Ένα τοπίο που θυμίζει νησί

Αυτό που κάνει τη Μυλοκοπή να ξεχωρίζει είναι ο συνδυασμός της θάλασσας με το φυσικό περιβάλλον. Τα πεύκα φτάνουν κοντά στην ακτογραμμή, δημιουργώντας ένα σκηνικό που παραπέμπει περισσότερο σε κάποιο απομονωμένο νησί του Αιγαίου παρά σε έναν προορισμό της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Τα νερά έχουν έντονο γαλάζιο και πρασινωπό χρώμα, ιδιαίτερα όταν ο ήλιος βρίσκεται ψηλά, ενώ το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής δημιουργεί ένα εντυπωσιακό σκηνικό για φωτογραφίες και βίντεο. Η εικόνα από ψηλά είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή, καθώς αποκαλύπτει το ιδιαίτερο σχήμα της ακτής και την αντίθεση ανάμεσα στο βαθύ μπλε της θάλασσας και το πράσινο της βλάστησης.

Η αίσθηση της “κρυφής” παραλίας

Η Μυλοκοπή έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τον φυσικό της χαρακτήρα. Δεν πρόκειται για μια οργανωμένη παραλία με την έντονη τουριστική ανάπτυξη που συναντά κανείς σε άλλους δημοφιλείς προορισμούς. Αυτό ακριβώς είναι και ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματά της.

Η απουσία έντονης οργάνωσης δημιουργεί την αίσθηση ότι ανακαλύπτεις ένα μικρό, κρυμμένο κομμάτι της Κορινθίας. Το τοπίο είναι ήσυχο, με τη φύση να αποτελεί τον πρωταγωνιστή. Για πολλούς επισκέπτες, αυτή η αίσθηση είναι που κάνει τη Μυλοκοπή ξεχωριστή.

Δύο διαφορετικές όψεις της ακτής

Η περιοχή της Μυλοκοπής παρουσιάζει ενδιαφέρον και λόγω της μορφολογίας της ακτής. Η παραλία περιβάλλεται από βράχια και φυσικό τοπίο, ενώ τα πεύκα δημιουργούν σημεία φυσικής σκιάς.

Το τοπίο αλλάζει ανάλογα με το σημείο από το οποίο το κοιτάς. Από την ακτή κυριαρχεί η αίσθηση της θάλασσας και του πευκοδάσους, ενώ από ψηλά αποκαλύπτεται ένα πολύ πιο εντυπωσιακό πανοραμικό σκηνικό. Δεν είναι τυχαίο ότι η Μυλοκοπή έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια μέσα από φωτογραφίες και βίντεο στα social media.

Ένας προορισμός για ημερήσια απόδραση

Η σχετικά κοντινή απόσταση από την Αθήνα κάνει τη Μυλοκοπή μια ενδιαφέρουσα επιλογή για ημερήσια εκδρομή. Δεν χρειάζεται να οργανώσεις ένα πολυήμερο ταξίδι για να βρεθείς σε ένα τοπίο που θυμίζει καλοκαιρινό νησί. Μια απόδραση προς την Κορινθία μπορεί να συνδυάσει μπάνιο στη Μυλοκοπή με μια βόλτα στο Λουτράκι ή σε άλλες όμορφες περιοχές της ευρύτερης Κορινθίας.

Ωστόσο, επειδή πρόκειται για πιο φυσική και λιγότερο οργανωμένη παραλία, καλό είναι ο επισκέπτης να είναι προετοιμασμένος και να έχει μαζί του νερό, τρόφιμα, αντηλιακό και ό,τι άλλο χρειάζεται για την παραμονή του.

Η καλύτερη ώρα για να την απολαύσεις

Η Μυλοκοπή είναι όμορφη καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, όμως οι πρωινές και απογευματινές ώρες προσφέρουν διαφορετικές εμπειρίες. Νωρίς το πρωί, η παραλία είναι πιο ήσυχη και το φως δημιουργεί όμορφες αποχρώσεις στη θάλασσα. Το απόγευμα, το χαμηλότερο φως του ήλιου χαρίζει στο τοπίο πιο ζεστούς τόνους και δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για φωτογραφίες και κινηματογραφικά πλάνα.

Μια μικρή απόδραση που αξίζει

Η Μυλοκοπή είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο διαφορετικά τοπία μπορεί να κρύβει η Αττική και η κοντινή της περιφέρεια. Χωρίς να χρειαστεί να ταξιδέψεις σε κάποιο μακρινό νησί, μπορείς να βρεθείς σε ένα σκηνικό με γαλαζοπράσινα νερά, πεύκα και έντονο φυσικό χαρακτήρα.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που η Μυλοκοπή γοητεύει τόσο πολύ όσους την επισκέπτονται. Μια παραλία κοντά στην Αθήνα, αλλά με εικόνες που θυμίζουν εξωτικό νησί.

Τo βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου.

Η βασική θεωρητική μετατόπιση είναι “από την έννοια της νίκης στην έννοια της αντοχής”. Το αποφασιστικό ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος διαθέτει περισσότερη καταστροφική ικανότητα, αλλά ποιος μπορεί να διατηρήσει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα την πολύπλοκη υποδομή που απαιτείται για την αναπαραγωγή αυτής της ικανότητας. Συνεπώς, η ισχύς δεν αποτελεί ένα σταθερό απόθεμα αλλά μια δυναμική διαδικασία αναπαραγωγής.

Ισχύς και ευπάθεια

Αυτό μεταβάλλει και την ίδια την έννοια της γεωπολιτικής ισχύος. Ένα οπλοστάσιο έχει αξία μόνο στον βαθμό που μπορεί να αναπληρώνεται. Πίσω από την παραγωγή όπλων βρίσκεται ένα εκτεταμένο δίκτυο ενεργειακών, εξορυκτικών, τεχνολογικών, χρηματοπιστωτικών, βιομηχανικών, και κοινωνικών προϋποθέσεων. Συνεπώς, η στρατιωτική ισχύς αποτελεί την επιφάνεια ενός πολύ βαθύτερου συστήματος. Ο πόλεμος δεν διεξάγεται μόνο μεταξύ στρατών αλλά εντός ολόκληρου του πολιτισμού που τους συντηρεί.

Η νεωτερική αντίληψη της ισχύος στηρίχθηκε στην υπόθεση ότι η παραγωγική, ενεργειακή, και τεχνολογική επέκταση μπορεί να μεταφράζεται σχεδόν γραμμικά σε αυξημένη στρατιωτική ικανότητα. Οι μελέτες μου καταδεικνύουν ότι η παγκοσμιοποίηση και η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση υπονομεύουν αυτή την απλοποιημένη σχέση. Η ισχύς ενισχύεται μέσω της πολυπλοκότητας, αλλά ταυτόχρονα εξαρτάται από αυτήν. Όσο περισσότερες αλυσίδες εφοδιασμού, τεχνολογικά συστήματα, ενεργειακές ροές, χρηματοπιστωτικές σχέσεις, και διεθνείς υποδομές απαιτούνται, τόσο περισσότερα είναι τα σημεία στα οποία το σύστημα μπορεί να παρουσιάσει δυσλειτουργία.

Έτσι, εμφανίζεται ένα θεμελιώδες παράδοξο: η ίδια διαδικασία που πολλαπλασιάζει την ισχύ πολλαπλασιάζει και την ευπάθεια. Η πολυπλοκότητα λειτουργεί ταυτόχρονα ως μηχανισμός παραγωγής δυνατοτήτων και ως μηχανισμός συσσώρευσης εξαρτήσεων. Κατά συνέπεια, οι σύγχρονοι πόλεμοι αποκτούν χαρακτήρα υπερτοπικό. Η γεωγραφική θέση μιας σύγκρουσης δεν ταυτίζεται πλέον με τη γεωγραφία των συνεπειών της.

Η “μετάδοση” των σύγχρονων πολέμων

Οι ενεργειακές, εμπορικές, επισιτιστικές, και χρηματοπιστωτικές διασυνδέσεις μετατρέπουν μια περιφερειακή στρατιωτική κρίση σε μηχανισμό συστημικής μετάδοσης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το πολεμικό γεγονός αποκτά πολλαπλές χρονικότητες και χωρικότητες: Συμβαίνει σε ένα συγκεκριμένο μέτωπο, αλλά οι συνέπειές του αναπαράγονται σε κοινωνίες και οικονομίες που δεν συμμετέχουν άμεσα στη σύγκρουση.

Στο οικονομικό επίπεδο, η κρίση δεν λειτουργεί απαραίτητα ως ένα μεμονωμένο σοκ αλλά ως σωρευτική διαδικασία ανατροφοδότησης. Η ενεργειακή διαταραχή μπορεί να προκαλέσει πληθωρισμό, ο πληθωρισμός να μειώσει το πραγματικό εισόδημα, η κοινωνική πίεση να αυξήσει την πολιτική αστάθεια, και η δημοσιονομική επιβάρυνση να περιορίσει τη δυνατότητα μακροχρόνιας εξωτερικής υποστήριξης. Καμία επιμέρους μεταβλητή δεν είναι κατ’ ανάγκην μοιραία, αλλά η κρίσιμη συνθήκη είναι η ταυτόχρονη σύγκλιση και αλληλοενίσχυση πολλών πιέσεων.

Η φθορά

Εδώ η πολιτική διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η πολεμική ισχύς δεν στηρίζεται μόνο σε υλικούς πόρους, αλλά και στη νομιμοποίηση του κόστους τους. Η κοινωνία συναινεί στη συνέχιση μιας πολεμικής προσπάθειας όταν θεωρεί ότι ο επιδιωκόμενος σκοπός δικαιολογεί τη θυσία. Η συναίνεση αυτή, όμως, είναι πεπερασμένη. Όταν οι απαιτήσεις του πολέμου αρχίζουν να ανταγωνίζονται τις βασικές ανάγκες της κοινωνίας, το πολιτικό σύστημα αντιμετωπίζει ένα ενδογενές όριο: Η σύγκρουση δεν απειλεί πλέον μόνο λόγω του εξωτερικού αντιπάλου, αλλά και λόγω της εσωτερικής φθοράς που προκαλεί η ίδια η προσπάθεια συνέχισής της.

Ο Αμερικανός κοινωνικός ανθρωπολόγος και ιστορικός Joseph Tainter και ο Giuliano Di Bernardo προσδίδουν στον ανωτέρω ισχυρισμό μου μια θεωρία των ορίων της πολυπλοκότητας. Η πολυπλοκότητα έχει κόστος, και η αύξησή της δεν συνεπάγεται απεριόριστη αύξηση αποδοτικότητας. Υπάρχει ένα σημείο στο οποίο οι πρόσθετες επενδύσεις παράγουν ολοένα μικρότερες αποδόσεις. Εφαρμοζόμενη στον πόλεμο, αυτή η λογική σημαίνει ότι η διατήρηση της ίδιας στρατηγικής έντασης μπορεί να απαιτεί δυσανάλογα περισσότερους πόρους, ενώ συνάμα αποδίδει ολοένα μικρότερο αποτέλεσμα. Η ισχύς τότε εισέρχεται σε καθεστώς φθίνουσας οριακής απόδοσης.

Το βαθύτερο όριο, ωστόσο, είναι οικολογικό. Η οικονομία, η τεχνολογία, και η στρατιωτική ισχύς δεν υπάρχουν σε ένα άυλο πεδίο απεριόριστων δυνατοτήτων, αλλά αποτελούν μορφές οργάνωσης υλικών και ενεργειακών ροών μέσα στη βιόσφαιρα. Τα χρηματοπιστωτικά εργαλεία μπορούν να αναδιανείμουν πόρους, αλλά δεν μπορούν να καταργήσουν τις φυσικές τους προϋποθέσεις. Συνεπώς, η γεωπολιτική έχει μια θερμοδυναμική και οικολογική βάση: η ανθρώπινη ισχύς υπόκειται τελικώς στα όρια της υλικής πραγματικότητας.

Η έννοια της “συστημικής εξάντλησης” προκύπτει ακριβώς από τη διασταύρωση αυτών των περιορισμών. Όταν πόλεμος, ενεργειακή ανασφάλεια, επισιτιστικές πιέσεις, οικονομικές κρίσεις, κλιματικές διαταραχές, και άλλες μορφές αστάθειας εμφανίζονται ταυτόχρονα, το σύστημα δεν διαθέτει απλώς λιγότερους πόρους, αλλά χάνει σταδιακά την ικανότητα να κατανέμει και να συντονίζει αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους. Το πρόβλημα μετατρέπεται, από πρόβλημα επάρκειας, σε πρόβλημα συστημικής διαχείρισης.

Μια νέα αντίληψη της ήττας

Από εδώ προκύπτει μια νέα αντίληψη της ήττας. Ένα κράτος μπορεί να διατηρεί στρατό, οπλικά συστήματα, και πολιτική βούληση, αλλά να έχει χάσει την ικανότητα αναπαραγωγής των υλικών και κοινωνικών προϋποθέσεων της πολεμικής προσπάθειας. Η σύγκρουση τότε δεν τερματίζεται επειδή κάποιος νίκησε, αλλά επειδή κατέρρρευσε η δυνατότητα συνέχισής της. Η προκύπτουσα “ειρήνη της εξάντλησης” δεν είναι κατ’ ανάγκην αποτέλεσμα επίλυσης, συμφιλίωσης ή αναγνώρισης ήττας, αλλά είναι αποτέλεσμα της εξαφάνισης της δυνατότητας περαιτέρω πολέμου.

Υπό το πρίσμα των προαναφερθέντων, πρέπει να αναγνωρίσουμε δύο ιστορικές δυναμικές: Πρώτον, την κλιμάκωση της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, και δεύτερον, τη σταδιακή εξάντληση των συστημικών της προϋποθέσεων. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιο από τα δύο σενάρια θα επικρατήσει, αλλά αν η ανθρώπινη κοινωνία μπορεί να αυξάνει επ’ αόριστον την πολυπλοκότητα, την κατανάλωση πόρων, και τη στρατιωτική ισχύ χωρίς να συναντήσει ένα φυσικό, οικονομικό ή κοινωνικό όριο.

Ποιος παράγοντας τελειώνει τον πόλεμο

Συλλογιστικώς, προκύπτει μια αντιστροφή της κλασικής έννοιας της ισχύος. Ισχυρό δεν είναι απλώς το κράτος που μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερες καταστροφές στον αντίπαλο, αλλά εκείνο που μπορεί να αναπαράγει την ισχύ του χωρίς να καταστρέφει τις προϋποθέσεις της ίδιας του της ύπαρξης. Η πραγματική στρατηγική ανθεκτικότητα δεν είναι η απεριόριστη δυνατότητα επιβολής, αλλά η δυνατότητα διατήρησης της πολυπλοκότητας που παράγει την ισχύ.

Αυτό φαίνεται να αντιλαμβάνονται σε σημαντικό βαθμό ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, οι οποίοι δρουν με ιδιαίτερη μεθοδικότητα και λεπτότητα. Το σε ποιον βαθμό αντιλαμβάνεται αυτή την πραγματικότητα ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ θα φανεί από το αν θα αποδεσμευθεί από τα διανοητικά δεσμά των νεοσυντηρητικών και της σιωνιστικής Δεξιάς.

Εν κατακλείδι, το βαθύτερο όριο της γεωπολιτικής δεν τίθεται, σε τελική ανάλυση, από τον αντίπαλο, αλλά από το ίδιο το σύστημα που καθιστά δυνατή την αντιπαράθεση. Ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει όχι όταν υπάρξει νικητής, αλλά όταν ο κόσμος που τον τροφοδοτεί αδυνατεί πλέον να τον συντηρήσει. Η τελική ειρήνη δεν θα είναι τότε η ειρήνη της στρατιωτικής επικράτησης, αλλά η ειρήνη που επιβάλλει το όριο.

Το όφελος όμως δεν κατανέμεται με βάση την οικονομική ανάγκη, την ανεργία ή τον κίνδυνο φτώχειας. Κατανέμεται με βάση την αξία των αγορών. Όσο περισσότερα αγοράζει κάποιος, τόσο μεγαλύτερο είναι το όφελος που λαμβάνει. Η μείωση του ΦΠΑ δεν επιδοτεί τη φτώχεια. Επιδοτεί την κατανάλωση.

Σύμφωνα με στοιχεία που βασίζονται σε δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ, το φτωχότερο 20% του πληθυσμού κατέχει μόλις το 7,6% του συνολικού διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ το πλουσιότερο 20% συγκεντρώνει το 39,3%. Με άλλα λόγια, το πλουσιότερο πέμπτο της κοινωνίας διαθέτει πάνω από πέντε φορές μεγαλύτερο εισόδημα από το φτωχότερο. Η ίδια εικόνα εμφανίζεται και στις καταναλωτικές δαπάνες. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ότι το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών δαπανά το 55,8% του προϋπολογισμού του σε τρόφιμα και στέγαση, ενώ το πλουσιότερο 20%, δαπανά το 24,8% σε αυτές τις ανάγκες.

Οι υποστηρικτές της μείωσης του ΦΠΑ σταματούν συνήθως εδώ. Ξεχνούν όμως κάτι κρίσιμο. Ο ΦΠΑ δεν υπολογίζεται επί των ποσοστών αλλά επί των ευρώ. Ένας εύπορος πολίτης μπορεί να διαθέτει μικρότερο ποσοστό του εισοδήματός του στα τρόφιμα, αλλά επειδή διαθέτει πολύ μεγαλύτερο εισόδημα καταλήγει συχνά να δαπανά περισσότερα ευρώ από έναν φτωχό πολίτη. Και αφού η φορολογική ελάφρυνση ακολουθεί τα ευρώ της κατανάλωσης, ακολουθεί πρωτίστως εκείνους που καταναλώνουν περισσότερο.

Αν λοιπόν το Δημόσιο χάσει ένα δισεκατομμύριο ευρώ από την μείωση του ΦΠΑ, το ποσό αυτό δεν θα καταλήξει αποκλειστικά στους φτωχούς. Θα μοιραστεί σε ολόκληρη την κοινωνία ανάλογα με την καταναλωτική δαπάνη. Ο πραγματικός δικαιούχος δεν θα είναι αυτός που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη, αλλά εκείνος που πραγματοποιεί τις περισσότερες αγορές.

Ούτε η ακρίβεια αντιμετωπίζεται

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο πρόβλημα. Η δημόσια συζήτηση θεωρεί δεδομένο ότι η μείωση του ΦΠΑ θα περάσει αυτούσια στις τελικές τιμές. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, επικαλούμενο διεθνείς μελέτες, σημειώνει ότι οι μειώσεις του ΦΠΑ δεν αποτελούν κατάλληλο εργαλείο αντιμετώπισης της ακρίβειας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, μόνο περιορισμένο μέρος της μείωσης περνά στις τελικές τιμές και μάλιστα προσωρινά, ενώ μέρος του οφέλους απορροφάται από τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων. >Έτσι, πριν ακόμη φτάσει η φορολογική ελάφρυνση στους καταναλωτές, ένα τμήμα της μπορεί να παραμένει στην αλυσίδα παραγωγής, εμπορίας και διανομής.

Η μείωση του ΦΠΑ περνά επομένως από τρία φίλτρα:

• Πρώτον, ένα μέρος παραμένει στα περιθώρια κέρδους.
• Δεύτερον, ένα μέρος κατευθύνεται στα μεσαία και υψηλά εισοδήματα μέσω της κατανάλωσης.
• Και μόνο το υπόλοιπο καταλήγει στους οικονομικά αδύναμους.

ΦΠΑ: Η εναλλακτική λύση και το συμπέρασμα

Αν ο στόχος είναι η πραγματική στήριξη των χαμηλών εισοδημάτων, υπάρχει αποτελεσματικότερη λύση. Το κράτος μπορεί να συνεχίσει να εισπράττει τον ΦΠΑ από όλους και στη συνέχεια να τον επιστρέφει στοχευμένα στους οικονομικά ευάλωτους πολίτες, διατηρώντας παράλληλα τους αναγκαίους πόρους για την υγεία, την παιδεία και τις κοινωνικές υποδομές. Η προσέγγιση αυτή συμφωνεί και με τη θέση του ΔΝΤ ότι τα στοχευμένα μέτρα στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών είναι αποτελεσματικότερα από τις γενικές οριζόντιες παρεμβάσεις.

Με τη μείωση του ΦΠΑ οι φτωχοί λαμβάνουν μόνον ένα μέρος του δημόσιου χρήματος. Με τη στοχευμένη επιστροφή του ΦΠΑ λαμβάνουν το σύνολο της ενίσχυσης που προορίζεται γι’ αυτούς. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια οριζόντια φορολογική ελάφρυνση και σε μια πραγματική πολιτική αναδιανομής.

Η μείωση του ΦΠΑ δεν είναι πολιτική κατά της φτώχειας. Είναι οριζόντια επιδότηση της κατανάλωσης. Οι φτωχοί κερδίζουν κάτι. Οι πλούσιοι όμως κερδίζουν τη μερίδα του λέοντος. Και το δημόσιο χάνει πολύτιμα έσοδα. Αν πραγματικά θέλουμε να ενισχύσουμε τους οικονομικά αδύναμους, η λύση δεν είναι η μείωση του ΦΠΑ για όλους αλλά η είσπραξή του από όλους και η στοχευμένη επιστροφή του στους ευάλωτους. Η επιστροφή του ΦΠΑ στους ευάλωτους αντιμετωπίζει τη φτώχεια. Η ακρίβεια είναι ένα διαφορετικό πρόβλημα και απαιτεί διαφορετικές λύσεις, δεν αντιμετωπίζεται με τη μείωση του ΦΠΑ!

“Μετρητά ή καρτούλα” ή “Καλή σας απόλαυση”;

Με την εκφώνηση της μαγικής φράσης “Μετρητά ή καρτούλα;” είχε αυτόματα συναφθεί η ευλογημένη, μυστική συμφωνία ανάμεσα σε μαγαζάτορα και σε πελάτη ώστε ο λογαριασμός αυτόματα να εκπέσει τουλάχιστον 15% άμα τη εμφανίσει ζεστού χρήματος. Cash! Με την απόδειξη είτε χειρόγραφη είτε προφορική (εκφωνούμενη ιερατικά – συνωμοτικά στο αυτί του ενδιαφερομένου). Το κλείσιμο του ματιού είναι προαιρετικό. Που θα πει “Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν…” Πρόκειται για το διαχρονικό σουξέ σε στίχους του Μανόλη Ρασούλη που παραμένει πάντα επίκαιρο.

Όσο για το άλλο, το δυσοίωνα ανελλήνιστο “καλή σας απόλαυση”, αυτό πάλι εκφράζει όλο το πολιτιστικό όραμα της light αναρχοδεξιάς που μας κυβερνάει. Το οικονομικίστικο όραμα του διδύμου Μενδώνη-Παναγιωταρέα. Να περνάμε πάντα καλά, κάνοντας όλους τους αναγκαίους συμβιβασμούς χωρίς να υπάρχει αύριο, πολύ απλά γιατί αύριο δεν (μπορεί να) υπάρχει. Παράδειγμα το παραμύθι που έχει στηθεί από το ΥΠΠΟ σχετικά με την επιστροφή των Μαρμάρων. Αγαπημένο τους τραγούδι – σύνθημα ως την ιδιωτικοποίηση – αξιοποίηση και του τελευταίου, εθνικού μνημείου.

Αφού…”Για τα λεφτά τα κάνεις όλα…”! Προσέξτε επίσης πως επείγονται να ανοίξει ο τύμβος Καστά στην Αμφίπολη ενώ ακόμη το μνημείο δεν έχει μελετηθεί ή δημοσιευθεί και ενώ η “δύσκολη” ανασκαφέας του έχει απομακρυνθεί. Ήδη έχουν αναγγελθεί αλλά και αναβληθεί τα εγκαίνια τρεις φορές με τελευταία πρόβλεψη το…2028. Που θα πει ότι τα μνημεία για αυτούς δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα τουριστικό σκηνικό που στήνεται όπως-όπως με μοναδικό στόχο να κόβονται εισιτήρια και να… κινείται το εμπόριο.

Τύμβος Καστά και… η Πυθία!

Ιδού τί έγραψε σχετικά η αρχαιολόγος Δέσποινα Κουτσούμπα στον τοίχο της: “Η υπόθεση της ανάδειξης του Τύμβου Καστά στην Αμφίπολη είναι ένα case study για το πώς μπορείς να κοροϊδεύεις πολλούς για πολύ! Αρκεί βέβαια να έχεις πρόθυμους δημοσιογράφους και πολιτικούς να σε στηρίζουν.

Η Λίνα Μενδώνη (δεν μπαίνω καν στο ότι έχει τεράστια ευθύνη στον τρόπο διαχείρισης του μνημείου και της ανασκαφής του 2014, που προκάλεσε πλείστα όσα προβλήματα) από το 2015, ως αντιπολίτευση, ισχυριζόταν ότι το μνημείο μπορούσε μέσα σε 1-2 χρόνια να αναστηλωθεί και να ανοίξει στο κοινό (το ότι ούτε η ανασκαφή δεν είχε δημοσιευτεί, ούτε υπήρχε τελική ερμηνεία για το μνημείο από την ανασκαφέα, προφανώς δεν την απασχολούσε). Βεβαίως είχε και τον Τζιτζικώστα να καταγγέλλει το Υπουργείο και να λέει ότι θα πάει στα δικαστήρια, επειδή καθυστερούσαν οι μελέτες.

Όταν έγινε Υπουργός το 2019, υποσχόταν διάφορα τέτοια δεξιά κι αριστερά. Το έργο ήταν άλλωστε ενταγμένο στο πρόγραμμα 2014 – 2020, που όπως το λέει το όνομά του θα τελείωνε το 2020. Βεβαίως πήρε παράταση, μπήκε στο 2021-2027, με σύμφωνη γνώμη του Τζιτζικώστα, που δεν τον πείραζε μετά η καθυστέρηση… και τώρα ανακοινώνει γεμάτη χαρά ότι «το έργο θα τελειώσει το 2028…».

Όμως το 2028, όπως έχει από καιρό χρησμοδοτήσει η… Πυθία, δεν θα είναι ούτε ο Μητσοτάκης πρωθυπουργός ούτε η Μενδώνη υπουργός. Αφού η ΝΔ ήδη σπαράσσεται από τους διεκδικητές της επόμενης μέρας και την κορύφωση της δελφινομαχίας. Σαν προφητεία που αυτοεπιβεβαιώνεται καθώς η αναφορά-ενασχόληση στην “επόμενη μέρα” φέρνει νομοτελειακά την “επόμενη μέρα”. Ο Γεωργιάδης ως ο πιο ανενδοίαστος τίθεται επικεφαλής της κούρσας, ο Δένδιας κρατάει… αριστοκρατικές αποστάσεις ενώ και ο Χατζηδάκης και ο Πιερρακάκης πολιτεύονται έχοντας κατά νου όχι το πως θα διαδεχθούν τον Μητσοτάκη αλλά το πως θα υπερκεράσουν τον Σπύρο-Άδωνι.

Ο οποίος σχεδιάζει το αύριο έχοντας κατά νου ως μόνο του πρόβλημα τον Αντώνη Σαμαρά. Επειδή ξέρει ότι από αυτόν θα το βρει. (Αυτό δεν το είπε η Πυθία, το λέω εγώ)! Οι μονομάχοι είναι ήδη στην αρένα και το αίμα προβλέπεται ότι θα ρεύσει άφθονο. Για αυτό και σας εύχομαι από καρδιάς…Καλή σας απόλαυση! ( Εντάξει, δεν είμαι κι ο αείμνηστος Ράμφος αλλά μία στοιχειώδη, πολιτική μύτη – δηλαδή ράμφος – την διαθέτω)!

ΥΓ. 1 Ο πολιτισμός αλά ΕΡΤ

Αν ήθελα να δώσω πρακτικά τον ορισμό της τηλε-ηλιθιότητας, θα παρέπεμπα στα σποτς της ΕΡΤ που διαφημίζουν το νέο πρόγραμμα του φθινοπώρου. Με κορυφαίο αυτό όπου Καραβάτου-Φερεντίνος (δεύτερο φάουλ τους μετά τα τζάμπο) μιλάνε – υποτίθεται – φιλοσοφικά, δηλαδή λένε αρλούμπες μέσα σ’ έναν χώρο τέχνης, απέναντι από ένα έργο του Πικάσο και με φόντο πίσω τους το Ιερόν Μανδήλιον του Γκρέκο. Δεν ντράπηκαν, διερωτώμαι, από το Μουσείο Γουλανδρή να παραχωρήσουν τις αίθουσες τους για μια τέτοια παρωδία και της τέχνης και του πολιτισμού; Και με ηχητικό φόντο, μάλιστα, κλασική μουσική; Τον Λ. Ντελίμπ παρακαλώ! Το θεωρούν διαφήμιση ή δυσφήμηση;

Στούντιο 4 σου λέει ο άλλος. Και εσύ βέβαια πληρώνεις ευχαρίστως και το καλό γούστο και το χιούμορ – Φραγκίσκος Μανέλης και ’50ς – και πάνω απ’ όλα το… υποτιθέμενο σταριλίκι, των δημοφιλών (;) παρουσιαστών. Αυτοί οι δύο λοιπόν, έτσι αποφάσισε η διοίκηση της ΕΡΤ, θα μας ενημερώνουν για τα πολιτιστικά δρώμενα της χώρας, δηλαδή της Αθήνας με την πιο στενή έννοια του όρου. Πιο… δηλαδή των φίλων της Καραβάτου και της παραγωγής – ο έρμος Φερεντίνος είναι αθώος, ξέρει μόνο μπάλα και τηλεπαιχνίδια – από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Τί να πω; Καλή σας απόλαυση!

ΥΓ. 2 Αχ, ξέχασα. Έμπνευση του σποτ είναι το… ασπρόμαυρο Μανχάταν του Γούντι Άλεν όπου ο Γούντι την πέφτει στην Νταϊάν Κήτον εμπρός σ’ έναν πίνακα του Πόλλοκ στο ΜΟΜΑ. Μιλώντας της τάχα μου για τον υπαρξισμό και τον μινιμαλισμό, αμέσως μετά της λέει:
“Πάμε για έναν καφέ;”

Πιο αναλυτικά, όπως είπε, με τα μέτρα των 2,2 δισ. ευρώ:

• Μειώνουμε το βάρος του δημόσιου χρέους, δεν μεταφέρουμε το βάρος στις επόμενες γενιές
• Δίνουμε εργαλεία για το ιδιωτικό χρέος
• Στηρίζουμε το εισόδημα την οικογένεια την εργασία την παραγωγική διαδικασία

Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός έχει 4 προτεραιότητες:

1. Ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος για το σύνολο των κοινωνικών ομάδων (ελευθέρων επαγγελματιών, μισθωτών, συνταξιούχων, δημοσίων υπαλλήλων, αγροτών, ατόμων με αναπηρία)
2. Ενίσχυση των ιδιωτικών και δημοσίων επενδύσεων
3. Κοινωνική πολιτική με έμφαση στο στεγαστικό, το δημογραφικό και την υγεία
4. Ενίσχυση ενεργειακής αυτονομίας και μείωση κόστους ηλεκτρικής ενέργειας

Σύνοψη μέτρων

Οι νέες παρεμβάσεις για την περίοδο έως το 2030 καλύπτουν το σύνολο των κοινωνικών ομάδων με πρωταρχικό στόχο την αύξηση του διαθεσίμου εισοδήματος, αλλά και την ενίσχυση των επενδύσεων ώστε να δημιουργούν περισσότερες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Οι κυριότερες νέες παρεμβάσεις αφορούν:

-Την απαλλαγή για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες από τις προσαυξήσεις βάσει του κύκλου εργασιών και της μισθοδοσίας προσωπικού, κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος,

-τον μηδενισμό του φορολογικού συντελεστή έως τα 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τρίτεκνους, σε συνέχεια της φορολογικής μεταρρύθμισης του 2026,

-τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης του Νοεμβρίου σε συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες από 300 σε 400 ευρώ καθαρά και τη διεύρυνση της ενίσχυσης στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών από τον Νοέμβριο 2026,

-τη θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά στους δημοσίους υπαλλήλους από το 2027,

-τη θέσπιση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού όπου οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους, όπου η πολιτεία θα καταθέτει στο λογαριασμό το ποσό που βάζει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών,

-τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% από τον Απρίλιο 2027 για τον ιδιωτικό τομέα,

– την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος ξεκινώντας από την Ελληνική Περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη,

-τη μείωση της προκαταβολής φόρου από το 55% στο 50% για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το φορολογικό έτος 2027 και τη σταδιακή μείωση κατά 5% ετησίως της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα από το φορολογικό έτος 2028 ώστε από 80% σήμερα σταδιακά να μειωθεί στο 50%,

-τη θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων σε 6 έτη, από 10 έτη που ισχύει σήμερα, για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό των επιχειρήσεων,

-τη τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων,

-την κατάργηση από το 2027 του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία και

-την αύξηση του Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων με νέες επενδύσεις που θα συντελέσουν μεταξύ άλλων και στη μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Στα 1.000 ευρώ ο κατώτατος έως τον Ιανουάριο του 2028

Πέραν των ανωτέρω μέτρων, τίθεται στόχος για αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ με τις τριετίες) έως το 2028 από 920 ευρώ σήμερα, μέσω δύο αυξήσεων που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Η συνολική αύξηση από το 2021 που ο κατώτατος ανέρχονταν στα 650 ευρώ θα ανέρχεται σε 54%.

Η αύξηση του κατώτατου μισθού επιφέρει αύξηση και σε συνδεδεμένα επιδόματα και παροχές όπως το επίδομα ανεργίας, το επίδομα μητρότητας, η αμοιβή των υπερωριών, και άλλα. Επιπλέον ο βασικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων θα αναπροσαρμοστεί οριζοντίως τόσο τον Απρίλιο του 2027 όσο και τον Ιανουάριο του 2028 αναλογικά με την αύξηση του κατώτατου μισθού.

«Σπίτι μου 3» με χαμηλότοκα δάνεια

Επιπλέον, θεσμοθετείται νέο Πρόγραμμα «Σπίτι μου 3» για τη στήριξη της αγοράς πρώτης κατοικίας μέσω χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Αναλυτικά τα μέτρα με παραδείγματα

Ελεύθευροι επαγγελματίες

Α. Απαλλαγή από τις προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού, κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος, για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες

Από το φορολογικό έτος 2026 (δηλώσεις 2027), λαμβάνοντας υπόψη την πλήρη ανάπτυξη των ηλεκτρονικών φορολογικών εργαλείων, αλλά και ως κίνητρο επιβράβευσης των συνεπών ελευθέρων επαγγελματιών, επαγγελματίες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια θα απαλλάσσονται από τις ακόλουθες προσαυξήσεις που ισχύουν κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος:

(α) ποσού που ισούται με το δέκα τοις εκατό (10%) του ετήσιου κόστους που καταβάλλει ο υπόχρεος για τη μισθοδοσία του προσωπικού που απασχολεί και

β) ποσού που ανέρχεται στο πέντε τοις εκατό (5%) επί του ποσού, κατά το οποίο ο κύκλος εργασιών του υπόχρεου υπερβαίνει τον μέσο όρο του ετήσιου κύκλου εργασιών του Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.).

Τα κριτήρια που θα πρέπει να πληρούν οι συνεπείς ελεύθεροι επαγγελματίες για να λάβουν την ανωτέρω απαλλαγή είναι τα ακόλουθα:

• (α) έχουν αποστείλει τα απαραίτητα στοιχεία στο myDATA για το εκάστοτε φορολογικό έτος,
• (β) εφόσον έχουν την υποχρέωση διασύνδεσης ταμειακών μηχανών και pos, έχουν ολοκληρώσει τη διασύνδεσή τους και παραμένουν συνδεδεμένοι ολόκληρο το εκάστοτε φορολογικό έτος,
• (γ) δεν τους έχει επιβληθεί πρόστιμο από τη φορολογική αρχή ή την αρχή επιθεώρησης εργασίας για τις χρήσεις των τελευταίων 5 φορολογικών ετών,
• (δ) έχουν υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος που αφορούν τα τελευταία 5 φορολογικά έτη έως 31/12 του τελευταίου φορολογικού έτους, εφόσον είχαν κατά νόμο υποχρέωση να τις υποβάλουν.

Επιπλέον:

• Για εκμεταλλευτές ΤΑΞΙ το τεκμήριο μειώνεται αναλόγως του ποσοστού ιδιοκτησίας επί του οχήματος (έτσι εάν κάποιος έχει 50% ποσοστό συνιδιοκτησίας, τότε το τεκμήριο μειώνεται 50%). Επιπλέον εξαιρούνται των τεκμηρίων ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ΤΑΞΙ (συνήθως λόγω θανάτου γονέα).
• Μειώνονται τα τεκμήρια κατά 50% σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 (από 1.500), εξαιρουμένων όσων βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων) και ειδικά για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.200 (από 1.700) κατοίκους (αφορά 131 νέους οικισμούς).

Με τις προσαυξήσεις βάση κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού επιβαρύνονται περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις (επιπλέον του τεκμαρτού εισοδήματος που προσδιορίζεται από τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες). Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 170 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής και 108 εκατ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Σημειώνεται ότι συνολικά από τις 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, υπόκεινται σε φορολογία λόγω δήλωσης εισοδημάτων χαμηλότερων του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος οι 427.000. Από αυτές οι 271.000 φορολογούνται μόνο με βάση τον κατώτατο μισθό πλέον τριετίες (με ετήσιο φόρο που κυμαίνεται από 1.476 ευρώ χωρίς τριετίες έως 2.249 με τρεις τριετίες για ελεύθερο επαγγελματία άνω των 30 χωρίς τέκνα και χαμηλότερα ή και μηδενικά ποσά για ελεύθερους επαγγελματίες με τέκνα ή κάτω των 30 ετών). Οι 156.000 επιχειρήσεις ωστόσο επιβαρύνονται με επιπλέον προσαυξήσεις λόγω κύκλου εργασιών ή μισθοδοσίας εργαζομένων που αυξάνουν σημαντικά τον υπολογιζόμενο φόρο (για 24.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 2.000 ευρώ, ενώ για 3.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 10.000 ευρώ).

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Ατομική επιχείρηση εστίασης (καφέ) που λειτουργεί 15 έτη, με 5 εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ. Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 10.500 ευρώ (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), σύνολο 27.244 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 2.534 ευρώ.

Παράδειγμα 2: Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου υποδημάτων που λειτουργεί 4 έτη, με 2 εργαζόμενους, ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 21.000 ευρώ και κύκλο εργασιών 120.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 48.564 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 12.880 ευρώ, πλέον 2.100 (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), πλέον 3.572 (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 18.552 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.610 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 12.880 με αναλογούν φόρο 1.476 ευρώ, δηλαδή όφελος 1.134 ευρώ.

Παράδειγμα 3: Λογιστής που έχει ατομική επιχείρηση 20 έτη χωρίς εργαζόμενους και κύκλο εργασιών 90.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 28.479 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 3.076 ευρώ (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 19.820 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.864 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 615 ευρώ.

Το εύρος οφέλους και ο αντίστοιχος αριθμός των επιχειρήσεων παρουσιάζεται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Αριθμός ατομικών επιχειρήσεων και όφελος από την απαλλαγή από τις προσαυξήσεις βάση κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού στο ελάχιστο εισόδημα

Σημειώνεται ότι η ανωτέρω ρύθμιση ευνοεί ιδιαίτερα τις ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζομένους, όπως το λιανεμπόριο και η εστίαση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΓΕΜΗ επί ενεργών επιχειρήσεων, 53.722 από τις 85.965 (62,5% του συνόλου) επιχειρήσεων εστίασης είναι ατομικές επιχειρήσεις και 99.518 από τις 141.616 (70,3% του συνόλου) επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου είναι ατομικές επιχειρήσεις.

Επιπλέον, οι ελεύθεροι επαγγελματίες το 2027 θα επωφεληθούν και από την μείωση του φόρου εισοδήματος που έγινε με τη μεταρρύθμιση της φορολογίας εισοδήματος το 2026.

Επιπροσθέτως από το φορολογικό έτος 2027 (δηλώσεις 2028) προβλέπεται η μείωση της προκαταβολής φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το 55% στο 50% με δημοσιονομικό κόστος 82 εκατ. ευρώ.

Το ίδιο έτος (2028) οι τρίτεκνοι ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν σημαντική μείωση του φόρου με τον μηδενισμό της κλίμακας έως τα 20.000 ευρώ.

Αγρότες

Β. Μείωση συντελεστή φορολόγησης κατά κύριο επάγγελμα αγροτών στο 0% έως τα 20.000

Με την εν λόγω ρύθμιση μηδενίζεται ο συντελεστής του φόρου εισοδήματος για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ για όσους είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες-φυσικά πρόσωπα που έχουν άνω του 50% του εισοδήματος από αγροτική δραστηριότητα, κατά αναλογία με ό,τι εφαρμόστηκε για τους νέους έως 25 ετών και για τους πολύτεκνους. Η μείωση του φόρου εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2026 (δηλώσεις 2027).

Η σημαντική μείωση του φόρου εισοδήματος των κατά κύριο επάγγελμα αγροτών, αποσκοπεί πέρα από την ενίσχυση του εισοδήματός τους, στην κινητροδότηση αφενός των σημερινών παραγωγών να παραμείνουν στον αγροτικό τομέα και αφετέρου στην προσέλκυση νέων αγροτών, με απώτερο στόχο την αύξηση της αγροτικής παραγωγής.

Σημειώνεται ότι τα εισοδήματα από αγροτική δραστηριότητα για όσους είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες-φυσικά πρόσωπα που έχουν άνω του 50% του εισοδήματος από αγροτική δραστηριότητα (245.907 φυσικά πρόσωπα) φορολογούνται σήμερα αυτοτελώς με την κλίμακα των μισθωτών.

Μειώσεις θα δουν 47.091 από τους 245.907 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες που βρίσκονται άνω του αφορολόγητου ορίου, το οποίο με τον μηδενισμό του συντελεστή αυξάνεται για αγρότη χωρίς τέκνα από 8.633 ευρώ σε 22.204 ευρώ. Σημειώνεται ότι οι εν λόγω 47 χιλιάδες αγρότες δηλώνουν περίπου 56% του συνολικού εισοδήματος (850 εκατ. από τα 1,5 δισ. ευρώ). Το μέγιστο ύψος οφέλους ανέρχεται σε 2.900 ευρώ.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 87 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής και 56 εκατ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Αγρότης χωρίς τέκνα με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 1.183 ευρώ και σήμερα μηδενίζεται.

Παράδειγμα 2: Αγρότης με δύο τέκνα με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 1.540 ευρώ και σήμερα μηδενίζεται.

Παράδειγμα 3: Αγρότης χωρίς τέκνα με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 5.083 ευρώ και τώρα θα πληρώνει 2.183 ευρώ, όφελος 2.900 ευρώ.

Πίνακας: Αριθμός κατά κύριο επάγγελμα αγροτών ανάλογα με την κλίμακα εισοδήματος και μείωση φόρου (για αγρότες άνω των 30 ετών)

Σημειώνεται ότι από τον Νοέμβριο 2026 θα ισχύσει και η επιστροφή του ΕΦΚ του αγροτικού πετρελαίου στην αντλία, όπoυ η ωφέλεια για τους αγρότες θα αυξηθεί καθώς θα υπάρχει απαλλαγή και του ΦΠΑ που αντιστοιχεί στον ΕΦΚ (σύνολο 50,8 λεπτά εκ των οποίων 41 λεπτά το λίτρο ΕΦΚ και 9,8 λεπτά ΦΠΑ επί του ΕΦΚ).

Τρίτεκνοι

Γ. Μείωση συντελεστή φορολόγησης τριτέκνων στο 0% έως τα 20.000 ευρώ

Με την εν λόγω ρύθμιση μηδενίζεται ο συντελεστής του φόρου εισοδήματος για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ για όσους έχουν τρία εξαρτώμενα τέκνα, κατά αναλογία με ό,τι εφαρμόστηκε για τους νέους έως 25 ετών και για τους πολύτεκνους. Η μείωση του φόρου εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2027 (οι μισθωτοί θα δουν τις μειώσεις από 1/1/2027 και οι ελεύθεροι επαγγελματίες στις δηλώσεις του 2028).

Μειώσεις θα δουν 86.927 (εκ των οποίων 33.894 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες) από τους 152.039 τρίτεκνους που βρίσκονται άνω του αφορολόγητου ορίου, το οποίο με τον μηδενισμό του συντελεστή αυξάνεται από 14.364 ευρώ σε 25.364 ευρώ. Το μέγιστο ύψος οφέλους ανέρχεται σε 1.800 ευρώ.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 55 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής, 107 εκατ. ευρώ το 2028 και 90 εκατ. ευρώ το 2029 και τα επόμενα έτη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 620 ευρώ και σήμερα μηδενίζεται.

Παράδειγμα 2: Τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 2.820 ευρώ και τώρα θα πληρώνει 1.020 ευρώ, όφελος 1.800 ευρώ.

Παράδειγμα 3: Τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 1.350 ευρώ και τώρα μηδενίζεται.

Πίνακας: Αριθμός τριτέκνων ανάλογα με την κλίμακα εισοδήματος και μείωση φόρου (για τρίτεκνους άνω των 30 ετών)

Συνταξιούχοι

Δ. Αυξήσεις αποδοχών συνταξιούχων

Από τον Νοέμβριο 2026 αυξάνεται σε 400 ευρώ από 300 καθαρά η ετήσια οικονομική ενίσχυση και διευρύνεται στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Το ίδιο ποσό θα λαμβάνουν οι συνταξιούχοι άνω των 60 που λαμβάνουν μόνο σύνταξη θανάτου, τα άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτου ηλικίας και οι ανασφάλιστοι υπερήλικες.

Συνολικά δικαιούχοι θα είναι 2,2 εκατ. πολίτες (επιπλέον 270.000 συνταξιούχοι σε σχέση με την ανακοίνωση του Απριλίου) και το συνολικό ετήσιο δημοσιονομικό κόστος της ενίσχυσης ανέρχεται σε 879 εκατ. ευρώ.

Αναλυτικά η εξέλιξη του επιδόματος και των δικαιούχων παρουσιάζεται στον Πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Διαμόρφωση οικονομικής ενίσχυσης Νοεμβρίου σε συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες

Επιπλέον οι συνταξιούχοι από 1/1/2027 θα λάβουν αύξηση των συντάξεων με βάση το μέσο όρο του πληθωρισμού και του ΑΕΠ, χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς. Συνεπώς αύξηση θα λάβει το σύνολο των συνταξιούχων. Με βάση τις εκτιμήσεις του Απριλίου 2026 που ενσωματώθηκαν στην ετήσια έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου, η αύξηση υπολογίζεται σε 2,6% και το αναλογούν δημοσιονομικό κόστος σε 750 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι το οριστικό ποσοστό αύξησης θα καθοριστεί με βάση τις μακροοικονομικές εκτιμήσεις του τελικού σχεδίου του Προϋπολογισμού που θα κατατεθεί τον Νοέμβριο 2026.

Σημειώνεται ότι οι συντάξεις έχουν αυξηθεί βάσει ΑΕΠ και πληθωρισμού κατά 7,75% το 2023, 3,0% το 2024, 2,4% το 2025 και 2,4% το 2026. Σωρευτική αύξηση 2023-2026 16,4%, με συνολικό ετήσιο κόστος 2,5 δισ. ευρώ. Με την αύξηση του Ιανουαρίου του 2027 η σωρευτική αύξηση από το 2023 θα φτάσει το 19% με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περί τα 3,25 δισ. ευρώ. Οι συντάξεις θα συνεχίζουν να αυξάνονται κάθε έτος χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς με το εκτιμώμενο ετήσιο κόστος να αυξάνεται κατά επιπλέον περίπου 2,7 δισ. ευρώ το 2030 σε σχέση με το 2026.

Επιπροσθέτως, όπως έχει ανακοινωθεί καταργείται η μείωση κατά 50% των συντάξεων λόγω θανάτου μετά την πάροδο της τριετίας και συνεχίζει να καταβάλλεται η εθνική σύνταξη λόγω θανάτου σε περιπτώσεις δικαιούχων που λαμβάνουν και σύνταξη από ίδιο δικαίωμα. Το δημοσιονομικό κόστος από τις αυξήσεις που θα λάβουν οι περίπου 8.500 συνταξιούχοι του δημοσίου που είχε εφαρμοστεί η περικοπή εκτιμάται σε 48 εκατ. ευρώ ετησίως.

Παραδείγματα

• Συνταξιούχος με 10.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 823 ευρώ θα λάβει 208 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 608 ευρώ καθαρά ετησίως.
• Συνταξιούχος με 14.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1086 ευρώ θα λάβει 284 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 684 ευρώ καθαρά ετησίως.
• Συνταξιούχος με 20.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1476 ευρώ θα λάβει 374 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 774 ευρώ καθαρά ετησίως.
• Συνταξιούχος με 24.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1716 ευρώ θα λάβει 449 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 849 ευρώ καθαρά ετησίως.

Δημόσιοι υπάλληλοι

Ε. Αυξήσεις αποδοχών δημοσίων υπαλλήλων

Από τον Δεκέμβριο του 2027 καθιερώνεται επίδομα εορτών Χριστουγέννων για τους δημόσιους υπαλλήλους ύψους 500 ευρώ μικτά. Το επίδομα προσμετράται στις τακτικές αποδοχές και μετρά στις συντάξιμες αποδοχές. Για δημόσιους υπαλλήλους που υπηρετούν μέρος του έτους το επίδομα καταβάλλεται αναλογικά για τους μήνες που υπηρετούν από 1/1/2027. Το δημοσιονομικό κόστος για τους περίπου 720.000 δημοσίους υπαλλήλους που καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, συμπεριλαμβανομένων των εργοδοτικών εισφορών, εκτιμάται ετησίως σε 433 εκατ. ευρώ.

Το καθαρό ποσό κυμαίνεται από 257 έως 389 ευρώ ανάλογα με την κατηγορία και παρουσιάζεται στη συνέχεια.

Πίνακας: Καθαρό ποσό επιδόματος Χριστουγέννων Δημοσίων Υπαλλήλων

Επιπλέον οι δημόσιοι υπάλληλοι θα λάβουν αυξήσεις στις αποδοχές τους βάση του κατώτατου μισθού, που αναμένεται να διαμορφωθεί σε 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028 από 920 ευρώ σήμερα, μέσω διαδοχικών αυξήσεων τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Το ανωτέρω σηματοδοτεί ότι οι αποδοχές θα αυξηθούν κατά 80 ευρώ μικτά μηνιαίως ή 960 ευρώ ετησίως έως τον Ιανουάριο του 2028.

Παραδείγματα

Υπό την υπόθεση ότι οι αποδοχές θα αυξηθούν κατά 40 ευρώ μικτά τον Απρίλιο του 2027 και επιπλέον 40 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028, οι δημόσιοι υπάλληλοι σε συνδυασμό με το επίδομα Χριστουγέννων θα λάβουν τις ακόλουθες αυξήσεις:

• Δημόσιος υπάλληλος 40 ετών με δύο παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 2.000 ευρώ που αντιστοιχεί σε 447 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 562 ευρώ καθαρά, 327 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 235 ευρώ (26 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 964 ευρώ καθαρά, 327 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 637 ευρώ (52 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 29 ετών χωρίς παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 1.500 ευρώ που αντιστοιχεί σε 123 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 609 ευρώ καθαρά, 354 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 255 ευρώ (28 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 1.033 ευρώ καθαρά, 354 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 679 ευρώ (57 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 55 ετών χωρίς παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 3.000 ευρώ που αντιστοιχεί σε 956 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 495 ευρώ καθαρά, 288 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 207 ευρώ (23 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 841 ευρώ καθαρά, 288 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 553 ευρώ (46 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 24 ετών χωρίς παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 1.200 ευρώ που αντιστοιχεί σε 933 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 669 ευρώ καθαρά, 389 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 280 ευρώ (31 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 136 ευρώ καθαρά, 389 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 747 ευρώ (62 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 49 ετών με τρία παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 2.500 ευρώ που αντιστοιχεί σε 832 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 1.944 ευρώ καθαρά, 311 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 280 ευρώ (31 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου, πλέον 1.353 ευρώ από τον μείωση του φόρου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 2.411 ευρώ καθαρά, 311 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων, πλέον 747 ευρώ (62 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου, πλέον 1.353 ευρώ από τον μείωση του φόρου.

Κατώτατος μισθός

ΣΤ. Αύξηση κατώτατου μισθού και μείωση ασφαλιστικών εισφορών για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα

Ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί σε 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ με τις τριετίες) έως το 2028 από 920 ευρώ σήμερα, μέσω δύο αυξήσεων που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Η συνολική αύξηση από το 2021 που ο κατώτατος ανέρχονταν στα 650 ευρώ θα ανέρχεται σε 54%.

Παράλληλα από την 1^η Απριλίου μειώνονται κατά 0,5% οι ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, με δημοσιονομικό κόστος 163 εκατ. ευρώ για το 2027 και 218 εκατ. ευρώ για το 2028. Η μείωση των εισφορών θα γίνει από το σκέλος των κρατήσεων υπέρ ΔΥΠΑ, ενώ το αναλογούν κόστος θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό μέσω μόνιμης αύξησης της επιχορήγησης προς τη ΔΥΠΑ. Το σύνολο της μείωσης θα γίνει από τις ασφαλιστικές εισφορές που παρακρατούνται από τον εργαζόμενο έτσι ώστε οι μισθωτοί να λάβουν το σύνολο του οφέλους από την μείωση των εισφορών. Μετά την εν λόγω μείωση οι συνολικές ασφαλιστικές εισφορές στον ιδιωτικό τομέα θα έχουν μειωθεί από 40,56% το 2019 σε 34,66% το 2027, δηλαδή κατά 5,9 μονάδες. Οι εισφορές του εργαζομένου θα έχουν μειωθεί από 15,75% σε 12,87% και του εργοδότη από 24,81% σε 21,79%. Οι διαδοχικές μειώσεις παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών 2019-2027

Παραδείγματα

Υπό την υπόθεση ότι ο κατώτατος θα αυξηθεί κατά 40 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και επιπλέον 40 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028, σε συνδυασμό με τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών από τον Απρίλιο του 2027:

• Για ένα νέο 23 ετών χωρίς τριετίες, θα αυξηθεί ο μικτός μισθός από 920 σε 960 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 (με μειωμένες κατά 0,5% τις ασφαλιστικές εισφορές) και σε 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028. Ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 797 σε 836 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και 871 ευρώ τον Ιανουάριο 2028. Συνολικά, σε σχέση με φέτος θα λάβει επιπλέον 414 ευρώ το 2027 και 1040 ευρώ καθαρά το 2028.
• Για έναν μισθωτό 34 ετών με τρεις τριετίες χωρίς τέκνα, θα αυξηθεί ο μικτός μισθός από 1.196 σε 1.248 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 (με μειωμένες κατά 0,5% τις ασφαλιστικές εισφορές) και σε 1.300 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028. Ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 959 σε 999 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και 035 ευρώ τον Ιανουάριο 2028. Συνολικά, σε σχέση με φέτος θα λάβει επιπλέον 420 ευρώ το 2027 και 1055 ευρώ καθαρά το 2028.
• Για έναν μισθωτό 45 ετών με τρία τέκνα και μικτό μισθό 2.000 ευρώ. Ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 1621 σε 1.733 ευρώ από τον Ιανουάριο 2027 λόγω μηδενισμού του φόρου και σε 743 ευρώ από τον Απρίλιο του 2027 λόγω μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών. Συνολικά, σε σχέση με φέτος θα λάβει επιπλέον 1.673 ευρώ καθαρά το 2027.
• Για έναν μισθωτό 40 ετών με ένα τέκνο και μικτό μηνιαίο μισθό 3.000 ευρώ, ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 2.109 σε 2.119 ευρώ καθαρά από τον Απρίλιο 2027 λόγω της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών. Ωστόσο σημειώνεται ότι σε πολλές περιπτώσεις επιχειρήσεων η αύξηση του κατώτατου συμπαρασύρει αυξήσεις και σε υψηλότερα μισθολογικά κλιμάκια.

Επιχειρήσεις

Ζ. Μειώσεις φόρων για τις επιχειρήσεις

Θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό

Το κέρδος από επιχειρηματική δραστηριότητα επί του οποίου υπολογίζεται ο φόρος εισοδήματος θεωρείται το σύνολο των εσόδων από τις επιχειρηματικές συναλλαγές μετά την αφαίρεση των επιχειρηματικών δαπανών, των αποσβέσεων και των προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις. Σήμερα το κόστος κτήσης ή κατασκευής, συμπεριλαμβανομένου και του κόστους βελτίωσης, ανανέωσης και ανακατασκευής καθώς και αποκατάστασης του περιβάλλοντος αποσβένεται, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα.

Πίνακας: Υφιστάμενοι συντελεστές απόσβεσης και χρόνος απόσβεσης

Με τη νέα ρύθμιση το κόστος κτήσης ή κατασκευής, συμπεριλαμβανομένου και του κόστους βελτίωσης, ανανέωσης και ανακατασκευής Μηχανημάτων και εξοπλισμού (εκτός Η/Υ και λογισμικού που αποσβένεται σε 5 έτη), θα αποσβένεται σε 6 έτη (αντί για 10 έτη) με επιταχυνόμενο ρυθμό ως εξής: 1ο έτος: 10%, 2o έτος 10%, 3ο έτος 15%, 4ο έτος 15%, 5ο έτος 25% και 6ο έτος 25%. Οι νέοι συντελεστές απόσβεσης θα ισχύσουν για δαπάνες που πραγματοποιούνται από 1/1/2027 και εφεξής.

Με αυτόν τον τρόπο κινητροδοτούνται και επιταχύνονται οι επενδύσεις σε Μηχανολογικό εξοπλισμό, καθώς αυτές θα αποσβένονται σε 6 αντί για 10 έτη, με αντίστοιχη ωφέλεια στο φόρο εισοδήματος των επιχειρήσεων. Επιπλέον η επιταχυνόμενη απόσβεση είναι πιο αντιπροσωπευτική της προοδευτικά αυξανόμενης απομείωσης της αξίας των μηχανημάτων, λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Με βάση τα στοιχεία επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό από ιδιωτικές επιχειρήσεις που εκτιμώνται με βάση τις μακροοικονομικές προβλέψεις να ανέλθουν σε περίπου 9,7 δισ. ευρώ το έτος 2027, σε συνδυασμό με τα φορολογικά στοιχεία περί κερδοφορίας επιχειρήσεων, η ανωτέρω ρύθμιση αναμένεται να οδηγήσει σε μείωση της βεβαίωσης του φόρου νομικών προσώπων κατά 48 εκατ. το 2030, 125 εκατ. το 2031, 299 εκατ. το 2032, 530 εκατ. το 2033, 523 εκατ. το 2034, 368 εκατ. το 2035, 213 εκατ. το 2036 και 59 εκατ. το 2037. Ωστόσο η ανωτέρω εκτίμηση αποτελεί στατική εκτίμηση χωρίς αλλαγή στη συμπεριφορά των επιχειρήσεων. Σε περίπτωση επιτάχυνσης των επενδύσεων αναμένονται επιπλέον έσοδα από την ανάπτυξη της οικονομίας.

Παράδειγμα: Επιχείρηση προβαίνει το 2027 σε αγορά μηχανολογικού εξοπλισμού ύψους 100.000 ευρώ. Με την υφιστάμενη μέθοδο απόσβεσης θα αφαιρούνταν από τα έξοδα της επιχείρησης 10.000 ευρώ ετησίως και θα είχε μείωση φόρου (με 22% συντελεστή) 2.200 ευρώ ετησίως. Με τη νέα μέθοδο θα έχει μείωση φόρου 2.200 ευρώ τα έτη 2028 και 2029, 3.300 ευρώ τα έτη 2030 και 2031 και 5.500 ευρώ τα έτη 2032 και 2033.

Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος ξεκινώντας από την Ελληνική Περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη.

Καταργείται από το 2027 (φορολογικό έτος 2026), το τέλος επιτηδεύματος για τις έδρες και τα υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός της Περιφέρειας Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων που καταργείται και εκεί). Επιπλέον το 2028 (φορολογικό έτος 2027) μειώνεται κατά 50% το τέλος επιτηδεύματος και στην Περιφέρεια Αττικής και το 2029 (φορολογικό έτος 2028) καταργείται.

Το κόστος, λαμβάνοντας υπόψη τον ρυθμό εισπραξιμότητας, εκτιμάται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027, 138 εκατ. ευρώ το 2028, 195 εκατ. ευρώ το 2029 και 201 εκατ. ευρώ το 2030.

Σημειώνεται ότι το 2025 τέλος επιτηδεύματος βεβαιώθηκε σε 245.003 νομικά πρόσωπα εκ των οποίων περίπου τα μισά (121.922) έχουν έδρα εκτός Αττικής.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Επιχείρηση με έδρα στη Λάρισα χωρίς υποκατάστημα. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 800 ευρώ. Το 2027 καταργείται.

Παράδειγμα 2: Επιχείρηση με έδρα και ένα υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 1.600 ευρώ. Το 2027 καταργείται.

Παράδειγμα 3: Επιχείρηση με έδρα στο Ηράκλειο και δύο υποκαταστήματα, ένα στα Χανιά και ένα στο Ρέθυμνο. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 2.000 ευρώ. Το 2027 καταργείται.

Παράδειγμα 4: Επιχείρηση με έδρα στην Αθήνα και δύο υποκαταστήματα ένα στη Θεσσαλονίκη και ένα στην Πάτρα. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 2.200 ευρώ. Το 2027 θα πληρώσει 1.000 ευρώ, το 2028 500 ευρώ και το 2029 μηδέν.

Παράδειγμα 5: Επιχείρηση με έδρα στην Θεσσαλονίκη και ένα υποκατάστημα στην Αθήνα. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 1.600 ευρώ. Το 2027 θα πληρώσει 600 ευρώ, το 2028 300 ευρώ και το 2029 μηδέν.

Σημειώνεται ότι σήμερα το τέλος επιτηδεύματος ορίζεται σε:

α) νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που έχουν την έδρα τους σε τουριστικούς τόπους και σε πόλεις ή χωριά με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους, σε 800 ευρώ ετησίως,

β) αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε τουριστικούς τόπους και σε πόλεις ή χωριά με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους, σε 400 ευρώ ετησίως,

γ) νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που έχουν την έδρα τους σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 200.000 κατοίκους, σε 1.000 ευρώ ετησίως,

δ) αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 200.000 κατοίκους, σε 500 ευρώ ετησίως,

ε) για κάθε υποκατάστημα που συνιστάται από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα κερδοσκοπικού χαρακτήρα σε 600 ευρώ ετησίως και για κάθε υποκατάστημα που συστήνεται από αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία σε 300 ευρώ ετησίως.

Από την καταβολή του τέλους επιτηδεύματος σήμερα εξαιρούνται: α) οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι σχολικοί συνεταιρισμοί, οι Φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας με τη μορφή Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης ή Συνεταιρισμού Εργαζομένων, β) τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες που βρίσκονται σε εκκαθάριση, πτώχευση ή αδράνεια, γ) τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες που ασκούν τη δραστηριότητά τους σε χωριά με πληθυσμό έως πεντακόσιους (500) κατοίκους και σε νησιά κάτω από τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους, εκτός εάν πρόκειται για τουριστικούς τόπους και δ) νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, που αυξάνουν κατά τρία δωδέκατα (3/12) τουλάχιστον τον μέσο αριθμό εργαζομένων με σχέση εργασίας πλήρους απασχόλησης σε ένα έτος, σε σχέση με το προηγούμενο έτος, υπό την προϋπόθεση ότι τα ακαθάριστα έσοδά τους κατά το φορολογικό έτος για το οποίο χορηγείται η εξαίρεση δεν υπερβαίνουν τα δύο εκατομμύρια ευρώ.

Μείωση προκαταβολής φόρου κατά 5% ετησίως στα νομικά πρόσωπα από το φορολογικό έτος 2028 (δηλώσεις 2029) και κάθε έτος μέχρι να φτάσει στο 50% από 80% σήμερα

Από τις φορολογικό έτος 2028 (δηλώσεις 2029) στόχος είναι να μειώνεται η προκαταβολή φόρου των νομικών προσώπων κατά 5% ετησίως και για 6 έτη, μέχρι να φτάσει στο 50% το φορολογικό έτος 2033 (δηλώσεις 2034). Με αυτόν τον τρόπο θα εξισωθεί η προκαταβολή φόρου των νομικών προσώπων με αυτή των ατομικών επιχειρήσεων, η οποία θα έχει ήδη μειωθεί κατά το φορολογικό έτος 2027 στο 50% (από 55% σήμερα). Συνεπώς η προκαταβολή φόρου νομικών προσώπων αναμένεται να διαμορφωθεί όπως αποτυπώνεται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Διαμόρφωση προκαταβολής φόρου νομικών προσώπων

Η μείωση της προκαταβολής φόρου αποτελεί κίνητρο για την επέκταση της δραστηριότητας των επιχειρήσεων, καθώς σήμερα σε οποιαδήποτε αύξηση καθαρού εισοδήματος πληρώνεται ο φόρος που αναλογεί για το εκάστοτε φορολογικό έτος πλέον 80%. Επιπλέον η μείωση της προκαταβολής ενισχύει τη ρευστότητα των επιχειρήσεων, ενώ μέσω της σταδιακής μείωσης ο φόρος που θα καταβάλουν οι επιχειρήσεις από το 2029 έως το 2034 στη πράξη θα είναι μειωμένος κατά 5%. Σημειώνεται ότι η προκαταβολή φόρου παραμένει 100% όπως ισχύει και σήμερα για τα τραπεζικά ιδρύματα.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 373 εκατ. ευρώ το 2029, 394 εκατ. το 2030 και αυξανόμενο κατά περίπου 23 εκατ. ευρώ ετησίως έως το 2034 οπότε αναμένεται να διαμορφωθεί σε περίπου 483 εκατ. ευρώ.

Παράδειγμα 1 (επιχείρηση με σταθερά κέρδη): Επιχείρηση που έχει κέρδη 100.000 ευρώ σταθερά. Με τη μείωση 5% ετησίως της προκαταβολής θα έχει μείωση φόρου 1.100 ευρώ για τα έτη δηλώσεων από το 2029 έως το 2034.

Παράδειγμα 2 (επιχείρηση με αυξανόμενα κέρδη): Επιχείρηση που έχει κέρδη 100.000 ευρώ και τα οποία αυξάνονται 10.000 ευρώ ετησίως. Με τη μείωση 5% ετησίως των συντελεστών θα έχει μείωση φόρου 1.210 ευρώ το 2029, 1.430 το 2030, 1.650 το 2031, 1.870 το 2032, 2.090 το 2033, 2.310 το 2034, ενώ ακόμα και μετά τη πέρας της μείωσης των συντελεστών ο φόρος που θα καταβάλει το 2035 καθώς και τα επόμενα έτη θα είναι μικρότερος (κατά 660 ευρώ), καθώς επί της αύξησης θα προκαταβάλει φόρο 50% αντί για 80%.

Πίνακας: Παραδείγματα μείωσης φόρου με εφαρμογή σταδιακής μείωσης προκαταβολής φόρου 5% ετησίως

Αναπηρικά επιδόματα

ΙΑ. Τιμαριθμοποίηση αναπηρικών επιδομάτων

Από 1/1/2027 θα αναπροσαρμόζονται ετησίως με βάση τον μέσο όρο του πληθωρισμού και του ΑΕΠ (με μέγιστο όριο τον πληθωρισμό), με το ίδιο ποσοστό ετησίως που ισχύει για την αναπροσαρμογή των συντάξεων, τα αναπηρικά επιδόματα που χορηγούνται από τον ΟΠΕΚΑ και τα αναπηρικά επιδόματα που χορηγούνται από τον e-ΕΦΚΑ (εξωιδρυματικό επίδομα και επίδομα απολύτου αναπηρίας), που σήμερα δεν αναπροσαρμόζονται.

Συνολικά τα επιδόματα τα λαμβάνουν περίπου 218.000 πολίτες με αναπηρία και καταβάλλονται 1,69 δισ. ευρώ (1,15 δισ. ευρώ από τον ΟΠΕΚΑ για περίπου 171.700 δικαιούχους και 540 εκατ. ευρώ από τον e-ΕΦΚΑ για περίπου 46.400 δικαιούχους).

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε περίπου 47 εκατ. ευρώ για το 2027, αυξανόμενο κατά περίπου 40 εκατ. ετησίως. Το μέσο όφελος ανά δικαιούχο για το 2027 εκτιμάται σε περίπου 220 ευρώ (με σημαντική διαφοροποίηση ανάλογα τον συνδυασμό επιδομάτων που λαμβάνει κάθε δικαιούχος αναλόγως του τύπου της αναπηρίας), το οποίο θα αυξάνεται ετησίως αναλόγως του πληθωρισμού και του ΑΕΠ.

«Κουμπαράς» 60.000 ευρώ

ΙΒ. Επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά

Θεσμοθετείται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός όπου οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους.

Η πολιτεία θα βάζει στο λογαριασμό το ποσό ίσο με αυτό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών. Το ποσό των 1.200 ευρώ θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία (1.320 ευρώ το 2032, 1452 ευρώ το 2037 κτλ.).

Ανάληψη μπορεί να γίνει μόνο όταν το τέκνο συμπληρώσει τα 18 έτη. Κατ’ εξαίρεση μπορεί να γίνει ανάληψη σε περίπτωση θανάτου γονέα ή θανάτου του τέκνου ή σε περίπτωση σοβαρών λόγων υγείας του τέκνου που χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης όπως πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο. Μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών το ποσό που έχει σωρευτεί μεταπίπτει σε τυπικό καταθετικό λογαριασμό στο όνομα του τέκνου.

Το εισόδημα που λαμβάνει τον τέκνο από αυτόν τον επενδυτικό λογαριασμό θα απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος (είτε αφορά φόρο τόκων 15% ή φόρο υπεραξίας μεταβίβασης κεφαλαίου ή φόρο μερισμάτων).

Με ετήσια κατάθεση 1.200 ευρώ από τον γονέα και 1.200 ευρώ από το κράτος (σύνολο 24.000) που θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία, σε 18 έτη θα έχει κατατεθεί κεφάλαιο 49.304 ευρώ που με τους τόκους αναμένεται να ξεπερνά τις 60.000 ευρώ και αναλόγως την απόδοση του επενδυτικού προϊόντος μπορεί να ξεπεράσει και τις 70.000 ευρώ ή και περισσότερα σε βάθος 18 ετών, ανάλογα με το επενδυτικό προϊόν που θα επιλέξει η οικογένεια.

Το μέγιστο ποσό που μπορεί να εισφέρει ο γονέας ετησίως ανέρχεται σε έως 10.000 ευρώ, ώστε ο λογαριασμός να μη γίνεται όχημα απόκρυψης πλούτου. Ο ρυθμός καταβολής μπορεί να είναι μηνιαίος με πάγια εντολή (π.χ. 100 ευρώ τον μήνα) ή όποτε επιθυμεί ο γονέας. Σε περίπτωση που κάποιο έτος ο γονέας δεν καταβάλλει ποσό, ο λογαριασμός συνεχίζει κανονικά να είναι ενεργός και να τοκίζεται, απλώς δεν εισφέρει και το κράτος για το εν λόγω έτος. Τα ποσά της κρατικής συνεισφοράς θα πιστώνονται περιοδικά στους λογαριασμούς από το Υπουργείο Οικονομικών.

Κάθε τέκνο μπορεί να έχει έναν επενδυτικό λογαριασμό. Για να ανοίξει ο λογαριασμός θα πρέπει τουλάχιστον ένας εκ των δύο γονέων να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας και δεν εφαρμόζονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.

Τα ποσά του επενδυτικού λογαριασμού θα επενδύονται υποχρεωτικά σε αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται στην οργανωμένη αγορά ή κρατικά ομόλογα. Οι επενδύσεις μπορούν να λαμβάνουν χώρα μόνο μέσω οργανωμένων αγορών της Ελλάδος και της ΕΕ (αποκλείονται τρίτες χώρες).

Τα επενδυτικά προϊόντα μπορούν να ποικίλουν ως προς το ρίσκο της απόδοσης που μπορεί να επιλέξει ο γονέας. Θα υπάρχει κοινό υπόδειγμα γνωστοποίησης, ενιαίος συνολικός δείκτης κόστους (Total Expense Ratio) και ενιαία μεθοδολογία υπολογισμού για όλους τους τύπους παρόχων, ώστε κάθε οικογένεια να συγκρίνει τα προϊόντα σε κοινή βάση. Ο γονέας έχει δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς σε άλλα εγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα μεταξύ των παρόχων.

Ο επενδυτικός λογαριασμός θα προσφέρεται από τραπεζικά ιδρύματα, ασφαλιστικές εταιρίες ή Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ) που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και για να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα θα λαμβάνουν ειδική έγκριση (σε συνεργασία με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και την Τράπεζα της Ελλάδος όπου απαιτείται) ότι πληρούνται οι απαραίτητοι όροι του προϊόντος.

Στόχος είναι το πρώτα επενδυτικά προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027 ώστε να καλύψουν βρέφη έως 2 ετών (δηλαδή που γεννήθηκαν το 2025 ή 2026).

Το δημοσιονομικό κόστος υπό την υπόθεση ότι εντάσσονται το 1/3 των βρεφών που γεννούνται ετησίως (περίπου 23.000 βρέφη ετησίως και 56.000 κατά το πρώτο έτος εφαρμογής) εκτιμάται σε 55 εκατ. για το πρώτο έτος εφαρμογής, αυξανόμενο κατά περίπου 27 εκατ. ετησίως. Το κόστος αναμένεται να φτάσει περίπου το μισό δισ. ευρώ έως το 2040.

Το μέτρο εξυπηρετεί πολλαπλά οφέλη τόσο κοινωνικά, όσο και για την Ελληνική οικονομία: (α) στηρίζονται εμπράκτως τα παιδιά και διασφαλίζονται οικονομικά για τα πρώτα βήματα της ενήλικης ζωής τους, είτε αφορά σπουδές, είτε έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας, είτε η δημιουργία οικογένειας, (β) δημιουργείται στα παιδιά και στους γονείς κουλτούρα αποταμίευσης και επενδύσεων με προφανή οφέλη για τα οικονομικά κάθε οικογένειας, (γ) καθώς τα χρήματα επενδύονται, δημιουργούνται προϋποθέσεις άντλησης επιπλέον κεφαλαίων από τις ελληνικές επιχειρήσεις τόσο μέσω των μετοχών που διαπραγματεύονται στην κεφαλαιαγορά αλλά και μέσω έκδοσης ομολογιών, (δ) η εν λόγω ρύθμιση συνάδει με τη νέα Ευρωπαϊκή κατεύθυνση για την Ένωση Επενδύσεων και Αποταμιεύσεων (Savings and Investments Union-SIU), που ακριβώς έχει το στόχο ενίσχυσης των αποταμιεύσεων σε επενδυτικά προϊόντα που συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα: Γονέας βρέφους που γεννήθηκε το 2026 ανοίγει εντός του 2027 επενδυτικό λογαριασμό και καταθέτει ποσό 1.200 ευρώ κατ’ έτος τα έτη 2027 έως 2031, 1.320 ευρώ τα έτη 2032 έως 2036, 1.452 τα έτη 2037 έως 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044. Αντίστοιχα ποσά θα έχει καταβάλει το κράτος. Συνολικά στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν κατατεθεί στα 18 έτη 49.304 ευρώ εκ των οποίων 24.652 από το κράτος. Εάν ο επενδυτικός λογαριασμός έχει απόδοση 3%, το ποσό που θα έχει σωρευτεί το 2044 και θα είναι διαθέσιμο στο παιδί με την ενηλικίωσή του ανέρχεται σε 64.109 ευρώ. Εάν ο γονέας επιλέξει επενδυτικό προϊόν που φέρει απόδοση 5%, το ποσό που θα έχει σωρευτεί θα ανέρχεται σε 77.062 ευρώ, ενώ ο ίδιος θα έχει καταβάλει μόλις 24.652 ευρώ.

Ενεργειακή κρίση

Παράρτημα 1: Μέτρα για την αντιμετώπιση της Ενεργειακής Κρίσης

• Έκτακτη ενίσχυση ύψους 150 ευρώ ανά παιδί τον Ιούνιο του 2026 που καταλαμβάνει το 80% των οικογενειών με παιδιά (1 εκατ. νοικοκυριά), με κόστος 232 εκατ. ευρώ.
• Επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στο δίκτυο με 20 λεπτά (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) για τον Απρίλιο και Μάϊο, 15 λεπτά για τον Ιούνιο 2026 και 10 λεπτά για τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο με εκτιμώμενο κόστος 211 εκατ. ευρώ.
• Κάρτα καυσίμων (fuel pass) για την περίοδο Απριλίου-Μαΐου 2026 ύψους 60 ευρώ στις νησιωτικές περιοχές και 50 στην υπόλοιπη Ελλάδα με κόστος 113 εκατ. ευρώ.
• Επιδότηση λιπασμάτων στο ύψος 15% των τιμολογίων για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες για την περίοδο 15 Μαρτίου-31 Αυγούστου 2026, με κόστος 41 εκατ. ευρώ.
• Αποζημίωση ακτοπλοϊκών για υποχρεωτικές χρεώσεις εισιτηρίων με ετήσιο κόστος 60 εκατ. ευρώ.
• Αύξηση των ορίων εισοδήματος για επιστροφή ενοικίου (από τα 20.000 στα 25.000 ευρώ και από τα 28.000 στα 35.000 συν 5.000 ευρώ το κάθε παιδί και για μονογονεϊκές 39.000 συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο), καταλαμβάνει το 85% των ενοικιαστών (περίπου 70.000 ενοικιαστές επιπλέον, συνολικά 1 εκατ. ενοικιαστές), με ετήσιο κόστος 25 εκατ. ευρώ.
• Το Απρίλιο ανακοινώθηκε διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων των συνταξιούχων που λαμβάνουν τα 250 ευρώ (ώστε να καταλαμβάνει το 85% των συνταξιούχων). Επίσης ανακοινώθηκε η αύξηση της επιδότησης στα 300 ευρώ, με επιπλέον ετήσιο κόστος 215 εκατ. ευρώ. Με την διεύρυνση στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών (2,2 εκατ. δικαιούχοι συνολικά) και την αύξηση σε 400 ευρώ το επιπλέον κόστος σε σχέση με το 2025 ανέρχεται σε 516 εκατ. ευρώ.

Συνολικό κόστος: 897 εκατ. ευρώ (1,2 δισ. ευρώ με την διεύρυνση της ενίσχυσης συνταξιούχων Νοεμβρίου)

Οι 91 φόροι και οι εισφορές που θα έχουν μειωθεί ως την άνοιξη

Μειώσεις φόρων και εισφορών 2019-2027

Συνολικά από το 2019 έως την άνοιξη του 2027 θα έχουν μειωθεί 91 φόροι και εισφορές εκ των οποίων οι 25 είναι έμμεσοι φόροι. Το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος από τις μειώσεις εκτιμάται σε περίπου 10 δισ. ευρώ (εκτίμηση με βάση τη ποσοτικοποίηση που δημοσιεύτηκε στον προϋπολογισμό κατά το χρόνο υλοποίησης κάθε μέτρου, καθώς με τα σημερινά μεγέθη της οικονομίας το κόστος θα ήταν σαφώς υψηλότερο) με τις κυριότερες μειώσεις να είναι αυτές του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (κόστος περί του 1,6 δισ. ευρώ το 2026 και επιπλέον περίπου 420 εκατ. ευρώ προγενέστερες μειώσεις), τη μείωση κατά 5,9 ποσοστιαίες μονάδες των ασφαλιστικών εισφορών (κόστος περί το 1,8 δισ. ευρώ κατά τον χρόνο υλοποίησης τους), τη κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης εισοδήματος (κόστος περί του 1,24 δισ. ευρώ), τη μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 34% (κόστος 860 εκατ. ευρώ), τη μείωση του φόρου νομικών προσώπων από το 28% στο 22% (κόστος περί των 720 εκατ. ευρώ κατά τον χρόνο υλοποίησης), τη μείωση της προκαταβολής φόρου εισοδήματος το 2021 (κόστος 1,1 δισ. ευρώ το έτος υλοποίησης), τη κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος σε φυσικά και νομικά πρόσωπα (κόστος 470 εκατ. κατά τον χρόνο υλοποίησης) και μια σειρά μειώσεων ΦΠΑ σε αγαθά και λοιπών έμμεσων φόρων (με κόστος περί των 830 εκατ. ευρώ κατά το χρόνο υλοποίησής τους).

Παράρτημα 3: Νέοι οικισμοί που μηδενίζεται ο ΕΝΦΙΑ

Η νέα Έκθεση [Οικονομικών] Απαιτήσεων Πληρωμάτων (Crew Claims Report) του Britannia P&I, του παλαιότερου Ομίλου P&I στον κόσμο, με χρονολογία ίδρυσης το 1855, βασίζεται στην αξιολόγηση περίπου 3.000 αιτήσεων αποζημιώσεως των οικονομικών ετών 2023/24 και 2024/25, στοχεύοντας «να εντοπιστούν πρότυπα και να διαμορφωθούν στρατηγικές για τη μείωση του μελλοντικού κινδύνου», ώστε να δημιουργηθούν «ασφαλέστερα και υγιέστερα εργασιακά περιβάλλοντα για τους ναυτικούς».

«Κατανοώντας τις βαθύτερες αιτίες πίσω από ασθένειες, τραυματισμούς και θανάτους, τα Μέλη (σ.σ. τα Μέλη του P&I, πλοιοκτήτριες εταιρείες ή ναυλωτές) μπορούν να λάβουν πιο σύγχρονα και προληπτικά μέτρα για να προστατεύσουν το πλήρωμά τους», υπογραμμίζεται στην Έκθεση, στην οποία γίνονται επισημάνσεις και συστάσεις «για τη βελτίωση της ασφάλειας και της ευημερίας των ναυτικών».

Η ανάλυση των περίπου 3.000 αιτήσεων αυτών των δύο ετών δείχνει ότι το 36% των απαιτήσεων αφορούσε μη θανατηφόρους τραυματισμούς, το 60% μη θανατηφόρες ασθένειες και το 4% θανάτους που προέκυψαν από τραυματισμό, ασθένεια ή αυτοκτονία. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά στους τραυματισμούς, οι περισσότεροι (27% των απαιτήσεων) προκαλούνται στις παλάμες και στα δάχτυλα, και κάποιοι μπορεί να είναι “ελαφρύτεροι” αλλά πολλοί είναι σοβαροί με αποτέλεσμα μακροχρόνια αναπηρία.

Επίσης, σε ποσοστό 15% σημειώνονται τραυματισμοί στα μπράτσα και στους ώμους. Οι τραυματισμοί στα χέρια είναι αυξημένοι διότι ένας σημαντικός όγκος εργασιών στο πλοίο περιλαμβάνει χειρωνακτική εργασία με μηχανήματα ή κινούμενα μέρη. «Επομένως, είναι απαραίτητο το πλήρωμα να γνωρίζει πώς μπορεί να τραυματιστούν τα χέρια του και να λαμβάνει μέτρα για την πρόληψη τραυματισμών στα άνω άκρα», σημειώνεται στην Έκθεση. Επίσης, πολλοί τραυματισμοί (23% των απαιτήσεων) καταγράφονται στα πόδια και ακολουθούν σε αξιοσημείωτη συχνότητα (15% συνολικά) οι τραυματισμοί στο κεφάλι και τα μάτια γεγονός που -κατά την Έκθεση- «υποδηλώνει ασυνεπή χρήση του ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού».

«Ενώ οι διαδικασίες ασφαλείας εφαρμόζονται ήδη επί του πλοίου, απαιτείται περαιτέρω έμφαση στη συμμετοχή του πληρώματος στις πρακτικές ασφαλείας, στην αποτελεσματική αξιολόγηση του κινδύνου, στην ομαδική εργασία και στην ανοιχτή επικοινωνία σχετικά με τους κινδύνους», αναφέρεται στην έκθεση.

Οι ασθένειες των ναυτικών

Οι αιτήσεις για ασθένειες κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, και ποικίλες συσχετίσεις, από την ηλικία έως τον τρόπο ζωής και τη γενετική. Ωστόσο, όπως αναφέρεται, «οι κίνδυνοι πολλών μπορούν να μειωθούν διατηρώντας ένα ενεργό και υγιεινό τρόπο ζωής και γνωρίζοντας πώς να αναγνωρίζουμε και να αντιμετωπίζουμε ορισμένα συμπτώματα».

Η πλειονότητα των αιτήσεων ασθενείας (23%) αφορούσε κοιλιακά προβλήματα, κυρίως σκωληκοειδίτιδα και κήλες. Επίσης, μεγάλη συχνότητα (το 21% των αιτήσεων) παρουσιάζουν τα μυοσκελετικά προβλήματα, κυρίως στην πλάτη, που όπως αναφέρει η Έκθεση «συχνά συνδέονται με άρση βαρειών αντικειμένων και επαναλαμβανόμενη εργασία σε μη ορθή στάση και για πολλές ώρες, που μπορεί να προκαλέσουν καταπόνηση στους μύες της πλάτης».

Το 10% των αιτήσεων αφορά προβλήματα στο ουροποιητικό σύστημα, στην πλειοψηφία τους σχετικά με πέτρες στα νεφρά. «Ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στην ανάπτυξη νεφρολιθίασης είναι η κατάσταση ενυδάτωσης. Όταν το σώμα είναι αφυδατωμένο, τα ούρα γίνονται πιο συμπυκνωμένα, γεγονός που ευνοεί την ανάπτυξη λίθων», αναφέρεται στην Έκθεση και προστίθεται πως «η εργασία σε ζεστά περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένου του μηχανοστασίου ή του καταστρώματος σε μια ζεστή μέρα, μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση εάν δεν δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διατήρηση της επαρκούς πρόσληψης υγρών».

Η πρώτη αιτία θανάτου ναυτικών

Τα προβλήματα στο κυκλοφορικό, στα οποία περιλαμβάνονται οι καρδιακές παθήσεις, αφορούν στο 9% των αιτήσεων για αποζημιώσεις σε μη θανατηφόρες ασθένειες. Ωστόσο, αναδεικνύονται στην πιο βασική αιτία θανάτου ναυτικών στα πλοία.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τη μελέτη που έχει γίνει, από το σύνολο των θανάτων, για τους οποίους υποβλήθηκαν απαιτήσεις, το 81% σχετιζόταν με ασθένειες και το 19% με ατυχήματα ή αυτοκτονίες. «Η ασφάλεια στη θάλασσα συχνά εξετάζεται υπό το πρίσμα ατυχημάτων και λειτουργικών συμβάντων, αλλά η τελευταία μας ανάλυση αξιώσεων αποκαλύπτει μια διαφορετική πραγματικότητα», δήλωσε ο Jacob Damgaard, επικεφαλής του τμήματος πρόληψης απωλειών της Britannia.

Η πιο συχνή αιτία θανάτου λόγω ασθένειας (το 58% των αιτήσεων για αποζημιώσεις θανάτου) ήταν τα καρδιαγγειακά, π.χ. ανακοπή ή άλλα προβλήματα που σχετίζονται με την καρδιά και «δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι, αυτό ήταν πιο εμφανές στους ναυτικούς ηλικίας άνω των 50 ετών, καθώς είναι γνωστό ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αυξάνονται με την ηλικία», αναφέρει η Έκθεση.

Οι θάνατοι από τραυματισμό, που καταγράφτηκαν ανήλθαν σε 17 και αντιστοιχούν στο 19% του συνόλου. Μεταξύ αυτών ήταν 6 άνδρες που έπεσαν στην θάλασσα, κυρίως στη διάρκεια κακοκαιρίας, «υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω ανάλυση για τον εντοπισμό πρόσθετων προληπτικών μέτρων», όπως αναφέρεται.

Τέλος, υπάρχουν και 11 περιπτώσεις αυτοκτονίας, κυρίως στην ηλικιακή ομάδα 20 έως 29 ετών. Όπως σημειώνεται το ποσοστό είναι χαμηλό, αλλά καθώς εμφανίζεται σταθερό και σε προηγούμενες έρευνες θεωρείται πως υποδεικνύει «την ανάγκη για ενισχυμένη υποστήριξη ψυχικής υγείας και στοχευμένες παρεμβάσεις για αυτήν την ηλικιακή ομάδα».

Πολιτισμός για τον Ελληνισμό δεν είναι ήθη, έθιμα και φολκλόρ. Είναι η ένσαρκη σε λαϊκό βίωμα νοηματοδότηση του βίου που παράγει ιδιαιτερότητα θεσμών της Συλλογικότητας (Πολιτική), ιδιαιτερότητα Τέχνης και Τρόπου Ζωής. Είναι αποτέλεσμα οντολογικού προβληματισμού μεταξύ ελευθερίας και αναγκαιότητας, που καθορίζει η θρησκεία ως μεταφυσική ερμηνεία του είναι.

Γι’ αυτό ο εκχριστιανισμένος Ελληνισμός διέσωσε την οργανική συνέχεια του αρχαιοελληνικού πολιτισμού αν και είχε τελείως διαφορετική θρησκεία. Η διαφορά μας με τη Δύση είναι ότι η δική της ιδεολογία θεμελιώνεται στον ατομοκεντρισμό και τη νοησιαρχία, σε αντίθεση με τον συλλογικό ανθρωποκεντρικό ελληνικό πολιτισμό.

Μετά την δολοφονία του Καποδίστρια οι δυτικές δυνάμεις μας επέβαλαν την κληρονομική Μοναρχία που εξελίχθηκε σε εκλόγιμη Μοναρχία με το ψευδώνυμο «Δημοκρατία». Σήμερα η πολιτική δεν είναι αποτέλεσμα κοινού τρόπου αντίληψης με ελεύθερη συμμετοχή του λαού στα κοινά, αλλά ασκείται από οργανωμένες ομάδες, τα κόμματα, πίσω από ιδεολογίες πραγματικές ή επίπλαστες, που αλλάζουν ανάλογα με την κοινωνική πελατεία και τις φιλοδοξίες του αρχηγού.

Η συμφωνία των κομμάτων στους ίδιους πολιτειακούς όρους που μας έχουν επιβληθεί από την δύση φάνηκε στην προδοσία της Κύπρου, που βαφτίστηκε γιορτή της Δημοκρατίας, στην υπογραφή των μνημονίων, στην παραχώρηση του ονόματος της Μακεδονίας, στην παραβίαση του δημοψηφίσματος του ΟΧΙ και στην επιβολή της woke ατζέντας με ανοχή του Ιερατείου.

Μετά την ΔΕΘ…

Με εργαλείο τον εκλογικό νόμο και την καλλιέργεια ηττοπάθειας, το σύστημα ωθεί στην αποχή και εκλέγει κυβερνήσεις μειοψηφίας. Επειδή δεν υπάρχει ορατό πολιτικό πρόσωπο να εκφράσει τη λαϊκή δυσαρέσκεια που φάνηκε στις διαμαρτυρίες για τα μνημόνια, για το Μακεδονικό, για το δημοψήφισμα και για τα Τέμπη, προτείνω το εξής απλό: Κάθε πολίτης άνδρας ή γυναίκα που δεν συμφωνεί με το υπάρχον πολιτειακό σύστημα της εκλόγιμης Μοναρχίας που μας έχει επιβληθεί από ξένες δυνάμεις από ιδρύσεως του νεοελληνικού κράτους και αισθάνεται υποχρεωμένος να εκλέξει το μη χείρον από τα προτεινόμενα κόμματα ή να απέχει από τις εκλογές με την ψευδαίσθηση της διαμαρτυρίας, να προσέλθει στην κάλπη να πάρει το λευκό ψηφοδέλτιο και να γράψει δύο τρείς λέξεις που να εκφράζουν την διαμαρτυρία του.

Το σύστημα έχει προνοήσει να ακυρώσει την ψήφο του αλλά είναι υποχρεωμένο να την καταμετρήσει αριθμητικά. Αυτή η καταμέτρηση θα δείξει το μέγεθος της πολιτειακής διαμαρτυρίας και θα τονώσει το ηθικό ανθρώπων που θα τολμήσουν να την εκφράσουν σε πολιτική πρόταση.

Καλό θα ήταν η στάση αυτή να εκφράζεται και στα γκάλοπ και στο διαδίκτυο για να αρχίσει η εκκόλαψη της ιδέας του λευκού διαμαρτυρίας διότι η τάξη των συστημικών δημοσιογράφων και τα ΜΜΕ θα την θάψουν. Παρά την πολιτική αδυναμία της πρότασης είναι η μόνη που θα δείξει την δύναμη της λαϊκής θέλησης με θεσμικά κατοχυρωμένο τρόπο χωρίς κάποια διχαστική, ή, επαναστατική περιπέτεια στην οποία ο λαός δεν είναι διατεθειμένος να συμμετάσχει.

Ο Ηλίας Σταμπολιάδης είναι Μηχανικός Μεταλλείων, Μεταλλουργός, πρώην Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης.

Ο Τζον Μπρέσλοου (John Breslow) έφτασε στην Κύπρο στις 4 Σεπτεμβρίου και αναμένεται να επιδώσει τα διαπιστευτήριά του στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη τις επόμενες ημέρες. Η Γερουσία είχε επικυρώσει τον διορισμό του στις 7 Αυγούστου. Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο: Είναι ο πρώτος πολιτικός διορισμός εκτός διπλωματικής καριέρας που αναλαμβάνει την αμερικανική πρεσβεία στην Κύπρο εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, μετά τον Μπιλ Κ. Πέριν, ο οποίος είχε υπηρετήσει στο νησί από το 1988 έως το 1989.

Η εικόνα που διαμορφώνεται σε Αθήνα, Άγκυρα και Λευκωσία δεν αποτελεί, πάντως, επίσημη αμερικανική πυραμίδα. ούτε υπάρχει ιεραρχική σχέση μεταξύ των τριών πρεσβειών. Οι διορισμοί έγιναν ξεχωριστά και οι αρμοδιότητες διαφέρουν. Ωστόσο, η διαφορετική εμβέλεια των τριών αποστολών αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ αντιλαμβάνεται τον ρόλο κάθε χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τζον Μπρέσλοου-Κύπρος

Ο Μπρέσλοου αναλαμβάνει την πρεσβεία σε μια περίοδο σημαντικής διεύρυνσης των αμερικανοκυπριακών σχέσεων. Κατά την ακρόασή του στη Γερουσία, αναφέρθηκε στην εμβάθυνση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας μετά τη διμερή Δήλωση Προθέσεων του 2018 και την ψήφιση, το 2019, του νόμου για την ασφάλεια και την ενεργειακή εταιρική σχέση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η συνεργασία περιλαμβάνει στρατιωτική εκπαίδευση και ασκήσεις, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της συνεργασίας της Κύπρου με την πολιτεία του Νιου Τζέρσεϊ, αλλά και τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην απομάκρυνση Αμερικανών πολιτών από περιοχές κρίσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Παράλληλα, η ατζέντα έχει διευρυνθεί σε ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας, συνοριακού ελέγχου, μετανάστευσης, συνεργασίας των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και ανταλλαγής πληροφοριών, ενώ εξετάζεται και η υποψηφιότητα της Κύπρου για ένταξη στο αμερικανικό πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση έκδοσης βίζας.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται επίσης στην εφαρμογή των αμερικανικών και ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας και στη χρηματοπιστωτική διαφάνεια. Κατά την ακρόαση του Μπρέσλοου, η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν υπογράμμισε τον ρόλο της Κύπρου στην εφαρμογή των κυρώσεων, ενώ από τη ρεπουμπλικανική πλευρά τέθηκε και το ζήτημα της αυξανόμενης κινεζικής παρουσίας στο νησί μέσω εμπορίου, υποδομών και τηλεπικοινωνιών. Ο ίδιος ο Μπρέσλοου έχει περιγράψει την Κύπρο ως χώρα που βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής και έχει χαρακτηρίσει τη συνεργασία με τη Λευκωσία σημαντική για τα αμερικανικά και ευρύτερα διατλαντικά συμφέροντα.

Ελλάδα: Άμυνα, ενέργεια, αμερικανική πρόσβαση

Στην Αθήνα, η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ έχει δώσει έμφαση σε διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές προτεραιότητες. Στις γραπτές απαντήσεις της προς την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, έχει χαρακτηρίσει τη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ (MDCA) κρίσιμη για την πρόσβαση των αμερικανικών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή.

Παράλληλα, έχει συνδέσει την αμερικανική παρουσία στην Ελλάδα με το πρόγραμμα στρατιωτικού εκσυγχρονισμού της χώρας, το οποίο εκτιμάται σε τουλάχιστον 29 δισ. δολάρια μέσα στα επόμενα 12 χρόνια, επισημαίνοντας τις δυνατότητες για αμερικανικές αμυντικές εταιρείες.

Η ενεργειακή διάσταση αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο της αμερικανικής ατζέντας στην Ελλάδα. Η Ρεβυθούσα και η πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG στην Αλεξανδρούπολη παρουσιάζονται ως υποδομές που μπορούν να διευκολύνουν τη μεταφορά μεγαλύτερων ποσοτήτων αμερικανικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται ο λεγόμενος Κάθετος Διάδρομος, μέσω Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας προς την Ουκρανία και την Κεντρική Ευρώπη, αλλά και οι σχεδιαζόμενες ηλεκτρικές διασυνδέσεις της Ελλάδας με την Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο. Άμυνα, ενέργεια, ναυτιλία, υποδομές και τεχνολογία αποτελούν, επομένως, τους βασικούς τομείς στους οποίους η νέα αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα αναμένεται να επιδιώξει μεγαλύτερη αμερικανική οικονομική και στρατηγική παρουσία.

Τουρκία: O περιφερειακός κόμβος

Η περίπτωση της Τουρκίας είναι διαφορετική και, από άποψη περιφερειακής εμβέλειας, σαφώς ευρύτερη. Ο Τομ Μπάρακ δεν περιορίζεται στον ρόλο του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα. Τον Μάιο του 2025 ανέλαβε παράλληλα ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, ενώ στις 31 Μαΐου 2026 ο Τραμπ τον όρισε ειδικό προεδρικό απεσταλμένο τόσο για τη Συρία όσο και για το Ιράκ.

Έτσι, η αμερικανική πρεσβεία στην Άγκυρα συνδέεται πλέον άμεσα με δύο κρίσιμα περιφερειακά μέτωπα που υπερβαίνουν το διμερές πλαίσιο ΗΠΑ-Τουρκίας. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά και τη γεωπολιτική θέση της Τουρκίας. Η χώρα είναι μέλος του ΝΑΤΟ, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ουκρανία, ελέγχει τη διέλευση από τα Στενά βάσει της Συνθήκης του Μοντρέ και αποτελεί βασικό παράγοντα στις εξελίξεις στη Συρία και το Ιράκ.

Παράλληλα, η Άγκυρα παραμένει σημαντικός συνομιλητής της Ουάσιγκτον σε σχέση με τη Ρωσία, ενώ η θέση της στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής την καθιστά δυνητικό κόμβο για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη. Στην αμερικανική ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης η άμυνα και η αεροδιαστημική, ενώ η σχέση της Τουρκίας με την Κίνα και ο ανταγωνισμός με την κινεζική Πρωτοβουλία Belt and Road αποτελούν επιπλέον στοιχεία της ευρύτερης στρατηγικής συζήτησης.

Το ιδιαίτερο στοιχείο, επομένως, δεν είναι μόνο η σημασία της Τουρκίας ως διμερούς εταίρου των ΗΠΑ. Είναι ότι ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα διαθέτει πλέον επίσημη προεδρική εντολή, που εκτείνεται και πέρα από τα τουρκικά σύνορα, στη Συρία και το Ιράκ.

Το τρίγωνο Αθήνα-Άγκυρα-Λευκωσία

Οι τρεις τοποθετήσεις δημιουργούν έτσι μια ιδιαίτερη γεωπολιτική εικόνα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα αποτελεί για την Ουάσιγκτον σημαντικό κόμβο στρατιωτικής πρόσβασης, αμυντικών προμηθειών και ενεργειακών διαδρομών προς την Ευρώπη. Η Κύπρος αποκτά αυξανόμενη σημασία σε θέματα ασφάλειας, κυρώσεων, χρηματοπιστωτικής διαφάνειας, διαχείρισης κρίσεων και περιφερειακής συνεργασίας. Η Τουρκία, από την άλλη, διαθέτει τη μεγαλύτερη περιφερειακή εμβέλεια, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του ρόλου της στο ΝΑΤΟ, της σχέσης της με τη Ρωσία και της άμεσης εμπλοκής της στις εξελίξεις στη Συρία και το Ιράκ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον έχει δημιουργήσει μια επίσημη ιεραρχία μεταξύ Αθήνας, Άγκυρας και Λευκωσίας. Ούτε ότι η μία πρεσβεία υπάγεται στην άλλη. Αντίθετα, πρόκειται για τρεις διαφορετικές αποστολές με διαφορετικές προτεραιότητες. Η εικόνα, όμως, που προκύπτει είναι αυτή ενός αμερικανικού τριγώνου στην Ανατολική Μεσόγειο, στο οποίο κάθε πλευρά έχει διαφορετική λειτουργία.

Και εδώ βρίσκεται η ιδιαίτερη σημασία για Ελλάδα και Κύπρο: Ενώ Αθήνα και Λευκωσία εντάσσονται όλο και περισσότερο στους αμερικανικούς σχεδιασμούς για την άμυνα, την ενέργεια και την περιφερειακή ασφάλεια, η Άγκυρα διατηρεί ένα επιπλέον πλεονέκτημα, καθώς ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία έχει αναλάβει ρόλο που συνδέεται απευθείας με τις εξελίξεις σε Συρία και Ιράκ.

Η άφιξη του Μπρέσλοου στη Λευκωσία συμπληρώνει έτσι ένα νέο αμερικανικό γεωπολιτικό τρίγωνο στην Ανατολική Μεσόγειο. Αθήνα, Άγκυρα και Λευκωσία βρίσκονται στο ίδιο αμερικανικό κάδρο, αλλά δεν έχουν το ίδιο βάρος ούτε τον ίδιο ρόλο. Και αυτή ακριβώς η διαφοροποίηση αποτυπώνει τις προτεραιότητες της Ουάσιγκτον στην περιοχή.

Το κόμμα Συμμαχία Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), που προέκυψε από διάσπαση του Die Linke, επίσης πέρασε το όριο του 5% και εισέρχεται στο κοινοβούλιο. Το BSW, που αν και αριστερό έχει αυστηρή στάση στο μεταναστευτικό, δεν έχει αποκλείσει συνεργασία με το AfD. Αντίθετα, το νεοφιλελεύθερο κόμμα FDP, που μέχρι τώρα συγκυβερνούσε στο κρατίδιο, είδε το ποσοστό του να κατακρημνίζεται στο 2,6% και μένει εκτός του κρατιδιακού Κοινοβουλίου.

Η συμμετοχή άγγιξε το 78%, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα. Είναι η υψηλότερη από την ενοποίηση της Γερμανίας το 1990, στοιχείο που αντανακλά το μεγάλο ενδιαφέρον των πολιτών για τη χθεσινή εκλογική αναμέτρηση. Παρά την εκλογική νίκη του AfD, δεν είναι σαφές ποια παράταξη θα ηγηθεί της επόμενης κυβέρνησης στη Σαξονία-Άνχαλτ, καθώς σχεδόν όλα τα κόμματα αρνούνται να συνεργαστούν με το AfD, πολιτική γνωστή στο γερμανικό πολιτικό ιδιόλεκτο με τον όρο “τείχος προστασίας”.

Τί λένε τα κόμματα

Πάντως, μετά τον εκλογικό θρίαμβο του AfD, η συμπρόεδρός του σε ομοσπονδιακό επίπεδο, Αλίς Βάιντελ, σε δηλώσεις της έκανε άνοιγμα προς το κυβερνών CDU. Αφού μίλησε για ιστορική ήττα της Χριστιανοδημοκρατίας, έτεινε χέρι συνεργασίας, σε περίπτωση που το δικό της κόμμα δεν κατακτήσει την αυτοδυναμία (χρειάζεται μόλις τρεις έδρες). Ο έτερος πρόεδρος, Τίμο Χρουπάλα, είπε ότι αν τελικά το AfD δεν εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία, είναι ανοιχτό για συνομιλίες, ενώ υπονόησε ότι τα άλλα κόμματα θα ανέχονταν μια κυβέρνηση μειοψηφίας από το κόμμα του.

Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ του AfD δηλώνει ότι το κόμμα του θα ​απευθυνθεί σε όλες τις δυνάμεις που ​επιθυμούν «⁠να ⁠εφαρμόσουν καλύτερες πολιτικές… Τείνουμε το χέρι σε όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις που επιθυμούν να ακολουθήσουν καλύτερες πολιτικές», δήλωσε αλλά ξεκαθάρισε ότι θέματα όπως η μετανάστευση και η εσωτερική ασφάλεια δεν είναι διαπραγματεύσιμα.

Η επικεφαλής υποψήφια του BSW Κριστίνα Βίτιχ δήλωσε στην τηλεόραση του ARD ότι υπάρχουν συγκεκριμένα πεδία (ενδεικτικά ανέφερε την ενέργεια) στα οποία το κόμμα της θα μπορούσε να φανταστεί μια συνεργασία με το AfD. Σε άλλα ζητήματα, ωστόσο, οι δύο πλευρές δεν έχουν πολλά κοινά σημεία. Το BSW, όπως διευκρίνισε, θα αποφασίζει κατά περίπτωση και με βάση το περιεχόμενο κάθε πρότασης εάν θα συνεργαστεί με το AfD. Ενδιαφέρουσα είναι η αποστροφή της ότι, με δεδομένο το αποτέλεσμα που έφερε το AfD, «θα ήταν εντελώς αντιδημοκρατικό να μην εμπλακούμε μαζί τους με κάποιον τρόπο στην κυβέρνηση».

Η επικεφαλής υποψήφια της Αριστεράς, Εύα φον Άνγκερν, δήλωσε ότι είναι έτοιμη να ψηφίσει ακόμη και υπέρ ενός πρωθυπουργού του CDU. Ο γενικός γραμματέας των Σοσιαλδημοκρατών, Τιμ Κλίσεντορφ, παραδέχεται ότι οι συσχετισμοί είναι περίπλοκοι», δήλωσε στο ZDF. Πρόσθεσε ότι οι Σοσιαλδημοκράτες θέλουν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας δημοκρατικής πλειοψηφίας απέναντι στο AfD, αλλά παραδέχτηκε ότι το αποτέλεσμα της AfD είναι «πραγματικά δραματικό».

Αισθητός ο “σεισμός” στην Ευρώπη

«Κοινωνικοπολιτικός σεισμός» και «ιστορική καμπή για τη Γερμανία». Έτσι περιγράφουν πολιτικοί αναλυτές και μέσα ενημέρωσης τη σαρωτική νίκη του AfD. Είναι υπερβολικοί; Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι ένα από τα μικρότερα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας, η οποία αποτελείται από 16 κρατίδια. Οι 1,7 εκατομμύρια ψηφοφόροι της αποτελούν ένα μικρό μέρος των 59 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων σε ολόκληρη τη χώρα. Πόσο σημαντικές, λοιπόν, μπορεί να είναι οι πολιτικές τάσεις μιας μικρής περιφέρειας;

Πρώτα και κύρια, οι επιπτώσεις θα φανούν στο εσωτερικό της ίδιας της Γερμανίας, σύμφωνα με ανάλυση του BBC. Η εκλογική αναμέτρηση μπορεί να ήταν περιφερειακή, όμως το αποτέλεσμά της έχει εθνικές διαστάσεις. Η σαρωτική νίκη του AfD ασκεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στον ήδη αποδυναμωμένο κυβερνητικό συνασπισμό. Ενδέχεται μάλιστα να αποτελέσει το τελειωτικό χτύπημα για την πολιτική καριέρα του βαθιά αντιδημοφιλούς καγκελάριου της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς. Ο ίδιος είχε δεσμευτεί να περιορίσει τη δημοτικότητα του AfD.

Η πολιτική αυτή αναταραχή θα αποδυναμώσει περαιτέρω τη Γερμανία και θα την αναγκάσει να επικεντρωθεί περισσότερο στα εσωτερικά της προβλήματα, τη στιγμή που, ως ο ισχυρότερος παίκτης της ΕΕ, καλείται να διαχειριστεί μια βαθιά κρίση, καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη Ρωσία, τις αλλεπάλληλες δασμολογικές κινήσεις του Τραμπ και την οικονομική απειλή από την Κίνα.

Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί επίσης ευρύτερο προβληματισμό στη Γερμανία, όπου το ναζιστικό παρελθόν εξακολουθεί να ρίχνει βαριά τη σκιά του. Πρόκειται για την πρώτη εντυπωσιακή εκλογική νίκη ενός εθνικιστικού κόμματος από το 1945. Οι γερμανικές αρχές έχουν χαρακτηρίσει το AfD, εν μέρει, αντιδημοκρατικό, ενώ αρκετές περιφερειακές οργανώσεις του κόμματος, μεταξύ των οποίων και εκείνη της Σαξονίας-Άνχαλτ, έχουν χαρακτηριστεί εξτρεμιστικές οργανώσεις της ακροδεξιάς.

Το AfD είναι γνωστό ότι έχει ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση στην ανατολική Γερμανία, όμως πλέον στις δημοσκοπήσεις εμφανίζεται και ως το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα σε ολόκληρη τη χώρα. Το πολιτικό κατεστημένο της Γερμανίας απογοήτευσε τους ψηφοφόρους. Τι κάνει τώρα η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και η πολυπληθέστερη χώρα της, αν εξαιρέσουμε τη Ρωσία;

Αναταράξεις και εκτός Γερμανίας

Η μικρή Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί αναταράξεις και πέρα από τα σύνορα της Γερμανίας. Μάλιστα, ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ έσπευσε την Κυριακή να αναρτήσει στο Truth Social το exit poll από τη Σαξονία-Άνχαλτ. Το αντιμεταναστευτικό, αντι-woke μήνυμα του AfD, “Η Γερμανία για τους Γερμανούς”, βρίσκεται πολύ κοντά στη ρητορική MAGA του Τραμπ. Μαζί με αρκετά άλλα εθνικιστικά κόμματα στην Ευρώπη, το AfD αντλεί σε μεγάλο βαθμό στοιχεία από το πολιτικό εγχειρίδιο του Τραμπ, υπονομεύοντας τα κυρίαρχα ΜΜΕ, αμφισβητώντας την ουδετερότητα των δικαστών και υποσχόμενο να «κάνει τη Γερμανία ξανά μεγάλη».

Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος σπάνια αναφέρεται ονομαστικά στις προεκλογικές εκστρατείες στην Ευρώπη. Οι πολιτικοί γνωρίζουν πολύ καλά πόσο αντιδημοφιλής είναι μεταξύ των ψηφοφόρων. Το βράδυ της Κυριακής, μετά τον Τραμπ εμφανίστηκε στα social media και ο επιδραστικός Ρώσος επιχειρηματίας Κίριλ Ντμίτριεφ. Χαρακτήρισε το αποτέλεσμα του AfD «ιστορικό», την κυβέρνηση της Γερμανίας «αναξιόπιστη» και τον Γερμανό καγκελάριο «ταπεινωμένο», συγκρίνοντας τον Μερτς με τον Στάρμερ, ο οποίος οδηγήθηκε σε παραίτηση το καλοκαίρι.

Η γερμανική κυβέρνηση είναι ο μεγαλύτερος μεμονωμένος χρηματοδότης της Ουκρανίας, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο είναι γνωστό ότι έχει προμηθεύσει το Κίεβο με πυραύλους που χρησιμοποιήθηκαν για πλήγματα εντός ρωσικού εδάφους. Αυτό έχει εξοργίσει τη Μόσχα. Σε αντίθεση με τη γερμανική κυβέρνηση, το AfD δεν είναι αντιρωσικό. Θέλει να σταματήσει η αποστολή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, να τερματιστούν οι κυρώσεις κατά της Μόσχας και να αρχίσει ξανά η αγορά της πολύ φθηνότερης ρωσικής ενέργειας. Η ενεργοβόρα γερμανική βιομηχανία υπέστη τεράστιο οικονομικό πλήγμα μετά τη διακοπή των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας από τη χώρα, έπειτα από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Η πιο ήπια στάση του AfD απέναντι στη Ρωσία βρίσκει ανταπόκριση στην ανατολική Γερμανία, η οποία εξακολουθεί να είναι πολύ φτωχότερη από τη δυτική. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι η Γερμανία έχει δαπανήσει από 2,3 έως 3 τρισ. ευρώ –ανάλογα με τις εκτιμήσεις και το αν λαμβάνεται υπόψη ο πληθωρισμός– για να συμβάλει στην ενσωμάτωση του πρώην κομμουνιστικού τμήματος της χώρας μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989. Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι η φτωχότερη περιφέρεια της Γερμανίας και εκεί, όπως και σε μεγάλο μέρος της ανατολικής Γερμανίας, συναντά κανείς συχνά μια «νοσταλγία για την Ανατολή», δηλαδή νοσταλγία για τις συγκριτικά πιο σταθερές εποχές της κομμουνιστικής περιόδου.

Η Ευρώπη για τη νίκη του AfD

Τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ παρακολουθούσε στενά και η ΕΕ. Οι επόμενοι 12 μήνες αναμένεται να αποτελέσουν μια έντονη εκλογική περίοδο σε ολόκληρη την ΕΕ. Κάλπες αναμένεται να στηθούν σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία. Οι Βρυξέλλες φοβούνται ότι περισσότερα εθνικιστικά κόμματα θα ενισχυθούν. Ο ηγέτης του ισπανικού Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, έγραψε την Κυριακή ότι η νίκη του AfD αποτελεί «μεγάλη ελπίδα για τη Γερμανία και την Ευρώπη». Αντίθετα, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας, Μπενζαμέν Αντάντ προειδοποίησε:

«Είναι μια σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη, βλέποντας την ακροδεξιά να κερδίζει σε μια περιφερειακή εκλογή στη Γερμανία. Πρέπει να ακούσουμε με ταπεινότητα την οργή, τις ανησυχίες και τους φόβους των πολιτών και να ανταποκριθούμε σε αυτά. Όμως ο εθνικισμός και η ξενοφοβία δεν αποτέλεσαν ποτέ λύση. Δεν πρέπει ποτέ να πάψουμε να υπερασπιζόμαστε τις δημοκρατικές μας αξίες και το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε την ιστορία μας. Αυτό είναι το νόημα των επιλογών που έχουν κάνει η Γαλλία και η Γερμανία».

Ούτε το AfD ούτε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα που χαρακτηρίζονται “ακροδεξιά” αποδέχονται αυτόν τον χαρακτηρισμό. Επίσης, διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την ρητορική και το πολιτικό τους πρόγραμμα. Ο Εθνικός Συναγερμός της Γαλλίας, υπό τη Λεπέν, πριν από δύο χρόνια απέκλεισε το AfD από την πολιτική του ομάδα στο Ευρωκοινοβούλιο, θεωρώντας το υπερβολικά «ριζοσπαστικό». Αυτό που τείνουν, ωστόσο, να μοιράζονται τα κόμματα αυτά είναι η αντιμεταναστευτική πολιτική και η έντονη εθνικιστική ρητορική. Και αυτό προκαλεί μεγάλη ανησυχία στην ΕΕ.

Η ανησυχία στις Βρυξέλλες είναι ότι η άνοδος των εθνικιστικών κομμάτων υπονομεύει την ευρωπαϊκή συνοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξωτερικές εξελίξεις απαιτούν την ευρωπαϊκή ενότητα περισσότερο από ποτέ. Εθνικιστικά κόμματα όπως το AfD ή η ιταλική Λέγκα είναι βαθιά ευρωσκεπτικιστικά. Οι Βρυξέλλες, όμως, υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ενωμένη, για να αντιμετωπίσει τις πιέσεις του Τραμπ ή για να προστατεύσει αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από την Κίνα που κατακλύζει τις αγορές με φθηνά προϊόντα και βέβαια να αντιμετωπίσει τη Ρωσία.

Διχασμένη η Ιταλία

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, Αντόνιο Ταγιάνι, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «κάκιστη είδηση» καθώς, όπως είπε, «αφορά μια πολιτική δύναμη που είναι αντίθετη στις φιλελεύθερες και δυτικές αξίες», σύμφωνα με την εφημερίδα Corriere della Sera. «Η επιλογή των ψηφοφόρων πρέπει να τυχαίνει πάντα σεβασμού, αλλά αυτό δεν μας εμποδίζει να εργαστούμε με στόχο να ενεργοποιήσουμε όλα τα αντίμετρα και τις πολιτικές πρωτοβουλίες που απαιτούνται, ώστε να αποφύγουμε την επέκταση στην Ευρώπη οποιασδήποτε λαϊκίστικης και φανατικής παρεκτροπής», πρόσθεσε ο επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας.

Ωστόσο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Σαλβίνι, εξέφρασε την ικανοποίησή του για το αποτέλεσμα των εκλογών, χαρακτηρίζοντάς το «μια θριαμβευτική επιτυχία που αναδεικνύει το έντονο αίτημα για αλλαγή, ασφάλεια και θέσεις εργασίας… Απέναντι σε όσους από την Αριστερά τροφοδότησαν φόβους και καταστροφικά σενάρια. Φόβος; Τρόμος; Κίνδυνος; Όχι, αυτό λέγεται ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Μια άλλη Ευρώπη είναι εφικτή», ανέφερε. Παρ’ όλα αυτά, η πρωθυπουργός Μελόνι δεν έχει ακόμη αντιδράσει στο αποτέλεσμα των εκλογών. Το κόμμα της πρωθυπουργού, “Αδέλφια της Ιταλίας” συγγενεύει ιδεολογικά-πολιτικά με το AfD, ενώ ο Ταγιάνι ανήκει στο “Φόρτσα Ιτάλια” που είχε ιδρύσει ο Μπερλουσκόνι. Το κόμμα του Σαλβίνι επίσης συγγενεύει με το AfD.

Ακόμη και το επόμενο σκέλος το έχει ξαναπεί στο παρελθόν. Συγκεκριμένα ότι “με αυτά που έχει πει ο Αντώνης Σαμαράς και αμφισβητεί τον πυρήνα της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής, δεν υπάρχει κανένα απολύτως περιθώριο συνεννόησης. Υπηρέτησε την χώρα ως πρωθυπουργός. Η παράταξη της ΝΔ τον δέχτηκε πίσω, τον τίμησε, τον έκανε πρωθυπουργό».

Στην συνέχεια όμως ανέβασε τους τόνους, χρησιμοποιώντας μία από τις πιο σκληρές μέχρι στιγμής δημόσιες αναφορές του: «…Διαθέτει αρκετή τεχνογνωσία για το πως να κάνει κακό στην παράταξη της ΝΔ. Ελπίζω αυτή την φορά να μην την αξιοποιήσει και να σκεφτεί καλύτερα την υστεροφημία του». Εμφανώς παραπέμπει στο 1990 και παράλληλα, αποκρύπτει σκοπίμως ότι τον διέγραψε ως μη όφειλε για την κριτική στον Γιώργο Γεραπετρίτη και εμφανίζεται ωσάν να εκφράζει ο ίδιος την δεξιά παράταξη. 

Σήκωσε το γάντι ο Αντώνης Σαμαράς

Φυσικά ο Σαμαράς δεν το άφησε χωρίς να περάσει, σαν έτοιμος από καιρό, έδωσε τη δική του σκληρή απάντηση και μάλιστα αμέσως με ένα βίντεο στο οποίο αναφέρει: «Το ποιος διαθέτει τεχνογνωσία για να βλάψει τη παράταξη δεν το αποφασίζει η οικογένεια Μητσοτάκη, αλλά ο λαός της παράταξης. Όπως τότε, όταν 800.000 Έλληνες εξέλεξαν αρχηγό, με πραγματική τεχνογνωσία για τη διάσωση της χώρας απ’ την πτώχευση.

Αυτόν τον λαό περιφρονεί ο κ. Μητσοτάκης. Ας ανησυχεί λοιπόν για τη δική του υστεροφημία. Θα μείνει στην ιστορία, ως ο πρωθυπουργός της ακρίβειας, της διαφθοράς, της αλαζονείας, των απευθείας αναθέσεων, της φτωχοποίησης της επαρχίας μας, της woke ατζέντας, των φόρων, του κυνηγητού της μεσαίας τάξης, της εξαθλίωσης των αγροτών, των κτηνοτρόφων και των αλιέων, της καταστροφής της εστίασης, της εξωτερικής πολιτικής του κατευνασμού και των υποκλίσεων, των δεκάδων χιλιάδων λαθρομεταναστών που πήραν άσυλο και ταυτόχρονα του ΟΠΕΚΕΠΕ, του φραπέ, του χασάπη, των Τεμπών, και των υποκλοπών. Δεν είναι αυτή η παράταξη κύριε Μητσοτάκη. Αυτό είναι το κόμμα Μητσοτάκη».

Ο Μητσοτάκης επανήλθε, μιλώντας στους δημοσιογράφους, προκειμένου να απαντήσει στην αμφισβήτηση ότι εκφράζει την παράταξη της ΝΔ. Είπε λοιπόν απαντώντας στη δήλωση του Αντώνη Σαμαρά: “Η ΝΔ δεν είναι σήμερα παράταξη; Απ’ ότι θυμάμαι ο ίδιος πήρε στις εκλογές 18%. Ωραία απόδοση!”. 

Επί ποδός οι ακροδεξιοί του Μητσοτάκη

Η επίμαχη φράση που σηματοδοτεί την έναρξη του πολέμου μοιάζει να είναι προσθήκη της τελευταίας στιγμής. Οι υπολογισμοί όμως προϋπήρχαν, όπως δείχνει η ετοιμότητα στελεχών να ακροβολιστούν από το πρωί στα παράθυρα. Στο πλαίσιο αυτό από κύκλους της ΝΔ διέρρεε ότι στο εξής θα κλιμακωθεί ο πόλεμος στον Σαμαρά, στον οποίο θα πρωτοστατήσουν τα ακροδεξιά στελέχη, όπως ο Θάνος Πλεύρης και ο Μάκης Βορίδης. Ο Άδωνης Γεωργιάδης μάλλον θεωρείται ότι κάηκε μετά το θέμα με το απροσδιόριστο φύλο στις επιλογές του ΕΟΠΥΥ, αλλά και την απαξίωση από το ό,τι δεν είχε καν τις υπογραφές για να είναι υποψήφιος για την προεδρία του κόμματος.

Ο Μητσοτάκης όμως ήλθε σε δύσκολη θέση και όταν ρωτήθηκε για τον Κώστα Καραμανλή, ο οποίος την ώρα που έκανε την ομιλία του στην ΔΕΘ, επέλεξε να παρουσιάζει βιβλίο για τον Δομάζο και τον Αντωνιάδη – καθότι γνωστών παναθηναικών αισθημάτων. Στην συγκεκριμένη ερώτηση πάντως απάντησε ψευδώς ότι σέβεται τους πρώην πρωθυπουργούς και ότι έχει επικοινωνία με τον Κώστα Καραμανλή.

Στην σκιά του Σαμαρά η ΔΕΘ

Κάπως έτσι το βασικό θέμα τουλάχιστον την Κυριακή στην ΔΕΘ δεν ήταν οι εξαγγελίες και το πρόγραμμα του Κυριάκου, αλλά η αντιπαράθεση με τον Σαμαρά. Ο Μητσοτάκης έδειξε ποιους θεωρεί βασικούς του αντιπάλους: Τον Αλέξη Τσίπρα τον οποίο προσπάθησε κατ’ επανάληψη να απαξιώσει και τον Σαμαρά. Αντίθετα δεν ασχολήθηκε καθόλου με το ΠΑΣΟΚ, μάλλον υποτιμώντας το. Τον Τσίπρα δείχνει να τον επιλέγει καθώς τον θεωρεί “βολικό” και επιπλέον τον επισείει σαν κίνδυνο, για να συσπειρώσει ένα τμήμα της κομματικής βάσης. 

Τον Σαμαρά τον αναγνωρίζει σαν αντίπαλο και σαν την βασική απειλή. Ο Σαμαράς απευθύνεται στην ευρεία βάση της παράταξης. Η παρουσία του θα αποσπάσει ένα ποσοστό απευθείας από τη ΝΔ. Κυρίως όμως θα δώσει διέξοδο στους περίπου ένα εκατομμύριο ψηφοφόρους της ΝΔ, που από τις ευρωεκλογές και μετά έχουν γυρίσει την πλάτη στη μητσοτακική ΝΔ.

Το ό,τι ακόμη και οι δημοσκοπήσεις του δίνουν πλέον δυνητική δεξαμενή από 12% ως 15%, πριν καν κατέβει στο πεδίο, προκαλεί πανικό στο Μέγαρο Μαξίμου που πλέον φαίνεται στις αντιδράσεις του. Με τον Σαμαρά σε αυτά τα προβλεπόμενα ποσοστά ο Κυριάκος κινδυνεύει να μην πιάσει το 20%. Και φυσικά ο κόσμος της παράταξης προτιμά να παραμείνει ένα δεξιό κόμμα στην εξουσία, ίσως και με συνεργασία με τη ΝΔ, ειδικά εάν πάρει και μπόνους την απαλλαγή από τον Μητσοτάκη…