Η Βαρσοβία διαθέτει μεγάλους δρόμους-πεζοδρόμια-πάρκα-πλατείες-ποδηλατόδρομους, γέφυρες πάνω από τον ποταμό Βιστούλα, έχοντας ένα εξαιρετικό συγκοινωνιακό δίκτυο, αποτελούμενο κυρίως από τραμ και λεωφορεία και δευτερευόντως από μετρό, το οποίο δημιουργήθηκε τη δεκαετία του ’90.

Επίσης, η Πολωνία διαθέτει ένα εκτεταμένο και αξιόπιστο σιδηροδρομικό δίκτυο. Η εικόνα των πόλεων και των σιδηροδρόμων της Πολωνίας κινείται στον ευρωπαϊκό κανόνα. Η σύγκριση με τη χώρα μας στα θέματα των πόλεων και τρένων είναι καταθλιπτική σε βάρος μας, προϊόν του εγχώριου ανισόρροπου μεταπολεμικού μοντέλου ανάπτυξης, αλλά και συναίνεσης, το οποίο διαρκεί 8 δεκαετίες και συνεχίζεται.

Η Πολωνία τηρεί την μνήμη των θυμάτων

Κεντρικό σημείο στην “μετά το 1989” Βαρσοβία, είναι το Μουσείο Εξέγερσης Βαρσοβίας, που αναφέρεται στην εξέγερση της Βαρσοβίας το 1944. Μουσείο ιδιαιτέρως προσεγμένο, με πολύ μεγάλη επισκεψιμότητα, καθώς και το Μνημείο της Εξέγερσης της Βαρσοβίας στην Πλατεία Κρασίνσκι, δίπλα στο Δικαστικό Μέγαρο της Βαρσοβίας.

Στην πόλη υπάρχουν διάσπαρτα περιποιημένα μνημεία που αναφέρονται στην συγκεκριμένη εξέγερση, αλλά και σε άλλες εθνικού χαρακτήρα ιστορικές στιγμές. Ανατολικά του ποταμού Βιστούλα, ξεχωρίζει η συνοικία Πράγα, που συγκεντρώνει στοιχεία εναλλακτικότητας. Εντύπωση κάνει η σχεδόν παντελής απουσία της σημαίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε αντίθεση με την πολωνική σημαία, αλλά και το σύμβολο της εξέγερσης του 1944, που εμφανίζεται σε πολλά σημεία της πόλης.

Ένα ιδιαίτερο στοιχείο της Βαρσοβίας είναι οι αρκετοί ουρανοξύστες που οικοδομήθηκαν στο σύνολό τους μετά το 1989. Βρίσκονται σε μια νοητή περιμετρικά γραμμή γύρω από το “Παλάτι του Πολιτισμού και της Επιστήμης”, ένα ιδιαίτερα ψηλό ανάκτορο-ουρανοξύστης “δώρο του σοβιετικού λαού στον πολωνικό” το 1955. Στα χρόνια μετά το 1989 υπήρχε μια δημόσια συζήτηση στην Πολωνία αν πρέπει να γκρεμιστεί ή όχι. Τελικά δεν γκρεμίστηκε αλλά, γύρω του ή σε κοντινή απόσταση, έχουν χτιστεί σύγχρονοι ουρανοξύστες. Φαντάζει σαν μια αρχιτεκτονική απάντηση του καπιταλισμού στην αμερικάνικη εκδοχή του προς τη σοβιετική εποχή.

Τέλος, η πανέμορφη Κρακοβία, στη Νότια Πολωνία. Πρωτεύουσα της Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας μέχρι τον 16ο αιώνα. Η Παλιά Πόλη της Κρακοβίας, κουκλίστικη, έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1978. Ξεχωρίζει το Κάστρο Βαβέλ, η μεγάλη κεντρική πλατεία, η παλιά εβραϊκή συνοικία της Κρακοβίας, η πλατεία ηρώων με τις άδειες καρέκλες, μνημείο αφιερωμένο στον εβραϊκό πληθυσμό που χάθηκε στο Ολοκαύτωμα. Αξίζει επίσης μια επίσκεψη στο Αλατωρυχείο Βιελίτσκα, πολύ κοντά στην πόλη της Κρακοβίας.

Η Ελλάδα;

Τα στρατόπεδα εξόντωσης Άουσβιτς Ι και Άουσβιτς ΙΙ-Μπίρκεναου, βρίσκονται αρκετά κοντά στην πόλη της Κρακοβίας. Όπως μας είπε με παράπονο και απορία ο Πολωνός ξεναγός, το ελληνικό κράτος επισήμως δεν λειτουργεί τη Μόνιμη Ελληνική Έκθεση για τα θύματα των Ελλήνων στο Άουσβιτς. Μολονότι έγιναν τα εγκαίνια της έκθεσης τον Μάιο 2019, οπότε και το Κρατικό Μουσείο του Άουσβιτς παραχώρησε σχετικό χώρο στη Βουλή των Ελλήνων, παρουσία του τότε Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων Νίκου Βούτση.

Η Ελληνική Έκθεση θα στεγαζόταν προσωρινά στο Μπλοκ 12 του Άουσβιτς Ι μέχρι τις 30 Ιουνίου 2019 και στη συνέχεια θα μεταφερόταν στο Μπλοκ 18. Σήμερα το Μπλοκ 18 δεν φαίνεται να λειτουργεί η Ελληνική Έκθεση. Αν όντως συμβαίνει κάτι τέτοιο είναι πραγματικά απαράδεκτο και οφείλει άμεσα η Ελληνική Δημοκρατία να επαναλειτουργήσει την Μόνιμη Ελληνική Έκθεση.

Η Μόνιμη Ελληνική Έκθεση στα εγκαίνια του 2019 είχε τίτλο “Να με θυμάστε, όπως σας θυμάμαι και εγώ”, που είναι φράση από το συγκλονιστικό χειρόγραφο του Μαρσέλ Νατζαρή. Ήταν Έλληνας Εβραίος από την Θεσσαλονίκη, γεννημένος το 1917. Πολέμησε στον ελληνικό στρατό το 1940-41 απέναντι στους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Στην συνέχεια εντάχθηκε στην Εθνική Αντίσταση και συγκεκριμένα στις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Τραυματίστηκε σε μάχη.

Αιχμαλωτίστηκε και μεταφέρθηκε με τρένο στο Αουσβιτς ΙΙ- Μπίρκεναου τον Απρίλιο 1944. Τον Ιανουάριο 1945, λίγο πριν την απελευθέρωση του Άουσβιτς από τον Κόκκινο Στρατό, μεταφέρθηκε με άλλους κρατούμενους στο Μαουτχάουζεν. Τελικά απελευθερώθηκε τον Μάιο 1945. Επέστρεψε στην Ελλάδα, παντρεύτηκε και τελικά μετανάστευσε με την οικογένειά του στη Νέα Υόρκη το 1951. Απεβίωσε το 1971.

Το 1980 οι ιστορικοί ερευνητές του Αουσβιτς εντόπισαν τις σημειώσεις που κατέγραψε ο Μαρσέλ Νατζαρή, με ημερομηνία 3-11-1944. Οι σημειώσεις από το χειρόγραφο μπόρεσαν κατά 70% να “διαβαστούν ” με τη βοήθεια της τεχνολογίας μόλις το 2017. Έχουν εκδοθεί σε βιβλίο από το Μουσείο Άουσβιτς – Μπίρκεναου, στην ελληνική, στην αγγλική και στην πολωνική γλώσσα. Πρόκειται για μια συνταρακτική μαρτυρία. Σ’ ένα σημείο των χειρόγραφων σημειώσεών του, με ημερομηνία 3-11-1944, γράφει ο Μαρσέλ Νατζαρή:

«Πεθαίνω ευχαριστημένος αφού
ξέρω ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάς μας είναι Ελεύθερη.
Δεν θα ζήσω εγώ, ας ζήσουν οι
άλλοι η τελευταία μου λέξη θα είναι
Ζήτω η Ελλάς».

Η Ελλάδα ήταν η 5η κατά σειρά χώρα με αριθμό θυμάτων στο Άουσβιτς σύμφωνα με την επίσημη σχετική λίστα. Πρόκειται για συγκλονιστικούς τόπους μαρτυρίου. Ο συνδυασμός ακραίου εργαλειακού ορθολογισμού “κόστους-οφέλους” και εγκληματικής ρατσιστικής ιδεολογίας θανάτου μπορεί να οδηγήσει στο τέρας.

Πρέπει κάθε άνθρωπος μια φορά τουλάχιστον στη ζωή του να τους επισκεφθεί. Όπως μας προειδοποιεί ο Πρίμο Λέβι με τη γνωστή φράση του: «Συνέβη, άρα μπορεί να ξανασυμβεί».

Εσωτερική Υποτίμηση & Εξωτερικός Τομέας: Η δραστική συμπίεση του μοναδιαίου κόστους εργασίας (ULC) μέσω της μείωσης μισθών και συντάξεων θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα τιμών, μετατρέποντας το εμπορικό ισοζύγιο σε πλεονασματικό (X > M). Συσσώρευση Ιδιωτικών Αποταμιεύσεων: Η εισροή πόρων από το εξωτερικό πλεόνασμα (X > M) θα υπεραντιστάθμιζε τη δημοσιονομική αφαίρεση, τροφοδοτώντας τις καθαρές ιδιωτικές αποταμιεύσεις (S_p).

Το Δόγμα S = I: Οι συσσωρευμένες εθνικές αποταμιεύσεις (δημόσιες και ιδιωτικές) θα μετατρέπονταν αυτόματα σε παραγωγικές επενδύσεις (I), πυροδοτώντας την αναπτυξιακή επανεκκίνηση.

Μετά από δεκαέξι χρόνια λιτότητας, η εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας αποδεικνύει ότι το υπόδειγμα αυτό προσέκρουσε στη θεμελιώδη λογιστική ταυτότητα των εθνικών λογαριασμών:

S = I + (G – T) + (X – M)

Η δημοσιονομική πολιτική  της Γενικής Κυβέρνησης προβάλλεται ως υπόδειγμα σταθερότητας. Ωστόσο, η αυστηρή οικονομετρική και τομεακή εξέταση αποκαλύπτει ότι το κρατικό πλεόνασμα δεν συνιστά προϊόν αναπτυξιακού δυναμισμού, αλλά το μαθηματικό αποτέλεσμα μιας βίαιης αφαίρεσης ρευστών πόρων από τον ιδιωτικό τομέα των νοικοκυριών.

Η αριθμητική της “Ευημερίας”

Η λογιστική αποτύπωση των κρατικών ροών αποτυπώνει το μέγεθος της πρωτογενούς φορολογικής αφαίρεσης. Σύμφωνα με τα πρωτογενή δεδομένα εκτέλεσης του προϋπολογισμού και της ΕΛΣΤΑΤ, τα συνολικά έσοδα της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκαν στα 124,1 δισ. ευρώ, ενώ οι πρωτογενείς δαπάνες (εξαιρουμένων των τόκων) περιορίστηκαν στα 112,0 δισ. ευρώ.

• Πρωτογενές Ισοζύγιο = Έσοδα (124,1 δισ.) − Πρωτογενείς Δαπάνες (112,0 δισ.) = +12,1 δισ. €

Το πρωτογενές αυτό πλεόνασμα των 12,1 δισ. ευρώ (περίπου 5,5%-6,0% του ΑΕΠ) υφίσταται την αφαίρεση της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Η δαπάνη για καθαρούς τόκους ανήλθε στα 7,8 δισ. ευρώ, οδηγώντας στο τελικό ταμειακό πλεόνασμα:

• Τελικό Ισοζύγιο = 12,1 δισ. − 7,8 δισ. (Τόκοι) = +4,2 δισ. €

Η αφαίρεση 7,8 δισ. ευρώ ετησίως αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση τόκων συνιστά μια μόνιμη αιμορραγία εγχώριου εισοδήματος προς το εξωτερικό, η οποία απαιτεί τη διατήρηση υπερβολικών πρωτογενών πλεονασμάτων εις βάρος της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας.

Ποιοι Πληρώνουν το “μάρμαρο”

Η ποιότητα και η δικαιοσύνη ενός δημοσιονομικού συστήματος κρίνονται από τη διάρθρωση των εσόδων του. Στην Ελλάδα, η επίτευξη των 124,1 δισ. ευρώ βασίζεται σε μια οξεία παραμόρφωση της αναλογίας άμεσης και έμμεσης φορολογίας.

Διάρθρωση Φορολογικών Εσόδων (Ελλάδα vs. Ευρωζώνη):

1. Έμμεσοι Φόροι (ΦΠΑ, ΕΦΚ):
   • Ελλάδα: 58% – 60% των συνολικών εσόδων
   • Μέσος Όρος Ευρωζώνης: ~48% – 50%
   • Χαρακτηρισμός: Οπισθοδρομικοί φόροι (Regressive)
2. Άμεσοι Φόροι (Εισοδήματος):
   • Ελλάδα: 31% – 33% των συνολικών εσόδων
   • Μέσος Όρος Ευρωζώνης: ~40% – 42%
   • Χαρακτηρισμός: Προοδευτικοί φόροι (Progressive)
3. Φόροι Περιουσίας (ΕΝΦΙΑ κ.ά.):
   • Ελλάδα: 8% – 9% των συνολικών εσόδων
   • Μέσος Όρος Ευρωζώνης: ~8% – 10%
   • Χαρακτηρισμός: Σταθεροί / Οριζόντιοι

Η εξάρτηση του κράτους κατά 60% από τους έμμεσους φόρους (ΦΠΑ 24% και 13%, Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης) συνιστά έναν βαθύτατα οπισθοδρομικό μηχανισμό. Επειδή τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδηματικά στρώματα καταναλώνουν το 100% (ή και περισσότερο) του διαθέσιμου εισοδήματός τους για την κάλυψη βασικών αναγκών διαβίωσης, ο ΦΠΑ αφαιρεί έως και το 15% – 18% του συνολικού τους εισοδήματος. Αντίθετα, στα ανώτατα εισοδηματικά κλιμάκια, λόγω υψηλής αποταμιευτικής τάσης, η επιβάρυνση του ΦΠΑ περιορίζεται στο 6% – 8% του εισοδήματος.

Παράλληλα, στο σκέλος της άμεσης φορολογίας φυσικών προσώπων (ΦΕΦΠ), το 67% – 70% του συνολικού φόρου εισπράττεται από μισθωτούς και συνταξιούχους μέσω της παρακράτησης στην πηγή, ενώ το κεφάλαιο και οι αυτοαπασχολούμενοι συμμετέχουν με σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά.

Η σύνδεση με τη Βάση AMECO

Η δημοσιονομική αυτή αφαίρεση εκδηλώνεται παράλληλα με μια δομική μεταβολή στη διανομή του εθνικού εισοδήματος. Τα στοιχεία της βάσης δεδομένων AMECO της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνουν τη διαχρονική υποχώρηση του Προσαρμοσμένου Μεριδίου των Μισθών (Adjusted Wage Share / ALCD2).

• Δείκτης AMECO ALCD2: Το μερίδιο των μισθών στο εθνικό εισόδημα της Ελλάδας υποχώρησε από επίπεδα άνω του 62% στις αρχές της δεκαετίας του 2000, σε μόλις 50% – 53% στην περίοδο 2021-2026.
• Δείκτης AMECO UAPC: Την ίδια στιγμή, το Ακαθάριστο Λειτουργικό Πλεόνασμα των επιχειρήσεων αυξήθηκε, επιβεβαιώνοντας τη μεταφορά προστιθέμενης αξίας από την εργασία προς το κεφάλαιο μέσω του πληθωρισμού περιθωρίου κέρδους (markup/profit-led inflation).

Ενώ η ονομαστική εταιρική κερδοφορία ενισχύθηκε από τη μείωση του εταιρικού συντελεστή στο 22% και του συντελεστή μερισμάτων στο 5%, η πραγματική αγοραστική δύναμη των μισθωτών παρέμεινε καθηλωμένη, καθιστώντας την εργασία τον κύριο αιμοδότη των κρατικών πλεονασμάτων

Η παγίδα της αρνητικής αποταμίευσης (Dissaving)

Η συνέργεια της υψηλής έμμεσης φορολογίας και της συμπίεσης του μεριδίου των μισθών οδήγησε στο πλέον επικίνδυνο φαινόμενο της ελληνικής οικονομίας: Τη μετατροπή του ποσοστού αποταμίευσης των νοικοκυριών σε μόνιμα αρνητικό μέγεθος (dissaving).

Εξέλιξη Ποσοστού Αποταμίευσης Νοικοκυριών (% Διαθέσιμου Εισοδήματος):

• 2000 – 2009:

• Ελλάδα: +8% έως +10% | Ευρωζώνη: +11% έως +13%
• Κατάσταση: Θετικό αποθεματικό ασφαλείας

• 2010 – 2018:

• Ελλάδα: -10% έως -14% | Ευρωζώνη: +12% έως +14%
• Κατάσταση: Βίαιη ανάλωση παλαιών αποταμιεύσεων

• 2021 – 2026:

• Ελλάδα: -3% έως -7% | Ευρωζώνη: +13% έως +15%
• Κατάσταση: Μόνιμη δομική αποκεφαλαιοποίηση

Τα ελληνικά νοικοκυριά αναγκάζονται να καταναλώνουν έτοιμα κεφάλαια ή να συσσωρεύουν ληξιπρόθεσμες οφειλές για να διατηρήσουν το βασικό επίπεδο διαβίωσης. Η προβαλλόμενη αύξηση των τραπεζικών καταθέσεων συνιστά στατιστική παραμόρφωση, καθώς συγκεντρώνεται στο ανώτατο 10% των καταθετών και στα εταιρικά υπόλοιπα, ενώ η πλειονότητα των νοικοκυριών διατηρεί μηδενικά ή αρνητικά διαθέσιμα.

Οι τρεις αιμορραγίες ρευστότητας προς το εξωτερικό

Η αποστέρηση πόρων από την εσωτερική αγορά δεν οφείλεται μόνο στο δημοσιονομικό σκέλος, αλλά στη συνδυαστική λειτουργία τριών παράλληλων διαρροών ευρώ προς το εξωτερικό:

1. Τόκοι Δημοσίου Χρέους (~7,8 – 8,0 δισ. € ετησίως): Άμεση μεταφορά φορολογικών εσόδων προς ξένους πιστωτές και διακρατικούς μηχανισμούς.
2. Έλλειμμα Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών (~10 – 14 δισ. € ετησίως): Η παραγωγική αδυναμία της χώρας προκαλεί εκροή ευρώ για την κάλυψη εισαγωγών αγαθών, τροφίμων και ενέργειας.
3. Χρεωλύσια / Αποπληρωμή Κεφαλαίου Χρέους: Η διαρκής ανάγκη εξυπηρέτησης των λήξεων ομολόγων δεσμεύει τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους.

6. Συμπέρασμα: Η Τομεακή Ισορροπία και το Αδιέξοδο

Η μακροοικονομική θεωρία των Τομεακών Ισοζυγίων (Sectoral Balances) ορίζει ότι το άθροισμα του Ιδιωτικού Ισοζυγίου (S – I), του Δημόσιου Ισοζυγίου (T – G) και του Εξωτερικού Ισοζυγίου (M – X) είναι εκ κατασκευής μηδενικό:

(S – I) + (T – G) + (M – X) = 0

Όταν το Κράτος επιδιώκει και επιτυγχάνει πλεόνασμα (T > G) της τάξης των 4,2 δισ. ευρώ (και πρωτογενές 12,1 δισ.), ενώ ταυτόχρονα το Εξωτερικό Ισοζύγιο παραμένει ελλειμματικό (M > X), είναι μαθηματικά βέβαιο ότι ο εγχώριος Ιδιωτικός Τομέας υποχρεώνεται να καταγράφει έλλειμμα (S < I).

Το κρατικό πλεόνασμα των 4,2 δισ. ευρώ δεν αποτελεί επίτευγμα παραγωγικής ευημερίας, αλλά τη λογιστική αντανάκλαση του ελλείμματος των νοικοκυριών. Η μνημονιακή πολιτική απέτυχε, διότι εξέλαβε τις λογιστικές ταυτότητες ως αιτιατούς μηχανισμούς, αγνοώντας ότι το πλεόνασμα του ενός τομέα είναι αναπόδραστα το έλλειμμα του άλλου.

Το κράτος μετατράπηκε σε έναν μηχανισμό βίαιης απόσπασης ρευστών πόρων από τη μισθωτή εργασία μέσω της έμμεσης φορολογίας, προκειμένου να χρηματοδοτεί την αποπληρωμή των τόκων και τις εξωτερικές διαρροές, καταδικάζοντας την κοινωνική βάση σε διαρκή αποκεφαλαιοποίηση.

Ο Σπύρος Στάλιας είναι οικονομολόγος

Η αποχώρηση, στις αρχές της εβδομάδας, προστέθηκε σε σειρά διοικητικών αλλαγών, αν όχι εκπαραθυρώσεων, εν μέσω αναταράξεων στο Πεντάγωνο, ιδίως την απαλλαγή από τα καθήκοντά του στην περίπτωση του επικεφαλής του γενικού επιτελείου στρατού, του στρατηγού Ράντι Τζορτζ, με τον οποίο είχε στενή σχέση ο κ. Ντρίσκολ.

Ο πρώην υφυπουργός θεωρείτο εξάλλου προσκείμενος στον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς. Πριν από τον στρατηγό Τζορτζ, είχαν αποχωρήσει ο υφυπουργός αρμόδιος για το πολεμικό ναυτικό Τζον Φίλαν κι ο διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη και στην Αφρική Κρίστοφερ Ντόναχιου.

Όπως προκύπτει από την ατζέντα της συνεδρίασης, που ανακοινώθηκε τον περασμένο Μάιο, στο “τραπέζι” βρίσκονται όλα τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών του ΙΜΟ στο θέμα της απανθρακοποίησης και θα εξεταστούν προτάσεις και σχέδια κατευθυντήριων γραμμών.

Είναι λοιπόν προφανές ότι δεν πρόκειται για μια τεχνική συνάντηση. Είναι η αρχή της τελικής πολιτικής διαπραγμάτευσης για το αν η παγκόσμια ναυτιλία θα θεσπίσει ένα ουσιαστικό παγκόσμιο πλαίσιο απανθρακοποίησης, αποτρέποντας τον κίνδυνο λήψης περιφερειακών μέτρων.

Σε αυτή την κρίσιμη συνεδρίαση, η Ελλάδα, αν και κατέχει ηγετική θέση στη Ναυτιλία παγκοσμίως αλλά και στην ΕΕ, εμφανίζεται “μουδιασμένη”, χωρίς εμφανή δραστηριότητα, συνυπογράφοντας με την Κομισιόν και τα άλλα 26 κράτη-μέλη της ΕΕ κοινό έγγραφο θέσεων.

Η παλαιότερη διαφοροποίηση 

Ωστόσο, αν γυρίσουμε πίσω στον Οκτώβριο του 2025, θα δούμε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος είχαν διαφοροποιηθεί αιφνιδιαστικά από την κοινή θέση της ΕΕ και απείχαν από κρίσιμη ψηφοφορία στον ΙΜΟ, διευκολύνοντας την αναβολή της συζήτησης για την υιοθέτηση της στρατηγικής μηδενικών εκπομπών [άνθρακα], όπως επεδίωκαν οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία, συνεπικουρούμενες από άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες.

Η στάση των δύο κρατών είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις Βρυξέλλες. Στη συνέχεια τα πράγματα εξελίχθηκαν δυσμενέστερα για την Ελλάδα, καθώς η ρήξη έφτασε μέχρι τα ανώτατα κλιμάκια της Κομισιόν, για να παραπεμφθεί τελικά το θέμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

«Αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί μεταξύ δύο επιτρόπων [του Ολλανδού αρμόδιου για το Κλίμα και του Έλληνα αρμόδιου για τις Μεταφορές, Απ. Τζιτζικώστα] – είναι ένα ζήτημα κρατών μελών», είχε δηλώσει σύμφωνα με το euractiv αξιωματούχος της Επιτροπής. Πραγματικά, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις του Συμβουλίου το θέμα της απανθρακοποίησης συζητήθηκε στη σύνοδο του Συμβουλίου υπουργών Μεταφορών, στις 8 Ιουνίου.

Και τους χόλωσε, αλλά και υποχώρησε

«Τα κράτη μέλη υποστήριξαν ευρέως την απανθρακοποίηση του τομέα των μεταφορών, τονίζοντας παράλληλα την ανάγκη διατήρησης της ανταγωνιστικότητας και αποφυγής της διαρροής άνθρακα. Υπάρχει έντονη επιθυμία για ένα σταθερό και προβλέψιμο κανονιστικό περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο κείμενο αποφάσεων, που δεσμεύει τα κράτη-μέλη. Έτσι, η Ελλάδα κατανάλωσε ευρωπαϊκό διπλωματικό κεφάλαιο, χωρίς να αποκομίσει κανένα όφελος, και τελικά συνυπέγραψε κείμενο θέσεων με την Κομισιόν και τα άλλα κράτη- μέλη της ΕΕ!

Προφανώς για λόγους εντυπώσεων, την παραμονή της έναρξης των συζητήσεων στον ΙΜΟ, ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας έκανε μια δήλωση με ανάρτηση στο Χ (πρώην twitter) παίρνοντας αποστάσεις από την κοινή ευρωπαϊκή θέση δηλώνοντας ανήσυχος «για τις σχετικές προπαρασκευαστικές συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ», διότι δεν έλαβαν «επαρκώς υπόψη τα ζητήματα που θέτουν τα κράτη-μέλη [Ελλάδα, Κύπρος, Μάλτα] που εκπροσωπούν πάνω από το 70% της ναυτιλίας της ΕΕ».

Η ευρωπαϊκή θέση για απανθρακοποίηση

Στη δήλωσή του ο κ. Κικίλιας αναφέρει, ακόμα, πως «τρέμω στην ιδέα ότι η επιμονή σε άκαμπτες προσεγγίσεις θα μπορούσε εν τέλει να υπονομεύσει τις προοπτικές για σύγκλιση και, τελικά, την επίτευξη συμφωνίας στον ΙΜΟ». Ωστόσο, η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Κομισιόν) και των κρατών μελών της ΕΕ μόνο ως “άκαμπτη” δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, καθώς προτείνουν να υπάρχει ευελιξία αλλά εντός της νομικής βάσης που έχει συμφωνηθεί. Συγκεκριμένα, η ΕΕ υποστηρίζει ότι οποιοδήποτε τελικό πλαίσιο πρέπει να εξακολουθεί να επιφέρει επαρκή μείωση των εκπομπών άνθρακα που θα οδηγήσει σε καθαρό μηδέν έως ή περίπου το 2050.

«Οποιαδήποτε πρόταση (…) σχετικά με το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών του ΙΜΟ θα πρέπει να διατηρεί την απαίτηση για τον στόλο να μειώνει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (…) επιτρέποντάς του να επιτύχει τον στόχο μηδενικών εκπομπών εντός του συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος», αναφέρεται, χαρακτηριστικά, στο κοινό έγγραφο.

Παράλληλα, θεωρεί ότι πρέπει να δοθούν εξ αρχής κίνητρα για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και κατάλληλων καυσίμων. «Η μετάβαση της ναυτιλίας σε καύσιμα, τεχνολογίες και πηγές ενέργειας που επιτρέπουν μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου απαιτεί σημαντικές μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε πλοία, παραγωγή καυσίμων και υποδομές ανεφοδιασμού καυσίμων», αναφέρεται στο κείμενο. Και συνεχίζει:

«Η επίτευξη αυτού με το χαμηλότερο δυνατό κόστος και η διασφάλιση της αυξανόμενης διαθεσιμότητας απαιτεί τόσο μακροπρόθεσμη βεβαιότητα όσο και προβλεψιμότητα για τους επενδυτές. Ταυτόχρονα, η έγκαιρη ανάπτυξη και η σταδιακή αύξηση της προσφοράς αυτών των καυσίμων, τεχνολογιών και πηγών ενέργειας, που διευκολύνονται από κατάλληλα κίνητρα, θα μειώσουν το κόστος για αυτές τις λύσεις». Ακόμα, ζητείται το νέο πλαίσιο να προσφέρει πρακτική ευελιξία, να αποφεύγει τα εγκλωβισμένα περιουσιακά στοιχεία και να υποστηρίζει μια δίκαιη και ισότιμη μετάβαση.

Οι Έλληνες εφοπλιστές

Από την πλευρά τους οι Έλληνες εφοπλιστές, χωρίς να τοποθετούνται απέναντι στην ευρωπαϊκή θέση, τάσσονται ανεπιφύλακτα υπέρ της πρότασης του Παναμά και της Λιβερίας, που προσεγγίζουν τη μετάβαση από την άποψη της οικονομικής πλευράς και της ετοιμότητας της αγοράς, υποστηρίζοντας ότι οι κανονιστικές απαιτήσεις θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη διαθεσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα και την εμπορική βιωσιμότητα των εναλλακτικών καυσίμων. Ωστόσο, εμφανίζει τη χαμηλότερη περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα.

Πάντως, η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Μελίνα Τραυλού σε δήλωσή της στις 24 Αυγούστου είχε χαρακτηρίσει την πρόταση αυτών των δύο κρατών ως «μια ισορροπημένη και ρεαλιστική βάση για τη συνέχιση του διεθνούς διαλόγου». «Ενσωματώνει κρίσιμες παραμέτρους, όπως η διαθεσιμότητα και η οικονομική προσιτότητα των απαιτούμενων καυσίμων. Η σημασία αυτών των παραμέτρων για τον καθορισμό της πορείας απανθρακοποίησης της ναυτιλίας υποστηρίζεται και από την πρόταση της Ιαπωνίας», πρόσθεσε.

«Εξίσου σημαντικό είναι ότι η πρόταση του Παναμά και της Λιβερίας αναγνωρίζει και τον καθοριστικό ρόλο της ενεργειακής αποδοτικότητας των πλοίων και τη συμβολή της στη μείωση των εκπομπών, παράμετρο με ιδιαίτερη σημασία όσο τα κατάλληλα καύσιμα είτε δεν είναι διαθέσιμα είτε διατίθενται σε υπερβολικά υψηλό κόστος», είπε η κ. Τραυλού.

Άλλες “πράσινες” προτάσεις

Γενικά, πάντως, υπάρχουν πολλές διαφορετικές προτάσεις και δεν μπορούν να γίνουν προβλέψεις για το αποτέλεσμα, που θα κριθεί το επόμενο διάστημα με πολιτική διαπραγμάτευση. Ενδεικτικά, τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού, καθώς και η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Νότια Αφρική και το Ηνωμένο Βασίλειο, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη διατήρηση ή την ενίσχυση της τροχιάς μείωσης των εκπομπών, χρησιμοποιώντας ρυθμιστικά και οικονομικά μηνύματα για να επιταχύνουν την υιοθέτηση καυσίμων μηδενικών και σχεδόν μηδενικών εκπομπών

Η Βραζιλία και η Ιαπωνία έχουν πιο ενδιάμεσες θέσεις, επιδιώκοντας να διατηρήσουν την πρόοδο προς τους στόχους του ΙΜΟ για τη μείωση των εκπομπών, αλλά μετριάζουν τις βραχυπρόθεσμες πιέσεις συμμόρφωσης επιτρέποντας περισσότερο χρόνο για την προσαρμογή των καυσίμων, των τεχνολογιών και του στόλου.

Στους “σκληρούς” είναι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εξαρχής αντίθετες με τα μέτρα, που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην οικονομική προσιτότητα, την τεχνολογική ουδετερότητα, τις εμπορικές επιπτώσεις, τις εθνικές συνθήκες και την ανάγκη να αποφευχθούν οι κεντρικά προσδιορισμένες τιμές άνθρακα. Η Κίνα, εν τω μεταξύ, διερευνά εάν τα μη χρηματικά κίνητρα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη βελτίωση των οικονομικών μηδενικών και σχεδόν μηδενικών καυσίμων όπου περιορίζεται η χρηματοδότηση για άμεσες οικονομικές απολαβές.

Με ενδιαφέρον αναμένονται και οι κινήσεις των ΗΠΑ, που μετά την ανάληψη της προεδρίας από το Τραμπ είναι αντίθετες με τα μέτρα, προσπαθώντας ουσιαστικά να προωθήσουν ως εναλλακτικό καύσιμο το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Τα πολεμικά αποτελέσματα προκύπτουν από τη συνάντηση, σύνθεση και συγχώνευση πολλών διαφορετικών αιτίων, τα οποία αλληλεπιδρούν και ενισχύουν ή ακυρώνουν το ένα το άλλο μέσα στο χαοτικό περιβάλλον της μάχης. Η αξιοποίηση των ρωσικών επικοινωνιών απέκτησε καταλυτική σημασία επειδή συνδυάστηκε με τη μεγαλύτερη οργανωτική συνοχή και προσαρμοστικότητα των γερμανικών δυνάμεων, καθώς και με την ικανότητα των κατώτερων ηγητόρων τους να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες.

Αντιθέτως, η απουσία επαρκούς αριθμού έμπειρων και επαγγελματικά συγκροτημένων υπαξιωματικών περιόριζε δραστικά την ικανότητα των ρωσικών μονάδων να αντιδρούν σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Ιδιαίτερα στο κατακερματισμένο περιβάλλον των δασών, των λιμνών και των ελωδών εκτάσεων της Ανατολικής Πρωσίας, όπου οι μονάδες συχνά διασπώνταν και έχαναν την επαφή με τα ανώτερα κλιμάκια, η ικανότητα των μικρών ηγητόρων να ενεργούν αυτόνομα είχε τεράστια σημασία.

Οι Γερμανοί δεν νίκησαν, λοιπόν, απλώς επειδή γνώριζαν τις προθέσεις των Ρώσων. Νίκησαν επειδή μπορούσαν να αξιοποιήσουν ταχύτερα αυτήν τη γνώση. Διέθεταν ένα σύστημα διοίκησης και μια οργανωτική κουλτούρα που τους επέτρεπαν να μετατρέπουν την πληροφορία σε δράση με μεγαλύτερη ταχύτητα από εκείνη με την οποία οι Ρώσοι μπορούσαν να αντιδράσουν. Κατόρθωσαν έτσι να λειτουργήσουν μέσα στον κύκλο αποφάσεων του αντιπάλου, να επιβάλουν τον δικό τους ρυθμό και, τελικά, να ελέγξουν τη ροή της μάχης.

Όταν η πληροφορία γίνεται ιστορία

Το κρίσιμο ζήτημα συνακόλουθα δεν είναι μόνο ποιος διαθέτει περισσότερες πληροφορίες, αλλά ποιος μπορεί να τις μετατρέψει γρηγορότερα σε στρατιωτικό αποτέλεσμα. Αν μια δύναμη λειτουργεί σταθερά ταχύτερα από τον αντίπαλό της, η επιχειρησιακή αξία ακόμη και μιας ακριβούς πληροφορίας περιορίζεται δραστικά. Η πληροφορία μπορεί να είναι σωστή τη στιγμή που συλλέγεται, αλλά να έχει ήδη καταστεί “ιστορία” όταν ολοκληρωθεί η διαβίβαση, η αξιολόγηση και η μετατροπή της σε διαταγή.

Αυτό βέβαια δεν αναιρεί τη σημασία της ασφάλειας των επικοινωνιών. Στο σημερινό περιβάλλον των αυτοματοποιημένων υποκλοπών, του γεωεντοπισμού των εκπομπών, της Τεχνητής Νοημοσύνης και της άμεσης διασύνδεσης αισθητήρων και όπλων, η προστασία των επικοινωνιών είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, η ασφάλεια από μόνη της δεν αρκεί. Μια δύναμη μπορεί να διαθέτει τέλεια προστατευμένες επικοινωνίες και ταυτοχρόνως να παραμένει αργή, συγκεντρωτική και ανίκανη να προσαρμοστεί στη μεταβαλλόμενη πραγματικότητα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προσέφερε ο Ισραηλινός Στρατός στις αραβοϊσραηλινές συγκρούσεις. Οι ισραηλινές επικοινωνίες μάχης σε πολλές περιπτώσεις ήταν διαβόητα “ανοιχτές” και οι αντίπαλοι είχαν αναπτύξει δυνατότητες παρακολούθησής τους. Η αξία, όμως, των πληροφοριών που αντλούσαν περιοριζόταν από την ταχύτητα και τη ρευστότητα της ισραηλινής δράσης. Όταν η υποκλαπείσα πληροφορία περνούσε μέσα από ένα άκαμπτο και αυστηρά ιεραρχικό σύστημα διοίκησης και έφθανε προς αξιοποίηση στο πεδίο, η κατάσταση είχε ήδη αλλάξει. Το πλεονέκτημα, συνεπώς, δεν βρισκόταν απλώς στην τεχνολογία ή στην πληροφορία αλλά στην προσαρμοστικότητα.

Η ταπεινότητα στην πολεμική διοίκηση

Συνακόλουθα, η ταπεινότητα ως πολεμική αρετή δεν αποτελεί ηθικολογική προτροπή, ούτε έκφραση παθητικότητας, αλλά είναι η αποδοχή του ότι κανένας διοικητής, όσο ευφυής, έμπειρος ή τεχνολογικά υποστηριζόμενος και αν είναι, δεν μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων πώς ακριβώς θα εξελιχθεί η μάχη. Δεν μπορεί να εξαφανίσει την “τριβή” και την “ομίχλη του πολέμου”, κατά την κλασική ορολογία του Κλαούζεβιτς, αλλά μόνο να μάθει να λειτουργεί μέσα σε αυτές.

Ο “ταπεινός” διοικητής δεν πιστεύει ότι το πεδίο της μάχης οφείλει να προσαρμοστεί στο σχέδιό του. Αντιθέτως, αποδέχεται ότι και το σχέδιό του πρέπει να προσαρμόζεται διαρκώς στην πραγματικότητα του πεδίου. Δεν αντιμετωπίζει τους υφισταμένους του ως απλούς εκτελεστές μιας υποτιθέμενης μεγαλοφυούς σύλληψης, αλλά ως ενεργούς αισθητήρες, φορείς γνώσης και παραγωγούς αποτελεσμάτων, οι ενέργειες των οποίων μπορούν να μεταβάλουν το ίδιο το σχέδιο.

Εδώ ακριβώς πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από τη συνήθη κατανόηση της Διοίκησης διά της Αποστολής, (Mission Command / Auftragstaktik). Στη συμβατική της εκδοχή, ο ανώτερος διοικητής προσδιορίζει την πρόθεση και τον αντικειμενικό σκοπό, αφήνοντας στους υφισταμένους ελευθερία ως προς τον τρόπο επίτευξής τους. Αυτό είναι αναγκαίο, αλλά αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα.

Σε ένα πραγματικά και ουσιαστικά προσαρμοστικό μοντέλο διοίκησης, η κίνηση δεν είναι μονόδρομη αλλά αμφίδρομη. Η πρόθεση του διοικητή κατέρχεται προς τα κάτω και προσανατολίζει τη δράση. Τα αποτελέσματα, όμως, της αποκεντρωμένης δράσης επιστρέφουν προς τα πάνω και αναδιαμορφώνουν την πρόθεση, τις προτεραιότητες και ενδεχομένως τους ίδιους τους επιμέρους αντικειμενικούς σκοπούς. Ο ανώτερος διοικητής δεν ζητά απλώς από τους υφισταμένους να προσαρμοστούν στο σχέδιό του. Προσαρμόζει και ο ίδιος το σχέδιό του στην πραγματικότητα που αποκαλύπτουν και δημιουργούν οι υφιστάμενοί του. Η διοίκηση μετατρέπεται έτσι από μηχανισμό επιβολής ενός προκατασκευασμένου σχεδίου σε ένα δυναμικό σύστημα μάθησης.

Η ψευδαίσθηση του επιστημονικού ελέγχου

Ο Kenneth Pollack, στις μελέτες του “Arabs at War“ και “Armies of Sand“, έχει υποστηρίξει ότι η ικανότητα των Ισραηλινών να εφαρμόζουν ένα περισσότερο αποκεντρωμένο και προσαρμοστικό μοντέλο διοίκησης, σε αντίθεση με την ακαμψία πολλών αραβικών στρατευμάτων, αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους και συχνά παραγνωρισμένους παράγοντες των ισραηλινών στρατιωτικών επιτυχιών.

Ο Pollack συνδέει αυτήν τη διαφορά και με κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα αραβικά στρατεύματα. Παρόμοιες αδυναμίες ταλανίζουν κατά περιόδους και τις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς και πολλά στρατεύματα που έχουν υιοθετήσει το αμερικανικό πρότυπο.

Ο αμερικανικός “βιομηχανικός” τρόπος πολέμου επηρεάστηκε από τη λογική του επιστημονικού μάνατζμεντ και από την πεποίθηση ότι η τεχνολογία, η πληροφοριακή υπεροχή και οι λεπτομερώς σχεδιασμένες διαδικασίες μπορούν να καταστήσουν τη μάχη πλήρως διαφανή και ελέγξιμη. Πίσω από αυτήν την αντίληψη βρίσκεται μια ευρύτερη ανθρωποθεϊκή φιλοσοφία. Δηλαδή, η πίστη ότι ο κόσμος μπορεί να υποταχθεί ολοκληρωτικά στην ανθρώπινη διάνοια και βούληση, οι ρίζες της οποίας εντοπίζονται στον σκληρό οντολογικό πυρήνα του Δυτικού Χριστιανισμού, ο οποίος με τη σειρά του υπήρξε το κύριο, αν και εν πολλοίς αόρατο, θεμέλιο του Δυτικού Πολιτισμού.

Δεν υφίσταται, βεβαίως, μια απλή και ευθύγραμμη αιτιακή συνέχεια από τον Ιερό Αυγουστίνο μέχρι το σημερινό αμερικανικό στράτευμα. Μέσα, όμως, από διαδοχικούς μετασχηματισμούς επιβίωσε στη Δύση ένα βαθύτερο πολιτισμικό πρότυπο, το οποίο είναι η τάση να νοείται ο κόσμος ως αντικείμενο που μπορεί να καταστεί πλήρως διαφανές στη νόηση και απόλυτα υποτελές στη βούληση του ανθρώπου.

Αντιθέτως, η γερμανική παράδοση της Auftragstaktik αναπτύχθηκε σε ένα πνευματικό και ιστορικό περιβάλλον που είχε αμφισβητήσει την ιδέα ότι η σύνθετη πραγματικότητα μπορεί να υποταχθεί σε αφηρημένους και προκαθορισμένους κανόνες, το οποίο προέκυψε από την αντίδραση του γερμανικού Ρομαντισμού στον άκαμπτο λογικισμό και την άκριτη νοησιαρχία του Διαφωτισμού. Η ουσία της Auftragstaktik δεν ήταν η κατάργηση της πειθαρχίας, αλλά η δημιουργία ενός διαφορετικού είδους πειθαρχίας, βασισμένης στην κατανόηση της κοινής πρόθεσης, στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στην υπεύθυνη πρωτοβουλία.

Η ταπεινότητα στην διοίκηση

Η φιλοσοφία αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τεράστιας σημασίας πολλαπλασιαστή ισχύος για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η τουρκική πολιτική και στρατιωτική παράδοση εμφανίζει ισχυρές συγκεντρωτικές και ιεραρχικές τάσεις, οι οποίες μπορούν να δυσχεράνουν την αποκεντρωμένη πρωτοβουλία. Αντιθέτως, η ελληνική συλλογική κουλτούρα διαθέτει έντονα ατομικιστικά, αντιιεραρχικά και χαρακτηριστικά υιοθέτησης της “πατέντας”, δηλαδή του αυτοσχεδιασμού, τα οποία θα μπορούσαν να μετατραπούν σε πλεονέκτημα προσαρμοστικότητας.

Η αποκεντρωμένη διοίκηση δεν είναι χαλαρότητα, ούτε άρνηση της ιεραρχίας. Είναι η ανώτερη μορφή πειθαρχίας. Απαιτεί από τον υφιστάμενο να ενεργεί δημιουργικά μέσα στο πνεύμα της αποστολής και από τον ανώτερο να εμπιστεύεται τον υφιστάμενο, χωρίς να παραιτείται από την ευθύνη του.

Η πολεμική ταπεινότητα, λοιπόν, δεν σημαίνει αδυναμία αλλά αποδοχή των ορίων της γνώσης, δυσπιστία απέναντι στα άκαμπτα σχέδια και διαρκή προσαρμογή στα αποτελέσματα που παράγει η πραγματικότητα. Σημαίνει ένα στράτευμα που δεν προσπαθεί να επιβάλει τη θέλησή του στη χαοπλεξική πραγματικότητα της μάχης, αλλά μαθαίνει ταχύτερα από τον αντίπαλο μέσα σε αυτήν.

Και στον πόλεμο, εκείνος που μαθαίνει και προσαρμόζεται ταχύτερα δεν ακολουθεί απλώς τη ροή της μάχης, αλλά είναι αυτός που τη διαμορφώνει… 

Με λίγα λόγια: Δεν είναι απλώς τεχνικό εργαλείο δημοσιονομικής διαφάνειας – έγινε και πολιτικό όπλο/επιχείρημα, αφού η κυβέρνηση το χρησιμοποιεί για να πιέσει την αντιπολίτευση να δικαιολογήσει τα οικονομικά της προγράμματα, ενώ η αντιπολίτευση θα έπρεπε να αντιδρά, αμφισβητώντας τη μεθοδολογία, ή την ουδετερότητα εφαρμογής του.

Όμως τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης (προεξαρχόντως των δύο κομμάτων που χαρακτηρίζονται κεντροαριστερά και πιστεύουν ότι θα κυβερνήσουν) στη χώρα μας, κινούμενα στο ίδιο πλαίσιο της καθεστωτικής – κυβερνητικής αντίληψης (τουτέστιν ιδεολογικά υπόδουλα και φορείς της ίδιας αντίληψης ) σπεύδουν να αποδεχτούν ασμένως την υποτιθέμενη πρόκληση της κοστολόγησης για τα προγράμματα τους… Ειρήσθω εν παρόδω, παρά την επιβολή του μέτρου της κοστολόγησης των κομματικών προγραμμάτων, το δημόσιο χρέος στην ΕΕ αλλά και στις ΗΠΑ αυξάνεται ραγδαία.

Δημοσιονομική πολιτική και λογιστική απεικόνιση

Είναι γνωστόν ότι η δημοσιονομική πολιτική, σημαντικό μέσο της οικονομικής πολιτικής, διαφέρει από την λογιστική απεικόνιση δεδομένου ότι επενεργεί σχεδόν στο σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας. Συνεπώς και το μελλοντικό της αποτύπωμα είναι αβέβαιο, λόγω ότι τα πάντα στην οικονομία λειτουργούν σε καθεστώς αβεβαιότητας.

Επομένως η στατική-λογιστική απεικόνιση δεν σημαίνει τίποτε για τη δυναμική μιας δημοσιονομικής πράξης. Πρόκειται για την κλασική αντίθεση “static scoring”, έναντι “dynamic scoring” στη δημοσιονομική ανάλυση, που γίνεται σε όλο τον κόσμο, όχι μόνο στην Ελλάδα. Μια δημοσιονομική παρέμβαση δεν είναι απλώς μια γραμμή σε έναν ισολογισμό. Έχει:

• Μακροοικονομικά feedback effects: πχ μια αύξηση συντάξεων αυξάνει την κατανάλωση, άρα και τα έσοδα ΦΠΑ, κάτι που δεν φαίνεται σε μια στατική εκτίμηση κόστους.
• Συμπεριφορικές αντιδράσεις: Αλλαγές φορολογίας μπορεί να αλλάξουν συμπεριφορές (πχ εργασία, επενδύσεις, φοροδιαφυγή).
• Δευτερογενείς επιδράσεις σε αγορές: Επιτόκια, επενδυτική εμπιστοσύνη, spreads.
• Χρονική διάσταση: Το κόστος ενός έτους μπορεί να διαφέρει δραστικά από το συσσωρευτικό κόστος 4ετίας, ειδικά αν η μεταρρύθμιση έχει “ενσωματωμένη” δυναμική (π.χ. δημογραφικές συνταξιοδοτικές δεσμεύσεις).

Κάθε δυναμικό υπόδειγμα για την εξέταση των δημοσιονομικών επιδράσεων εισάγει δικές της υποθέσεις-παραδοχές – πολλαπλασιαστές, ελαστικότητες, χρονικά lag – που είναι εξίσου (αν όχι περισσότερο) αμφισβητήσιμες και μπορούν να επιλεγούν ώστε να ευνοήσουν το συμπέρασμα που θέλει κανείς. Άρα η στατική εκτίμηση απαντά σε ένα συγκεκριμένο, στενό ερώτημα: «Πόσο κοστίζει αυτό ceteris paribus», και όχι «τι θα συμβεί στην οικονομία».

Όμως από τη στιγμή που κοστολογείται ένα μέτρο και έχει δημοσιονομικό αποτύπωμα το αμέσως επόμενο ερώτημα είναι πως θα χρηματοδοτηθεί. Αυτό μπορεί να γίνει με ανακατεύθυνση των εσόδων προς διαφορετικές δαπάνες, ή με αύξηση των εσόδων, ή με ανακατεύθυνση δαπανών, ή με νέο δανεισμό. Όταν εισέλθει κανείς σε αυτή τη διαδικασία ουσιαστικά εισέρχεστε στη δυναμική οικονομική πολιτική, διότι ότι και να επιλέξει θα υπάρξουν μεταβολές στις μακροοικονομικές μεταβλητές του συνολικού οικονομικού υποδείγματος.

Ως εκ τούτου η στατική απεικόνιση του κόστους ουσιαστικά δεν σημαίνει τίποτε. Το ουσιαστικό είναι η χρηματοδότηση της δαπάνης και μάλιστα διαχρονικά, συμπεριλαμβανομένων όλων των αλλαγών στη συμπεριφορά των μακροοικονομικών μεταβλητών. Πέρα που υπάρχουν δαπάνες, όπως η αναλογούσα στη 13η σύνταξη, που η εκτίμησή της χρειάζεται μακροχρόνια αναλογιστική μελέτη.

Αυτό ακριβώς είναι το αντικείμενο του κλάδου που λέγεται “generational accounting” ή long-term fiscal sustainability analysis – εργαλείο που χρησιμοποιεί το ΔΝΤ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (στις Ageing Reports) ακριβώς επειδή η στατική κοστολόγηση ενός έτους είναι παραπλανητική για μέτρα με μόνιμο χαρακτήρα.

Τα προγράμματα και το ΕΔΣ

Το σύστημα κοστολόγησης που ανακοίνωσε το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) φαίνεται να επικεντρώνεται σε ετήσιο/τετραετές δημοσιονομικό αποτύπωμα ανά μέτρο, με κατώφλι 50 εκατ. ευρώ. Το ΕΔΣ εκτιμά καταρχάς τον άμεσο δημοσιονομικό αντίκτυπο των προτεινόμενων μέτρων.

Όμως σε περίπτωση που μια πρόταση πολιτικής αναμένεται να επιφέρει σημαντικές (;) μεταβολές στην οικονομία, θα εξετάζονται και οι έμμεσες επιπτώσεις σε χρονικό ορίζοντα τετραετίας – χαρακτηριστικό παράδειγμα η μείωση ενός φόρου. Δηλαδή η εκτίμηση γίνεται σε δύο επίπεδα:

1.  Άμεσο δημοσιονομικό κόστος (η “λογιστική” πλευρά που δεν αρκεί).
2. Έμμεσες επιπτώσεις σε τετραετή ορίζοντα, όταν το μέτρο κρίνεται αρκετά σημαντικό ώστε να αλλάξει συμπεριφορές/οικονομία (ακριβώς η “δυναμική” διάσταση).

Θα πρέπει να πούμε στο σημείο αυτό ότι κάθε δημοσιονομικό μέτρο επιφέρει αλλαγές μέχρι να… εξαντληθεί. Στην πράξη, δεν υπάρχει “στατικό” μέτρο. Κάθε δημοσιονομική πράξη έχει κάποιο βαθμό δευτερογενούς επίδρασης – έστω ελάχιστες. Ακόμα και μια απλή μεταφορά πόρων μεταξύ δύο δαπανών επηρεάζει κατανάλωση, αποταμίευση, φορολογικά έσοδα, σε κάποιο βαθμό. Άρα το κριτήριο του ΕΔΣ, «αν αναμένεται να επιφέρει σημαντικές μεταβολές στην οικονομία» δεν είναι binary (ναι/όχι) – είναι ζήτημα βαθμού, και κάπου πρέπει να μπει ένα υποκειμενικό όριο ανάμεσα σε “αμελητέο” και “σημαντικό”.

Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα: Ποιος αποφασίζει το όριο, και με ποια κριτήρια; Δεν νομίζω ότι έχει καθορισθεί ποσοτική προδιαγραφή (π.χ. “πάνω από Χ% του ΑΕΠ θεωρείται σημαντικό”) – άρα φαίνεται να μένει στην κρίση του ίδιου του Συμβουλίου με όλα τα συνεπαγόμενα.

Το παράδοξο με τα προγράμματα

Το ότι έχει επιλεχθεί η τετραετία ως μέγιστο χρονικό διάστημα ανάλυσης εκ μέρους του ΕΔΣ δεν είναι τυχαία επιλογή – αντιστοιχεί στον συνήθη ορίζοντα του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής (ΜΠΔΣ) που χρησιμοποιεί η ΕΕ ως βασικό εργαλείο δημοσιονομικού σχεδιασμού. Είναι δηλαδή “δανεισμένος” ορίζοντας από διοικητική σύμβαση, όχι από την πραγματική φύση του εκάστοτε μέτρου. Αυτό δημιουργεί μια πραγματική ασυμμετρία ανάλογα με τον τύπο του μέτρου:

• Εφάπαξ/παροδικά μέτρα (π.χ. έκτακτο επίδομα): Η τετραετία υπερκαλύπτει τη διάρκεια ζωής του μέτρου – καλή προσέγγιση.
• Δομικές/μόνιμες δεσμεύσεις (13η σύνταξη, μόνιμη μείωση φόρου, νέο ασφαλιστικό δικαίωμα): Η τετραετία δείχνει μόνο “τη μύτη του παγόβουνου” – καταγράφει το αρχικό κόστος αλλά κόβει ακριβώς εκεί που αρχίζει να πραγματικά ενδιαφέρει, δηλαδή στη σωρευτική/διαγενεακή επίδραση.

Άρα καταλήγουμε σε ένα παράδοξο: Όσο πιο σημαντικό και μόνιμο είναι ένα μέτρο, τόσο λιγότερο επαρκής γίνεται ο ορίζοντας ανάλυσης που προβλέπεται – ακριβώς το αντίστροφο απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς από ένα εργαλείο που σκοπό έχει να αποτρέψει “ανεδαφικές” προεκλογικές υποσχέσεις. Τα πιο επικίνδυνα δημοσιονομικά μέτρα (μόνιμες δεσμεύσεις με μακρά ουρά κόστους) είναι ακριβώς αυτά που το τετραετές παράθυρο αναλύει λιγότερο ρεαλιστικά.

ΥΓ 

Χωρίς εναλλακτική θεωρία στην οικονομία δεν υπάρχουν εναλλακτικές οικονομικές πολιτικές, υπάρχουν πιθανά μικρά συμπληρώματα στο ίδιο καθεστωτικό πλαίσιο. Εξ’ αυτού προκύπτει η συμπληρωματικότητα μεταξύ του κόμματος της ΝΔ, και των κομμάτων της κεντροαριστεράς στο πλαίσιο του λεγόμενου Καπιταλιστικού Ρεαλισμού! Αλλά το πιο σημαντικό: Όλα αυτά τα έχουμε ξαναζήσει στο πρόσφατο παρελθόν και της αλήστου μνήμης Σημιτικής περιόδου…

Το πνεύμα εκείνης της περιόδου απογυμνωμένο από τα ψήγματα στοιχειώδους κοινωνικής προστασίας έχει επιστρέψει γυμνό και κυνικό την περίοδο των κυβερνήσεων της ΝΔ. Άλλωστε ο σημιτικός εργαλειακός «εκσυγχρονισμός» ζει και βασιλεύει, όχι μόνο θεωρητικά, αλλά και με την παρουσία των πρωτοπαλίκαρων του σημιτισμού στους υπουργικούς θώκους.

Μεταξύ 2002 και 2017, στο ΝΑΤΟ εντάχθηκαν 14 άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένου του Μαυροβουνίου, το οποίο δεν πληρούσε καμία από τις προϋποθέσεις που απαιτούσαν οι Βρυξέλλες για την είσοδο. Το ΝΑΤΟ λειτουργούσε ήδη ως όργανο της Ουάσινγκτον για την ευρωπαϊκή επέκταση.

Το 2014, η CIA και μέρος της ουκρανικής ολιγαρχίας υποκίνησαν ένα πραξικόπημα στο Κίεβο. Ο στόχος ήταν σαφής: να εκλείψει η επιλογή της ουδετερότητας της Ουκρανίας. Επιπλέον δόθηκαν  υποσχέσεις για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Από το 2015, ο Πούτιν είχε προειδοποιήσει για τα όρια της επέκτασης της Ατλαντικής συμμαχίας, με την  Ουκρανία και τη Γεωργία να αντιπροσωπεύουν για τη Μόσχα, μια ζώνη εθνικής ασφάλειας. Η Ουάσινγκτον αγνόησε την προειδοποίηση και υποστήριξε την άνοδο μιας ρωσοφοβικής δύναμης στην Ουκρανία.

Μέσα σε μήνες, η ρωσική γλώσσα απαγορεύτηκε, τα πολιτικά κόμματα που υποστήριζαν την ουδετερότητα τέθηκαν εκτός νόμου και άρχισαν τα πογκρόμ κατά των ανατολικών περιοχών της Ουκρανίας. Η Ουάσινγκτον φαινόταν πεπεισμένη ότι ένας τοπικός πόλεμος, σε συνδυασμό με στοχευμένες κυρώσεις, θα αποδυνάμωνε και θα γονάτιζε την οικονομία της Ρωσίας, ελπίδες που διαψεύστηκαν. Ο δε Ζελένσκι έγινε αργότερα και αυτός όργανο των ρωσοφοβικών δυνάμεων…

Το σχέδιο βήμα βήμα

Η στρατηγική που επέτρεψε στις ΗΠΑ να βγουν νικήτριες από τον Ψυχρό Πόλεμο, ήταν να εγκλωβίσουν  τη Σοβιετική Ένωση  στο Αφγανιστάν, ώστε να καταναλώσει τους πόρους της σε μια εξαντλητική στρατιωτική αντιπαράθεση. Αυτό το μοντέλο ενέπνευσε το νέο σχέδιο που εκπονήθηκε το 2019: Υπερέκταση και ανισορροπία της Ρωσίας. Αναγκάζοντας δηλαδή τον αντίπαλο να υπερεκταθεί, του προκαλούσε ανισορροπία.

Πρώτα απ’ όλα –καθορίζει το σχέδιο– η Ρωσία πρέπει να δεχθεί επίθεση από την πιο ευάλωτη πλευρά της, αυτήν της οικονομίας της, που εξαρτάται έντονα από τις εξαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου. Για το σκοπό αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθούν εμπορικές και οικονομικές κυρώσεις και ταυτόχρονα, η Ευρώπη πρέπει να μειώσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, αντικαθιστώντας το με υγροποιημένο φυσικό αέριο των ΗΠΑ.

Στον ιδεολογικό και πληροφοριακό τομέα, είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθούν εσωτερικές διαμαρτυρίες και ταυτόχρονα να υπονομευθεί η εικόνα της Ρωσίας προς τα έξω. Ως μέρος αυτής της στρατηγικής σχεδιάστηκε η παροχή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, με προϋπόθεση η σύγκρουση να βαθμολογηθεί προσεκτικά για να αυξηθεί το κόστος προς τη Ρωσία, χωρίς να προκαλέσει μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση στην οποία η Μόσχα, λόγω εγγύτητας, θα είχε σημαντικά πλεονεκτήματα.

Σύμφωνα με την αντίληψη της Δύσης πρέπει να ολοκληρωθεί  το έργο που ξεκίνησε το 1991 με την διάλυση της ΕΣΣΔ. Πρέπει να επιδιωχθεί η πλήρης αποαποικιοποίηση της Ρωσίας. Ο βραβευμένος με Νόμπελ και πρώην πρόεδρος της Πολωνίας Λεχ Βαλέσα είχε υποστηρίξει την απόσχιση των «60 λαών που αποικίστηκαν από τη Ρωσία», έτσι ώστε η Ρωσία να περιοριστεί σε μια χώρα περίπου 50 εκατομμυρίων κατοίκων σε αντίθεση με μια χώρα 140 εκατομμυρίων που είναι σήμερα.

Από τη πλευρά της όμως  η Μαρλέν Λαρουέλ, Διευθύντρια και Καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών, Ρωσικών και Ευρασιατικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο George Washington και συγγραφέας του βιβλίου “Είναι η Ρωσία Φασιστική; Ξετυλίγοντας την προπαγάνδα Ανατολής και Δύσης”, υποστηρίζει ότι αν και οι ρωσικές περιοχές είναι απογοητευμένες από τον αυξανόμενο συγκεντρωτισμό της Μόσχας, καμία από αυτές δεν είναι υπέρ της απόσχισης και τυγχάνει να αντιμετωπίζουν όλες την παραμονή τους στην Ρωσία πατριωτικά.

Η κατάρρευση της Ρωσίας ως διεθνές πλήγμα

Το σχέδιο για την κατάρρευση της Ρωσίας είναι λανθασμένη στρατηγική, που βασίζεται στην έλλειψη γνώσης, του τι συνδέει τη ρωσική κοινωνία σε όλη της την ποικιλομορφία. Το πιο σημαντικό είναι ότι, μια τέτοια στρατηγική επίσης δεν θεωρεί ότι, η διάλυση της Ρωσίας θα ήταν καταστροφική για τη διεθνή ασφάλεια. Η κατάρρευση της Ρωσίας θα προκαλούσε αρκετούς εμφυλίους πολέμους. Τα νέα κράτη θα μάχονταν μεταξύ τους για τα σύνορα και τα οικονομικά περιουσιακά στοιχεία.

Οι ελίτ της Μόσχας, που ελέγχουν ένα τεράστιο πυρηνικό οπλοστάσιο, θα αντιδρούσαν βίαια στα σχέδια απόσχισης. Οι υπηρεσίες ασφαλείας και οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου θα συνέτριβαν κάθε προσπάθεια εκδημοκρατισμού, εάν αυτό σήμαινε επανάληψη του διαμελισμού της Σοβιετικής Ένωσης. Ακόμη και ο Χένρι Κίσινγκερ, ο οποίος έχει διατυπώσει απόψεις κατά της Ρωσίας στο παρελθόν, έγραψε δύο άρθρα διαδοχικά το Δεκέμβριο του 2022 στο “Spectator”.

Σε αυτά έγραφε: «Το προτιμώμενο αποτέλεσμα για ορισμένους είναι μια Ρωσία που θα αποδυναμωθεί από τον πόλεμο. Διαφωνώ…. η διάλυση της Ρωσίας ή η καταστροφή της ικανότητάς της για στρατηγική πολιτική θα μπορούσε να μετατρέψει την επικράτειά της, που περιλαμβάνει 11 ζώνες ώρας, σε αμφισβητούμενο κενό. Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι θα επιδεινωθούν από την παρουσία χιλιάδων πυρηνικών όπλων που καθιστούν τη Ρωσία μία από τις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του κόσμου».

Τι θα κέρδιζαν οι ΗΠΑ;

Επιπρόσθετα τίθενται εν αμφιβόλω τα γεωστρατηγικά οφέλη για τις ΗΠΑ, στην περίπτωση κατάρρευσης  της  Ρωσίας. Εάν μια σειρά από νέα κράτη επρόκειτο να δημιουργηθούν στην αχανή, πλούσια σε πόρους, αλλά αραιοκατοικημένη Ανατολή της Ρωσίας, θα ελλόχευε ο κίνδυνος να γίνουν πιθανώς δορυφόροι της Κίνας. Αντίθετα, μια ενοποιημένη Ρωσία μπορεί να αποσπάσει μέρος της στρατηγικής προσοχής του Πεκίνου μακριά από τον Ειρηνικό.

Μία ακόμη παράμετρος που πρέπει να επισημανθεί είναι, μήπως η πατερναλιστική παρόρμηση της Ουάσινγκτον να διαλύσει μία άλλη  χώρα, θα μπορούσε να διαβρώσει την πολυεθνική  κρατική οντότητα των ίδιων των ΉΠΑ. Τί θα γινόταν επίσης αν η Κίνα ή η Ρωσία προσπαθούσαν να αναγκάσουν τις ΗΠΑ να επιστρέψουν το μισό Μεξικό που προσάρτησαν, συμπεριλαμβανομένης της Καλιφόρνιας, που τώρα είναι η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο; Ή ακόμη αν πιεζόταν να επιστραφεί η υπόλοιπη χώρα των ΗΠΑ στους αρχικούς της ιδιοκτήτες, οι οποίοι εξακολουθούν να υπόκεινται σε καταπίεση;

Τι ονειρευόταν ο Μπρεζίνσκι

Αξιολογώντας επίσης τους οραματισμούς του Μπρεζίνσκι, για μία “χαλαρά Συνομοσπονδιακή Ρωσία”, αυτό θα ήταν ένα έθνος χωρίς δόντια, εξαρτημένο, ανίκανο να υπερασπιστεί τα σύνορά του ή την κυριαρχία του. Δεν θα μπορούσε να εμποδίσει ισχυρότερες χώρες να εισβάλουν, να καταλάβουν  εδάφη και να δημιουργήσουν στρατιωτικές βάσεις σε αυτά. Ούτε θα μπορούσε να ενώσει τους ανόμοιους πληθυσμούς της κάτω από ένα ενιαίο έμβλημα ή να επιδιώξει ένα “ενιαίο” θετικό όραμα για το μέλλον της χώρας.

Μια συνομοσπονδιακή Ρωσία – κατακερματισμένη σε μικρότερα τμήματα – θα επέτρεπε ασφαλώς στις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρήσουν τον κυρίαρχο ρόλο τους στην περιοχή, χωρίς την απειλή πρόκλησης ή αναστάτωσης. Και αυτός φαίνεται να ήταν ο πραγματικός στόχος του Μπρεζίνσκι, όπως επισημαίνεται  σε  απόσπασμα από το magnum έργο του “Η Μεγάλη Σκακιέρα”. Να τι λέει: «Για την Αμερική, το κύριο γεωπολιτικό έπαθλο είναι η Ευρασία…και η παγκόσμια πρωτοκαθεδρία της Αμερικής εξαρτάται άμεσα από τη διάρκεια και την αποτελεσματικότητα της υπεροχής της στην ευρασιατική ήπειρο».

Ο Μπρεζίνσκι συνοψίζει συνοπτικά τις αμερικανικές φιλοδοξίες, που έχουν στόχο την εδραίωση της πρωτοκαθεδρίας στην πιο ευημερούσα και πολυπληθέστερη περιοχή του κόσμου, την Ευρασία. «Και για να γίνει αυτό, η Ρωσία πρέπει να αποδεκατιστεί και να διαιρεθεί, οι ηγέτες της πρέπει να ανατραπούν και να αντικατασταθούν και οι τεράστιοι πόροι της πρέπει να μεταφερθούν στη σιδερένια πυγμή των παγκόσμιων υπερεθνικών που θα τους χρησιμοποιήσουν για να διαιωνίσουν τη ροή του πλούτου από την Ανατολή στη Δύση». Με άλλα λόγια, η Μόσχα θα έπρεπε  να αποδεχθεί τον ταπεινό της ρόλο στη νέα τάξη πραγμάτων, ως η de facto εταιρεία αερίου και εξόρυξης της Αμερικής.

Οι ρωσοφοβικές πολιτικές της Δύσης που στοχεύουν στην διάλυση της μεγαλύτερης χώρας του κόσμου, αν επιτύχουν το στόχο τους, θα έχουν σαν αποτέλεσμα να οδηγηθεί η Ρωσία σε αχαρτογράφητα νερά. Ελάχιστοι, αναλυτές έχουν εικάσει πώς θα έμοιαζε η Ρωσία διαμελισμένη, όπως η Γιουγκοσλαβία.

Αν μπορεί κανείς να φανταστεί τι συνέβη μετά την πτώση της Ρώμης, δεν θα πρέπει να είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς δεκάδες διψασμένους για εξουσία ντόπιους ολιγάρχες να αντιμάχονται για την εξουσία. Έχει σκεφτεί κανείς ποιο μπορεί να είναι το αποτέλεσμα από δύο δωδεκάδες πυρηνικά οπλισμένα “υπο-κράτη”; Τι θα έπαιρνε τη θέση της σύγχρονης Ρωσίας; Το αφήνω στη φαντασία σας. Το βασικό πρόβλημα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και οι σύμμαχοί τους, που έχουν πάρει θέση γύρω από μια μαύρη τρύπα, την οποία κανείς δεν έχει εξερευνήσει. Και είμαστε όλοι μαζί για τη βόλτα στο χάος…

«Η νέα πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε σήμερα επιβάλλει μια νέα προσέγγιση σε θέματα προϋπολογισμού και νέα διάρθρωση του προϋπολογισμού, αλλά και νέο τρόπο κατανομής των πόρων μας. Χρειαζόμαστε ένα προϋπολογισμό, ο οποίος θα ανταποκρίνεται στις κοινές μας προτεραιότητες και μεταξύ αυτών άμυνα και ασφάλεια, αλλά και την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την στρατηγική ανθεκτικότητα. Παράλληλα, και ταυτόχρονα επιβάλλεται, να συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε θέματα κοινής αγροτικής πολιτικής και συνοχής. Είναι πολιτικές θεμελιώδους σημασίας για να διασφαλίσουμε ότι η ανθεκτικότητα, οι ευκαιρίες και η ευημερία θα φτάσουν σε κάθε μία γωνιά της Ευρώπης» είπε.

Τα ελληνοτουρκικά

Ο Αντόνιο Κόστα στη συνέχεια αναφερόμενος στην γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας ανέφερε: «Η Ελλάδα βρίσκεται σε θέσεις στρατηγικής σημασίας σε ό,τι αφορά τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή και κάποιες φορές τα πράγματα δεν τα βλέπουμε όπως ακριβώς τα βλέπετε εσείς, από την απόσταση των Βρυξελλών, γι’ αυτό και είχε σημασία να ακούσω ότι είχατε εσείς να πείτε».

«Χρειάζεται προστασία των συνόρων μας και των θαλάσσιων συνόρων για να εξασφαλίσουμε πως η Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τα απαραίτητα μέσα και τις δυνατότητες για να μπορέσει να απαντά αποτελεσματικά. Μας ενδιαφέρει να υπάρχει σταθερότητα και ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο» είπε.

«Ο κ. πρωθυπουργός με ενημέρωσε σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις σε ό,τι αφορά τις σχέσεις Ελλάδος-Τουρκίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδιαφέρεται να καλλιεργήσει μια αμοιβαία επωφελή και συνεργατική σχέση με τη συγκεκριμένη χώρα. Η εποικοδομητική συμμετοχή της Τουρκίας είναι σημαντική για να προάγουμε διάφορα πεδία που αφορούν στην συνεργασία. Το έχουμε τονίσει ξανά και ξανά ότι η προτεραιότητα της ΕΕ είναι η προάσπιση των συμφερόντων των κρατών μελών της ένωσης» είπε.

«Σε ό,τι αφορά τη Μέση Ανατολή συμφωνήσαμε ότι οι εξελίξεις στην περιοχή έχουν επιπτώσεις στη σταθερότητα και την ειρήνη στην Ευρώπη και την ενεργειακή ασφάλεια. Επίσης, επηρεάζεται και η μετανάστευση, οι μεταναστευτικές ροές και έχουμε άμεσες επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια και γι’ αυτό τον λόγο ακριβώς θα πρέπει να παραμείνουμε δεσμευμένοι και αφοσιωμένοι, παρόντες δηλαδή, στην περιοχή» ανέφερε.

«Είμαι ευγνώμων στην Ελλάδα, για τον ενεργό ρόλο που έχει αναλάβει υπό αυτή την έννοια, ιδιαιτέρως δε σε ό,τι αφορά την ενίσχυση των σχέσεων με τους εταίρους μας στον Κόλπο» πρόσθεσε.

Κλείνοντας, ο Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη είναι ακόμη ισχυρότερη όταν είμαστε ενωμένοι, όλοι μαζί, ιδιαίτερα σε αυτές τις δύσκολες γεωπολιτικές εποχές. Αγαπητέ Κυριάκο η δική σου δέσμευση, η δική σου συνεισφορά είναι και θα συνεχίσουν να είναι πολύτιμες, καθώς διαμορφώνουμε τη δική μας κοινή απάντηση στις προκλήσεις της εποχής μας. Συμβαδίζοντας είμαι βέβαιος ότι μπορούμε να έχουμε ουσιώδη πρόοδο και να φτιάξουμε μια πιο ενωμένη και ακόμα πιο ασφαλή Ευρωπαϊκή Ένωση».

Δηλώσεις πρωθυπουργού

Από πλευράς του ο πρωθυπουργός κατά τις κοινές δηλώσεις, όσον αφορά στα ελληνοτουρκικά, είπε:

«Τέλος, να σταθώ στο ζήτημα της άμυνας, στο οποίο η Ευρώπη συνολικά καλείται να υψώσει μία αδιαπέραστη “ασπίδα” στις απειλές, απ’ όπου και αν προέρχονται, είτε μιλάμε για τον βορρά είτε μιλάμε για τον νότο είτε μιλάμε για τη δύση είτε μιλάμε για την ανατολή. Επομένως, ενιαία πρέπει να είναι και η χρηματοδότηση της φύλαξης κάθε σπιθαμής της.

»Το SAFE ήταν μια σημαντική πρωτοβουλία, κινήθηκε στη σωστή κατεύθυνση, χρειαζόμαστε όμως περισσότερα και επίσης χρειάζεται να επιλέγουμε τους συνοδοιπόρους μας πολύ προσεκτικά. Θυμίζω ότι όρος συμμετοχής τρίτων στο πρόγραμμα ήταν και είναι να μην θίγονται συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας των κρατών μελών.

»Ήταν φυσικό, λοιπόν, να ενημερώσω και τον κ. Πρόεδρο για την πρόσφατη κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων, ειδικά στο Αιγαίο. Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας είναι, άλλωστε, προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή πορεία κάθε υποψήφιας χώρας. Είναι κάτι το οποίο προβλέπουν μια σειρά από αποφάσεις του ίδιου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Και δεν νοείται, θα το ξαναπώ, να υπάρχει ενεργή απειλή πολέμου και αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας από μια χώρα η οποία προσδοκά στη βελτίωση των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, την οποία θέλουμε να ενισχύσουμε, δεν μπορεί παρά να συμβαδίζει με την οικοδόμηση σχέσεων καλής γειτονίας με την Ελλάδα.

»Η πατρίδα μου είναι μια ειρηνική χώρα, η οποία δεν συνιστά απειλή για κανέναν. Δεν θα δεχθεί, όμως, και υποδείξεις από κανέναν για το πώς θα ενισχύσει την αμυντική της θωράκιση.  Περνώ τώρα στο μεταναστευτικό. Τα πρόσφατα γεγονότα στη Θέουτα ξαναφέρνουν, δυστυχώς, στο προσκήνιο την εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών. Εμείς το γνωρίζουμε καλά, έχουμε δεχθεί υβριδική επίθεση στον Έβρο. Ήμασταν η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που αντιμετώπισε αυτή την πρόκληση το 2020 τον Μάρτιο», είπε επι του συγκεκριμένου θέματος.

Αναφέρθηκε επίσης στην «διευρυνόμενη πολεμική σύρραξη στην Ουκρανία», λέγοντας «εμείς υποστηρίζουμε σταθερά τον αμυνόμενο, δηλώνουμε και την ετοιμότητά μας, όταν έρθει η ώρα των διαπραγματεύσεων, η Ευρώπη -και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό- να είναι παρούσα και να εκπροσωπείται, κ. Πρόεδρε, από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Θέλω να σημειώσω και κάτι ακόμα σημαντικό στο τέλος, ότι η ναυσιπλοΐα είναι αυτή η οποία εγγυάται την επισιτιστική ασφάλεια και τον ενεργειακό εφοδιασμό. Δεν νοείται, συνεπώς, να γίνονται επιθέσεις έναντι νόμιμων πλοίων. Και εξίσου αδιαπραγμάτευτη πρέπει να είναι και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, χωρίς τέλη, στα Στενά του Ορμούζ. Οπότε ανανεώνουμε το ραντεβού μας στα επόμενα Ευρωπαϊκά Συμβούλια και θέλω να εκφράσω κι εγώ προσωπικά την απόλυτη εμπιστοσύνη μου στις δυνατότητές σου να διαχειρίζεσαι αυτές τις σύνθετες διαπραγματεύσεις, Αντόνιο, με τρόπο αντικειμενικό, έτσι ώστε να καταλήγουμε πάντα σε λύσεις οι οποίες θα προωθούν το κοινό ευρωπαϊκό μας οικοδόμημα.

 «Η μετάβαση στο brand Telekom αποτελεί για εμάς φυσική εξέλιξη. Η COSMOTE ήταν η μάρκα που συνέδεσε την Ελλάδα με την ψηφιακή εποχή. Η Telekom τη συνδέει με το μέλλον της ψηφιακής τεχνολογίας και τις απεριόριστες δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης», ανέφερε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΟΤΕ, κ. Κώστας Νεμπής. Και πρόσθεσε: «Στη νέα εποχή για τη μάρκα μας, χτίζουμε πάνω στην κληρονομιά μας.

Συνεχίζουμε να έχουμε τα πιο σύγχρονα δίκτυα στη χώρα, κορυφαία τεχνογνωσία, εξειδικευμένους ανθρώπους και την ίδια δέσμευση προς την ελληνική κοινωνία. Αυτή η σύνθεση παγκόσμιας δύναμης και ελληνικής κληρονομιάς μάς επιτρέπει να προσφέρουμε ακόμη περισσότερα στους πελάτες μας και μάς φέρνει πιο κοντά στο όραμά μας: να εξελιχθούμε στον κορυφαίο ψηφιακό τηλεπικοινωνιακό πάροχο στην Ευρώπη, οδηγώντας παράλληλα την Ελλάδα στις κορυφαίες θέσεις ψηφιακοποίησης στην Ευρώπη».

 Ενιαία εμπειρία Telekom σε προϊόντα, υπηρεσίες και σημεία επαφής με τον πελάτη

Από σήμερα ξεκινά η σταδιακή εφαρμογή της νέας μάρκας Telekom και του εμβληματικού εταιρικού χρώματος Μagenta σε κάθε σημείο επαφής με τον πελάτη, διαμορφώνοντας μία ενιαία εμπειρία Telekom. Η μετάβαση στη νέα μάρκα κορυφώνεται στις 8/9, με το λανσάρισμα της καμπάνιας επικοινωνίας.

Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες του Ομίλου μετονομάζονται από COSMOTE σε Telekom, με το COSMOTE 5G να μετονομάζεται σε Telekom 5G και το COSMOTE Fiber σε Telekom Fiber. Αντίστοιχα, τα καταστήματα COSMOTE θα μετονομαστούν σε Telekom και η ένδειξη δικτύου στα κινητά τηλέφωνα θα αλλάξει σε TELEKOM.GR. Τα σημεία ψηφιακής παρουσίας του Ομίλου (apps, sites και social media) θα υιοθετήσουν τη νέα ταυτότητα και το χρώμα Magenta της Telekom, με το official website να μετονομάζεται σε telekom.gr, το COSMOTE App σε Telekom App και τα Social Media pages να μετονομάζονται σε Telekom GR. Το WHAT’S UP by COSMOTE θα γίνει WHAT’S UP by Telekom.

Η συνδρομητική τηλεόραση του ΟΤΕ υιοθετεί την ονομασία MagentaTV, ενώ το payzy μετονομάζεται σε Magenta Pay. Επίσης, ήδη το COSMOTE Insurance έχει εξελιχθεί σε Magenta Insurance. Για τις παραπάνω αλλαγές, δεν απαιτείται οποιαδήποτε ενέργεια από τους πελάτες.

 Η νέα μάρκα θα υιοθετηθεί και από τις θυγατρικές του Ομίλου ΟΤΕ. Ειδικότερα, η COSMOTE eValue θα μετονομαστεί σε Telekom eValue, η COSMOTE Technical Services σε Telekom Technical Services, η COSMOTE Global Solutions σε Telekom HBS (Hellenic Business Solutions), η COSMOTE Payments σε Telekom Payments, η OTE Academy σε Telekom Academy και η ΟΤΕ Estate σε Telekom Estate. Μέχρι τις αρχές του 2027, η μάρκα Telekom θα υιοθετηθεί και από τις υπόλοιπες θυγατρικές του ΟΤΕ.

 «Συνδέουμε τον κόσμο σου»: η υπόσχεση που παραμένει            

Στη «νέα εποχή», η υπογραφή της μάρκας παραμένει «Συνδέουμε τον κόσμο σου». Αποτυπώνει την υπόσχεσή της να φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά σε ό,τι έχει μεγαλύτερη αξία για εκείνους, δημιουργώντας ουσιαστικές συνδέσεις στην καθημερινή ζωή, αλλά και τον στόχο του Ομίλου να αξιοποιεί τις υποδομές του για να συνδέει τη χώρα, την κοινωνία και την επιχειρηματικότητα με το μέλλον. Η υπογραφή είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με το παγκόσμιο brand promise της Telekom «Connecting your world».

 Το Telekom brand

Η ισχύς της Telekom δεν αποτυπώνεται μόνο στην τεχνολογική της υπεροχή, αλλά και στην αξία της ως διεθνούς μάρκας.

Η Telekom αποτελεί σήμερα το πολυτιμότερο brand τηλεπικοινωνιών παγκοσμίως, το κορυφαίο brand στην Ευρώπη και το No11 brand στον κόσμο ανεξαρτήτως κλάδου, σύμφωνα με τη μελέτη “Brand Finance Global 500”. Είναι η μοναδική ευρωπαϊκή μάρκα που περιλαμβάνεται στο top 20 της κατάταξης, δίπλα σε εταιρείες όπως οι Apple, Microsoft, Google και Amazon. Η αξία του brand ανέρχεται σήμερα στα 96,2 δισ. δολάρια, καταγράφοντας την υψηλότερη επίδοση στα 31 χρόνια ιστορίας της εταιρείας.

Πέρα από τους αριθμούς, η δύναμη του brand Telekom εδράζεται στη φιλοσοφία του Digital Optimism: την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι εξελίσσονται μέσα από τη σύνδεση και την αλληλεπίδραση και ότι, σε έναν κόσμο όπου άνθρωποι, επιχειρήσεις και κοινωνίες είναι περισσότερο αλληλένδετοι από ποτέ, η ψηφιακή τεχνολογία και η συνδεσιμότητα αποτελούν τον καταλύτη για πρόοδο, συνεργασία και ευημερία.

[1] Σύμφωνα με τη μελέτη “Brand Finance Global 500”.

«Το ΠΑΣΟΚ έκανε την Ελλάδα μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα και επέτυχε την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κι ας έρθει τώρα η συντηρητική παράταξη να συγκριθεί με αυτό το τεράστιο κοινωνικο έργο. Αυτή είναι η ιστορία μας. Ομως το ερώτημα σήμερα δεν είναι τι έκανε το ΠΑΣΟΚ, αλλά τι θα κάνει σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία», συνέχισε ο κ. Ανδρουλάκης.

«ΠΑΣΟΚ τώρα σημαίνει άλλο κράτος, αποκεντρωμένο, και κράτος υπηρέτη του πολίτη για να πάψει ο πολίτης να είναι όμηρος. Θα δώσουμε τέλος στην ερημοποίηση της περιφέρειας και τα χωριά μας θα έχουν ανάπτυξη με φορολογικά κίνητρα, η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι δύο αστικά κέντρα. Ισχυρή Ελλάδα σημαίνει αντιμετώπιση του δημογραφικού και η ανάταξη του. Θα παλέψουμε για να μη φεύγουν στο εξωτερικό τα Ελληνόπουλα.

»Χρειάζεται να αλλάξουμε σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. Πόλεμοι τριγύρω μας. Στην Ουκρανία ισοπεδώνονται πόλεις, στο Ισραήλ ο Νετανιάχου ισοπεδώνει έναν ολόκληρο λαό, ή στο Σουδάν, πόλεμοι πάντα θα υπάρχουν, αλλά πώς να εξηγήσουμε την έλλειψη αντιπολεμικών κινημάτων του χθες, την έλλειψη παρεμβάσεων του ΟΗΕ, πού είναι όλα αυτά, δεν πρέπει να συνηθίσουμε στον πόλεμο, σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον, η Ευρώπη δεν έχει δικαίωμα να παραμένει θεατής όταν υπάρχει η ρωσική επιθετικότητα, ο αναθεωρητισμός της Τουρκίας στα σύνορα, η Ευρώπη δεν μπορεί να κάνει τον Πόντιο Πιλάτο.

»Εμείς οι σοσιαλιστές πατριώτες θέλουμε και ασφάλεια και κοινωνικό κράτος, θέλουμε μια Ευρώπη με κοινή αμυντική πολιτική και να πάψουμε να πληρώνουμε δισεκατομμύρια για κοινωνικό όταν στην κεντρική Ευρώπη χτίζουν νοσοκομεία. Ασφάλεια δεν είναι μόνο η άμυνα, είναι και το κοινωνικό κράτος», είπε ο κ. Ανδρουλάκης.

Οικονομία

Για την οικονομική πολιτική και τα σκάνδαλο, είπε: «Θα επουλώσουμε τις πληγές που αφήνει πίσω της η κυβέρνηση Μητσοτάκη, δεν χωράει άλλη ατιμωρησία και διαφθορά, θα φέρουμε αλλαγή με πρόσωπο και ήθος, και περιεχόμενο. Το πρόγραμμα μας θα το αναλύσουμε περισσότερο στην Θεσσαλονίκη την άλλη εβδομάδα. Πάντως για εμάς η δικαιοσύνη δεν θα είναι μηχανισμός που θα καλύπτει τις ευθύνες υπουργών, το δημόσιο χρήμα δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση, ανήκει στον ελληνικό λαό, και θα ελέγξουμε πού πήγε και το τελευταίο ευρώ στα χρόνια της Νέας Δημοκρατίας, πρέπει να λογοδοτείς όταν κυβερνάς, να επιλέγεις τους άξιους και όχι τους φίλους σου, να προστατεύεις τους θεσμούς.Δεν θέλουμε να πάρουμε την εξουσία, αλλά να αλλάξουμε την εξουσία», είπε μεταξύ άλλων ο κ. Ανδρουλάκης.

«Δεν θα είμαστε ένα κράτος που θα στηρίζει τους λίγους και ισχυρούς, έχουμε επιλέξει σε ποια όχθη θα σταθούμε. Όταν θέλουν βρίσκουν δισεκατομμύρια για διάσωση, τις τράπεζες τις έσωσε το κράτος, αλλά δεν υπάρχουν χρήματα λένε για τις κοινωνικές ανάγκες, για κοινωνική κατοικία και καλύτερο ΕΣΥ. Ομως να δούμε και άλλα προβλήματα. Δεν πρέπει να καθορίσει την ζωή μας η αποχή. Δεν πρέπει να περιμένουμε τη λύση από κόμματα που δεν έχουν πρόγραμμα, κόμματα παρέας, κόμματα με προνομιακές σχέσεις με ολιγάρχες;  Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλη χαμένη ευκαιρία, όχι άλλη θητεία Νέας Δημοκρατίας».

Για τον Τσίπρα

«Έχουμε και την επιστροφή των συστημικών σωτήρων, όμως, ο συγκυβερνήτης του κ. Καμμένου, που βάφτισε τον συστημισμό, “ρήξη”. Το πρόγραμμα τους χαρακτηρίζεται από εξαπάτηση και αναξιοπιστία. Έχουν αξιοπιστία αυτοί που έλεγαν σεισάχθεια και “κανένα σπιτι σε χέρι τραπεζίτη”, αλλά ξεπούλησαν στα funds τα πάντα και έβγαλαν του ηλεκτρονικούς πλειστηριασμένους, που έφεραν το νόμο Κατρούγκαλου; Εδωσαν τη δημόσια περιουσία στους δανειστές της χώρας. Τον Ιούλιο δε, δήλωναν πως συμφωνούν με το ΠΑΣΟΚ να καταργηθεί η golden viza αλλά ένα μήνα μετά, χθες, άλλαξαν άποψη και θέλουν να συνεχιστεί η βίζα αυτή για να βάλουν λεφτά στο πρόγραμμά τους. Η λύση δεν είναι η ανακύκλωση ενός χθεσινού αποτυχημένου παρελθόντος. Ούτε ο Τσίπρας δικαιούται δεύτερη ευκαιρία ούτε ο Μητσοτάκης», είπε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Εθνικά θέματα

«Για χρόνια μας έλεγε η κυβέρνηση ότι είχαμε “ήρεμα νερά” με την Τουρκια, αλλά δεν είχε αλλάξει κάτι, ήταν επικοινωνιακά παιχνίδια την ώρα που πίσω από τις πλάτες του ελληνικού λαού συνεχιζόταν η αμφισβήτηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Η εξωτερική πολιτική κρίνεται εκ του αποτελέσματος. Και θυμίζω τα αποτελέσματα τη πολιτικής του ΠΑΣΟΚ.

»Τα “ήρεμα νερά” πήγαν περίπατο και η Τουρκία συνεχίζει να προκαλεί με κεντρική θεωρία τη “Γαλάζια Πατρίδα”  και μιλά σταθερά για τη διχοτόμηση της Κύπρου. Η κυβέρνηση μας λέει σήμερα ότι η Τουρκία είναι παράνομη, αλλά γιατί ο κ. Μητσοτάκης δεν ζήτησε κυρώσεις από την ΕΕ εις βάρος της Τουρκίας εδώ και τόσον καιρό; Δεν θέλουμε ευρωπαϊκή αλληλεγγύη μόνο στα λόγια. Η εξωτερική πολιτική είναι καθημερινός αγώνας και όχι μάχη εντυπώσεων», κατέληξε επ’ αυτού ο κ. Ανδρουλάκης.