνευριστήκαμε, ενοχληθήκαμε, αλλά και ενθαρρυνθήκαμε. Γιατί υπάρχουν και σοβαρές φωνές. Αυτό το οποίο, ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι πως το καραγκιοζλίκι δεν συνιστά πολιτική επιλογή. Για να καταστεί, όμως, το καραγκιοζλίκι “επιλογή”, κάποιοι έστρωσαν χαλί.

Ο μαρμάρινος Κανάρης από το Σύνταγμα

Δέκα χρόνια πριν από το ποίημα αυτό, το 1876, ο Τηνιακός γλύπτης Λάζαρος Φυτάλης (1831-1909) είχε λαξεύσει στο μάρμαρο τον ανδριάντα του πυρπολητή. Τον απεικόνιζε νέον, όρθιο, ρωμαλέο, ατρόμητο, μπροστά σε βάρκα, με δαυλό στο δεξί χέρι και με προτεταμένο το αριστερό του. Φαίνεται έτοιμος να ορμήσει στον αιγυπτιακό στόλο. Θαυμαστή η κατεργασία του μαρμάρου στη φυσιογνωμία της μορφής και στην πτυχολογία της βράκας. Δυστυχώς έχει αποκοπεί ο δαυλός στο δεξί χέρι του και έχει φθαρεί το αριστερό του.

Όπως σημειώνει ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου (1877-1940) στην εφημερίδα “Ελεύθερον Βήμα”, στις 25 Μαρτίου 1937, ο Φυτάλης απέδωσε τον Κανάρη ελεύθερα, χωρίς να βασίζεται στην πραγματικότητα, καθώς Αθηναίος που τον είχε δει βεβαίωνε ότι ο πυρπολητής ήταν χτισμένος από κόκκαλα!

Ο ανδριάντας του Κανάρη κοσμούσε από τη δεκαετία του 1890 την αυλή πολυτελούς μεγάρου που βρισκόταν στην Πλατεία Συντάγματος, στη γωνία της λεωφόρου Αμαλίας με την οδό Όθωνος, γκρεμισμένου από το 1956. Το μέγαρο, σχεδιασμένο το 1870, ανήκε στον ανώτατο δικαστικό και πολιτικό υπάλληλο Επαμεινώνδα Λουριώτη (1817-1887). Η επιφανής οικογένεια, ηπειρώτικης καταγωγής, είχε κατεβεί από τον ποταμό Λούρο και εγκατασταθεί από το 1780 στα Γιάννενα.

Γνωστά μέλη της, οι αγωνιστές του 1821 Νικόλαος (1783-1833) και Ανδρέας (1789-1854), καθώς και ο τέταρτος φιλικός Χριστόδουλος, ο οποίος θα δρούσε στην Ιταλία, όπου άρρωστος πέθανε μόλις έφτασε, το 1818. Ας σημειωθεί ότι το ταφικό μνημείο του Θεόδωρου Α. Λουριώτη (1838-1855), με μαρμάρινη πενθούσα γυναίκα, στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών, το έχει φιλοτεχνήσει επίσης ο Φυτάλης, που κατέληξε άσχημα, στο Πτωχοκομείο Αθηνών…

Το μέγαρο, με επέκταση από τον αρχιτέκτονα της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αθήνα Eugène Trump, πέρασε, μετά από το 1887, στην οικογένεια Νεγροπόντη, από την οποίαν διακρίθηκε ο πολιτικός, οικονομολόγος, πρωτοπόρος του προσκοπισμού και της ποδηλατοδρομίας στην Ελλάδα Μιλτιάδη Νεγροπόντη (1873-1951), πατέρας της Ελένης Νεγροπόντη (1896-1971), που ως Άλκης Θρύλος υπήρξε θεατρική κριτικός, σύζυγος του ποιητή και τεχνοκρίτη Κώστα Ουράνη (Νιάρχου, 1890-1953).

Στην Πλατεία της Κυψέλης

Το 1937, κατόπιν πιέσεων του υπουργού-διοικητή πρωτευούσης Κώστα Γ. Κοτζιά (1892-1951), ο οποίος είχε βαλθεί να διαμορφώσει την οδό Φωκίωνος Νέγρη, ο Μ. Νεγροπόντης δώρισε τον ανδριάντα στον Δήμο Αθηναίων, ο οποίος τον ανίδρυσε στην πλατεία που βρισκόταν στην κορυφή της οδού.

Η πλατεία ονομάστηκε το 1943, με την υπ’ αρ. 705 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αθηναίων, Πλατεία Κανάρη. Πρόκειται για τη σημερινή Πλατεία Κυψέλης. Ας σημειωθεί ότι επί της σημερινής οδού Κυψέλης 56 βρισκόταν το 1936 δίπατο σπίτι με ξύλινο χαγιάτι, όπου κατοικούσε και άφησε την τελευταία του πνοή στις 2 Σεπτεμβρίου 1877, από συγκοπή, ο Ψαριανός μπουρλοτιέρης, με επιγραφή να το υπενθυμίζει.

Ο Κανάρης έχει ταφεί απέριττα στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών, στον παλαιότερο τομέα του, δίπλα στον πρώτο ναό του, στον Άγιο Λάζαρο, πολύ κοντά στο ταφικό μνημείο του Μιχαήλ Τοσίτσα. Ο υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης (1824-1905), ο βουλευτής Γεράσιμος Ζωχιός (1811-1881) και ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Εμμανουήλ Κόκκινος (1812-1879) εκφώνησαν επιτάφιους λόγους, ο Ψαριανός Δημοσθένης Βρατσάνος (1827-1882) απήγγειλε ποίημα, ενώ διατάχθηκε πενθήμερο πένθος. Για τον Κανάρη δεν έλειψαν ποιήματα, πεζογραφήματα, ζωγραφικά και μουσικά έργα. Ο πολιτικός και συγγραφέας Νικόλαος Μ. Δραγούμης (1809-1879) παρατηρούσε χαρακτηριστικά: «ουδενός των αγωνιστών διεβοήθη το όνομα τοσούτον διά το είδος των ανδραγαθημάτων, όσον το του Κανάρη».

Και άλλα γλυπτά του Κανάρη

Το 1887 ο Κεφαλλονίτης γλύπτης Γεώργιος Μπονάνος (1863-1940) εξέθεσε στην Εθνική Καλλιτεχνική Έκθεση της Ιταλίας, στη Βενετία, γύψινο πρόπλασμα ανδριάντα του Κανάρη, τον οποίον παρουσίασε πάλι το 1888 στην τέταρτη έκθεση των Ολυμπίων, στο Ζάππειο, βραβευόμενος με αργυρό μετάλλιο. Το έργο, όπως και ο δαυλός του Κανάρη και αγαλματίδιό του, λανθάνουν.

Μαρμάρινο ανδριάντα του Κανάρη, προοριζόμενο για πλατεία της Ερμούπολης, είχε φιλοτεχνήσει το 1888 ο ξάδελφός του Γεώργιος Βιτάλης (1838-1901), το γύψινο στο χρώμα του χαλκού πρόπλασμα του οποίου, παραλλαγή εκείνου του Φυτάλη ως προς τη στάση του, εκτίθεται στο Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών, στη Χώρα της Τήνου, ενώ αντίγραφό του υπάρχει στη Ρουμανία.

Τέλος, χάλκινος ανδριάντας του πυρπολητή έχει στηθεί στον Δημόσιο Κήπο της Χίου, έργο του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου (1889-1974), από το 1923, όταν ο Τόμπρος ζούσε και δημιουργούσε στο Παρίσι. Με αφορμή τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας από τον αγώνα στο νησί, ο Κανάρης, όρθιος, σφίγγει με τα δυνατά μπράτσα του καραβόσχοινο.

Οι ανδριάντες του Κανάρη διαφοροποιούνται από την ηρωική απόδοση της μαρμάρινης προτομής του Ιωάννη Κόσσου (1822-1873) το 1854/55 στους δύο εξώστες της εσωτερικής αυλής του μεγάρου του Πανεπιστημίου Αθηνών και της μαρμάρινης προτομής του Μιχάλη Τόμπρου το 1938 στη λεωφόρο των ηρώων, στο Πεδίον του Άρεως.

Ανεβάζοντας τους τόνους από το βήμα της συγκέντρωσης με τίτλο «Στηρίζουμε το Κόμμα μας, τη Βούλησή μας», ο Οζέλ παρουσίασε την υπόθεση όχι ως εσωκομματική κρίση, αλλά ως ζήτημα δημοκρατίας και λαϊκής βούλησης, επιμένοντας ότι το CHP δεν θα δεχθεί εξωτερικές παρεμβάσεις στη λειτουργία του.

«Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα είναι το κόμμα του έθνους. Οι διορισμένοι επίτροποι δεν μπορούν να κυβερνήσουν αυτό το κόμμα. Δεν θα επιτρέψουμε το κόμμα μας να κυβερνηθεί από παρακλάδια του ΑΚΡ».

Παράλληλα, χαρακτήρισε τις τρέχουσες εξελίξεις ως προάγγελο πολιτικής αλλαγής, λέγοντας ότι «αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι οι ωδίνες του τοκετού της αυριανής κυβέρνησης» και πρόσθεσε: «Θα αντιμετωπίσουμε δυσκολίες, θα πονέσουμε, αλλά θα αντέξουμε. Μετά από 100 χρόνια θα γίνουμε ξανά η ελπίδα αυτού του λαού και θα τον σώσουμε».

Ο καθαιρεθείς πρόεδρος του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας επιχείρησε να δώσει ευρύτερη πολιτική διάσταση στην κρίση, λέγοντας ότι το κόμμα του βρίσκεται στο στόχαστρο επειδή νικά στις αυτοδιοικητικές εκλογές και αμφισβητεί το υπάρχον πολιτικό σύστημα.

«Το έγκλημά μας είναι ότι πάμε καλά στις εκλογές, ότι επιλέγουμε τον υποψήφιο που μπορεί να νικήσει και ότι αμφισβητούμε το κατεστημένο. Γι’ αυτό το λόγο, το θέμα δεν είναι υπόθεση του CHP., αλλά όλου του  λαού», επέμεινε.

Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι στο στόχαστρο της κυβέρνησης βρίσκονται τόσο ο Εκρέμ Ιμάμογλου όσο και στελέχη που, όπως είπε, «θα κυβερνήσουν την Τουρκία στο μέλλον».

«Στόχευσαν τον υποψήφιό μας για την προεδρία Εκρέμ Ιμάμογλου και τα στελέχη που θα κυβερνήσουν την Τουρκία στο μέλλον. Περίμεναν να εγκαταλείψουμε τη μάχη και τους ανθρώπους μας. Δεν αφήσαμε ποτέ κανέναν πίσω και δεν θα αφήσουμε κανέναν πίσω ούτε στο μέλλον».

Σε μία από τις πιο ηχηρές παρεμβάσεις της ομιλίας του, ο Οζέλ απέρριψε κάθε ενδεχόμενο συμβιβασμού, ζητώντας επίσπευση των εσωκομματικών διαδικασιών, καθώς και προσφυγή σε εθνικές κάλπες.

«Δεν κάνω καμία υποχώρηση. Θέλουμε συνέδριο το συντομότερο δυνατόν, θέλουμε κάλπες. Το κόμμα του Ατατούρκ θα πάει μπροστά στην κάλπη των αντιπροσώπων και αυτός ο λαός θα πάει μπροστά στην κάλπη των εκλογών. Για αυτά τα δύο, αν χρειαστεί, είμαι έτοιμος να δώσω και τη ζωή μου», είπε χαρακτηριστικά, καλώντας στη συνέχεια τους πολίτες να παραμείνουν ενεργοί στις κινητοποιήσεις, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο πιο δυναμικών μορφών πίεσης.

Κλείνοντας την ομιλία του έξω από τα κεντρικά γραφεία του CHP, ο Οζέλ εξαπέλυσε προσωπική επίθεση κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να αφήσει την αντιπολίτευση «χωρίς ηγέτη, χωρίς κόμμα και χωρίς επιλογή».

«Μην υποτιμάτε αυτόν τον λαό. Μην λέτε ότι είναι μόνος και αδύναμος. Έρχεται η μέρα που τα πιόνια γίνονται βασιλιάδες και εκείνοι που εμπιστεύονται τη δύναμή τους βρίσκονται σε θέση ματ».

Ολοκληρώνοντας, ο Οζέλ απηύθυνε κάλεσμα ενότητας προς τους συγκεντρωμένους, λέγοντας: «Όλη μου η ελπίδα είναι σε εσάς. Θα τα καταφέρουμε. Όσοι πιστεύουν, όσοι έχουν δίκιο και όσοι αγωνίζονται, θα νικήσουν».

Εν τω μεταξύ, όμως, σε νέα φάση πέρασε η εισαγγελική έρευνα για καταγγελίες περί παρατυπιών και δωροδοκιών στην ψηφοφορία στο τακτικό συνέδριο του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), του 2023 καθώς οι τουρκικές αρχές προχώρησαν «στη σύλληψη 13 υπόπτων» μετά από συντονισμένες επιχειρήσεις σε επτά επαρχίες της χώρας.

Η Εισαγγελία, σε συνεργασία με τις Μονάδες Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος της Αστυνομικής Διεύθυνσης Κωνσταντινούπολης, πραγματοποίησε ταυτόχρονες εφόδους σήμερα το πρωί σε συγκεκριμένες διευθύνσεις στην Κωνσταντινούπολη, στην Άγκυρα, στη Σμύρνη, στην Έδεσσα (Σανλιούρφα), στα Γερμανίκεια (Καχραμανμαράς), στο Κιλίς και στη Μελιτηνή (Μαλάτεια), προχωρώντας στη σύλληψη 13 ανδρών.

Η εισαγγελική έρευνα φέρεται να έχει καταλήξει σε προκαταρκτικά ευρήματα που αποδίδουν στους συλληφθέντες «σοβαρά αδικήματα και οικονομικά εγκλήματα».

Σύμφωνα με τον φάκελο της υπόθεσης, οι ύποπτοι φέρονται να έχουν διαπράξει τα αδικήματα της «δωροδοκίας», της «παραβίασης του νόμου περί πολιτικών κομμάτων» και της «νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες».

Κατά τη διάρκεια των εφόδων, οι αρχές προχώρησαν σε εκτεταμένες έρευνες στις κατοικίες και στους χώρους που συνδέονται με τους υπόπτους, συλλέγοντας υλικό που αναμένεται να εξεταστεί στο πλαίσιο της δικαστικής διαδικασίας.

Στις έρευνες κατασχέθηκαν ψηφιακά δεδομένα, οργανωτικά έγγραφα και λοιπά αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία τέθηκαν υπό εξέταση από τις ανακριτικές αρχές. Μετά τη σύλληψή τους, οι 13  άνδρες οδηγήθηκαν στην Ασφάλεια, όπου συνεχίζονται οι ανακρίσεις και οι διαδικασίες λήψης καταθέσεων.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η έκρηξη σημειώθηκε στις 19:29 τοπική ώρα την Παρασκευή (πρώτες ώρες του Σαββάτου στην Ελλάδα) σε ανθρακωρυχείο στο Σανξί. Οι επιχειρήσεις διάσωσης στο ανθρακωρυχείο συνεχίζονται. Το ανθρακωρυχείο βρίσκεται στη βόρεια Κινα, στην περιοχή Σανσί, που αποτελεί την «καρδιά» της κινεζικής παραγωγής άνθρακα.

The death toll rose to 82 following a coal mine accident in Qinyuan County, north China’s Shanxi Province. The gas explosion occurred at the Liushenyu coal mine at 7:29 p.m. on Friday. Rescue efforts are ongoing. #XinhuaNews pic.twitter.com/kkMswlfryq

— China Xinhua News (@XHNews) May 23, 2026

Ο Σμηναγός Κωνσταντίνος Ηλιάκης σκοτώθηκε στις 23 Μαΐου 2006, στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, κοντά στην Κάρπαθο, σε αποστολή αναχαίτισης -το αεροσκάφος του (F-16) διεμβολίσθηκε από τουρκικό F-16.

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: “Απόβαση στη Λήμνο με επικεφαλής τον “Σουλτάνο””

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: “Ανακαίνιση με έκπτωση φόρου”

ΕΣΤΙΑ: ” Οικρόν θέαμα η παρακμή του Κοινοβουλίου”

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: “Σκοτώνοντας την γενιά Ζ”

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: “Μπλόκο στην Εξεταστική με απούσα την αντιπολίτευση”

Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: “Διπλός “ΕΝΦΙΑ” από δήμους και περιφέρειες”

ΚONTRA: “Πρόβα από Σαμαρά για το νέο κόμμα”

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: “Διέξοδος για τον λαό η οργάνωση, η συμπόρευση με το ΚΚΕ στον δρόμο της ανατροπής!”

ΤA NEA: “Ένα ταμείο για την άμυνα”

Με το κλείσιμο του Ορμούζ έχει προκύψει μια “θανατηφόρα” λαβή, καθώς περισσότερα από 900 εμπορικά πλοία έχουν συσσωρευτεί στον Περσικό Κόλπο, ανίκανα να κινηθούν προς τα εμπρός ή προς τα πίσω, με τις αγορές ενέργειας να βρίσκονται σε κατάσταση αναταραχής. Η μόνη διέξοδος είναι να εγκαταλειφθούν οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις και να επιτευχθεί ένας αμοιβαία επωφελής συμβιβασμός.

Απανωτά είναι τα ταπεινωτικά “χτυπήματα” που δέχεται ο Τραμπ, όσον αφορά το ιρανικό ζήτημα. Μετά την επίσκεψη στην Κίνα, όπου έφυγε με άδεια χέρια από τις συναντήσεις του με τον Σι Τζινπίνγκ, καθώς δεν έλαβε καμία δέσμευση για συνδρομή στην επίλυση της ιρανικής κρίσης και στο άνοιγμα του Ορμούζ, ο Τραμπ βλέπει πως και η τελευταία του κίνηση, ο αποκλεισμός των λιμανιών του Ιράν από τις ισχυρές αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις, δεν είναι αποτελεσματικός.

Η Τεχεράνη έχει καταφέρει να επιδείξει αξιοσημείωτη τακτική ευρηματικότητα. Τα ιρανικά δεξαμενόπλοια έχουν βρει τρόπους να παρακάμψουν τον αποκλεισμό των ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας ανορθόδοξες διαδρομές μεταξύ των νησιών Λάρακ και Κεσμ. Αυτό δείχνει ότι ο οικονομικός στραγγαλισμός του Ιράν έχει τα όριά του και η χώρα συνεχίζει να προσαρμόζεται στην πίεση, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο της κατάστασης.

Πώς το Ιράν παρακάμπτει τον αφοπλισμό 

Το Ιράν επίσης σε μια στρατηγική στροφή προς την Ασία, ενεργοποιεί νέους χερσαίους εμπορικούς διαδρόμους μέσω Πακιστάν για να παρακάμψει τον θαλάσσιο αποκλεισμό των ΗΠΑ. Αυτές οι χερσαίες διαδρομές, μέσω Πακιστάν, επιτρέπουν πλέον σε αγαθά με προορισμό τo Iράν να παρακάμπτουν τον αμερικανικό αποκλεισμό, διατηρώντας την πρόσβασή τους στις περιφερειακές αγορές και ανοίγοντας ενδεχομένως νέο εμπορικό διάδρομο προς την Κεντρική Ασία.

Σε μια εξέλιξη με ευρύτερες γεωπολιτικές και ενεργειακές προεκτάσεις, το Ιράν επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανές τις εμπορικές και εφοδιαστικές του ροές προς την Κεντρική Ασία και την Κίνα, αξιοποιώντας ένα δίκτυο μεταφορών, που μέχρι πρότινος παρέμενε ανενεργό για σχεδόν δύο δεκαετίες. Οι χερσαίες διαδρομές δεν μπορούν ασφαλώς να ανταγωνιστούν την κλίμακα, την ταχύτητα ή την κερδοφορία του θαλάσσιου εμπορίου. Μπορεί να μειώνουν την ευαλωτότητα σε κάποιο βαθμό, αλλά δύσκολα θα αλλάξουν θεμελιωδώς τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν υπό συνθήκες κυρώσεων και σύγκρουσης.

Αυτές οι χερσαίες διαδρομές αποτελούν περισσότερο εργαλείο οικονομικής “αναπνοής”. Δεν πρέπει να παραγνωρίζεται επίσης ότι, η πολιτική ισορροπιών του Πακιστάν δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς το πόσο μπορεί να αναπτυχθεί ο διάδρομος. Το Ισλαμαμπάντ αντιμετωπίζει δικούς του οικονομικούς περιορισμούς και πρέπει να ισορροπήσει τις σχέσεις του με το Ιράν, τη Σαουδική Αραβία, τα κράτη του Κόλπου. Επιπλέον, το Πακιστάν δύσκολα θα ρισκάρει ανοιχτή αντιπαράθεση με την Ουάσινγκτον, αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να εντείνουν την πίεση στο εμπόριο που σχετίζεται με το Ιράν.

Το Ισραήλ

Ένα βασικό εμπόδιο στην ειρηνευτική πρόοδο είναι η θέση του Ισραήλ. Όπως υποδηλώνουν πολιτικοί επιστήμονες, οι αρχικοί στόχοι της Ουάσινγκτον για έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν υπαγορεύτηκαν ουσιαστικά από το Ισραήλ. Ενώ η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να αναζητά έναν ρεαλιστικό τρόπο εξόδου από την κρίση (άνοιγμα του Στενού για τη διάσωση της οικονομίας), η ισραηλινή ηγεσία επιμένει στην πλήρη διάλυση της πυρηνικής υποδομής του Ιράν. Η ένταση στην τελευταία επικοινωνία Τραμπ-Νετανιάχου δεν είναι διόλου τυχαία.

Οι Ισραηλινοί πιστεύουν ότι, εφόσον οι διαπραγματεύσεις έχουν βαλτώσει, είναι καιρός να επιστρέψουμε σε ένα στρατιωτικό σενάριο για να “αντιμετωπίσουμε” το Ιράν μια για πάντα. Αυτό δημιουργεί μια σύγκρουση, όπου η Ουάσινγκτον αναγκάζεται να ισορροπήσει μεταξύ του πολιτικού κόστους από την εμπλοκή της στον πόλεμο στο Ιράν, των συμφερόντων της παγκόσμιας οικονομίας (η οποία χρειάζεται ένα ανοιχτό Στενό) και των συμμαχικών υποχρεώσεών και εξαρτήσεών της απέναντι στον Νετανιάχου.

Οι απαιτήσεις του Ισραήλ να αφαιρεθούν από το Ιράν τα δικαιώματα εμπλουτισμού και να αποσυναρμολογηθούν οι εγκαταστάσεις, καθιστούν δύσκολο οποιονδήποτε συμβιβασμό. Εάν το Τελ Αβίβ και η Ουάσινγκτον δεν το επιτύχουν αυτό, είναι πολύ πιθανό η Τεχεράνη, να βγει από αυτή τη σύγκρουση νικήτρια, έχοντας αντέξει μια επίθεση από μια από τις ισχυρότερες παγκόσμιες δυνάμεις στον κόσμο και ένα κράτος που επιδιώκει την περιφερειακή ηγεσία, διατηρώντας παράλληλα τη στρατηγική της επιρροή.

Στην περίπτωση που επαληθευτεί αυτό το σενάριο θα αποτελέσει ένα ιστορικό σημείο καμπής, μετά το οποίο η ιδέα των ΗΠΑ ως μιας παγκοσμίως κυρίαρχης χώρας, ικανής να επιβάλει τους δικούς της κανόνες παιχνιδιού σε άλλους, θα σβηστεί οριστικά και η εικόνα της Ουάσινγκτον θα υπονομευτεί μόνιμα.

Τρόποι εξόδου από το αδιέξοδο

Δεδομένου ότι ο χρόνος πιέζει για λύση και η στρατιωτική βία δεν έχει οδηγήσει στη συνθηκολόγηση καμίας από τις δύο πλευρές, πρέπει να αναζητηθούν μη συμβατικές λύσεις. Η ανάλυση της πρότασης 14 σημείων του Ιράν δείχνει ότι η Τεχεράνη έχει ήδη στραφεί σε μια στρατηγική “γεωπολιτικής ανταλλαγής”: Πυρηνικές παραχωρήσεις, όπως αυτές του 2015, με αντάλλαγμα την ευρεία περιφερειακή ασφάλεια. Για να σπάσει το αδιέξοδο και να αποφευχθεί ένας νέος γύρος πολέμου, θα πρέπει να διαχωρισθεί ο φάκελος για τα πυρηνικά από το ζήτημα της ναυτιλίας, με την αναβολή των πολύπλοκων πυρηνικών διαπραγματεύσεων σε μεταγενέστερο χρόνο.

Για την εμπέδωση της ειρήνης απαραίτητη είναι η δημιουργία μιας “Αρχιτεκτονικής Ασφαλείας”. Εν τούτοις ούτε οι ΗΠΑ, ούτε το Ισραήλ μπορούν να εγγυηθούν μόνες τους τη διαρκή ασφάλεια στον Κόλπο. Είναι απαραίτητη η ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ των παράκτιων κρατών (Ιράν, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ). Οι εξωτερικές δυνάμεις (οι ΗΠΑ) πρέπει να δώσουν χώρο για περιφερειακούς μηχανισμούς μη παρέμβασης και ελευθερίας ναυσιπλοΐας. Απαραίτητη είναι επίσης η άρση του αποκλεισμού βήμα προς βήμα, με βάση την αρχή του “συγχρονισμού”. Ο τρέχων διπλός αποκλεισμός αποτελεί αμοιβαίο στραγγαλισμό.

Η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη πρέπει να συμφωνήσουν στην απόσυρση των αμερικανικών πλοίων από την άμεση περιοχή του Στενού, με αντάλλαγμα το άνοιγμα των Στενών και τον καθαρισμό του ναυτικού καναλιού από τις νάρκες από τους Ιρανούς. Ίσως όμως απαραίτητη προϋπόθεση για την ειρήνευση της περιοχής είναι η αφαίρεση της δυνατότητας “βέτο” από το Ισραήλ. Όσο ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχει λόγο στη λήψη αποφάσεων των ΗΠΑ σχετικά με την ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο, η ειρήνη είναι δύσκολη ως αδύνατη. Τα δημοσιεύματα ότι ο Τραμπ είπε στον Νετανιάχου ότι «θα κάνεις ότι θέλω να κάνεις», είναι ενδεικτικά πως ίσως βρισκόμαστε σε αυτήν την κατεύθυνση (πρέπει βεβαίως να επιβεβαιωθούν).

Τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ πρέπει να συζητηθούν σε ξεχωριστό πλαίσιο, όχι συνδεδεμένο με την άμεση απελευθέρωση του Στενού. Η Ουάσινγκτον πρέπει όντως να επιδείξει στρατηγική ανεξαρτησία από τον σύμμαχό της, εάν ενδιαφέρεται πραγματικά να τερματίσει την παγκόσμια ενεργειακή κρίση.

Όσο ο Τραμπ μιλάει για “θετικές διαπραγματεύσεις”, αλλά συνεχίζει να απειλεί να “εξαφανίσει το Ιράν από προσώπου Γης”, η Τεχεράνη βρίσκει τρόπους να παρακάμψει τον αποκλεισμό και η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται στο χείλος της ύφεσης. Παρά την ακραία πολεμική ρητορική και τις απειλές για ολοκληρωτικό αφανισμό, ο Τραμπ εμφανίζεται εγκλωβισμένος: Ο ναυτικός αποκλεισμός απέτυχε να γονατίσει την Τεχεράνη, το Στενό του Ορμούζ παραμένει αποκλεισμένο, ενώ το φάσμα ενός νέου ενεργειακού κραχ, με το πετρέλαιο πάνω από τα 150 δολάρια και τη βενζίνη στα έξι δολάρια στις ΗΠΑ, απειλεί να πυροδοτήσει εγχώρια κοινωνική έκρηξη και μια συντριπτική ήττα για τους Ρεπουμπλικάνους στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές.

Το αδιέξοδο στο Στενό του Ορμούζ είναι μια κρίση πολιτικής βούλησης. Η μόνη διέξοδος είναι να εγκαταλειφθούν οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις και να γίνει αποδεχτός ένας αμοιβαία επωφελής συμβιβασμός.