«Παραμένουμε δεσμευμένοι στη διευκόλυνση διαλόγου που θα συνεισφέρει στη σταθερότητα και στη διαρκή συνεργασία στην περιφέρειά μας», σημείωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, ο Μπαντρ Αλμπουσάιντι, εξηγώντας πως η αναβολή αποφασίστηκε προς «το συμφέρον» της διαμόρφωσης «συναίνεσης».

Η Τεχεράνη είχε αναγγείλει τη σύνοδο αυτή σημειώνοντας πως θα συμμετείχαν κράτη του Κόλπου, χωρίς να ξεκαθαρίσει ποια, και το Ιράκ. Καμιά χώρα της περιοχής δεν επιβεβαίωσε πάντως τη συμμετοχή της και το Μπαχρέιν κατέστησε σαφές πως δεν θα έστελνε κανέναν. Ο Ντόναλντ Τραμπ από την πλευρά του είπε πως δεν «δίνει δεκάρα» για τη συνάντηση. «Δικό τους θέμα», έκρινε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Το Ομάν και το Ιράν είναι οι δυο χώρες -νότια και βόρεια- ανάμεσα στις οποίες βρίσκεται τα Στενά αυτά, από τα οποία διερχόταν περί το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα προτού ξεσπάσει την 28η Φεβρουαρίου ο πόλεμος, με έναυσμα την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Σε αντίποινα, το Ιράν άρχισε να πλήττει πλούσιες πετρελαιοπαραγωγικές μοναρχίες του Κόλπου, συμμάχους των ΗΠΑ, και διεκδίκησε τον πλήρη έλεγχο των Στενών.

Καταρχήν, συμφωνία που υπέγραψαν τον Ιούνιο η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη έγινε χίλια κομμάτια κι οι δυο πλευρές εκφράζουν διαμετρικά αντίθετες απόψεις για την υπόθεση του Ορμούζ. Και, καθώς οι ανταλλαγές πληγμάτων ξανάρχισαν τελευταία, έπειτα από μήνες συγκριτικής ηρεμίας, το πετρέλαιο ξεπέρασε ξανά την περασμένη εβδομάδα το συμβολικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι στις διεθνείς αγορές.

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και το σουλτανάτο του Ομάν, που διατηρούν παρά τον πόλεμο καλές σχέσεις, συζητούν επί μήνες σχετικά με τη διαχείριση των Στενών – από όπου η διέλευση γινόταν ελεύθερα και δωρεάν προτού ξεσπάσει η ένοπλη σύρραξη.

Το Ιράν απαιτεί πλέον τα πλοία να εξασφαλίζουν την άδειά του για να περάσουν, επικαλούμενο λόγους ασφάλειας και εθνικής κυριαρχίας, κι έχει σκοπό να δημιουργήσει μηχανισμό μέσω του οποίου θα επιβάλλονται κόστη για παρεχόμενες υπηρεσίες σε κάθε σκάφος.

Όσα πλοία αποπειρώνται να το διασχίσουν χωρίς την άδειά του μπαίνουν συχνά στο στόχαστρο του Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ εξαπολύουν περιοδικά βομβαρδισμούς στις ιρανικές ακτές για να θέσουν υπό αμφισβήτηση τον έλεγχό του στη θαλάσσια οδό κι έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.

Η Ανσαραλά, υεμενίτικο κίνημα προσκείμενο στην Τεχεράνη, που ανακοίνωσε τον Ιούλιο ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας κι έβαλε στο στόχαστρο δεξαμενόπλοιά της, κατέλαβε την περασμένη εβδομάδα τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ, από το οποίο περνά η κίνηση προς και από τη Διώρυγα του Σουέζ.

Καθώς το Ορμούζ, στην άλλη πλευρά της αραβικής χερσονήσου, παραμένει de facto κλειστό, το βασίλειο, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αργού παγκοσμίως, βρίσκεται πλέον σε κλοιό.

Στα θρανία των σχολείων της ιστορικά μαρτυρούμενης Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας δεν θα καθίσουν πλέον των 500 μαθητών – στις επτά σχολικές μονάδες που λειτουργούν με ειδικά προγράμματα για τα παιδιά των μελών της Μειονότητας από πλευράς του αλβανικού υπουργείου Παιδείας. Ας προστεθούν ακόμη 700 που παρακολουθούν σε προσαρμοσμένα δίγλωσσα ιδρύματα, τα οποία δραστηριοποιούνται χάρη πρωτοβουλιών που ελήφθησαν εγκαίρως – να σημειωθεί τούτο γιατί οι λεπτομέρειες έχουν ειδικό ενδιαφέρον – από πλευράς του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου και του πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, με υπουργό Εξωτερικών τον αείμνηστο Πέτρο Μολυβιάτη.

Αυτά είναι τα δεδομένα τα οποία αν μη τι άλλο αποτελούν απόδειξη της πτωτικής προοπτικής. Είναι προφανές ότι τούτο είναι συνέπεια της συνεχούς δημογραφικής αιμορραγίας των γηγενών Ελλήνων και της υποκριτικής αντιμετώπισης τους από πλευράς του αλβανικού κράτους. Εν πολλοίς, είναι δικαιολογημένη και η αντίδραση πολλών νέων γονέων που φεύγουν από τις εστίες τους κι εγκαθίστανται στην Ελλάδα, αναζητώντας καλύτερη προοπτική παιδείας για τα παιδιά τους.

Εδώ, όμως, έγκειται και η πρόκληση. Πρωτίστως για τους αρμοδίους φορείς της Αθήνας, αλλά και συνολικά τον Ελληνισμό, που παρά την οικονομική δυσχέρεια δύναται, τόσο οικονομικά, όσο πολύ περισσότερο δια της τεχνογνωσίας-εμπειρίας, να συνδράμει στην αναβάθμιση της παρεχόμενης για τα Ελληνόπουλα στη Βόρεια Ήπειρο, παιδείας. Κατά κύριο και πρώτο λόγο στην κατάρτιση στην ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό και την ιστορία, αλλά και στην εγκύκλια παιδεία.

Και όμως, μια απλή επίσκεψη στις σχολικές υποδομές, δύναται να φέρει στην επιφάνεια, όχι απλά ελλείψεις και αμέλειες, αλλά και υστερήσεις πολλών δεκαετιών. Αρκεί να αναφερθεί ότι σε καμιά από τις εκπαιδευτικές μονάδες που αναφέρονται στις περιοχές με ιστορικά πληθωρική παρουσία των Ελληνικών Κοινοτήτων δεν υφίσταται ένα οργανωμένο εργαστήρι πληροφορικής. Οι διαδραστικοί πίνακες και άλλα σύγχρονα μέσα εκπαίδευσης θα ήταν πολυτέλεια να ζητηθούν – την ώρα που οι παραδοσιακοί πίνακες της κιμωλίας… έστω με μαρκαδόρους, είναι φθαρμένοι και θα μπορούσαν να αποτελούν μουσειακό αντικείμενο!

Εκπαίδευση: Πεδίο απόδειξης της εθνικής συνέχειας…

Να σημειωθεί ότι τα Τίρανα παραμένουν (αδικαιολόγητα) ανένδοτα στην εισαγωγή έστω του βιβλίου της Ελληνικής Γλώσσας για το Δημοτικό – πόσο μάλλον για άλλα πιο ευαίσθητα εγχειρίδια – ένας από τους λόγους που πρέπει να εκδηλωθεί το ενδιαφέρον του Εθνικού κέντρου.

Η αναβάθμιση των υποδομών και η μέριμνα στην κατάρτιση, στην εξ’ αποστάσεως υποστήριξη των μαθητών και εκπαιδευτικών, την μετεκπαίδευση, την συνεχή εξειδίκευση και όσα άλλα η διαδικασία σχολικής και εξωσχολικής εκπαίδευσης προβλέπει και περιέχει, είναι προφανές ότι θα βοηθούσε ώστε τα Ελληνόπουλα – μόλις πάνω στα σύνορα με την Μητέρα Πατρίδα – να μην αισθάνονται εγκαταλειμμένα.

Δεν αρκούν οι σπασμωδικές αντιδράσεις, όπως η αποστολή υπολογιστών προηγούμενης εποχής, τετραδίων και μολυβιών…  Ούτε η επίκληση των διαδικασιών εγκαίρων αποσπάσεων στα ιδρύματα ιδιωτικού δικαίου, η συνήθης-προφασιστική επίκληση από πλευράς των αρμοδίων φορέων. Δεν αρκούν προφανώς όταν δεν είναι συστηματικές και συντονισμένες.

Και δεν είναι μόνο οι μαθητές. Εξίσου εγκαταλειμμένοι είναι και οι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι λόγω της φύσης του λειτουργήματος χρήζουν αφενός μόνιμης αναγνώρισης και επιβράβευσης της προσφοράς-κόπου τους, αλλά και της φροντίδας για τη συνεχή κατάρτιση τους για να ξεπερνιέται και η ρουτίνα που επίσης φύσει ακολουθεί την εκπαιδευτική διαδικασία.

Χάρη της ειδικής ευαισθησίας του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, σχολές και τμήματα παιδαγωγικής, φιλολογίας κ.α. από την Ελλάδα, τα προηγούμενα – μάλλον πέρασαν αρκετά – χρόνια, διοργάνωναν ημερίδες και σεμινάρια ποικίλου περιεχομένου. Εκτός των άλλων, αποτελούσαν κυρίως την αφορμή συνάντησης και αλληλο-ενίσχυσης των εκπαιδευτικών από διάφορες περιοχές και σχολικές μονάδες…

Τα σχολικά εγχειρίδια και τα πτυχία

Επισημαίνοντας τέτοιες πτυχές της κατάστασης των σχολείων στα οποία φοιτούν τέκνα των μελών της Βορειοηπειρωτικής Κοινότητας, καθίσταται ξεκάθαρη η ολιγωρία των Τιράνων για την βελτίωση της κατάστασης – όπως και η αδυναμία της Αθήνας να συνδράμει με τρόπο πιο ουσιαστικό. Ας αναφερθεί επίσης ενδεικτικά ότι σχολικό κτίριο στη Χιμάρα – δομή που λειτουργεί υπό την άμεση επίβλεψη των υπουργείων Εξωτερικών και Παιδείας της Ελλάδας – προετοιμάστηκε μέχρι και για τον εξοπλισμό από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο και διατέθηκε ως προσωρινή λύση, ήδη από το 2006 – για να λειτουργήσει με τις μικρές του αίθουσες για τις ανάγκες του Δημοτικού.

Έχουν εκ τότε περάσει 20 χρόνια και καμία επέκταση της κτιριακής υποδομής δεν υπήρξε! Τούτων αναφερθέντων, θα ήταν μαξιμαλισμός να αναζητηθεί έστω και κάποια χειροπιαστή πρόοδος, σε ό,τι αφορά άλλες πτυχές στην παιδεία-εκπαίδευση, μεταξύ των δύο χωρών. Το πλέον φλέγον αυτό, των σχολικών προγραμμάτων και εγχειριδίων Γεωγραφίας και Ιστορίας της Αλβανίας, παραμένουν ίδια και απαράλλακτα, όπως στο παρελθόν.

Οι μηχανισμοί του υπουργείου Εξωτερικών δεν έχουν καταφέρει να “πείσουν” την Αλβανία ότι η Ήπειρος, η Δυτική Μακεδονία και τα Επτάνησα είναι τμήμα της Ελληνικής επικράτειας! Τούτο σε ό,τι αφορά στην Γεωγραφία, όπου Αλβανοί έφηβοι τα μαθαίνουν ως «αλβανικά εδάφη που αποσπάστηκαν αδίκως του εθνικού κορμού». Διότι είναι και η Ιστορία που τα διδάσκει για τον Ιλλυρικό χαρακτήρα της Ηπείρου, την φυλετική συγγένεια με τον Μέγα Αλέξανδρο… και κυρίως την «εθνοκάθαρση στην Θεσπρωτία».

Στο ζήτημα της αναγνώρισης και εξίσωσης των τίτλων Ανωτάτων Σπουδών που παρέχουν τα ελληνικά Πανεπιστήμια – ακόμη και αυτά που κατατάσσονται πολύ ψηλά στη διεθνή κατάταξη, που το SLpress.gr το ανέδειξε ίσως πρώτο – τα Τίρανα συνεχίζουν να τα απαξιώνουν. Παρότι πολλοί Αλβανοί νέοι που αποφοιτούν σε λύκεια στην Αλβανία επιλέγουν, αισίως και αθρόως, πανεπιστήμια στην Ελλάδα για την κατάκτηση πτυχίου, αποθαρρύνονται στη συνέχεια να επιστρέψουν εκεί, καθότι ακόμη και αυτό το Πτυχίο Ιατρικής του ΕΚΠΑ, ή του Μηχανικού του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ή του Αρχιτέκτονα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου το Υπουργείο Παιδείας, τα Τίρανα το αναγνωρίζουν ως επιπέδου Bachelor…

Όμως, σε ένα κράτος δικαίου θα περίμεναν οι Έλληνες πολίτες (φορολογούμενοι, ασφαλισμένοι, εργαζόμενοι, επιχειρηματίες κλπ) από την ίδια αντιπολίτευση να οργιζόταν και για την παντελή σχεδόν έλλειψη λογοδοσίας, όχι μόνο από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α. πρώην Ο.Α.Ε.Δ.), η οποία χορηγεί τα επιδόματα ανεργίας, αλλά και από άλλους δημόσιους οργανισμούς που διαχειρίζονται δεκάδες δισ. ευρώ ετησίως από κρατικές επιχορηγήσεις, όπως ο ασφαλιστικός οργανισμός ΕΦΚΑ (πάνω από 15 δισ. ευρώ) και Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ή ΟΠΕΚΑ (πάνω 3,5 δισ. ευρώ) χωρίς να έχουν καταρτίσει ισολογισμούς από το… 2010, όπως επισημαίνει σε εκθέσεις του το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Σημειώνεται ότι σε ένα κράτος δικαίου η λογοδοσία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και τη δράση όλων των πανάκριβων δημοσίων φορέων, οι οποίοι πρέπει να διαχειρίζονται με διαφάνεια τους πόρους που διαθέτουν οι φορολογούμενοι (κι όχι οι κυβερνήσεις) για την εκπλήρωση της δημόσιας αποστολής τους και να λογοδοτούν για τη διαχείριση αυτή.

Άλλωστε, η κατάρτιση από τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου των ετήσιων λογαριασμών στους οποίους απεικονίζεται η ταμειακή διαχείριση στο πλαίσιο εκτέλεσης του προϋπολογισμού (απολογισμός) και η χρηματοοικονομική τους θέση (ισολογισμός) και ακολούθως η έγκαιρη υποβολή αυτών στο Ελεγκτικό Συνέδριο, διασφαλίζει διαφάνεια και αξιοπιστία κατά τη διαχείριση των δημοσίων πόρων και ενισχύει τη δημόσια λογοδοσία.

Μάλιστα, η εγκαθίδρυση Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ) στον δημόσιο τομέα αναδεικνύεται ως ύψιστη προτεραιότητα, αφού τα ισχυρά συστήματα είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της δημόσιας ακεραιότητας μέσω του εντοπισμού παθογενειών και της διαχείρισης των κινδύνων, προκειμένου να αποφεύγονται φαινόμενα απάτης, διαφθοράς και κακοδιαχείρισης, καθώς και για την παροχή εύλογης διαβεβαίωσης ότι οι δημόσιοι φορείς και οργανισμοί επιτυγχάνουν τους αντικειμενικούς στόχους τους και βελτιώνουν τις λειτουργίες τους. Αμ δε!

Τί δείχνουν οι εκθέσεις ελέγχου

Από τις ετήσιες και ειδικές εκθέσεις ελέγχου του ανωτάτου δημοσιονομικού δικαστηρίου προκύπτουν οι ακόλουθες απογοητευτικές διαπιστώσεις, οι οποίες δεν φαίνεται να έχουν συγκινήσει καμιά αντιπολίτευση διότι είναι (ως κυβέρνηση) κι αυτή υπόλογη: Δεν καταρτίζουν ισολογισμούς και απολογισμούς από το… 2010!

Πρώτον, πέρα από τον ΕΦΚΑ και τον ΟΠΕΚΑ, ειδική αναφορά κάνει το Ελεγκτικό Συνέδριο στη Δ.ΥΠ.Α με το ακόλουθο εύρημα: «Κατά τον χρόνο ολοκλήρωσης του ελέγχου ο τελευταίος εγκεκριμένος ισολογισμός ήταν αυτός του έτους 2010, ο οποίος εγκρίθηκε με την 1296/21/22.2.2022 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου. Η καθυστέρηση οφείλεται σε προβλήματα που ανέκυψαν κατά τη διασύνδεση του λογιστικού πληροφοριακού συστήματος με το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) και τα οποία οι ανάδοχοι που ανέλαβαν την υποστήριξή του από το 2009 έως το 2017 δεν κατάφεραν να επιλύσουν.

Στο 1206179/20.11.2024 έγγραφο του διοικητή της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (Παράρτημα ΙΙΙ) αναφέρεται ότι μετά το πέρας του ελέγχου εγκρίθηκαν οι οικονομικές καταστάσεις των ετών 2011 και 2012 και αναμένεται εντός του οικονομικού έτους 2024 η έγκριση των οικονομικών καταστάσεων των ετών 2013 και 2014…»! Μόνο το 1/3 των δημόσιων φορέων υποβάλλουν λογαριασμούς στο Ελεγκτικό Συνέδριο!

Δεύτερον, μόνο το 1/3 των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που υπάγονται στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου υποβάλλουν εμπρόθεσμα σε αυτό τους ετήσιους λογαριασμούς τους (απολογισμό και ισολογισμό).

Μεγάλη έλλειψη προσωπικού με λογιστικές γνώσεις!

Τρίτον, στο παραπάνω πόρισμά του το Ελεγκτικό Συνέδριο για τη ΔΥΠΑ αναφέρεται σε αναδόχους, οι οποίοι δεν είναι τίποτε άλλο από εξωτερικούς συνεργάτες, καθώς, όπως επισημαίνει, «οι μεγάλες καθυστερήσεις στην κατάρτιση του ισολογισμού οφείλεται στην… έλλειψη προσωπικού με τις αναγκαίες λογιστικές γνώσεις για την εφαρμογή του διπλογραφικού συστήματος και τη σύνταξη του ισολογισμού και, επιπλέον, οι ελλείψεις στα πληροφοριακά συστήματα δυσχεραίνουν τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων, όπως συμβαίνει με τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (πρώην Ο.Α.Ε.Δ.), η οποία, για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τη δεκαετία δεν έχει εγκεκριμένους ισολογισμούς».

Τρίτον, έτσι, η κατάρτιση του ισολογισμού γίνεται κατά συντριπτικό ποσοστό από εξωτερικούς συνεργάτες και στη συνέχεια ο έλεγχος αυτού σε ορκωτούς ελεγκτές γίνεται μετά πάροδο ετών από το τέλος της χρήσης, η εκτέλεση των σχετικών συμβάσεων δεν παρακολουθείται συστηματικά από τους φορείς, η καθυστέρηση αυτή συμπαρασύρει και τα επόμενα στάδια της διαδικασίας και καθιστά αδύνατη την έγκριση των λογαριασμών εντός των νόμιμων προθεσμιών, οι καθυστερήσεις εντείνονται όταν οι οικονομικές καταστάσεις υπόκεινται σε διαδοχικές εγκρίσεις, για τις οποίες δεν υφίσταται αναλυτικό χρονοδιάγραμμα, από εποπτεύοντες το νομικό πρόσωπο φορείς.

Παντελής έλλειψη λογοδοσίας από ΕΟΠΥΥ, ΕΦΚΑ, ΟΠΕΚΑ!

Τέταρτον, διαπιστώθηκε παντελής έλλειψη λογοδοσίας και μη υποβολή εγκεκριμένων οικονομικών καταστάσεων εκ μέρους νομικών προσώπων, στα οποία συγκαταλέγονται ο ΕΟΠΥΥ, ο e-ΕΦΚΑ και ο ΟΠΕΚΑ, λόγω μη οριστικοποίησης των οικονομικών δεδομένων (σύνταξης και έγκρισης οικονομικών καταστάσεων) των φορέων που εντάχθηκαν σε αυτά. Η αδυναμία κατάρτισης των λογαριασμών τους δεν έχει έως σήμερα αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά, παρά τις συνεχείς νομοθετικές παρατάσεις της σχετικής προθεσμίας.

Μάλιστα, όπως προκύπτει από άλλο εύρημα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, πλειονότητα των μονάδων εσωτερικού ελέγχου εξακολουθεί, πέντε έτη μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4795/2021, να στηρίζεται στη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών, με τη συντριπτική πλειονότητα των φορέων (90%) να αναθέτει τα σχετικά έργα, μέσω της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης, με υψηλή συγκέντρωση αναθέσεων σε περιορισμένο αριθμό αναδόχων…

Πέμπτον, ενώ ο εσωτερικός έλεγχος αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για τη διασφάλιση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και για την πρόληψη φαινομένων απάτης, διαφθοράς και κακοδιοίκησης, σύμφωνα με διαπιστώσεις εκθέσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου, μόλις το 19% των φορέων διαθέτει λειτουργικά ολοκληρωμένα συστήματα εσωτερικού ελέγχου, το 81% παραμένει σε πρώιμο ή ανεπαρκές στάδιο ανάπτυξης, το 90% των αναθέσεων έγινε με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, με το 65,5% του πλήθους και της αξίας των συμβάσεων συγκεντρωμένο σε οκτώ αναδόχους.

Ωστόσο, φαίνεται πως παρά το πρέσινγκ που δέχονται διάφορες χώρες, όπως η Αίγυπτος, ο Λίβανος και η Ιορδανία, τα κράτη αυτά δεν αλλάζουν τη στάση τους έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας, την οποία θεωρούν τη δική τους πύλη προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και ένα κράτος που μπορούν να εμπιστεύονται.

Δράσεις της Άγκυρας

Είναι σαφές πως η Άγκυρα παρουσιάζεται ενοχλημένη και δεν το κρύβει, με τις κινήσεις της κυπριακής πλευράς και γι’ αυτό και αυξάνει τις πιέσεις της προς τα γειτονικά κράτη, τα οποία προσεγγίζει για να “συσφίξουν” σχέσεις και να εγκαταλείψουν τη Λευκωσία. Η περίπτωση της Αιγύπτου είναι ενδεικτική. Η προσπάθεια για επανασυγκόλληση των σχέσεων που ξεκίνησε με την Άγκυρα οδήγησε σε συμφωνίες ακόμη και σε αμυντικούς εξοπλισμούς.

Ωστόσο, το Κάιρο κρατά αποστάσεις καθώς δεν έχει εμπιστοσύνη στον Ερντογάν. Γνωρίζει, άλλωστε, τις σχέσεις του με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, με τους οποίους, ειρήσθω εν παρόδω, το καθεστώς της Άγκυρας τηρεί στενές σχέσεις. Την τελευταία περίοδο η Άγκυρα ασκεί πιέσεις προς την Ιορδανία, προτάσσοντας το θέμα της ασφάλειας και προβάλλοντας το αφήγημα πώς μπορεί να τη βοηθήσει, να γίνει ο προστάτης της! Το ίδιο ισχύει και με τον Λίβανο, τον οποίο ωστόσο υπονομεύει, με διάφορες ενέργειες στη Βηρυτό. Επικεντρώνεται στους Τουρκμένους του Λιβάνου και σε σουνιτικούς πληθυσμούς.

Παράλληλα η Άγκυρα θέλει να λειτουργήσει ως άξονας «ήπιας ισχύος» με στόχο την αύξηση της επιρροής της μέσω μιας διείσδυσης οικονομικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής. Είναι σαφές πως τόσο στην περιοχή μας, όσο και σε άλλες, όπως Αφρική, Βαλκάνια, Καύκασο, η κατοχική δύναμη χρησιμοποιεί ως εργαλείο την κρατική υπηρεσία Συντονισμού και Συνεργασίας (ΤΙΚΑ), που χρηματοδοτεί έργα κοινωνικού και θρησκευτικού χαρακτήρα.

Όλα αυτά προωθούνται από την Τουρκία, η οποία ωστόσο, θεωρεί ότι οι πρωτοβουλίες της Λευκωσίας, και οι συμφωνίες που συνάπτει, περιορίζουν τις επιδιώξεις της (“Γαλάζια Πατρίδα”).

Τι γίνεται με τη Συμφωνία της Μέκκας;

Η πολυδιαφημιζόμενη Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, δεν επιβεβαιώνει τη σημασία της από τις εξελίξεις. Η αντιπαράθεση της Σαουδικής Αραβίας με τους Χούθι δεν ενεργοποίησε κανέναν μηχανισμό της Συμφωνίας της Μέκκας. Άφησε τη Σαουδική Αραβία μόνη της.

Οι τελευταίες εξελίξεις με την κατάληψη από τους Χούθι της στρατηγικής πόλης-λιμανιού Μόχα και η προώθησή τους προς το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, προξενούν αλυσιδωτές επιπτώσεις. Αυτή η εξέλιξη θα πρέπει να αντιμετωπισθεί σε σχέση και με τα όσα προκαλούνται με τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Ως γνωστόν, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ συνδέει τον Κόλπο του Άντεν με την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω του Σουέζ, την Ασία με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη.

Όταν ανακοινώθηκαν τα exit polls υποστηρικτές της, χαμογελαστοί, αγκαλιάζονταν, έπιναν σαμπάνιες ή αφρώδη κρασιά ή μπίρες. Αλλά με τα πρώτα αποτελέσματα, η διαφορά φάνηκε να λιώνει, σαν το χιόνι κάτω από τον ήλιο. Με ενσωματωμένο σχεδόν το 95% των εκλογικών τμημάτων, τα ακόμη προκαταρκτικά αποτελέσματα έδιναν στη συμμαχία της κεντροαριστεράς και της αριστεράς 176 έδρες στην επόμενη Βουλή, έναντι 173 της συμμαχίας της δεξιάς και της άκρας δεξιάς, στην εξουσία από το 2022. Για την πλειοψηφία απαιτούνται 175 έδρες, καθώς είναι 349 συνολικά.

Τα τελικά αποτελέσματα μπορεί να μην ανακοινωθούν παρά μεθαύριο Τετάρτη, καθώς χρειάζεται ακόμη να καταμετρηθούν οι ψήφοι του εσωτερικού και η διαφορά είναι οριακή. Οι σοσιαλδημοκράτες της κ. Άντερσον λάμβαναν το 28,1%, το κεντρώο κόμμα του κ. Κρίστερσον το 19,9%. «Προς το παρόν, είμαστε μπροστά.

Αν αυτό επιβεβαιωθεί, τότε η Σουηδία θα έχει νέα κυβέρνηση», τόνισε η κ. Άντερσον απευθυνόμενη σε υποστηρικτές της στη Στοκχόλμη. Ο επικεφαλής των μετριοπαθών, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, ωστόσο, αντέτεινε ότι «το ερώτημα ποια κυβέρνηση θα ασκήσει την εξουσία στη Σουηδία τα επόμενα χρόνια παραμένει ανοικτό», είπε στους δικούς του υποστηρικτές.

Επιστροφή της «Μάγκντα»;

Μένει να φανεί αν το αποτέλεσμα σημαίνει πράγματι την επιστροφή της «Μάγκντα», όπως αποκαλείται η πρώην πρωθυπουργός, ή αν θα παραμείνει στο αξίωμα ο Ουλφ Κρίστερσον, αυτή τη φορά ονομάζοντας υπουργούς της άκρας δεξιάς, παρά την συρρίκνωση του ποσοστού τους από περίπου 20% σε 17,5% των ψήφων. Θα κριθεί τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, αφού ολοκληρωθούν η καταμέτρηση και οι έλεγχοι.

Το πρώτο από τα δυο σενάρια είναι να σχηματιστεί κυβερνητική συμμαχία κεντροαριστεράς-αριστεράς, κάτι ότι εύκολο, με δεδομένες τις διαφωνίες ανάμεσα στα κόμματά της. Αυτό θα απαιτήσει «χρόνο», δεν θα γίνει «αμέσως», προειδοποίησε ο Άντερς Σάνερστετ, του πανεπιστημίου της Λουντ, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο. «Η κατάσταση θα είναι δύσκολη», παραδέχεται η Εμίλια Βίκστρεμ Μελίν, ψηφοφόρος των σοσιαλδημοκρατών. «Αλλά έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στη Μαγκνταλένα, είναι έμπειρη διαπραγματεύτρια και έχει σχέδιο», πρόσθεσε η σαραντάρα.

Υποστηρικτές του συντηρητικού πρωθυπουργού Κρίστερσον θεωρούν το αντίθετο. Ακόμη κι αν οι σοσιαλδημοκράτες «κερδίσουν», είναι πιθανό να «δυσκολευτούν να σχηματίσουν κυβέρνηση», θέλει να πιστεύει ο Όλιβερ Άντερσον, μέλος της νεολαίας του κόμματός του. Ο κ. Κρίστερσον, 62 ετών, πολλαπλασίασε τις χειρονομίες προς το κεντρώο κόμμα, που σήμερα ανήκει στη συμμαχία κεντροαριστεράς-αριστεράς.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο AFP μερικές ημέρες πριν από την ψηφοφορία, ο απερχόμενος πρωθυπουργός δήλωνε πως θέλει άλλα τέσσερα χρόνια στην εξουσία για να «ξαναδώσουμε στη Σουηδία το μεγαλείο της» — κλείσιμο του ματιού στο πιο γνωστό σύνθημα του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Για μήνες, η κυβερνητική συμμαχία του, που σχηματίστηκε το 2022 και μπορούσε να βασίζεται στην υποστήριξη της άκρας δεξιάς στο σουηδικό κοινοβούλιο, φερόταν κατά τις δημοσκοπήσεις να οδεύει σε βαριά ήττα. Όμως σταδιακά, πιο πρόσφατες σφυγμομετρήσεις αναπτέρωσαν τις ελπίδες του.

Αποδεχόμενες οι ευρωπαϊκές ελίτ ως δόγμα ότι η Ρωσία είναι επιθετική και απειλή, κατά συνέπεια θεωρούν την Ουκρανία πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής άμυνας. Άρα, οφείλουν για το δικό τους συμφέρον να χαρίσουν στο Κίεβο ό,τι χρειάζεται σε χρήμα, όπλα, πληροφορίες κλπ για να καθηλώσει τους Ρώσους, εμποδίζοντάς τους να επιτεθούν δυτικότερα. Αυτό το δόγμα εξηγεί την πολυποίκιλη και κλιμακούμενη εμπλοκή της Ευρώπης στον πόλεμο.

Αν και η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, είναι αμυντικά ενσωματωμένη στη Δύση, περισσότερο από πολλές χώρες-μέλη. Οι δεσμοί αυτοί δεν πρόκειται να ανατραπούν με το τέλος του πολέμου, εκτός κι αν το Κίεβο συνθηκολογήσει ως αποτέλεσμα στρατιωτικής κατάρρευσης. Γι’ αυτό και οι Ευρωπαίοι κάνουν ό,τι μπορούν για να αποτρέψουν την κατάρρευση. Αυτή, ωστόσο, είναι η δυτική και κυρίως η ευρωπαϊκή οπτική.

Οι Ρώσοι βλέπουν διαφορετικά τα πράγματα. Είδαν την επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς ως ευθεία απειλή για την εθνική τους ασφάλεια. Υποχρεώθηκαν να “καταπιούν” την ένταξη των Βαλτικών Χωρών, αλλά η ένταξη της Ουκρανίας ήταν γι’ αυτούς “η πιο κόκκινη από τις κόκκινες γραμμές”, όπως είχε προειδοποιήσει την Ουάσινγκτον από τη δεκαετία του 2000 ο τότε Αμερικανός πρεσβευτής στη Μόσχα και επί κυβέρνησης Μπάιντεν, επικεφαλής της CIA, Ουίλιαμ Μπερνς.

Στις διεθνείς σχέσεις δεν έχει σημασία μόνο τι θεωρεί η μία πλευρά. Έχει εξίσου σημασία τι πιστεύει η άλλη. Εδώ, λοιπόν, εμφανίζεται αυτό που στη θεωρία ονομάζεται “δίλημμα ασφαλείας”. Ένα κράτος λαμβάνει μέτρα τα οποία θεωρεί αμυντικά. Ο αντίπαλός του τα εκλαμβάνει ως επιθετικές κινήσεις και αντιδρά. Η πρώτη πλευρά εκλαμβάνει την αντίδραση σαν απόδειξη ότι είχε εξαρχής δίκιο να φοβάται. Έτσι προκύπτει φαύλος κύκλος: Οι Ρώσοι εισέβαλαν στην Ουκρανία για να αποτρέψουν την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, όπως είχε αποφασιστεί το 2008 στη σύνοδο στο Βουκουρέστι. Οι Δυτικοί δίνουν τα πάντα στο Κίεβο για να εμποδίσει την υποτιθέμενη ρωσική επίθεση δυτικότερα κλπ. Η Ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα διολίσθησης σε πόλεμο που κανείς δεν ήθελε.

“Ρωσικός δάκτυλος”

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι καταγγέλλουν όλο και περισσότερο ρωσικές υβριδικές επιθέσεις (κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, παρεμβολές, επιχειρήσεις επιρροής, drones κλπ). Αν και πολλές από τις αρχικές καταγγελίες αποδείχθηκαν στη συνέχεια πως δεν είχαν σχέση με τη Μόσχα, είναι λογικό να θεωρήσουμε πως οι ρωσικές υπηρεσίες πραγματοποιούν μυστικές επιχειρήσεις ως αντίποινα για την ευρωπαϊκή εμπλοκή στο πλευρό του Κιέβου, έστω κι αν δεν έχουν προσκομιστεί αποδείξεις.

Άλλο αυτό, όμως, και άλλο κάθε περιστατικό να εντάσσεται αυτομάτως στο υποτιθέμενο σχέδιο της Μόσχας να επιτεθεί στην Ευρώπη. Όταν μία ευρωπαϊκή κυβέρνηση καταγγέλλει “ρωσικό δάκτυλο”, η απόδειξη δεν αποτελεί λεπτομέρεια. Η ρητορική περί πολέμου, παρότι δεν υπάρχουν άμεσες εχθροπραξίες, δεν είναι αθώα. Διευκολύνει π.χ. τη δραστική αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, αλλάζει τις προτεραιότητες του προϋπολογισμού, αποτρέπει κοινωνικές διεκδικήσεις και ενοχοποιεί όσους ζητούν διαπραγματεύσεις. Η διπλωματία με έναν αντίπαλο είναι αυτονόητη, ενώ τη διαπραγμάτευση με έναν “εχθρό που ήδη μας επιτίθεται” την χαρακτηρίζουν κατευνασμό, αν όχι προδοσία!

Η αντιπαράθεση με τη Ρωσία λειτουργεί ως παράγοντας συνοχής για την Ευρώπη που αντιμετωπίζει σοβαρές εσωτερικές αντιφάσεις. Η οικονομική στασιμότητα, η ενεργειακή κρίση, η αποβιομηχάνιση, το μεταναστευτικό, η δημογραφική πίεση και η άνοδος αντισυστημικών πολιτικών δυνάμεων έχουν διαβρώσει τη (νεο)φιλελεύθερη συναίνεση. Η υπόσχεση αυξανόμενης ευημερίας διαψεύδεται. Σ’ αυτό το περιβάλλον η ασφάλεια αντικαθιστά εν μέρει την ευημερία ως πηγή πολιτικής νομιμοποίησης. Όταν μία κυβέρνηση δεν μπορεί να υποσχεθεί αξιόπιστα στους πολίτες ότι θα ζήσουν καλύτερα, τους υπόσχεται ότι θα τους προστατεύσει από τη ρωσική απειλή.

Η επανάπαυση των Ευρωπαίων 

Οι Ευρωπαίοι είχαν για δεκαετίες επαναπαυθεί από την ύπαρξη της αμερικανικής ομπρέλας. Λόγω και της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η αμυντική γύμνια της Ευρώπης (μερική εξαίρεση η Γαλλία) κατέστη εξόφθαλμη. Εξ ου και η απόφαση για πυρετώδη επανεξοπλισμό. Επειδή, όμως, ο επανεξοπλισμός απαιτεί μεγάλα κονδύλια σε περίοδο οικονομικής στασιμότητας, οι άρχουσες ελίτ είχαν ζωτική ανάγκη το ρωσικό φόβητρο. Με άλλα λόγια, δίπλα στην παραδοσιακή ρωσοφοβία, υπάρχει και η εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα.

Ο επανεξοπλισμός, λοιπόν, έχει πρόσθετο σκοπό να λειτουργήσει σαν συγκολλητική ουσία σε μία Ευρώπη, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρά κοινωνικά και πολιτικά εσωτερικά ρήγματα. Επιπλέον, οι άρχουσες ελίτ θεωρούν πως ο επανεξοπλισμός θα λειτουργήσει και σαν ατμομηχανή οικονομικής ανάπτυξης και εργαστήρι τεχνολογικής εξέλιξης. Γι’ αυτό και η παροχή οπλικών συστημάτων στο Κίεβο δικαιολογείται, όχι μόνο ως αλληλεγγύη, αλλά και ως επένδυση στην ευρωπαϊκή άμυνα.

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να μεταφέρουν το βάρος της ευρωπαϊκής άμυνας στους Ευρωπαίους, αλλά δεν εγκαταλείπουν το στρατηγικό έλεγχο του δυτικού συστήματος. Δεν επιθυμούν και θα αποτρέψουν τη στρατηγική αυτονόμηση της Ευρώπης και πολύ περισσότερο την ανάπτυξη ανεξάρτητης σχέσης με Πεκίνο και Μόσχα. Αναφορικά με τη δεύτερη σχέση, ο πόλεμος στην Ουκρανία την έχει τινάξει στον αέρα, άρα δεν υφίσταται τέτοια ανησυχία για την Ουάσινγκτον. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, λοιπόν, συνδέεται με αναδιάταξη του διεθνούς συστήματος.

Το κόστος των κυρώσεων

Οι κυρώσεις αναμφίβολα έχουν προκαλέσει κόστος στη ρωσική οικονομία, αλλά ούτε κατά προσέγγιση αυτό που προσδοκούσε η Δύση. Και βεβαίως ούτε περιόρισαν την ικανότητα των Ρώσων να συνεχίσουν τον πόλεμο, ούτε αποσταθεροποίησαν το καθεστώς Πούτιν. Η Μόσχα κατάφερε να αναπροσανατολίσει το εξωτερικό της εμπόριο και να αναπτύξει εναλλακτικούς χρηματοπιστωτικούς και εμπορικούς διαύλους, ενισχύοντας τις σχέσεις της με Κίνα, Ινδία και Παγκόσμιο Νότο.

Βαρύ τίμημα πληρώνει και η ίδια η Ευρώπη για τις κυρώσεις. Έχασε τη φθηνή ρωσική ενέργεια και τη ρωσική αγορά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Γερμανία, το βιομηχανικό-εξαγωγικό μοντέλο της οποίας κλυδωνίζεται, οδηγώντας την άλλοτε ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας στη στασιμότητα. Οι κυρώσεις πρέπει να κρίνονται με βάση το εάν υπηρετούν τον καθορισμένο πολιτικό στόχο. Διαφορετικά το μέσο μετατρέπεται σε αυτοσκοπό.

Το ίδιο ισχύει για τον πόλεμο φθοράς. Η δυτική στρατηγική βασίζεται εν μέρει στην υπόθεση ότι ο χρόνος θα λειτουργούσε εναντίον της Ρωσίας. Αυτό διαψεύσθηκε. Η Ρωσία διαθέτει μεγαλύτερο πληθυσμό, σημαντικούς φυσικούς πόρους, ενεργειακή αυτάρκεια και μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος. Επίσης, η ρωσική κοινωνία έχει ιστορικά επιδείξει αντοχή σε στερήσεις, ιδιαίτερα όταν απειλείται η εθνική ασφάλεια. Αντιθέτως, η Ουκρανία υφίσταται τεράστιες καταστροφές: Ανθρώπινες απώλειες, ενεργειακές εγκαταστάσεις, παραγωγικές υποδομές και πρωτοφανής δημογραφική κρίση, λόγω μαζικής μετανάστευσης. Ακόμη και εάν μετά τον πόλεμο διοχετευθούν εκατοντάδες δισ. για ανοικοδόμηση, οι απώλειες νέων ανδρών και η δημογραφική κατάρρευση δεν αποκαθίστανται.

Το στρατηγικό ερώτημα, λοιπόν, θα έπρεπε να είναι: Η συνέχιση του πολέμου καταστρέφει περισσότερο την Ουκρανία, ή τη Ρωσία; Η συνέχιση του πολέμου υπηρετεί, ή όχι τον διακηρυγμένο σκοπό της σωτηρίας της Ουκρανίας; Η Δύση, όμως, επιδιώκει τη μεγαλύτερη δυνατή φθορά της Ρωσίας, αδιαφορώντας για την καταστροφή της Ουκρανίας. Ως εκ τούτου αυτό το ερώτημα έχει ήδη απαντηθεί: Πόλεμος μέχρι τον τελευταίο Ουκρανό!

Χωρίς στρατηγική

Η Ευρώπη αδυνατεί να περιγράψει που θέλει να βρίσκονται σε 5-10 χρόνια οι σχέσεις της με τη Μόσχα. Θέλει μόνιμη αντιπαράθεση μαζί της; Θέλει τη Ρωσία αποκομμένη από την ευρωπαϊκή οικονομία; Θέλει την Ουκρανία, έστω και ακρωτηριασμένη, “αστακό” σαν προκεχωρημένο δυτικό οχυρό; Για πόσες δεκαετίες μπορεί να διατηρηθεί μία τέτοια κατάσταση χωρίς να διολισθήσει σε πόλεμο με μία μεγάλη πυρηνική δύναμη; Περισσότερα όπλα, περισσότερες κυρώσεις, περισσότερες αμυντικές δαπάνες, μεγαλύτερη στρατιωτική ετοιμότητα δεν συνθέτουν στρατηγική.

Κάποια στιγμή, λοιπόν, πρέπει να δοθεί απάντηση σε ερωτήματα που δεν απαντώνται με όπλα. Έχει η Ευρώπη στρατηγική να πάει σε πόλεμο με τη Ρωσία, με σκοπό να την κατανικήσει και να επιβάλει αλλαγή καθεστώτος; Ορισμένοι το λένε, αλλά μία τέτοια στρατηγική οδηγεί πρωτίστως σε καταστροφή της ίδιας της Ευρώπης. Ακόμα κι αν επανέφεραν τους Αμερικανούς στο ίδιο χαράκωμα, μία γενικευμένη σύγκρουση Δύσης-Ρωσίας θα οδηγούσε σε αμοιβαία καταστροφή.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία κάποια στιγμή θα λήξει κι από ό,τι φαίνεται με νοκάουτ κι όχι με νίκη στα σημεία. Η έκβασή του θα καθορίσει τις παγκόσμιες ισορροπίες. Όλα δείχνουν πως το Κίεβο δεν μπορεί να νικήσει. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως όσο συνεχίζεται ο πόλεμος, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος της ειρήνης για τους Ουκρανούς. Ένας τρόπος για να αποτραπεί μία συντριπτική ρωσική νίκη, είναι η άμεση εμπλοκή του ΝΑΤΟ στον πόλεμο, αλλά αυτό θα οδηγούσε πυρηνικό πόλεμο. Ο άλλος τρόπος είναι οι διαπραγματεύσεις, όχι μόνο για την ειρήνη στην Ουκρανία, αλλά και για μία ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας, που θα εγγυηθεί και την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας και θα βάλει τις σχέσεις της με τη Δύση σ’ ένα νέο λειτουργικό πλαίσιο.

Στην Ευρώπη έχουν ξεχάσει τα βασικά: Η διπλωματία δεν είναι δώρο στη Μόσχα. Είναι μηχανισμός διαχείρισης της αντιπαράθεσης μαζί της. Αποτροπή χωρίς διπλωματία καταλήγει σε αλλεπάλληλες κλιμακώσεις, όπως και διπλωματία χωρίς αποτροπή καταλήγει σε καταναγκασμό. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι εάν η Ευρώπη πρέπει να είναι “σκληρή” ή “ήπια” απέναντι στη Ρωσία. Αυτοί οι όροι συσκοτίζουν το πρόβλημα. Είναι εάν η Ευρώπη διαθέτει στρατηγική που να οδηγεί κάπου.

Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι ότι δημιουργούνται δομές και καλλιεργείται ένα κλίμα που χρειάζονται τη μόνιμη αντιπαράθεση για να αναπαράγονται. Πρόκειται για αυτοπαγίδευση. Δεν πρόκειται κάποια στιγμή οι Ευρωπαίοι να στρέψουν τα όπλα τους κατά της Ρωσίας. Ούτε ότι το Κρεμλίνο θα επιτεθεί στο ΝΑΤΟ. Ο κίνδυνος είναι ένα επεισόδιο να πυροδοτήσει ένα φαύλο κύκλο κλιμάκωσης, που θα οδηγήσει αθέλητα σε γενικευμένο πόλεμο, ο οποίος αναπόφευκτα θα εξελιχθεί σε πυρηνικό.

Και οι δύο δημοσκοπήσεις δείχνουν το αναμενόμενο ότι οι πολίτες με συντριπτικά ποσοστά θεωρούν ως βασικό πρόβλημα την ακρίβεια –  78% της Prorata. Η δημοσκόπηση της GPO όμως βγάζει ότι το 24% των πολιτών θεωρούν ότι η ΝΔ μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα την ακρίβεια από ότι η ΕΛΑΣ (17%) στην οποία δείχνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους.

Είναι παράδοξο ότι υπάρχουν πολίτες που θεωρούν ότι η κυβέρνηση που χρεώνεται την συνεχή διόγκωση του προβλήματος (είτε από πρόθεση για να αντλεί φορολογικά έσοδα είτε από ανικανότητα) μπορεί να το αντιμετωπίσει. Μάλλον δεν τους αγγίζει η ακρίβεια. Αλλά και η Prorata ενώ δείχνει ότι οι πολίτες θεωρούν ότι το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ θα αντιμετωπίσει καλύτερα τα προβλήματα τους, εντούτοις εκτιμούν ότι είναι πιο πιθανό να εφαρμόσει τις υποσχέσεις του ο Μητσοτάκης παρά ο Τσίπρας. Είναι εμφανές ότι ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να έχει ζήτημα αξιοπιστίας καθώς τον κυνηγά η αρνητική προπαγάνδα των αντιπάλων του για την κυβερνητική του περίοδο.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Σκάνδαλα και διαφθορά

Η δημοσκόπηση της Prorata δείχνει ένα καινούργιο ενδιαφέρον στοιχείο: Ότι η πλειονότητα των πολιτών ανάγει σε βασικό κριτήριο της ψήφου τα σκάνδαλα και την διαφθορά. Στο ερώτημα για το ποιο σκεπτικό θα επηρεάσει την ψήφο σας, το 33% απαντά τα θέματα διαφθοράς και να αναδειχθούν πιο έντιμες δυνάμεις. Το 26% προκρίνει ριζικές αλλαγές στην οικονομία και να αλλάξουν δραστικά τα πράγματα. Το 25% επιλέγει να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η συνέπεια και να αποφευχθούν οι περιπέτειες. Το 58% των ψηφοφόρων της ΝΔ επιλέγει αυτή την απάντηση και ακολουθούν οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ με 24% και μόνο 1% των ψηφοφόρων της ΕΛΑΣ.

Εν ολίγοις ένα σημαντικό ποσοστό τείνει να συνδέσει την διαφθορά με την ακρίβεια και την κακή οικονομική κατάσταση και αρχίζει έστω και υποσυνείδητα να βλέπει απάντηση στο κοινωνικό ζήτημα μέσω ριζικών αλλαγών στην οικονομία και δραστικών αλλαγών στο πολιτικό σύστημα.

Είναι σαφές ότι κανένα από τα υπάρχοντα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν συμπυκνώνει τις προσδοκίες των πολιτών. Η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ περισσότερο εμφανίζονται ως οι εγγυητές ότι η κρίση της κυβέρνησης δεν θα εξελιχθεί σε συστημική κρίση, παρά σαν οι φορείς μίας συνολικής ανασυγκρότησης της οικονομίας και της κοινωνίας που να υπερβαίνει το νεοφιλελεύθερο μοντέλο τοy Μητσοτάκη. Εν συντομία είναι οι διάδοχες συστημικές λύσεις.

Είναι ενδεικτικό ότι ΝΔ, ΕΛΑΣ, και ΠΑΣΟΚ την εβδομάδα που πέρασε επιδόθηκαν σε αλληλοκατηγορίες για το ποιος “έκλεψε” στοιχεία του προγράμματος του άλλου. Βεβαίως, ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ υπόσχονται μία διακυβέρνηση δίχως την θηριώδη διαφθορά του συστήματος Μητσοτάκη, χωρίς την θεσμική παρακμή και με περισσότερη κοινωνική ευαισθησία. Ωστόσο τα τρία κόμματα ΝΔ, ΕΛΑΣ, ΠΑΣΟΚ κινούνται στο ίδιο ευρύτερο συστημικό πλαίσιο.

Μόνο που κινδυνεύουν η κοινωνία να τους ξεπεράσει. Ειδικά εάν συνδυαστεί η τάση αυτή με ένα άλλο στοιχείο της Prorata. Στο ερώτημα για το ποια αισθήματα νιώθουν κυρίαρχα οι πολίτες απαντούν: Απογοήτευση 49%, θυμό 35%, απελπισία 27%, αποστροφή 19% και φόβο 13%, αλλά μόνο 12% αισιοδοξία και 10% ελπίδα.

Διαπιστώνεται σαφώς το κενό στο πολιτικό σύστημα και η αναμονή για έναν νέο φορέα που θα κινηθεί πέρα από την λογική της διαχείρισης, την κοστολόγηση των προγραμμάτων, σαν να είναι η οικονομική πολιτική της χώρας υπόθεση των λογιστών (τρεις το λάδι τρεις το ξύδι) και να προβάλλει το όραμα μία εθνικής και κοινωνικής αναγέννησης και της συνολικής βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης.

Τα ποσοστά υποστήριξης που συγκεντρώνει η κυβέρνηση σε μία σειρά επιμέρους θέματα κινούνται επίσης γύρω στο 25%. Φαίνεται ότι υπάρχει ένας σκληρός πυρήνας ευνοημένων ή προσηλωμένων στην κομματική ψήφο που επιμένουν στην ΝΔ. Και ένα 70% που θέλει απαλλαγή από το καθεστώς Μητσοτάκη και πολιτική αλλαγή.

Αποσύνθεση

Την ίδια ώρα η κυβέρνηση δείχνει σημάδια αποσύνθεσης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δηλώνει ότι πρέπει να περιοριστεί το επίδομα ανεργίας στους δύο μήνες και υπόσχεται ότι στην επόμενη τετραετία θα δώσει μάχη για να το πετύχει. Η αρμόδια υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως τον αδειάζει. Ο Μακάριος Λαζαρίδης στρέφεται με ανάρτηση κατά των συνεργατών του Νίκου Δένδια και η κυβέρνησης τον απαλλάσσει από εισηγητή των νομοσχεδίων για τον τομέα Άμυνας.

Ο Άδωνης Γεωργιάδης επιτίθεται δημοσίως κατά των δημοσιογράφων. Κατά τη διάρκεια της πρωινής εκπομπής στο Action 24 την εβδομάδα που μας πέρασε είπε: «Δεν ντρέπεστε κι εσείς που έχετε μικρόφωνα όλη μέρα, μίρλα και μιζέρια; Σας έδωσε ο Κυριάκος και γκρινιάζετε; Ντροπή! Να μην ασκείτε μίρλα. Για να ψωνίζουμε, σημαίνει πως έχουμε. Η κριτική πρέπει να είναι λελογισμένη και προσγειωμένη στον πλανήτη Γη. Να μην ασκηθεί καθόλου (κριτική)».

Ο δε γραμματέας την ΝΔ Κώστας Κυρανάκης επιτέθηκε στην δημοσιογράφο που είπε ότι υπάρχει κόσμος που δεν βάζει τον μήνα. «Ο μισθός σας αυξήθηκε από το 2019 μέχρι σήμερα, ναι ή όχι;», ζήτησε επιτακτικά να μάθει ο γραμματέας. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Δημήτρης Καιρίδης είπε ότι η τωρινή τιμή της βενζίνης δεν συνιστά κρίση, κρίση θα είναι εάν περάσει τα 2,5 ευρώ.

Θα αντέξει ο Κυριάκος;

Είναι αμφίβολο εάν τους προσεχείς μήνες με τις αρνητικές εξελίξεις στο πεδίο της ακρίβειας, με την αναθέρμανση των παλιών σκανδάλων και την εμφάνιση νέων, η ΝΔ θα διατηρήσει ακόμη και αυτό το 25% που της δίνουν στην πρόθεση ψήφου, με περισσή γαλαντομία οι δημοσκοπικές εταιρείες.

Καθώς πλησιάζει η ώρα της κάλπης εκ των πραγμάτων προβάλλει το ερώτημα του σχηματισμού κυβέρνησης. Ο εκβιασμός του Μητσοτάκη για τον κίνδυνο ακυβερνησίας, μπορεί να φέρει ένα περιορισμένο κοινό, ωστόσο δύσκολα θα του δώσει ακόμη και το ποσοστό των ευρωεκλογών.

Με την ανακοίνωση του κόμματος Σαμαρά που απευθύνεται στην ίδια δεξαμενή δεξιών ψηφοφόρων, η ΝΔ θα έχει περαιτέρω απώλειες. Ο κατακερματισμός του πολιτικού συστήματος που προς το παρόν εντοπίζεται κυρίως στο κεντροαριστερό φάσμα θα επεκταθεί και στον χώρο της Δεξιάς.

Την επόμενη ημέρα των εκλογών κανένα κόμμα δεν θα κάνει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Ίσως χρειαστούν περισσότερα από δύο κόμματα. Το πιθανότερο είναι ότι θα υπάρξει δεύτερη εκλογική αναμέτρηση που θα ξεκαθαρίσει το πολιτικό τοπίο, καθώς θα βγάλει ενισχυμένα τρία ή τέσσερα κόμματα που στην συνέχεια θα κληθούν να συνεννοηθούν.

Στον πυρήνα του προβλήματος είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ακόμη και οι δυνάμεις που βλέπουν μία πιθανή συνεργασία με τη ΝΔ βγάζουν από την εξίσωση τον πρωθυπουργό. Για αυτό και ο Κυριάκος , παραγνωρίζοντας τις προβλέψεις του Συντάγματος, πρόβαλε ότι πρωθυπουργό εκλέγει ο λαός. Πρόκειται για λαϊκίστικο σύνθημα που υιοθέτησε και ο Τσίπρας δείχνοντας τις φιλοδοξίες του.

Παράλληλα, κινείται ο Νίκος Δένδιας ο οποίος έκανε επίδειξη ισχύος στην Θεσσαλονίκη με μία εφ’ όλης της ύλης πολιτική ομιλία την οποία χειροκρότησαν 66 βουλευτές. Άλλωστε ήδη από την επομένη του Συνεδρίου της ΝΔ το περιβάλλον του διεμήνυσε ότι με τη ΝΔ κάτω από το 25% τίθεται αυτομάτως θέμα ηγεσίας. Δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο τι θα επιλέξει ο Κυριάκος. Εάν θα αποχωρήσει ή θα επιμείνει να κρατήσει την ηγεσία ακόμη και με μία ΝΔ κάτω από 20%. Δύσκολο. Ειδικά όταν θα προκύψει το ενδεχόμενο συνεργασίας του κόμματος Σαμαρά με μία ΝΔ δίχως τον Μητσοτάκη.

Ο βασικότερος λόγος που η Ρωσία δεν κατονομάζεται στα δικόγραφα εκτιμάται ότι είναι οι συνέπειες που θα είχε η αναφορά της. Ούτε η Ευρώπη θέλει αυτή τη στιγμή να ξεκινήσει πόλεμο, ούτε η Ρωσία να τον προκαλέσει. Η Ευρώπη προτιμά τουλάχιστον προς το παρόν (ίσως και μέχρι να εκλεγεί ο επόμενος Μπάιντεν στις ΗΠΑ) τον συνεχή πόλεμο φθοράς που διεκπεραιώνει με τους άτυχους Ουκρανούς στρατιώτες.

Παράλληλα, η Ρωσία δεν θέλει να προκαλέσει εκείνη τον πόλεμο, όσο κι αν πυκνώνουν τα σύννεφα κι αυτός φαίνεται να μοιάζει πλέον σχεδόν αναπόφευκτος. Και οι δύο πλευρές γνωρίζουν ότι άπαξ και επισημοποιηθεί ανάμιξη κρατικής ρωσικής υπηρεσίας σε σαμποτάζ ή υβριδικές επιθέσεις σε χώρα του ΝΑΤΟ ή και, αντιστρόφως, π.χ. βρετανική ανάμιξη στα σαμποτάζ στη Ρωσία, πλέον ο κόσμος μας θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα τρομακτικό causa belli.

“Ξένη δύναμη” αορίστως

Οι περισσότεροι Δυτικοί συνδέουν τα περιστατικά με δολιοφθορές επικαλούμενοι ότι η Ρωσία έχει δηλώσει και επισήμως ότι φέρουν ευθύνες όσοι εφοδιάζουν με όπλα ή πυρομαχικά την Ουκρανία και ως εκ τούτου δεν είναι κανείς δυτικός στο απυρόβλητο. Εντούτοις, η Ρωσία (αν όντως οργανώνει τις επιθέσεις) φροντίζει να σχεδιάζονται με τρόπο που να αποκλείει να αποδοθούν σε αυτήν τεκμηριωμένα ευθύνες.

Οπότε και οι Δυτικοί έχουν μια δικαιολογία νομική να διστάζουν να αποδώσουν τις επιθέσεις άμεσα στη Ρωσία ως κράτος. Και οι δύο πλευρές θεωρείται ότι δεν θέλουν να κλιμακωθεί (σε αυτή τη φάση) η κατάσταση και να θεωρηθεί κάποια ενέργεια αιτία πολέμου. Οπότε κινούνται επισήμως σε γενικολογίες για υβριδικές επιθέσεις οι μεν και σε διαψεύσεις οι δε.

Στα δε κατηγορητήρια για όσους έχουν συλληφθεί, αναφέρεται ως κατηγορία η τρομοκρατία, αλλά πουθενά δεν υπάρχει σε αυτά η φράση “ρωσικό κράτος” ή “ρωσικές μυστικές υπηρεσίες”. Οι Ευρωπαίοι νομικοί, ακόμα και όταν αναφέρουν ότι οι δράστες υποστηρίζουν την Ρωσία, δεν γράφουν ότι υπάρχει κρατική ρωσική χρηματοδότηση ή στρατολόγηση. Το αποφεύγουν στο κύριο σώμα των κατηγορητηρίων για καθαρά νομικούς αλλά και σαφώς πολιτικούς λόγους.

Ο νομικός λόγος είναι ότι δεν προσκομίσθηκαν πουθενά – επισήμως τουλάχιστον – τεκμήρια ότι οι σαμποτέρ ενεργούσαν κατ’ εντολήν κρατικών ρωσικών υπηρεσιών και, κατά συνέπεια, οι συλληφθέντες φθάνουν στο εδώλιο κατηγορούμενοι ως κοινοί τρομοκράτες ή πράκτορες ξένων δυνάμεων γενικώς και αορίστως.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας έχει εν τω μεταξύ αναρτήσει λίστα με τις εταιρείες που εξοπλίζουν την Ουκρανία, οπότε οι ενέργειες εναντίον των εταιρειών αυτών μπορούν να ερμηνευθούν ως προσωπικές πρωτοβουλίες ατόμων που είναι π.χ. Ρώσοι (οπότε ενεργούν υπέρ της πατρίδας τους) ή φιλορώσοι ή, σε ήπια περιστατικά, “ακτιβιστές” και όχι “επιστρατευμένοι” από πράκτορες από το επίσημο ρωσικό κράτος.

Ακόμα και όταν στο κατηγορητήριο αναφέρεται ότι ενήργησαν ως σαμποτέρ, η φράση που προτιμάται είναι «ενεργούντες για ξένες δυνάμεις» και όχι «ενεργούντες καθ’ υπόδειξη των ρωσικών υπηρεσιών». Ο πολιτικός λόγος για τη συγκρατημένη διατύπωση είναι ότι η επίσημη κατηγορία εναντίον ενός κράτους για τρομοκρατική επίθεση εντός του ΝΑΤΟ δημιουργεί τεράστιο διπλωματικό και νομικό ζήτημα (casus belli).

Ενας άλλος λόγος είναι ότι γερμανική έκθεση “για υβριδικές απειλές” αναφέρεται σε 150 τέτοιες απόπειρες ή τετελεσμένες δολιοφθορές ή “σχεδιασμούς επιθέσεων”. Η επίσημη απαγγελία κατηγοριών με κατονομαζόμενη την Ρωσία, αφ΄ ενός θα έδειχνε ότι η ευρωπαϊκή “ασφάλεια” είναι διάτρητη, αφ΄ ετέρου θα αποκάλυπτε το μεγάλο εύρος ευρωπαϊκών εταιρειών που τροφοδοτούν την Ουκρανία με όπλα, εξαρτήματα και πυρομαχικά, κάτι που συχνά κάνουν κάτω από το ραντάρ.

Πάνω από 60 προσαγωγές για “υβριδικές απειλές”

Στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πάνω από 100 προαγωγές υπόπτων που φέρονται να σχεδίασαν ή και να ολοκλήρωσαν υβριδικές επιθέσεις που η Δύση θεωρεί ότι έγιναν κατ’ εντολή ρωσικών υπηρεσιών. Θα αναφερθούμε κυρίως σε ολοκληρωμένους εμπρησμούς σε εργοστάσια. Στην Τσεχία πυρκαγιά κατέστρεψε τον περασμένο Απρίλιο ολοσχερώς τσεχικό εργοστάσιο που παρήγαγε drones και συστήματα θερμικής απεικόνισης για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Κρατούνται με κατηγορίες για τρομοκρατία πέντε άτομα και αναζητούνται άλλοι δύο (Τσέχος, δύο Πολωνοί, μία υπήκοος ΗΠΑ, ένας Αιγύπτιος, δύο Βούλγαροι).

Σε ανάλογο περιστατικό στην Ιταλία, το οποίο σημειώθηκε στις 13 Αυγούστου 2026 κοντά στη Ρώμη, στο εργοστάσιο πυρομαχικών της KNDS Ammo Italy που προμηθεύει πυρομαχικά στην Ουκρανία (βλήματα πυροβολικού των 155mm), η ιταλική κυβέρνηση τήρησε εξαιρετικά χαμηλούς τόνους και ο υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροσέτο δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ή απόδειξη που να συνδέει τη Ρωσίαm, ή κάποια εξωτερική υβριδική επίθεση (σαμποτάζ) με την έκρηξη και ότι όλα δείχνουν πως επρόκειτο για ατύχημα στο τμήμα συμπίεσης πυρίτιδας».

Τον Αύγουστο κάηκαν και οι εγκαταστάσεις της WB Electronics στην Πολωνία -μιας από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές αμυντικές βιομηχανίες της χώρας. Και αυτή εφοδιάζει την Ουκρανία. Τον ίδιο μήνα κάηκε το κτίριο της Milrem Robotics στο Ταλίν της Λετονίας -αναπτύσσει drones και ρομποτικά αμυντικά συστήματα. Για την υπόθεση συνελήφθησαν τρεις Λετονοί υπήκοοι.

Εκρήξεις έχουν σημειωθεί και σε εργοστάσιο παραγωγής drones (της εταιρείας Tropozond/Skyeton) στην πόλη Πρέσοβ της Σλοβακίας, καθώς και σε εργοστάσιο πυρομαχικών της Rheinmetall στη νοτιοανατολική Ισπανία, όπου οι αρχές ανακοινωσαν ότι επρόκειτο για ατύχημα και όχι σαμποτάζ, Προ διετίας κάηκε στη Γερμανία εργοστάσιο της Diehl Metal Applications, θυγατρικής της εταιρείας που κατασκευάζει τα υπερσύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα IRIS-T για την Ουκρανία.

Βουλγαρία: “Υβριδικές” ή ατυχήματα

Μια σειρά εκρήξεων συγκλόνισε την περασμένη  νύχτα τις αποθήκες του εργοστασίου EMCO, κοντά στο χωριό Γκόρνι Μπάρμπιτσα της κεντρικής Βουλγαρίας, βορειοανατολικά της Σόφιας. Φέρονται να ανεφλέγησαν πυρομαχικά σε μια από τις 11 αποθήκες, με αποτέλεσμα να μεταδοθεί η φωτιά και να σημειωθούν εκρήξεις και στις διπλανές αποθήκες.

Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν δεν τραυματίσθηκε κανείς, οι εργαζόμενοι απομακρύνθηκαν και η περιοχή αποκλείστηκε. Το περιστατικό αυτό σημειώθηκε λίγες εβδομάδες μετά από προηγούμενη καταστροφή εγκαταστάσεων της ίδιας εταιρείας. Ειδικότερα, στις 10 Αυγούστου πυρκαγιά και διαδοχικές εκρήξεις κατέστρεψαν ολοσχερώς αποθήκη πυρομαχικών σε εργοστάσιο της EMCO κοντά στο χωριό Μπελίτσα.

Το υπουργείο Εσωτερικών είχε ανακοινώσει για το συμβάν του Αυγούστου ότι η φωτιά ξεκίνησε από φορτηγό που μετέφερε καύσιμα και εν συνεχεία οι φλόγες μεταδόθηκαν σε αποθήκες πυρομαχικών. Πραγματοποιήθηκε προληπτική εκκένωση κατοίκων από γειτονικούς οικισμούς και απομακρύνθηκαν περίπου 250 εργάτες. Ο ιδιοκτήτης απέκλεισε το ανθρώπινο λάθος αρχικά, ενώ η κυβέρνηση δήλωσε πως δεν υπάρχουν άμεσες αποδείξεις ξένης ανάμειξης.

Προ διετίας, τον Ιούλιο του 2024 σημειώθηκαν καταστροφικές εκρήξεις σε αποθήκες πυρομαχικών στην περιοχή Έλιν Πέλιν, κοντά στη Σόφια. Η περιοχή κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των συνεχιζόμενων εκρήξεων από πυρομαχικά που προκάλεσαν τεράστιες υλικές ζημιές. Εκείνο το εργοστάσιο δεν ήταν του ίδιου, του Εμιλιάν Γκέμπρεφ.

Όμως τον Αύγουστο του 2022 εκδηλώθηκε πάλι πυρκαγιά σε αποθήκη όπλων και πυρομαχικών της EMCO κοντά στην πόλη Καρνομπάτ στην ανατολική Βουλγαρία. Ο ιδιοκτήτης Εμιλιάν Γκέμπρεφ δήλωσε ότι αποκλείει το ανθρώπινο λάθος και είπε τότε ότι η φωτιά ήταν αποτέλεσμα  εμπρησμού, αναφέροντας τις υποθέσεις που θεωρούνται σαμποτάζ, όπως τις εκρήξεις στο Βρμπετίτσε της Τσεχίας το 2014 για τις οποίες οι τσεχικές αρχές έχουν κατηγορήσει Ρώσους πράκτορες. Εργοστάσιό του είχε ξανακαεί το 2020 και το συμβάν συνδέθηκε με το γεγονός  ότι ο Γκέμπρεφ εφοδίαζε Ουκρανούς και Γεωργιανούς – τους Γεωργιανούς παλαιότερα, κατά την σύγκρουση με την Ρωσία.

Ποιος είναι ο Γκέμπρεφ

Ο ίδιος ο Εμιλιάν Γκέμπρεφ, ζάπλουτος πλέον, βιομήχανος στα 72 του χρόνια, που κάνει συχνά δωρεές σε ιδρύματα της ορθόδοξης εκκλησίας της πατρίδας του, έχει δηλώσει ότι «οι βουλγαρικές αρχές ξέρουν πολύ καλά ότι αυτά τα κάνουν οι Ρώσοι, αλλά δεν πιάνουν κανέναν, γιατί καμία κυβέρνηση της χώρας μου δεν θέλει να συγκρουσθεί με τη Μόσχα». Ο Γκέμπρεφ ήταν γιος στελέχους του κομμουνιστικού κόμματος που εργαζόταν στο υπουργείο Άμυνας και προώθησε τον γιό του ανάλογα.

Σπούδασε διεθνές εμπόριο, μεταφορές και οικονομικά. Διορίσθηκε στην κρατική πολεμική βιομηχανία Kintex μόλις πήρε πτυχίο. Το 1981 ανέλαβε το Τμήμα Διεθνών Μεταφορών και Ασφαλίσεων, του οποίου αργότερα έγινε και διευθυντής, αποκτώντας την πολύτιμη τεχνογνωσία για το πώς διακινούνται τα όπλα παγκοσμίως. Η Kintex είχε το μονοπώλιο στις εξαγωγές όπλων και πυρομαχικών, και σύμφωνα με δυτικές έρευνες είχε συστήσει κάποιες offshore για να μπορεί με διορισμένους αχυράνθρωπους να πουλάει ό,τι ήθελε και όπου ήθελε, χωρίς να φαίνεται το κράτος ως πωλητής.

Τo 1988 τον τοποθέτησαν επικεφαλής κρατικής εταιρείας με έδρα στο Λίχτενσταϊν που έλαβε άτοκο δάνειο με την έγκριση του υπουργείου Εξωτερικού Εμπορίου και πολλά κρατικά προνόμια. Επίσης η εταιρεία μπορεί να είχε έδρα στο Λίχτενσταϊν, αλλά της δόθηκε δική της αποθήκη στο Μπουργκάς (Πύργος) και εμπορευόταν όπλα με κράτη υπό αμερικανικό εμπάργκο.

Όταν ο σοσιαλισμός κατέρρευσε και η αγορά ιδιωτικοποιήθηκε, όλες αυτές οι offshore πέρασαν σχεδόν αυτομάτως στα χέρια των ατόμων που τις διοικούσαν ή πάντως που φαίνονταν στα χαρτιά να τις διοικούν. Ο Γκέμπρεφ, επιπλέον, είχε ήδη στα χέρια του πιο πολύτιμο κεφάλαιο: Tο τεράστιο δίκτυο διεθνών επαφών και διασυνδέσεων με αγοραστές όπλων σε όλο τον κόσμο. Εκμεταλλευόμενος αυτές τις γνωριμίες, το 1992 ίδρυσε τη δική του ιδιωτική εταιρεία εμπορίας όπλων, την EMCO που αρχικά λειτουργούσε ως μεσάζοντας (trader). Το 1996 η EMCO μπήκε “δυναμικά” και στην αφρικανική αγορά και παρουσίαζε ισολογισμό 25 εκατομμυρίων δολαρίων που την εποχή εκείνη ήταν πάρα πολλά λεφτά. Το 1998 άρχισε να πουλάει όπλα και σε αντιμαχόμενους στην υπό διάλυση Γιουγκοσλαβία.

Οταν άρχισε να πουλάει όπλα στην Γεωργία την στιγμή που η χώρα αυτή ήταν σε πόλεμο με τη Ρωσία (2008), θεωρείται ότι μπήκε πλέον οριστικά στη μαύρη λίστα της ρωσικής κυβέρνησης. Ο ίδιος και δυτικοί υποστηρίζουν ότι έγινε απόπειρα δολοφονίας του με Νόβιτσοκ το 2015.

Οι επιθέσεις των Χούθι δεν περιορίζονται στην Υεμένη. Από το 2015 έχουν πραγματοποιήσει περισσότερες από 1.800 επιθέσεις με πυραύλους και drones, ενώ το 2023 έγιναν η πρώτη δύναμη στον κόσμο που χρησιμοποίησε βαλλιστικούς πυραύλους κατά πλοίων, σε πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις.

Για το Ριάντ, η απειλή είναι άμεση. Με τις δυνατότητες μεταφοράς πετρελαίου μέσω του Ορμούζ περιορισμένες, η Σαουδική Αραβία βασίζεται στον αγωγό East-West για τη διοχέτευση των εξαγωγών της προς την Ερυθρά Θάλασσα. Οι διελεύσεις σαουδαραβικού αργού από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μειώθηκαν κατά το ήμισυ, μετά τις επιθέσεις των Χούθι σε δύο δεξαμενόπλοια τον Ιούλιο.

“Όχι” από Τραμπ σε Σαλμάν

Και ενώ οι σαουδαραβικές πόλεις δέχονται πυραυλικές και drone επιθέσεις, ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στράφηκε τελικά στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με το Axios, ο Σαουδάραβας διάδοχος τηλεφώνησε δύο φορές στον Ντόναλντ Τραμπ ζητώντας αμερικανικά πλήγματα εναντίον των Χούθι. Ο Αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, αρνήθηκε.

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, όπως είναι ευρέως γνωστός ο de facto ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας, επέλεξε να τηλεφωνήσει στην Ουάσιγκτον και όχι στην Άγκυρα, ή στο Ισλαμαμπάντ. Μόλις πέντε εβδομάδες νωρίτερα, σε μια τελετή με μεγάλη δημοσιότητα, ο διάδοχος είχε υπογράψει το “Σύμφωνο της Μέκκας”, μια συμφωνία κοινής άμυνας με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.

Σύμφωνα με τους όρους της, μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών. Την ημέρα της υπογραφής, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν την παρομοίασε με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Η στιγμή της αλήθειας.. στην πράξη

Εάν η Τουρκία και το Πακιστάν δεν προσφέρουν ουσιαστική στρατιωτική βοήθεια στη Σαουδική Αραβία, την ώρα που οι Χούθι κλιμακώνουν τις επιθέσεις τους, το ερώτημα για την πραγματική αξία του Συμφώνου της Μέκκας θα γίνει αναπόφευκτο. Οι ενδείξεις μέχρι στιγμής δεν είναι ενθαρρυντικές για το Ριάντ. Το Πακιστάν έχει ήδη περίπου 8.000 στρατιώτες και μία μοίρα μαχητικών JF-17 στη Σαουδική Αραβία, χωρίς ωστόσο να έχει αναφερθεί εμπλοκή τους στις επιχειρήσεις κατά των Χούθι. Ο Σαρίφ περιορίστηκε να χαρακτηρίσει τις επιθέσεις «δειλές».

Για την Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ, η στρατιωτική εμπλοκή στην Υεμένη θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη επιλογή. Και οι δύο γνωρίζουν το κόστος ενός πολέμου στην Υεμένη, ενώ παράλληλα δεν επιθυμούν μια ευθεία σύγκρουση με το Ιράν, το οποίο αποτελεί τον βασικό υποστηρικτή των Χούθι.

Το Πακιστάν, μάλιστα, μοιράζεται σύνορα περίπου 900 χιλιομέτρων με το Ιράν και διαδραμάτισε πρόσφατα ρόλο μεσολαβητή στις αμερικανοϊρανικές εχθροπραξίες. Η Τουρκία, από την πλευρά της, είχε ξεκαθαρίσει κατά την υπογραφή του συμφώνου ότι αυτό δεν στρέφεται εναντίον του Ιράν. Έτσι, παρά τις μεγάλες διακηρύξεις περί κοινής άμυνας, ο MBS φαίνεται σήμερα να επιστρέφει εκεί απ’ όπου υποτίθεται ότι το Σύμφωνο της Μέκκας θα τον βοηθούσε να απομακρυνθεί: στην αμερικανική προστασία.

Η Ουάσιγκτον προσφέρει προς το παρόν πληροφορίες και δεδομένα στοχοποίησης, ενώ ο επικεφαλής της Central Command, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, πήγε στη Σαουδική Αραβία για συνομιλίες. Ο Τραμπ έχει ήδη επιτεθεί στους Χούθι στο παρελθόν, χωρίς όμως να καταφέρει να τους αναχαιτίσει.

Το μεγάλο χαρτί του MBS παραμένει η τιμή του πετρελαίου. Με το Brent πάνω από τα 108 δολάρια το βαρέλι και τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου να πλησιάζουν, η πίεση στις τιμές των καυσίμων μπορεί να επηρεάσει τους υπολογισμούς του Τραμπ. Η πραγματική δοκιμασία, επομένως, δεν είναι μόνο για τη Σαουδική Αραβία. Είναι και για την Τουρκία και το Πακιστάν.

Το Σύμφωνο της Μέκκας υποσχέθηκε ότι μια επίθεση εναντίον του ενός θα είναι επίθεση εναντίον όλων. Οι Χούθι τώρα δοκιμάζουν αν αυτή η υπόσχεση ισχύει και στην πράξη.

Η Ουκρανία που συχνά αντιμετωπίζει ρωσικές επιθέσεις κατά των δικών της ενεργειακών υποδομών, υποστηρίζει ότι τα διυλιστήρια αποτελούν νόμιμους στρατιωτικούς στόχους. Η μέση εθνική τιμή πετρελαίου στις ΗΠΑ για τα καύσιμα των φορτηγών, των τραίνων, των πλοίων, αλλά για τον αγροτικό εξοπλισμό αυξήθηκε πάνω από τα 6 δολάρια το γαλόνι για πρώτη φορά στις 10 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης των τιμών GasBuddy.

Εκκενώθηκε τρένο με τον Τζόνσον!

Συναγερμός σήμανε σε ειδική αμαξοστοιχία που μετέφερε τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον και Ευρωπαίους αξιωματούχους, όταν ρωσικό drone έπληξε τρένο που κινούνταν λίγα λεπτά πίσω τους, κοντά στα σύνορα της Ουκρανίας με την Πολωνία. Ο Τζόνσον επέστρεφε προς την Πολωνία μετά τη συμμετοχή του σε σημαντική διάσκεψη ασφαλείας στο Κίεβο, όταν περίπου στις 5 τα ξημερώματα οι επιβάτες της αμαξοστοιχίας ενημερώθηκαν για πιθανή εκκένωση λόγω συναγερμού για drones. Λίγο αργότερα δόθηκε το σήμα λήξης του συναγερμού και το τρένο συνέχισε την πορεία του προς το πολωνικό έδαφος.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας Καρλ Μπιλντ, ο οποίος βρισκόταν επίσης στην αμαξοστοιχία, επιβεβαίωσε ότι οι επιβάτες έλαβαν προειδοποίηση εκκένωσης. Όπως ανέφερε, το τρένο που δέχθηκε το πλήγμα ήταν αυτό που ακολουθούσε τη δική τους αμαξοστοιχία και βρισκόταν μόλις λίγα λεπτά πίσω τους. Η συγκεκριμένη αμαξοστοιχία εκκενώθηκε εγκαίρως και δεν υπήρξαν τραυματισμοί.

Στο τρένο επέβαιναν, μεταξύ άλλων, ο Γερμανός αξιωματούχος Γκίντερ Ζάουτερ, σύμβουλοι ασφαλείας από τη Βρετανία, τη Γαλλία και την Ιταλία, Γερμανοί βουλευτές, διπλωμάτες και ακαδημαϊκοί. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είχαν βρεθεί στο Κίεβο για τη διάσκεψη Yalta European Strategy, όπου συζητήθηκαν με την ουκρανική ηγεσία οι εξελίξεις στον πόλεμο και οι προοπτικές ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία.

Την ίδια ώρα, ρωσικό drone έπληξε και την περιοχή της συνοριακής διάβασης Γιαχόντιν–Ντοροχούσκ, έναν από τους σημαντικότερους οδικούς και σιδηροδρομικούς συνδέσμους της Ουκρανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τις ουκρανικές Αρχές, η επίθεση σημειώθηκε μόλις δύο χιλιόμετρα από τα σύνορα με την Πολωνία. Δεν αναφέρθηκαν θύματα.

Οι νέες επιθέσεις προκαλούν ανησυχία στη Βαρσοβία, καθώς οι ρωσικές επιδρομές πλησιάζουν ολοένα περισσότερο τα σύνορα χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, οι ουκρανικοί σιδηρόδρομοι κάνουν λόγο για συστηματική στοχοποίηση των υποδομών του σιδηροδρομικού δικτύου, προειδοποιώντας για πιθανές εκκενώσεις, καθυστερήσεις και αλλαγές δρομολογίων. Ο Γερμανός βουλευτής Ρόμπιν Βάγκερ χαρακτήρισε τις επιθέσεις «επικίνδυνη κλιμάκωση» του πολέμου, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία στέλνει μήνυμα όχι μόνο στους Ουκρανούς αλλά και στις ευρωπαϊκές χώρες που στηρίζουν το Κίεβο.

Η Ρωσία από την πλευρά της παραδέχτηκε ότι έπληξε «σιδηροδρομικές υποδομές» στη δυτική Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούνταν «για τη μεταφορά στρατιωτικών φορτίων» από την Ευρώπη. Νωρίτερα, Βαρσοβία και Κίεβο κατήγγειλαν πλήγμα σε ένα επιβατικό τρένο που συνδέει αυτές τις δύο πρωτεύουσες. «Τα πλήγματα συνεχίστηκαν στις σιδηροδρομικές υποδομές της Ουκρανίας που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά στρατιωτικών φορτίων από τις ευρωπαϊκές χώρες, ανέφερε το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας στην ανακοίνωσή του.

“Βόμβες” Τραμπ για Ιρλανδία

Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ επανέλαβε σήμερα την υποστήριξή του για την αποχώρηση της Βόρειας Ιρλανδίας από το Ηνωμένο Βασίλειο και την ένωσή της με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, ενώ είπε ότι δεν θα μιλήσει για την ανεξαρτησία της Σκωτίας «ακόμα».

«Έχεις τη Βόρεια Ιρλανδία και έχεις την Ιρλανδία και όπως φαίνεται σε εμένα ένα από τα πιο φυσικά πράγματα είναι να τις βάλεις μαζί», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στη διάρκεια μιας επίσκεψης του στο ανοιχτό πρωτάθλημα γκολφ της Ιρλανδίας, εμμένοντας σε σχόλια του που έγιναν χθες στο Δουβλίνο. «Ρωτήσατε για τη Σκωτία. Γι’ αυτό δεν θα μιλήσω ακόμα. Θα το κρατήσω για μία άλλη ημέρα», πρόσθεσε ο ίδιος.

Ο πρόεδρος Τραμπ είπε επίσης, ότι οι ΗΠΑ μπορούν εύκολα να καλύψουν την υπόσχεσή του για την αποστολή ενός «μερίσματος» 5.000 δολαρίων στους Αμερικανούς ενήλικες πολίτες, αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου μετά από τις ενδιάμεσες εκλογές, τονίζοντας ότι πάντα κρατάει τις υποσχέσεις του.

Σύνοδος αποσχιστών στο Ηνωμένω Βασίλειο

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με δημοσίευμα της The Telegraph, οι ηγέτες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας πρόκειται να συναντηθούν αύριο Δευτέρα, 14/9/2026, στο Κάρντιφ. Στόχος της συνάντησης είναι η υπογραφή συμφωνίας για την έναρξη συνεργασίας με σκοπό τη διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς τα εθνικιστικά – αποσχιστικά κόμματα κατέχουν πλέον την εξουσία και στις τρεις περιοχές ταυτόχρονα, έπειτα από την επικράτηση του Plaid Cymru (Κόμμα της Ουαλίας) έναντι των Εργατικών στις πρόσφατες ουαλικές εκλογές.

Οι τρεις πρωθυπουργοί αναμένεται να θέσουν αίτημα για διεξαγωγή δημοψηφισμάτων ανεξαρτησίας, ενώ για τη Βόρεια Ιρλανδία το ζήτημα αφορά το δικαίωμα ένταξης στην Ιρλανδία. Στο Κάρντιφ θα παρευρεθεί επίσης η Μαίρη Λουΐζ Μακντόναλντ, πρόεδρος του Σιν Φέιν και ηγέτιδα της αντιπολίτευσης στην Ιρλανδία.

Η νέα κινητικότητα ακολουθεί τις δηλώσεις του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ σχετικά με τις προϋποθέσεις για δημοψήφισμα στη Σκωτία, συγκρίνοντας τη διαδικασία με τον μηχανισμό της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής, ο οποίος προβλέπει εξέταση δημοψηφίσματος στη Βόρεια Ιρλανδία σε περίπτωση σαφούς μεταβολής της κοινής γνώμης. Αντιθέτως, προκάτοχοί του απέκλειαν το ενδεχόμενο για τη Σκωτία, υποστηρίζοντας πως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος το 2014 είχε οριστικοποιήσει το θέμα.

Γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις

Σε περίπτωση αποχώρησης των τριών εθνών, το εναπομείναν Ηνωμένο Βασίλειο θα υποστεί μείωση του πληθυσμού κατά 15,5% και του ΑΕΠ κατά 13,5%. Παράλληλα, ανακύπτουν κρίσιμα διλήμματα: Πυρηνική αποτροπή: Ο στόλος των πυρηνικών υποβρυχίων εδρεύει στη βάση Κλάιντ στη Σκωτία, χωρίς να υφίστανται εναλλακτικές υποδομές σε αγγλικό έδαφος για τη φιλοξενία τους.

GIUK Gap: Η Σκωτία παρέχει τη δυνατότητα επιτήρησης του σημείου μεταξύ Γροιλανδίας – Ισλανδίας – Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για τον εντοπισμό ρωσικών υποβρυχίων. Εκπαίδευση Ενόπλων Δυνάμεων: Το Υπουργείο Άμυνας βασίζεται σε εκτάσεις στη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία για ασκήσεις με πραγματικά πυρά, καθώς η Αγγλία είναι υπερβολικά πυκνοκατοικημένη.

Ενεργειακοί πόροι: Η Αγγλία θα απωλέσει τον έλεγχο των αποθεμάτων πετρελαίου και αερίου του Βόρειου Ατλαντικού, καθώς και μεγάλων εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας. Κενό ασφαλείας: Η πιθανή επιλογή ουδετερότητας από τα νέα κράτη, αντί της ένταξης στο ΝΑΤΟ, θα δημιουργούσε ένα «Δυτικό Πλευρό» που θα ανάγκαζε το Λονδίνο σε πλήρη ανασχεδιασμό της στρατιωτικής του άμυνας.