Η μετάβαση αυτή ακολουθεί ένα μοντέλο που έχουν υιοθετήσει και άλλοι τεχνολογικοί κολοσσοί, όπου οι επί μακρόν ηγέτες διατηρούν ενεργό ρόλο και επιρροή μετά την αποχώρησή τους από τη θέση του CEO.

Η περίοδος Κουκ συνδέθηκε με εντυπωσιακή ανάπτυξη: η χρηματιστηριακή αξία της Apple αυξήθηκε κατά περισσότερο από 3,6 τρισ. δολάρια, με αιχμή το iPhone και τη συνεχή διεύρυνση του οικοσυστήματος προϊόντων και υπηρεσιών. Αν και συχνά συγκρινόταν με τον οραματιστή προκάτοχό του, κατάφερε να κεφαλαιοποιήσει την κληρονομιά του Τζομπς και να οδηγήσει την εταιρεία σε πρωτοφανή επίπεδα ισχύος και κερδοφορίας.

Παράλληλα, θεωρείται ο άνθρωπος που «θωράκισε» επιχειρησιακά την Apple, ενισχύοντας την εφοδιαστική αλυσίδα και τη σταθερότητα του ομίλου. Σε δήλωσή του χαρακτήρισε τη θητεία του «το μεγαλύτερο προνόμιο της ζωής του», εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του προς την εταιρεία και τους ανθρώπους της.

«Θέμα: Η προσφάτως συσταθείσα από εσάς Επιτροπή και οι παρεμβάσεις σας στην Δικαιοσύνη

Εν μέσω διαρκών παρεμβάσεών σας σε ανοιχτές ποινικές υποθέσεις και δίκες, εν μέσω και της επίθεσης της Κυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, συγκροτήσατε Επιτροπή υπό την Προεδρία της πρώην Προέδρου του Αρείου Πάγου κας Κλάπα, με αντικείμενο την προετοιμασία της Προεδρίας της Ελλάδας στην Ε.Ε. το…β εξάμηνο του 2027.

ΕΡΩΤΑΣΘΕ

1. Ποιο το αντικείμενο, ο λόγος σύστασης και τα κριτήρια συγκρότησης αυτής της Επιτροπής; Με ποιο κριτήριο ορίσθηκε Πρόεδρος η κα Κλάππα;

2. Ποιες συζητήσεις έγιναν με τα ορισθέντα μέλη της Επιτροπής εν όψει του ορισμού τους και πότε;

Τι συμφωνήθηκε ως προς τις εργασίες, το αντικείμενο, την αποζημίωσή τους; Αντιλαμβάνεσθε ή όχι ότι η συγκρότηση της Επιτροπής συνιστά εξόφθαλμη συνεχιζόμενη παρέμβαση στην Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και κραυγαλέα επίδειξη επιρροής;

Αθήνα, 20/4/2026

Ζωή Ν. Κωνσταντοπούλου

Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Πλεύσης Ελευθερίας

Βουλευτής Β1 Βορείου Τομέα Αθηνών»

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η ελευθερία ναυσιπλοΐας αποτελεί θεμέλιο της ναυτικής τάξης και διασφαλίζεται μέσω διαρκούς ναυτικής παρουσίας και αποτρεπτικών επιχειρήσεων. Επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων ενεργοποιούν το δικαίωμα αυτοάμυνας, κατά τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, υπό τις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Οι συλλογικοί μηχανισμοί ασφάλειας δεν ενεργοποιούνται αυτομάτως. Το ΝΑΤΟ λειτουργεί κατόπιν πολιτικής απόφασης και διαβούλευσης, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μηχανισμούς αλληλεγγύης, που επίσης απαιτούν πολιτική ενεργοποίηση, όχι αυτόματη στρατιωτική αντίδραση.

Η ελληνική διάσταση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η παγκόσμια ναυτιλία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ελληνόκτητο στόλο, ιδίως στον τομέα των δεξαμενόπλοιων. Κάθε ένταση στο Ορμούζ μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένο επιχειρησιακό ρίσκο, υψηλότερα ασφάλιστρα και αναδιάταξη ενεργειακών ροών. Η Ελλάδα θα μπορούσε να εμπλακεί έμμεσα σε αποστολές ναυτικής ασφάλειας ή συνοδείας, αλλά μόνο στο πλαίσιο συλλογικών αποφάσεων ΝΑΤΟ ή ΕΕ, κάτι όμως που ο Έλληνας Πρωθυπουργός δήλωσε πως δεν θα κάνει.

Το επικρατέστερο σενάριο δεν είναι μια κλασική διακρατική σύρραξη, αλλά μια παρατεταμένη “γκρίζα ζώνη” χαμηλής και μεσαίας έντασης, δηλαδή παρενοχλήσεις πλοίων, επιλεκτικά πλήγματα, κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις αποτροπής, που διατηρούν την ένταση κάτω από το κατώφλι του πολέμου. Το Ορμούζ λειτουργεί, έτσι, ως σημείο σύγκλισης δικαίου, ενέργειας και ισχύος σε μια εύθραυστη ισορροπία.

Η νομική απαγόρευση ενός αποκλεισμού δεν αναιρεί τη δυνατότητα διατάραξης της ναυσιπλοΐας, ενώ η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν αρκεί για να διασφαλίσει σταθερότητα χωρίς πολιτική διαχείριση κρίσεων. Το πραγματικό ρίσκο δεν είναι η άμεση σύγκρουση, αλλά το σφάλμα εκτίμησης εντός της “γκρίζας ζώνης” – εκεί όπου ένα ελεγχόμενο επεισόδιο μπορεί να κλιμακωθεί ταχύτατα σε περιφερειακή κρίση, με παγκόσμιες συνέπειες.

Και κατέληξε λέγοντας: «Στις φιλελεύθερες δημοκρατίες δεν υπάρχει η έννοια της συλλογικής ευθύνης. Μακριά λοιπόν από λαϊκά δικαστήρια, μακριά λοιπόν από τσουβαλιάσματα. Εδώ μιλάμε για προσωπικότητες, μιλάμε για ανθρώπους και καλά θα κάνουν όλοι να σέβονται το τεκμήριο της αθωότητας. Εδώ που φτάσαμε τη λύση πρέπει να τη δώσει το κράτος δικαίου».

Τα επιμέρους στοιχεία της ΕΕΤ καταγράφουν εκταμιεύσεις 13.756 δανείων στεγαστικής πίστης, συνολικού ύψους 672,8 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026. Ο κύριος όγκος των στεγαστικών δανείων ύψους 438 εκατ. ευρώ σε 4.860 νοικοκυριά, αφορά αμιγώς τραπεζική χρηματοδότηση, χωρίς την αξιοποίηση προγραμμάτων. Επιπλέον, μέσω του προγράμματος «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙ» εκταμιεύθηκαν 1.791 νέα στεγαστικά δάνεια ύψους 191 εκατ. ευρώ ενώ μέσω άλλων επιδοτούμενων προγραμμάτων εκταμιεύθηκαν περισσότερα από 7.100 δάνεια , συνολικής αξίας σχεδόν 43 εκατ. ευρώ.

Σταθεροποιητικά, με οριακή μείωση 0,6% σε ετήσια βάση, κινήθηκαν οι χρηματοδοτήσεις προς μικρές επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 2,5 εκατ. ευρώ και ύψος δανείου έως 1 εκατ. ευρώ, οι οποίες το 2025 είχαν σημειώσει σημαντική αύξηση 10,5%. Σχεδόν οκτώ στις δέκα μικρές επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας οι οποίες υπέβαλαν αίτημα νέας δανειοδότησης ή αύξησης των ορίων χρηματοδότησης έλαβαν δάνεια το πρώτο τρίμηνο του 2026 συνολικού ύψους 546 εκατ. ευρώ ( 9.132 πραγματικές εκταμιεύσεις) .

Στην καταναλωτική πίστη, 94.169 δανειολήπτες έλαβαν συνολικά δάνεια 385 εκατ. ευρώ με ετήσια αύξηση 12%. Λαμβάνοντας υπόψη την συνολική αξία των δανείων , τα περισσότερα (129 εκατ. ευρώ) χορηγήθηκαν μέσω των φυσικών καταστημάτων του δικτύου των τραπεζών σε 14.633 δανειολήπτες. Σχεδόν διπλάσιος αριθμός δανειοληπτών (29.163) έλαβε καταναλωτικό δάνειο, μέσω του ψηφιακού δικτύου των τραπεζών (e banking) με τις εκταμιεύσεις των συγκεκριμένων δανείων να προσεγγίζουν τα 92 εκατ. ευρώ ενώ ξεπέρασαν τα 102 εκατ. ευρώ τα δάνεια για αγορά 8.600 αυτοκινήτων και μοτοσικλετών.

Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν αφορά μόνο τα μεγέθη των δανείων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες προσεγγίζουν πλέον την πελατεία τους. Τα τραπεζικά καταστήματα έχουν αλλάξει μορφή και έχουν μετασχηματιστεί σε χώρους συμβουλευτικής και εξατομικευμένης εξυπηρέτησης, ενώ οι καθημερινές συναλλαγές μετακινούνται όλο και περισσότερο στα ψηφιακά κανάλια. Το νέο αυτό υβριδικό μοντέλο συνδυάζει την ταχύτητα της τεχνολογίας με την ανθρώπινη επαφή, αναδιαμορφώνοντας συνολικά την εμπειρία του πελάτη.

Σε σύντομη τηλεφωνική συνέντευξη στο «The John Fredericks Show», μια συντηρητική ραδιοφωνική εκπομπή, ο Τραμπ εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Τεχεράνη θα προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, προειδοποιώντας παράλληλα για συνέπειες εάν δεν το κάνει.

«Ας ελπίσουμε ότι θα κάνουν μια δίκαιη συμφωνία και θα ξαναχτίσουν τη χώρα τους», συνέχισε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι όταν το κάνουν, «δεν θα έχουν πυρηνικά όπλα».

Το τελεσίγραφο εκπνέει «το βράδυ της Τετάρτης ώρα Ουάσιγκτον», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στο πρακτορείο ειδήσεων Bloomberg, χαρακτηρίζοντας «πολύ απίθανη» την παράταση της ανακωχής.

Σκληρή είναι η στάση της Τεχεράνης. «Δεν δεχόμαστε να διαπραγματευτούμε απειλούμενοι και, κατά τη διάρκεια των δυο τελευταίων εβδομάδων, προετοιμαστήκαμε να αποκαλύψουμε νέα χαρτιά στο πεδίο της μάχης», αντέταξε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, μέσω X.

Τραμπ: Η ανάκτηση του ουρανίου του Ιράν θα είναι «δύσκολη» υπόθεση

Η απόκτηση ουρανίου από τις ΗΠΑ από το Ιράν θα είναι «μακρά» και «δύσκολη» μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ πέρυσι στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης, δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ.

«Η Επιχείρηση Midnight Hammer ήταν μια πλήρης και ολοκληρωτική εξάλειψη των εγκαταστάσεων πυρηνικής σκόνης στο Ιράν», έγραψε ο κ. Τραμπ στο Truth Social,

«Επομένως, η εξόρυξή της θα είναι μια μακρά και δύσκολη διαδικασία» ανέφερε ακόμη.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποιεί συχνά τον όρο «πυρηνική σκόνη» για να αναφερθεί στο απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το οποίο οι ΗΠΑ κατηγορούν το Ιράν ότι συσσωρεύει για να κατασκευάσει ατομική βόμβα.

Θα αποκαλύψουμε νέα χαρτιά στο πεδίο της μάχης λέει το Ιράν

Το Ιράν είναι έτοιμο να ρίξει «νέα χαρτιά στο πεδίο της μάχης» αν ξαναρχίσει ο πόλεμος που εξαπέλυσαν εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας οι ΗΠΑ και το Ισραήλ την 28η Φεβρουαρίου, προειδοποίησε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δυο ημέρες προτού εκπνεύσει η ισχύς της κατάπαυσης του πυρός δυο εβδομάδων που συμφωνήθηκε ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

«Δεν θα αποδεχτούμε να διαπραγματευόμαστε υπό απειλή και, κατά τη διάρκεια των δυο τελευταίων εβδομάδων, ετοιμαστήκαμε να αποκαλύψουμε νέα χαρτιά στο πεδίο της μάχης», ανέφερε ο κ. Γκαλιμπάφ μέσω X.

Πηγές: cnn.gr / in.gr

Η χρόνια εμμονή των Τιράνων, η μαζική απομάκρυνση των ντόπιων πληθυσμών, σε συνδυασμό με την πολυετή απουσία των νέων λόγω της δυσχερούς κατάστασης στη χώρα και κυρίως ο προσανατολισμός των μαζικών ροών βρώμικου χρήματος – με την ανάλογη κρατική συνδρομή και διευκόλυνση – είναι μέσα με τα οποία φαίνεται να έχει καμφθεί η αντίσταση της τοπικής κοινωνίας. Για όσους έχουν γνώση των πραγμάτων, είναι πολλαπλάσια δυσανάλογη η πίεση του κυβερνητικού μηχανισμού σε σύγκριση με τα μέσα που οι πολίτες και η κοινότητα τους διαθέτουν, ώστε να προστατέψουν τα ιστορικά τους προνόμια…

Για αυτό και επιμένουν στην ανάγκη μεγαλύτερης και όχι περιστασιακής συμπαράστασης από την Αθήνα, εκδηλώνοντας αυτήν την απαίτηση δημόσια και χωρίς δισταγμούς. Όμως, το φοβικό σύνδρομο των Αθηνών – ωσάν και η συνηγορία της στην πρόοδο της ενταξιακής διαδικασίας των Βρυξελλών για την Αλβανία να σηματοδοτεί την βελτίωση του ιδιοκτησιακού (και όχι μόνο) καθεστώτος των περιουσιών των Ομογενών – αποτελεί το μεγάλο εμπόδιο για μία ουσιαστική πίεση προς τα Τίρανα.

Ειρήσθω εν παρόδω, ας επαναλάβουμε ότι – παρά την “φιλοευρωπαϊκή” ρητορική του – ο Έντι Ράμα ελάχιστα ενδιαφέρεται για την ολοκλήρωση των όρων και των προϋποθέσεων ένταξης, καιροσκοπώντας για ενδιάμεσες λύσεις που κυρίως αφορούν τις χρηματοδοτήσεις και όχι στην ενσωμάτωση της Αλβανίας στην Ένωση, ως πλήρες μέλος. Πάντως, διαβάζει καλά τα τεκταινόμενα και τις συγκυρίες στο εσωτερικό της ΕΕ…

Αρπαγών συνέχεια: Από την παραλία στα βουνά

Ακόρεστα τα συμφέροντα πέριξ της αυλής του Αλβανού πρωθυπουργού, αλλά και η προθυμία της κυβέρνησης για την ικανοποίηση τους!  Επειδή στην πολιτική οι συμβολισμοί έχουν την δική τους αξία, ας αναφερθεί ότι ακριβώς την Μεγάλη Τετάρτη – και καθώς η Εκκλησία ψάλλει τους στίχους της τραγικότητας της καταδίκης του Ιησού: «Διεμερίσαντο τα ιμάτια μου εαυτοίς και επί τον ιματισμόν μου έβαλον κλήρον…» – η εγκάθετη δημοτική αρχή διοργάνωνε την κατ’ ευφημισμό “διαβούλευση” για την ειλημμένη κρατική απόφαση διάθεσης και του ορεινού όγκου της περιοχής, σε «στρατηγικούς επενδυτές»!

Ορισμένα από τα τοπογραφικά διαγράμματα που αναρτούμε αποδεικνύουν ότι η σκοπιμότητα της σχετικής Υπουργικής Απόφασης ουσιαστικά στοχεύει στην ασφυκτική περικύκλωση των γηγενών ιστορικών κοινοτήτων της ευρύτερης περιοχής του Δήμου Χιμάρας. Είναι προφανές ότι εν προκειμένω ο διαβόητος Νόμος “Πακέτο των Βουνών” (L. 20/2025 “Paketa e Maleve”), προσφέρει τη συνέχεια του αιγιαλού και των παράκτιων περιοχών Χιμάρας-Κηπαρού-Δρυμάδων-Λουκόβου, κτλ, στον βωμό σκοτεινών συμφερόντων που ειδικεύονται στο ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Εξάλλου η αντιπολίτευση έχει δημοσίως και κατ’ επανάληψη χαρακτηρίσει το συγκεκριμένο νομοθέτημα ως «πακέτο της Μαφίας», όπου εκτάσεις χιλιάδων στρεμμάτων προσφέρονται σε προκαθορισμένους-υποτιθέμενους επενδυτές, για πολυεπίπεδη εκμετάλλευση. Έξαλλου, η σχετική Υπουργική Απόφαση είναι δηλωτική των προθέσεων: Προσφέρονται οι εκτάσεις αυτές για βιομηχανική, τουριστική και εν γένει οικονομική ανάπτυξη (βλέπε ανεμογεννήτριες, ηλιακά πάρκα κ.α.).

Όμως, οι μόνοι που στερούνται των ιστορικών τους δικαιωμάτων – ακόμη και πρόσβασης σε ιερούς τόπους, ή έστω βοσκής μικρών  οικόσιτων ζώων – είναι οι γηγενείς κάτοικοι, οι οποίοι αποξενώνονται από τη γενέθλια γη τους, πιο επίπονα ακόμη και από την περίοδο των βίαιων κρατικοποιήσεων του κομουνιστικού καθεστώτος.

Το ιδιότυπο real estate με λεία τη Χιμάρα

Στον Τύπο μάλιστα διαρρέουν και πληροφορίες για τροποποιήσεις των σχεδίων πόλεως της Χιμάρας και άλλων οικισμών, ώστε να εκδοθούν πληθώρα αδειών πολυόροφων συγκροτημάτων, που δεν θα αλλοιώσουν μόνο τον χαρακτήρα των παραδοσιακών αυτών οικισμών του Ιονίου… Όπως και στην περίπτωση των Αγίων Σαράντα, οι άδειες αυτές αποτελούν το καλύτερο εργαλείο της μακροχρόνιας εγκατάστασης ξένων πληθυσμών και μόνιμης δημογραφικής αλλοίωσης.

Οι εικόνες της συνάντησης το καλοκαίρι του 2021, εν μέσω μάλιστα προεκλογικής περιόδου, των Ράμα και της τότε υπουργού Περιβάλλοντος με τον Τούρκο Υπουργό Τουρισμού – σε ένα “αποκλεισμένο” από δημοσιογράφους περιβάλλον στον Κόλπο του Πάνορμο – είναι το καλύτερο αποδεικτικό των δρομολογήσεων που εφαρμόζονται. Γίνεται κατανοητό γιατί έπρεπε να παρακαμφθεί με όποιο κόστος και μέσο η ανάληψη των καθηκόντων του εκλεγμένου δημάρχου της περιοχής, Φρέντι Μπελέρη.

Για να γίνει πιο κατανοητό το παιχνίδι με τις δήθεν οικονομικές δραστηριότητες του real estate θα μπορούσε να αναφερθεί το γεγονός ότι όλοι σχεδόν οι κρατικοί ανώτεροι αξιωματούχοι που κατηγορούνται για εκτεταμένη διαφθορά και κατασπατάληση δημοσίων πόρων, διαθέτουν τουλάχιστον ένα θέρετρο ή μεζονέτα σε κάποια από τα συγκροτήματα-φιλέτο στην περιοχή της Χιμάρας. Δεν είναι μόνο η αναζήτηση χλιδής. Είναι και η απόδειξη ότι με παράνομες δραστηριότητες εκδιώκουν Έλληνες από την περιοχή της Χιμάρας, στα χνάρια των Οθωμανών.

Όποιος θέλει να δει περισσότερες λεπτομέρειες του φαινομένου και της αριθμητικής του διάστασης δεν έχει παρά να αναζητήσει τις επίσημες δημοσιεύσεις των διωκτικών και εισαγγελικών αρχών της χώρας. Οι ίδιες οι αλβανικές αστυνομικές αρχές διενεργούν κατά καιρούς ελέγχους για παρανομίες στα οικοδομικά συγκροτήματα που εκμεταλλεύονται κάθε σπιθαμή γης και έχουν αντικαταστήσει το κάλος των αυτόφυτων δασών πευκών της περιοχής στην Παλάσσα. Και δεν βρίσκουν λίγα…

Εδώ τα ίδια τα ακίνητα δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από το πόθεν έσχες! Το επίσημο πάντα, διότι το πορτοφόλι των χορηγών είναι πολύ πιο ισχυρό. Ακόμη πιο ενδεικτικά της κατάστασης είναι οι αστυνομικές ανακοινώσεις που αφορούν επιχειρήσεις έναντι διεθνών κυκλωμάτων διακίνησης ναρκωτικών – επιχειρήσεις που παραγγέλλονται από ξένες υπηρεσίες και κυβερνήσεις. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τα μέλη αυτών των κυκλωμάτων επιδιώκουν να “ξεπλυθούν” επιτελώντας “εθνικό καθήκον” στη Χιμάρα, τους Αγίους Σαράντα, τα Εξαμίλια κ.α.

Δεν είναι οξύμωρο, ούτε παράδοξο, ότι και αυτά τα κυκλώματα προσδοκούν ακριβώς στην ευρωπαϊκή ένταξη, προσδοκώντας ότι οι “επενδύσεις” τους θα λάβουν άλλη προστιθέμενη αξία και πως θα αλλοτριώσουν τις ακίνητες περιουσίες. Ο Αίσωπος μας τα έχει πει για τον Κόρακα και την Αλεπού, μία ιστορία όχι μόνο για ανηλίκους!

• Κ.Τ. ΜακΦάρλαντ, αναπληρωτής Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Τραμπ στην πρώτη του προεδρία: «Η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αυξάνεται ραγδαία λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Η χώρα που ηγείται στην τεχνητή νοημοσύνη θα ηγηθεί του κόσμου. Οι ΗΠΑ ελέγχουν τώρα την ενεργειακή βιομηχανία της Βενεζουέλας. Έχουν σημαντική επιρροή στους πλούσιους σε ενέργεια Άραβες του Κόλπου. Το Ιράν είναι το τελευταίο κομμάτι του παζλ» (FoxNews). 
• Τζάροντ Ατζέν, Εκτελεστικός Διευθυντή του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας του Λευκού Οίκου: «Η στρατηγική των ΗΠΑ στο Ιράν είναι ένα μακροπρόθεσμο παιχνίδι, διότι θέλουμε να πάρουμε τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου του Ιράν από τα χέρια των τρομοκρατών» (FoxBusiness). 

Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ θέλει να αποδείξει ότι μπορεί να ελέγξει τις παγκόσμιες ροές ενέργειας, να αναγκάσει μια περιφερειακή δύναμη να υποταχθεί και να προειδοποιήσει ότι η απειλή της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος εξακολουθεί να είναι το πιο ισχυρό μέσο άσκησης παγκόσμιας πολιτικής. 

3+1 στάδια κλιμάκωσης

Πολλοί πιστεύουν ότι ο Τραμπ καβάλησε την τίγρη και τώρα δεν μπορεί να ξεκαβαλικέψει. Υποσχέθηκε μια “γρήγορη, αποφασιστική και συντριπτική” νίκη. Μέχρι στιγμής, το μόνο που έχει να παρουσιάσει είναι ανεκπλήρωτες προσδοκίες. Το κατεστημένο της Ουάσιγκτον τον κατακρίνει, όχι για την επίθεση στο Ιράν, αλλά για τον ανεπαρκή σχεδιασμό της: Ο Τραμπ είχε πειστεί ότι οι βομβαρδισμοί θα επέφεραν την ανατροπή του καθεστώτος, που, όμως, όχι μόνο δεν κατέρρευσε, αλλά αντίθετα σκλήρυνε περισσότερο. Στη συνέχεια, έδειξε απροετοίμαστος, όταν το Ιράν προχώρησε σε οριζόντια κλιμάκωση, αποκλείοντας το Στενό του Ορμούζ. 

Τώρα χρησιμοποιεί την εκεχειρία, για να δοθεί χρόνος να συγκεντρωθούν περισσότερες δυνάμεις για χερσαίες επιχειρήσεις: «Οι ΗΠΑ αναπτύσσουν χιλιάδες πεζοναύτες στη Μέση Ανατολή: Σε τι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν» (Time). Ταυτόχρονα συνειδητοποιεί ότι αυτή η κλιμάκωση θα είναι πολύ δαπανηρή. Έτσι, πολλοί αναρωτιούνται, αν η συνεχιζόμενη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στη περιοχή είναι προετοιμασία για κλιμάκωση ή προετοιμασία εξόδου μέσω κλιμάκωσης.

Αν οι ΗΠΑ αποσυρθούν, δε σημαίνει ότι η κατάσταση στη περιοχή θα επιστρέψει στις 27 Φεβρουαρίου, την ημέρα πριν από την έναρξη των βομβαρδισμών. Οι συνθήκες έχουν αλλάξει δραματικά και ο Τραμπ φοβάται ότι η αποχώρηση θα ισχυροποιήσει το Ιράν: Ελέγχοντας σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων ενεργειακών ροών μέσω του Ορμούζ και ευρισκόμενο κοντά στην απόκτηση πυρηνικών όπλων, θα μπορούσε να γίνει ο “ενεργειακός ηγεμόνας” της Μέσης Ανατολής. 

Έτσι εξηγείται η επιμονή του Βανς: «Δε νοείται αποχώρηση των ΗΠΑ χωρίς να πάρουμε το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν και να διασφαλίσουμε ότι δεν έχει την ικανότητα να εμπλουτίζει ουράνιο, που ήταν ο τρόπος με τον οποίο έφτασε τόσο κοντά σ΄ένα πυρηνικό όπλο» (Newsweek). Ο υπουργός Οικονομικών, ​​Μπέσεντ, προειδοποιεί: «Oι ΗΠΑ ετοιμάζονται να εντείνουν την οικονομική πίεση στο Ιράν, που θα ισοδυναμεί οικονομικά με εκστρατεία βομβαρδισμών» (PBSNews).

Αυτό δεν είναι διπλωματία. Είναι ωμός εκβιασμός με στόχο τη παγίδευση. Βασίζεται στην υπόθεση ότι ένα εξαντλημένο και ταλαιπωρημένο Ιράν θα πειστεί ότι οποιαδήποτε παύση πυρός είναι πρόοδος. Όμως, αν η Τεχεράνη αποδεχτεί την πρόταση του Τραμπ, θα έχει ανταλλάξει τα αποτρεπτικά της όπλα με προσωρινή απόσυρση κυρώσεων, τις οποίες ο Τραμπ ή ένας μελλοντικός πρόεδρος μπορεί να επαναφέρει οποιαδήποτε στιγμή.

Η δύσκολη θέση του Ιράν

Το Ιράν βλέπει την οικονομία του να συρρικνώνεται, τις υποδομές του να καταστρέφονται, τον λαό του να έχει εξαντληθεί, την ηγεσία του να διχάζεται μεταξύ εκσυγχρονιστών (που θέλουν οποιαδήποτε συμφωνία) και συντηρητικών (που καταλαβαίνουν ότι συμφωνία με τους σημερινούς όρους θα είναι το τέλος του Ιράν ως στρατηγικού παράγοντα). 

Η Ουάσινγκτον συνεχίζει να ενεργεί σαν να πιστεύει ότι η μέγιστη πίεση θα αναγκάσει το Ιράν να υποχωρήσει. Ότι οι βομβαρδισμοί θα αποθαρρύνουν το Ιράν, που αγωνίζεται να διατηρήσει τη στρατηγική του σημασία. Ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός του Ορμούζ από τις ΗΠΑ δεν σχεδιάστηκε μόνο για να στερήσει από το Ιράν τα πετρελαϊκά του έσοδα. Επιδιώκει να αυξηθεί το παγκόσμιο οικονομικό κόστος, ώστε οι κυβερνήσεις τρίτων χωρών να ασκήσουν πίεση στη Τεχεράνη. Η πλειοψηφία των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας προμηθεύονται το πετρέλαιο τους από τη Μέση Ανατολή: Φιλιππίνες (96%), Βιετνάμ (87%), Ταϊλάνδη (74%). Όλες τους αντιμετωπίζουν σοβαρή κρίση καυσίμων.

Άλλοι, πάλι, είναι πιο “ευρηματικοί”. Μπροστά στον ενεργειακό Αρμαγεδδώνα που απειλεί την Ευρώπη, η Κομισάρια της γερμανοκρατούμενης ΕΕ, Λέϊεν, συμβούλευσε τους Ευρωπαίους: «Η λιγότερο δαπανηρή ενέργεια είναι φυσικά η ενέργεια που δεν χρησιμοποιούμε» (EU). Αύριο θα τους συμβουλεύσει ότι η λιγότερο δαπανηρή τροφή είναι αυτή που δε τρώνε. 

Το Πεκίνο ανησυχεί περισσότερο για το προηγούμενο που δημιουργεί η Ουάσιγκτον, επιβάλλοντας θαλάσσιο αποκλεισμό σε χώρες που έχουν εμπορικές σχέσεις μαζί του. Θεωρεί ότι είναι μια “πρόβα τζενεράλε” για έναν ενδεχόμενο ολικό θαλάσσιο αποκλεισμό της Κίνας (κλείσιμο των στενών της Μαλάκα, του Λομπόκ και άλλων σημείων πρόσβασης προς την Ανατολική και Νότια Σινική Θάλασσα). Ενώ το Ιράν βρισκόταν κάτω από εξαιρετικά έντονη πίεση, έκλεισε ξανά το Ορμούζ, όχι αμυντικά, αλλά με αυτοπεποίθηση. Στη βάση αυτής της αυτοπεποίθησης είναι η υποδομή που η Κίνα, για καθαρά στρατηγικούς λόγους, έχτισε αθόρυβα:

Συστήματα πληρωμών, που παρακάμπτουν το χρηματοοικονομικό δίκτυο Swift, δεξαμενόπλοια-φαντάσματα, που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο υπό καθεστώς κυρώσεων στα “διυλιστήρια τσαγιού”, ​​που το επεξεργάζονται χωρίς επίσημη τεκμηρίωση, μεγάλα στρατηγικά αποθέματα, που απορροφούν το ενεργειακό σοκ, δορυφορικά δίκτυα με υψηλής ακρίβειας συστήματα παρακολούθησης T01B και τροφοδοσία δεδομένων στόχευσης σε πραγματικό χρόνο. Αυτή η υποδομή παρήγαγε ακριβώς αυτό που έπρεπε να παράγει στη περίπτωση του Ιράν: Μια κατάσταση όπου η πίεση δημιουργεί πόνο, αλλά όχι κατάρρευση· όπου η σύγκρουση δημιουργεί ένταση, αλλά όχι παράδοση.

Εγχειρίδιο μελλοντικών αντιπαραθέσεων το Ιρανικό

Στη γεωπολιτική, μια εκεχειρία δεν είναι ποτέ ένα τέλος· είναι ένας διάδρομος. Αυτό που καθορίζει αν ο διάδρομος που προτείνει ο Τραμπ οδηγεί στην ειρήνη ή στη παγίδευση, είναι το τι πραγματικά επιδιώκει. Από αυτό το σημείο και μετά, υπάρχουν τρία ενδεχόμενα:   

• Η Τεχεράνη αποδέχεται μια συμφωνία που ευθυγραμμίζεται με τις διπλωματικές προσπάθειες περιφερειακών παραγόντων. Ο Τραμπ μιλά για περιφανή νίκη· το Ιράν ισχυρίζεται ότι διατηρεί την κυριαρχία του. Ο Τραμπ μιλά για ελευθερία ναυσιπλοΐας, ενώ το Ιράν για διαχειριζόμενη ασφάλεια, διατηρώντας επιχειρησιακή παρουσία στο Ορμούζ. Η πραγματικότητα είναι θαμμένη στα κρυφά πρωτόκολλα της συμφωνίας.
• Οι διαπραγματεύσεις αποτυγχάνουν και οι ΗΠΑ προχωρούν σε περαιτέρω κλιμάκωση (βομβαρδισμοί, πιθανή χερσαία επιχείρηση) ή σε ένα βήμα πίσω. Το Ιράν δεν χρειάζεται να είναι εντελώς άθικτο για να παραμείνει επικίνδυνο. Χρειάζεται απλώς να έχει αρκετή ανθεκτικότητα, ώστε να συνεχίσει να αντιδρά. Εάν η κλιμάκωση συνεχιστεί, μπορεί να γίνει πολύ ακριβή, παρατεταμένη και με αβέβαια αποτελέσματα.
• Η πιο αθόρυβη, αργή, αλλά ενδεχομένως πιο ενδιαφέρουσα είναι μια παράταση της εκεχειρίας, που σταδιακά οδηγεί σε μια μακροπρόθεσμη πραγματικότητα, χωρίς ποτέ να ανακηρυχθεί επίσημα ως συμφωνία. Σε αυτό το ενδεχόμενο, η Κίνα παίζει στρατηγικό ρόλο. Όχι ως δυναμικός διαπραγματευτής, όχι ως δημόσιος μεσολαβητής, αλλά ως σταθεροποιητική δύναμη, που λειτουργεί στο παρασκήνιο.

Οι τρέχουσες εξελίξεις δεν θα καθορίσουν μόνο την τύχη του Ιράν. Θα δημιουργήσουν προηγούμενο για το πώς οι ΗΠΑ θα διαχειρίζονται τους ανερχόμενους αμφισβητίες στο μέλλον. Ό,τι λειτουργήσει στη περίπτωση του Ιράν, θα επαναληφθεί. Ο κόσμος παρακολουθεί ένα εγχειρίδιο που γράφεται σε πραγματικό χρόνο για κάθε μελλοντική αντιπαράθεση μεταξύ μιας δύναμης που μπορεί να καταστρέψει και μιας δύναμης που προσπαθεί να διαρκέσει. 

Η Κομισιόν, που νόμιζε ότι απαλλάχθηκε από ένα “αγκάθι” με την απομάκρυνση του Όρμπαν, θα έχει τώρα στην Ουγγαρία να κάνει με τον Μάγυαρ (που ακόμα κι αν θέλει, δεν μπορεί να δρα ως φανατικός ευρωπαϊστής), με τον σοσιαλδημοκράτη Φίτσο στην Σλοβακία και με τον επίσης σοσιαλδημοκράτη και “φιλορώσο”, ή όντως πραγματικά φιλορώσο Ράντεφ στη Βουλγαρία. Σε κανέναν δε από τους τρεις δεν μπορούν να βάλουν την ταμπέλα που είχαν κρεμάσει στον Όρμπαν – του αυταρχικού ακροδεξιού.

«Μίλησα με τον Ρούμεν Ράντεφ για την εκλογική του νίκη. Ανυπομονώ να συνεχίσουμε τη συνεργασία μας στις κοινές προκλήσεις ασφαλείας», έγραψε ο Ρούτε σε ανάρτησή του. Η φον Λάιεν αποκάλεσε την Βουλγαρία «ένα περήφανο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας, με σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων» και έγραψε επίσης σε ανάρτησή της: «Ανυπομονώ να συνεργαστούμε για την ευημερία και την ασφάλεια της Βουλγαρίας και της Ευρώπης». Ο Αντόνιο Κόστα επίσης στο ίδιο μήκος κύματος (για την ασφάλεια και την άμυνα) έγραψε  «Ανυπομονώ ν συνεργαστούμε στην κοινή μας ατζέντα για ευημερούσα, αυτάρκη και ασφαλή Ευρώπη».

Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας χαιρέτισε τη δήλωση του Ράντεφ για την αποκατάσταση του διαλόγου με τη Ρωσία, αλλά ήταν σχετικά συγκρατημένος. Ο Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε: «Φυσικά, μας εντυπωσίασαν τα λόγια του Ράντεφ, ο οποίος νίκησε στις εκλογές, και αρκετών άλλων Ευρωπαίων ηγετών για την προθυμία τους να λύσουν προβλήματα μέσω ρεαλιστικού διαλόγου με τη Ρωσική Ομοσπονδία. Νομίζω όμως ότι θα ήταν πρόωρο να εξαχθούν τόσο ριζοσπαστικά συμπεράσματα για μια αλλαγή στο πανευρωπαϊκό κλίμα, άλλωστε βλέπουμε  από τις Βρυξέλλες δηλώσεις εντελώς διαφορετικής φύσης».

Τι πιστεύει ο Ράντεφ

Ο Ράντεφ είναι εθνικιστής, υπέρ της βουλγαρικής ορθόδοξης εκκλησίας και ευρωσκεπτικιστής, με κύριο σύνθημα “όλα θα συζητηθούν με γνώμονα το καλύτερο δυνατόν για τον βουλγαρικό λαό, με διαφάνεια και δημοκρατικές αρχές”. Εκτιμάται ότι θα νερώσει το κρασί του στις Βρυξέλλες, αλλά δεν θα αλλάξει ουσιαστική τοποθέτηση. Εξάλλου, πριν από μόλις ένα χρόνο, είχε ασκήσει βέτο σε νομοσχέδιο της βουλγαρικής Βουλής που θα επέτρεπε στο κράτος να αναλάβει τον έλεγχο και να πουλήσει το διυλιστήριο της ρωσικής Lukoil στο Μπουργκάς (το οποίο επεξεργάζεται ρωσικό πετρέλαιο), υποστηρίζοντας ότι το μέτρο έθετε σε κίνδυνο τα δημόσια οικονομικά και την ενεργειακή ασφάλεια. Άγνωστο πάντως τι θα κάνει τώρα.

Έχει αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι «η Βουλγαρία δεν θα πρέπει να αγνοεί τις ενεργειακές ανάγκες της λόγω γεωπολιτικών εντάσεων». Στην εξωτερική πολιτική ήταν πάντα υπέρ των ισορροπιών με την Ρωσία και είχε επικρίνει ως πρόεδρος τον εξοπλισμό της Ουκρανίας από μέλη του ΝΑΤΟ και την ΕΕ, “επειδή έτσι όλοι έριχναν λάδι στη φωτιά”, όπως είχε δηλώσει. Ήταν υπέρ ενός πιο ανοιχτού διαλόγου με τη Ρωσία.

Οικονομική πίεση και ολιγάρχες

Το 2024 είχε βγει πρώτο κόμμα εκείνο του Μπόικο Μπορίσοφ, που είναι κεντροδεξιό. Όμως το κόμμα του GERB, ναι μεν είχε βγει πρώτο, αλλά με χαμηλά ποσοστά, που απαιτούσαν συγκυβέρνηση με άλλα κόμματα, ώσπου ανέλαβε άλλος την πρωθυπουργία. H οικονομική πολιτική τα τελευταία χρόνια ήταν “σφιχτή”, ανταποκρινόμενη και σε πιέσεις της Κομισιόν επ’ αυτής.

Μετά τις μεγάλες διαδηλώσεις του 2020, ο Μπορίσοφ προσπάθησε να συνεργασθεί με άλλα κόμματα, αλλά ουσιαστικά προέκυπτε και πάλι χάος. Τον περασμένο Δεκέμβριο οι Βούλγαροι έμαθαν τον προϋπολογισμό που ετοιμαζόταν να περάσει η κυβέρνηση μειοψηφίας και ξεχύθηκαν στους δρόμους δεκατριών πόλεων, με αποτέλεσμα να πέσει η κυβέρνηση, αλλά και να παραιτηθεί από την προεδρία ο Ράντεφ με σκοπό να πάρει το τιμόνι ως επικεφαλής κόμματος – όπερ και εγένετο.

Ο λόγος που έπεσε η προηγούμενη κυβέρνηση, όπου έκανε κουμάντο ο Μπορίσοφ (και ας ήταν άλλος τυπικά ο πρωθυπουργός), ήταν ότι ο προϋπολογισμός προέβλεπε αύξηση φόρων και ασφαλιστικών εισφορών για υγεία και σύνταξη, ενώ διπλασίαζε και το φόρο στα μερίσματα επιχειρήσεων. Οι διαδηλωτές κραύγαζαν και κατά της διαφθοράς, για τους υψηλούς μισθούς “στελεχών” και για την μικρή χρηματοδότηση κοινωνικών αναγκών και, κυρίως, την υποβάθμιση της υγείας. Επίσης ο προϋπολογισμός δεν προέβλεπε επαρκείς αυξήσεις μισθών, παρά το γεγονός ότι στη Βουλγαρία – όπως και στην Ελλάδα εξάλλου – από την ημέρα που ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία ο τιμάριθμος είχε αποχαλινωθεί.

Οι διαδηλωτές επίσης είχαν ταχθεί ονομαστικά κατά του Ντέλιαν Πεέφσκι, που είναι υπό αμερικανικές κυρώσεις “για διαφθορά”, θεωρώντας ότι είναι ένας ολιγάρχης που προσπαθεί να κάνει κουμάντο σε όλη τη χώρα. Το κόμμα του έχασε σημαντικά ποσοστά στις χθεσινές εκλογές, πέφτοντας στο 9%. Ο Ράντεφ, όταν ήταν πρωθυπουργός, είχε αποκλείσει οιαδήποτε συνεργασία με το κόμμα του Πεέφσκι (DPS-Κόμμα για Δικαιώματα και Ελευθερίες). Ο Πεέφσκι είχε πολλά μέσα ενημέρωσης στην κατοχή του, προτού αρχίσουν οι κυρώσεις. Τυπικά φέρεται να έχει πουλήσεις μερικές από τις επιχειρήσεις του στο χώρο της ενημέρωσης, αλλά εκτιμάται ότι συνεχίζει να ασκεί τον έλεγχο σε αυτές.

Το πρόγραμμα του Ράντεφ είναι μέσες-άκρες σοσιαλδημοκρατικό θα μπορούσε κάποιος να πει. Έχει υποσχεθεί να πατάξει τη διαφθορά και δεσμεύθηκε για διαφάνεια. Στα εννέα χρόνια της προεδρίας του κατέκρινε συχνά τις κυβερνήσεις της χώρας, επειδή η δικαιοσύνη και οι πολιτικοί ήταν συγκοινωνούντα δοχεία με τη “μαφία της ολιγαρχίας”. Όσον αφορά στο ευρώ, στο οποίο η Βουλγαρία μπήκε μόλις τον Ιανουάριο, ο Ράντεφ εκτιμούσε ότι η υιοθέτηση του ευρωπαϊκού νομίσματος γινόταν εσπευσμένα, τχωρίς να έχουν ληφθεί μέτρα για να προστατευθεί η αγοραστική δύναμη των πολιτών. Σημειωτέον όλες οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι οι μισοί Βούλγαροι ήταν κατά της εισόδου στη ζώνη του ευρώ.

Βουλγαρία: Αποχή και απελπισία

Στις χθεσινές εκλογές η αποχή ήταν 49%, αλλά αν και με μια πρώτη ματιά δείχνει υψηλή για μια χώρα με προβλήματα ακυβερνησίας (οκτώ εκλογές μέσα σε πέντε χρόνια), πρέπει μάλλον να δούμε το ποσοστό συμμετοχής ως ύστατη προσπάθεια απελπισμένων πολιτών που θέλουν επιτέλους μια λύση, παρά την κόπωσή τους. Τον Απρίλιο του 2021 η αποχή ήταν 50,9%, και τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς οι εκνευρισμένοι και απελπισμένοι Βούλγαροι έφτασαν την αποχή στο 59,6%.

Τον Νοέμβριο του ιδίου έτους η αποχή στρογγυλοποιήθηκε στο 60%! Ένα χρόνο αργότερα, τον Οκτώβριο του 2022, η αποχή έφτασε στο ρεκόρ του 70%, αλλά μετανιωμένοι οι Βούλγαροι έξι μήνες μετά, στις επόμενες δηλαδή εκλογές την άνοιξη του 2023, προσήλθαν με περισσότερη αποφασιστικότητα στις κάλπες και η αποχή έπεσε στο 59,4%. Ένα χρόνο μετά, τον Ιούνιο του 2024, και πάλι απογοητευμένοι οι Βούλγαροι, ψήφισαν σε ποσοστό μόλις 34,4%, με την αποχή να φτάνει νέο ρεκόρ – το 65,6%. Τον Οκτώβριο του 2024, πάλι υψηλή αποχή: 61,2%. Όμως αυτή τη φορά η αποχή μειώθηκε στο 49%, σηματοδοτώντας το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής από το 2021.

Ποιος είναι

Ο Ρούμεν Ράντεφ είναι γιος πολιτικού μηχανικού και λογίστριας από μικρή πόλη της Βουλγαρίας. Ο πατέρας του ήταν ο Γκεόργκι Ράντεφ που πέθανε τον Απρίλιο του 2020 (ανήμερα της φετινής σαρωτικής νίκης του πρώην προέδρου της χώρας). Μητέρα του ήταν η Στάνκα Ράντεβ, που εργαζόταν σε δασική επιχείρηση. Οι γονείς ζούσαν αρχικά στην κωμόπολη Σλαβιάνοβο στην περιοχή Χάσκοβο, κοντά στα σύνορα με την Ελλάδα και την Τουρκία – περιοχή όπου οι τουρκόφωνοι φθάνουν το 18,1% του τοπικού πληθυσμού. Πατέρας και μάνα δεν είχαν αναμιχθεί στην πολιτική, όταν η χώρα ακόμη είχε κομμουνιστικό πολίτευμα. Αργότερα μετοίκησαν στο Ντιμίτροβγκραντ, μια πόλη λίγο βορειότερα, όπου και γεννήθηκε ο Ρούμεν στις 18 Ιουνίου του1963.

Ο Ρούμεν αποφοίτησε το 1982 από τη Μαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου της περιφέρειας Χάσκοβο με έπαινο, ως ο καλύτερος αποφοιτήσας της χρονιάς. Εντάχθηκε στο Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα λίγο αργότερα και σε συνεντεύξεις του είπε ότι ο κύριος λόγος ήταν επειδή ήθελε να πετάξει με υπερηχητικό τζετ, προσθέτοντας ότι «ασφαλώς και δεν έχει να απολογηθεί ή να μετανιώσει και να ντραπεί για το παρελθόν του». Αποχώρησε από το κόμμα το 1990, όταν ένας νεοεκδοθείς νόμος απαγόρευσε στα μέλη των ενόπλων δυνάμεων της χώρας να είναι μέλη πολιτικών κομμάτων.

Ο Ράντεφ εν συνεχεία αποφοίτησε από το Βουλγαρικό Πανεπιστήμιο Πολεμικής Αεροπορίας, πάλι με αριστεία. Το 1992, αποφοίτησε από τη Σχολή Αξιωματικών Μοίρας της Πολεμικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αεροπορική Βάση Μάξγουελ (AFB). Κατέχει Διδακτορικό Στρατιωτικών Επιστημών στον τομέα της βελτίωσης της τακτικής εκπαίδευσης των πληρωμάτων πτήσης και της προσομοίωσης αεροπορικής μάχης.

Επί πάρα πολλά χρόνια δεν έγινε επισήμως μέλος σε κανένα κόμμα, παρότι κατήλθε ως υποψήφιος για πρόεδρος και νίκησε με μεγάλη πλειοψηφία, με όπλο τα αριστεία του και τις επιδόσεις του στο στράτευμα. Όταν όμως παραιτήθηκε από την προεδρία, ίδρυσε το κόμμα Προοδευτική Βουλγαρία, και το οδήγησε στη νίκη. Η υποψηφιότητά του στις εκλογές του 2016 υποστηρίχθηκε από μια Ανεξάρτητη Επιτροπή Πρωτοβουλίας που συνδέεται με το Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα.

Ο Ράντεφ έχει δύο παιδιά από τον πρώτο του γάμο με την τραπεζοϋπάλληλο Γκίνκα Ράντεβα, ο οποίος κατέληξε σε διαζύγιο το 2014. Η κόρη, Νταρίνα, που γεννήθηκε το 2001, ασχολείται με τα καλλιτεχνικά και ο γιος Γκεόργκι, που γεννήθηκε το 2003, δεν ξέρουμε με τι ασχολείται. Πάντως, σπούδασαν και τα δυο παιδιά στη Βουλγαρία και διατηρούν χαμηλό προφίλ. Αργότερα παντρεύτηκε την Ντεσίσλαβα Γκέντσεβα, η οποία ήταν προηγουμένως παντρεμένη με τον βουλευτή του Σοσιαλιστικού Κόμματος Γκεόργκι Σβιλένσκι.

Εκτός από τα βουλγαρικά, ο Ράντεφ μιλάει επίσης άπταιστα ρωσικά (που διαφέρουν πολύ λίγο από τα βουλγαρικά), γερμανικά και αγγλικά. Ο Ράντεφ είναι μέλος της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Έχει δηλώσει την υποστήριξή του στις προσπάθειες της βουλγαρικής εκκλησίας να εισαγάγει τη θρησκευτική εκπαίδευση στα βουλγαρικά σχολεία και δήλωσε ότι «η υποστήριξη της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και η πνευματική ευημερία των πιστών, παραμένει η πρώτη προτεραιότητα για το Κράτος».

Η πανδημία

Με τον Μπόικο Μπορίσοφ διαφωνούσε τακτικά, αλλά στην περίοδο της πανδημίας είχε συμφωνηθεί ανακωχή, ώσπου ο ο Ράντεφ διαφώνησε με τα πρόστιμα σε άτομα που διαφωνούσαν με τον εμβολιασμό και που κατηγορούνταν για διασπορά ψευδών ειδήσεων. Ο Ράντεφ ασκούσε κριτική για τη διαχείριση της πανδημίας, με τον Μπορίσοφ να τον κατηγορεί λέγοντας «δεν μας φτάνει η πανδημία, έχουμε και τον πρόεδρο να δυσκολεύει τα πράγματα ακόμα πιο πολύ”.

O Ράντεφ επεσήμαινε ότι δεν υπάρχει επαρκής διαφάνεια, ότι βλάπτεται καίρια η οικονομία από τα μέτρα που λαμβάνονταν και αμφισβητούσε ανοιχτά την συνταγματικότητα των περιοριστικών μέτρων. Δήλωσε ότι παραβιάζονται βασικά δικαιώματα και ότι η κυβέρνηση δεν παρείχε επαρκή στοιχεία που να αιτιολογούν με διαφάνεια την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Είχε συνταχθεί με διαδηλωτές και κατήγγειλε ότι τα μέτρα δεν λαμβάνονται για υγειονομικούς λόγους, αλλά για να ενισχύσει την εξουσία του το κυβερνών κόμμα – το GERB του Μπορίσοφ τότε.

Τα F-16

Ο Ράντεφ διαφώνησε ανοιχτά και με την αγορά των αμερικανικών F-16, δηλώνοντας ότι είχε βαθύτατη γνώση του αντικειμένου και ότι τα αεροσκάφη αυτά “δεν άξιζαν τα λεφτά τους” και πως ήταν πολύ ακριβά για το επίπεδό τους. «Ως πρώην πιλότος εκτιμώ ότι η αγορά αυτή δεν είναι προς το συμφέρον της χώρας», είπε δηλώσει το 2019.

Ο Ράντεφ υποστήριξε ότι η διαδικασία της αγοράς των οκτώ μαχητικών είχε παρατύπως επισπευσθεί και δεν υπήρχε εθνική συναίνεση, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «εξαιρετικά ανησυχητική». Είχε εκφράσει έντονες αμφιβολίες και για το κόστος (περίπου 1,26 δισ.)
τις παρεχόμενες εγγυήσεις, τα χρονοδιαγράμματα παράδοσης και τις ρήτρες της συμφωνίας.

Δήλωσε, ασκώντας βέτο, ότι «η κυβέρνηση είχε συμφωνήσει σε υποβαθμισμένα αεροσκάφη (όσον αφορά τα ηλεκτρονικά/οπλικά συστήματα) και ότι δεχόταν κατώτερα συστήματα, επειδή παζάρεψε για κάπως χαμηλότερη τιμή, όμως αυτή παρέμενε πολύ υψηλή για την πραγματική αξία τους». Το βέτο του Ράντεφ παρακάμφθηκε λίγες μέρες αργότερα (26 Ιουλίου 2019) από το βουλγαρικό Κοινοβούλιο, το οποίο επικύρωσε ξανά τη συμφωνία, και ο Ράντεφ τελικά την υπέγραψε.

Σχέσεις με Τουρκία-Ρωσία-Σκόπια

Ο Ράντεφ είχε σαφείς απόψεις για τη σχέση της Βουλγαρίας με τη Ρωσία και τη σύγκρουση στην Ουκρανία. Το 2017, ζήτησε να δοθεί τέλος στις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας. Ωστόσο, δήλωσε επίσης ότι οι ενέργειες της Ρωσίας στην Κριμαία ήταν αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο. Ο Ράντεφ εξέφρασε επίσης ανησυχίες για την πολύ γρήγορη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, που τότε πολλοί συζητούσαν. Πίστευε ότι τέτοιες αποφάσεις χρειάζονταν προσεκτική σκέψη και συμφωνία από όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ.

Συναντήθηκε με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον Ιούλιο του 2023. Κατά τη διάρκεια αυτής της συνάντησης, ο Ράντεφ εξέφρασε τη συμπάθειά του προς την Ουκρανία, αλλά ζήτησε να γίνουν διαπραγματεύσεις για την αποκλιμάκωση της κατάστασης.

Ο Ράντεφ θεωρούσε και ίσως θεωρεί ακόμη την Τουρκία σημαντικό γείτονα και εταίρο της Βουλγαρίας. Ωστόσο, τόνισε επίσης ότι η Τουρκία πρέπει να σέβεται τις εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες της Βουλγαρίας. Το 2017, εξέφρασε ανησυχίες για αυτό που θεωρούσε εξωτερική εμπλοκή στις βουλευτικές εκλογές της Βουλγαρίας. Αργότερα συναντήθηκε με τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν για να συζητήσουν τις διμερείς σχέσεις (2024).

Είχε πάντως χαρακτηρίσει την τουρκική στάση κατά την προεκλογική περίοδο των βουλευτικών εκλογών του Μαρτίου 2017 ως «απαράδεκτη ανάμειξη» στα εσωτερικά της χώρας και κατηγόρησε την Τουρκία για προσπάθεια επηρεασμού του εκλογικού αποτελέσματος, δηλώνοντας ότι η Βουλγαρία δεν θα δεχτεί υποδείξεις από το εξωτερικό για το πώς θα ψηφίσουν οι πολίτες της. Στο πλαίσιο των εντάσεων εκείνης της περιόδου, η Βουλγαρία ανακάλεσε τον πρέσβη της από την Άγκυρα για διαβουλεύσεις.

Η ένταση είχε κορυφωθεί λόγω της υποστήριξης που παρείχε η Τουρκία στο νεοσύστατο κόμμα DOST (των Λουτφί Μεστάν), το οποίο απευθυνόταν στη μουσουλμανική μειονότητα της Βουλγαρίας. Ο Ράντεφ είχε καταστήσει σαφές ότι η χώρα του επιθυμεί καλές σχέσεις γειτονίας, αλλά στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και της μη ανάμειξης στις εσωτερικές υποθέσεις. Ο Μπορίσοφ είχε πιο καλές σχέσεις με τον Ερντογάν και καλούσε την ΕΕ να χαμηλώσει κάπως τους τόνους και την κριτική εναντίον του Τούρκου προέδρου.

Όσον αφορά τις σχέσεις με τα Σκόπια, ο Ράντεφ σε συνάντησή του με τον τότε (2021) πρωθυπουργό Ζόραν Ζάεφ στις Βρυξέλλες, εξέφρασε την επιφυλακτικότητά του για την ένταξη της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θεωρώντας ότι πρέπει να προστατευθούν τα δικαιώματα των Βουλγάρων που ζουν εκεί. Ζήτησε επίσης «να ληφθούν περισσότερα μέτρα για την αποτροπή της ρητορικής μίσους εναντίον των Βουλγάρων στη Βόρεια Μακεδονία»…