Είναι η αφετηρία του δεύτερου αιώνα. Άλλωστε, λίγες επιχειρήσεις στην Ελλάδα μπορούν να πουν ότι συμπλήρωσαν έναν αιώνα ζωής παραμένοντας όχι απλώς ενεργές, αλλά βαθιά συνδεδεμένες με την ταυτότητα του τόπου τους. Για εκατό χρόνια, το ζαχαροπλαστείο “Παπαπαρασκευάς” στην Ξάνθη παράγει γλυκά, συνοδεύει χαρούμενες στιγμές, δημιουργεί αναμνήσεις και λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για γενιές Ξανθιωτών.

Όλα ξεκινάνε από τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922. Η πολυμελής οικογένεια του παπά Παρασκευά ή Παπαπαρασκευά όπως έμεινε στην ιστορία, καταφθάνει από τις 40 Εκκλησιές στην Ξάνθη με την ανταλλαγή πληθυσμών. Ένας από τους γιους της, ο 17χρονος πρόσφυγας Γεώργιος πιάνει δουλειά στο ονομαστό ζαχαροπλαστείο Στογιαννίδη για να μάθει μια τέχνη και να βγάλει τα προς το ζην.

Ο νεαρός είναι ανήσυχος και εργατικός. Σύντομα κάνει όνειρα για να ανοίξει το δικό του ζαχαροπλαστείο και να μεγαλουργήσει. Τέσσερα χρόνια μετά, το 1926, ανοίγει το πρώτο του κατάστημα. Είναι μόλις 21 ετών και το κεφάλι του είναι γεμάτο ιδέες. Αρχικά, το κατάστημα λεγόταν “Το Γαλλικόν” και διέθετε τραπεζάκια, όπου οι πελάτες μπορούσαν να καθίσουν και να απολαύσουν το γλυκό τους. Η Ξάνθη των αρχών του 20ού αιώνα ήταν μια πλούσια καπνούπολη, με εμπόρους από πολλές ευρωπαϊκές χώρες να περνούν από την πόλη. Οι γαλλικού τύπου πάστες και τα εκλεκτά γλυκά θεωρούνταν κάτι ιδιαίτερα εκλεπτυσμένο για την εποχή.

Πρώτος, σκέφτεται να τυποποιήσει το πιο γνωστό παραδοσιακό γλυκό της πατρίδας του, το περίφημο σαραγλί – που μέχρι τότε φτιαχνόταν μόνο στα νοικοκυριά – και τώρα για πρώτη φορά ξεκινά να πωλείται σε κατάστημα. Χορταστικό, με μπόλικα ψιλοτριμμένα καρύδια σε ρολό από τραγανό, χειροποίητο φύλλο και σιροπιασμένο όσο πρέπει για να μη λιγώνει.

Και το όνομα αυτής… καριόκα

Φανταστείτε τον νεαρό Γεώργιο, στο ζαχαροπλαστείο: Το πρωί να πουλάει τα γλυκά του και να εξυπηρετεί τους θαμώνες και το βράδυ να κατεβάζει τα στόρια και να πειραματίζεται σε νέες συνταγές μέχρι το ξημέρωμα. Η σοκολάτα ή τσοκολάτα όπως την έλεγαν παλιά, ήταν ένα από τα υλικά που αγαπούσε. Έψαχνε να βρει έναν τρόπο να φτιάξει τη δική του ρετσέτα σοκολάτας. Και να την συνδυάσει με βελούδινο παντεσπάνι και τραγανά πεντανόστιμα καρύδια Ξάνθης. Τα πειράματα και οι συνταγές συνεχίζονταν για καιρό μέχρι που στο τέλος το πέτυχε.

Έκοψε σε κομμάτια ολόφρεσκο καρπό καρυδιού, τον ανακάτεψε στο δικό του μείγμα σοκολατένιας κρέμας, το τύλιξε σε μια στρώση ολόφρεσκου παντεσπανιού, το έκοψε σε σχήμα μισοφέγγαρου και σφράγισε την φρεσκάδα σε περίβλημα τραγανής σκούρας σοκολάτας. Ευχαριστημένος από την δημιουργία του, τη βάφτισε. “Και το όνομα αυτής Καριόκα” είπε – εμπνευσμένος από το σοκολατί χρώμα των κατοίκων του Ρίο Ντε Τζανέιρο, των Καριόκας.

Δεν θα μάθουμε ποτέ αν εκείνη τη στιγμή κατάλαβε το μέγεθος της επιτυχίας της καριόκας του και το αποτύπωμα που θα άφηνε στην ιστορία. Το νέο γλυκό άρεσε πολύ στους Ξανθιώτες και σύντομα ξεπέρασε τα σύνορα της πόλης και της χώρας. Για την ιστορία, ο Αριστοτέλης Ωνάσης παράγγελνε γλυκά για τη Μαρία Κάλλας και ο Παβαρότι καριόκες που αποστέλλονταν αεροπορικώς.

Το γλυκό του Γεωργίου βρήκε μιμητές και σύντομα η καριόκα έγινε ένα από τα must κάθε σύγχρονου ζαχαροπλαστείου σε όλη την Ελλάδα. Αυτή είναι η συνεισφορά του Γεωργίου Παπαπαρασκευά στην ιστορία της ελληνικής ζαχαροπλαστικής. Και παρόλο που η Καριόκα Παπαπαρασκευά δεν πατενταρίστηκε ποτέ, συνεχίζει να είναι το σημείο αναφοράς, η πιο διάσημη καριόκα στην Ελλάδα.

Έναν αιώνα μετά…

Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι η διατήρηση της φήμης του ονόματος, αλλά της ποιότητας που το συνοδεύει. “Η επιμονή στις καλές πρώτες ύλες είναι το DNA του Παπαπαρασκευά”, τονίζει η σημερινή γενιά. Η επιχείρηση εξακολουθεί να παρασκευάζει το δικό της βούτυρο, να χρησιμοποιεί φρέσκο γάλα και αυγά και να επιμένει σε διαδικασίες που απαιτούν περισσότερο χρόνο και μεγαλύτερο κόστος. Η απόφαση είναι συνειδητή. Το ζαχαροπλαστείο Παπαπαρασκευά λειτουργεί σαν θεματοφύλακας της παραδοσιακής ζαχαροπλαστικής.

Οι συνταγές του Παπαπαρασκευά τηρούνται ακόμα και σήμερα κατά γράμμα χωρίς να αλλάξει ούτε γραμμάριο. Η καριόκα, το σαραγλί και οι δημιουργίες του Παπαπαρασκευά με τα κλασικά ονόματα – κασετίνα, χιονούλα, μπαντέμ, ροδίνια, νουγκά, σεκέρ παρέ – δεν θα δώσουν ποτέ τη θέση τους σε μοδάτα γλυκά της εποχής που προκαλούν φρενίτιδα πωλήσεων.

Καινοτομία σε μια επιχείρηση εκατό ετών

Οι συνταγές παραμένουν αναλλοίωτες, στις αποθήκες υπάρχουν ακόμα τα σκεύη, τα ταψιά, τις κουτάλες και τα μαχαίρια του Γεωργίου Παπαπαρασκευά που φυλάγονται ως πολύτιμα κειμήλια της ιστορίας, στο εργαστήριο, οι μηχανές είναι ρυθμισμένες σε οκάδες, για να μείνουν οι συνταγές ακριβώς όπως τις ήθελε ο εμπνευστής τους. Όμως, η τεχνολογία έχει βρει τη θέση της στις διαδικασίες που διευκολύνουν την παραγωγή χωρίς να αλλοιώνουν το αποτέλεσμα, όπως το μηχάνημα για το τύλιγμα της καριόκας, που μέχρι πρόσφατα τυλίγονταν με το χέρι.

Το μεγάλο στοίχημα για το μέλλον δεν είναι μόνο να διατηρηθούν οι παραδοσιακές συνταγές, αλλά και να βρεθούν νέοι άνθρωποι με διάθεση να συνεχίσουν αυτή τη φιλοσοφία. Το εργαστήριο λειτουργεί σύμφωνα με όλα τα σύγχρονα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων και διαθέτει τις απαραίτητες πιστοποιήσεις ποιότητας. Η εταιρία μεγαλώνει σε σταθερές βάσεις. Το νέο εργαστήριο στο Πετροχώρι διαθέτει μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας.

Η αναζήτηση άριστων πρώτων υλών γίνεται με ακόμα μεγαλύτερη επιμέλεια χάρη στους προηγμένους ποιοτικούς ελέγχους. Ένα νέο κατάστημα ανοίγει στη Γλυφάδα για να μπορέσουν περισσότεροι φίλοι να γεύονται καθημερινά τις δημιουργίες Παπαπαρασκευά και το site κάνει εύκολη κάθε παραγγελία από οπουδήποτε στην Ελλάδα.

Ο Παπαπαρασκευάς εξελίσσεται χωρίς να απομακρύνεται από την ταυτότητά του: γλυκά αυθεντικά, χωρίς εφήμερες τάσεις, με την ίδια αφοσίωση στην ποιότητα, στις πρώτες ύλες και στη χειροποίητη τέχνη. Τα 100 χρόνια Παπαπαρασκευάς είναι μια ιστορία μνήμης, ανθρώπων και αυθεντικής γεύσης. Μια ιστορία που ξεκίνησε στην Ξάνθη και συνεχίζει να γράφεται, με την ίδια αγάπη, την ίδια συνέπεια και την ίδια πίστη που την έκαναν να αντέξει στον χρόνο.

Σε συνεργασία με το womanidol

Διευθύνσεις καταστημάτων Παπαπαρασκευά:
28ης Οκτωβρίου186, Ξάνθη
Ανδρέα Πανανδρέου 13, Γλυφάδα

Το “σκηνικό” του θαύματος

Επρόκειτο για ένα πεδινό χωριό, όχι κοντά στη θάλασσα, με εύφορο έδαφος, για οποιαδήποτε καλλιέργεια και με 300 (+) κατοίκους. Λίγες οικογένειες, είχαν δική τους γη, οπότε μερικοί ζούσαν στερημένα, αλλά ευπρεπώς! Θα μπορούσε το χωριό να χαρακτηριστεί, “προχωρημένο”, αφού είχε: διτάξιο σχολείο με δύο δασκάλους, εκκλησία αφιερωμένη (ας πούμε, στην “Αγία Μαρίνα”), μόνιμο παπά, τσαγκάρη, φαναρτζή, μαραγκό-φερετροποιό, δυο εμπορικά μαγαζάκια με τα απολύτως απαραίτητα (το ένα με τηλέφωνο), 3-4 καφενεία, δύο πρακτικούς γιατρούς (νοσοκόμοι στο στρατό…) κι αρκετούς ειδικούς σε αγροτικές δουλειές.

Υπήρχε και μία πανέξυπνη μοδίστρα, αλλά και ειδική γιάτρισσα αφού: 1. Καθάριζε βουλωμένα αυτιά, από την “κυψέλη” (κερί), που μάζευαν. 2. “Έδενε” τον αφαλό που είχε “λυθεί” σ’ ένα άτομο και ένιωθε απίστευτη αδυναμία! 3. Έφτιαχνε αλοιφές για εγκαύματα και τραύματα 4. Το κορυφαίο της (μυστικό) φάρμακο ήταν για τη διάρροια, (μάλλον με “σίλφιο”). Το χωριό είχε και μερικούς μουσικούς για γιορτές, γλέντια και πανηγύρια!

Τα σπίτια, στο νότιο μέρος του χωριού, τελείωναν λίγα μέτρα πριν από ένα ποτάμι για το οποίο υπήρχε γεφύρι, ώστε να εξυπηρετείται ο δημόσιος δρόμος του χωριού. Περνώντας το γεφύρι (βγαίνοντας από το χωριό), υπήρχε ένα μικρό …πλάτωμα κι εκεί ήταν χτισμένο ένα παμπάλαιο μικρό πέτρινο χαμόσπιτο 3Χ4; μέτρα. Σ’ αυτό το πλάτωμα έστηναν τσαντίρι (για 2-3 μέρες) μερικοί Γύφτοι (με κεφαλαίο Γάμα, περικαλώ), οι οποίοι έφτιαχναν σιδερένια εργαλεία, άμα υπήρχε ανάγκη στο χωριό. Μετά, πήγαιναν στο καλό της Παναγίας. Σημαντικό είναι ότι το χωριό είχε κάμποσα αλώνια (20;). Τα μόνα αρνητικά ήταν ότι, δεν είχε ηλεκτρικό και ότι η μοναδική βρύση ήταν 300 μέτρα βόρεια από το κέντρο του χωριού!

Και εἷς ξενόφερτος

Κάποια μέρα, εμφανίστηκε στο χωριό ένας άγνωστος πενηντάρης, που τον άφησε ένα διερχόμενο φορτηγό κι ο οποίος κρατούσε μία βαλίτσα και μία θήκη με βιολί. Ζήτησε να δει τον πρόεδρο και τον παπά του χωριού. Τους είπε ότι επιθυμεί να μείνει στο χωριό τους, γιατί κουράστηκε να γυρίζει… Επίσης είπε, ότι εκτός από βιολί είχε και ειδικές ιατρικές γνώσεις, μέχρι και να φτιάχνει γύψο για σπασμένο χέρι ή πόδι… Επίσης, είχε τελειώσει το Γυμνάσιο και μπορούσε να γράψει για αναλφάβητους. Αλλά τα κατάφερνε και σε αγροτικές δουλειές.

Τούς εξήγησε, δείχνοντας την ταυτότητά του, ότι ήταν Σμυρνιός, που ήρθε πρόσφυγας το 1922, αλλά οι ατυχίες τον απόκαμαν, πέρασαν τα χρόνια και ζητάει κάποιο …απάγκιο. Δική του οικογένεια δεν έφτιαξε. Ο πρόεδρος κι ο παπάς τον καλοδεχτήκαν, του είπαν να επισκευάσει το πέτρινο χαμόσπιτο, μετά το γεφύρι και να μείνει εκεί. Την επόμενη Κυριακή στην εκκλησία, ο παπάς τον παρουσίασε στον κόσμο, μετά την λειτουργία και ανάφερε τα προσόντα του! Ο κόσμος τον συμπάθησε, μάλιστα κάποιοι του πρόσφεραν αντικείμενα που δεν χρειάζονταν, για να στήσει το τσαρδάκι του.

Ο “κρουνός” ανοίγει

Η ομορφότερη κοπέλα του χωριού, μία “νεράιδα”, ένας “άγγελος”, ήταν η Μαρίνα, που (σε μία πολύ δύσκολη στιγμή), πήρε το όνομα της Αγιά-Μαρίνας, της εκκλησίας του χωριού. Η μάνα της παιδεύτηκε πάρα πολύ στη γέννα της, επειδή το έμβρυο ήταν μεγάλο! Τι να βοηθήσει κι η γριά, με τις λαδωμένες παλάμες (Παναγία μου) που έκανε τη μαμή; Κάποια γειτόνισσα έφερε την εικόνα της αγίας Μαρίνας στο δωμάτιο της γέννας κι η ετοιμόγεννη παρακαλούσε την εικόνα να βγει γερό το παιδάκι της κι αν είναι κορίτσι να το πούνε Μαρίνα, αν είναι αγόρι, να το πούνε Μαρίνο!

Όσο μεγάλωνε η Μαρίνα, τόσο γοητευτική και χαριτωμένη γινόταν και την θαύμαζαν όλοι. Ήταν ένα “κράμα” από ομορφιά, σεμνότητα, αστραφτερά μάτια, γλυκύτητα, μαγεία και σοβαρότητα… Όμως, η οικογένειά της ήταν φτωχή, μάλιστα ο πατέρας της δεν μπορούσε να δουλέψει, γιατί ήταν ανάπηρος πολέμου με πατερίτσα στη μασχάλη. (Κάποιες φορές, πήγαινε ν’ αρμαθιάσει φύλλα καπνού, με πληρωμή συνήθως σε “είδος”…) Η μικρή σύνταξη αναπηρίας που έπαιρνε (700 δραχμές;), δεν αρκούσε και η γυναίκα του και τα δύο παιδιά του, πάλευαν με ένα μπαχτσεδάκι πίσω απ’ το σπίτι, στο οποίο έβαζαν εποχικά λαχανικά και πατάτες…

Την Μαρίνα, ερωτεύτηκε αγάλι-αγάλι, ο λεβέντης Γρηγόρης, ο μεγάλος γιος του κυρ-Ηλία, ενός απ’ τους εύπορους κατοίκους του χωριού. Ο Γρηγόρης δε μίλησε σε κανέναν, αλλά και δε μπορούσε να υποφέρει αυτό που ένιωθε. Επειδή ο πατέρας του είχε εργάτες για τις βαριές δουλειές, ο Γρηγόρης δε δούλευε σκληρά… Έτσι είχε την ευκαιρία να παρακολουθεί την Μαρίνα, όταν πήγαινε στη βρύση του χωριού και να σκάει “μύτη” μπροστά της, λέγοντας με κατεβασμένα μάτια “γεια σου Μαρίνα” και αυτή με τον ίδιο τρόπο, να απαντάει “γεια σου Γρηγόρη”… Αυτό, στο τέλος, έγινε ένα είδος άτυπου “συναπαντήματος” και μετά από καιρό, κάποιες φορές, η …συνάντηση γινόταν βράδυ στη βρύση, μέσα στα σκοτάδια, ενώ οι άλλοι κοιμόντουσαν.

Πάροδος, με τον “αστραπόπληχτο”

Χαρακτηριστική φιγούρα του χωριού, ήταν “ο Αργυράκης, ο κακοτυχημένος”, που έμοιαζε με όρθιο λείψανο αγίου, κοντούλης, με άγρια μαυριδερή όψη, που βάδιζε αργά και άγαρμπα. Είχε την ατυχία, στα 12(;) χρόνια του, να τον χτυπήσει αστραπή, εκεί που φύλαγε τα 4-5 ζώα τους! Κι επειδή είδε το φως της αστραπής κατάματα, αντιπαθούσε το φως της μέρας! Έτσι, κοιμότανε τη μέρα και γύριζε τη νύχτα παντού, σα φάντασμα!

Και κάποια φορά που πέρασε από τη βρύση του χωριού, είδε κάτω από το πλατάνι, μία νέα γυναίκα, γυμνή! Άρχισε να φωνάζει “ξωτικό, ξωτικό” κι έτρεξε προς το χωριό, να ξυπνήσει τον παπά. Έγινε μεγάλος ντόρος, ξύπνησε κόσμος, έγινε αγιασμός στο σκοτάδι: «ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων». (Ε, ρε να ‘μουνα εκεί να λέω και τα δικά μου ξόρκια: “έξελθε κατηραμένον πνεύμα αλγοριθμικόν και Ευκλείδιον”). Κι όπως καταλάβατε, οι τρυφερές συναντήσεις της Μαρίνας και του Γρηγόρη, σταμάτησαν.

Σίγουρης “δράσης” μεδικαμέντο

Σε μερικές μέρες, σε κάποιο δείπνο της οικογένειας του Γρηγόρη και σε στιγμή που ο πατέρας είχε κέφια λόγω κρασιού, ο Γρηγόρης του είπε ότι αγαπάει ένα κορίτσι και θέλει να το παντρευτεί. Αλλά μόλις άκουσε (ο κυρ-Ηλίας) το όνομα του κοριτσιού, βγήκε απ’ τα ρούχα του κι είπε ορθά-κοφτά “θα παντρευτείς αυτήν που θέλω εγώ, αλλιώς να μην περιμένεις τίποτα από μένα”. Και συμπλήρωσε ότι, τα έχει συμφωνήσει με τον πατέρα της, στενό φίλο του από το στρατό. Μάλιστα έκανε και σχόλια για την Μαρίνα, ότι είναι φτωχή, δεν έχει …βρακί κι ο πατέρας της είναι ανάπηρος.

Ο Γρηγόρης, με εγκράτεια κληρονομημένη από τη μάνα του, δεν αντέδρασε στα σχόλια του αγριάνθρωπου πατέρα. Η Μαρίνα, απ’ την άλλη, άρχισε μέρα με τη μέρα, να χάνει τις δυνάμεις της, μέχρι που ελάχιστα μπορούσε να κινηθεί και να βοηθήσει την αγαπημένη της μάνα. Φυσικά πέρασαν από το σπίτι της οι δυο πρακτικοί γιατροί, αλλά και η μοδίστρα που σχεδόν κάθε μέρα έφερνε κάποιο μαντζούνι. Η Μαρίνα δεν καλυτέρευε. Ακόμα κι ένας κανονικός γιατρός που έτυχε να περάσει απ’ το χωριό, την είδε και απεφάνθη ότι πρέπει να πάει σε νοσοκομείο! Τότε ο πατέρας της, πρότεινε να φωνάξουν και τον ξενομερίτη. Πήγε τσούκου-τσούκου με την πατερίτσα του, τον είδε ο ξενομερίτης κι έτρεξε να τον βοηθήσει να φτάσει στο πέτρινο σπιτάκι. Αυτός έβγαλ’ από την τσέπη του ένα μικρό μπουκαλάκι με τσίπουρο και το ‘δωσε στον ξενομερίτη, γιατί ντρεπόταν να πάει με άδεια χέρια

Με δάκρυα, του διηγήθηκε την κατάσταση της κόρης του και για να του δείξει περισσότερο τον πόνο της καρδιάς του, ακουμπούσε τον καρπό του χεριού του, ενόσω του μίλαγε. Αυτός τον ρώτησε διάφορα για το κορίτσι κι ο πατέρας απαντούσε με λεπτομέρειες για τον χαρακτήρα της κόρης του. Μετά, του είπε να πάνε να τη δει. Έγινε η επίσκεψη κι ο ξενομερίτης είπε στους γονείς, ότι έχει δει πολλά τέτοια δυσάρεστα στην προσφυγιά και τα ονομάζει “βάσανα βαθειάς ψυχής”. Επίσης, να μη στεναχωριούνται, γιατί όλα θα περάσουν.

Τα δάκρια του ανάπηρου πατέρα ήταν αυτή τη φορά δάκρυα χαράς. Τους είπε να την πηγαίνουν μέρα παρά μέρα στο καλύβι του, για να μιλάει μαζί της. Κι έτσι έγινε, αυτός μιλούσε με το κορίτσι μέσα και από απόσταση, ο δε γονιός καθόταν απέξω, δίπλα στην ανοιχτή πόρτα κι άκουγε μόνο ψιθύρους. Η Μαρίνα άρχισε να καλυτερεύει, χωρίς μαντζούνια, να περπατάει, να κάνει δουλειές και δεν την συνόδευε πλέον κανένας στον ξενομερίτη. Μάλιστα άρχισε να πηγαίνει στην εκκλησία και εκεί διαπίστωσε πόσο την αγαπούσε ο κόσμος αφού την αγκάλιαζαν και τη ρωτούσαν για την υγεία της. Αυτή έλεγε “Δεν ξέρω, είμαι μπερδεμένη μέσα μου”.

Το σαλβάρι του Κιορόγλου

Και έτσι ήρθε η 17η Ιουλίου, της Αγίας Μαρίνας, που γιόρταζε η εκκλησία του χωριού και στήθηκε πανηγύρι. Ο ξενομερίτης δεν συμμετείχε με το βιολί του, γιατί δεν ήθελε να μοιραστεί σε “ένα κομμάτι παραπάνω”, η αμοιβή των μουσικών! Έτσι, περίμενε την Μαρίνα να μιλήσουν και μόλις τελείωσαν κι έφυγε το κορίτσι, άρχισε να ετοιμάζεται για να πάει στο πανηγύρι. Η Μαρίνα πέρασε μπροστά από το ‘κόνισμα και είδε μία γριά που προσευχόταν. Την ρώτησε ποια ήταν – κι η γριά είπε ότι ήταν η αγία Μαρίνα και είναι δυσαρεστημένη που δεν ανάβουν κάθε μέρα το καντήλι της… Είπε κι άλλα, όπως “να παντρευτεί τον Γρηγόρη – και γρήγορα”. Έτρεξε στην πλατεία, σαν τρελή, η Μαρίνα, φωνάζοντας τι είχε δει και ακούσει.

Το πανηγύρι σταμάτησε αμέσως κι ο κόσμος τράβηξε για το ‘κόνισμα, με πρώτους-πρώτους τον παπά και τον ψάλτη (με θυμιατό, κεριά και πετραχήλι)… Αλλά εκεί δεν ήταν καμία γριά. Το κορίτσι επέμενε ότι την είδε και μίλησαν! Μάλιστα το επιβεβαίωσε και ο ξενομερίτης, ο οποίος είπε “ναι την είδα να κουβεντιάζει με μία άγνωστη γριά στο ‘κόνισμα”. Το ίδιο είπε κι ο πιο φτωχός του χωριού που έμενε στο τέλος του οικισμού δίπλα στο ποτάμι κι απέναντι απ’ το ‘κόνισμα. Ήταν σπίτι του, γιατί δεν είχε λεφτά για το πανηγύρι και τα είδε όλα…

Όταν η Μαρίνα ξαναείπε ότι η αγία Μαρίνα της είπε να παντρευτεί τον Γρηγόρη γιατί αγαπιούνται, ο κυρ-Ηλίας “άναψε”, οπότε ο παπάς μπήκε στη μέση και είπε “πρώτα να κάνουμε μία δέηση την Αγία”. Μετά εξήγησε στον κόσμο ότι αυτό είναι ένα “θαύμα” και πρέπει να γίνει το θέλημα της αγίας Μαρίνας! Τότε βγήκε μπροστά ο Γρηγόρης και είπε στον κόσμο και στον πατέρα του ότι φοβάται και προτιμάει ν’ ακούσει την αγία Μαρίνα, οπότε θα παντρευτεί έτσι κι αλλιώς την Μαρίνα. Ο παπάς, ο πρόεδρος και κάποιοι άλλοι, με χαμόγελα, πλησίασαν και χάιδευαν ή χτυπούσαν φιλικά, τον ώμο του κυρ-Ηλία…

Και τότε αυτός, φόρεσε το… σπανιότατο πλατύ χαμόγελό του και φώναξε: “Απόψε, Αγιά-Μαρίνα μου, αρραβωνιάζω το γιο μου με την όμορφη Μαρίνα και κερνάω όλο το χωριό”. Χαμός! Ο κόσμος γύρισε στην πλατεία, οι μουσικοί ξανάρχισαν και σε κάποια στιγμή ο ξενομερίτης πήρε το βιολί του κι αφού είπε στους μουσικούς “βοηθήστε με”, έπαιξε και τραγούδησε ένα από τα συγκλονιστικότερα μικρασιάτικα τραγούδια “Το σαλβάρι του Κιορόγλου”.

Εννιά μήνες μετά την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο από τον αμερικανικό στρατό, η συμφωνία που ανακοινώθηκε την Παρασκευή προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα εκμεταλλευτούν μεγάλο μέρος των γιγαντιαίων αποθεμάτων αργού της χώρας με αντάλλαγμα επενδύσεις· η σύναψή της προκάλεσε ανάμικτες αντιδράσεις, επικρίσεις κι ελπίδες πως η χώρα οδεύει σε οικονομική ανάκαμψη.

Μιλώντας για τη «μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία στην ιστορία», ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ αποκτούν τον «έλεγχο» 65 δισεκατομμυρίων βαρελιών από τα αποθέματα πετρελαίου της χώρας της Λατινικής Αμερικής.

Ενώ η απουσία λεπτομερειών για τη συμφωνία μέχρι στιγμής έχει πυροδοτήσει έντονη φημολογία και σεναριολογία, με κάποιους να αναφέρονται σε ετεροβαρή αν όχι επαχθή συμφωνία που ευνοεί την Ουάσιγκτον σε βάρος του Καράκας, η υπηρεσιακή πρόεδρος θέλησε να καθησυχάσει. «Ένα πράγμα πρέπει να είναι απόλυτα σαφές: η Βενεζουέλα διατηρεί την ιδιοκτησία και την κυριαρχία των πόρων της», είπε η Ροντρίγκες , η οποία κυβερνά υπό έντονη αμερικανική πίεση, κατά τη διάρκεια ομιλίας της που αναμεταδόθηκε από τη δημόσια τηλεόραση.

Αμερικανική επιρροή

Η συμφωνία, συνέχισε, θα φέρει «κεφάλαιο, τεχνολογία και επιχειρησιακή δυνατότητα για να υποστηριχτεί η ανάκαμψη στρατηγικής βιομηχανίας που επλήγη σκληρά από τις κυρώσεις», ωφελώντας τον πληθυσμό της Βενεζουέλας ευρύτερα. Η κυβέρνηση υπολογίζει πως η χώρα θα έχει έσοδα 209 δισεκατομμυρίων δολαρίων τα 25 χρόνια που θα διαρκέσει η συμφωνία. Η κ. Ροδρίγκες τόνισε πως η χώρα της Λατινικής Αμερικής, χάρη σε φόρους και άδειες, θα βάζει στο δημόσιο ταμείο «σχεδόν 19 δολάρια» με κάθε βαρέλι που θα πωλείται.

Η συμφωνία θορύβησε υποστηρικτές της κυβέρνησης και του λεγόμενου τσαβισμού, ιδίως για την ολοένα πιο καθοριστική αμερικανική επιρροή στη λήψη αποφάσεων για τις υποθέσεις της Βενεζουέλας. «Δεν ξέρουμε ποιος θα ωφεληθεί», αν θα είναι «η Βενεζουέλα ή αυτοί» (σ.σ. οι ΗΠΑ), είπε χαρακτηριστικά στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Χεσούς Σαλασάρ, 68χρονος εργαζόμενος σε ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας.

«Έχω τις αμφιβολίες μου, αλλά πρέπει να περιμένουμε να δούμε». Τους τελευταίους μήνες, καθ’ υπαγόρευση της Ουάσιγκτον, η κυβέρνηση της κ. Ροδρίγκες προώθησε μεταρρυθμίσεις ανοίγοντας στο ιδιωτικό κεφάλαιο, εντός και εκτός χώρας, τους τομείς του πετρελαίου, του αερίου, των μεταλλείων και των ορυχείων, που παρέμεναν υπό αυστηρό κρατικό έλεγχο για δεκαετίες. Παράλληλα, οι ΗΠΑ χαλάρωσαν κυρώσεις στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας που είχαν επιβληθεί την εποχή του Νικολάς Μαδούρο.

Η παραγωγή πετρελαίου αυξήθηκε κατά 30% μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου και πλησιάζει πλέον σήμερα τα 1,2 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Παραμένει ωστόσο πολύ μακριά από τα 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα όπου βρισκόταν στις αρχές του αιώνα.

Εκατομμύρια που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, ελπίζουν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να φέρει επιτάχυνση της οικονομικής ανάκαμψης.

Οι οργανωμένες εκδρομές αναχωρούν από την Κωνσταντινούπολη αργά το βράδυ. Τα λεωφορεία περνούν τα σύνορα και φτάνουν στην Αλεξανδρούπολη το πρωί, ώστε οι ταξιδιώτες να έχουν αρκετές ώρες στη διάθεσή τους για αγορές και μια σύντομη βόλτα στην πόλη. Οι εκδρομές πραγματοποιούνται δύο φορές την εβδομάδα, Τρίτη και Παρασκευή, με εισιτήριο περίπου 35 ευρώ μετ’ επιστροφής.

Σε κάθε λεωφορείο ταξιδεύουν συνήθως 25 έως 35 άτομα, ενώ τις Παρασκευές η ζήτηση μπορεί να είναι τόσο μεγάλη ώστε να αναχωρούν δύο λεωφορεία, μεταφέροντας συνολικά 60 έως 70 επιβάτες. Τα προγράμματα των τουρκικών τουριστικών γραφείων δείχνουν ότι η συγκεκριμένη αγορά έχει πλέον αποκτήσει σταθερό χαρακτήρα. Οι εκδρομές από την Κωνσταντινούπολη περιλαμβάνουν στάσεις σε Lidl και Jumbo, αλλά και σε άλλα καταστήματα της Αλεξανδρούπολης.

Lidl για το καλάθι, Jumbo για τα παιδιά

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στα τρόφιμα. Στα Lidl οι Τούρκοι επισκέπτες αναζητούν βασικά προϊόντα διατροφής, ενώ στα Jumbo η λίστα αλλάζει ανάλογα με την εποχή: Σχολικά είδη για τα παιδιά, παιχνίδια, είδη για το σπίτι και άλλα προϊόντα. Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, οι αγορές σχολικών ειδών και παιχνιδιών προσθέτουν έναν ακόμη λόγο για το ταξίδι στην Αλεξανδρούπολη.

Και το πρόγραμμα των εκδρομών δείχνει πόσο οργανωμένο είναι πλέον το συγκεκριμένο ταξίδι. Τουρκική εταιρεία, για παράδειγμα, έχει εντάξει στο πρόγραμμά της για το 2026 συγκεκριμένο χρόνο για τις αγορές: Μία ώρα στο Lidl, μιάμιση ώρα στα Jumbo και Mega Market και ακόμη 45 λεπτά στον Σκλαβενίτη. Οι ταξιδιώτες γνωρίζουν από πριν όχι μόνο τον προορισμό, αλλά και το πρόγραμμα των αγορών τους, πριν πάρουν τον δρόμο της επιστροφής στην Κωνσταντινούπολη το ίδιο βράδυ.

Ένα καλάθι 34% φθηνότερο

Το κόστος των προϊόντων είναι ο βασικός λόγος που οι Τούρκοι καταναλωτές ταξιδεύουν μέχρι την Ελλάδα για τις αγορές τους. Ένα καλάθι με 12 βασικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων κρέας, γάλα, μακαρόνια και λάδι, κοστίζει στην Ελλάδα 46,79 ευρώ, δηλαδή περίπου 2.433 τουρκικές λίρες. Στην Τουρκία, τα ίδια προϊόντα κοστίζουν κατά μέσο όρο 3.709 λίρες.

Η διαφορά φτάνει τις 1.276 λίρες, με το συγκεκριμένο καλάθι να είναι περίπου 34% φθηνότερο στην Ελλάδα. Για έναν Τούρκο καταναλωτή, επομένως, το κόστος του λεωφορείου μπορεί να αντισταθμιστεί από την εξοικονόμηση στις αγορές, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για οικογενειακές αγορές μεγαλύτερης αξίας.

«Οι τιμές εδώ είναι πολύ χαμηλές» Η αλλαγή αποτυπώνεται και στις δηλώσεις των ίδιων των Τούρκων καταναλωτών. «Κάθε φορά που ερχόμαστε, κάνουμε οπωσδήποτε και κάποια ψώνια από το σουπερμάρκετ. Σε σύγκριση με την Τουρκία, οι τιμές εδώ είναι πολύ χαμηλές», δήλωσε μια μητέρα που ταξίδεψε στην Ελλάδα μαζί με την κόρη της. Ένας ακόμη Τούρκος καταναλωτής ανέφερε ότι παλαιότερα ερχόταν στην Ελλάδα με το δικό του αυτοκίνητο, αλλά πλέον προτιμά τις οργανωμένες εκδρομές, καθώς η διαφορά στις τιμές είναι μεγάλη.

Μια νέα πραγματικότητα στα ελληνοτουρκικά σύνορα

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι χαρακτηριστική της αλλαγής που έχει προκαλέσει η ακρίβεια στις καταναλωτικές συνήθειες. Η Αλεξανδρούπολη δεν αποτελεί πλέον μόνο έναν κοντινό προορισμό για διακοπές, καφέ, φαγητό και μια σύντομη βόλτα. Για ολοένα περισσότερους Τούρκους επισκέπτες, γίνεται και τόπος για τις αγορές της οικογένειας.

Η εικόνα έχει πλέον αντιστραφεί σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια: Ενώ τότε Έλληνες περνούσαν τα σύνορα προς την Τουρκία αναζητώντας χαμηλότερες τιμές, σήμερα είναι οι Τούρκοι που περνούν στην Ελλάδα, αναζητώντας φθηνότερα προϊόντα. Για τους καταναλωτές που επιβιβάζονται στο λεωφορείο στην Κωνσταντινούπολη λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, η Αλεξανδρούπολη δεν είναι απλώς ένας κοντινός ευρωπαϊκός προορισμός. Είναι ο τόπος όπου κάνουν τα ψώνια τους. Lidl για το καλάθι, Jumbo για τα σχολικά και τα παιχνίδια, Σκλαβενίτης για τις υπόλοιπες αγορές και το ίδιο βράδυ ξανά πίσω στην Κωνσταντινούπολη.

Μια αυθημερόν διαδρομή που δείχνει με τον πιο απλό και ανθρώπινο τρόπο πώς η ακρίβεια έχει αλλάξει τις καταναλωτικές συνήθειες στις δύο πλευρές των συνόρων.

Στις 30 Αυγούστου οι ελληνικές δυνάμεις υπό τον Τρικούπη εγκλωβίστηκαν στην κοιλάδα του Αλή Βεράν, λόγω των λαθών και της ανικανότητας του διοικητή τους Τρικούπη. Απ’ όπου και η φωτογραφία. Εκεί ένα μέρος εξοντώθηκε και το υπόλοιπο συνελήφθη αιχμάλωτο.

Την ίδια στιγμή ο αρχιστράτηγος Χατζηανέστης διοικούσε από τη Σμύρνη, ενώ οι ανίκανοι βασιλικοί των Αθηνών ανακήρυσσαν αρχιστράτηγο τον ίδιο τον αιχμάλωτο Τρικούπη. Ενώ ο Μουσταφά Κεμάλ είχε στήσει το Στρατηγείο του στο λόφο του Κοτζάτεπε. Στο επιτελείο του βρίσκονταν οι: Φεβζί Τσακμάκ ( Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του Τουρκικού Στρατού), Ισμέτ Ινονού (Διοικητής του Δυτικού Μετώπου), Νουρεντίν Πασάς (Διοικητής της 1ης Στρατιάς η οποία ανέλαβε το κύριο βάρος της επίθεσης στο τομέα του Αφιόν. Λίγες μέρες μετά θα γινόταν διοικητής Σμύρνης, θα δολοφονούσε τον Χρυσόστομο και θα οργάνωνε τη σφαγή Ελλήνων και Αρμενίων), Ασίμ Γκιουντούζ (Επιτελάρχης του Δυτικού Μετώπου).”

Στις 9 Σεπτεμβρίου ο κεμαλικός στρατός και οι άτακτοι τσέτες θα εισβάλουν στη Σμύρνη. Την ίδια ημέρα θα δολοφονηθεί ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος. Στις 13 Σεπτεμβρίου θα αρχίσει η πυρπόληση της Σμύρνης από την αρμενική συνοικία. Η φωτιά θα γιγαντωθεί την επόμενη 14 Σεπτεμβρίου. Την Σμύρνη την έκαψαν οι Κεμαλιστές.

Και όπως έγραψε ο Falih Rifki Atay: «Γιατί κάψαμε τη Σμύρνη; Γιατί φοβηθήκαμε ότι αν έμεναν τα κτήρια στη θέση τους, δεν θα μπορούσαμε να απαλλαγούμε από τις μειονότητες…» [Falih Rifki Atay (1894-1971), «Cankaya» (α’ έκδοση), εκδ. Dunya Yayinlari, 1958, σελ. 212-213.] Η ανικανότητα και ο αμοραλισμός των ελληνικών βασιλικών κυβερνήσεων που προέκυψαν από τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920, οδήγησαν στην υπέρτατη ελληνική ήττα!!!

Γιατί ηττήθηκαν οι Έλληνες

«…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.» (Douglaς Dakin, “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ).

Το θλιβερό συμπέρασμα είναι ότι οι βασιλόφρονες Ελλαδίτες (Παλαιοελλαδίτες και ΝεοΧωρίτες) και η πολιτική τους ηγεσία, δολοφόνησαν εν ψυχρώ τον μικρασιατικό και τον ποντιακό ελληνισμό!!! Γιατί οι ξένοι πάντα κάνουν την δουλειά τους με βάση τα συμφέροντά τους. Οι συνθήκες όμως για την πρόκληση της Καταστροφής…

• για την απομόνωση της Ελλάδας,
• για την μετατροπή μιας διασυμμαχικής επιχείρησης σε ελληνοτουρκικό πόλεμο,
• τα στρατιωτικά και διπλωματικά λάθη, και τέλος
• η νομοθετική απαγόρευση Εξόδου για Μικρασιάτες και Πόντιους βαραίνουν εξ ολοκλήρου αυτούς που πήραν την εξουσία μετά τις μοιραίες εκλογές του Νοεμβρίου του 1920.

Με τον καλύτερο τρόπο συνοψίζει τα συμπεράσματα ένας από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς αναλυτές, ο ταξίαρχος ε.α. Βασίλειος Λουμιώτης σε ομιλία του πριν λίγα χρόνια στην 33η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία με αφορμή την Εορτή των Ενόπλων Δυνάμεων με τίτλο “Αιτία της αποτυχίας και της ήττας του ελληνικού στρατού κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία”:

«…Η παρουσίαση των βασικότερων αιτίων της αποτυχίας του Ελληνικού Στρατού να επιβληθεί επί του Τουρκικού Στρατού κατά τις μεγάλες επιθετικές επιχειρήσεις που διεξήχθησαν το 1921, καθώς και της συντριπτικής ήττας που υπέστη τον Αύγουστο του 1922, προκειμένου να καταδειχθεί ότι η καταστροφή του Στρατού και η επακόλουθη καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού ήταν απότοκος των δικών μας αδυναμιών και λαθών, και ότι η όποια ευθύνη για την μεγάλη καταστροφή βαρύνει αποκλειστικά και μόνο την Ελληνική Πολιτεία – και κανέναν άλλον…». 

Είναι σαφές πως οι γεωπολιτικές εξελίξεις, ανέδειξαν κενό ισχύος στη Μέση Ανατολή, προσελκύοντας την προσοχή των βασικών παικτών. Ισραήλ και Τουρκία επιχειρούν να παίξουν το χαρτί της επιβολής και της επικράτησης. Το Τελ Αβίβ έχει ως στόχο να εδραιώσει τον έλεγχο του και στρέφεται προς Λίβανο και Συρία (μετά την αποτυχία στο Ιράν) και στο πλαίσιο αυτό επιχειρεί να ανακόψει όποια δύναμη παρουσιάζεται ανταγωνιστική, όπως είναι η Τουρκία.

Από την πλευρά της η Άγκυρα, πρώτα στοχεύει να αποτρέψει την κυριαρχία του Ισραήλ και στη συνέχεια να επιβάλει τους δικούς της σχεδιασμούς. Στο πεδίο της Συρίας, οι σχέσεις της Τουρκίας με το νέο καθεστώς είναι πιο ισχυρές και σε μεγάλο βαθμό το ελέγχει.

Αναπόφευκτη η σύγκρουση;

Θα συγκρουστούν στρατιωτικά Ισραήλ και Τουρκία; Θα φθάσει μέχρι τον πόλεμο ο έντονος μεταξύ τους ανταγωνισμός για έλεγχο της περιοχής; Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο αυτό, αν και δεν είναι ο στόχος τους. Μια σιωπηρή συνύπαρξη ενδεχομένως να τους βόλευε, θέτοντας όρια.

Τόσο η Τουρκία όσο και το Ισραήλ είναι αναθεωρητικές δυνάμεις, κι αυτό ενδεχομένως να ενισχύει την πιθανότητα της σύγκρουσης. Αμφότερα είναι επεκτατικά κράτη, φέρουν κοινά χαρακτηριστικά, και θέλουν να επιβάλλουν τους σχεδιασμούς τους διά πυρός και σιδήρου. Είναι σαφές πως αυτή η κόντρα δεν μπορεί να σταματήσει, καθώς δεν αφορά ένα προσωπικό καυγά Ερντογάν με Νετανιάχου, αλλά το ζήτημα είναι πρωτίστως γεωπολιτικό. Και να παρέμβουν οι ΗΠΑ, ο… φίλος τους Ντόναλτ Τραμπ, η ένταση δεν θα… εξαφανισθεί.

Ενδεχομένως οι Αμερικανοί να αποτρέψουν τη σύγκρουση. Και να υπάρχει ύφεση θα είναι προσωρινή. Και να φύγουν από την εξουσία οι δυο, οι διάδοχοι τους δεν θα ακολουθήσουν διαφορετική προσέγγιση. Ενδεχομένως να ακολουθήσουν διαφορετική ρητορική, όχι όμως πολιτική, εκτός κι εάν υπάρξουν ανατροπές.

Εάν συγκρουσθούν στρατιωτικά οι δυο χώρες, θα επηρεασθεί η περιοχή. Θα επηρεασθούν λόγω της γεωγραφικής γειτνίασης, Κύπρος και Ελλάδα. Αλλά και λόγω των σχέσεων Αθηνών και Λευκωσίας με το Τελ Αβίβ. Η Τουρκία βλέπει “τρίγωνο συμμαχίας” (Ελλάδος, Κύπρου και Ισραήλ), το οποίο υποστηρίζει ότι στρέφεται εναντίον της.

Τα αίτια της σύγκρουσης

Σε αυτή τη φάση το πεδίο αντιπαράθεσης είναι η Συρία, που είναι κρίσιμης σημασίας και για τις δυο χώρες. Το Ισραήλ έχει προειδοποιήσει την Τουρκία να μην προσπαθήσει να ενισχύσει και εδραιώσει την παρουσία της στη Συρία. Όπως είναι γνωστό, στις 18 Αυγούστου, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη έπληξαν τη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ, η οποία βρίσκεται σε απόσταση περίπου 65 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα. Όπως είναι, επίσης, γνωστό η Τουρκία ανέλαβε την επισκευή της βάσης, που καταστράφηκε κατά τον εμφύλιο της Συρίας.

Από τους βομβαρδισμούς καταστράφηκαν οι διάδρομοι προσγείωσης/απογείωσης και κτίρια. Οι Ισραηλινοί διαμηνύουν πως αυτό έγινε γιατί δεν θα ανεχθούν τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία. Οι Τούρκοι, οι οποίοι διαψεύδουν ότι έχουν αυτή την πρόθεση, αντέδρασαν ήπια. Στάση περίεργη για τον Ερντογάν, που αρέσκεται σε ακραίες ρητορικές και αντιδράσεις.

Αυτό το χτύπημα, που θα μπορούσε να προκαλούσε ακραίες αντιδράσεις από πλευράς της Άγκυρας, έγινε επειδή τον Οκτώβριο θα διεξαχθούν εκλογές στο Ισραήλ, ή γιατί το καθεστώς Νετανιάχου είναι αποφασισμένο να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με την Άγκυρα; Ό,τι και να ισχύει ο κίνδυνος παραμένει.

Η Τουρκία ανησυχεί για τις συνεργασίες του Ισραήλ, καθώς θεωρεί πως επιδιώκεται ο γεωπολιτικός αποκλεισμός της. Γι’ αυτό και προχωρεί με κινήσεις επιβολής τετελεσμένων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο (ανακήρυξη Θαλάσσιων Πάρκων). Το σίγουρο είναι πως οι Αμερικανοί μετά και το κάζο στο Ιράν, δεν θέλουν να ανοίξουν νέα μέτωπα και μάλιστα μεταξύ συμμάχων τους.

Εντάσεις στα ελληνοτουρκικά

Η Τουρκία με την παράνομη ανακήρυξη Θαλάσσιων Πάρκων, σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, έχει δείξει τις προθέσεις της. Επιλέγει στρατηγική κλιμάκωσης κι αυτό δεν αποτελεί απόφαση στη βάση μακροπρόθεσμων σχεδιασμών. Το φθινόπωρο αναμένεται, όπως συναφώς αναφέρεται, ότι θα επαναρχίσουν οι έρευνες για το καλώδιο GSI μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου. Η Αθήνα επενδύει, αυτή τη φορά, στο γεγονός ότι στο έργο με πλειοψηφικό πακέτο συμμετέχει και ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam. Πρόκειται, συνεπώς για ένα τεστ για όλους. Εάν θα προχωρήσουν οι έρευνες, το ζήτημα είναι κατά πόσο θα αντιδράσει η Άγκυρα.

Σύμφωνα, πάντως, με την “Καθημερινή” (ανταπόκριση Μανώλη Κωστίδη από την Τουρκία) τουρκική πηγή ανέφερε «όταν προγραμματίζονται δραστηριότητες έρευνας ή πόντισης καλωδίων σε περιοχές επί των οποίων η Τουρκία έχει δηλώσει ότι διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία, το κράτος της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων θα πρέπει να επικοινωνεί με την Τουρκία». Τούτο σημαίνει πολλά για τη συνέχεια. Η Άγκυρα θέλει να επιβάλλει τις επεκτατικές της επιδιώξεις και συντηρεί κλίμα έντασης.

Οι πληροφορίες αναφέρουν πως επιχειρείται να βρεθεί μια φόρμουλα, με στόχο να ξεκινήσουν οι έρευνες των Γάλλων και να αποτραπεί η τουρκική αντίδραση. Σύμφωνα με τη φόρμουλα, η εταιρεία να στείλει επιστολές σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο και να ενημερώνει για τις έρευνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία θα αποδεχθεί τη φόρμουλα αυτή, ωστόσο, είναι σαφές πως η Αθήνα χάνει από αυτή την κίνηση. Δεν αγοράζει τον μπελά, αλλά τον αποθρασύνει. Και θα αφήσει κυριαρχικά δικαιώματα στη θάλασσα του Αιγαίου!

Το Κυπριακό στο κάδρο

Σε σχέση με το Κυπριακό οι πληροφορίες αναφέρουν πως η κατοχική δύναμη έχει θέσει τα όρια που μπορούν να κινηθούν τόσο ο εγκάθετος της, Τουφάν Έρχιουρμαν, όσο και ο διαπραγματευτής Μεχμέτ Ντανά. Οι οδηγίες είναι να παραμείνουν «δεσμευμένοι» στη διαδικασία, να συζητούν, αλλά μέχρι ενός σημείου. Δεν θα αγγίξουν τα σοβαρά ζητήματα, τα οποία διαχειρίζεται η ίδια η Τουρκία. Το γεγονός ότι αποφασίσθηκε εντατικοποίηση των συναντήσεων, τούτο δείχνει πως από τουρκικής πλευράς, ευνοείται η συνέχιση των επαφών, χωρίς ωστόσο, τούτο να σημαίνει πως θα ανοίξουν τα κεφάλαια της ουσίας του Κυπριακού.

Σε σχέση με την ουσία, η Άγκυρα επιμένει στις προϋποθέσεις που έχει θέσει για αναγνώριση κυριαρχικής ισότητας και ίσου διεθνούς καθεστώτος. Μέχρι να γίνουν αποδεχθεί οι όροι, μπορούν να συζητούνται χαμηλής πολιτικής, που δεν επηρεάζουν το στρατηγικό στόχο ενώ ενδεχομένως να τον διευκολύνει. Την ίδια ώρα συνεχίζεται η προσπάθεια αναβάθμισης της αποσχιστικής οντότητας. Με κινήσεις χαμηλής πολιτικής, αλλά και με ενέργειες πολιτικής ενίσχυσης του κατοχικού καθεστώτος. Η Άγκυρα και το κατοχικό καθεστώς προωθούν αυτή την πολιτική και αξιώνουν να μην υπάρχει αντίδραση από πλευράς της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Παράλληλα, η Άγκυρα ετοιμάζεται και για τα ενεργειακά ενόψει της υλοποίησης των σχεδιασμών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Θα επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις. Είτε παρεμποδίζοντας, είτε προβαίνοντας παράλληλες κινήσεις, εντός της κυπριακής ΑΟΖ.

Εκπρόσωπος της αστυνομίας δήλωσε νωρίτερα ότι «η αστυνομία είναι σε θέση να επιβεβαιώσει πυκνά πυρά εντός μεγάλης ομάδας ανθρώπων». Σύμφωνα με την Blick, αυτόπτης μάρτυρας έκανε λόγο για «πυρά κατά ριπάς».

Η αστυνομία έχει αποκλείσει την περιοχή σε μία ευρύτερη ακτίνα και απηύθυνε έκκληση για φωτογραφίες ή βίντεο που ενδεχομένως έχουν στα κινητά τους άνθρωποι που συμμετείχαν στο rave party, το οποίο ενδέχεται να βοηθήσει στη διερεύνηση της υπόθεσης.. Οι αρχές επιχειρούν να εξακριβώσουν ποιος άνοιξε πυρ και εάν εμπλέκονται περισσότερα από ένα άτομα.

Η Ελβετία έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά οπλοκατοχής στην Ευρώπη, αν και οι βίαιοι πυροβολισμοί είναι σπάνιοι, ενώ η χώρα ενέκρινε αυστηρότερους κανόνες ελέγχου των όπλων το 2019.

Περιστατικά με μαζικούς πυροβολισμούς είναι συνηθισμένα στις ΗΠΑ. Το τελευταία διάστημα έχουν σημειωθεί αντίστοιχα περιστατικά σε Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη, Νότια Αφρική, Καναδα, αλλά και στην Τουρκία, με δράστη μάλιστα και μαθητή.

Η ερώτηση είχε κατατεθεί στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας στις 16 Ιουλίου και αφορούσε, μεταξύ άλλων, την ελληνική στρατιωτική δραστηριότητα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τα οποία η Τουρκία θεωρεί ότι υπόκεινται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.

Η απάντηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας αποτελείται από μόλις τέσσερις παραγράφους. Παρότι περιέχει μια αναφορά σε πιθανές εξελίξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «κρίση, ένταση και πόλεμο», δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες αναφορές σε ανάπτυξη δυνάμεων, στρατιωτικά αντίμετρα ή επιχειρησιακά σχέδια.

Τέσσερις τομείς συνεργασίας Ελλάδας-Ισραήλ

Το πιο συγκεκριμένο σημείο της απάντησης βρίσκεται στη δεύτερη παράγραφο. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ έχει αναπτυχθεί σε τέσσερις βασικούς τομείς:

• την αμυντική βιομηχανία,
• την εκπαίδευση,
• τις στρατιωτικές ασκήσεις,
• την τεχνολογία.

Παράλληλα, σημειώνει ότι η στρατιωτική συνεργασία του Ισραήλ με την Ελλάδα παρακολουθείται στενά, καθώς «διευρύνεται το φάσμα των κινδύνων, των απειλών αλλά και των ευκαιριών που αντιμετωπίζει η Τουρκία». Στην πρώτη παράγραφο, το υπουργείο επαναλαμβάνει τη γνωστή του θέση για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Υποστηρίζει ότι η αμυντική στρατηγική της Τουρκίας έχει ως βασικούς στόχους την προστασία της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας, της εδαφικής ακεραιότητας και των ζωτικών συμφερόντων της χώρας.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρει ότι οι ελληνικές δραστηριότητες που «η Άγκυρα θεωρεί αντίθετες με το διεθνές δίκαιο ή επιζήμιες για τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας παρακολουθούνται και αντιμετωπίζονται όταν κρίνεται απαραίτητο». Στην τρίτη παράγραφο, η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν ήταν εκείνη που κλιμάκωσε τις εντάσεις και ότι δεν πρόκειται να μείνει αδιάφορη απέναντι σε εξελίξεις που επηρεάζουν την εθνική της ασφάλεια.

Και στην τελευταία παράγραφο αναφέρει ότι, σε συνεργασία με άλλους κρατικούς φορείς, συνεχίζονται οι εργασίες που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του υπουργείου, καθώς και η προετοιμασία για πιθανές περιφερειακές εξελίξεις, μεταξύ άλλων για σενάρια «κρίσης, έντασης και πολέμου».

Η συγκεκριμένη αναφορά είναι αυτή που προκάλεσε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στα τουρκικά και περιφερειακά δημοσιεύματα. Ωστόσο, το έγγραφο δεν αναφέρει ούτε ποιες δυνάμεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ούτε πού, εναντίον ποιων στόχων ή με ποια στρατιωτικά μέσα.

Η “Ασπίδα του Αχιλλέα” τέθηκε, χωρίς απάντηση

Ο Οζτούρκμεν είχε υποβάλει συνολικά έξι ερωτήματα. Ένα από αυτά ήταν απολύτως συγκεκριμένο: Ποια μέτρα προετοιμάζει η Τουρκία απέναντι στο πολυεπίπεδο ελληνικό σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας, την “Ασπίδα του Αχιλλέα”. Ο Γκιουλέρ, όμως, δεν αναφέρει καν το όνομα του προγράμματος.

Δεν υπάρχει αξιολόγηση της “Ασπίδας του Αχιλλέα”, ούτε αναφορά στα επιμέρους συστήματα που θα την αποτελούν, στο κόστος ή στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησής της. Πολύ περισσότερο, δεν υπάρχει κάποια ένδειξη για συγκεκριμένη τουρκική στρατιωτική απάντηση που να σχεδιάζεται ειδικά απέναντι στο ελληνικό σύστημα. Αντί για αυτό, η απάντηση μετατοπίζει το βάρος στη γενικότερη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ.

Στην ερώτησή του, ο Οζτούρκμεν είχε επικαλεστεί επίσης δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία νησιά κοντά στις τουρκικές ακτές θα μπορούσαν να εξοπλιστούν με ισραηλινά συστήματα αεράμυνας. Είχε ακόμη υποστηρίξει ότι προετοιμάζονται υπόγειες στρατιωτικές εγκαταστάσεις για κέντρα διοίκησης και αποθήκευση πυρομαχικών.

Τα υπόλοιπα ερωτήματα αφορούσαν πιθανά μέτρα τουρκικής αποτροπής, δημοσιεύματα σχετικά με διαδρόμους απογείωσης μαχητικών αεροσκαφών και την ανάπτυξη συστημάτων Patriot στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, την έκταση της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας-Ισραήλ, καθώς και τα νομικά βήματα που συνδέονται με την τουρκική ερμηνεία της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947. Κανένα από αυτά τα ζητήματα δεν παίρνει συγκεκριμένη επιχειρησιακή απάντηση.

Η συγκυρία έχει σημασία

Η απουσία αναφοράς στην “Ασπίδα του Αχιλλέα” αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω της χρονικής συγκυρίας. Ελλάδα και Ισραήλ αναμένεται να υπογράψουν στις 31 Αυγούστου στο Τελ Αβίβ τις συμφωνίες για το ολοκληρωμένο πρόγραμμα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας.

Έλληνες αξιωματούχοι έχουν τοποθετήσει το κόστος του προγράμματος σε λίγο πάνω από 3 δισ. ευρώ, ενώ σύμφωνα με τον σχεδιασμό το σύστημα αναμένεται να καταστεί πλήρως επιχειρησιακό μέσα σε 35 μήνες, με τις παραδόσεις να γίνονται σταδιακά. Με άλλα λόγια, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας υπέγραψε την απάντησή του, τρεις εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή των συμφωνιών.

Κοινοβουλευτική απάντηση, όχι πολεμικό σχέδιο

Το σημαντικό είναι να διαβαστεί η συγκεκριμένη απάντηση στο πλαίσιο της διαδικασίας στην οποία δόθηκε: Πρόκειται για απάντηση του υπουργείου Άμυνας σε κοινοβουλευτική ερώτηση και όχι για ανακοίνωση στρατιωτικού σχεδιασμού. Η διατύπωση περί «κρίσης, έντασης και πολέμου» είναι ασφαλώς αξιοπρόσεκτη. Όμως το έγγραφο δεν αποκαλύπτει ούτε πώς θα κινηθούν οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις σε ένα τέτοιο σενάριο, ούτε ποια συγκεκριμένα μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν.

Αρκετά δημοσιεύματα μετά τις 25 Αυγούστου έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην τελευταία παράγραφο της απάντησης. Ωστόσο, το πιο συγκεκριμένο στοιχείο βρίσκεται στην προηγούμενη παράγραφο, όπου το τουρκικό υπουργείο Άμυνας προσδιορίζει τους τέσσερις τομείς στους οποίους θεωρεί ότι έχει διευρυνθεί η συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ: αμυντική βιομηχανία, εκπαίδευση, ασκήσεις και τεχνολογία.

Η “Ασπίδα του Αχιλλέα”, παρά το γεγονός ότι τέθηκε ρητά από τον Τούρκο βουλευτή, δεν μπαίνει τελικά στο κάδρο της απάντησης.
Και αυτό έχει τη σημασία του, καθώς ο εκσυγχρονισμός της ελληνικής αεράμυνας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εξοπλιστικά προγράμματα της Ελλάδας στα οποία συμμετέχουν ισραηλινές αμυντικές εταιρείες.

Η “Ασπίδα του Αχιλλέα” σχεδιάζεται ως ένα πολυεπίπεδο σύστημα για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, πυραύλων, drones και άλλων εναέριων απειλών και αποτελεί μέρος του ευρύτερου ελληνικού προγράμματος αμυντικού εκσυγχρονισμού με ορίζοντα το 2036.
Η απάντηση του Γκιουλέρ δεν λέει τι σκοπεύει να αναπτύξει η Τουρκία απέναντί της.

Αυτό που προκύπτει από το κοινοβουλευτικό αρχείο είναι κάτι πιο περιορισμένο, αλλά σαφές: Η τουρκική ηγεσία παρακολουθεί στενά τη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, της εκπαίδευσης, των ασκήσεων και της τεχνολογίας, την ώρα που η Αθήνα ετοιμάζεται να περάσει στο επόμενο στάδιο της “Ασπίδας του Αχιλλέα”.

“Καταδικάζω έντονα τις εγκληματικές πράξεις βίας που διαπράχθηκαν στα χωριά Κούσρα και Τζαλούντ από μια χούφτα ταραξίες που παραβιάζουν τον νόμο, προκαλούν μεγάλη ζημιά στην εβραϊκή κοινότητα που σέβεται τους νόμους, εμποδίζουν την δράση του Τσαχάλ (ισραηλινού στρατού) στην εκτέλεση των αποστολών του και βλάπτουν τη θέση του Ισραήλ στον κόσμο”, δήλωσε ο Νετανιάχου σε ανακοίνωση.

Στην πρώτη του δημόσια δήλωση για το χωριό Κούσρα, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι καταδικάζει τη βία στο χωριό αυτό αλλά και στο Τζαλούντ, αναφερόμενος σε ένα ξεχωριστό περιστατικό σε γειτονικό χωριό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προηγουμένως ασκήσει πίεση στον Νετανιάχου να καταδικάσει δημόσια τους εποίκους αυτούς που είχαν πολιορκήσει Παλαιστίνιους στα σπίτια τους, δήλωσαν Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι στο Reuters πριν από περίπου δύο εβδομάδες.

Ως και ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Ισραήλ Μάικ Χάκαμπι, γνωστός Ευαγγελικός-ακραιφνής υποστηρικτής του Ισραήλ, καταδίκασε την βία εποίκων, καθώς στο στόχαστρο της είχε μπει μέχρι και Παλαιστίνιος με αμερικανική υπηκοότητα. Αποκάλεσε πρόσφατα τους εποίκους στο χωριό Κούσρα “Ισραηλινούς τρομοκράτες”. Η ισραηλινή κυβέρνηση είχε ήδη κατηγορήσει μια “περιθωριακή μειοψηφία” για τη βία των εποίκων, χαρακτηρισμός που αμφισβητείται από τα συμπεράσματα ομάδων υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η βία των εποίκων

Έρευνα του ΟΗΕ τον Ιούνιο διαπίστωσε ότι οι ισραηλινές αρχές εμπλέκονται άμεσα σε επιθέσεις εποίκων που έχουν σκοτώσει, τραυματίσει και εκτοπίσει Παλαιστίνιους στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η ισραηλινή αποστολή στη Γενεύη απέρριψε τα ευρήματα της έκθεσης.

Το Ισραήλ έχει ενισχύσει τη στρατιωτική του παρουσία στην περιοχή, ωστόσο διεθνή μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για ανοχή ή ακόμη και στήριξη εποίκων από μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Έποικοι έχουν επιτεθεί σε ακτιβιστές και σε μέλη διεθνών τηλεοπτικών συνεργείων:

Η βία από Ισραηλινούς εποίκους έχει ενταθεί μετά την άνευ προηγουμένου επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ την 7η Οκτωβρίου 2023 με επιθέσεις, παρενοχλήσεις και εκφοβισμούς που σπάνια οδηγούν σε δικαστικές διώξεις. Περισσότεροι από 500.000 Ισραηλινοί ζουν σε οικισμούς στη Δυτική Όχθη, παράνομους σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ανάμεσα σε περίπου τρία εκατομμύρια Παλαιστίνιους.

Σύμφωνα με απολογισμό του Γαλλικού Πρακτορείου βάσει των στοιχείων του παλαιστινιακού υπουργείου Υγείας, οι στρατιώτες ή έποικοι έχουν σκοτώσει τουλάχιστον 1.103 Παλαιστίνιους μαχητές και αμάχους από την 7η Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τα ισραηλινά στοιχεία, κατά την ίδια περίοδο, τουλάχιστον 48 Ισραηλινοί –άμαχοι και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας– σκοτώθηκαν σε παλαιστινιακές επιθέσεις ή κατά τη διάρκεια ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Δυτική Όχθη: Αντιδράσεις για το σχέδιο εποικισμού

Την ίδια στιγμή, ισχυρές διεθνείς αντιδράσεις προκαλεί το ισραηλινό σχέδιο εποικισμού στην περιοχή Ε1 της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, με την Ελλάδα να συντάσσεται με το κοινό ανακοινωθέν που ζητά την άμεση απόσυρσή του, προειδοποιώντας ότι υπονομεύει τη λύση των δύο κρατών. Η Αθήνα συνυπέγραψε το κείμενο μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τον Καναδά, την Αυστραλία, τη Νορβηγία και άλλες χώρες, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη την απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να προχωρήσει σε διαγωνισμούς για την κατασκευή νέων κατοικιών στην περιοχή Ε1.

Η περιοχή Ε1 θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τον ισραηλινό οικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Σύμφωνα με τους επικριτές του σχεδίου, τυχόν ανάπτυξη εκεί θα μπορούσε να διακόψει τη γεωγραφική συνέχεια της Δυτικής Όχθης, δυσχεραίνοντας τη σύνδεση της Ραμάλα με την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Βηθλεέμ.

Παρά τις διεθνείς αντιδράσεις, το Ισραήλ έχει ήδη προχωρήσει στην προκήρυξη διαγωνισμών για μέρος των κατοικιών που έχουν εγκριθεί, ενώ οι Παλαιστίνιοι κάτοικοι και ισραηλινές οργανώσεις ειρήνης εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο ΟΗΕ, με τον Γενικό Γραμματέα να χαρακτηρίζει το σχέδιο Ε1 “υπαρξιακή απειλή” για τη δημιουργία ενός συνεκτικού και βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.

Σόου από Γκβιρ

Το καλοκαίρι, ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, δημοσίευσε ένα βίντεο στο οποίο επιδεικνύει με ικανοποίηση την κατασκευή μιας εγκατάστασης με αγχόνες, όπου θα εκτελούνται Παλαιστίνιοι που έχουν καταδικαστεί για τρομοκρατικές ενέργειες – αλλά όχι εβραίοι εξτρεμιστές που κατηγορούνται για παρόμοια εγκλήματα.

Ο Μπεν-Γκβιρ, ο οποίος στο παρελθόν έχει βρεθεί αντιμέτωπος με διεθνείς κυρώσεις και καταδίκη για τη δράση του, δήλωσε ότι η νέα εγκατάσταση εκτελέσεων θα διαθέτει εξέδρες για θεατές, ώστε οι οικογένειες των θυμάτων να μπορούν να παρακολουθούν τους απαγχονισμούς. Δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το βίντεο από επίσκεψή του σε άγνωστη τοποθεσία, όπου εμφανίζεται να δείχνει τα θεμέλια που κατασκευάζονται και να καυχιέται ότι εκεί «θα εκτελούνται τρομοκράτες».

Φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης έδειχναν μια μπουλντόζα και εκτεταμένες κατασκευαστικές εργασίες σε μια αποκλεισμένη περιοχή, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκεται κοντά σε φυλακή. «Υποσχέθηκα να επιδεινώσω τις συνθήκες κράτησης των τρομοκρατών στις φυλακές – και το τηρήσαμε», δήλωσε ο Μπεν-Γκβιρ στο βίντεο. «Υποσχέθηκα να ψηφίσουμε τον νόμο περί θανατικής ποινής για τρομοκράτες – και το κάναμε. Τώρα αρχίζουν επίσης να παίρνουν μορφή η πτέρυγα των μελλοθανάτων και η εγκατάσταση εκτελέσεων δι’ απαγχονισμού».

Οι αναφορές για την κατασκευή με τις αγχόνες, όπου θα εκτελούνται μόνο Παλαιστίνιοι που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα τρομοκρατίας από το σύστημα των στρατοδικείων και όχι εβραίοι εξτρεμιστές, έρχονται μετά την ψήφιση ενός νέου νόμου νωρίτερα φέτος. Ο νόμος προβλέπει ότι τα στρατιωτικά δικαστήρια πρέπει να επιβάλλουν τη θανατική ποινή ως τη μοναδική προβλεπόμενη, εκτός εάν το δικαστήριο διαπιστώσει την ύπαρξη ειδικών συνθηκών που επιτρέπουν την επιβολή ισόβιας κάθειρξης.

Στην πράξη, οι Εβραίοι Ισραηλινοί προστατεύονται από τη θανατική ποινή μέσω μιας διάταξης για εφαρμογή του νόμου μόνο σε δολοφονίες που διαπράχθηκαν με «πρόθεση άρνησης της ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ». Ο Μπεν-Γκβιρ, ο οποίος έχει ο ίδιος καταδικαστεί για υποκίνηση σε ρατσισμό, παρεμπόδιση αστυνομικού κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του και υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης – του απαγορευμένου κινήματος Καχ του Μεΐρ Καχάνε –, είναι υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ από το 2022, με εξαίρεση ένα διάστημα δύο μηνών πέρυσι.

Ως ένας από τους βασικούς υποστηρικτές του νέου νόμου περί θανατικής ποινής στο Ισραήλ, ο Μπεν-Γκβιρ έχει μακρά ιστορία εξτρεμιστικών δηλώσεων και προκλήσεων. Τον Μάιο γιόρτασε τα 50ά γενέθλιά του με μια τούρτα γενεθλίων διακοσμημένη με την εικόνα μιας θηλιάς από γλάσο. Ο νόμος περί θανατικής ποινής, ένας από τους δύο που ψήφισαν φέτος οι ισραηλινοί βουλευτές, έχει προκαλέσει ευρεία διεθνή καταδίκη από τότε που εγκρίθηκε από την Κνεσέτ με 62 ψήφους υπέρ έναντι 48 κατά, εν μέσω καταγγελιών ότι εισάγει θεμελιώδεις διακρίσεις.

«Καταργεί επίσης βασικές δικλίδες ασφαλείας που αποσκοπούν στην αποτροπή της αυθαίρετης αφαίρεσης της ζωής και στην προστασία του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, ενώ ενισχύει περαιτέρω το σύστημα απαρτχάιντ του Ισραήλ, το οποίο συντηρείται μέσω δεκάδων νόμων που εισάγουν διακρίσεις σε βάρος των Παλαιστινίων», δήλωσε η Ερικα Γκεβάρα-Ρόσας, ανώτερη αξιωματούχος της Διεθνούς Αμνηστίας, όταν ψηφίστηκε ο νόμος.

Τους τελευταίους μήνες, ο Μπεν-Γκβιρ βρέθηκε αντιμέτωπος με κυρώσεις από τη Γαλλία και την Ιρλανδία, πέραν των κυρώσεων που του επέβαλε πέρυσι η Βρετανία. Προκάλεσε επίσης ευρεία κατακραυγή μόλις πριν από λίγες ημέρες, όταν υποστήριξε μια πολιτική τιμωρητικών δολοφονιών στη Γάζα, με στόχο τη θανάτωση 30 έως 40 ανθρώπων κάθε νύχτα. «Πιστεύω ότι θα πρέπει να πραγματοποιούμε 30 έως 40 στοχευμένες εξοντώσεις κάθε νύχτα», δήλωσε ο Μπεν-Γκβιρ. «Οχι μόνο εκείνων που αποτελούν άμεση απειλή. Υπάρχουν άνθρωποι εκεί που δεν αξίζουν να ζουν… Δεν είναι καν άνθρωποι».

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, χαρακτήρισε την Τετάρτη τα σχόλια του Μπεν-Γκβιρ «απαράδεκτα και απάνθρωπα», ενώ ο γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, δήλωσε ότι καταδικάζει έντονα «τις απάνθρωπες εκκλήσεις του υπουργού Μπεν-Γκβιρ, οι οποίες παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο». Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαρακτήρισε τα σχόλια του Μπεν-Γκβιρ «φρικτά», «εξοργιστικά» και «επικίνδυνα»