Κατά τη διάρκεια συνάντησης στον Λευκό Οίκο με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, και απαντώντας σε ερώτηση Τούρκου δημοσιογράφου για την επικείμενη επίσκεψή του στην Άγκυρα και το μήνυμά του προς τον «καλό του φίλο» Ερντογάν και τον τουρκικό λαό, ο Τραμπ προχώρησε σε εκτενείς αναφορές.

«Μου αρέσει, είναι φίλος μου και έμεινε εκτός του πολέμου με το Ιράν. Ξέρετε, ήταν ένας από τους βασικούς υποψηφίους να εμπλακεί στον πόλεμο με το Ιράν, ίσως ακόμη και στο πλευρό του Ιράν, επειδή δεν είναι μεγάλος θαυμαστής του Ισραήλ, όπως ξέρετε. Του ζήτησα να μείνει εκτός και έμεινε εκτός», είπε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι ο Ερντογάν δεν ήταν ο μόνος ηγέτης που, όπως υποστήριξε, παρέμεινε εκτός σύγκρουσης μετά από δική του παρέμβαση, αναφερόμενος ειδικά στον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ:
«Και ξέρετε ποιος άλλος ήταν εξαιρετικός; Ο πρόεδρος Σι της Κίνας», είπε. «Θα μπορούσε να εμπλακεί. Παίρνει το μισό πετρέλαιό του από την περιοχή. Θα καταλάβαινα γιατί θα ήθελε να το κάνει. Του ζήτησα να μείνει εκτός — και το έκανε. Κάναμε καλή δουλειά».

Στη συνέχεια επαίνεσε εκ νέου τον Ερντογάν, λέγοντας: «Είναι ένας σπουδαίος ηγέτης, πολύ ισχυρός άνθρωπος, με πολύ καλό στρατό. Του ζήτησα να μείνει εκτός και το έκανε».

Πρόσθεσε επίσης ότι «το ίδιο έκανε και ο πρόεδρος Σι» και ότι «ειλικρινά, το ίδιο και ο Πούτιν, αν το δεις συνολικά», σημειώνοντας ότι «ο Βλαντίμιρ έχει και άλλα θέματα να ασχοληθεί»
Όπως είπε, «όλοι έμειναν εκτός. Ήταν αρκετά εντυπωσιακό»

Ωστόσο, δεν είναι σαφές σε τι βασίζεται ο Τραμπ όταν υποστηρίζει ότι η Τουρκία θα μπορούσε να εμπλακεί σε μια τέτοια σύγκρουση στο πλευρό του Ιράν. Κατά την περίοδο του πολέμου, δεν υπήρξαν ενδείξεις άμεσης τουρκικής στρατιωτικής εμπλοκής, πέρα από τη γενικότερη περιφερειακή αστάθεια.

Μάλιστα, σε προηγούμενες αναφορές του, ο Τραμπ είχε εκφράσει σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι διατηρεί καλή προσωπική σχέση με τον Ερντογάν και ότι μια τέτοια εξέλιξη θεωρείται απίθανη όσο βρίσκεται ο ίδιος στην προεδρία.

Οι δηλώσεις του Τραμπ εντάσσονται στο γνωστό μοτίβο της εξωτερικής πολιτικής του, όπου δίνει έμφαση στις προσωπικές σχέσεις με ηγέτες και παρουσιάζει τον εαυτό του ως καθοριστικό παράγοντα αποτροπής διεθνών συγκρούσεων. Παράλληλα, τέτοιες τοποθετήσεις λειτουργούν και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ενισχύοντας την εικόνα του ως προέδρου που αποτρέπει κλιμακώσεις μέσω άμεσης διπλωματίας και προσωπικών παρεμβάσεων.

Αντεγκλήσεις Τραμπ – Ρούτε

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε προσπάθησε να κατευνάσει τις εντάσεις με τον Τραμπ, χρησιμοποιώντας ένα “κοκτέιλ” κολακείας και ήπιας αντίρρησης, υποστηρίζοντας ότι οι περιπτώσεις απροθυμίας των συμμάχων να στηρίξουν τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν ήταν περιορισμένες και “μεμονωμένες”.

Κατά τη συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο, ο Ρούτε χρησιμοποίησε χάρτες από χαρτόνι για να δείξει πόσο έχουν αυξήσει οι χώρες του ΝΑΤΟ τις αμυντικές δαπάνες τους από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε για πρώτη φορά το 2017. Επίσης ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν εκατοντάδες πτήσεις αμερικανικών αεροσκαφών από βάσεις στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του πολέμου, παρουσιάζοντας τη συνεργασία αυτή ως ένδειξη υποστήριξης των συμμάχων. Η Ιταλία αντέδρασε, λέγοντας ότι είχε εγκρίνει μόνο τεχνικές και υλικοτεχνικές πτήσεις.
«Ξέρω ότι υπήρξαν μεμονωμένες περιπτώσεις για τις οποίες είστε πραγματικά απογοητευμένος, αλλά γενικά οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί σας ήταν παρόντες», είπε ο Ρούτε.
Ο Τραμπ δεν φάνηκε πεπεισμένος και διέκοπτε τον Ρούτε για να διαφωνήσει, αν και επαίνεσε την ηγεσία του.
«Έχετε κάνει πραγματικά καλή δουλειά και νομίζω ότι αν κάποιος άλλος ήταν στη θέση σας, δεν θα είχαμε καν αυτή τη συνάντηση, γιατί μας απογοήτευσαν», είπε ο Τραμπ.

Σύνοδος με “αγκάθια”

Η συμμαχία οδεύει προς τη σύνοδο του Ιουλίου σε κλίμα πρωτοφανούς πίεσης, με ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες να ανησυχούν ότι η Ουάσινγκτον ίσως αποχωρήσει, κάτι που θα έθετε υπό αμφισβήτηση το μέλλον του ΝΑΤΟ.

Μετά τη συνάντηση, ο Ρούτε δήλωσε ότι ο Τραμπ παραμένει “προσηλωμένος ” στο ΝΑΤΟ, παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε νωρίτερα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην παραστεί στη σύνοδο αν δεν την φιλοξενούσε ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, τον οποίο θεωρεί σύμμαχο.
«Με αυτά που περάσαμε τους τελευταίους δύο μήνες με διάφορες χώρες δεν θα είχα πάει για τους περισσότερους», είπε ο Τραμπ, εκφράζοντας ιδιαίτερη απογοήτευση για το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία, τη Γερμανία και την Ισπανία, ενώ επαίνεσε την Πολωνία.

Όταν ο Τραμπ επανέλαβε τη δυσαρέσκειά του για τις χαμηλές συνεισφορές, ο Ρούτε ανέφερε τα σχέδια της Γερμανίας για διπλασιασμό των αμυντικών δαπανών, καθώς και αυξήσεις από την Ολλανδία, την Πολωνία και τις σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες.

«Είναι μια μικτή εικόνα, αλλά οι περισσότεροι προχωρούν, και η συμμαχία είναι πολύ πιο ισχυρή χάρη σε αυτόν τον άνθρωπο», είπε ο Ρούτε.

Η υπηρεσιακή πρόεδρος Ντέλσι Ροδρίγκες κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ανακοινώνοντας ακόμη πως το διεθνές αεροδρόμιο που εξυπηρετεί την πρωτεύουσα υπέστη σοβαρές ζημιές και η λειτουργία του αναστέλλεται μέχρι νεοτέρας. Η κ. Ροδρίγκες εξέφρασε τα συλλυπητήριά της στις οικογένειες όσων χάθηκαν. Οι αρχές ανέστειλαν τη λειτουργία των σχολείων και των σιδηροδρόμων, πάντα σύμφωνα με την υπηρεσιακή πρόεδρο.

Κατά δεδομένα του USGS, η πρώτη σεισμική δόνηση, ο «προσεισμός» όπως τον χαρακτήρισε, 7,2 βαθμών, καταγράφτηκε στις 18:04 (τοπική ώρα· 01:04 ώρα Ελλάδας) σε βάθος 21,9 χιλιομέτρων, κάπου 200 χιλιόμετρα δυτικά από το Καράκας. Η δεύτερη, 7,5 βαθμών, με μικρό εστιακό βάθος, 10 χιλιομέτρων, ακολούθησε 39 δευτερόλεπτα αργότερα, 45 χιλιόμετρα από εκεί. Κατόπιν καταγράφτηκαν κάπου 20 ισχυροί μετασεισμοί.

Ο «διπλός» σεισμός αυτός, προειδοποίησε το USGS, υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει καταστροφές «μεγάλου εύρους» και «χιλιάδες» θανάτους. Στο Καράκας, φωτοειδησεογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου είδαν προσπάθειες έρευνας και διάσωσης να οργανώνονται γύρω από κτίρια που είχαν καταρρεύσει. Διασώστες έβγαζαν ανθρώπους από τα συντρίμμια πάνω σε φορεία, άλλοι τους μετέφεραν σε ασθενοφόρα.

Ανταποκρίτρια του AFP είδε πολυκατοικία 22 ορόφων να έχει καταρρεύσει, να έχει καταστραφεί ολοσχερώς, στη συνοικία Αλταμίρα. Στο εξωτερικό του, άνθρωποι κραύγαζαν ονόματα δικών τους, ορισμένοι εθελοντές σκαρφάλωναν στα συντρίμμια. «Χρειαζόμαστε φακούς», φώναζε ένας καθώς έπεφτε το σκοτάδι. Ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάντο Καμπέγιο επιβεβαίωσε πως έχουν καταρρεύσει κτίρια στην πρωτεύουσα και πρόσθεσε πως έδωσε εντολή να διακοπεί η τροφοδοσία με φυσικό αέριο.

«Ορισμένες δομές έχουν υποστεί ζημιές και θέλουμε να αποφύγουμε κάθε ατύχημα συνδεόμενο με το αέριο», εξήγησε. Αναφέρθηκε σε τραυματίες, ούτε αυτός όμως έδωσε απολογισμό μέχρι στιγμής. Δεν είναι σαφής ακόμη η κατάσταση στις πόλεις Πουέρτο Καμπέγιο και Σαν Φελίπε, πιο κοντά στο επίκεντρο, όπου ζουν πάνω από 400.000 άνθρωποι.

«Απίστευτο»

Πολλοί πανικόβλητοι κάτοικοι έσπευσαν να βγουν στον δρόμο. Παρέμεναν εκεί το βράδυ, δεν τολμούσαν να επιστρέψουν εξαιτίας του φόβου πως σπίτια και άλλα κτίρια θα καταρρεύσουν αν γίνουν κι άλλοι μετασεισμοί. «Ήταν απίστευτο, δεν ξέρω καν πόση ώρα κράτησε. Ήμουν στον τελευταίο όροφο και πράγματα άρχισαν να πέφτουν», αφηγήθηκε η Χάιντι Ρομέρο, καταστηματάρχισσα 42 ετών που εργάζεται σε εμπορικό κέντρο στην Αλταμίρα. «Όλος ο τοίχος γέμισε ρωγμές, έπεφταν πράγματα από την οροφή, ήταν φρικτό», είπε η Οδάλις Εσκαλόνα, 54 ετών, τραπεζοϋπάλληλος.

Αναφέρθηκαν διακοπές της ηλεκτροδότησης στην πρωτεύουσα, όπου πολλοί δρόμοι ήταν γεμάτοι θραύσματα γυαλιών. Η Κάρμεν Γκέδες, 69 ετών, βρισκόταν στο δωμάτιο της κατάκοιτης αδελφής της όταν το έδαφος άρχισε να τρέμει. «Η ένταση δεν σταματούσε να αυξάνεται», είπε η κάτοικος συνοικίας της μεσαίας τάξης στα υψώματα της πρωτεύουσας. «Άρχισα να βλέπω τα παράθυρα να τρέμουν, κατόπιν σείονταν όλα. Η αδελφή μου, μια γειτόνισσα κι εγώ σφίγγαμε η μια την άλλη, δεν μπορούσαμε να βγούμε έξω», πρόσθεσε.

Το αεροδρόμιο κλειστό

Το διεθνές αεροδρόμιο Σιμόν Μπολίβαρ, στη Μαϊκετία, στη Λα Γουαΐρα, κάπου 40 χιλιόμετρα από το Καράκας, έκλεισε «εξαιτίας σοβαρών ζημιών», είπε η υπηρεσιακή πρόεδρος Ροδρίγκες στο διάγγελμά της.

Εικόνες που δημοσιοποιήθηκαν από τον βουλευτή Γουίλμερ Ασουάχε εικονίζουν τμήματα της οροφής να έχουν καταρρεύσει σε τερματικό σταθμό του αερολιμένα και κόσμο να τρέχει να φύγει τρομαγμένος.

Οι σεισμικές δονήσεις έγιναν ιδιαίτερα αισθητές στη γειτονική Κολομβία, η πρωτεύουσα της οποίας, η Μπογοτά, απέχει πάντως 1.000 χιλιόμετρα από το Καράκας σε ευθεία γραμμή. Σύμφωνα με τη μονάδα διαχείρισης κινδύνων και καταστροφών της χώρας αυτής, «δεν υπάρχει κίνδυνος τσουνάμι στις κολομβιανές ακτές στην Καραϊβική».

Το αμερικανικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τσουνάμι έκανε λόγο από την πλευρά του για απειλή δυνητικά καταστροφικά κύματα να πλήξουν το Πουέρτο Ρίκο, τις αμερικανικές και τις βρετανικές Παρθένες Νήσους, καθώς και νησιά ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας (Αρούμπα, Κουρασάο, Μπονέρ). Απέσυρε την προειδοποίηση περίπου μια ώρα αργότερα.

Ο Γκρέγκορι Μικς, κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, εξέφρασε αντιρρήσεις για την πώληση των κινητήρων F110 στην Τουρκία.

Ο ίδιος δήλωσε ότι το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών τον ενημέρωσε στις 23 Ιουνίου πως θα προχωρήσει στην επίσημη κοινοποίηση πώλησης αμυντικού υλικού αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων στον τουρκικό στρατό, παρά τις αντιρρήσεις του κατά τη διάρκεια της ανεπίσημης κοινοβουλευτικής διαδικασίας ελέγχου.

Η κριτική του Μικς επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση παρέκαμψε την αντίρρηση της επιτροπής -χωρίς να επικαλεστεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης, -χωρίς να δώσει γραπτή αιτιολόγηση και -χωρίς να τον ενημερώσει για τις επιπτώσεις της πώλησης στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τη συνεχιζόμενη κατοχή των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία και τους πιθανούς περιφερειακούς κινδύνους ασφαλείας.

«Ήταν μια συνειδητή επιλογή να αποκλειστεί το Κογκρέσο από τη διαδικασία», δήλωσε ο Μικς στις 24 Ιουνίου, προσθέτοντας ότι τα υλικά που καλύπτει η συμφωνία «δεν θα παραδοθούν για χρόνια».

Κατά κανόνα ακολουθούν τις μεταβολές του Δείκτη MSCI World, ο οποίος όμως συμπεριλαμβάνει μόνον “αναπτυγμένες” αγορές. Ειδικότερα παρατηρούνται οι 10 μεγαλύτερες χρηματιστηριακές αγορές με βάση την συμμετοχή τους στον Δείκτη MSCI, στον οποίο οι ΗΠΑ κατέχουν το εκπληκτικό ποσοστό του 72%, όταν το ανάλογο της συμμετοχής τους στο παγκόσμιο ΑΕΠ μόλις φθάνει το 26%.

Πρόκειται για μία πρωταρχική συνέπεια του γεγονότος ότι οι αμερικανικές μετοχές πρωταγωνιστούν έναντι όλων των άλλων κατά την διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, ενισχυόμενες και από την θέση του αμερικανικού δολαρίου με την ιδιότητα του διεθνούς αποθεματικού νομίσματος. Το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο στον Δείκτη MSCI κατέχεται από την Ιαπωνία και φθάνει το 5,68%, αλλά το 1985 κατέχει το 30% για να αναρριχηθεί το 1989 στο 44%, με την ιαπωνική χρηματιστηριακή αγορά να εμφανίζει μεγαλύτερο όγκο από την ανάλογη αμερικανική, με την χώρα να καταγράφει τότε το ένα τρίτο του πληθυσμού σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. 

Εκείνη την εποχή ο κόσμος θεωρεί την Ιαπωνία κυρίαρχη δύναμη με μία άνοδο χωρίς σημεία αντιστροφής, κυρίως λόγω του ότι πρωταγωνιστεί στην αυτοκινητοβιομηχανία, στις ηλεκτρονικές συσκευές και σε πληθώρα άλλων βιομηχανικών αγαθών. Μάλιστα ο χρηματιστηριακός Δείκτης ΝΙΚΚΕΙ στο Τόκυο αναρριχάται το 1989 στα υψηλότερα επίπεδα όλων των εποχών και θα απαιτηθεί μία περίοδος 35 ετών, για να φθάσει το 2024 στα ίδια επίπεδα και παρά το γεγονός ότι σταθεροποιείται, σημειώνει νέα άνοδο το 2026, φθάνοντας τον Μάϊο στις υψηλότερες τιμές, όλων των εποχών. Όμως επί τρείς και πλέον δεκαετίες, οι επιδόσεις του αποδεικνύονται απογοητευτικές και μία τριακονταπεντατία πάντως, οπωσδήποτε κρίνεται ένα υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα επενδυτικής αναμονής. 

Το πρόβλημα της πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ 

Πολλοί χρηματιστηριακοί αναλυτές προβάλλουν το μεγάλο ερώτημα ως προς το εάν και κατά πόσον η αγορά της Νέας Υόρκης θα εξακολουθήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα να ποδοπατά όλα τα υπόλοιπα χρηματιστήρια, ή εάν ο ανοδικός της κύκλος ολοκληρώνεται για να ακολουθήσει, όπως εξάλλου πάντοτε συμβαίνει, ο καθοδικός. 

Προς το παρόν οι αποτιμήσεις των αμερικανικών μετοχών αναρριχώνται σε δυσθεώρητα υψηλά επίπεδα, με τις μετοχές του Δείκτη S&P 500 να καταγράφουν μέσο λόγο τιμής προς κέρδη (P/E) της τάξης του 28. Ο λόγος συνεπάγεται πως εάν μία μέση εταιρεία καταβάλλει το 100% των εσόδων της, χωρίς πληρωμές φόρων, απαιτούνται 28 έτη για κάποιον επενδυτή της για να αποσβέσει το κεφάλαιό του. Η συγκεκριμένη υπόθεση προϋποθέτει ότι τα έσοδα διατηρούνται για το ίδιο χρονικό διάστημα σταθερά, χωρίς ανοδικές ή καθοδικές τάσεις, ώστε να αναιρούνται οι συγκεκριμένες δύο παράμετροι. 

Ένας σημαντικός παράγοντας του αμερικανικού χρηματιστηρίου αφορά την στροφή του προς την καινοτόμο τεχνολογία, με τις μετοχές της γνωστής NVΙDΙA (NVDA) να αντιπροσωπεύουν σε αξία το 6,5% της ανάλογης συνολικής του χρηματιστηρίου. Η υπερσυγκέντρωση οπωσδήποτε εγκυμονεί κινδύνους και ναι μεν λειτουργεί εντυπωσιακά στις ανόδους, αλλά όχι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στις καθοδικές τάσεις.

Λόγος τιμής προς Κέρδη Διεθνών Χρηματιστηρίων (P/E) 

Ένα ιδιαίτερο στοιχείο που παρατηρείται, ειδικά μετά τις συγκρούσεις στον Περσικό Κόλπο επικεντρώνεται στον μέσο λόγο τιμής προς κέρδη (P/E) διεθνών χρηματιστηρίων, με τις ΗΠΑ να αποτιμώνται στο 28. Πάντως η Βραζιλία αποτιμάται στο 12, η Κίνα στο 9, το Χόνγκ-Κογκ στο 14, η Γερμανία στο 16 και η Ινδία στο 23. Οι αμερικανικές εταιρείες εμφανίζονται εξωφρενικά υπερτιμημένες, ειδικά όταν συγκρίνονται με αγορές, όπως η Βραζιλία, η Κίνα ή η Ευρώπη, ενώ και η Ινδία επίσης παραμένει σε επίπεδα υψηλού κόστους.

Υπάρχουν κάποιες σοβαρές αιτίες για τις υπερβολικές αποτιμήσεις της αμερικανικής αγοράς, με μία βασική το γεγονός ότι η χώρα θεωρείται κοιτίδα της καινοτόμου τεχνολογίας, προωθώντας συνεχώς πρωτοποριακές καινοτομίες, ενώ και το αμερικανικό δολάριο, παρά τα προβλήματά του, εξακολουθεί να παραμένει το κυρίαρχο διεθνές αποθεματικό νόμισμα. Επιπλέον η υγειονομική κρίση του 2020, προκαλεί μία απίστευτη Πιστωτική Επέκταση (QE), με τρισεκατομμύρια να διοχετεύονται για την υποστήριξη της οικονομίας και τελικά να καταλήγουν για την αύξηση της ρευστότητας της αγοράς.

Όμως οι υπεραξίες διαμορφώνονται πλέον σε υπερβολικά επίπεδα, με τους Αμερικανούς να κατέχουν αναλογικά ελάχιστες μετοχές σε άλλα χρηματιστήρια και επιπλέον δεν ασχολούνται με τις αναδυόμενες αγορές, όπως λόγου χάρη της Βραζιλίας. Μετά την κρίση στον Περσικό Κόλπο, διαφαίνεται ότι κυοφορείται μία τάση επενδύσεων προς τις αναδυόμενες αγορές, με συνέπεια να αναδυθούν καλύτερες επιδόσεις σε σύγκριση με την αγορά της Νέας Υόρκης. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που παρατηρείται και κατά την διάρκεια της περιόδου 2001-2008, όταν οι αποδόσεις των αναδυόμενων αγορών διατηρούνται σε τριπλάσια επίπεδα, σε σχέση με τα ανάλογα των ΗΠΑ.

Αναπόφευκτα πρόκειται για κύκλους και ενώ οι αμερικανικές μετοχές παραμένουν στο φως των προβολέων, με συνεχή υπερτίμηση σε απίστευτα επίπεδα, οι αντίστοιχες των αναδυομένων αγορών περιθωριοποιούνται δεν αποσπούν την προσοχή και κατά συνέπεια παρέχουν εξαιρετικά περιορισμένη έκθεση σε κίνδυνο. Οι αναδυόμενες αγορές εξακολουθούν να έχουν ιδιαίτερα χαμηλό κόστος, οι αποδόσεις τους αναρριχώνται σε υψηλότερα επίπεδα και προκαλούν για μία μετατόπιση κεφαλαίων από τις ΗΠΑ προς την πλευρά τους. 

Το φάντασμα της Dotcom

Οι μετοχές των αναδυόμενων αγορών εμφανίζουν σημεία αφύπνισης από έναν λήθαργο δεκαπέντε και πλέον ετών, αλλά και ασήμαντων επιδόσεων. Η Βραζιλία κατά την διάρκεια του τελευταίου έτους εμφανίζει απόδοση 30% έναντι 28% του S&P 500 και σε πείσμα της μανίας των επενδυτών για Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ). Εάν κάποιος αξιολογήσει τις σχετικές αποτιμήσεις, διαβλέπει πως οι αναδυόμενες αγορές εμφανίζουν εξευτελιστικά χαμηλό κόστος για να συνεχίσουν να αγνοούνται. Οι αμερικανικές μετοχές τιμολογούνται κυρίως για τις σχεδόν τέλειες επιδόσεις τους, αλλά οι ανάλογες των αναδυομένων αγορών αξιολογούνται για μία μετεωρική άνοδο. 

Αναμφίβολα το αμερικανικό χρηματιστήριο διανύει μία εκπληκτική τροχιά ανόδου και κανείς δεν έχει την δυνατότητα να προβλέψει το πότε θα ανακοπεί, αλλά μόνον ότι δεν πρόκειται να διαρκέσει για πάντα. Το γενικό πλαίσιο της κατάστασης αναπόφευκτα αξιολογείται από τους μεγάλους θεσμικούς επενδυτές, όπως λόγου χάρη από τον όμιλο της VANGUARD. Επιπλέον η ετήσια αμοιβή των εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου (ETF) στις αναδυόμενες αγορές ισούται με το 0,06% επί των επενδεδυμένων κεφαλαίων και κρίνεται εξωφρενικά χαμηλή. 

Στην τρέχουσα περίοδο το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου εμφανίζεται κατάφορτο με αμερικανικές μετοχές, απεικονίζοντας μία κατάσταση που λειτουργεί εντυπωσιακά επί μία δεκαπενταετία. Όμως, τα χρηματιστήρια εισέρχονται σε περίοδο διαφοροποιήσεων και όταν η μανία της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) εμφανίσει σημεία υποχώρησης, οι θεσμικοί επενδυτές θα αρχίσουν να κινούνται προς τις αναδυόμενες αγορές, ακριβώς όπως μετά το 2001 και την κρίση της νέας τεχνολογίας (Dotcom).

Οι Ένοπλες Δυνάμεις χρειάζονται προηγμένα αεροσκάφη και πολεμικά πλοία. Χρειάζονται όμως και “βάθος”. Το βάθος αυτό συνδέεται με τα αποθέματα πυρομαχικών, τα ανταλλακτικά, το εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, την εγχώρια παραγωγική βάση, τις οχυρωμένες υποδομές και την ικανότητα συνέχισης των επιχειρήσεων μετά την πρώτη φάση μιας κρίσης.

Το Associated Press έχει περιγράψει τον ελληνικό αμυντικό μετασχηματισμό ως μια προσπάθεια επικεντρωμένη στον πόλεμο υψηλής τεχνολογίας, με βασικούς άξονες την “Ασπίδα του Αχιλλέα”, τις δικτυοκεντρικές δυνατότητες, τα συστήματα που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, τις τεχνολογίες drones και τις ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες. Αυτό καταδεικνύει ότι η ελληνική συζήτηση έχει ήδη αρχίσει να υπερβαίνει τη λογική της απλής αντικατάστασης οπλικών πλατφορμών.

Η “Ατζέντα 2030” μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός που θα επιτρέψει στην Ελλάδα να προσαρμόζεται ταχύτερα από όσο εξελίσσεται το περιβάλλον απειλών. Ένα κράτος μεσαίου μεγέθους, μέλος της ΕΕ, δεν έχει την πολυτέλεια της σπατάλης, των καθυστερήσεων ή των συμβολικών εξοπλιστικών επιλογών. Οι πόροι που διατίθενται για την άμυνα οφείλουν να ενισχύουν την μαχητική ισχύ, την επιβιωσιμότητα, την επιχειρησιακή ετοιμότητα, τα αποθέματα, την προστασία των κρίσιμων υποδομών και την εγχώρια παραγωγή.

Οι μεγάλες οπλικές πλατφόρμες παραμένουν απαραίτητες, δεν πρέπει όμως να μονοπωλούν τη στρατηγική σκέψη. Οι σύγχρονες συγκρούσεις καταδεικνύουν ότι τα ακριβά και υψηλής τεχνολογίας συστήματα πρέπει να συνυπάρχουν με αναλώσιμα και χαμηλού κόστους, μέσα στο πλαίσιο του ίδιου επιχειρησιακού σχεδιασμού.

Η στρατηγική προσαρμογή της Ινδίας

Η μελέτη του Πλοιάρχου KS Vikramaditya δεν απορρίπτει τον συμβατικό στρατιωτικό εκσυγχρονισμό. Δεν υποστηρίζει ότι τα αεροσκάφη, τα πολεμικά πλοία, οι πύραυλοι ή τα υποβρύχια έχουν χάσει τη σημασία τους. Αντιθέτως, προειδοποιεί ότι οι προηγμένες οπλικές πλατφόρμες από μόνες τους δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τη μεταβαλλόμενη φύση του σύγχρονου πολέμου. Η Ινδία οφείλει να συνεχίσει τον συμβατικό εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεών της, επενδύοντας παράλληλα με συνέπεια σε ανατρεπτικές τεχνολογίες, μη επανδρωμένα συστήματα και αναλώσιμες δυνατότητες χαμηλού κόστους.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική και για την Ελλάδα. Το ζητούμενο δεν είναι αν θα επιλέξει μεταξύ Rafale και drones, μεταξύ φρεγατών FDI και μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων, ή μεταξύ F-35 και ηλεκτρονικού πολέμου. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς όλες αυτές οι δυνατότητες μπορούν να συνδυαστούν αποτελεσματικά. Οι προηγμένες πλατφόρμες προσφέρουν επιχειρησιακή εμβέλεια, έλεγχο της κλιμάκωσης, διαλειτουργικότητα με τους συμμάχους και στρατηγική προβολή ισχύος. Τα οικονομικά προσιτά μη επανδρωμένα συστήματα προσφέρουν επιμονή στο πεδίο, κορεσμό και άμεσο τακτικό αποτέλεσμα. Το ένα χωρίς το άλλο είναι ελλιπές και ανεπαρκές.

Η σύγκριση που πραγματοποιεί ο Vikramaditya μεταξύ Ινδίας-Κίνας είναι ιδιαίτερα διδακτική. Ως βασικές προϋποθέσεις επικράτησης σε μια μακροχρόνια αντιπαράθεση αναδεικνύει την οικονομική ανθεκτικότητα, την τεχνολογική επάρκεια και τη βιομηχανική ισχύ. Η προειδοποίησή του είναι σαφής: Η Ινδία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί το βιομηχανικό και τεχνολογικό πλεονέκτημα της Κίνας μέσω απλής μίμησης. Οφείλει να αναζητήσει ασύμμετρους και οικονομικά αποδοτικούς τρόπους επιβολής επιχειρησιακού και στρατηγικού κόστους στον αντίπαλο.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε διαφορετικό γεωγραφικό και στρατηγικό περιβάλλον, ωστόσο η βασική λογική παραμένει παρόμοια. Μια μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκή ναυτική δύναμη δεν πρέπει να εγκλωβίζεται στη λογική της συμμετρικής αντιπαράθεσης, όταν οι ανταγωνιστές της διαθέτουν μεγαλύτερο βάθος. Αντίθετα, μπορεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφία, τις συμμαχίες, την τεχνολογία, επιλεκτικές μορφές βιομηχανικής αυτονομίας και την επιχειρησιακή ευρηματικότητα, προκειμένου να περιορίσει την αυτοπεποίθηση και την ελευθερία κινήσεων του αντιπάλου.

Βιομηχανική αντοχή και αμυντική καινοτομία

Το πρώτο δίδαγμα από τη διαδικασία προσαρμογής της Ινδίας αφορά την ανθεκτικότητα και την αντοχή σε βάθος χρόνου. Η αρχική φάση μιας κρίσης μπορεί να είναι σύντομη και πολιτικά καθοριστική. Εάν όμως η αντιπαράθεση παραταθεί, η ισορροπία ισχύος εξαρτάται από τα αποθέματα πυρομαχικών, τα ανταλλακτικά, τους κύκλους συντήρησης και επισκευής, το εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό, τα καύσιμα, την ενέργεια, την εφοδιαστική υποστήριξη και τη βιομηχανική παραγωγή. Η περίπτωση της Ουκρανίας κατέστησε αυτή την πραγματικότητα απολύτως σαφή: Ακόμη και τα πλέον προηγμένα συστήματα χάνουν την αξία τους όταν δεν μπορούν να συντηρηθούν, να ανεφοδιαστούν ή να αντικατασταθούν.

Σε αντίστοιχα συμπεράσματα καταλήγει και η έρευνα του Royal United Services Institute (RUSI) για τον πόλεμο φθοράς. Ο Vershinin υποστηρίζει ότι η έκβαση τέτοιων συγκρούσεων καθορίζεται από τη διατήρηση της δύναμης, την αναπλήρωση των απωλειών και τη διαρκή βιομηχανική παραγωγή. Οι πόλεμοι φθοράς δεν κρίνονται μόνο από τους ελιγμούς ή το αρχικό σοκ, αλλά και από την ικανότητα ανασυγκρότησης, την παραγωγή πυρομαχικών και τη δυνατότητα ενός κράτους να συνεχίσει να μάχεται. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι η αποτροπή δεν πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση τις δυνατότητες της πρώτης ημέρας μιας κρίσης, αλλά και με βάση το τι μπορεί να διατηρηθεί την τριακοστή, την εξηκοστή ή ακόμη και την εκατοστή ημέρα μιας σύγκρουσης.

Το δεύτερο δίδαγμα αφορά την οικονομικά προσιτή μαζικότητα. Η παραδοσιακή διάκριση μεταξύ ακρίβειας και ποσότητας φθίνει σταδιακά. Φθηνά drones, συστήματα πρώτου προσώπου (FPV), drones μονής κατεύθυνσης για επιθετικές αποστολές και περιφερόμενα πυρομαχικά μπορούν πλέον να αναπτυχθούν μαζικά με ολοένα μεγαλύτερη ακρίβεια.

Ο σκοπός τους δεν είναι μόνο η καταστροφή συγκεκριμένων στόχων. Μπορούν επίσης να εξαντλήσουν τα συστήματα αεράμυνας, να υπερφορτώσουν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, να αναγκάσουν τον αντίπαλο να χρησιμοποιήσει ακριβά αναχαιτιστικά μέσα και να διατηρούν διαρκή επιχειρησιακή πίεση. Ένα φθηνότερο σύστημα δεν χρειάζεται να είναι τέλειο. Η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ποσότητα, την προσαρμοστικότητα και την ταχεία αντικατάσταση, παρά από την τελειότητα.

Οι προτάσεις του Vikramaditya για την Ινδία είναι σκόπιμα φιλόδοξες. Υποστηρίζει τη μαζική ένταξη αναλώσιμων συστημάτων χαμηλού κόστους, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων αριθμών FPV drones και επιθετικών drones μονής κατεύθυνσης, τα οποία θα υποστηρίζονται από ειδική παραγωγική βάση, βιομηχανικές δυνατότητες και προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας που αναπτύσσεται από εγχώριες νεοφυείς επιχειρήσεις.

“Ατζέντα 2030” και ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών

Προφανώς, οι ακριβείς αριθμοί αφορούν τις ανάγκες της Ινδίας και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιοι στην ελληνική περίπτωση. Ωστόσο, τα βασικά συμπεράσματα είναι εξίσου χρήσιμα για την Ελλάδα. Η χώρα χρειάζεται επαρκή αριθμό μη επανδρωμένων αεροχημάτων, περιφερόμενων πυρομαχικών, παθητικών αισθητήρων, οικονομικών μέσων αναχαίτισης και αντι-drone συστημάτων, ώστε να καθιστά κάθε εχθρική ενέργεια δαπανηρή, αβέβαιη και επιχειρησιακά χρονοβόρα.

Αυτό προϋποθέτει μια διαφορετική σχέση μεταξύ Ενόπλων Δυνάμεων και βιομηχανίας. Ο σύγχρονος πόλεμος των drones εξελίσσεται με ταχύτητα που δεν συμβαδίζει με τους παραδοσιακούς εξοπλιστικούς κύκλους. Λογισμικό, αισθητήρες, συστήματα μετάδοσης δεδομένων, ηλεκτρονική προστασία και τακτικές χρήσης μπορούν να καταστούν παρωχημένα μέσα σε λίγους μήνες. Ένα σύστημα που δεν μπορεί να τροποποιηθεί γρήγορα κινδυνεύει να χάσει τη χρησιμότητά του προτού ακόμη ενταχθεί πλήρως σε υπηρεσία.

Η “Ατζέντα 2030” φιλοδοξεί να συνδέσει τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις με τα ναυπηγεία, τις εταιρείες ηλεκτρονικών, τις επιχειρήσεις λογισμικού, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Στόχος είναι η ενίσχυση της επιχειρησιακής αυτονομίας μέσω συστημάτων που θα μπορούν να παράγονται, να αναβαθμίζονται και να επισκευάζονται εγχώρια. Σε αυτά περιλαμβάνονται drones, αντι-drone συστήματα, υπομονάδες ηλεκτρονικού πολέμου, παθητικοί αισθητήρες, μη επανδρωμένα ναυτικά μέσα, εργαλεία επιτήρησης με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης και οικονομικά προσιτά όπλα ακριβείας.

Η μελέτη του RUSI “Drones Win Battles, Components Win Wars” ενισχύει περαιτέρω αυτό το επιχείρημα, επισημαίνοντας ότι η επιτυχία της Ουκρανίας στον τομέα των drones αναδεικνύει ένα κρίσιμο δίδαγμα για το ΝΑΤΟ: Η τεχνολογική κυριαρχία στο επίπεδο των επιμέρους εξαρτημάτων είναι απολύτως καθοριστική για το μελλοντικό πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης.

Από ελληνική σκοπιά, αυτό σημαίνει ότι η προσοχή δεν πρέπει να περιορίζεται στην τελική πλατφόρμα. Οι μπαταρίες, οι αισθητήρες, οι επεξεργαστές, οι πολεμικές κεφαλές, οι σύνδεσμοι δεδομένων, τα συστήματα πλοήγησης, τα μέσα ηλεκτρονικής προστασίας και οι δυνατότητες επισκευής είναι εξίσου σημαντικά με το αερόχημα ή το πλοίο που τα φέρει.

Η ινδική συζήτηση για την προσαρμογή περιστρέφεται επίσης γύρω από τη διάκριση μεταξύ τακτικής και στρατηγικής προσαρμογής. Η τακτική προσαρμογή αφορά την ικανότητα των διοικητών κατώτερων κλιμακίων και των μονάδων πεδίου να καινοτομούν υπό πίεση. Η στρατηγική προσαρμογή αφορά την ικανότητα ενός κράτους και της στρατιωτικής του ηγεσίας να μετατρέπουν τα διδάγματα του πεδίου μάχης σε αλλαγές στη δομή δυνάμεων, στο δόγμα, στις προμήθειες και στη βιομηχανία.

Αυτή ακριβώς η λογική αποτελεί θεμέλιο της “Ατζέντας 2030”: Οι ασκήσεις, οι ναυτικές επιχειρήσεις, οι δοκιμές αεράμυνας, η εκπαίδευση άμυνας νησιών και οι δραστηριότητες κυβερνοπολέμου και ηλεκτρονικού πολέμου πρέπει να τροφοδοτούν άμεσα τις διαδικασίες βιομηχανικής ανάπτυξης και εξοπλιστικών προμηθειών.

Άρνηση αεροπορικής και θαλάσσιας υπεροχής

Ο Vikramaditya υπογραμμίζει ότι η έννοια της άρνησης αεροπορικής υπεροχής απαιτεί ιδιαίτερη δογματική προσοχή. Η εμπειρία της Ουκρανίας δείχνει ότι η αποτροπή της αεροπορικής κυριαρχίας του αντιπάλου μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με την επίτευξη πλήρους αεροπορικής υπεροχής από τη δική σου πλευρά.

Η κινητή επίγεια αεράμυνα, η διασπορά δυνάμεων, η απόκρυψη, η παραπλάνηση, η αξιοποίηση παλαιότερων αντιαεροπορικών συστημάτων ενταγμένων σε σύγχρονα δίκτυα αεράμυνας και οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου κατά drones έχουν αποκτήσει αυξημένη σημασία. Για την Ελλάδα, το δίδαγμα είναι σαφές: Πρέπει να αποφύγει μια κατάσταση όπου κάθε μικρό drone αντιμετωπίζεται με έναν ακριβό πύραυλο αναχαίτισης.

Για τον λόγο αυτό, η “Ασπίδα του Αχιλλέα” αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της “Ατζέντας 2030”, καθώς ενσωματώνει μια πολυεπίπεδη, δικτυοκεντρική, ευέλικτη και προσαρμόσιμη αρχιτεκτονική άμυνας.

Ο ηλεκτρονικός πόλεμος, τα συστήματα παραπλάνησης (spoofing), η παθητική επιτήρηση, τα κινητά πυροβόλα, τα οικονομικά μέσα αναχαίτισης, τα ομοιώματα στόχων, η παραλλαγή και οι οχυρωμένες θέσεις μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τα προηγμένα αντιαεροπορικά συστήματα. Οι ακριβοί πύραυλοι πρέπει να διατηρούνται για στόχους υψηλής αξίας, ενώ οι φθηνές απειλές οφείλουν να αντιμετωπίζονται, όπου είναι δυνατόν, με φθηνότερα μέσα. Αυτό δεν μειώνει την αξία των προηγμένων συστημάτων αεράμυνας· αντιθέτως, τα προστατεύει από την εξάντληση των αποθεμάτων τους.

Συμπεράσματα για την “Ατζέντα 2030”

Η συζήτηση για τη στρατιωτική προσαρμογή της Ινδίας προσφέρει στην Ελλάδα ένα χρήσιμο πλαίσιο σύγκρισης για την “Ατζέντα 2030. Η Ινδία συνδυάζει τον εκσυγχρονισμό προηγμένων οπλικών πλατφορμών με την ανάπτυξη αναλώσιμων συστημάτων, μη επανδρωμένων μέσων, ικανοτήτων άρνησης αεροπορικής και θαλάσσιας υπεροχής, βιομηχανικής ανθεκτικότητας και ταχείας προσαρμογής. Η Ελλάδα μπορεί να επεξεργαστεί αντίστοιχες προσεγγίσεις, λαμβάνοντας υπόψη τη δική της γεωγραφία, οικονομική δομή και συμμαχικό πλαίσιο.

Η στρατηγική σύγκλιση Ελλάδας-Ινδίας ενισχύει αυτή τη λογική. Υποδεικνύει ότι η αμυντική προσαρμογή της Ελλάδας δεν αποτελεί μόνο εσωτερική υπόθεση εθνικής άμυνας, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευθυγράμμιση δύο δημοκρατικών, ναυτικών κρατών που δίνουν έμφαση στην ασφάλεια των θαλασσίων οδών, στη συνεργασία στον τομέα της άμυνας, στην τεχνολογία, στη συνδεσιμότητα και σε μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες.

Οι διαστάσεις του New Rimland και του IMEC προσδίδουν στο επιχείρημα αυτό ισχυρό γεωοικονομικό υπόβαθρο: οι ελληνικές υποδομές, τα λιμάνια, η ναυτιλιακή ισχύς και η γεωγραφική θέση της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο την τοποθετούν στο ευρωπαϊκό άκρο ενός στρατηγικού διαδρόμου που συνδέει την Ινδία, τη Δυτική Ασία και την Ευρώπη. Η Ινδία, ως η σημαντικότερη ναυτική δύναμη του Ινδικού Ωκεανού, αποτελεί τον ανατολικό πυλώνα αυτής της αναδυόμενης αλυσίδας συνδεσιμότητας.

Η “Ατζέντα 2030” προσφέρει στην Ελλάδα την θεσμική δυνατότητα να κινηθεί ταχέως προς αυτή την κατεύθυνση και να διαμορφώσει ένα νέο υπόδειγμα εθνικής άμυνας: Προηγμένες πλατφόρμες ενισχυμένες από οικονομικά προσιτή μαζική παραγωγή και εγχώρια βιομηχανική βάση, αντιαεροπορική και αντι-drone άμυνα, ηλεκτρονικό πόλεμο, ανθεκτικές υποδομές, ταχεία επιδιόρθωση και μια ουσιαστική διασύνδεση των Ενόπλων Δυνάμεων με το εγχώριο τεχνολογικό οικοσύστημα.

Η μελλοντική αποτελεσματικότητα της ελληνικής αποτροπής θα εξαρτηθεί από μια ισορροπία: Η χώρα πρέπει να διατηρεί συστήματα που εξασφαλίζουν στρατηγική εμβέλεια, διαλειτουργικότητα με τους συμμάχους και αξιοπιστία αποτροπής, ενώ ταυτόχρονα να αναπτύσσει εγχώριες δυνατότητες που καθιστούν κάθε επιθετική ενέργεια πιο δύσκολη, πιο αβέβαιη και πιο δαπανηρή.

Η ποιότητα χωρίς ποσότητα οδηγεί σε φθορά, ενώ η ποσότητα χωρίς ποιότητα δεν παράγει στρατηγικό αποτέλεσμα. Η Ελλάδα χρειάζεται και τα δύο, υπό την προϋπόθεση μιας συνεκτικής βιομηχανικής βάσης, επιχειρησιακής προσαρμοστικότητας και δημιουργικής στρατηγικής σκέψης. Στα επόμενα χρόνια, η αποτροπή δεν θα καθορίζεται αποκλειστικά από την ικανότητα προμήθειας των πιο προηγμένων οπλικών συστημάτων, αλλά από την ικανότητα παραγωγής, επισκευής, προσαρμογής, διασποράς και διαρκούς αντοχής.

Η Ελλάδα διαθέτει τη γεωγραφία, το ανθρώπινο κεφάλαιο, τη ναυτική παράδοση και τα συμμαχικά δίκτυα για να οικοδομήσει ένα τέτοιο υπόδειγμα. Το ζητούμενο πλέον είναι μια σαφής και σταθερή πολιτική επιλογή: Η “Ατζέντα 2030” να αντιμετωπιστεί ως ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ταχείας αμυντικής προσαρμογής για το σύνολο του οικοσυστήματος εθνικής άμυνας.

Ο Βασίλειος Σύρος είναι ακαδημαϊκός, συνεργάτης του SLpress.gr. Ο Αντιπλοίαρχος Αθανάσιος Δρίβας ΠΝ είναι Υποδιοικητής της Σχολής Πολέμου Πολεμικού Ναυτικού, με υπηρεσία σε μονάδες επιφανείας και σε επιτελικές θέσεις της ΣΝΔ.

Δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο θα βρεθούν στην Άγκυρα για να καλύψουν τη Σύνοδο. Ωστόσο, αρκετοί Τούρκοι δημοσιογράφοι είδαν τις αιτήσεις διαπίστευσής τους να απορρίπτονται από το Γραφείο Τύπου του ΝΑΤΟ. Και, τι σύμπτωση, οι περισσότεροι από αυτούς δεν είναι φιλοκυβερνητικοί!

Αυτό γεννά το ερώτημα: Υπάρχει μήπως παρέμβαση της Άγκυρας στις αποφάσεις του ΝΑΤΟ; Τόσο το υπουργείο Εξωτερικών όσο και η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Προεδρίας, επιμένουν ότι δεν είχαν καμία απολύτως συμμετοχή στη διαδικασία διαπίστευσης.

Το ΝΑΤΟ δεν δίνει εξηγήσεις

Όλοι οι δημοσιογράφοι υπέβαλαν ατομικά και ηλεκτρονικά τις αιτήσεις τους απευθείας στο ΝΑΤΟ. Άραγε θα μπορούσαν να έχουν ανταλλαχθεί ανεπίσημες λίστες μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας; Τούτο δεν είναι αδύνατο… Κανείς όμως δεν γνωρίζει σίγουρα. Οι δε απορρίψεις κοινοποιήθηκαν με αυστηρή γλώσσα, αναφέροντας ότι δεν θα δοθεί καμία αιτιολογία και ότι δεν θα εξεταστούν ενστάσεις!

Μεταξύ των απορριφθέντων βρίσκεται και η πρόεδρος της Ένωσης Διπλωματικών Συντακτών (DMD), Ντουϊγκού Γκιουβέντς, η οποία έχει καλύψει επί δεκαετίες συνόδους και δραστηριότητες του ΝΑΤΟ. Η ίδια έγραψε στο Χ: «Έχω καλύψει τις Συνόδους Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Κωνσταντινούπολη, το Στρασβούργο, τη Λισαβόνα, το Σικάγο και τις Βρυξέλλες, καθώς και αμέτρητες συναντήσεις υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας. Παρ’ όλα αυτά, αυτή τη φορά δεν θα μπορέσω να καλύψω τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ που διεξάγεται στην πόλη όπου ζω, την Άγκυρα».

«Τι προσπαθούν να εμποδίσουν;»

Ο δημοσιογράφος Μουράτ Γετκίν αναφέρει ότι δεν έχει λάβει ακόμη απάντηση για τη δική του αίτηση. Ρωτά όμως: «Γιατί απορρίπτονται, χωρίς καμία εξήγηση, δημοσιογράφοι με πολυετή εμπειρία σε θέματα διπλωματίας, εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας; Τι είναι αυτό που θέλουν να αποκρύψουν;

Γιατί θεωρείται πρόβλημα να θέτουν ερωτήσεις οι Τούρκοι δημοσιογράφοι στους ηγέτες του ΝΑΤΟ και να σχολιάζουν τις εξελίξεις;
Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι αν κάποιοι πιστεύουν πως αποκλείοντας συγκεκριμένους δημοσιογράφους το ΝΑΤΟ θα μπορέσει να παρουσιάσει μια “ρόδινη εικόνα” προς τον κόσμο, τότε έχουν δύσκολο έργο. Και καταλήγει ειρωνικά: «Μετά μιλάμε για ελευθερία του Τύπου, δημοκρατικές αξίες και λαμπρούς λόγους, έτσι δεν είναι;»

Τέλος, ζητά από το Γραφείο Τύπου του ΝΑΤΟ να απαντήσει σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πριν οριστικοποιηθούν οι λίστες αποδοχής και απόρριψης, πέρασαν επίσημα ή ανεπίσημα από την έγκριση της Άγκυρας; Και προσθέτει με νόημα: Αφού στο ΝΑΤΟ όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται με ομοφωνία, συνέβη άραγε το ίδιο και εδώ;

Η υπόθεση έχει προκαλέσει αντιδράσεις και από τους Reporters Without Borders (RSF), οι οποίοι κατηγόρησαν το ΝΑΤΟ ότι απέκλεισε σημαντικό μέρος των τουρκικών μέσων ενημέρωσης από τη Σύνοδο Κορυφής της Άγκυρας χωρίς να δώσει καμία αιτιολόγηση.

Σε ανακοίνωσή τους ανέφεραν: «Το ΝΑΤΟ απέκλεισε από τη Σύνοδο Κορυφής της Άγκυρας σημαντικό μέρος των τουρκικών ΜΜΕ, χωρίς να γνωστοποιήσει κανέναν λόγο». Και πρόσθεσαν: «Απορρίπτουμε αυτή τη διαδικασία και απαιτούμε μια διαφανή και θετική διαδικασία». Η παρέμβαση των RSF ενισχύει τα ερωτήματα που έχουν τεθεί στην Τουρκία σχετικά με τη διαφάνεια των διαπιστεύσεων και το κατά πόσο δημοσιογράφοι που δεν θεωρούνται φιλοκυβερνητικοί αποκλείστηκαν από την κάλυψη της συνόδου…

Ωστόσο η συμπεριφορά του ηλικιωμένου προκάλεσε υποψίες στον υπάλληλο ασφαλείας , που προχώρησε σε έλεγχο ενός κουτιού που είχε μαζί του ο άνδρας. Κατά τον έλεγχο ο υπάλληλος εντόπισε μέσα στο κουτί ένα μαχαίρι και ειδοποίησε άμεσα την Αστυνομία.

Στο σημείο έφτασε άμεσα ομάδα ΔΙΑΣ και συνέλαβε τον άνδρα. Οι Αρχές διερευνούν τις συνθήκες του περιστατικού και τα κίνητρα του ηλικιωμένου.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Ο Γάλλος πρόεδρος σημείωσε ότι η διαδικασία που ξεκίνησε στην Σύνοδο της G7 και συνεχίστηκε στη Σύνοδο της ΕΕ αναμένεται να προχωρήσει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και στη συνάντηση του «Συνασπισμού των Προθύμων» στη Γαλλία στις 13 Ιουλίου.
«Για πρώτη φορά μετά από 18 μήνες όλα τα μέλη της G7 υπέγραψαν το ίδιο κείμενο»

Αναφερόμενος στην Ουκρανία, ο Μακρόν είπε ότι τις τελευταίες ημέρες έχει υπάρξει σαφής κοινή στάση Ευρωπαίων και Αμερικανών:
«Για πρώτη φορά μετά από 18 μήνες όλα τα μέλη της G7 υπέγραψαν το ίδιο κείμενο και οι Αμερικανοί δήλωσαν μαζί μας ότι στηρίζουν την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της Ουκρανίας, ότι θα παρέχουν στρατιωτική και ενεργειακή βοήθεια και ότι θα επιβάλουν κυρώσεις στη Ρωσία, ακολουθώντας την ίδια πορεία με εμάς.»

Ο Μακρόν πρόσθεσε ότι η G7 αποφάσισε επίσης την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και ότι στόχος είναι η περαιτέρω ενίσχυση αυτής της πολιτικής στην Άγκυρα και στη συνέχεια στη συνάντηση του Ιουλίου.

Ιράν, Ορμούζ και Λίβανος

Ο Μακρόν δήλωσε επίσης ότι υποστηρίζουν το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ότι η Γαλλία είναι έτοιμη να συμβάλει.
Ανέφερε ακόμη ότι η Γαλλία είναι έτοιμη να βοηθήσει με προσωρινή αποστολή στο Ορμούζ ή με συμβολή σε μια μόνιμη ειρηνευτική προσπάθεια στον Λίβανο.

«Η Σύνοδος της Άγκυρας θα ενισχύσει τον ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ»

Ο Μακρόν τόνισε ότι ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς παρουσίασε συνοπτικά και ολοκληρωμένα την ατζέντα της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
«Αυτή η Σύνοδος της Άγκυρας θα επαναβεβαιώσει ισχυρά τον ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ», δήλωσε.

Τέλος, υπογράμμισε ότι η αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών και δυνατοτήτων των χωρών της E5 αποτελεί ένδειξη της δέσμευσής τους για κοινή δράση.

Ύστερα από συνάντηση που είχε με Ρεπουμπλικάνους γερουσιαστές, ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε αργότερα πως οι Ιρανοί «συμφωνούν σε όλα όσα θέλω και πρέπει, διαφορετικά απλώς γυρίζουμε πίσω και κάνουμε αυτό που πρέπει».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αυτό το νέο ρεκόρ παραμένει «προσωρινό», επισημαίνει το Met Office, που προηγουμένως έκανε λόγο για τρεις μετρήσεις: 35,7°C, 35,8°C και 36°C, όλες στη νότια Αγγλία. Το προηγούμενο ρεκόρ ανερχόταν σε 35,6 βαθμούς Κελσίου, που είχαν καταγραφεί την 28η Ιουνίου του 1976 στο Σάουθαμπτον (νότια) και εκείνο της 29ης Ιουνίου του 1957 στο Λονδίνο.

Το νέο ρεκόρ θερμοκρασίας σημειώνεται, την ώρα που η βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία κήρυξε σε κόκκινο συναγερμό ένα μεγάλο τμήμα του νότου της χώρας για τη σημερινή και αυριανή ημέρα. Είναι μόλις η δεύτερη φορά που κηρύσσεται τέτοιος συναγερμός. Η προηγούμενη ημερομηνία ήταν τον Ιούλιο του 2022, κατά τη διάρκεια ενός ιστορικού επεισοδίου καύσωνα όπου η θερμοκρασία υπερέβη για πρώτη φορά τους 40 βαθμούς Κελσίου (40,3°C στην ανατολική Αγγλία).

Μπροστά σε αυτό το κύμα καύσωνα, περισσότερα από 1.000 σχολεία δεν λειτούργησαν σήμερα σε ολόκληρη τη χώρα ή έστειλαν νωρίτερα τους μαθητές στα σπίτια τους. Τα δρομολόγια στις δημόσιες συγκοινωνίες, ιδίως στον σιδηρόδρομο, διαταράχθηκαν σε μεγάλο βαθμό, με ακυρώσεις εξαιτίας της ευαλωτότητας των υποδομών.

Ακόμα και ο βασιλιάς Κάρολος, ηλικίας 77 ετών, δυσκολεύτηκε να υπομείνει αυτόν τον καύσωνα και δροσίστηκε με τη βοήθεια ενός φορητού ανεμιστήρα κατά τη διάρκεια μιας δεξίωσης στο Λονδίνο, σύμφωνα με φωτογραφίες του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων. Το Met Office προβλέπει πως αύριο η ζέστη θα κορυφωθεί στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, όμως το ανατολικό και το νοτιοανατολικό τμήμα θα συνεχίσουν να πλήττονται από «ακραία ζέστη» την Παρασκευή και το Σάββατο.

Ερωτηθείς σήμερα στο κοινοβούλιο σχετικά με τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής σε αυτόν τον καύσωνα, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επιβεβαίωσε πως πρόκειται για «μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της εποχής μας». «Ο τωρινός καιρός μας υπενθυμίζει σε ποιο βαθμός είναι σημαντικό», υπογράμμισε.

“Βράζει” η Γαλλία

Η ακραία ζέστη στη Γαλλία σκότωσε εκατοντάδες χιλιάδες πουλερικά, δυσκολεύοντας το έργο των υπηρεσιών περισυλλογής των νεκρών ζώων, τόσο που οι αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να τα ενταφιάσουν εντός των πτηνοτροφικών μονάδων, σε δύο από τις μεγαλύτερες πτηνοτροφικές περιοχές της χώρας.

Η Δυτική Ευρώπη βιώνει τις τελευταίες ημέρες έναν ακραίο καύσωνα, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους. Σχολεία έκλεισαν, το δίκτυο ηλεκτροδότησης υπερφορτώνεται και πολλοί αγρότες αναγκάζονται να δουλεύουν νύχτα στα χωράφια τους. Ο Κλεμάν Μπλανσάρ, ένας 32χρονος πτηνοτρόφος από την Περιφέρεια του Λίγηρα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πτηνοτροφική περιοχή της Γαλλίας, είπε ότι έχασε 700 κοτόπουλα μέσα σε λίγες ημέρες. Συνήθως οι απώλειες δεν ξεπερνούν το ένα με δύο ημερησίως.

«Τα ζώα μας βιώνουν το ίδιο πράγμα με εμάς: υποφέρουν φρικτά από τη ζέστη, για αυτό κατά καιρούς καταγράφονται ανώμαλα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας», είπε ο Μπλανσάρ από το αγρόκτημά του στο Σεντ-Αντρέ-Γκουλ-ντ’Ουά. Ο Γιαν Νεντελέκ, ο επικεφαλής της πτηνοτροφικής βιομηχανίας ANVOL, υπολογίζει ότι πολλές εκατοντάδες χιλιάδες πουλερικά έχουν πεθάνει, σε φάρμες, τόσο αυτά που εκτρέφονται στο ύπαιθρο όσο και σε κλειστούς χώρους. Όμως δεν ήταν σε θέση να δώσει έναν ακριβή αριθμό.

Τα Αγροτικά Επιμελητήρια της Βρετάνης και της Περιοχής του Λίγηρα έκαναν λόγο για «μαζικούς» θανάτους πουλερικών. Στις δύο αυτές περιοχές εκτρέφεται σχεδόν το 60% των πουλερικών της Γαλλίας. Η χώρα είναι εξάλλου ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός πουλερικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω από την Πολωνία και την Ισπανία.

Τα νεκρά ζώα συνήθως περισυλλέγονται και αποστέλλονται για επεξεργασία αλλά ο όγκος είναι υπερβολικά μεγάλος ώστε να ανταπεξέλθει επιτυχώς το σύστημα, ανέφεραν τα επιμελητήρια. Ο Μπλανσάρ είπε ότι ακόμη περιμένει τα ειδικά συνεργεία να μαζέψουν τις κότες του. Οι αγρότες έλαβαν την οδηγία να ρίξουν πριονίδι ή ροκανίδια πάνω από τα νεκρά ζώα. Οι ταφές εντός των αγροκτημάτων ενδέχεται να επιτραπούν, αφού προηγηθούν τεχνικοί και περιβαλλοντικοί έλεγχοι.

Η ζέστη πλήττει επίσης και τους εκτροφείς βοοειδών. Οι υψηλές θερμοκρασίες μειώνουν την πρόσληψη τροφής, αυξάνουν τη ζήτηση για νερό και μειώνουν την παραγωγή γάλακτος. Ο Φρεντερίκ Βενσάν, ο οποίος εκτρέφει περίπου 70 αγελάδες γαλακτοπαραγωγής κοντά στην Ανζέ στη δυτική Γαλλία, είπε ότι το κοπάδι του συγκεντρώνεται κάτω από τα ανοίγματα του εξαερισμού του στάβλου εδώ και ημέρες, ενώ οι ανεμιστήρες λειτουργούν στη μέγιστη ταχύτητα. Η παραγωγή γάλακτος έχει μειωθεί κατά 15% με 20%.

«Στέκονται εκεί με το στόμα ορθάνοιχτο, προσπαθώντας απλώς να ανασάνουν. Είναι πολύ δύσκολο, σωματικά, τόσο για τους ανθρώπους, όσο και για τα ζώα», είπε.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ