Ο Τραμπ βρίσκεται υπό έντονη πίεση να παρουσιάσει ένα θετικό αποτέλεσμα, προκειμένου να καλύψει τα πολιτικά και στρατηγικά προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί από τη σύγκρουση. Αντίθετα, το Ιράν φαίνεται να ακολουθεί στρατηγική φθοράς, βασισμένη στη σταδιακή αύξηση του κόστους για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι όσο παρατείνεται η κρίση, τόσο αυξάνονται οι οικονομικές πιέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι γεωπολιτικές ανησυχίες στη Μέση Ανατολή και η πολιτική πίεση προς τον Αμερικανό πρόεδρο στο εσωτερικό της χώρας.

Σε επικίνδυνο αδιέξοδο

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται σε μίαν αντιπαράθεση, που καθεμία στοχεύει στην υποχώρηση της άλλης πλευράς, ενώ ταυτόχρονα ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, προκαλεί αναταραχή στις αγορές, πλήττοντας την παγκόσμια οικονομία. Η σύγκρουση οδηγείται σε ένα επικίνδυνο αδιέξοδο. Το Ιράν θεωρεί ότι μπορεί να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος, κάτι πρωτοφανές στη διαχρονική αντιπαλότητα με τις ΗΠΑ. Η κρίση αυτή αποκαλύπτει τα όρια της στρατιωτικής ισχύος και την ανάγκη για μία διπλωματική ευελιξία που θα σέβεται τον αντίπαλο. Το Ιράν έχει ήδη δείξει ότι είναι πρόθυμο να συζητήσει, με όρους που σέβονται την κυριαρχία του.

Το αδιέξοδο της εμπλοκής της Ουάσιγκτον στο Ιράν θα πρέπει να προβληματίσει την αμερικανική ηγεσία που επιδιώκει να επιβληθεί δια της ισχύος και τη λογική της υπερδύναμης, αντί να προτάσσει διπλωματικές λύσεις. Κάθε διαφορετική προσέγγιση την παρούσα στιγμή, ενέχει τον κίνδυνο, η Μέση Ανατολή να βρεθεί αντιμέτωπη με μια ακόμη παρατεταμένη κρίση χωρίς νικητές, αλλά με συνεχές τεράστιο κόστος για όλους. Ιδιαίτερη σημασία έχει και το μήνυμα που εκπέμπει το Ιράν, το οποίο ενισχύει την εικόνα μιας χώρας που δεν λειτουργεί υπό καθεστώς φόβου, αλλά υπό συνθήκες εσωτερικής συνοχής και στρατηγικής αυτοπεποίθησης, καθώς δεν εμφανίζεται ως ένα απομονωμένο καθεστώς, αλλά ως μια κοινωνία που, υπό εξωτερική πίεση, συσπειρώνεται.

Οι επιδιώξεις των εμπλεκομένων

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και κυρίως το Ισραήλ θέλουν να αποδυναμώσουν και, αν είναι δυνατόν, να καταστρέψουν το Ιράν ως λειτουργικό κράτος. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτός των άλλων, αυτό θα είναι και μία εκδίκηση για την ταπείνωση που υπέστησαν στις 4 Νοεμβρίου του 1979, όταν ένοπλοι Ιρανοί φοιτητές κατέλαβαν την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Τεχεράνη και την καταστροφική αποτυχία της επακόλουθης αποστολής διάσωσης. Η ιρανική επιρροή επίσης στο Λεβάντε, μία μεγάλη περιοχή της Μέσης Ανατολής η οποία ξεκινάει από τα παράλια της Ανατολικής Μεσογείου και εκτείνεται βόρεια ως την οροσειρά του Ταύρου, ανατολικά ως την Άνω Μεσοποταμία, και νότια ως την Αραβική Έρημο, ματαιώνει ενίοτε τις πολιτικές των ΗΠΑ στην περιοχή.

Για το Ισραήλ, ο στόχος είναι να καταστρέψει τη μόνη χώρα που στέκεται εμπόδιο στην κυριαρχία του στην περιοχή. Από την πλευρά τους οι Ιρανοί προφανώς θέλουν να φτάσουν σε ένα σημείο ακύρωσης κάθε μελλοντικής απειλής πολέμου, αλλά θέλουν επίσης το τέλος των κυρώσεων και της απομόνωσης. Εν ολίγοις, το Ιράν είναι αποφασισμένο να “δραπετεύσει” από την 74 ετών αμερικανική στρατιωτική περικύκλωση, των κυρώσεων και της πολιτικής απομόνωσης και με αυτόν τον τρόπο, να αλλάξει ριζικά τη γεωπολιτική διαμόρφωση ολόκληρης της περιοχής.

Το ισραηλινό δόγμα της μόνιμης ασφάλειας

Η συμπεριφορά του Ισραήλ έχει αλλάξει σημαντικά μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, καθώς έκτοτε χαρακτηρίζεται από την ενδελεχή “σκληρή” εκδοχή της μόνιμης ασφάλειας, η οποία θεωρήθηκε ότι είχε ήδη επιτευχθεί χάρη στη στρατιωτική υπεροχή του, την αμερικανική υποστήριξη και τη διεθνή ανοχή. Η “μόνιμη ασφάλεια” σφυρηλατήθηκε στο Ισραήλ μετά τις 7 Οκτωβρίου για να προσφέρει, όχι μόνο την εξάλειψη των άμεσων απειλών, αλλά και αυτών που έρχονται.

Στο πλαίσιο αυτό η αναζήτηση μόνιμης λύσης δεν επιτρέπει κανέναν συμβιβασμό, είτε πολιτικό, είτε αποτρεπτικό, αλλά μάλλον περιλαμβάνει την εξόντωση, την απέλαση, ή τον έλεγχο ενός πληθυσμού που θεωρείται ως απειλή για την ασφάλεια του κράτους. Ο πόλεμος κατά του Ιράν έχει αυξήσει την έννοια της “μόνιμης ασφάλειας” σε υψηλότερο επίπεδο. Δεν ήταν πλέον αρκετό για να εξοντώσει τους ηγέτες και να πλήξει πυρηνικές εγκαταστάσεις και στρατιωτικούς στόχους, όπως έκανε το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025. Αυτήν τη φορά, ο στόχος ήταν η αλλαγή καθεστώτος, και η αναδιαμόρφωση του πολιτικού περιβάλλοντος.

Επί του παρόντος, από όλες τις απόψεις, τα “βαθιά συμφέροντα” του Ιράν, των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ απέχουν τόσο μακριά, όσο θα μπορούσε να φανταστεί κανείς. Τόσο το Ισραήλ, όσο και το Ιράν, επιδιώκουν να μεταμορφώσουν θεμελιωδώς την πολιτική διαμόρφωση της Μέσης Ανατολής. Οτιδήποτε είναι δυνατό στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων περιορίζεται επομένως σε βραχυπρόθεσμα και περιορισμένα μέτρα που θα μπορούσαν να είναι προσωρινά κατάλληλα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, αλλά αυτό σχεδόν σίγουρα δεν θα είναι αποδεκτό από το Ισραήλ, ούτε για τους λομπίστες του και τους μεγάλους δωρητές του στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ως αποτέλεσμα καθώς το Ισραήλ απέτυχε να επιτύχει κάποιον από τους αρχικούς πολεμικούς στόχους του (28 Φεβρουαρίου), επιδιώκει να πιέσει τον Τραμπ να συνεχίσει τον πόλεμο, με την ελπίδα ότι με κάποιο τρόπο το ιρανικό κράτος θα πέσει τελικά. Προς την κατεύθυνση αυτή, Ισραηλινοί αξιωματούχοι προσπαθούν να πείσουν τους συνομιλητές τους στην Ουάσινγκτον ότι η καταστροφή των ενεργειακών υποδομών του Ιράν είναι “ο μόνος πρακτικός τρόπος” για να υπάρξει πρόοδος απέναντι στην Τεχεράνη και ότι κάτι τέτοιο θα ανάγκαζε το Ιράν να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις “από θέση υποταγής”.

Το τέλος των ψευδαισθήσεων

Η περιπέτεια του Τραμπ εναντίον του Ιράν θα μείνει στην ιστορία ως “ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της Αμερικής”. Αυτό δεν είναι απλώς ένα στρατιωτικό φιάσκο, είναι η κατάρρευση μιας αλαζονικής προσέγγισης, όπου μια κουλτούρα πολλών χιλιετιών μετριέται με βάση το φόβο που προκαλεί η αμερικανική ισχύς. Αλλά για τους Ιρανούς η ελευθερία και η τιμή για ένα έθνος που έχει περάσει από χιλιετίες πολέμων αξίζουν περισσότερο από μια συμφωνία, με έναν αντίπαλο που δεν καταλαβαίνει ούτε την πίστη ούτε την ιστορία τους.

Μετά από ακόμη αποτυχημένη σύγκρουση η αμερικανική ηγεσία δεν θα παραδεχθεί ότι ο πόλεμός της ήταν μία κακή ιδέα. Θα γίνει προσπάθεια η όποια ειρήνη να παρουσιασθεί σαν νίκη, ίσως θα αναγνωρισθεί μόνο ότι τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν ακριβώς όπως τα είχαν φανταστεί, καθώς παραβλέπουν ότι τα πολεμικά τους σχέδια θα πήγαιναν ομαλά αν μπορούσαν να ελέγξουν προσωπικά κάθε στοιχείο που εμπλέκεται, αγνοώντας εντελώς ότι, αυτό είναι αδύνατον και ότι κάθε πόλεμος έχει πάντα ένα πλήθος ανεξέλεγκτων στοιχείων.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σχολιάζοντας τις συντριβές ουκρανικών drones στη Φινλανδία και στη Λετονία, ο Ναουσέντα δήλωσε ότι είχαν παρεκκλίνει από την πορεία τους. Επίσης, αντιτάχθηκε στη χρήση του εναερίου της Λιθουανίας για υπερπτήσεις ξένων drones.

«Πρέπει, και πρέπει να το κάνουμε πολύ γρήγορα, να ενισχύσουμε τόσο τις δυνατότητες ανίχνευσης όσο και την ικανότητά μας να καταρρίπτουμε drones, ώστε να αποτρέπονται άμεσα τέτοια περιστατικά». Σύμφωνα με τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης που είναι στη δικαιοδοσία του προέδρου της χώρας, η Λιθουανία τροποποίησε τους νόμους της για να παραχωρήσει στις ένοπλες δυνάμεις σαφείς μόνιμες εξουσίες να καταρρίπτουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) που παραβιάζουν τα σύνορά της σε καιρό ειρήνης.

«Η Λιθουανία δεν θα επιτρέψει σε καμία ξένη δύναμη που εμπλέκεται σε ένοπλη σύγκρουση στην Ευρώπη να χρησιμοποιήσει το έδαφός της ή τον εναέριο χώρο της για να εξαπολύσει επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον άλλου κράτους», δήλωσε ο Πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα. «Η θέση μου είναι σαφής και κατηγορηματική. Το λιθουανικό έδαφος δεν έχει χρησιμοποιηθεί και δεν θα χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικές επιχειρήσεις τρίτων εναντίον γειτονικών κρατών. Οποιαδήποτε προσπάθεια παράνομης χρήσης του λιθουανικού εναέριου χώρου θα αποτελούσε κατάφωρη παραβίαση της κυριαρχίας και των θεμελιωδών κανόνων του διεθνούς δικαίου», πρόσθεσε. Ο πρόεδρος της Λιθουανίας δήλωσε ότι τόσο οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ όσο και οι ηγέτες των χωρών που εμπλέκονται στη σύγκρουση στην Ευρώπη έχουν ενημερωθεί για τη θέση της Λιθουανίας. 

Πηγή: Reuters και Anadolu

«Προκάλεσε μεγάλη αναταραχή. Δεν πρόκειται να το κρύψω. Αλλά θεωρώ πως σήμερα έχουμε μια ευκαιρία να κάνουμε ένα διάλειμμα, απλώς για να πάρουμε μια ανάσα και πραγματικά να επιδιώξουμε να προχωρήσουμε», είπε η Φίλιπσον σε δημοσιογράφους.

«Αυτό που μπορώ να πω ξεκάθαρα είναι ότι ο πρωθυπουργός έχει την πλήρη υποστήριξή μου, εξακολουθεί να έχει την πλήρη υποστήριξή μου, κι έχει το υπουργικό συμβούλιο στο πλευρό του», συμπλήρωσε.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Επεσήμανε ακόμη ότι πρόκειται για ένα «εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα» και συμπλήρωσε πως «ήταν σκάφος το οποίο είχε εκρηκτικά και έθεσε σε κίνδυνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Δεν θα ήθελα να σκεφτώ τι θα σήμαινε η σύγκρουση επιβατηγού πλοίου ή οποιουδήποτε πλοίου με αυτό το drone». Ακόμη ξεκαθάρισε ότι «η Ελλάδα αναμένει, και δεν πρόκειται να διαφύγει της προσοχής της ότι της οφείλονται σαφείς εξηγήσεις».

Επιπλέον τόνισε ότι «το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα πράξει αυτό που πρέπει θα διαβιβάσει το πόρισμα και τα ευρήματα προς το λιμενικό σώμα, το οποίο είναι κατεξοχήν αρμόδιο για την αστυνόμευση των θαλασσών και το οποίο με τη σειρά του θα διαβιβάσει το φάκελο στις ελληνικές εισαγγελικές αρχές για τα δέοντα».

Την Τρίτη 12 Μαΐου, ο Νίκος Δένδιας ενημέρωσε τους ομολόγους του στις Βρυξέλλες για το θαλάσσιο drone, στη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στη Σύνοδο μετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης και ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ, ο οποίος μετά την ενημέρωση Δένδια επιφυλάχθηκε να απαντήσει, μόλις εξετάσει όλα τα στοιχεία για το USV στη Λευκάδα. Υπενθυμίζεται ότι στο drone βρέθηκαν περισσότερα από 30 κιλά εκρηκτικής ύλης, τα οποία εξουδετερώθηκαν με ελεγχόμενη έκρηξη.

Ο Δένδιας για τον νόμο της “Γαλάζιας Πατρίδας” 

Ο Νίκος Δένδιας σχολίασε και τις προκλητικές κινήσεις της Τουρκίας και το νόμο που ετοιμάζει για τη δικαιοδοσία της στις θαλάσσιες ζώνες του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου.

«Αντιμετωπίζουμε αναθεωρητικές βλέψεις οι οποίες κλιμακώνονται τον τελευταίο καιρό. Με την επίκληση μάλιστα ανύπαρκτων δικαιωμάτων. Κλιμακώνονται με μονομερείς σχεδιασμούς που παραβιάζουν ευθέως τους κανόνες της διεθνούς έννομης τάξης, αλλά πρέπει να πω και πολλές φορές ακόμα και της κοινής λογικής. Που βρίσκονται ευθέως αντίθετοι σε κάθε έννοια καλής γειτονίας. Σε οτιδήποτε προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο, σε οτιδήποτε προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας», δήλωσε ο ΥΕΘΑ. «Και από δω, από το Αγαθονήσι, θέλω να υπενθυμίσω για μία φορά ακόμα ότι όλα μας τα νησιά έχουν αυτά ακριβώς τα δικαιώματα, ούτε περισσότερα ούτε λιγότερα, από ό,τι προβλέπεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας», τόνισε.

«Και θα ήθελα να πω αυτό που λέω πάντα: Ότι το Αιγαίο, όπως και όλες οι θάλασσες, μπορεί να είναι χώρος φιλίας και συνάντησης. Αλλά για να γίνει αυτό, πρέπει να υπάρχουν κανόνες. Και οι κανόνες είναι το Διεθνές Δίκαιο και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας», κατέληξε σχετικά με το θέμα ο Δένδιας.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την ΓΑΔΑ, περίπου στις 15:20 αστυνομικοί εντόπισαν ένα ύποπτο όχημα στην οδό Βελισσαρίου και έκαναν σήμα στον οδηγό να σταματήσει για έλεγχο. Ωστόσο ο οδηγός του οχήματος δεν υπάκουσε τις εντολές και αφού αρχικά προσπάθησε ανεπιτυχώς να εμβολίσει το περιπολικό στη συνέχεια ανέπτυξε ταχύτητα και απομακρύνθηκε από το σημείο. Ακολούθησε καταδίωξη έως την οδό Δαμασκηνού, όπου οι αστυνομικοί εντόπισαν το ύποπτο όχημα σταθμευμένο.

Στη συνέχεια οι αστυνομικοί, μαζί με ενισχύσεις, που είχαν φτάσει στο σημείο , πήγαν να ελέγξουν το όχημα, ωστόσο δέχθηκαν επίθεση με πέτρες και ξύλα από ομάδα περίπου 80 Ρομά, που βγήκαν από παρακείμενο καταυλισμό.

Για την υπόθεση οι αρχές προχώρησαν σε τρεις προσαγωγές, συγκεκριμένα δύο γυναικών και ενός άνδρα, που σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες φέρεται να είναι οδηγός του ύποπτου οχήματος που δεν σταμάτησε για έλεγχο.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Η ανακοίνωση σημειώνει ότι η νομική ενέργεια λαμβάνεται «μετά τη δημοσίευση του Νίκολας Κρίστοφ στους New York Times ενός από τα πιο απεχθή και διαστρεβλωμένα ψεύδη που έχουν δημοσιευτεί ποτέ κατά του Κράτους του Ισραήλ στον σύγχρονο Τύπο, έχοντας επιπλέον την έγκριση της εφημερίδας».

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα ως άρθρο γνώμης του έμπειρου δημοσιογράφου Νίκολας Κρίστοφ, βασίζεται σε μαρτυρίες που συγκεντρώθηκαν στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη από 14 άνδρες και γυναίκες που ισχυρίζονται ότι έχουν υποστεί σεξουαλική επίθεση από Ισραηλινούς εποίκους ή μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.

Στο άρθρο γίνεται αναφορά για ένα «μοτίβο εκτεταμένης ισραηλινής σεξουαλικής βίας εναντίον ανδρών, γυναικών, ακόμη και παιδιών – που διαπράττονται από στρατιώτες, εποίκους, ανακριτές του Σιν Μπετ και κυρίως από τους δεσμοφύλακες». Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο, «τίποτε δεν δείχνει ότι η ισραηλινή ηγεσία έχει δώσει εντολή για την διάπραξη των βιασμών».

Αντιδρώντας άμεσα μετά τη δημοσίευση, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών αμφισβήτησε το δημοσίευμα καταγγέλλοντας μία «προσεκτικά ενορχηστρωμένη αντιισραηλινή εκστρατεία ψεμάτων».

Το ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι ο Κρίστοφ βασίστηκε «σε μη επαληθευμένες πηγές που συνδέονται με δίκτυα που συνδέονται με τη Χαμάς» κατηγορώντας την αμερικανική εφημερίδα ότι επέλεξε «σκόπιμα» την ημερομηνία δημοσίευσης προκειμένου να «δυσφημίσει» μια ανεξάρτητη ισραηλινή έκθεση σχετικά με τη σεξουαλική βία που διέπραξε η Χαμάς κατά την επίθεσή της στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία δημοσιεύθηκε την ίδια ημέρα.

Ομως, αναφέρεται σε έκθεση του Μαρτίου 2025 των Ηνωμένων Εθνών, που κατήγγελλε «την συστηματική προσφυγή εκ μέρους του Ισραήλ της σεξουαλικής, αναπαραγωγικής και άλλων μορφών έμφυλης βίας» μετά τον Οκτώβριο 2023.

Τον Φεβρουάριο, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων είχε καταγγείλει τη συστημική, κυρίως σεξουαλική, βία, κατά των παλαιστίνιων δημοσιογράφων στις ισραηλινές φυλακές ανάμεσα στον Οκτώβριο 2023 και τον Ιανουάριο 2026.

Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν συλλάβει χιλιάδες Παλαιστίνιους στη Δυτική Όχθη μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία πυροδότησε την ισραηλινή επίθεση στη Λωρίδα της Γάζας.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Σχετικά, δήλωσε: «Η απονομή της στρατιωτικής δικαιοσύνης δεν είναι λογιστικός συντελεστής ούτε real estate project. Η βεβιασμένη μεταφορά του Αεροδικείου και του Ναυτοδικείου χωρίς πλήρη μελέτη και χωρίς διάλογο προσβάλλει τη θεσμική τάξη και το κοινό αίσθημα. Το Ναυτοδικείο λειτουργεί επί έναν αιώνα σε κτίριο ιδιοκτησίας του Πολεμικού Ναυτικού και έχει κηρυχθεί διατηρητέο· η μετακίνησή του δε γίνεται ανεκτή χωρίς θεσμικές εγγυήσεις και σεβασμό στη νομοθεσία περί μνημείων. Οι δικαστές, οι στρατιωτικοί και οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν ποιος είναι ο σχεδιασμός, ποιο είναι το κόστος και τι θα απογίνουν τα κτίρια που απελευθερώνονται. Καλούμε την κυβέρνηση να σταματήσει τα τετελεσμένα, να παρουσιάσει δημόσια τις μελέτες και να διασφαλίσει ότι η οποιαδήποτε αναδιάρθρωση υπηρετεί τη Δικαιοσύνη και όχι την κερδοσκοπία».

Οι Θ.Ο. Άμυνας & Δικαιοσύνης, μαζί με τους βουλευτές, δεσμεύονται να συνεχίσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο μέχρι να δοθούν ξεκάθαρες απαντήσεις και δεσμεύσεις για την προστασία της στρατιωτικής δικαιοσύνης, των δημοσίων ακινήτων και των ιστορικών μνημείων.

Η νέα αυτή νομοθετική πρωτοβουλία αποτελεί μια συνειδητή και υπολογισμένη κίνηση κλιμάκωσης από την πλευρά της Άγκυρας. Στόχος της είναι να αμφισβητήσει την περιφερειακή τάξη στην Ανατολική Μεσόγειο, να ασκήσει πίεση στα γειτονικά κράτη και να τοποθετήσει την Τουρκία ως κυρίαρχη ναυτική δύναμη ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Το χρονικό πλαίσιο αυτής της κίνησης επίσης δεν είναι τυχαίο.

Η Ανατολική Μεσόγειος είναι μία από τις πιο στρατιωτικοποιημένες και πολιτικά ασταθείς περιοχές της Ευρώπης. Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Γάζα και τον Λίβανο, η αυξημένη ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, η αστάθεια στη Συρία και ο ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων, έχουν εντείνει τις περιφερειακές ανησυχίες. Με την προσπάθεια θεσμοθέτησης επεκτατικών θαλάσσιων διεκδικήσεων που συγκρούονται με το διεθνές δίκαιο, η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει παλιές διεκδικήσεις σε ενδεχόμενη αντιπαράθεση.

Η Τουρκία επιμένει στη “Γαλάζια Πατρίδα”

Στο κέντρο βρίσκεται η απόρριψη από την Τουρκία του σύγχρονου διεθνούς δικαίου. Η Άγκυρα δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), το νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει τα θαλάσσια δικαιώματα και τις ΑΟΖ (αποκλειστική οικονομική ζώνη). Η Τουρκία υποστηρίζει ότι τα ελληνικά νησιά δεν διαθέτουν θαλάσσια δικαιώματα (εκτός από χωρικά ύδατα). Αντίθετα, η Ελλάδα και η Κύπρος υποστηρίζουν ότι τα νησιά έχουν πλήρη θαλάσσια δικαιώματα, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Μπορεί οι τουρκικοί ισχυρισμοί να μην έχουν καμία νομική βάση, όμως η Άγκυρα τους προωθεί κυρίως μέσω της επιθετικής της ρητορικής και στρατιωτικών πιέσεων.

Τα τελευταία χρόνια, η Τουρκία έχει επανειλημμένα προχωρήσει σε ναυτικές αναπτύξεις, αποστολές σεισμογραφικών πλοίων συνοδεία ναυτικών μονάδων για να αμφισβητήσει ελληνικά και κυπριακά δικαιώματα. Το 2020, η αποστολή του ερευνητικού πλοίου Oruç Reis οδήγησε Ελλάδα και Τουρκία (δύο χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ) στα πρόθυρα στρατιωτικής σύγκρουσης. Ο σημερινός κίνδυνος κλιμάκωσης είναι ίσως μεγαλύτερος από το παρελθόν. Σε αντίθεση με προηγούμενα περιστατικά, η Τουρκία τώρα επιδιώκει να “νομιμοποιήσει” αυτές τις αξιώσεις, μέσω της εθνικής της νομοθεσίας.

Αυτό είναι σημαντικό, διότι ουσιαστικά καταργεί την ευελιξία της Άγκυρας για συμβιβασμό και καθιστά σχεδόν αναπόφευκτη μία σύγκρουση. Εάν η Τουρκία περάσει αυτές τις διεκδικήσεις σε νόμο, μετά θα είναι πάρα πολύ πιο δύσκολο να κάνει πίσω. Στο εσωτερικό, ο Ερντογάν θα κατηγορηθεί ότι “υποχωρεί” ή “προδίδει” εθνικά συμφέροντα, αν αλλάξει στάση. Στο εξωτερικό, η Τουρκία θα παρουσιάζει αυτές τις θέσεις όχι απλώς ως πολιτική επιλογή, αλλά ως επίσημη κρατική νομική θέση, κάτι που κάνει κάθε συμβιβασμό πιο δύσκολο στις διαπραγματεύσεις.

Η παρέμβαση της Τουρκίας στη Λιβύη το 2019 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η στρατιωτική στήριξη της Άγκυρας στην Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Τρίπολης δεν ήταν μόνο ιδεολογική ή γεωπολιτική. Σε αντάλλαγμα, η Τουρκία εξασφάλισε το περιβόητο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με τη Λιβύη, η οποία διεύρυνε τις τουρκικές αξιώσεις στη Μεσόγειο, αγνοώντας τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες. Η ΕΕ και κράτη καταδίκασαν το εν λόγω Μνημόνιο ως νομικά άκυρο, που επιπλέον λειτουργεί αποσταθεροποιητικά. Επιπροσθέτως, η Τουρκία στηρίζει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της με στρατιωτική παρουσία, αναπτύσσοντας drones, ναυτικές δυνάμεις και πυραυλικά συστήματα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Επικίνδυνος αναθεωρητισμός

Αυτός ο συνδυασμός νομικού αναθεωρητισμού και στρατιωτικής επίδειξης ισχύος, δημιουργεί πλέον σοβαρή ανησυχία. Ελλάδα και Τουρκία διατηρούν ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, σε πολύ κοντινή απόσταση στο Αιγαίο. Παραβιάσεις εναέριου χώρου, ναυτικές παρενοχλήσεις και ανταγωνιστικές στρατιωτικές ασκήσεις, συμβαίνουν συχνά. Παράλληλα με το Αιγαίο, η ίδια δυναμική έντασης επεκτείνεται και στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Κύπρο να αποτελεί ευαίσθητο σημείο ανάφλεξης.

Η Τουρκία είναι η μόνη χώρα που αναγνωρίζει το αυτοανακηρυγμένο ψευδοκράτος στα κατεχόμενα και διατηρεί δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στο νησί. Η Άγκυρα συνδέει ολοένα περισσότερο τις μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις της με τις ενεργειακές έρευνες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ασκεί μάλιστα, πίεση σε διεθνείς εταιρείες και κράτη που συνεργάζονται με τη διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία.

Η έννοια της “Γαλάζιας Πατρίδας” δεν αποτελεί αμυντική ναυτική στρατηγική. Αντανακλά μια ολοένα πιο εθνικιστική-επεκτατική κοσμοθεωρία, που προωθούν μεγάλα τμήματα του τουρκικού στρατιωτικού και πολιτικού κατεστημένου. Το δόγμα αυτό οραματίζεται την Τουρκία κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη, με δικαίωμα προβολής ισχύος σε τεράστιες θαλάσσιες ζώνες, από τη Μαύρη Θάλασσα έως την Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι υπερασπίζεται νόμιμα συμφέροντα της απέναντι σε προσπάθειες αποκλεισμού της από τα ενεργειακά σχήματα της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά ο μόνος τρόπος για να συμμετάσχει σε τέτοια σχήματα είναι να αποδεχθεί το διεθνές δίκαιο.

Σε μια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος χρειάζεται αποκλιμάκωση, ενεργειακό συντονισμό και συνεργασία στην ασφάλεια, η Άγκυρα φαίνεται να επιλέγει την κλιμάκωση, κατοχυρώνοντας με νόμο τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της και ενισχύοντας παράλληλα τον εθνικισμό στο εσωτερικό της. Ο πρόεδρος Ερντογάν επιδιώκει να επανεκλεγεί για τέταρτη προεδρική θητεία και αναζητά τρόπους να προσελκύσει ψηφοφόρους που εμφανίζονται δυσαρεστημένοι από τη διαχείριση της οικονομίας. Σε αυτό το σκηνικό, η θεσμοθέτηση μέσω νόμου των επεκτατικών θαλάσσιων αξιώσεων κινδυνεύει να παγιώσει τις θέσεις της Τουρκίας για πολλά χρόνια, κλείνοντας τον δρόμο σε κάθε συμφωνία με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Σε θεσμικό επίπεδο, η διαδικασία που ακολουθείται μέσω του ΟΗΕ, δεν μεταβάλλει την ουσία της αντιπαράθεσης, αλλά την καταγράφει. Η Τουρκία φαίνεται ότι θα θεσπίσει τον νόμο και θα ενημερώσει τον ΟΗΕ. Ο ΟΗΕ θα διαβιβάσει την κοινοποίηση της Τουρκίας στα κράτη-μέλη του. Η Ελλάδα, η Κύπρος και πιθανόν η Αίγυπτος θα υποβάλουν τις θέσεις τους στον ΟΗΕ. Οι τοποθετήσεις αυτές θα καταγραφούν επίσης. Ο νόμος και οι θέσεις των εμπλεκόμενων πλευρών θα παραμείνουν διαθέσιμα στο αρχείο του ΟΗΕ, αποτυπώνοντας γραπτώς μια ακόμη φάση μιας διένεξης, που αντί να αποκλιμακώνεται, παγιώνεται.

«Αυτός θα μας κουνήσει το δάχτυλο; Εδώ κυνηγάμε τον αγρότη γιατί πήρε 5.000 ευρώ επιδότηση κι ο Ανδρουλάκης μασαμπούκωσε ένα εκατομμύριο και μας κουνάει το δάχτυλο». Ο κ. Γεωργιάδης αναφέρθηκε στη συμφωνία μίσθωσης ακινήτου της οικογένειας Ανδρουλάκη με το Κτηματολόγιο το 2009, υποστηρίζοντας ότι το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε έφτασε τα 1,2 εκατ. ευρώ.

«Την ώρα που οι άλλοι Έλληνες μπαίναμε σε θυσίες, ένας άνθρωπος πέρασε καλά: ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος λόγω ενός μεγάλου συμβολαίου κατάφερε να πάρει ένα υψηλό ενοίκιο και να περάσει τη δεκαετία των μνημονίων ζάχαρη», ανέφερε.

Ο υπουργός Υγείας ισχυρίστηκε ακόμη ότι το Δημόσιο προχώρησε και σε ανακαίνιση του ακινήτου. «Αφού μάζεψε 1,2 εκατ. από το Δημόσιο, έβαλαν και το Δημόσιο να κάνει ανακαίνιση. Και το νοίκιαζε και το ανακαίνιζε. Από χρέπι το έκανε καινούριο», είπε.

Παράλληλα, ο Άδωνις Γεωργιάδης έβαλε στο στόχαστρο και τον τραπεζικό λογαριασμό του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στο Βέλγιο, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε δηλωθεί στο πόθεν έσχες.

Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ ήταν άμεση, με τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο Παύλο Χρηστίδη να κατηγορεί τον υπουργό Υγείας για «υβριστικά σχόλια» και «λάσπη στον ανεμιστήρα».

Όπως ανέφερε, ο Νίκος Ανδρουλάκης σκοπεύει να κινηθεί νομικά. «Για τον κ. Ανδρουλάκη και για όσα είπε ο κ. Γεωργιάδης θα αποφασίσει η Δικαιοσύνη, γιατί ο κ. Ανδρουλάκης θα προσφύγει», δήλωσε.

Στην αντιπαράθεση παρενέβη και η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, η οποία υποστήριξε ότι «ο αρχηγός σας είναι βαρέως εκτεθειμένος», προκαλώντας νέα ένταση στην Ολομέλεια.

Πηγή: athensvoice