Στις 30 Αυγούστου οι ελληνικές δυνάμεις υπό τον Τρικούπη εγκλωβίστηκαν στην κοιλάδα του Αλή Βεράν, λόγω των λαθών και της ανικανότητας του διοικητή τους Τρικούπη. Απ’ όπου και η φωτογραφία. Εκεί ένα μέρος εξοντώθηκε και το υπόλοιπο συνελήφθη αιχμάλωτο.

Την ίδια στιγμή ο αρχιστράτηγος Χατζηανέστης διοικούσε από τη Σμύρνη, ενώ οι ανίκανοι βασιλικοί των Αθηνών ανακήρυσσαν αρχιστράτηγο τον ίδιο τον αιχμάλωτο Τρικούπη. Ενώ ο Μουσταφά Κεμάλ είχε στήσει το Στρατηγείο του στο λόφο του Κοτζάτεπε. Στο επιτελείο του βρίσκονταν οι: Φεβζί Τσακμάκ ( Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του Τουρκικού Στρατού), Ισμέτ Ινονού (Διοικητής του Δυτικού Μετώπου), Νουρεντίν Πασάς (Διοικητής της 1ης Στρατιάς η οποία ανέλαβε το κύριο βάρος της επίθεσης στο τομέα του Αφιόν. Λίγες μέρες μετά θα γινόταν διοικητής Σμύρνης, θα δολοφονούσε τον Χρυσόστομο και θα οργάνωνε τη σφαγή Ελλήνων και Αρμενίων), Ασίμ Γκιουντούζ (Επιτελάρχης του Δυτικού Μετώπου).”

Στις 9 Σεπτεμβρίου ο κεμαλικός στρατός και οι άτακτοι τσέτες θα εισβάλουν στη Σμύρνη. Την ίδια ημέρα θα δολοφονηθεί ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος. Στις 13 Σεπτεμβρίου θα αρχίσει η πυρπόληση της Σμύρνης από την αρμενική συνοικία. Η φωτιά θα γιγαντωθεί την επόμενη 14 Σεπτεμβρίου. Την Σμύρνη την έκαψαν οι Κεμαλιστές.

Και όπως έγραψε ο Falih Rifki Atay: «Γιατί κάψαμε τη Σμύρνη; Γιατί φοβηθήκαμε ότι αν έμεναν τα κτήρια στη θέση τους, δεν θα μπορούσαμε να απαλλαγούμε από τις μειονότητες…» [Falih Rifki Atay (1894-1971), «Cankaya» (α’ έκδοση), εκδ. Dunya Yayinlari, 1958, σελ. 212-213.] Η ανικανότητα και ο αμοραλισμός των ελληνικών βασιλικών κυβερνήσεων που προέκυψαν από τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920, οδήγησαν στην υπέρτατη ελληνική ήττα!!!

Γιατί ηττήθηκαν οι Έλληνες

«…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.» (Douglaς Dakin, “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ).

Το θλιβερό συμπέρασμα είναι ότι οι βασιλόφρονες Ελλαδίτες (Παλαιοελλαδίτες και ΝεοΧωρίτες) και η πολιτική τους ηγεσία, δολοφόνησαν εν ψυχρώ τον μικρασιατικό και τον ποντιακό ελληνισμό!!! Γιατί οι ξένοι πάντα κάνουν την δουλειά τους με βάση τα συμφέροντά τους. Οι συνθήκες όμως για την πρόκληση της Καταστροφής…

• για την απομόνωση της Ελλάδας,
• για την μετατροπή μιας διασυμμαχικής επιχείρησης σε ελληνοτουρκικό πόλεμο,
• τα στρατιωτικά και διπλωματικά λάθη, και τέλος
• η νομοθετική απαγόρευση Εξόδου για Μικρασιάτες και Πόντιους βαραίνουν εξ ολοκλήρου αυτούς που πήραν την εξουσία μετά τις μοιραίες εκλογές του Νοεμβρίου του 1920.

Με τον καλύτερο τρόπο συνοψίζει τα συμπεράσματα ένας από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς αναλυτές, ο ταξίαρχος ε.α. Βασίλειος Λουμιώτης σε ομιλία του πριν λίγα χρόνια στην 33η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία με αφορμή την Εορτή των Ενόπλων Δυνάμεων με τίτλο “Αιτία της αποτυχίας και της ήττας του ελληνικού στρατού κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία”:

«…Η παρουσίαση των βασικότερων αιτίων της αποτυχίας του Ελληνικού Στρατού να επιβληθεί επί του Τουρκικού Στρατού κατά τις μεγάλες επιθετικές επιχειρήσεις που διεξήχθησαν το 1921, καθώς και της συντριπτικής ήττας που υπέστη τον Αύγουστο του 1922, προκειμένου να καταδειχθεί ότι η καταστροφή του Στρατού και η επακόλουθη καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού ήταν απότοκος των δικών μας αδυναμιών και λαθών, και ότι η όποια ευθύνη για την μεγάλη καταστροφή βαρύνει αποκλειστικά και μόνο την Ελληνική Πολιτεία – και κανέναν άλλον…». 

Είναι σαφές πως οι γεωπολιτικές εξελίξεις, ανέδειξαν κενό ισχύος στη Μέση Ανατολή, προσελκύοντας την προσοχή των βασικών παικτών. Ισραήλ και Τουρκία επιχειρούν να παίξουν το χαρτί της επιβολής και της επικράτησης. Το Τελ Αβίβ έχει ως στόχο να εδραιώσει τον έλεγχο του και στρέφεται προς Λίβανο και Συρία (μετά την αποτυχία στο Ιράν) και στο πλαίσιο αυτό επιχειρεί να ανακόψει όποια δύναμη παρουσιάζεται ανταγωνιστική, όπως είναι η Τουρκία.

Από την πλευρά της η Άγκυρα, πρώτα στοχεύει να αποτρέψει την κυριαρχία του Ισραήλ και στη συνέχεια να επιβάλει τους δικούς της σχεδιασμούς. Στο πεδίο της Συρίας, οι σχέσεις της Τουρκίας με το νέο καθεστώς είναι πιο ισχυρές και σε μεγάλο βαθμό το ελέγχει.

Αναπόφευκτη η σύγκρουση;

Θα συγκρουστούν στρατιωτικά Ισραήλ και Τουρκία; Θα φθάσει μέχρι τον πόλεμο ο έντονος μεταξύ τους ανταγωνισμός για έλεγχο της περιοχής; Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο αυτό, αν και δεν είναι ο στόχος τους. Μια σιωπηρή συνύπαρξη ενδεχομένως να τους βόλευε, θέτοντας όρια.

Τόσο η Τουρκία όσο και το Ισραήλ είναι αναθεωρητικές δυνάμεις, κι αυτό ενδεχομένως να ενισχύει την πιθανότητα της σύγκρουσης. Αμφότερα είναι επεκτατικά κράτη, φέρουν κοινά χαρακτηριστικά, και θέλουν να επιβάλλουν τους σχεδιασμούς τους διά πυρός και σιδήρου. Είναι σαφές πως αυτή η κόντρα δεν μπορεί να σταματήσει, καθώς δεν αφορά ένα προσωπικό καυγά Ερντογάν με Νετανιάχου, αλλά το ζήτημα είναι πρωτίστως γεωπολιτικό. Και να παρέμβουν οι ΗΠΑ, ο… φίλος τους Ντόναλτ Τραμπ, η ένταση δεν θα… εξαφανισθεί.

Ενδεχομένως οι Αμερικανοί να αποτρέψουν τη σύγκρουση. Και να υπάρχει ύφεση θα είναι προσωρινή. Και να φύγουν από την εξουσία οι δυο, οι διάδοχοι τους δεν θα ακολουθήσουν διαφορετική προσέγγιση. Ενδεχομένως να ακολουθήσουν διαφορετική ρητορική, όχι όμως πολιτική, εκτός κι εάν υπάρξουν ανατροπές.

Εάν συγκρουσθούν στρατιωτικά οι δυο χώρες, θα επηρεασθεί η περιοχή. Θα επηρεασθούν λόγω της γεωγραφικής γειτνίασης, Κύπρος και Ελλάδα. Αλλά και λόγω των σχέσεων Αθηνών και Λευκωσίας με το Τελ Αβίβ. Η Τουρκία βλέπει “τρίγωνο συμμαχίας” (Ελλάδος, Κύπρου και Ισραήλ), το οποίο υποστηρίζει ότι στρέφεται εναντίον της.

Τα αίτια της σύγκρουσης

Σε αυτή τη φάση το πεδίο αντιπαράθεσης είναι η Συρία, που είναι κρίσιμης σημασίας και για τις δυο χώρες. Το Ισραήλ έχει προειδοποιήσει την Τουρκία να μην προσπαθήσει να ενισχύσει και εδραιώσει την παρουσία της στη Συρία. Όπως είναι γνωστό, στις 18 Αυγούστου, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη έπληξαν τη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ, η οποία βρίσκεται σε απόσταση περίπου 65 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα. Όπως είναι, επίσης, γνωστό η Τουρκία ανέλαβε την επισκευή της βάσης, που καταστράφηκε κατά τον εμφύλιο της Συρίας.

Από τους βομβαρδισμούς καταστράφηκαν οι διάδρομοι προσγείωσης/απογείωσης και κτίρια. Οι Ισραηλινοί διαμηνύουν πως αυτό έγινε γιατί δεν θα ανεχθούν τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία. Οι Τούρκοι, οι οποίοι διαψεύδουν ότι έχουν αυτή την πρόθεση, αντέδρασαν ήπια. Στάση περίεργη για τον Ερντογάν, που αρέσκεται σε ακραίες ρητορικές και αντιδράσεις.

Αυτό το χτύπημα, που θα μπορούσε να προκαλούσε ακραίες αντιδράσεις από πλευράς της Άγκυρας, έγινε επειδή τον Οκτώβριο θα διεξαχθούν εκλογές στο Ισραήλ, ή γιατί το καθεστώς Νετανιάχου είναι αποφασισμένο να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με την Άγκυρα; Ό,τι και να ισχύει ο κίνδυνος παραμένει.

Η Τουρκία ανησυχεί για τις συνεργασίες του Ισραήλ, καθώς θεωρεί πως επιδιώκεται ο γεωπολιτικός αποκλεισμός της. Γι’ αυτό και προχωρεί με κινήσεις επιβολής τετελεσμένων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο (ανακήρυξη Θαλάσσιων Πάρκων). Το σίγουρο είναι πως οι Αμερικανοί μετά και το κάζο στο Ιράν, δεν θέλουν να ανοίξουν νέα μέτωπα και μάλιστα μεταξύ συμμάχων τους.

Εντάσεις στα ελληνοτουρκικά

Η Τουρκία με την παράνομη ανακήρυξη Θαλάσσιων Πάρκων, σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, έχει δείξει τις προθέσεις της. Επιλέγει στρατηγική κλιμάκωσης κι αυτό δεν αποτελεί απόφαση στη βάση μακροπρόθεσμων σχεδιασμών. Το φθινόπωρο αναμένεται, όπως συναφώς αναφέρεται, ότι θα επαναρχίσουν οι έρευνες για το καλώδιο GSI μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου. Η Αθήνα επενδύει, αυτή τη φορά, στο γεγονός ότι στο έργο με πλειοψηφικό πακέτο συμμετέχει και ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam. Πρόκειται, συνεπώς για ένα τεστ για όλους. Εάν θα προχωρήσουν οι έρευνες, το ζήτημα είναι κατά πόσο θα αντιδράσει η Άγκυρα.

Σύμφωνα, πάντως, με την “Καθημερινή” (ανταπόκριση Μανώλη Κωστίδη από την Τουρκία) τουρκική πηγή ανέφερε «όταν προγραμματίζονται δραστηριότητες έρευνας ή πόντισης καλωδίων σε περιοχές επί των οποίων η Τουρκία έχει δηλώσει ότι διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία, το κράτος της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων θα πρέπει να επικοινωνεί με την Τουρκία». Τούτο σημαίνει πολλά για τη συνέχεια. Η Άγκυρα θέλει να επιβάλλει τις επεκτατικές της επιδιώξεις και συντηρεί κλίμα έντασης.

Οι πληροφορίες αναφέρουν πως επιχειρείται να βρεθεί μια φόρμουλα, με στόχο να ξεκινήσουν οι έρευνες των Γάλλων και να αποτραπεί η τουρκική αντίδραση. Σύμφωνα με τη φόρμουλα, η εταιρεία να στείλει επιστολές σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο και να ενημερώνει για τις έρευνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία θα αποδεχθεί τη φόρμουλα αυτή, ωστόσο, είναι σαφές πως η Αθήνα χάνει από αυτή την κίνηση. Δεν αγοράζει τον μπελά, αλλά τον αποθρασύνει. Και θα αφήσει κυριαρχικά δικαιώματα στη θάλασσα του Αιγαίου!

Το Κυπριακό στο κάδρο

Σε σχέση με το Κυπριακό οι πληροφορίες αναφέρουν πως η κατοχική δύναμη έχει θέσει τα όρια που μπορούν να κινηθούν τόσο ο εγκάθετος της, Τουφάν Έρχιουρμαν, όσο και ο διαπραγματευτής Μεχμέτ Ντανά. Οι οδηγίες είναι να παραμείνουν «δεσμευμένοι» στη διαδικασία, να συζητούν, αλλά μέχρι ενός σημείου. Δεν θα αγγίξουν τα σοβαρά ζητήματα, τα οποία διαχειρίζεται η ίδια η Τουρκία. Το γεγονός ότι αποφασίσθηκε εντατικοποίηση των συναντήσεων, τούτο δείχνει πως από τουρκικής πλευράς, ευνοείται η συνέχιση των επαφών, χωρίς ωστόσο, τούτο να σημαίνει πως θα ανοίξουν τα κεφάλαια της ουσίας του Κυπριακού.

Σε σχέση με την ουσία, η Άγκυρα επιμένει στις προϋποθέσεις που έχει θέσει για αναγνώριση κυριαρχικής ισότητας και ίσου διεθνούς καθεστώτος. Μέχρι να γίνουν αποδεχθεί οι όροι, μπορούν να συζητούνται χαμηλής πολιτικής, που δεν επηρεάζουν το στρατηγικό στόχο ενώ ενδεχομένως να τον διευκολύνει. Την ίδια ώρα συνεχίζεται η προσπάθεια αναβάθμισης της αποσχιστικής οντότητας. Με κινήσεις χαμηλής πολιτικής, αλλά και με ενέργειες πολιτικής ενίσχυσης του κατοχικού καθεστώτος. Η Άγκυρα και το κατοχικό καθεστώς προωθούν αυτή την πολιτική και αξιώνουν να μην υπάρχει αντίδραση από πλευράς της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Παράλληλα, η Άγκυρα ετοιμάζεται και για τα ενεργειακά ενόψει της υλοποίησης των σχεδιασμών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Θα επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις. Είτε παρεμποδίζοντας, είτε προβαίνοντας παράλληλες κινήσεις, εντός της κυπριακής ΑΟΖ.

Εκπρόσωπος της αστυνομίας δήλωσε νωρίτερα ότι «η αστυνομία είναι σε θέση να επιβεβαιώσει πυκνά πυρά εντός μεγάλης ομάδας ανθρώπων». Σύμφωνα με την Blick, αυτόπτης μάρτυρας έκανε λόγο για «πυρά κατά ριπάς».

Η αστυνομία έχει αποκλείσει την περιοχή σε μία ευρύτερη ακτίνα και απηύθυνε έκκληση για φωτογραφίες ή βίντεο που ενδεχομένως έχουν στα κινητά τους άνθρωποι που συμμετείχαν στο rave party, το οποίο ενδέχεται να βοηθήσει στη διερεύνηση της υπόθεσης.. Οι αρχές επιχειρούν να εξακριβώσουν ποιος άνοιξε πυρ και εάν εμπλέκονται περισσότερα από ένα άτομα.

Η Ελβετία έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά οπλοκατοχής στην Ευρώπη, αν και οι βίαιοι πυροβολισμοί είναι σπάνιοι, ενώ η χώρα ενέκρινε αυστηρότερους κανόνες ελέγχου των όπλων το 2019.

Περιστατικά με μαζικούς πυροβολισμούς είναι συνηθισμένα στις ΗΠΑ. Το τελευταία διάστημα έχουν σημειωθεί αντίστοιχα περιστατικά σε Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη, Νότια Αφρική, Καναδα, αλλά και στην Τουρκία, με δράστη μάλιστα και μαθητή.

Η ερώτηση είχε κατατεθεί στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας στις 16 Ιουλίου και αφορούσε, μεταξύ άλλων, την ελληνική στρατιωτική δραστηριότητα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τα οποία η Τουρκία θεωρεί ότι υπόκεινται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.

Η απάντηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας αποτελείται από μόλις τέσσερις παραγράφους. Παρότι περιέχει μια αναφορά σε πιθανές εξελίξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «κρίση, ένταση και πόλεμο», δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες αναφορές σε ανάπτυξη δυνάμεων, στρατιωτικά αντίμετρα ή επιχειρησιακά σχέδια.

Τέσσερις τομείς συνεργασίας Ελλάδας-Ισραήλ

Το πιο συγκεκριμένο σημείο της απάντησης βρίσκεται στη δεύτερη παράγραφο. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ έχει αναπτυχθεί σε τέσσερις βασικούς τομείς:

• την αμυντική βιομηχανία,
• την εκπαίδευση,
• τις στρατιωτικές ασκήσεις,
• την τεχνολογία.

Παράλληλα, σημειώνει ότι η στρατιωτική συνεργασία του Ισραήλ με την Ελλάδα παρακολουθείται στενά, καθώς «διευρύνεται το φάσμα των κινδύνων, των απειλών αλλά και των ευκαιριών που αντιμετωπίζει η Τουρκία». Στην πρώτη παράγραφο, το υπουργείο επαναλαμβάνει τη γνωστή του θέση για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Υποστηρίζει ότι η αμυντική στρατηγική της Τουρκίας έχει ως βασικούς στόχους την προστασία της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας, της εδαφικής ακεραιότητας και των ζωτικών συμφερόντων της χώρας.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρει ότι οι ελληνικές δραστηριότητες που «η Άγκυρα θεωρεί αντίθετες με το διεθνές δίκαιο ή επιζήμιες για τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας παρακολουθούνται και αντιμετωπίζονται όταν κρίνεται απαραίτητο». Στην τρίτη παράγραφο, η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν ήταν εκείνη που κλιμάκωσε τις εντάσεις και ότι δεν πρόκειται να μείνει αδιάφορη απέναντι σε εξελίξεις που επηρεάζουν την εθνική της ασφάλεια.

Και στην τελευταία παράγραφο αναφέρει ότι, σε συνεργασία με άλλους κρατικούς φορείς, συνεχίζονται οι εργασίες που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του υπουργείου, καθώς και η προετοιμασία για πιθανές περιφερειακές εξελίξεις, μεταξύ άλλων για σενάρια «κρίσης, έντασης και πολέμου».

Η συγκεκριμένη αναφορά είναι αυτή που προκάλεσε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στα τουρκικά και περιφερειακά δημοσιεύματα. Ωστόσο, το έγγραφο δεν αναφέρει ούτε ποιες δυνάμεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ούτε πού, εναντίον ποιων στόχων ή με ποια στρατιωτικά μέσα.

Η “Ασπίδα του Αχιλλέα” τέθηκε, χωρίς απάντηση

Ο Οζτούρκμεν είχε υποβάλει συνολικά έξι ερωτήματα. Ένα από αυτά ήταν απολύτως συγκεκριμένο: Ποια μέτρα προετοιμάζει η Τουρκία απέναντι στο πολυεπίπεδο ελληνικό σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας, την “Ασπίδα του Αχιλλέα”. Ο Γκιουλέρ, όμως, δεν αναφέρει καν το όνομα του προγράμματος.

Δεν υπάρχει αξιολόγηση της “Ασπίδας του Αχιλλέα”, ούτε αναφορά στα επιμέρους συστήματα που θα την αποτελούν, στο κόστος ή στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησής της. Πολύ περισσότερο, δεν υπάρχει κάποια ένδειξη για συγκεκριμένη τουρκική στρατιωτική απάντηση που να σχεδιάζεται ειδικά απέναντι στο ελληνικό σύστημα. Αντί για αυτό, η απάντηση μετατοπίζει το βάρος στη γενικότερη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ.

Στην ερώτησή του, ο Οζτούρκμεν είχε επικαλεστεί επίσης δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία νησιά κοντά στις τουρκικές ακτές θα μπορούσαν να εξοπλιστούν με ισραηλινά συστήματα αεράμυνας. Είχε ακόμη υποστηρίξει ότι προετοιμάζονται υπόγειες στρατιωτικές εγκαταστάσεις για κέντρα διοίκησης και αποθήκευση πυρομαχικών.

Τα υπόλοιπα ερωτήματα αφορούσαν πιθανά μέτρα τουρκικής αποτροπής, δημοσιεύματα σχετικά με διαδρόμους απογείωσης μαχητικών αεροσκαφών και την ανάπτυξη συστημάτων Patriot στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, την έκταση της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας-Ισραήλ, καθώς και τα νομικά βήματα που συνδέονται με την τουρκική ερμηνεία της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947. Κανένα από αυτά τα ζητήματα δεν παίρνει συγκεκριμένη επιχειρησιακή απάντηση.

Η συγκυρία έχει σημασία

Η απουσία αναφοράς στην “Ασπίδα του Αχιλλέα” αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω της χρονικής συγκυρίας. Ελλάδα και Ισραήλ αναμένεται να υπογράψουν στις 31 Αυγούστου στο Τελ Αβίβ τις συμφωνίες για το ολοκληρωμένο πρόγραμμα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας.

Έλληνες αξιωματούχοι έχουν τοποθετήσει το κόστος του προγράμματος σε λίγο πάνω από 3 δισ. ευρώ, ενώ σύμφωνα με τον σχεδιασμό το σύστημα αναμένεται να καταστεί πλήρως επιχειρησιακό μέσα σε 35 μήνες, με τις παραδόσεις να γίνονται σταδιακά. Με άλλα λόγια, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας υπέγραψε την απάντησή του, τρεις εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή των συμφωνιών.

Κοινοβουλευτική απάντηση, όχι πολεμικό σχέδιο

Το σημαντικό είναι να διαβαστεί η συγκεκριμένη απάντηση στο πλαίσιο της διαδικασίας στην οποία δόθηκε: Πρόκειται για απάντηση του υπουργείου Άμυνας σε κοινοβουλευτική ερώτηση και όχι για ανακοίνωση στρατιωτικού σχεδιασμού. Η διατύπωση περί «κρίσης, έντασης και πολέμου» είναι ασφαλώς αξιοπρόσεκτη. Όμως το έγγραφο δεν αποκαλύπτει ούτε πώς θα κινηθούν οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις σε ένα τέτοιο σενάριο, ούτε ποια συγκεκριμένα μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν.

Αρκετά δημοσιεύματα μετά τις 25 Αυγούστου έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην τελευταία παράγραφο της απάντησης. Ωστόσο, το πιο συγκεκριμένο στοιχείο βρίσκεται στην προηγούμενη παράγραφο, όπου το τουρκικό υπουργείο Άμυνας προσδιορίζει τους τέσσερις τομείς στους οποίους θεωρεί ότι έχει διευρυνθεί η συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ: αμυντική βιομηχανία, εκπαίδευση, ασκήσεις και τεχνολογία.

Η “Ασπίδα του Αχιλλέα”, παρά το γεγονός ότι τέθηκε ρητά από τον Τούρκο βουλευτή, δεν μπαίνει τελικά στο κάδρο της απάντησης.
Και αυτό έχει τη σημασία του, καθώς ο εκσυγχρονισμός της ελληνικής αεράμυνας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εξοπλιστικά προγράμματα της Ελλάδας στα οποία συμμετέχουν ισραηλινές αμυντικές εταιρείες.

Η “Ασπίδα του Αχιλλέα” σχεδιάζεται ως ένα πολυεπίπεδο σύστημα για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, πυραύλων, drones και άλλων εναέριων απειλών και αποτελεί μέρος του ευρύτερου ελληνικού προγράμματος αμυντικού εκσυγχρονισμού με ορίζοντα το 2036.
Η απάντηση του Γκιουλέρ δεν λέει τι σκοπεύει να αναπτύξει η Τουρκία απέναντί της.

Αυτό που προκύπτει από το κοινοβουλευτικό αρχείο είναι κάτι πιο περιορισμένο, αλλά σαφές: Η τουρκική ηγεσία παρακολουθεί στενά τη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, της εκπαίδευσης, των ασκήσεων και της τεχνολογίας, την ώρα που η Αθήνα ετοιμάζεται να περάσει στο επόμενο στάδιο της “Ασπίδας του Αχιλλέα”.

“Καταδικάζω έντονα τις εγκληματικές πράξεις βίας που διαπράχθηκαν στα χωριά Κούσρα και Τζαλούντ από μια χούφτα ταραξίες που παραβιάζουν τον νόμο, προκαλούν μεγάλη ζημιά στην εβραϊκή κοινότητα που σέβεται τους νόμους, εμποδίζουν την δράση του Τσαχάλ (ισραηλινού στρατού) στην εκτέλεση των αποστολών του και βλάπτουν τη θέση του Ισραήλ στον κόσμο”, δήλωσε ο Νετανιάχου σε ανακοίνωση.

Στην πρώτη του δημόσια δήλωση για το χωριό Κούσρα, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι καταδικάζει τη βία στο χωριό αυτό αλλά και στο Τζαλούντ, αναφερόμενος σε ένα ξεχωριστό περιστατικό σε γειτονικό χωριό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προηγουμένως ασκήσει πίεση στον Νετανιάχου να καταδικάσει δημόσια τους εποίκους αυτούς που είχαν πολιορκήσει Παλαιστίνιους στα σπίτια τους, δήλωσαν Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι στο Reuters πριν από περίπου δύο εβδομάδες.

Ως και ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Ισραήλ Μάικ Χάκαμπι, γνωστός Ευαγγελικός-ακραιφνής υποστηρικτής του Ισραήλ, καταδίκασε την βία εποίκων, καθώς στο στόχαστρο της είχε μπει μέχρι και Παλαιστίνιος με αμερικανική υπηκοότητα. Αποκάλεσε πρόσφατα τους εποίκους στο χωριό Κούσρα “Ισραηλινούς τρομοκράτες”. Η ισραηλινή κυβέρνηση είχε ήδη κατηγορήσει μια “περιθωριακή μειοψηφία” για τη βία των εποίκων, χαρακτηρισμός που αμφισβητείται από τα συμπεράσματα ομάδων υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η βία των εποίκων

Έρευνα του ΟΗΕ τον Ιούνιο διαπίστωσε ότι οι ισραηλινές αρχές εμπλέκονται άμεσα σε επιθέσεις εποίκων που έχουν σκοτώσει, τραυματίσει και εκτοπίσει Παλαιστίνιους στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η ισραηλινή αποστολή στη Γενεύη απέρριψε τα ευρήματα της έκθεσης.

Το Ισραήλ έχει ενισχύσει τη στρατιωτική του παρουσία στην περιοχή, ωστόσο διεθνή μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για ανοχή ή ακόμη και στήριξη εποίκων από μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Έποικοι έχουν επιτεθεί σε ακτιβιστές και σε μέλη διεθνών τηλεοπτικών συνεργείων:

Η βία από Ισραηλινούς εποίκους έχει ενταθεί μετά την άνευ προηγουμένου επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ την 7η Οκτωβρίου 2023 με επιθέσεις, παρενοχλήσεις και εκφοβισμούς που σπάνια οδηγούν σε δικαστικές διώξεις. Περισσότεροι από 500.000 Ισραηλινοί ζουν σε οικισμούς στη Δυτική Όχθη, παράνομους σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ανάμεσα σε περίπου τρία εκατομμύρια Παλαιστίνιους.

Σύμφωνα με απολογισμό του Γαλλικού Πρακτορείου βάσει των στοιχείων του παλαιστινιακού υπουργείου Υγείας, οι στρατιώτες ή έποικοι έχουν σκοτώσει τουλάχιστον 1.103 Παλαιστίνιους μαχητές και αμάχους από την 7η Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τα ισραηλινά στοιχεία, κατά την ίδια περίοδο, τουλάχιστον 48 Ισραηλινοί –άμαχοι και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας– σκοτώθηκαν σε παλαιστινιακές επιθέσεις ή κατά τη διάρκεια ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Δυτική Όχθη: Αντιδράσεις για το σχέδιο εποικισμού

Την ίδια στιγμή, ισχυρές διεθνείς αντιδράσεις προκαλεί το ισραηλινό σχέδιο εποικισμού στην περιοχή Ε1 της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, με την Ελλάδα να συντάσσεται με το κοινό ανακοινωθέν που ζητά την άμεση απόσυρσή του, προειδοποιώντας ότι υπονομεύει τη λύση των δύο κρατών. Η Αθήνα συνυπέγραψε το κείμενο μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τον Καναδά, την Αυστραλία, τη Νορβηγία και άλλες χώρες, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη την απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να προχωρήσει σε διαγωνισμούς για την κατασκευή νέων κατοικιών στην περιοχή Ε1.

Η περιοχή Ε1 θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τον ισραηλινό οικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Σύμφωνα με τους επικριτές του σχεδίου, τυχόν ανάπτυξη εκεί θα μπορούσε να διακόψει τη γεωγραφική συνέχεια της Δυτικής Όχθης, δυσχεραίνοντας τη σύνδεση της Ραμάλα με την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Βηθλεέμ.

Παρά τις διεθνείς αντιδράσεις, το Ισραήλ έχει ήδη προχωρήσει στην προκήρυξη διαγωνισμών για μέρος των κατοικιών που έχουν εγκριθεί, ενώ οι Παλαιστίνιοι κάτοικοι και ισραηλινές οργανώσεις ειρήνης εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο ΟΗΕ, με τον Γενικό Γραμματέα να χαρακτηρίζει το σχέδιο Ε1 “υπαρξιακή απειλή” για τη δημιουργία ενός συνεκτικού και βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.

Σόου από Γκβιρ

Το καλοκαίρι, ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, δημοσίευσε ένα βίντεο στο οποίο επιδεικνύει με ικανοποίηση την κατασκευή μιας εγκατάστασης με αγχόνες, όπου θα εκτελούνται Παλαιστίνιοι που έχουν καταδικαστεί για τρομοκρατικές ενέργειες – αλλά όχι εβραίοι εξτρεμιστές που κατηγορούνται για παρόμοια εγκλήματα.

Ο Μπεν-Γκβιρ, ο οποίος στο παρελθόν έχει βρεθεί αντιμέτωπος με διεθνείς κυρώσεις και καταδίκη για τη δράση του, δήλωσε ότι η νέα εγκατάσταση εκτελέσεων θα διαθέτει εξέδρες για θεατές, ώστε οι οικογένειες των θυμάτων να μπορούν να παρακολουθούν τους απαγχονισμούς. Δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το βίντεο από επίσκεψή του σε άγνωστη τοποθεσία, όπου εμφανίζεται να δείχνει τα θεμέλια που κατασκευάζονται και να καυχιέται ότι εκεί «θα εκτελούνται τρομοκράτες».

Φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης έδειχναν μια μπουλντόζα και εκτεταμένες κατασκευαστικές εργασίες σε μια αποκλεισμένη περιοχή, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκεται κοντά σε φυλακή. «Υποσχέθηκα να επιδεινώσω τις συνθήκες κράτησης των τρομοκρατών στις φυλακές – και το τηρήσαμε», δήλωσε ο Μπεν-Γκβιρ στο βίντεο. «Υποσχέθηκα να ψηφίσουμε τον νόμο περί θανατικής ποινής για τρομοκράτες – και το κάναμε. Τώρα αρχίζουν επίσης να παίρνουν μορφή η πτέρυγα των μελλοθανάτων και η εγκατάσταση εκτελέσεων δι’ απαγχονισμού».

Οι αναφορές για την κατασκευή με τις αγχόνες, όπου θα εκτελούνται μόνο Παλαιστίνιοι που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα τρομοκρατίας από το σύστημα των στρατοδικείων και όχι εβραίοι εξτρεμιστές, έρχονται μετά την ψήφιση ενός νέου νόμου νωρίτερα φέτος. Ο νόμος προβλέπει ότι τα στρατιωτικά δικαστήρια πρέπει να επιβάλλουν τη θανατική ποινή ως τη μοναδική προβλεπόμενη, εκτός εάν το δικαστήριο διαπιστώσει την ύπαρξη ειδικών συνθηκών που επιτρέπουν την επιβολή ισόβιας κάθειρξης.

Στην πράξη, οι Εβραίοι Ισραηλινοί προστατεύονται από τη θανατική ποινή μέσω μιας διάταξης για εφαρμογή του νόμου μόνο σε δολοφονίες που διαπράχθηκαν με «πρόθεση άρνησης της ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ». Ο Μπεν-Γκβιρ, ο οποίος έχει ο ίδιος καταδικαστεί για υποκίνηση σε ρατσισμό, παρεμπόδιση αστυνομικού κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του και υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης – του απαγορευμένου κινήματος Καχ του Μεΐρ Καχάνε –, είναι υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ από το 2022, με εξαίρεση ένα διάστημα δύο μηνών πέρυσι.

Ως ένας από τους βασικούς υποστηρικτές του νέου νόμου περί θανατικής ποινής στο Ισραήλ, ο Μπεν-Γκβιρ έχει μακρά ιστορία εξτρεμιστικών δηλώσεων και προκλήσεων. Τον Μάιο γιόρτασε τα 50ά γενέθλιά του με μια τούρτα γενεθλίων διακοσμημένη με την εικόνα μιας θηλιάς από γλάσο. Ο νόμος περί θανατικής ποινής, ένας από τους δύο που ψήφισαν φέτος οι ισραηλινοί βουλευτές, έχει προκαλέσει ευρεία διεθνή καταδίκη από τότε που εγκρίθηκε από την Κνεσέτ με 62 ψήφους υπέρ έναντι 48 κατά, εν μέσω καταγγελιών ότι εισάγει θεμελιώδεις διακρίσεις.

«Καταργεί επίσης βασικές δικλίδες ασφαλείας που αποσκοπούν στην αποτροπή της αυθαίρετης αφαίρεσης της ζωής και στην προστασία του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, ενώ ενισχύει περαιτέρω το σύστημα απαρτχάιντ του Ισραήλ, το οποίο συντηρείται μέσω δεκάδων νόμων που εισάγουν διακρίσεις σε βάρος των Παλαιστινίων», δήλωσε η Ερικα Γκεβάρα-Ρόσας, ανώτερη αξιωματούχος της Διεθνούς Αμνηστίας, όταν ψηφίστηκε ο νόμος.

Τους τελευταίους μήνες, ο Μπεν-Γκβιρ βρέθηκε αντιμέτωπος με κυρώσεις από τη Γαλλία και την Ιρλανδία, πέραν των κυρώσεων που του επέβαλε πέρυσι η Βρετανία. Προκάλεσε επίσης ευρεία κατακραυγή μόλις πριν από λίγες ημέρες, όταν υποστήριξε μια πολιτική τιμωρητικών δολοφονιών στη Γάζα, με στόχο τη θανάτωση 30 έως 40 ανθρώπων κάθε νύχτα. «Πιστεύω ότι θα πρέπει να πραγματοποιούμε 30 έως 40 στοχευμένες εξοντώσεις κάθε νύχτα», δήλωσε ο Μπεν-Γκβιρ. «Οχι μόνο εκείνων που αποτελούν άμεση απειλή. Υπάρχουν άνθρωποι εκεί που δεν αξίζουν να ζουν… Δεν είναι καν άνθρωποι».

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, χαρακτήρισε την Τετάρτη τα σχόλια του Μπεν-Γκβιρ «απαράδεκτα και απάνθρωπα», ενώ ο γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, δήλωσε ότι καταδικάζει έντονα «τις απάνθρωπες εκκλήσεις του υπουργού Μπεν-Γκβιρ, οι οποίες παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο». Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαρακτήρισε τα σχόλια του Μπεν-Γκβιρ «φρικτά», «εξοργιστικά» και «επικίνδυνα»

Σε πρόσφατη ανάρτησή του στο FB, ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Κωνσταντίνος Αλεξάκης, Επίτιμος Διοικητής Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων (ΔΔΕΕ), αναφέρεται ακριβώς σε αυτό το θέμα και παραπέμπει σε συνέντευξη του εμβληματικού Thomas Hammes, απόστρατου Συνταγματάρχη του Σώματος των Πεζοναυτών των ΗΠΑ (USMC), ανώτερου ερευνητή στο National Defense University, συγγραφέα της κλασικής μελέτης “The Sling and the Stone: On War in the 21^st Century” και έναν από τους πατέρες του όρου “Πόλεμος Τέταρτης Γενεάς”.

Σε συνέντευξή του στο Atlantic Council, απευθυνόμενος σε τουρκικό ακροατήριο, αναφέρεται ακριβώς στα “πολλά, έξυπνα, μικρά και φθηνά” οπλικά συστήματα και την ανάγκη προσαρμογής των στρατευμάτων στα νέα δεδομένα (Small, smart, many and cheaper: Competitive adaptation in modern warfare).

Η συνήθης τύφλωση

Ωστόσο, αυτό δεν φαίνεται να γίνεται αποδεκτό από ένα επιμένον κομμάτι του πολιτικοστρατιωτικού κατεστημένου στον κόσμο γενικώς, αλλά και στην Ελλάδα. Αυτή η τυφλότητα δεν είναι κάτι το καινούργιο. Η εμμονική άρνηση των εξελίξεων είναι ενδημική νόσος των στρατιωτικών ηγητόρων στην Ιστορία. Σήμερα, για παράδειγμα, δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι η ρομποτική επανάσταση των τελευταίων χρόνων είναι ένα περαστικό φαινόμενο και, αργά ή γρήγορα, θα επανέλθουμε στη “φυσιολογική κατάσταση” των περασμένων ετών. Οι απόψεις αυτές θυμίζουν τον Στρατάρχη Χαίηγκ (τον “Χασάπη του Σομ”), ο οποίος το 1925 επέμενε πως τα άρματα μάχης και τα αεροπλάνα ήταν απλά “accessories” και ο πόλεμος θα συνέχιζε να κρίνεται “από τον άνθρωπο και το άλογο”…

Ωστόσο, η άρνηση των τεχνολογικών εξελίξεων είναι απλώς μέρος ενός ευρύτερου φαινομένου. Υπάρχει μια ευρύτερη τάση για την υποτίμηση των επιδράσεων “ταπεινών” παραγόντων στην εξέλιξη της πολεμικής ισχύος και στην ανάλυση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ένα πιθανό αίτιο για αυτό είναι το “ανθρωποθεϊκό” πνεύμα που αναπτύχθηκε στον Διαφωτισμό, σε συνδυασμό με ένα αυστηρά ντετερμινιστικό, νευτώνειο παράδειγμα (paradigm) ανάγνωσης της Ιστορίας, το οποίο άτυπα συνεχίζει να κυριαρχεί και σήμερα, παρόλο που οι θεωρίες του Χάους και της Πολυπλοκότητας (ChaoPlexity) το έχουν επιστημολογικά ανατρέψει.

Έτσι, δίνεται έμφαση στα όπλα – σύμβολα, τα οποία “οφείλουν” να ενσωματώνουν διαρκώς και υψηλότερη τεχνολογία, ενώ κάθε αντιστροφή σε αυτήν την τάση (όταν δηλαδή εμφανίζονται οπλικά συστήματα χαμηλής τεχνολογίας και χαμηλού κόστους, που υπερτερούν των υψηλής τεχνολογίας) θεωρείται έγκλημα καθοσιώσεως ή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μια περιστασιακή απόκλιση από την κανονικότητα.

Όμως, το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην τεχνολογία. Οι “μεγάλοι” παράγοντες που μπορούν εύκολα να “κουμπώσουν” σε ένα νευτώνειο μοντέλο ερμηνείας των ιστορικών εξελίξεων, υιοθετούνται άκριτα, ενώ οι “ταπεινοί” παράγοντες απορρίπτονται, όχι μόνο γιατί είναι ταπεινοί, αλλά και γιατί είναι συνήθως αστάθμητοι και διαταράσσουν την τάξη της φαντασιακής γραμμικής εξέλιξης της Ιστορίας. Στο πλαίσιο αυτής της ανάγνωσης, οι πόλεμοι και οι μάχες θεωρούνται “μάχες στρατηγών”, όπου θριαμβεύει η στρατηγική του ενός έναντι του άλλου. Όμως, η πραγματικότητα είναι συνήθως πιο σύνθετη.

Ένα παράδειγμα από τη Ρωσία

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μάχη του Τάνενμπεργκ στην αρχή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου οι Γερμανοί συνέτριψαν μια ισχυρή ρωσική στρατιά, εμπλέκοντάς την σε έναν εγκλωβισμό τύπου “Μάχης των Καννών” (μια τυπική εμμονή των Γερμανών, που και αυτή έχει βαθιά πολιτισμικά θεμέλια). Η συντριπτική, πλην όμως όχι αποφασιστική, αυτή νίκη θεωρείται ευρέως ότι υπήρξε αποτέλεσμα της στρατηγικής ανωτερότητας των Γερμανών ανώτατων διοικητών έναντι των ανίκανων Ρώσων και φυσικά αυτή η αντίληψη απεικονίζει ένα σημαντικό κομμάτι της πραγματικότητας. Όμως, δεν είναι η μόνη αιτία.

Ένας παραγνωρισμένος λόγος για την ρωσική συντριβή στο Τάνενμπεργκ, αλλά και γενικότερα για τις ανεπαρκείς επιδόσεις των ρωσικών στρατευμάτων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν η έλλειψη ενός σώματος μόνιμων υπαξιωματικών, σε αντίθεση με το εξαιρετικό αντίστοιχο σώμα του Γερμανικού Αυτοκρατορικού Στρατού.

Ειδικά στη μάχη του Τάνενμπεργκ, η σύγκρουση διεξήχθη σε δασώδεις περιοχές και βάλτους, όπου οι δυνάμεις διασπώνταν σε μικρές ομάδες. Χωρίς υπαξιωματικούς οι Ρώσοι στρατιώτες δεν ήξεραν τι να κάνουν, έχαναν το ηθικό τους, παρέλυαν και τελικά παραδίδονταν. Επίσης, η έλλειψη ενός επαρκούς, επαγγελματικού σώματος υπαξιωματικών ήταν ένας βασικός παράγοντας που εμπόδισε τον Μπρουσίλοφ, μία από τις μεγαλύτερες στρατηγικές ιδιοφυίες της σύγχρονης εποχής, να εφαρμόσει πλήρως τις καινοτόμες μεθοδολογίες του.

Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να έχει αντιστραφεί πλήρως, αν αρκετές δεκαετίες πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη δεκαετία του 1870, επί τσάρου Αλεξάνδρου του Β΄, ο Στρατάρχης Ντμίτρι Μιλιούτιν είχε καταφέρει να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις του και να δημιουργήσει ένα μόνιμο σώμα υπαξιωματικών στον Τσαρικό Στρατό, κάτι που τελικά δεν προχώρησε, υποτίθεται για λόγους κόστους. Αν είχε γίνει αυτή η “ταπεινή” αλλαγή, τότε η πορεία του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου θα ήταν πιθανότατα διαφορετική, αλλά και η πορεία της Ρωσίας.

Δεν είναι καθόλου σίγουρο, μεταξύ των άλλων, ότι θα είχε ξεσπάσει η Οκτωβριανή Επανάσταση και πολύ περισσότερο ότι θα είχε καταφέρει να επιβληθεί. Οι μόνιμοι υπαξιωματικοί αποτελούν κατά κανόνα στυλοβάτες του καθεστώτος, όπως συνέβη και στη μεταπολεμική Γερμανία, όπου οι υπαξιωματικοί ήταν οι πυλώνες πάνω στους οποίους οικοδομήθηκαν τα Freikorps για να πολεμήσουν τους Σπαρτακιστές στις επαναστατικές και εμφύλιες συρράξεις που ακολούθησαν τη γερμανική ήττα. Αντιθέτως, στη Ρωσία οι υπαξιωματικοί, που δεν ήταν επαγγελματίες, ήταν αυτοί που, αρνούμενοι να πάρουν τα όπλα κατά του εξεγερμένου πλήθους, πυροδότησαν την επανάσταση.

Και αν λοιπόν δεν είχε συμβεί η Οκτωβριανή Επανάσταση, ή αν είχε αποτύχει, ή έστω αν είχε κινηθεί προς άλλη κατεύθυνση και δεν είχε οδηγήσει στην επικράτηση των Μπολσεβίκων, τότε ολόκληρη η ιστορία του 20ου αιώνα θα ήταν διαφορετική. Δεν μπορούμε, φυσικά, να γνωρίζουμε με βεβαιότητα αν μια τέτοια μεταρρύθμιση θα είχε αποτρέψει την επανάσταση. Μπορούμε, όμως, να υποθέσουμε βάσιμα ότι, ένας αποτελεσματικότερος στρατός, με μεγαλύτερη συνοχή και διαφορετικές επιδόσεις στον πόλεμο, θα είχε μεταβάλει ουσιωδώς το περιβάλλον μέσα στο οποίο κατέρρευσε το τσαρικό καθεστώς.

Η “επανάσταση των ταπεινών” ως κλειδί για το μέλλον

Βλέπουμε λοιπόν πόσο σημαντικοί είναι οι “ταπεινοί” παράγοντες, πόσο δυναμικό μέγεθος είναι η πολεμική ισχύς και πόσο εύκολο είναι να κινηθούν προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση οι ιστορικές εξελίξεις από αστάθμητους παράγοντες. Και αν αυτό συμβαίνει γενικώς, σε ρευστές εποχές όπως στον Α’ Παγκόσμιο και σήμερα είναι πολύ πιο επικίνδυνες.

Για την Ελλάδα, επομένως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα διατεθούν για την Άμυνα, αλλά σε τι είδους δομή ισχύος θα ενταχθούν. Ένα ακόμη πανάκριβο οπλικό σύστημα δεν θεραπεύει αυτομάτως τις αδυναμίες στην εκπαίδευση, στη διοίκηση, στην επάνδρωση, στην εφεδρεία, στα αποθέματα, στη συντήρηση και στην ικανότητα ταχείας προσαρμογής. Αντιθέτως, η επένδυση στους “ταπεινούς” παράγοντες μπορεί να πολλαπλασιάσει την αξία ακόμη και περιορισμένων μέσων. Η πολεμική ισχύς δεν είναι άθροισμα πλατφορμών, αλλά αναδυόμενη ιδιότητα ενός ολόκληρου συστήματος.

Η “επανάσταση των ταπεινών”, συνεπώς, δεν σημαίνει απλώς φθηνότερα όπλα αλλά διαφορετική αντίληψη περί πολέμου. Μεταξύ των άλλων, περιλαμβάνει τη μετάβαση από τη λατρεία του τεχνολογικού αντικειμένου στην καλλιέργεια ενός προσαρμοστικού πολεμικού οικοσυστήματος, ικανού να μαθαίνει, να διασπείρεται, να ανασυντίθεται και να παράγει δυσανάλογα αποτελέσματα. Και για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να συναγωνιστεί την Τουρκία σε έναν γραμμικό αγώνα αριθμών, αυτή η μετατόπιση δεν είναι μια οικονομική λύση ανάγκης αλλά αποτελεί τον πυρήνα μιας ελληνοκεντρικής θεωρίας νίκης.

Όταν περίπου δύο στους τρεις πολίτες πιστεύουν ότι η χώρα κινείται προς λάθος κατεύθυνση και η απαισιοδοξία για το άμεσο μέλλον παραμένει τόσο ισχυρή, δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη φθορά της κυβέρνησης. Πρόκειται για συσσωρευμένη κρίση εμπιστοσύνης: Προς το κράτος, προς τη Δικαιοσύνη, προς τους μηχανισμούς λογοδοσίας, αλλά και προς ένα πολιτικό σύστημα που συχνά εμφανίζεται ανίκανο να μετατρέψει την κοινωνική αγωνία σε συγκεκριμένες, θεσμικές απαντήσεις.

Αυτή η κρίση εκφράστηκε με ιδιαίτερη ένταση μέσα από το κίνημα για τα Τέμπη. Οι μαζικές κινητοποιήσεις δεν ήταν απλώς μια στιγμιαία έκρηξη πένθους ή οργής. Τα Τέμπη ανέδειξαν μια νέα, ευρύτερη δημοκρατική απαίτηση: Να υπάρχει αλήθεια χωρίς υπεκφυγές, δικαιοσύνη χωρίς εξαιρέσεις, ασφάλεια χωρίς επικοινωνιακή διαχείριση και λογοδοσία χωρίς κομματικά φίλτρα. Για πολλούς πολίτες, τα Τέμπη συμπύκνωσαν την εμπειρία ενός κράτους που αποτυγχάνει να προστατεύσει, ενός συστήματος που καθυστερεί, μιας πολιτικής τάξης που ευθυνοφοβεί και συχνά μοιάζει να μιλά διαφορετική γλώσσα από την κοινωνία.

Η δύναμη ενός κινήματος χωρίς κομματική ταυτότητα

Το κίνημα αυτό είχε και εξακολουθεί να έχει μια σημαντική αρετή: Δεν γεννήθηκε ως κομματική κατασκευή. Η δύναμή του ήταν η ηθική του καθαρότητα, η επιμονή του στα πραγματικά γεγονότα και η άρνησή του να αποδεχθεί ότι η απώλεια ανθρώπινων ζωών μπορεί να κλείσει με κίβδηλες διαβεβαιώσεις, τεχνικές δικαιολογίες ή επικοινωνιακούς αντιπερισπασμούς. Η φράση “δεν ήταν ατύχημα” δεν εξέφρασε μόνο μια θέση για το σιδηροδρομικό δυστύχημα. Έγινε σύμβολο μιας γενικότερης κοινωνικής αντίληψης ότι η αμέλεια, η αδιαφάνεια και η ατιμωρησία δεν είναι μοιραία φαινόμενα, αλλά πολιτικές και θεσμικές επιλογές.

Ωστόσο, ακριβώς επειδή το κίνημα είχε τόσο μεγάλη κοινωνική εμβέλεια, η απόπειρα προσωποποίησής του αποδείχθηκε περιοριστική. Η Μαρία Καρυστιανού εξέφρασε με γενναιότητα και αξιοπρέπεια τον πόνο των οικογενειών και έδωσε δημόσια φωνή σε ένα αίτημα που αρχικά πολλοί θα προτιμούσαν να μείνει στο περιθώριο. Αυτό δεν αναιρείται. Αλλά κανένα κίνημα τέτοιας κλίμακας δεν μπορεί να ταυτιστεί με ένα πρόσωπο, να εξαρτηθεί από τις πολιτικές του επιλογές, ή να μεταφερθεί αυτούσιο στον χώρο της κομματικής αντιπαράθεσης.

Η απογοήτευση πολλών πολιτών δεν αφορά το δικαίωμα οποιουδήποτε να έχει πολιτική άποψη, ή να επιδιώκει πολιτική παρουσία. Αφορά τον κίνδυνο να θεωρηθεί ότι η κοινωνική απαίτηση για δικαιοσύνη έχει έναν αποκλειστικό εκπρόσωπο, έναν ιδιοκτήτη, ή μια έτοιμη κομματική διέξοδο. Το κίνημα των Τεμπών ήταν πολύ μεγαλύτερο από αυτό. Περιλάμβανε οικογένειες θυμάτων, νέους ανθρώπους, εργαζόμενους, επιστήμονες, πολίτες διαφορετικών πολιτικών αφετηριών και ανθρώπους που έως τότε δεν συμμετείχαν σε κινητοποιήσεις. Η αξία του βρισκόταν ακριβώς σε αυτή την πολυφωνία.

Από τη διαμαρτυρία στη θεσμική αλλαγή

Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να δημιουργηθεί άλλο ένα προσωποπαγές κόμμα διαμαρτυρίας, ούτε να μετατραπεί το αίτημα για δικαιοσύνη σε εκλογικό κεφάλαιο. Η κοινωνία δεν χρειάζεται έναν ακόμη φορέα που θα αντλεί δύναμη από την οργή, χωρίς να μπορεί να προσφέρει σχέδιο, θεσμική επάρκεια και διάρκεια. Χρειάζεται κάτι νέο: Μια ανοιχτή, δημοκρατική και κοινωνικά γειωμένη πρωτοβουλία λογοδοσίας και θεσμικής ανασυγκρότησης.

Πέντε δεσμεύσεις για μια νέα σχέση κράτους και πολιτών

Μια τέτοια πρωτοβουλία δεν θα όφειλε να ξεκινήσει από το ερώτημα “ποιος θα ηγηθεί;”, αλλά από το ερώτημα “ποιες εγγυήσεις δεν πρέπει να ξαναπαραβιαστούν;”. Θα μπορούσε να ενώσει ανθρώπους πέρα από παραδοσιακές κομματικές γραμμές γύρω από λίγες καθαρές δεσμεύσεις:

1. Πλήρης διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις, στα έργα υποδομής και στις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια των πολιτών.
2. Ανεξάρτητη διερεύνηση σοβαρών δυστυχημάτων, σκανδάλων και διοικητικών αποτυχιών (ΟΠΕΚΕΠΕ, Υποκλοπές, Ελεγκτικό Συνέδριο, κλπ), με πραγματική πρόσβαση στα στοιχεία και προστασία των μαρτύρων.
3. Ουσιαστική λογοδοσία πολιτικών και διοικητικών αξιωματούχων, χωρίς ασυλίες που μετατρέπονται σε ατιμωρησία.
4. Ενίσχυση πραγματικά ανεξάρτητων αρχών και της διοικητικής ικανότητας του κράτους.
5. Συμμετοχικοί θεσμοί που θα επιτρέπουν στους πολίτες να έχουν πραγματικό λόγο στον έλεγχο των δημόσιων υπηρεσιών.

Αναποφάσιστοι δεν σημαίνει αδιάφοροι: Αυτό δεν αποτελεί κάλεσμα σε αντιπολιτική. Είναι, αντίθετα, μια πρό[σ]κληση προς βαθύτερη δημοκρατική πολιτική. Η δυσπιστία απέναντι στα κόμματα δεν πρέπει να οδηγήσει στην παραίτηση, στον κυνισμό ή στην αναζήτηση “σωτήρων”. Πρέπει να οδηγήσει σε μεγαλύτερες απαιτήσεις για πρόγραμμα, διαφάνεια, εσωτερική δημοκρατία και μετρήσιμη ευθύνη. Η κοινωνική διαμαρτυρία αποκτά βιώσιμη πολιτική αξία όταν δεν περιορίζεται στο “φύγετε”, αλλά διατυπώνει με ακρίβεια το “τι πρέπει να αλλάξει και πώς”.

Αυτό εξηγεί και την αύξηση των αναποφάσιστων. Δεν πρόκειται απαραίτητα για πολίτες αδιάφορους ή απομακρυσμένους από τη δημόσια ζωή. Πολλοί παραμένουν πολιτικά ενεργοί, αλλά αρνούνται να εμπιστευθούν επιλογές που θεωρούν ανεπαρκείς, εναλλάξιμες ή αποκομμένες από τα πραγματικά προβλήματα. Δεν αναζητούν απλώς ένα νέο πρόσωπο. Αναζητούν μια νέα σχέση ανάμεσα στον πολίτη, το κράτος και την εξουσία.

Κενό εκπροσώπησης

Η δημοσκόπηση, επομένως, δεν αποτυπώνει μόνο έναν κομματικό συσχετισμό. Αποτυπώνει ένα κενό εκπροσώπησης. Και το κενό αυτό δεν θα καλυφθεί με περισσότερη επικοινωνία, με προσωποκεντρικές κινήσεις, ή με την αξιοποίηση της συλλογικής οδύνης ως πολιτικού προϊόντος.

Το πιο ώριμο και ελπιδοφόρο στοιχείο του κινήματος των Τεμπών δεν είναι ότι μπορεί να γεννήσει έναν νέο αρχηγό. Είναι ότι μπορεί να γεννήσει μια νέα δημοκρατική συνείδηση: Πολίτες που δεν ζητούν απλώς να αλλάξουν οι κυβερνώντες, αλλά να αλλάξουν οι κανόνες με τους οποίους κυβερνιόμαστε. Πολίτες που δεν δέχονται να ξεχάσουν, αλλά ούτε να χειραγωγηθούν. Πολίτες που απαιτούν ένα κράτος το οποίο να λογοδοτεί πριν και μετά από την τραγωδία.

Αν αυτή η απαίτηση βρει συλλογική, σοβαρή και θεσμικά αξιόπιστη έκφραση, τότε η σημερινή κρίση εμπιστοσύνης μπορεί να μετατραπεί σε αφετηρία δημοκρατικής ανανέωσης. Αν όχι, οι δημοσκοπήσεις θα συνεχίσουν να καταγράφουν πρωτιές χωρίς νικητές και μια κοινωνία που, δικαίως, θα αρνείται να τους εμπιστευθεί.

Η ανακοίνωση δεν διευκρίνισε επισήμως σε ποια χώρα απελάθηκε. Ωστόσο, η βρετανική Telegraph, επικαλούμενη δύο ανώτερες αμερικανικές πηγές, ανέφερε ότι μεταφέρθηκε αεροπορικώς πίσω στη Βρετανία.

Ο Γιαννόπουλος είχε συλληφθεί την Πέμπτη στο διεθνές αεροδρόμιο Louis Armstrong της Νέας Ορλεάνης. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας, είχε εισέλθει νόμιμα στις ΗΠΑ τον Μάιο του 2019 μέσω της Νέας Υόρκης, αλλά στη συνέχεια παρέμεινε στη χώρα πέραν του επιτρεπόμενου χρονικού ορίου. Όπως ανέφερε εκπρόσωπος του υπουργείου, σε βάρος του είχε εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση απέλασης από δικαστή μετανάστευσης στις 22 Ιουλίου, καθώς δεν εμφανίστηκε σε προγραμματισμένη ακρόαση για την υπόθεσή του.

Η ειρωνεία με τις θέσεις του για τις απελάσεις

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω των σκληρών θέσεων που είχε εκφράσει ο ίδιος υπέρ της ICE και των άμεσων απελάσεων μεταναστών που δεν μπορούν να αποδείξουν ότι βρίσκονται νόμιμα στις ΗΠΑ. Λίγο περισσότερο από έναν χρόνο πριν από τη σύλληψή του, είχε ζητήσει μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να στηθούν σημεία ελέγχου μετανάστευσης σε «εισόδους σούπερ μάρκετ, βενζινάδικα, εμπορικά κέντρα, διασταυρώσεις και κυβερνητικά κτίρια» στην Καλιφόρνια, με «επιτόπου απέλαση» όσων δεν μπορούσαν να αποδείξουν ότι βρίσκονται νόμιμα στη χώρα.

Ο Μίλο Γιαννόπουλος φέρεται να συνελήφθη ενώ κατευθυνόταν σε συναυλία του ράπερ Kanye West, στη Νέα Ορλεάνη. Ο Kanye West εμφανίστηκε την Παρασκευή στο Caesars Superdome, ενώ ο Γιαννόπουλος είχε συνεργαστεί μαζί του το 2022 στην τότε βραχύβια προεδρική εκστρατεία του για τις εκλογές του 2024. Αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποδήλωναν ότι εξακολουθούσε να εργάζεται για εταιρεία που συνδεόταν με τον ράπερ.

Από το Breitbart στη ρήξη με τη τραμπική δεξιά

Ο Μίλο Γιαννόπουλος υπήρξε στο παρελθόν συντάκτης του συντηρητικού μέσου Breitbart News και είχε επίσης εργαστεί ως ασκούμενος στο γραφείο της πρώην Ρεπουμπλικανής βουλευτού Marjorie Taylor Greene. Στη συνέχεια ενεπλάκη σε δημόσια διαμάχη με την επίσης ακροδεξιά σχολιάστρια Laura Loomer, σύμμαχο της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία υποστήριξε την Παρασκευή ότι ήταν εκείνη που είχε ενημερώσει την ICE για το μεταναστευτικό καθεστώς του.

Στο απόγειο της επιρροής του, είχε προσκληθεί να μιλήσει στο συνέδριο Conservative Political Action Conference (CPAC) το 2017, έχοντας στηρίξει τον Τραμπ κατά την πρώτη προεδρική του εκστρατεία. Η καριέρα του στους συντηρητικούς κύκλους υπέστη σοβαρό πλήγμα όταν δημοσιοποιήθηκε βίντεο στο οποίο φαινόταν να δικαιολογεί σεξουαλικές σχέσεις με αγόρια ακόμη και 13 ετών.

Ο ίδιος είχε υποστηρίξει ότι οι προσωπικές του εμπειρίες ως θύμα σεξουαλικής κακοποίησης στην εφηβεία τού επέτρεπαν να σχολιάζει το θέμα. Λίγο αργότερα παραιτήθηκε από τη θέση του στο Breitbart. Ο Μίλο Γιαννόπουλος είχε επίσης αποκλειστεί από το Twitter το 2016, μετά από ρατσιστικές και μισογυνιστικές επιθέσεις εναντίον μαύρης ηθοποιού που συμμετείχε στο remake της ταινίας Ghostbusters. Ο λογαριασμός του επανήλθε στην πλατφόρμα το 2022, μετά την εξαγορά της από τον Ίλον Μασκ και τη μετονομασία της σε X.

Να σημειωθεί ότι στο τραμπικό Breibart έχουν δώσει συνεντεύξεις ο Έλληνας πρωθυπουργός και μία σειρά από κυβερνητικά στελέχη.

Η Ανατολική Μεσόγειος υπήρξε το θέατρο μιας συναρπαστικής αλληλεπίδρασης. Πίσω από τις μακροχρόνιες διαμάχες και τους συνοριακούς πολέμους, ανθούσε ένας συνεχής πολιτισμικός διάλογος. Οι Άραβες λόγιοι της Αββασιδικής περιόδου μετέφρασαν, διέσωσαν και εμπλούτισαν την αρχαία ελληνική σοφία, η οποία στη συνέχεια επέστρεψε στη Δύση και στο Βυζάντιο. Παράλληλα, η βυζαντινή διπλωματία, η αρχιτεκτονική, η τέχνη και η διοικητική οργάνωση, άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στον ισλαμικό κόσμο, από τη Δαμασκό έως την Βαγδάτη.

Μια κοινή ευρωπαϊκή ιστορία

Ο Άραβας ερευνητής  κ. Ησαμ Χάσσαν που καταδύεται στις βυζαντινές πηγές διαθέτει ένα μοναδικό πλεονέκτημα, εφ’ όσον μπορεί να διαβάσει την ιστορία μέσα από δύο συμπληρωματικές οπτικές γωνίες. Η ταυτόχρονη μελέτη των ελληνικών χρονικών και των αραβικών ιστορικών κειμένων (όπως τα έργα του Al-Tabari ή του Al-Masudi) αποκαλύπτει μια πολύ πιο πλούσια και αντικειμενική εικόνα της εποχής. Οι “άλλοι” δεν είναι πλέον άγνωστοι ή εξωτικοί· γίνονται συνομιλητές σε μια κοινή μεσογειακή ιστορία.

^{Στο πάνελ της εκδήλωσης ο ομιλητής, Ήσαμ Χάσσαν, η Βασιλεία Κατσάνη του Ανάπλου και ο δημιουργός της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ Ξάνθης Γιάννης Διαφωνίδης}

Η βυζαντινολογία, μέσα από αυτή τη ματιά, μετατρέπεται σε γέφυρα κατανόησης. Αποδεικνύει ότι ο πολιτισμός της Εγγύς Ανατολής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης διαμορφώθηκε μέσα από τη δημιουργική ώσμωση και τον αμοιβαίο σεβασμό, υπενθυμίζοντάς μας ότι η ιστορία δεν μας χωρίζει, αλλά μας συνδέει.

Οι αναφορές του όλες αξιόλογες και μοναδικές. Εντυπωσιακή ήταν η διατροφική αποκάλυψη για το χοιρινό κρέας που ανατρέπει αντιλήψεις που γνωρίζαμε και “απαγορεύσεις” που ισχύουν σε μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Κατά τη διάρκεια της παρουσίασής του, ο διαπρεπής ακαδημαϊκός  Ήσαμ Χάσσαν εστίασε σε πρωτότυπα στοιχεία γύρω από τις διατροφικές συνήθειες στο Βυζάντιο, φέρνοντας στο φως άγνωστες πτυχές της καθημερινής ζωής και της κοινωνικής διαστρωμάτωσης της εποχής. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσαν τα δεδομένα που παρουσίασε για την κατανάλωση του χοιρινού  κρέατος. Έτσι πληροφορηθήκαμε ότι το χοιρινό αποτελούσε βασικό πυλώνα της βυζαντινής διατροφής, με ευρεία κατανάλωση τόσο από τα λαϊκά στρώματα όσο και από την αριστοκρατία.

Η έρευνα του έγινε για πρώτη φορά, μέσα από τη διασταύρωση αραβικών χειρογράφων και βυζαντινών κειμένων,  ανέδειξε πώς οι Άραβες περιηγητές και ιστορικοί της εποχής κατέγραφαν με ακρίβεια τις τεχνικές συντήρησης (π.χ. παστώματα) και εμπορίας του χοιρινού στις βυζαντινές αγορές! Υπογραμμίστηκε η πολιτισμική ιδιαιτερότητα της καταγραφής αυτής, καθώς οι Άραβες παρατηρητές αντιμετώπιζαν τη βυζαντινή κρεατοφαγία μέσα από το δικό τους πολιτισμικό πρίσμα, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για την οικονομία της  τότε υπαίθρου. Πρωτόλεια στοιχεία που εντυπωσίασαν το ακροατήριο του στο Ίδρυμα Δημητράκη της Ξάνθης.

^{Στιγμιότυπο από το κοινό στην Ξάνθη που παρακολούθησε την διάλεξη του Αιγύπτιου βυζαντινολόγου, αραβολόγου στα ελληνικά}

Ή. Χάσσαν: Στον ακαδημαϊκό και διπλωματικό στίβο

Πέρα από το επιστημονικό του έργο, αυτό που καθηλώνει όποιον συνομιλεί μαζί του είναι η απαράμιλλη σχέση του με την ελληνική γλώσσα. Ο Άραβας βυζαντινολόγος χειρίζεται την ελληνική με έναν σπάνιο πλούτο λεξιλογίου, εκφραστική ακρίβεια και μια προφορά τόσο φυσική, που εκπλήσσει ευχάριστα και κερδίζει αμέσως τον συνομιλητή του.

Η γλωσσική αυτή δεινότητα δεν είναι τυχαία, αλλά το αποτέλεσμα μιας βαθιάς και μακρόχρονης ενσωμάτωσής του στην ελληνική πραγματικότητα, την οποια βιώνει για πάνω από 20 χρόνια. Πρόκειται για μια ξεχωριστή προσωπικότητα που κινείται με την ίδια άνεση στους ακαδημαϊκούς διαδρόμους του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών όσο και στα υψηλότερα θεσμικά επίπεδα της χώρας, προσφέροντας τις υπηρεσίες του ως επίσημος μεταφραστής στο Μέγαρο Μαξίμου, στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, σε υπουργεία και αλλού.

Η πολλαπλή αυτή ιδιότητα —του εμβριθούς ερευνητή και του έμπιστου γλωσσικού γεφυροποιού στις κορυφαίες κρατικές βαθμίδες— καθιστά την παρουσία του μοναδική, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική παιδεία μπορεί να γίνει αληθινή πατρίδα για όσους τη μελετούν με αφοσίωση και αγάπη.

Η παρουσία του στην Ξάνθη που έγινε με μέριμνα της εταιρίας ΑΝΑΠΛΟΥΣ και της Βασιλείας Κατσάνη έρχεται δε σε συνέχεια της πρόσφατης επιτυχίας του στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου του Καΐρου πριν από λίγους μήνες. Εκεί παρουσιάστηκαν τα δύο νέα του συγγραφικά έργα, εκδομένα τόσο στα ελληνικά όσο και στα αραβικά, τα οποία αποτελούν γέφυρα κατανόησης μεταξύ των δύο πολιτισμών. Τα βιβλία αυτά εστιάζουν στη διπλωματική, πολιτισμική και καθημερινή αλληλεπίδραση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με τον αραβικό κόσμο, λαμβάνοντας θερμή υποδοχή από το διεθνές αναγνωστικό κοινό.

^{Η δημοσιογράφος Μελαχροινή Μαρτίδου με τα βιβλία του Ησαμ Χάσσαν που παρουσιάστηκαν στα ελληνικά κι αραβικά στην φετινή Διεθνή Έκθεση βιβλίου στο Κάιρο.}

Η εκδήλωση διεύρυνε την οπτική μας σε πολλά ζητήματα. Επιβεβαίωσε την πρωτοβουλία του κ. Ήσαμ Χάσσαν να μεταφράσει για πρώτη φορά βυζαντινές πηγές που αφορούν τους Άραβες, να εκδώσει τη μονογραφία “Ισλάμ στα θεολογικά συγγράμματα του Ιωάννη του Δαμασκηνού” που παρουσιάστηκε στην διεθνή έκθεση του Καΐρου φέτος, αλλά και το δεύτερο βιβλίο στην μνήμη των Αγίων 42 Μαρτύρων από το Αμόριο της Φρυγίας.

Ανάμεσά τους βυζαντινοί αξιωματούχοι και στρατιωτικοί, οι Θεόδωρος, Κωνσταντίνος, Κάλλιστος, Θεόφιλος και Βασσόης που αιχμαλωτίστηκαν από τους Άραβες το 847μ.Χ. αρνήθηκαν σταθερά να αλλαξοπιστήσουν παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια, με αποτέλεσμα να μαρτυρήσουν στις όχθες του Τίγρη. Για πρώτη φορά η δίγλωσση έκδοση μέσα από βυζαντινές πηγές φωτίζει και αποσαφηνίζει από το πρότυπο κείμενο την εικόνα των μουσουλμάνων και του Ισλάμ.

^{Ο δρ. Ήσαμ Χάσσαν βυζαντινολόγος, μεταφραστής, διευθυντής για 20 χρόνια του διδασκαλείου Αραβικής γλώσσας του Αιγυπτιακού Κέντρου στην Αθήνα, με το ιδρυτή του Ιδρύματος κ. Δημητράκη και τον διευθυντή του Κων. Τσιάρα.}

Ενθουσιασμένος από τη φιλοξενία του Ιδρύματος Δημητράκη του διευθυντή του Κων. Τσιάρα και τον ιστορικό πλούτο της Θράκης, ο Άραβας επιστήμονας εξέφρασε την πρόθεσή του να καταστήσει την περιοχή σταθερό σταθμό των ερευνητικών του ταξιδιών. Παράλληλα, σκέφτεται να απευθύνει θερμή πρόσκληση προς συναδέλφους του ακαδημαϊκούς, του διδασκαλείου Αραβικής γλώσσας του Αιγυπτιακού Κέντρου  αλλά και προς συνεργάτες του ή και το ευρύ κοινό, να επισκεφθούν και να γνωρίσουν από κοντά και τους τρεις νομούς της ακριτικής Ελλάδας (Ξάνθη, Ροδόπη, Έβρο), εξαίροντας τη μοναδική πολιτισμική τους ταυτότητα μεταφέροντας την εμπειρία του, όσα έζησε και με διάθεση να αφιερώσει περισσότερο χρόνο.