Για την υπόθεση έχει σχηματιστεί δικογραφία από το αρμόδιο Τμήμα Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Σπάτων-Αρτέμιδος, το οποίο εξέδωσε και τα σχετικά εντάλματα σύλληψης.

Μέχρι στιγμής έχουν συλληφθεί 13 άτομα, ενώ η επιχείρηση της ΕΛ.ΑΣ. παραμένει σε πλήρη εξέλιξη και αναμένονται νεότερες ανακοινώσεις σχετικά με την υπόθεση.

Παρόμοια φαινόμενα εμφανίζονται παντού: Διαδηλώσεις στη Βαρκελώνη με συνθήματα “Tourist Go Home”, αντιδράσεις στο Άμστερνταμ, τέλος εισόδου στη Βενετία, εχθρικό κλίμα απέναντι στους επισκέπτες στην Κορσική, ακόμη και ουρές αναμονής στην κορυφή του Έβερεστ.

Η Τουρκία, ως μία από τις πιο επισκέψιμες χώρες στον κόσμο, βιώνει επίσης το φαινόμενο. Περιοχές που κάποτε ήταν ήσυχες, όπως το Κας ή το Μπόντρουμ, έχουν μεταμορφωθεί και αλλοιωθεί από τη μαζική τουριστική ανάπτυξη. Στην περιοχή Μάρντιν-Μίντιατ η πληρότητα αγγίζει το 100%, ενώ τα ιστορικά αρχοντικά είναι πλέον περισσότερο γνωστά από τις τηλεοπτικές σειρές που γυρίστηκαν εκεί παρά από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες τους.

Το σύνδρομο του Παρισιού

Παρότι οι Γάλλοι συχνά εμφανίζονται σε έρευνες ως ένας από τους πιο δύσκολους ή λιγότερο φιλικούς λαούς απέναντι στους ξένους, η Γαλλία εξακολουθεί να είναι ο δημοφιλέστερος τουριστικός προορισμός στον κόσμο. Ιάπωνες επισκέπτες φτάνουν στο σημείο να παρακολουθούν μαθήματα γαλλικών πριν το ταξίδι τους, ενώ κάποιοι επιστρέφουν απογοητευμένοι επειδή η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στην εξιδανικευμένη εικόνα που είχαν δημιουργήσει.

Παρόλα αυτά, ο τουρισμός αποφέρει τεράστια έσοδα στη Γαλλία και στηρίζει εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Περιοχές όπως το Παρίσι, η Κυανή Ακτή, η κοιλάδα του Λίγηρα και οι αμπελώνες του Μπορντό συνεχίζουν να προσελκύουν τεράστιους αριθμούς επισκεπτών. Πολλοί κάτοικοι τουριστικών περιοχών, κάθε καλοκαίρι διαμαρτύρονται για την παρουσία των τουριστών και περιμένουν να τελειώσουν οι διακοπές, ώστε να επιστρέψει η ηρεμία.

Η παγκόσμια έκρηξη του τουρισμού

Το 1960 οι παγκόσμιες τουριστικές δαπάνες αντιστοιχούσαν σε μόλις 7 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου στο 0,5% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής. Πριν από την πανδημία, το ποσό αυτό είχε φτάσει σχεδόν τα δύο τρισεκατομμύρια δολάρια. Οι άνθρωποι δαπανούν πολλαπλάσια χρήματα από ό,τι στο παρελθόν για να γνωρίσουν νέους τόπους και εμπειρίες.

Έτσι τίθεται το βασικό ερώτημα: Γιατί ταξιδεύουμε τόσο πολύ; Γιατί δεχόμαστε ταλαιπωρίες, έξοδα, ελέγχους ασφαλείας, καθυστερήσεις και πολύωρες μετακινήσεις για να βρεθούμε σε άγνωστα μέρη;

Αγοράζουμε αναμνήσεις

Όταν καλυφθούν οι βασικές ανάγκες του ανθρώπου, πολλά υλικά αγαθά χάνουν σταδιακά την αξία τους. Ένα μεγαλύτερο σπίτι, ένα πολυτελές αυτοκίνητο ή μια ακόμη τηλεόραση δεν προσφέρουν την ίδια συγκίνηση. Αντίθετα, οι νέες εμπειρίες εξακολουθούν να προκαλούν ενθουσιασμό. Το ταξίδι είναι στην ουσία μια αγορά στιγμών και αναμνήσεων.

Γιατί ο χρόνος φαίνεται να κυλά πιο αργά στα ταξίδια;

Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι οι ηλικιωμένοι αντιλαμβάνονται ότι ο χρόνος περνά πιο γρήγορα, επειδή όσο μεγαλώνει κανείς βιώνει όλο και λιγότερα νέα πράγματα. Οι μέρες που μοιάζουν μεταξύ τους δεν αποτυπώνονται έντονα στη μνήμη. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στη σύγχρονη ζωή στις πόλεις. Οι άνθρωποι ζουν πλέον σε παρόμοια περιβάλλοντα, κάνουν παρόμοιες δουλειές και ακολουθούν επαναλαμβανόμενες ρουτίνες.

Η απουσία εκπλήξεων στην καθημερινότητά τους ωθεί να αναζητούν νέες περιπέτειες. Στα ταξίδια, το μυαλό βιώνει εμπειρίες για πρώτη φορά: βλέπει νέα τοπία, ακούει άγνωστες γλώσσες και αντιλαμβάνεται διαφορετικές μυρωδιές. Γι’ αυτό οι άνθρωποι τείνουν να θυμούνται τις λίγες ημέρες ενός ταξιδιού ως πιο μεγάλες και πιο γεμάτες, σε σύγκριση με τον ίδιο χρόνο που περνούν στο σπίτι.

Το ταξίδι ως σύμβολο κύρους

Από την άλλη πλευρά, το ταξίδι έχει αποκτήσει πλέον και… κοινωνικό κύρος. Η επίδειξη πλούτου μέσω κατοικιών ή αυτοκινήτων συχνά θεωρείται κακόγουστη, ενώ η αφήγηση ταξιδιωτικών εμπειριών αντιμετωπίζεται ως κάτι πιο αποδεκτό και ελκυστικό. Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, τα ταξίδια σε μακρινούς προορισμούς λειτουργούν και ως ένας τρόπος κοινωνικής αναγνώρισης. Ακόμη και όσοι δεν χρησιμοποιούν ιδιαίτερα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συχνά νιώθουν την ανάγκη να μοιραστούν τις εμπειρίες τους.

Το πραγματικό νόημα του ταξιδιού

Οι άνθρωποι πιστεύουν πως ταξιδεύουν για να γνωρίσουν νέους τόπους. Όταν όμως επιστρέφουν, συνήθως δεν μιλούν τόσο για τα μέρη που είδαν, όσο για το πώς οι ίδιοι άλλαξαν μέσα από την εμπειρία. Ίσως, λοιπόν, το ταξίδι να μην είναι πρωτίστως μια γεωγραφική μετακίνηση, αλλά ένας τρόπος αλλαγής οπτικής γωνίας. Ένας τρόπος να βλέπει κανείς τον κόσμο διαφορετικά και, μέσα από αυτό, να ανακαλύπτει ξανά τον ίδιο του εαυτό – ή να επιστρέφει σε αυτόν.

Όπως το έθεσε ο Προυστ: «Το αληθινό ταξίδι της ανακάλυψης δεν συνίσταται στην αναζήτηση νέων τοπίων, αλλά στην απόκτηση νέων ματιών.» Και επιστρέφει κανείς στον Ιμπν Μπατούτα, ο οποίος υπενθυμίζει ότι το ταξίδι «πρώτα σε αφήνει άφωνο και μετά σε μετατρέπει σε αφηγητή ιστοριών». Αυτό, τελικά, είναι και η ουσία του ταξιδιού.

Αντίστοιχα, το Brent για παράδοση τον Αύγουστο σημείωσε πτώση άνω του 4%, στα 83,31 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν τη σταδιακή αποκατάσταση των ροών πετρελαίου μέσω ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία θα υπογραφεί επίσημα την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη της Ελβετίας, έπειτα από σειρά συναντήσεων που θα πραγματοποιηθούν μέσα στην εβδομάδα για την προετοιμασία της εφαρμογής της.

«Τώρα που συνήφθη η συμφωνία, οι μεσολαβητές θα διευκολύνουν σειρά συναντήσεων αυτή την εβδομάδα. Αυτές οι προκαταρκτικές συζητήσεις για την εφαρμογή της συμφωνίας θα βάλουν τα θεμέλια για τις τεχνικές συνομιλίες και κατόπιν την επίσημη τελετή υπογραφής», ανέφερε μέσω X ο Πακιστανός πρωθυπουργός, ο οποίος εμφανίζεται ως μεσολαβητής-κλειδί στην προσπάθεια τερματισμού της σύρραξης που άρχισε με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου.

Από την πλευρά του ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είπε ότι οι μεσολαβητές του Κατάρ πραγματοποίησαν «σχεδόν 14 με 15 ώρες μακρών συνομιλιών». «Αυτή η διαδικασία διαπραγμάτευσης διήρκεσε πολύ», δήλωσε ο Καζέμ Γκαριμπαμπάντι σε ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης τη Δευτέρα. «Μια αντιπροσωπεία του Κατάρ βρέθηκε χθες στην Τεχεράνη για να ολοκληρώσει τις συζητήσεις σχετικά με το κείμενο του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών. Πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 14 με 15 ώρες μακρών συνομιλιών, κατά τις οποίες παρουσιάσαμε τις τελικές τροποποιήσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στο κείμενο. Φυσικά, αυτές οι τροποποιήσεις έγιναν δεκτές και το κείμενο του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ οριστικοποιήθηκε».

Η συμφωνία, ωστόσο, ανακοινώθηκε μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής, ώρα Ιράν, γιατί – σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο – η Τεχεράνη δεν ήθελε να ανακοινωθεί ανήμερα των γενεθλίων του Τραμπ Όπως επισημαίνει το CNN η ανακοίνωση από τον Σαρίφ έγινε λίγα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής ώστε για το Ιράν να είναι Δευτέρα μολονότι για τις ΗΠΑ ήταν ακόμα Κυριακή.

Η επιβεβαίωση Τραμπ και τα στενά του Ορμούζ

Λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση του Σαμπάζ Σαρίφ, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία των ΗΠΑ με το Ιράν «ολοκληρώθηκε». «Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης το πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ και την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. «Εγκρίνω το πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης και, ταυτόχρονα, την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρεύσει το πετρέλαιο!», έγραψε.

Λίγο αργότερα, ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε να διαφοροποιεί τη διατύπωσή του, αναφέροντας ότι τα στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν «μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή», ώστε να δοθεί χρόνος για την απομάκρυνση ναρκών.

«Με το άνοιγμα του στενού μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή, ώστε να δοθεί χρόνος για την άρση ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει ξανά και στις δύο πλευρές για την περιοχή και τον κόσμο ολόκληρο», ανέφερε σε νεότερη ανάρτησή του, προσθέτοντας ότι «αυτή η σπουδαία συμφωνία θα φέρει ειρήνη και ασφάλεια σε όλη την περιοχή».

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχου που επικαλείται το CNN, ο αμερικανικός στρατός έλαβε οδηγία να άρει τον αποκλεισμό στα Στενό του Ορμούζ την Παρασκευή προσθέτοντας, πάντως, ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να αλλάξουν από τώρα έως την Παρασκευή.

Στο μεταξύ ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε στο Fox News ότι σχεδιάζει να παραστεί στην υπογραφή της συμφωνίας στην Ελβετία. «Έχω την πρόθεση να είμαι εκεί, αλλά είναι πιθανό να είναι παρών ο ίδιος ο πρόεδρος», είπε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παρουσίας του Ντόναλντ Τραμπ στη Γενεύη. Η επίσημη τελετή υπογραφής έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου, ενώ μέχρι τότε οι μεσολαβητές θα επιχειρήσουν να προετοιμάσουν το τεχνικό σκέλος της συμφωνίας και τα πρώτα βήματα εφαρμογής της.

Το Ιράν μιλά για άμεσο τέλος του πολέμου

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι η συμφωνία «βάζει άμεσα τέλος στον πόλεμο». Όπως ανέφερε, η συμφωνία προβλέπει «το άμεσο τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Ο Ιρανός διπλωμάτης, ειδικός σε νομικά ζητήματα, διευκρίνισε ότι το πρωτόκολλο ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις εντός των επόμενων 60 ημερών, με στόχο την κατάληξη σε οριστική συμφωνία. «Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», δήλωσε προσθέτοντας ότι «παραμένει η δυσπιστία» έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι τέσσερις άξονες της Τεχεράνης

Ο Γαριμπαμπαντί περιέγραψε τέσσερα βασικά θέματα που θα τεθούν στις διαπραγματεύσεις. Το πρώτο αφορά «την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», είτε πρόκειται για μονομερείς πρωτογενείς είτε για δευτερογενείς κυρώσεις. Το δεύτερο αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, ενώ το τρίτο συνδέεται με την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Το τέταρτο αφορά τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης, ο οποίος θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν από τις δύο πλευρές.

Το “μνημόνιο” των 14 σημείων και τα παγωμένα κεφάλαια

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε κείμενο το οποίο παρουσίασε ως «μνημόνιο συνεννόησης», δηλαδή το πρωτόκολλο συμφωνίας 14 σημείων στο οποίο φέρονται να κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ιράν. Σύμφωνα με το πρακτορείο, μία από τις ρήτρες προβλέπει την άμεση αποδέσμευση ιρανικών πόρων που παραμένουν παγωμένοι στο εξωτερικό, αξίας 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το ίδιο έγγραφο φέρεται να προβλέπει συνολικά «την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχουν παγώσει κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών», η οποία θα αρχίσει μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου. Κατά το MEHR, «το μισό από αυτό το ποσό θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων». Το κείμενο είχε μεταδοθεί ήδη από το Σάββατο, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.

Τα σημεία της συμφωνίας σύμφωνα με τους Ιρανούς

– Άμεση και μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
– Δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν.
– Τέλος του ναυτικού αποκλεισμού και επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ εντός 30 ημερών.
– Απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν.
– Αναστολή των κυρώσεων που σχετίζονται με το πετρέλαιο και αποκατάσταση της πρόσβασης του Ιράν στα έσοδά του.
– Σχέδια/χρηματοδότηση ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους.
– 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια τελική συμφωνία με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την ευρεία άρση των κυρώσεων.
– Το Ιράν επιβεβαιώνει ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα στο πλαίσιο της NPT.
– Καμία νέα αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων ή κυρώσεων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
– Απελευθέρωση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία κατά τη διάρκεια της περιόδου διαπραγμάτευσης.
– Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης και έγκριση της τελικής συμφωνίας από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
– Τα πυραυλικά προγράμματα και η υποστήριξη του Ιράν σε περιφερειακές συμμαχικές ομάδες θα αποκλειστούν από τις συνομιλίες.

Αμερικανός αξιωματούχος, ωστόσο, διέψευσε τον ισχυρισμό του Ιράν ότι θα λάβει δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα κεφάλαια πριν από την έναρξη της διαπραγμάτευσης των 60 ημερών μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή.

«Αυτό δεν είναι καθόλου αλήθεια. Πρόκειται για μια συμφωνία αμοιβής βάσει απόδοσης και δεν θα αποδεσμευτούν παγωμένα κεφάλαια χωρίς οι Ιρανοί να εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις τους», δήλωσε στο CNN.

Προειδοποίηση προς την Τεχεράνη για τα πυρηνικά

Παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας, ο Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε σαφές ότι το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος δεν έχει κλείσει. Όπως ανέφερε, εάν η Τεχεράνη δεν καταλήξει τις επόμενες εβδομάδες σε μια συμφωνία που θα θεωρηθεί επαρκής από την Ουάσιγκτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξετάσουν νέα μέτρα πίεσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ενδεχόμενα που παραμένουν στο τραπέζι είναι είτε η επανέναρξη στρατιωτικών επιθέσεων είτε η ανάληψη ευρύτερου ρόλου ασφαλείας στην περιοχή.

Ο Τραμπ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να γίνουν «ο εγγυητής της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής, εάν δεν υπάρξει ικανοποιητική εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Πτώση στις τιμές του πετρελαίου

Η ανακοίνωση της συμφωνίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν κατά περίπου 4% μετά την έναρξη των συναλλαγών στην Ασία. Περί τις 02:30 ώρα Ελλάδας, η τιμή του Brent Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς για παράδοση τον Αύγουστο, υποχωρούσε κατά 4%, στα 83,84 δολάρια το βαρέλι. Την ίδια ώρα, το αμερικανικό WTI κατέγραφε πτώση 4,51%, στα 81,05 δολάρια το βαρέλι, ενώ αμέσως μετά το άνοιγμα των συναλλαγών η υποχώρηση είχε φτάσει έως και το 5%.

Γι΄αυτό και όταν έρθει η στιγμή να διαπιστώσει η ολομέλεια για ποιες διατάξεις του Συντάγματος έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για την αναθεώρησή τους, τα ψηφοδέλτια που θα πάρουν στα χέρια τους οι βουλευτές θα περιέχουν μόνο τον αριθμό της διάταξης και τίποτα άλλο.

Η νέα Βουλή, η Βουλή που θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές, η Αναθεωρητική Βουλή, έχοντας νωπή λαϊκή εντολή, θα καταστρώσει νομοτεχνικά και θα αποφασίσει το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων, χωρίς να δεσμεύεται στη διαμόρφωση του περιεχομένου από τις θέσεις των κομμάτων στην προαναθεωρητική Βουλή.

Στη διαδικασία της αναθεώρησης ισχύει η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία, Δηλαδή αν μια διάταξη κριθεί αναθεωρητέα στην προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, τότε για τη νομοτεχνική κατάστρωση του περιεχόμενου της απαιτούνται μόνον 150 ψήφοι στην αναθεωρητική Βουλή. Αντιστρόφως, αν μια διάταξη πάρει στην προτείνουσα Βουλή 150 ψήφους, τότε στην επόμενη Βουλή, η οποία θα συντελέσει την αναθεώρηση, δηλαδή θα ορίσει και το περιεχόμενο των διατάξεων, θα απαιτηθούν 180 ψήφοι.

Έστω και αν έργο της παρούσας Βουλής είναι να αποφασίσει μόνο ποιες διατάξεις πρέπει να αναθεωρηθούν, ο χαρακτήρας της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος είναι βαθιά πολιτικός. Τα κόμματα θα καταθέσουν τις απόψεις, τις προτάσεις και τα επιχειρήματά τους για σημαντικά ζητήματα που θα αντιμετωπίσει η αναθεώρηση.

Έμπειρος κοινοβουλευτικός, γνωστός για τις γλαφυρές του παρεμβάσεις στη διάρκεια της βουλευτικής του θητείας και για την αγάπη του στο ποδόσφαιρο, συνομιλώντας με δημοσιογράφους, την περασμένη Τετάρτη, λίγη ώρα αφότου η ολομέλεια είχε εγκρίνει δίμηνη προθεσμία για την ολοκλήρωση του έργου της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, σχολίαζε: «Αν λόγω των ημερών της κορυφαίας διοργάνωσης για το παγκόσμιο κύπελο, μπορώ να χρησιμοποιήσω έναν ποδοσφαιρικό όρο, θα σας πω ότι η τύχη της Συνταγματικής Αναθεώρησης που αρχίζει τη Δευτέρα, θα κριθεί στο δεύτερο ημίχρονο, δηλαδή στην επόμενη, την Αναθεωρητική Βουλή, μετά τις εκλογές».

Τούτο γιατί από τις παρεμβάσεις των πολιτικών αρχηγών που πήραν μέρος στη συζήτηση της περασμένης εβδομάδας, έγινε καταφανές ότι τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης επιλέγουν να μην δώσουν εγκριτική ψήφο στις αναθεωρητέες διατάξεις τώρα αλλά κρατούν δυνάμεις για τη μεγάλη κοινοβουλευτική «μάχη» της συνδιαμόρφωσης του περιεχομένου των αναθεωρητέων διατάξεων στην επόμενη Βουλή, με 180 ψήφους, ανεξαρτήτως ποιος θα έχει εξασφαλίσει την κυβερνητική πλειοψηφία.

Κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δηλώσει δια των αρχηγών τους ότι δεν πρόκειται να δώσουν θετική ψήφο σε καμία διάταξη που προτείνεται για αναθεώρηση, ούτε καν σε αυτές τις διατάξεις που και τα ίδια επιθυμούν την αναθεώρησή τους, γιατί δεν θέλουν να δώσουν «λευκή επιταγή» στην επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία. Επιδιώκουν έτσι, για τον εαυτό τους, ρόλο συνδιαμορφωτή στο περιεχόμενο, ανεξάρτητα αν βρίσκονται ξανά στη θέση της αντιπολίτευσης ή αν κάποιο από αυτά τα κόμματα βρεθεί στην κυβέρνηση, μετά τις εκλογές.

Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης έχει δηλώσει ότι θα επιμένει μέχρι το τέλος να επιδιώκει την επίτευξη συναίνεσης ώστε να διασωθεί από τώρα, κατά το δυνατόν, το αναθεωρητικό εγχείρημα, Για την στάση αυτή που θα τηρήσει στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία επαναλαμβάνει εμφατικά ότι ο στόχος της προτείνουσας βουλής είναι να αποφασίσει ποια άρθρα θα αλλάξουν αλλά όχι πώς θα αλλάξουν. Είναι δε σημαντικό, όπως υπογραμμίζει, για θέματα επαρκώς ώριμα, οι πολιτικές δυνάμεις και οι βουλευτές που θα μετέχουν στην κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία να μην εγκλωβιστούν σε μικροκομματικές αντιπαραθέσεις αλλά το βλέμμα τους να είναι στραμμένο «όχι στις επόμενες εκλογές αλλά στις επόμενες γενιές», αν θέλουν να είναι υπεύθυνοι.

«Ώριμα» άλλωστε προς αναθεώρηση κρίνονται από Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ αρκετά άρθρα που περιλαμβάνονται και στις δύο προτάσεις. Την ανάγκη αναθεώρησης διατάξεων του Συντάγματος έχει αναγνωρίσει και ο ΣΥΡΙΖΑ και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης που δηλώνουν ότι είναι έτοιμα να παρουσιάσουν το δικό τους σχέδιο για το Σύνταγμα κατά τη συζήτηση στην επιτροπή. Ενδεικτικά και όπως διαφαίνεται από τις τοποθετήσεις των κομμάτων στη συζήτηση που έγινε στην ολομέλεια την 10η Ιουνίου:

Άρθρο 5Α (δικαίωμα στην πληροφόρηση)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει να υπάρξει πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει συνταγματική κατοχύρωση του προγράμματος «ΔΙΑΥΓΕΙΑ», που δέχεται ποικίλες επιθέσεις σε μια εποχή αδιαφάνειας σε σχέση με τη διάθεση των χρημάτων του δημοσίου

Άρθρο 16 (Παιδεία, Τέχνη, Επιστήμη)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας. Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους. Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του Κράτους και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχομένων σπουδών.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει ρητή κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μη κρατικών πανεπιστημίων και παράλληλη ενίσχυση του δημοσίου Πανεπιστημίου.

Άρθρο 17 (προστασία ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας. Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση. Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία). Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει τη θέσπιση της υποχρέωσης του Κράτους να μεριμνά για την προστασία των παραμεθόριων και ευαίσθητων περιοχών της Χώρας. Να εισαχθεί η δυνατότητα ειδικών περιορισμών στην άμεση ή έμμεση κτήση και μεταβίβαση δικαιωμάτων στις περιοχές αυτές.

Άρθρο 21 (Προστασία οικογένειας, γάμου, μητρότητας και παιδικής ηλικίας, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη. Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει κατοχύρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας ως συνταγματικού θεσμού. Θέσπιση υποχρέωσης του Κράτους να μεριμνά για τη διασφάλιση της πρόσβασης των πολιτών σε επαρκή και προσιτή κατοικία, ιδίως μέσω της ανάπτυξης προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ζητάει Προστασία οικογένειας και μητρότητας, παιδικής ηλικίας, και την προστασία σε ανάπηρους και ευάλωτους. Υποχρέωση του κράτους για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, Συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ, Υποχρέωση του κράτους για δημόσια πολιτική στέγης, και δικαίωμα στην εξασφάλιση στέγης.

Άρθρο 86 (Δίωξη κατά μελών της κυβέρνησης, Ειδικό Δικαστήριο)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο. Κατάργηση της διαβίβασης των οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλή, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει αποσύνδεση της Βουλής από τη διαδικασία δίωξης των υπουργών. Τη σχετική αρμοδιότητα αναλαμβάνει ειδικό συμβούλιο που αποτελείται από τρεις δικαστές της τακτικής δικαιοσύνης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ δηλώνει ότι πρέπει να καταργηθεί το δικαίωμα της Πλειοψηφίας να ορίζει το πλαίσιο των ποινικών αδικημάτων.

Άρθρο 90 (ανώτατο δικαστικό συμβούλιο)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει για δικαιοσύνη χωρίς κηδεμονία, μεταφορά της αρμοδιότητας επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης σε ειδική μεικτή επιτροπή με 19 μέλη, αποτελούμενη από μέλη της εθνικής αντιπροσωπείας, δικαστές και μέλη της νομικής κοινότητας (δικηγόρους και καθηγητές νομικών σχολών ΑΕΙ)

Ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει την ύπαρξη ενός ευρύτερου εκλεκτορικού Σώματος

Άρθρο 101 Α (Ανεξάρτητες Αρχές)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος του συλλογικού οργάνου των δημοσίων πανεπιστημίων της χώρας και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει αναμόρφωση της διαδικασίας επιλογής των μελών των ανεξάρτητων αρχών και ενίσχυση των εχεγγύων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας τους.

Ο ΣΥΡΙΖΑ δηλώνει ότι πρέπει να υπάρχουν συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές, να θωρακιστεί η ανεξαρτησία τους και να κατοχυρωθεί το δικαίωμα των Προέδρων των ανεξάρτητων αρχών να ενημερώνουν τη Βουλή.

Άρθρο 101 (Διοικητική Αποκέντρωση)

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων. Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα. Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια. Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας ως ανεξάρτητης συνταγματικής αρχής, η οποία θα επιφορτιστεί με τον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων, των εκλογικών δαπανών και των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των βουλευτών.

Όπως αναφέρουν πηγές της λεωφόρου Αμαλίας «Η φωνή των πολιτών, η φωνή της κοινωνίας είναι στο επίκεντρο της συζήτησης πάνω στα θέματα και τα προβλήματα ώστε να ανοίξει ο διάλογος που θα οδηγήσει σε μια αλλαγή κατεύθυνσης της χώρας. Όχι απλά στην πολιτική αλλαγή αλλά στην αλλαγή πολιτικής».
Σημειώνουν ακόμη ότι «η ΕΛ.Α.Σ. θέλει να ακούσει τους ανθρώπους που εργάζονται ατελείωτες ώρες, συχνά χωρίς ανάπαυλα και σε διαδοχικούς εργοδότες για να διασφαλίσουν τα απολύτως απαραίτητα και αυτά με δυσκολία ενώ συχνά διακινδυνεύουν ακόμα και τη ζωή τους. Βρίσκονται διαρκώς σε έναν καθημερινό αγώνα δρόμου, μιας όλο και δυσκολότερης επιβίωσης».

Με μία νέα μορφή πολιτικής επικοινωνίας «η Συμπαράταξη τολμά και σπάει τα στερεότυπα για να ακουστεί η κοινωνία. Γιατί ο πολιτικός λόγος δεν εκπορεύεται μόνο από τα πόντιουμ των πολιτικών, αλλά και από τους ανθρώπους του μόχθου, τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες, τη νεολαία, τους συνταξιούχους, τους μικροεπιχειρηματίες, όλους αυτούς που τα τελευταία χρόνια δεν προλαβαίνουν να σηκώσουν κεφάλι από τις επαναλαμβανόμενες κρίσεις: πανδημία, ακρίβεια, ανεργία, πόλεμοι, αλλά και το άγχος, την αβεβαιότητα και μια συνολική ανασφάλεια για το αύριο. Την ίδια ώρα η κυβέρνηση κατασκευάζει επικοινωνιακά αφηγήματα περί “σταθερότητας” για να καλύψει την σκανδαλώδη στήριξή της σε μια μικρή ελίτ οικονομικών συμφερόντων».

Καθώς η ΝΔ έχει εισέλθει σε καθοδικό σπιράλ, η συνολική επαναφορά σε ανοδική πορεία αποκλείεται. Ο πρωθυπουργός, ενώ παλαιότερα μιλούσε για διπλή αναμέτρηση, τώρα διακηρύσσει ότι η κάλπη θα είναι μία, της πρώτης Κυριακής. Ο λόγος είναι ότι η βεβαιότητα της δεύτερης εκλογής, από την οποία θα προκύψει κυβέρνηση συνεργασίας, αυξάνει ακόμη περισσότερο τις διαρροές από τη ΝΔ και την ψήφο διαμαρτυρίας προς την κυβέρνηση.

Η αυτοδυναμία έχει εγκαταλειφθεί οριστικά και το 30% το συντηρούν μόνο τα ντοπαρισμένα νούμερα των δημοσκοπικών. Η ΝΔ δίνει μάχη για να περάσει το 25%. Με την απελευθέρωση της ψήφου διαμαρτυρίας, όμως, διαφαίνεται το ενδεχόμενο να κατρακυλήσει στο όριο του 20%. Ενδεχόμενο που ενισχύεται από το κόμμα Σαμαρά. 

Χωρίς θετικό αφήγημα ο Μητσοτάκης

Είναι εμφανές ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει θετικό αφήγημα και στρατηγική στον δρόμο προς τις κάλπες. Το εύρος του πιθανού αποτελέσματος από 20% μέχρι 26%, ανάλογα με την αποχή, δημιουργεί αναποφασιστικότητα. Να πάει σε εκλογές όσο ακόμη έχει απόσταση ασφαλείας από το δεύτερο κόμμα και θα μπορεί να έχει καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας; Ή να τις κάνει στο τέλος, διακινδυνεύοντας η υποχώρηση να γίνει κατάρρευση; Ο Μητσοτάκης έστειλε πάντως μήνυμα ότι “πρωθυπουργό εκλέγει ο λαός” για να κόψει τα σενάρια για κυβέρνηση συνεργασίας με άλλον πρωθυπουργό, αλλά και στο εσωτερικό του κόμματός του για αποχώρησή του, εάν πάρει κάτω από 25%. 

Η κυβέρνηση δεν έχει να περιμένει και πολλά. Η ευρωπαϊκή οικονομία είναι σε δύσκολη κατάσταση με πληθωρισμό 3%, και ανάπτυξη κάτω από 1%. Αγγίζει σχεδόν τον στασιμοπληθωρισμό. Η Ελλάδα, έχει ήδη τον πιο υψηλό πληθωρισμό (5,2%), θεωρείται από τις πιο ακριβές χώρες στην Ευρώπη και η ανάπτυξη ήδη αναθεωρείται προς τα κάτω.

Ο Μητσοτάκης δίχως να δώσει εξήγηση γιατί στην Ελλάδα ο πληθωρισμός είναι μεγαλύτερος (επικαλέστηκε τις τιμές του πετρελαίου, αλλά όλη η Ευρώπη από τις ίδιες πηγές προμηθεύεται ενέργεια) ωστόσο έδειξε ότι επιμένει στην ίδια πολιτική της υψηλής έμμεσης φορολογίας, των μεγάλων πλεονασμάτων και της επιδοματικής πολιτικής για ενίσχυση εκλογικών κοινών στα όποια στοχεύει. 

Στο μέτωπο των ελληνοτουρκικών επίσης δεν διαφαίνεται βελτίωση. Ο πρωθυπουργός την εβδομάδα που πέρασε έδωσε δύο συνεντεύξεις και μίλησε δια μακρών για την εξωτερική του πολιτική, προκειμένου να αποκρούσει τις αιτιάσεις του Αντώνη Σαμαρά και του Κώστα Καραμανλή. Ωστόσο ήταν εμφανής η αμηχανία του. Η πολιτική των ήρεμων νερών δεν απέτρεψε την Τουρκία από το να αναβαθμίσει ποσοτικά και ποιοτικά τον αναθεωρητισμό της, που τυποποιείται με την νομοθέτηση της Γαλάζιας Πατρίδας.

Άρα μάλλον απέτυχε. Όλη του η επιχειρηματολογία καταρρίπτεται από την ερώτηση που δεν του έγινε στην πρόσφατη συνέντευξή του στον Ant1: “Τι έγινε στην Κάσο και γιατί δεν προχωρά το καλώδιο ενεργειακής σύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου;”. Εάν η Ελλάδα ακυρώνει ένα τέτοιο έργο, ή χρειάζεται την έγκριση της Τουρκίας για να το προχωρήσει, τότε η Άγκυρα έχει επιβληθεί στο πεδίο. Το “ξέρετε κανέναν που να θέλει ταραγμένα νερά;” μοιάζει παραδοχή της υποχωρητικότητας, προκειμένου να αποφευχθούν τα χειρότερα.

Η ΝΔ δεν διαθέτει συνολικό αφήγημα για την διεκδίκηση τρίτης τετραετίας. Η δυστοπική στασιμότητα βαπτίζεται σταθερότητα και η επιδείνωση του επιπέδου διαβίωσης δικαιολογείται μέσω της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής σταθερότητας. Μόνο που αυτά εξάντλησαν την δυναμική τους, η πλειονότητα πλέον επιθυμεί πολιτική αλλαγή. 

Απειλές 

Εν τω μεταξύ ήδη γεννήθηκαν δύο νέα κόμματα, υπό τον Αλέξη Τσίπρα και την Μαρία Καρυστιανού και ετοιμάζεται ένα τρίτο υπό τον Αντώνη Σαμάρα. Και τα τρία είναι απειλές για τη ΝΔ. Ο Τσίπρας εμφανίζεται με την εμπειρία και την αυτοπεποίθηση του πρώην πρωθυπουργού που έχει ωριμάσει και ξέρει τι θέλει και πώς να το κάνει πράξη. Ήδη έχει κερδίσει την πρώτη θέση στην ευρύτερη Κεντροαριστερά, εκτοπίζοντας το ΠΑΣΟΚ που είναι σε νευρική κρίση και προβάλλει ως η εναλλακτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Το ποιο είναι το ταβάνι του Τσίπρα είναι ακόμη ανοικτό ερώτημα. Ο Τσίπρας πήρε στις πρώτες εκλογές του Ιουνίου του 2023 20%. Υπάρχει κόσμος της ευρύτερης Κεντροαριστεράς που θα τον επιλέξει στην κάλπη, έστω και “βρίζοντας”,  για να φύγει ο Μητσοτάκης. Ενδιαφέρον έχει ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αντλεί ένα, μικρό ποσοστό βέβαια, από τη ΝΔ. Αλλά η δυναμική που φέρνει είναι βαθύτερη, διαμορφώνει τον έναν πόλο του υπό διαμόρφωση πολιτικού συστήματος. 

Η Μαρία Καρυστιανού, εξακολουθεί να είναι η “παράφρων μεταβλητή”, που μπορεί να προσελκύσει νέους ψηφοφόρους στην κάλπη, ενώ αποσπά ποσοστό και από τη ΝΔ, μεγαλύτερο από το αντίστοιχο του Τσίπρα. Όμως, από μόνο της η αύξηση της συμμετοχής, μειώνει το ποσοστό της ΝΔ. 

Ο Αντώνης Σαμαράς αποτελεί την μεγαλύτερη απειλή για τον Κυριάκο. Αντλεί απευθείας από την δεξιά δεξαμενή, αλλά κυρίως αποδομεί συνολικά την πολιτική του και την ηγεσία του. Η κυβέρνηση στέκεται αμήχανη απέναντι και στους δύο πρώτους και αντιμετωπίζει με πανικό τον Σαμαρά. Στον μεν Τσίπρα απαντά με παραπομπή στο πρώτο εξάμηνο του 2015. Την δε Καρυστιανού επιχειρεί να την συσχετίσει με τις πλατείες των Αγανακτισμένων.

Τον σαμαρά επιχειρεί να τον αντιμετωπίσει με ακόμη μεγαλύτερη βουτιά που φθάνει μέχρι το 1993, συνδυασμένη με την επίκληση του κομματικού πατριωτισμού των δεξιών και υπόνοιες για τα προσωπικά κίνητρα της πράξης του. “Θα πληγώσει για δεύτερη φορά την παράταξη που τον τίμησε;” ρωτάνε εν χορώ τα κομματικά στελέχη στα τηλεοπτικά παράθυρα. Παράλληλα αυξάνουν την πίεση στον Κώστα Καραμανλή, προσπαθώντας να τον διαχωρίσουν από τον έτερο πρώην πρωθυπουργό. Ξανά… 

Παραμένει άγνωστο το κατά πόσο η δήλωση αυτή αντανακλά πραγματικό σχεδιασμό, ή αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής ψυχολογικής πίεσης προς την Τεχεράνη. Ωστόσο, εγείρει εύλογα ερωτήματα: Τι σημαίνει το Kharg για το Ιράν; Θα μπορούσαν πράγματι οι ΗΠΑ να το καταλάβουν; Και κυρίως, θα μπορούσαν να το διατηρήσουν υπό τον έλεγχό τους;

Το Kharg είναι ένα μικρό κοραλλιογενές νησί στον Περσικό Κόλπο, περίπου 25 χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές. Παρά το μικρό του μέγεθος, αποτελεί τη σημαντικότερη ενεργειακή εγκατάσταση του Ιράν, καθώς μέσω αυτού διακινείται περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας. Στο νησί βρίσκονται μερικές από τις μεγαλύτερες δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαίου του Ιράν, οι τερματικοί σταθμοί φόρτωσης βαθέων υδάτων, τα άκρα των κύριων αγωγών εξαγωγής, καθώς και στρατιωτικές εγκαταστάσεις και συστήματα αεράμυνας.

Η απώλειά του δεν θα σταματούσε πλήρως τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, θα προκαλούσε όμως σοβαρό πλήγμα στην οικονομία της χώρας, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα εξαγωγών και στερώντας από την Τεχεράνη κρίσιμα έσοδα. Παράλληλα, η υπεράσπιση του νησιού θα μπορούσε να απορροφήσει σημαντικό μέρος των δυνατοτήτων του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, αναγκάζοντάς το να διαθέσει δυνάμεις, σε μια εξαιρετικά απαιτητική αμυντική αποστολή.

Το Ιράν έχει ήδη προετοιμαστεί…

Από καθαρά στρατιωτική άποψη, μια αμερικανική επιχείρηση κατάληψης του Kharg θεωρείται δύσκολη, αλλά εφικτή. Οι ΗΠΑ θα έπρεπε αρχικά να εξουδετερώσουν τα συστήματα αεράμυνας του νησιού, να αποκτήσουν αεροπορική και ναυτική υπεροχή στην περιοχή και στη συνέχεια να αποβιβάσουν δυνάμεις – ικανές να καταλάβουν και να ασφαλίσουν το έδαφος.

Όμως, η εγγύτητα του Kharg στις ιρανικές ακτές το τοποθετεί εντός της εμβέλειας σχεδόν κάθε διαθέσιμου οπλικού συστήματος της Τεχεράνης: Βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων cruise, drones, πυραυλικού πυροβολικού, ταχυπλόων σκαφών επιθέσεων σμήνους, ναρκών, δυτών μάχης και ειδικών δυνάμεων. Όπως σημείωνε πριν από λίγους μήνες ο απόστρατος ναύαρχος Κέβιν Ντόνεγκαν, πρώην διοικητής του 5ου Στόλου των ΗΠΑ: «Οι Ιρανοί μπορούν να προκαλέσουν κορεσμό σε αυτό το νησί με ό,τι τους έχει απομείνει».

Σύμφωνα με αμερικανικές αναφορές πληροφοριών που επικαλέστηκε το CNN, η Τεχεράνη προετοιμάζεται εδώ και μήνες για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Το Ιράν φέρεται να έχει μεταφέρει πρόσθετο στρατιωτικό προσωπικό στο νησί, να έχει ενισχύσει τις αεράμυνές του και να έχει αναπτύξει επιπλέον φορητά αντιαεροπορικά συστήματα MANPADS. Παράλληλα, έχουν αναφερθεί ναρκοθετήσεις και εκτεταμένες αμυντικές προετοιμασίες από τoυς Φρουρούς της Επανάστασης.

Αρκετοί απόστρατοι Αμερικανοί στρατηγοί έχουν επίσης εκφράσει απορία για το γεγονός ότι ο Τραμπ μίλησε δημοσίως για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, καθώς η δημόσια ανακοίνωση μιας πιθανής επιχείρησης, στερεί από τον επιτιθέμενο το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού. Άλλοι, ωστόσο, θεωρούν ότι η δήλωση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική επικοινωνίας, με στόχο να πειστεί η ιρανική ηγεσία ότι οι επιλογές της εξαντλούνται και ότι η Ουάσινγκτον είναι διατεθειμένη να κλιμακώσει περαιτέρω τη σύγκρουση.

Πόσες δυνάμεις απαιτούνται για το Kharg

Οι εκτιμήσεις για το μέγεθος της απαιτούμενης δύναμης διαφέρουν σημαντικά. Ο στρατηγός ε.α. Τζόζεφ Βότελ εκτιμά ότι μια δύναμη 800 έως 1.000 πεζοναυτών ή στρατιωτών, θα μπορούσε να καταλάβει το νησί. Αντίθετα, ο πρώην υπηρεσιακός υπουργός Άμυνας Κρις Μίλερ θεωρεί ότι θα απαιτούνταν τουλάχιστον μία ταξιαρχία πεζικού, δηλαδή 3.000 έως 5.000 στρατιώτες, ενώ ο ίδιος θα προτιμούσε δύο ταξιαρχίες, υποστηριζόμενες από εκτεταμένες αεροπορικές επιχειρήσεις.

Η επιχείρηση δεν θα αφορούσε μόνο την κατάληψη εδάφους. Θα απαιτούσε ταυτόχρονα αεροπορική κάλυψη, ναυτική υποστήριξη, επιχειρήσεις καταστολής εχθρικής αεράμυνας, συστήματα προστασίας από πυραύλους και drones, καθώς και μια τεράστια επιχείρηση εφοδιασμού και ενισχύσεων.

Αρχικά, μεγάλο μέρος της προσπάθειας ανεφοδιασμού πιθανότατα θα βασιζόταν σε ελικόπτερα, ή άλλα αεροσκάφη. Τα αεροπλάνα θα μπορούσαν να ρίξουν περισσότερες προμήθειες. Όμως, κάθε φορά που οι αμερικανικές δυνάμεις θα έστελναν νέο εξοπλισμό ή άλλα αγαθά, θα έπρεπε να επαναφέρουν σύνθετες αεροπορικές νηοπομπές, παρόμοιες με εκείνες που αποβίβασαν στρατεύματα στην ξηρά. Αυτό δεν θα ήταν εύκολο…

Η εφοδιαστική διάσταση θα ήταν δύσκολη ακόμη και για τις αμερικανικές δυνάμεις, επειδή είναι σχεδόν αδύνατο πλοία εκτός Κόλπου να φτάσουν σε σημείο ώστε να μπορούν να επιχειρούν από και προς το Kharg κάτω από την ιρανική αμυντική ασπίδα, ενώ και ο εναέριος ανεφοδιασμός θα είναι αμφισβητούμενος. Δεν είναι, λοιπόν, οι διόλου λίγες αμερικανικές ενστάσεις για τις ενδεχόμενες απώλειες από μία επιχείρηση υψηλότατου ρίσκου.

Το πρόβλημα του εφοδιασμού

Ακόμη και αν οι αμερικανικές δυνάμεις καταλάμβαναν το Kharg, θα έπρεπε να συντηρούνται επί εβδομάδες ή μήνες, κάτω από συνεχή απειλή. Τα πλοία και τα αποβατικά μέσα θα επιχειρούσαν εντός της εμβέλειας της ιρανικής παράκτιας άμυνας, ενώ ο εναέριος ανεφοδιασμός θα διεξαγόταν σε έντονα αμφισβητούμενο περιβάλλον.

Αμερικανικές εκστρατευτικές μονάδες μεταφέρουν συνήθως αποθέματα περίπου δύο εβδομάδων. Μετά από αυτό το διάστημα, η διατήρηση της δύναμης θα απαιτούσε συνεχή αερογέφυρα και περίπλοκες αεροπορικές συνοδείες, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος και τον κίνδυνο. Όπως παρατηρούν αρκετοί αναλυτές, το ερώτημα δεν είναι εάν οι ΗΠΑ μπορούν να καταλάβουν το Kharg. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν μπορούν να το κρατήσουν, απέναντι σε μια μακροχρόνια εκστρατεία φθοράς από το Ιράν.

Το στρατηγικό δίλημμα της Τεχεράνης

Η παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στο νησί θα δημιουργούσε και ένα σοβαρό δίλημμα για το Ιράν. Από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη θα επιθυμούσε να εκδιώξει τους Αμερικανούς. Από την άλλη, μαζικές επιθέσεις με πυραύλους και drones θα μπορούσαν να καταστρέψουν τις ίδιες τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, από τις οποίες εξαρτάται η οικονομία της χώρας. Οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν μάλιστα να χρησιμοποιήσουν τις ενεργειακές υποδομές ως φυσική κάλυψη, αναγκάζοντας το Ιράν να επιλέξει ανάμεσα στην καταστροφή της δικής του πετρελαϊκής οικονομίας και στην αποδοχή της αμερικανικής παρουσίας.

Ωστόσο, εάν η ιρανική ηγεσία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το νησί είχε χαθεί οριστικά, ή ότι η αμερικανική παρουσία απειλούσε την επιβίωση του καθεστώτος, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι θα δίσταζε να φτάσει μέχρι και στην μερική ή και ολική καταστροφή των εγκαταστάσεων. Σε ένα ακραίο σενάριο, η Τεχεράνη θα μπορούσε να θυσιάσει ολόκληρο ή μέρος του Kharg, εάν πίστευε ότι αυτό θα προκαλούσε δυσανάλογες απώλειες στις αμερικανικές δυνάμεις, ή θα ασκούσε πολιτική πίεση στον Τραμπ.

Το κρίσιμο ερώτημα

Τελικά, ακόμη και αν μια επιχείρηση κατάληψης του Kharg ήταν στρατιωτικά επιτυχής, παραμένει αμφίβολο κατά πόσο θα εξυπηρετούσε τον στόχο που έχει περιγράψει παλαιότερα ο Τραμπ: Να «πάρει το πετρέλαιο».

Το Ιράν θα μπορούσε να διακόψει τη ροή πετρελαίου προς το νησί, ή να εκτρέψει μέρος των εξαγωγών του σε παράκτιους τερματικούς σταθμούς. Επιπλέον, οποιαδήποτε ποσότητα πετρελαίου θα πρέπει να μεταφερθεί μέσω του Στενού του Ορμούζ, σε μια περιοχή όπου η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικές δυνατότητες παρενόχλησης της ναυσιπλοΐας.

Γι’ αυτό αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι, αν ο στόχος είναι η διακοπή των ιρανικών εξαγωγών, υπάρχουν απλούστερες και λιγότερο επικίνδυνες επιλογές από μια μεγάλης κλίμακας αμφίβια, ή αεραποβατική επιχείρηση. Η κατάληψη του Kharg είναι πιθανώς εφικτή. Το να κρατηθεί όμως για μεγάλο χρονικό διάστημα, υπό το βάρος συνεχών ιρανικών επιθέσεων, είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση.