Η συμφωνία επετεύχθη ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη ομοσπονδιακή δίκη στην Καλιφόρνια για αξιώσεις που είχαν καταθέσει 29 πολιτείες, αποτρέποντας μία από τις μεγαλύτερες μέχρι σήμερα δικαστικές δοκιμασίες για το κατά πόσο οι εταιρείες social media μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για βλάβες σε νεαρούς χρήστες.

Λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει η επιλογή των ενόρκων, στις 12 Αυγούστου, ομοσπονδιακό εφετείο είχε απορρίψει αίτημα να ανασταλεί η δίκη.

Νέοι περιορισμοί για τους εφήβους 

Η Meta συμφώνησε επίσης να προχωρήσει σε αλλαγές για τους έφηβους χρήστες του Facebook και του Instagram σε ολόκληρη την Αμερική, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν ημερήσια όρια χρήσης, καθώς και μπλόκο πρόσβασης τις νυχτερινές ώρες.

Η εταιρεία, με έδρα το Μένλο Παρκ της Καλιφόρνιας, αρνήθηκε οποιαδήποτε παράνομη συμπεριφορά στο πλαίσιο της συμφωνίας για τον συμβιβασμό. Μετά τις εξελίξεις, η μετοχή της Meta ενισχύθηκε κατά 4,4% στις προσυνεδριακές συναλλαγές.

Οι συγκεκριμένες αγωγές αποτελούν μέρος ενός πολύ ευρύτερου κύματος δικαστικών προσφυγών από πολιτείες, τοπικές κυβερνήσεις, σχολικές περιφέρειες και ιδιώτες, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η Meta και άλλες εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης συνέβαλαν στην εκδήλωση μιας ευρείας κρίσης ψυχικής υγείας στους νέους στις ΗΠΑ.

Στο επίκεντρο η προστασία των παιδιών

Η ομοσπονδιακή δίκη αφορούσε αγωγές από την Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ, με τις πολιτείες να υποστηρίζουν ότι η Meta παραβίασε τους νόμους τους για την προστασία των καταναλωτών. Παράλληλα, η υπόθεση περιλάμβανε καταγγελίες από 29 πολιτείες ότι η Meta παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με τις καταγγελίες, η εταιρεία φέρεται να συνέλεγε προσωπικά δεδομένα χρηστών που γνώριζε ότι ήταν παιδιά, χωρίς ενημέρωση ή συγκατάθεση των γονέων, και να χρησιμοποιούσε τα δεδομένα αυτά για την εκπαίδευση μοντέλων μηχανικής μάθησης και παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης.

Η Meta έχει αρνηθεί τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για την προστασία των παιδιών στις πλατφόρμες της. Η εταιρεία είχε επίσης υποστηρίξει ότι δεν θα μπορούσε να έχει παραπλανήσει τους καταναλωτές σχετικά με το αν οι υπηρεσίες της είναι εθιστικές, καθώς ο όρος «εθισμός στα social media» δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ψυχιατρική διάγνωση.

Αγωγές με αστρονομικές απαιτήσεις

Σε δικαστικό έγγραφο που κατατέθηκε πριν από την έναρξη της δίκης, η Meta ανέφερε ότι η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ ζητούσαν ποινές που θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 1,4 τρισ. δολάρια. Οι πολιτείες, ωστόσο, είχαν εκτιμήσει πριν από την έναρξη της δίκης ότι το ποσό θα ήταν πιο κοντά στα 200 δισ. δολάρια.

Παράλληλα, ζητούσαν πρόσθετες χρηματικές αποζημιώσεις, αλλά και δικαστική εντολή που θα υποχρέωνε τη Meta να προχωρήσει σε σημαντικές αλλαγές στις πλατφόρμες της, καθώς και να απαγορεύσει στα παιδιά τη δημιουργία λογαριασμών.

Κατάθεση-“φωτιά” για την Meta

«Η έκθεση εφήβων σε σκληρό περιεχόμενο ήταν 100 φορές υψηλότερη από αυτή που δήλωνε η εταιρεία», κατέθεσε στην αίθουσα ο πρώτος μάρτυρας κατηγορίας και πληροφοριοδότης της ΜΕΤΑ. Ο Arturo Béjar, πρώην ανώτερο στέλεχος, δήλωσε στην κατάθεσή του ότι η Meta γνώριζε ότι οι πλατφόρμες της έβλαπταν τους νέους, ότι η ασφάλεια ήταν δεύτερη σκέψη και ότι η εταιρεία υποεκτιμούσε τη συχνότητα εμφάνισης βλαβών μεταξύ των χρηστών στις δημόσιες εκθέσεις της.

Για παράδειγμα, είπε ο Béjar, η Meta ανέφερε ότι ο κίνδυνος έκθεσης των εφήβων σε γραφικό ή βίαιο περιεχόμενο ήταν από 0,01% έως 0,02%. Ωστόσο, η Meta είχε αποτελέσματα έρευνας χρηστών – την οποία δεν δημοσίευσε – που έδειχναν ότι η επικράτηση γραφικού ή βίαιου περιεχομένου στις πλατφόρμες της, ήταν στην πραγματικότητα 100 έως 400 φορές υψηλότερη από τον αναφερόμενο αριθμό.

Την ίδια στιγμή, ο Béjar αναφέρθηκε ακόμα σε ένα σημείωμα του διευθύνοντος συμβούλου της Meta, Μαρκ Ζoύκερμπεργκ, το 2021, στην οποία ανέφερε ότι η εταιρεία δεν δίνει προτεραιότητα στο κέρδος έναντι της ασφάλειας και της ευημερίας των χρηστών της. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, το σημείωμα δημιουργούσε μια ψευδή και παραπλανητική εντύπωση για τη δέσμευση του Facebook στην ασφάλεια και την ευημερία των νέων.

Σημειώνεται ότι αυτή η ανάρτηση του Ζούκερμπεργκ ώθησε τον Béjar να στείλει στον επικεφαλής της Meta ένα email, ενημερώνοντάς τον για το μέγεθος της βλάβης που ανέφεραν ότι βίωναν οι χρήστες της πλατφόρμας. Ωστόσο, κάθε φορά που ρωτούσαν τον CEO της ΜΕΤΑ για την ασφάλεια της ψυχικής υγείας των εφήβων χρηστών, ο Ζούκερμπεργκ άρχιζε αμέσως να μιλάει για την «επικράτηση».

Ο Béjar έδειξε στους ενόρκους μια σειρά email από και προς τον Κρις Κοξ (Chris Cox), «το δεξί χέρι του Μαρκ Ζoυκερμπεργκ». «Προσπαθούσα να επικοινωνήσω το πόσο μεγάλο ήταν το χάσμα μεταξύ αυτού που οι χρήστες έλεγαν ότι βίωναν βλάβη, έναντι αυτού που έδινε προτεραιότητα η εταιρεία και επικοινωνούσε στο κοινό, σχετικά με τη βλάβη». Τόσο ο Κοξ όσο και ο CEO της ΜΕΤΑ τον αγνοούσαν και έδιναν τελικά την εντύπωση ότι «δεν γνώριζαν πόσο σοβαρή ήταν η βλάβη και αυτός ήταν ο λόγος που η εταιρεία ενεργούσε με αυτόν τον τρόπο», κατέθεσε ο πληροφοριοδότης.

Άρα, η Συμμαχία της Μέκκας πρόκειται περί ατελούς συμφωνίας, αδυνάμων και εκτεθειμένων σε κινδύνους κρατών που δεν εμπνέουν αξιοπιστία – την πρώτη συγκολλητική ουσία πάσης συμπράξεως ισχύος ή άλλως  το άθροισμα των επιμέρους συμμαχικών χωρών της Μέκκας είναι παθητικό. Αντιθέτως, η συνεννόηση μεταξύ Ινδίας και Ισραήλ εμφανίζεται περισσότερον αρμονική και συνεπώς πιό αποτελεσματική. Πρόκειται περί δύο δημοκρατικών χωρών με τις ιδιομορφίες των, αλλά πάντως με συμπληρωματικότητα των οικονομιών τους. 

Η Ινδία είναι η δεύτερη στον κόσμο πολυπληθής χώρα με τεράστιο και φθηνό εργατικό δυναμικό και με μία ανερχομένη βιομηχανία διεθνώς που υποσκελίζει την «πολεμική» Τουρκική παραγωγή οχημάτων τα οποία μένουν απούλητα. Το μικρό αλλά πανίσχυρο Ισραήλ είναι χώρα τεχνολογικής αιχμής που εξάγει τεχνογνωσία  ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Διαθέτει πατριωτικό στρατό, ο οποίος δεν διστάζει να κάνει «προληπτικό πόλεμο» εάν διαπιστώσει κενά στην ασφάλεια του Ισραήλ. 

Ινδία–Ισραήλ: Η νέα στρατηγική σύμπραξη

Έτσι, με ισχυρή οικονομία και εμβριθή νοοτροπία Ινδία και Ισραήλ «ταιριάζουν». Το Ισραήλ έχει την γνώση κι η Ινδία προσφέρει τα εργατικά χέρια απ’ τα οποία παράγονται πρωτεΐνες – εξ ίσου σημαντικές με τα όπλα. Τοιουτοτρόπως ενώ η Συμμαχία της Μέκκας χωλαίνει εξ υπαρχής, η «εγκάρδιος συνεννόησις» του Ιουδαϊσμού και Ινδουϊσμού, για κοινή πορεία επί μιάς νοητής οδού από το αβέβαιον παρόν πρός ένα ασφαλέστερο μέλλον είναι πιθανοτέρα.

Η οδός αυτή περνάει κι από την χώρα μας, με βαθειές κι ανεξίτηλες σχέσεις με τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό. Όταν οι Μπήτλς ηθέλησαν να ανανεώσουν την μουσική τους υιοθέτησαν τα Ινδικά μουσικά όργανα κι οι Εβραίοι έποικοι της Παλαιστίνης ενεπνεύσθησαν από «Ενδοξότερη Ελληνική Επανάσταση του 1821» (Χατζής) και απ’την αποκάθαρση της Ελληνικής γλώσσης , για να επαναφέρουν τα αρχαία Εβραϊκά που μιλούν σήμερα. ΄Ετερον εκάτερον ότι η δική μας Καθαρεύουσα έπεσε θύμα της αγραμματοσύνης και δημαγωγίας των πολιτικών.

Πάντως, κι ο Ελληνισμός, με τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο, εντάσσεται αρμονικώς στην ισχυρά σύμπραξη Ινδίας και Ισραήλ, με την οποία συντάσσεται κι η «δούλη», υπό ανελεύθερα έθνη της Συμμαχίας της Μέκκας, η μικρά αλλά αδάμαστη Κύπρος, όπου καταλήγει κι «ηνωμένη Ευρώπη» – χωρίς πλέον την Τουρκία, κατά Ερντογάν.

Από αυτή την οπτική, πρόκειται για ταινία κατάλληλη για όλη την οικογένεια (από 13 ετών και πάνω) με απρεπή χρήση τής γλώσσας, με άσεμνες χειρονομίες και soft (σχεδόν) porno… Η συνταγής τής απόλυτης εισπρακτικής επιτυχίας δηλαδή. Εκπληκτική στην ταινία η Ιζαμπέλ Ιπέρ στα κοντινά πλάνα: με τη μιμική τού προσώπου ξεδιπλώνει μια μεγάλη βεντάλια ψυχικών αποχρώσεων. Αυτό θα πει να είσαι έμπειρος διονυσιακός τεχνίτης.

Λόγω τού γρήγορου κινηματογραφικού ρυθμού δεν έπληξα και δεν έφυγα στο διάλειμμα. Όσες/όσοι/όσα απαιτητικά όντα αναζητάτε βαθυστόχαστα έργα Τέχνης δεν σας εγγυώμαι ότι θα καλυφθούν οι προσδοκίες σας. Για θερινό σινεμά (και για τηλεόραση) μια χαρά…

“Η Πιο Πλούσια Γυναίκα στον Κόσμο”

La Femme la plus riche du monde / The Richest Woman in the World, 2025, Έγχρ. Διάρκεια Ταινίας: 121′ 3, Δραματική, Γαλλική Ταινία.

Η υπόθεση της ταινίας: Η Μαριάν διευθύνει μια μεγάλη πολυεθνική καλλυντικών και είναι η πλουσιότερη γυναίκα στον κόσμο. Όταν γνωρίσει τον πολύ νεότερό της φωτογράφο Πιέρ-Αλέν θα αναπτύξει μαζί του μια ιδιαίτερη φιλία, αρχίζοντας να του χαρίζει αφειδώς εκατομμύρια, κάτι που θα στρέψει όλον τον περίγυρό της εναντίον της.

Σκηνοθεσία Ταινίας: Τιερί Κλιφά

Στην ταινία πρωταγωνιστούν: Μαρινά Φουά, Ιζαμπέλ Ιπέρ, Λοράν Λαφίτ.

Ο Μιχάλης Κατρίνης υπενθύμισε επιπλέον ότι η κυβέρνηση παρουσίασε τη Διακήρυξη των Αθηνών ως τη λύση για τα προβλήματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ το ΠΑΣΟΚ είχε προειδοποιήσει ότι η Τουρκία την αξιοποιεί για να βελτιώσει την εικόνα της απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, χωρίς να εγκαταλείπει τις αναθεωρητικές της επιδιώξεις. «Η Τουρκία χρησιμοποίησε την Διακήρυξη των Αθηνών για να «ξεπλυθεί» πολιτικά έναντι συμμάχων και εταίρων και το πέτυχε» τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Κατρίνης

Επισήμανε ότι, την ίδια περίοδο, η Τουρκία ενίσχυσε σημαντικά τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ στον αμυντικό τομέα, ενώ τουρκικές αμυντικές εταιρείες προχώρησαν σε σειρά εξοπλιστικών συμφωνιών με ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Όπως ανέφερε, την ώρα που η κυβέρνηση επικαλείται τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το SAFE, η Baykar και άλλες τουρκικές εταιρείες αναπτύσσουν συνεργασίες με γαλλικές, ιταλικές, ισπανικές, εσθονικές, βρετανικές και γερμανικές εταιρείες.

Ο βουλευτής Ηλείας συνέδεσε τη σημερινή κυβερνητική μετατόπιση με μια σειρά προηγούμενων επιλογών και παραλείψεων. Αναφέρθηκε στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στην παρεμπόδιση της πόντισης του καλωδίου στην Κάσο και στην κλιμάκωση που σηματοδοτεί το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», ζητήματα για τα οποία δεν ζητήθηκε μέχρι σήμερα από την κυβέρνηση να επιβληθούν κυρώσεις από την Ε.Ε. Έθεσε, επίσης, ερωτήματα για την απομάκρυνση της πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο προς τη Σούδα, σε μια περίοδο κατά την οποία, όπως σημείωσε, η τουρκική προκλητικότητα εντείνεται.

Τόνισε ότι ο πρωθυπουργός οφείλει να θέσει τα ζητήματα αυτά στις Συνόδους Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ζητήσει οικονομικές κυρώσεις προς την Τουρκία, αντί η Ελλάδα να περιορίζεται σε διαβήματα και ανακοινώσεις όταν οι εξελίξεις έχουν ήδη προχωρήσει. Υπενθύμισε ακόμη ότι, με πρωτοβουλία ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ήδη καταδικάσει την τουρκική πρόθεση για την ψήφιση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την τουρκική εθνοσυνέλευση.

Για την οικονομία, ο Μιχάλης Κατρίνης κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δημιουργεί πλεονάσματα μέσω της υψηλής έμμεσης φορολογίας και στη συνέχεια επιστρέφει μέρος τους με αποσπασματικές παροχές, βάσει εκλογικού σχεδιασμού. Ανέδειξε το ιδιωτικό χρέος, τα κόκκινα δάνεια και την προστασία της κύριας κατοικίας, ενώ υπογράμμισε ότι το ΠΑΣΟΚ θα παρουσιάσει στη ΔΕΘ συνολική κυβερνητική πρόταση που δίνει διέξοδο στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Ξεκαθάρισε ότι στόχος του ΠΑΣΟΚ είναι η πολιτική αλλαγή με την ήττα της κυβέρνησης και η ανάληψη κυβερνητικής ευθύνης, υπενθυμίζοντας την ομόφωνη απόφαση του συνεδρίου που αποκλείει τη συνεργασία με την Νέα Δημοκρατία.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση για επανεκκίνηση του έργου, με τη συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam. Η ελληνική κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι η πόντιση θα προχωρήσει βάσει του σχεδιασμού. Η Άγκυρα είχε αντιδράσει έντονα και το 2024 στις έρευνες του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume ανοιχτά της Κάσου. Τυχόν επανεμφάνιση πλοίων στην περιοχή για τις εργασίες του καλωδίου αναμένεται, συνεπώς, να αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τις διαθέσεις της Τουρκίας.

Οι προκλήσεις δεν σταματούν εδώ, καθώς  μερικές ημέρες μετά την ανακήρυξη θαλασσίων πάρκων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu δημοσίευσε χάρτη με αυτά. Η απόφαση του Ερντογάν που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της κυβερνήσεως της Τουρκίας προβλέπει ότι το θαλάσσιο πάρκο Φετιχιέ-Κας, έκτασης 2.170.603 εκταρίων, και το θαλάσσιο πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης 174.214 εκταρίων, τέθηκαν υπό καθεστώς προστασίας.

«Τα πρώτα θαλάσσια εθνικά πάρκα που κηρύχθηκαν στην Τουρκία αντικατοπτρίζουν την προτεραιότητα της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος τόσο στα χωρικά της ύδατα όσο και στις θαλάσσιες ζώνες πέρα από αυτά», σημειώνεται. Στο κείμενο που συνοδεύει τον χάρτη του Anadolu σημειώνει πως τα πάρκα εκφράζουν την προτεραιότητα που δίνει η Τουρκία στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όχι μόνο εντός των χωρικών υδάτων της αλλά και σε «θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας» πέρα από αυτά. Τα διατάγματα του Ερντογάν που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου ορίζουν τη δημιουργία πάρκων σε δύο σημεία:

• Το πρώτο πάρκο εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ της Φέτιγιε (επαρχία Μούγλα) και του Κας (επαρχία Αττάλειας). Η συγκεκριμένη χωροθέτηση περικλείει και αποκλείει ουσιαστικά ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο, πέραν της τουρκικής αιγιαλίτιδας ζώνης, δηλαδή πέραν των 6 μιλίων.
• Το δεύτερο πάρκο εκτείνεται σε θαλάσσια περιοχή κοντά στις τουρκικές ακτές της Ραιδεστού και του Τσανάκαλε, εκτεινόμενο γεωγραφικά μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου.

Πολεμικά σενάρια από Τουρκία

Την ίδια στιγμή, σε τροχιά αυξημένης ετοιμότητας και επεξεργασίας σεναρίων εμπλοκής βρίσκεται το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, παρακολουθώντας στενά τη διευρυνόμενη συνεργασία ανάμεσα στην Ελλάδα και το Ισραήλ, σύμφωνα με επίσημο έγγραφο που αποκαλύπτει το Nordic Monitor.

Σε επιστολή που εστάλη σε βουλευτή του τουρκικού κοινοβουλίου στις 10 Αυγούστου και φέρει την υπογραφή του υπουργού Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, το ΥΠΑΜ γνωστοποιεί ότι οι εργασίες που αφορούν «πιθανή κρίση, ένταση και πόλεμο» στην ευρύτερη περιοχή συνεχίζονται σε στενό συντονισμό μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων κρατικών φορέων.

Η ασυνήθιστα σαφής αυτή αναφορά σε ενδεχόμενο πολέμου, περιλαμβάνεται σε απάντηση που εστιάζει ειδικά στη στρατιωτική διάταξη της Ελλάδας στο Αιγαίο και την αυξανόμενη αμυντική της σχέση με το Ισραήλ. Ο Γκιουλέρ συνέδεσε τον «προληπτικό» σχεδιασμό της Άγκυρας με την παραδοχή ότι, η Τουρκία παρακολουθεί στενά την ισραηλινο-ελληνική στρατιωτική συνεργασία, καθώς και τις εξελίξεις που επηρεάζουν τα τουρκικά συμφέροντα και την ασφάλεια στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

«Οι μελέτες σχετικά με κάθε είδους εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης πιθανής κρίσης, έντασης και πολέμου που ενδέχεται να προκύψουν στην περιοχή μας… συνεχίζονται σχολαστικά σε πλήρη συντονισμό με όλες τις μονάδες του κράτους μας», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο επίσημο έγγραφο.

Η αναφορά σε συντονισμό όλων των κρατικών ιδρυμάτων υποδηλώνει ότι ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στις ένοπλες δυνάμεις, αλλά εμπλέκει ευρύτερους εθνικούς πόρους, παραπέμποντας σε προετοιμασίες για ευρεία κινητοποίηση απέναντι σε αυτό που η Άγκυρα εκλαμβάνει ως αναδυόμενο εχθρικό άξονα.

Η επιστολή δόθηκε ως απάντηση σε κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Χασάν Οζτούρκμεν. Ο Οζτούρκμεν εξέφρασε την έντονη ανησυχία της Άγκυρας για τον εκσυγχρονισμό των ελληνικών δυνάμεων και την απόκτηση ισραηλινών οπλικών συστημάτων.

Επικαλέστηκε αναφορές για οχύρωση των ελληνικών νησιών κοντά στις τουρκικές ακτές με ισραηλινά συστήματα αεράμυνας, κατασκευή υπογείων στρατιωτικών εγκαταστάσεων, θωράκιση κέντρων επιχειρήσεων και αποθηκών πυρομαχικών, καθώς και αναβάθμιση διαδρόμων προσγείωσης. Παράλληλα, ρώτησε αν αναπτύσσονται εκεί συστοιχίες Patriot ή ισραηλινής προέλευσης συστήματα, ζητώντας να μάθει ποια αντίμετρα αναπτύσσει η Τουρκία απέναντι στην πολυεπίπεδη αντιαεροπορική ομπρέλα «Ασπίδα του Αχιλλέα» που σχεδιάζει η Αθήνα.

Ο Γκιουλέρ δεν αποχαρακτήρισε επιχειρησιακές λεπτομέρειες για τα τουρκικά αντίμετρα, ωστόσο το υπουργείο σημείωσε ότι παρακολουθεί συνεχώς τις ελληνικές δραστηριότητες που «παραβιάζουν τα δικαιώματα, συμφέροντα και ανησυχίες» της Τουρκίας, λαμβάνοντας ταχύτατα τα απαραίτητα μέτρα. Παράλληλα, επισήμανε ότι οι αλλαγές στην περιοχή ενδέχεται να δημιουργήσουν και «ευκαιρίες» για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων.

Σχετικά με το Ισραήλ, το τουρκικό ΥΠΑΜ αναγνώρισε τη διεύρυνση της στρατιωτικής συνεργασίας με την Ελλάδα στη αμυντική βιομηχανία, τη στρατιωτική εκπαίδευση, τις ασκήσεις και την τεχνολογία, τονίζοντας ότι αυτή η σχέση παρακολουθείται «στενά» και διαβεβαιώνοντας ότι τα τουρκικά συμφέροντα στο Αιγαίο θα προστατευθούν «υπό οποιεσδήποτε συνθήκες».

Διαβήματα-πρόκληση από Ριάντ

Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία προχώρησε σε δύο διαβήματα κατά της Αθήνας, ζητώντας το στρατηγικό υποθαλάσσιο καλώδιο δεδομένων East to Med Data Corridor (EMC) να μην διέλθει μέσω Ισραήλ, αλλά μέσω Συρίας, μία κίνηση που προφανώς ευνοεί την Τουρκία που είναι σύμμαχος του ισλαμικού καθεστώτος της Δαμασκού και επιδιώκει την υπονόμευση των ελληνικών-κυπριακών ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών δικτύων στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, όπως και την συνεργασία με το Ισραήλ.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες, στις 2 Ιουνίου και στις 17 Ιουλίου, το Ριάντ απέστειλε δύο τελεσιγραφικές ρηματικές διακοινώσεις στην Αθήνα, ζητώντας επιτακτικά την άμεση έκδοση αδειών για τις θαλάσσιες έρευνες. Στη δεύτερη διακοίνωση, οι Σαουδάραβες χαρακτήρισαν το ζήτημα κατεπείγον, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση θα τινάξει στον αέρα τις χρηματοοικονομικές διευθετήσεις. Σε τηλεδιάσκεψη που είχε προηγηθεί με στελέχη της ελληνικής πρεσβείας, η κρατική εταιρία Center3, η οποία κατέχει το 72% του σχήματος έναντι 25% της ΔΕΗ και 3% της ελληνικής ΤΤΣΑ, εκτοξεύτηκαν απειλές για οριστική εγκατάλειψη του έργου.

Από τον περασμένο Φεβρουάριο, το Ριάντ πασχίζει παρασκηνιακά να αλλάξει ριζικά τη χερσαία διαδρομή μετά την Ιορδανία, επιβάλλοντας την είσοδο του καλωδίου στη Συρία, αντί για το Ισραήλ, πριν αυτό καταλήξει στη Μεσόγειο, με προορισμό την Κρήτη, τη Γένοβα και τη Μασσαλία, που αποτελεί τον κορυφαίο ευρωπαϊκό κόμβο δεδομένων.

Η μεθόδευση αυτή επιχειρεί να αποκόψει πλήρως το Ισραήλ από τα ευρωπαϊκά δίκτυα, ακυρώνοντας τον ρόλο του ως περιφερειακού παίκτη και εξυπηρετώντας ευθέως τις επιδιώξεις της Τουρκία για τον απόλυτο έλεγχο των διαδρόμων στη Μέση Ανατολή. Μπροστά σε αυτή τη στάση, η παραμονή της ελληνικής Πυροβολαρχίας Patriot στο σαουδαραβικό έδαφος, όπου βρίσκεται ανεπτυγμένη από τον Σεπτέμβριο του 2021 (συμβάλλοντας έμπρακτα στην υπεράσπιση του σουνιτικού βασιλείου) παραμένει εξαιρετικά αμφισβητήσιμη.

Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να διαχειριστεί τις ισορροπίες ανάμεσα στη σχέση με το Ριάντ και στον ρόλο της ως ευρωπαϊκής πύλης εισόδου για τον IMEC και τα συναφή έργα διασύνδεσης, χωρίς μέχρι στιγμής η Σαουδική Αραβία να έχει αποσυρθεί από αυτόν, αν και είναι προφανές ότι παίρνει σαφείς αποστάσεις.

Από τις διεργασίες, τις επαφές που ακολούθησαν της επίσκεψης του Γενικού Γραμματέα, δεν έχει προκύψει αποτέλεσμα, αλλά είναι σαφές πως η προσπάθεια συντηρείται. Κι αυτό, ακόμη και να είναι επιλογή τακτικής, τουλάχιστον δεν υπάρχει αδιέξοδο.

Όχι για πρώτη φορά, στην μακρά ιστορία του Κυπριακού, προτάσσονται τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Τα ΜΟΕ είναι, πάντα, σε πρώτη ζήτηση. Θεωρούνται από εν δυνάμει μεσολαβητές και εμπλεκόμενους μια “ενδιάμεση οδός”, την οποία επιλέγουν ως αποτέλεσμα της αδυναμίας να οδηγηθούμε σε συμφωνία. Υπάρχει, όμως, κίνδυνος τα Μέτρα αυτά να εδραιώσουν τα κατοχικά δεδομένα και να δημιουργήσουν “κεκτημένα” λειτουργίας “χωριστών οντοτήτων”. Κι αυτός ο κίνδυνος υπάρχει από τη στιγμή κατά την οποία αυτός είναι ο πρόδηλος στόχος της κατοχικής πλευρά.

Χαμηλές πτήσεις

Σε αυτή τη φάση, τους τελευταίους μήνες, οι όποιες συζητήσεις έχουν γίνει, δεν κατάφεραν να διαμορφώσουν συνθήκες υλοποίησης μέτρων. Η κατοχική πλευρά απέρριψε την πρόταση Γκουτέρες για διάνοιξη δυο οδοφραγμάτων. Ο κ. Τουφάν Έρχιουρμαν το βράδυ, στο δείπνο, αποδέχθηκε την πρόταση, την επόμενη ημέρα, στη συνάντηση, είπε πως ήταν παρεξήγηση. Απέρριψε την πρόταση. Όπως ο Τσαβούσογλου στο Κραν Μοντανά για το θέμα της Ασφάλειας. Το πρωί αποδέχθηκε, το βράδυ απέρριψε.

Τα ΜΟΕ δεν προχωρούν καθώς η κατοχική πλευρά τα συνδέει με το μόνιμο στόχο της αναβάθμισης της αποσχιστικής οντότητας. Σκαρφίζεται διάφορα για να μην προχωρήσει οτιδήποτε. Η τουρκική πλευρά θέλει, ουσιαστικά, διά της υλοποίησης  μέτρων να διαμορφωθούν συνθήκες για ανάπτυξη σχέσεων “καλής γειτονίας”.

Υπενθυμίζεται ότι σε μια από τις άτυπες Πενταμερείς συναντήσεις στη Γενεύη, ο τότε κατοχικός ηγέτης, Ερσίν Τατάρ, κατέθεσε την ιδέα για τη συγκρότηση μιας διακρατικής δομής: “Κυπριακό Συμβούλιο Συνεργασίας” (Cyprus Cooperation Council). Όπως είναι, δηλαδή, τα διακυβερνητικά συμβούλια συνεργασίας, που συγκροτούν κράτη. Αυτό, όμως, δεν τέθηκε προς συζήτηση καθώς το απέρριψε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης και δεν έδωσε συνέχεια ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ.

Το Κυπριακό δεν είναι πρόβλημα έλλειψης εμπιστοσύνης, αλλά ζήτημα εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής. Αυτή η διάσταση μπορεί να τεθεί όταν και όποτε ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις, αλλά πρέπει να προτάσσεται από τώρα. Για να μην χαθούμε στα ΜΟΕ και μόνο. Άλλωστε περισσότερο από πέντε δεκαετίες έχουν συζητηθεί σχεδόν τα πάντα και πολύ λίγα έχουν υλοποιηθεί. Στόχος είναι τα όποια ΜΟΕ να βοηθούν στην προσπάθεια για λύση και όχι στην κανονικοποίηση της κατάστασης, της κατοχής.

Το Κυπριακό στην ουσία του

Διαχρονικά τα ΜΟΕ αναδεικνύονται και προωθούνται όταν δεν μπορεί να προχωρήσει η συζήτηση επί της ουσίας. Θα πρέπει να περάσουμε κάποια στιγμή και στην ουσία του Κυπριακού. Και είναι, ίσως, καλύτερα να προταχθεί η διεθνής πτυχή, από την οποία εξαρτάται και η λύση. Αν δεν αρθεί η κατοχή, λύση δεν θα υπάρξει.

Πρέπει να συζητηθούν τα ακανθώδη. Ποιο το όφελος εάν αναλώνεται χρόνος για την αποναρκοθέτηση όταν δεν συζητείται η αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων και η κατάργηση του ξεπερασμένου συστήματος των εγγυήσεων, το οποίο  έχει αυτοκαταργηθεί;

Η πρόταξη επί της ουσίας είναι μονόδρομος, εάν θέλουμε λύση και όχι διαιώνιση του προβλήματος.

Υπό την ηγεμονία της η Ισπανική Αυτοκρατορία έχασε τις τελευταίες αποικίες της, συμπεριλαμβανομένων των Φιλιππίνων. (Ενδιαφέρον στοιχείο: ένα από τα ισπανικά πολεμικά πλοία που βυθίστηκαν στη Μάχη του Κόλπου της Μανίλα ονομαζόταν María Cristina. Η ιστορία πράγματι έχει αίσθηση του χιούμορ).

Αλλά ως ηγέτιδα, άντεξε. Πέρα από αυτό, έβρισκε κι έναν τρόπο να ανασάνει. Κάθε καλοκαίρι, μετέφερε ολόκληρη την ισπανική αυλή στο Σαν Σεμπαστιάν, συμπεριλαμβανομένων υπουργών, διπλωματών, κρατικών υποθέσεων – όλα αυτά. Η δουλειά δεν σταμάτησε ποτέ. Απλώς κινούνταν μαζί της. Το αρχικό “έργο”, αν θέλετε. Η πόλη μεγάλωσε γύρω της, παίρνοντας το μεγαλείο που έφερνε μαζί της.

Όταν ένα νέο πολυτελές ξενοδοχείο τέθηκε σε λειτουργία στις όχθες του ποταμού Ουρουμέα, ο Charles Mewès, ο αρχιτέκτονας πίσω από το Ritz του Παρισιού, επιλέχθηκε για να το σχεδιάσει.

Η ιστορία του Hotel Maria Cristina

Το ξενοδοχείο άνοιξε το 1912 ως Hotel Maria Cristina, προς τιμήν της βασίλισσας, της οποίας η ετήσια θερινή κατοικία βοήθησε να καθιερωθεί το Σαν Σεμπαστιάν ως ένας από τους κορυφαίους παραθαλάσσιους προορισμούς της Ευρώπης.

Ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η María Cristina επέβλεψε προσωπικά την κατασκευή του, το ξενοδοχείο σχεδιάστηκε κατά την εποχή της θερινής Αυλής της. Αντανακλά τη μεταμόρφωση της πόλης σε ένα μοντέρνο θέρετρο για Ευρωπαίους βασιλείς, αριστοκράτες και προσωπικότητες της κοινωνίας. Γυρίζοντας στο καλοκαίρι του 2026, ας αναζητήσουμε τη σημερινή του γοητεία. Έναν πιο αργό ρυθμό, θαλασσινό αέρα και μια πόλη που έχει κατανοήσει από καιρό την τέχνη του καλοκαιριού.

Πρώτες εντυπώσεις

Τη στιγμή που περνάτε τις πόρτες του Hotel Maria Cristina, το κτίριο κάνει σαφείς τις προθέσεις του. Ψηλές οροφές, μαρμάρινα δάπεδα, κρυστάλλινοι πολυέλαιοι. Το μεγαλείο είναι άμεσο και αμετανόητο. Αλλά αυτό που σας σταματά πρώτο, τοποθετημένο πίσω από τη ρεσεψιόν σαν να μην έφυγε ποτέ, είναι η ίδια. Ένα ολόσωμο πορτρέτο της Βασίλισσας María Cristina, σαν να έχει τη θέση που αρμόζει σε κάποιον που διοικούσε ένα βασίλειο, παρακολουθεί κάθε άφιξη και αναχώρηση.

Αυτό που εντυπωσιάζει περισσότερο, πέρα ​​από την αρχιτεκτονική, ήταν το πόσο ζεστά είναι όλα. Το μεγαλείο δεν μετατράπηκε ποτέ σε κάτι ψυχρό ή τρομακτικό.

Η φιλοξενία

Με 107 δωμάτια και 29 σουίτες, η υπέροχη σουίτα Terrace βρίσκεται σε αυτό που θα ονόμαζα το ιδανικό σημείο. Όχι η πιο μεγαλοπρεπής μονάδα του κτιρίου, αλλά αυτή που σας προσφέρει όλα όσα έχουν σημασία, δηλαδή τον χώρο, τον τελευταίο όροφο, τη θέα και μια βεράντα αρκετά μεγάλη για να σας κάνει να ξεχάσετε ότι υπάρχει κάτι άλλο να ζητήσετε.

Περίτεχνοι πολυέλαιοι. Ένα ψεύτικο τζάκι πλαισιωμένο από καναπέδες. Ένας σωστός χώρος καθιστικού που κάνει το δωμάτιο να μοιάζει με ένα πολύ κομψό διαμέρισμα που τυχαίνει να δανείζεστε για λίγες μέρες.

Στους τοίχους είναι κρεμασμένη μια συλλογή έργων μοντέρνας τέχνης, μια σκόπιμη αντίθεση με το μεγαλείο της Belle Époque των δημόσιων χώρων στον κάτω όροφο. Αλλά η πραγματική αποκάλυψη είναι η βεράντα. Θέα στο ποτάμι από τη μία πλευρά, η θάλασσα να αστράφτει στο βάθος από την άλλη.

Υπάρχουν κι άλλα…

Το ξενοδοχείο είναι ένα άνετο μέρος για να είστε παραγωγικοί όσο και για να μην κάνετε απολύτως τίποτα. Ξεκινήστε με πρωινό στο Salón Ibaia, που είναι αρκετός λόγος για να φύγετε από τη σουίτα ή το δωμάτιό σας. Η τραπεζαρία, με ψηλή οροφή και πλημμυρισμένη από πρωινό φως, προσφέρει μια ποικιλία που σας παρακινεί να ηρεμήσετε. Αρτοσκευάσματα και ψωμιά που ψήνονται επί τόπου, αλλαντικά, καπνιστά κρέατα, μια καλή επιλογή από τοπικά προϊόντα. Δοκιμάστε το mamia, ένα παραδοσιακό βασκικό επιδόρπιο με τυρί, το οποίο μοιάζει φαινομενικά απλό, αλλά με κάποιο τρόπο υπάρχει μόνο εδώ. Το άγριο μέλι αξίζει τη δική του αναφορά.

Για βράδια που θέλετε κάτι πιο εορταστικό, το Amelia by Paulo Airaudo, το εστιατόριο του ξενοδοχείου με δύο αστέρια Michelin, είναι η προφανής επιλογή. Το Gallery προσφέρει μια πιο χαλαρή εναλλακτική λύση χωρίς να θυσιάσει τίποτα από άποψη ποιότητας. Στο ισόγειο, το Lukas Gourmet Shop είναι ένας πολύ πειστικός λόγος για να πάρετε υπερβολικά πολλά πράγματα στην επιστροφή για το σπίτι. Διαθέτει τοπικά κρασιά, βασικά είδη προϊόντων από την περιοχή των Βάσκων, χειροποίητα σερβίτσια, εικονογραφήσεις και αρώματα που όλα αξίζουν. Δεν είναι απλώς ένα κατάστημα με σουβενίρ.

Το προσωπικό εδώ έχει τον τρόπο να σας κάνει να νιώθετε ότι σας φροντίζουν. Κάθε άτομο που περνάτε σας υποδέχεται με το όνομά σας, και υπάρχει μια ζεστασιά στην πόρτα που σας ακολουθεί μέχρι το δωμάτιό σας. Σοκολάτες και χειρόγραφα σημειώματα περιμένουν στο τραπέζι, φρέσκα φρούτα, παντόφλες τοποθετημένες δίπλα στο κομοδίνο, τα προϊόντα περιποίησης και τα καλλυντικά σας τακτοποιημένα στο νιπτήρα. Όλα βρίσκονται στις λεπτομέρειες, και κάνουν τη διαφορά.

Αν επιλέξεις να βγεις έξω, η πόλη σε ανταμείβει αμέσως. Ακριβώς απέναντι από τον ποταμό βρίσκεται το Θέατρο Victoria Eugenia, το οποίο θα έχεις ήδη αγναντέψει από τη βεράντα.

Γνωρίστε το Σαν Σεμπαστιάν

Μια σύντομη βόλτα πιο κάτω σε φέρνει στο Kursaal, τους εμβληματικούς δίδυμους γυάλινους κύβους που αγκυροβολούν τη γειτονιά Gros και φιλοξενούν το Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Σεμπαστιάν κάθε Σεπτέμβριο.

Και μιλώντας για το Gros, διασχίστε τον Urumea και βρίσκεστε σε ένα εντελώς διαφορετικό Σαν Σεμπαστιάν. Νεότερο, πιο χαλαρό, γεμάτο surf. Η παραλία La Zurriola, γνωστή τοπικά ως La Zurri, εκτείνεται κατά μήκος της άκρης της και προσελκύει σέρφερ από όλο τον κόσμο για τα αξιόπιστα κύματα της. Αν κάνεις surf, αυτός είναι ο προφανής προορισμός. Αν όχι, δεν πειράζει.

Η φύση του χαρίστηκε απλόχερα, περιβάλλοντας τη γεμάτη θεαματικά οικοδομήματα πόλη με έναν μοναδικό συνδυασμό χρυσαφένιας ακτογραμμής και καταπράσινων λόφων ως φόντο. Ανακαλύψτε τις ομορφιές που κρύβει η Παλιά Πόλη: τα γραφικά πλακόστρωτα στενά της, τα αριστοκρατικά κτίρια με τις νεοκλασικές αναφορές, τα ατμοσφαιρικά καφέ, τα καλοστημένα μπαράκια, τα ταβερνάκια και τα εστιατόρια.

Και γαστρονομικός προορισμός!

Ταυτόχρονα γραφικό και κομψό, φινετσάτο κι ολοζώντανο, με άρωμα ιστορίας και σύγχρονο παλμό, αποτελεί παγκόσμιας φήμης γαστρονομικό προορισμό, προσφέροντας μια πραγματικά μαγευτική και απολαυστική εμπειρία για κάθε ταξιδιώτη.

Όμως, το μεγάλο μυστικό του Σαν Σεμπαστιάν είναι η γαστρονομική του σκηνή. Στο Σαν Σεμπαστιάν αναλογούν τα περισσότερα αστέρια Michelin ανά κάτοικο στον κόσμο, με διάσημους σεφ που ανανεώνουν την παράδοση. Εννιά εστιατόρια βραβευμένα με αστέρια Michelin, ένα από αυτά είναι το τριάστερο Akelarre στην πλαγιά του λόφου Igueldo μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο με θέα στη θάλασσα, με chef τον Pedro Subijana, το Μugaritz του Andoni Luis Aduriz ενώ το Arzak έχει συμπεριληφθεί μεταξύ των 10 καλύτερων εστιατορίων στον κόσμο με την Elena -την τέταρτη γενιά Arzak-, να αναδεικνύεται η καλύτερη γυναίκα σεφ σε όλη την υφήλιο το 2012.

Αλλά και στα στενά της παλιάς πόλης, η γαστρονομική περιήγηση είναι απλώς μοναδική! Τι θα πρέπει να δοκιμάσετε όσο είστε εκεί; Τα περίφημα pintxos, τις μικρές ψωμένιες ή μη μπουκίτσες με τα διάφορα καλούδια από πάνω που μπορείτε να τα βρείτε στην παραδοσιακή τους εκδοχή σε διαφορετικά Tapas Bars που δεν θα ξέρετε τι να διαλέξετε!

Σε συνεργασία με το Woman Idol

Φοβούμενο ενέργειες προσηλυτισμού εκ μέρους των Δυτικών, το Οικουμενικό Πατριαρχείο αντιμετώπισε την απειλή αυτή με την ίδρυση ή ριζική αναδιοργάνωση δικών του ακαδημαϊκών ιδρυμάτων (π.χ., Μεγάλη του Γένους Σχολή, Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης, κτλ.). Παράλληλα, εστίασε και στην δημοτική εκπαίδευση με την βοήθεια εμπνευσμένων κληρικών και διδασκάλων του Γένους όπως του Αγ. Κοσμά του Αιτωλού.

Μολονότι η απειλή των προσηλυτιστικών πρακτικών εκ μέρους των Καθολικών έχει μειωθεί σημαντικά (χωρίς πάντως να εκλείψει, όπως αποδεικνύεται από τις πρακτικές της Ουνίας στην Ανατολική Ευρώπη και του Administration Apostolica στην Αλβανία), ίσως οι ακαδημαϊκές επιτυχίες που σημειώνουν οι Ιησουίτες παγκοσμίως μπορούν ακόμη να αποτελέσουν κίνητρο για τους Ορθόδοξους Χριστιανούς ηγέτες ώστε να μιμηθούν φωτισμένους προκατόχους τους όπως ο Αγ. Κύριλλος Λούκαρις ή ο Πατριάρχης Γρηγόριος ΣΤ.

Για παράδειγμα, πολλές προσπάθειες καταβάλλονται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τις μεγάλες επαρχίες του όπως η Αρχιεπισκοπή Αμερικής και την ελληνική κυβέρνηση για να ασκηθεί διεθνής πίεση προς την Τουρκία ώστε η τελευταία να επιτρέψει την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, την οποία αιφνιδιαστικά έκλεισε το 1971.

Το κλείσιμο της Χάλκης

Παρά το κύμα αισιοδοξίας που έπνεε στις αρχές του καλοκαιριού, ο Σεπτέμβριος είναι προ των θυρών και δεν έχει γίνει ακόμη καμία επίσημη ανακοίνωση περί επαναλειτουργίας. Αν μη τι άλλο, οι πάγιες τακτικές του τουρκικού κράτους μάς έχουν διδάξει να μην κρατάμε μεγάλο καλάθι, ακόμη και όταν μια κατάσταση παρουσιάζεται ως ελπιδοφόρα (δες π.χ. το φιάσκο στο οποίο έχει καταλήξει η Διακήρυξη των Αθηνών, την οποία έχει κάνει κουρελόχαρτο η Άγκυρα).

Όσοι δεν τρέφουν αυταπάτες γνωρίζουν καλά ότι η πιθανότητα να προβεί η Τουρκία στην παραμικρή “παραχώρηση” είναι απειροελάχιστη. Ακόμη και να ευοδωθεί η επαναλειτουργία της Χάλκης (έναντι ποιος ξέρει τι ανταλλαγών;), είναι απίθανο ότι θα την επέτρεπε η Άγκυρα να λειτουργήσει υπό την αρχική μορφή της, ως πραγματική θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσιεύσεις, μάλλον θα λειτουργούσε ως μεταπτυχιακό τμήμα σπουδών υπό την αιγίδα κάποιου τουρκικού πανεπιστημίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται…

Το κλείσιμο της Χάλκης αποτελεί μια αδικία που υφίσταται εδώ και 55 χρόνια τώρα, αποδεικνύοντας στην πράξη την περιφρόνηση της Άγκυρας για την θρησκευτική ελευθερία. Και μόνο για τον λόγο αυτό, αξίζει να διατηρηθεί ως διεθνές ζήτημα. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να μετατραπεί στον απώτατο στόχο των όποιων ομάδων πίεσης της ελληνικής Διασποράς, ούτε πρέπει να κάψει επιπλέον ελληνικό διπλωματικό κεφάλαιο. Για παράδειγμα, στον ελάχιστο χρόνο που έχουν ομογενείς ηγέτες με ανώτατα στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης, δεν γίνεται η Χάλκη να επισκιάζει ζητήματα όπως το Κυπριακό ή τις επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας στο Αιγαίο.

Μία επωφελής λύση για την Ελλάδα

Η Τουρκία είναι κράτος παρίας και οποιαδήποτε σημαντική θετική αλλαγή στην διαχρονική καταπίεση που ασκεί στις εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες ή στις επεκτατικές βλέψεις της θα προέλθει κατά πάσα πιθανότητα από διεθνείς εξελίξεις που θα φέρουν την Άγκυρα προ τετελεσμένων και όχι από προαιρετική συμμόρφωση.

Επομένως, θα ήταν παράλογο για την Ελλάδα να μπει σε οποιαδήποτε συζήτηση που να αφορά ανταλλάγματα (κοινώς κατευναστικές δωροδοκίες) για να πειστεί η Τουρκία να κάνει το αυτονόητο, δηλαδή να σεβαστεί την θρησκευτική ελευθερία και να αφήσει την Χάλκη να επαναλειτουργήσει. Αντιθέτως, σε συνεργασία με την ελληνική Διασπορά, το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα έπρεπε να μοχλεύσει την κατάσταση, αυξάνοντας το ακαδημαϊκό του αποτύπωμα αλλαχού.

Η παρούσα λειψανδρία στο Φανάρι (μια ματιά σε ορισμένες επισκοπικές εκλογές που έχει προβεί το επιβεβαιώνει) αποτελεί στρατηγική απειλή για το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την ανά τον κόσμο Ορθοδοξία. Το γεγονός ότι η Άγκυρα εμποδίζει το Φανάρι να λειτουργήσει την Σχολή της Χάλκης δεν σημαίνει ότι η φημισμένη φαναριώτική παράδοση και κληρονομιά πρέπει αναγκαστικά να εκλείψει, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει την προετοιμασία μελλοντικών κληρικών σε επαρχίες εκτός Τουρκίας (π.χ. Πάτμος, Άγιον Όρος, κτλ.). Πλούσιες επαρχίες του εξωτερικού όπως η Αμερική θα μπορούσαν ενδεχομένως να προσέφεραν μια κάποια λύση, αλλά η δραματική κατάσταση στην οποία άφησαν να περιέλθει η Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού και το Ελληνικό Κολλέγιο δεν αφήνει πολύ περιθώριο για αισιοδοξία.

Σε ένα ρεσιτάλ Οργουελιανισμού, η διοίκηση της Σχολής και του Κολλεγίου στην Βοστώνη επιχείρησε να παρουσιάσει ως “επιτυχία” μέχρι και την αναγκαστική πώληση μεγάλου μέρους του κτήματός της. Μολονότι η πώληση αφήνει ένα καταπίστευμα $30 εκατομμυρίων, επειδή τα συγκεκριμένα ιδρύματα έχουν προ πολλού μετατραπεί σε “τρύπια βάρκα”, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς για πόσο πραγματικά θα παραμείνουν τα χρήματα αυτά άθικτα;

Μη κρατικό ΑΕΙ από το Πατριαρχείο

Αντιθέτως, μια προοπτική που αξίζει να εξεταστεί σοβαρά θα ήταν να κατατεθεί αίτηση για αδειοδότηση λειτουργίας μη κρατικού πανεπιστημίου στην Ελλάδα υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Μια συνεργασία μεταξύ του Φαναρίου και των ανά τον κόσμο επαρχιών του θα προσέδιδε το απαιτούμενο κύρος και την χρηματοδότηση για την ίδρυση ενός υψηλού επιπέδου ΑΕΙ που θα μπορούσε να λειτουργήσει τόσο ως θεολογική σχολή για την κατάρτιση των μελλοντικών κληρικών του Πατριαρχείου και της ελληνικής Διασποράς όσο και ως διακεκριμένου κέντρου βυζαντινών και ελληνικών σπουδών.

Η λύση αυτή θα ήταν πραγματικά αμοιβαία επωφελής, αφού θα αποτελούσε σημαντική επένδυση στην Ελλάδα, θα ενίσχυε την ιστορική παρουσία του Φαναρίου στην ελληνική πολιτεία κα θα αναβάθμιζε τις ακαδημαϊκές υπηρεσίες για τους αυριανούς κληρικούς που θα υπηρετούν στην Ομογένεια. Σε τελική ανάλυση, τουλάχιστον θα εξασφαλιζόταν ότι οι μελλοντικοί κληρικοί θα διαθέτουν επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας και βαθύτερη εμπειρική γνώση και εκτίμηση για τον ελληνικό πολιτισμό, κάτι που απουσιάζει αισθητά σήμερα σε πλείστες όσες περιπτώσεις.

Καθώς ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος οδεύει προς τα δυσμάς της ιστορικής και ευκλεούς πατριαρχίας του, η επανίδρυση-αναδιοργάνωση της Πατριαρχικής Κεντρικής Εκπαιδευτικής Επιτροπής, η οποία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον 19ο και 20ο αιώνα στην προστασία του ποιμνίου και προώθηση της ελληνικής παιδείας, θα αποτελούσε ξεχωριστή συμβολή στην κληρονομία που αφήνει. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι θα έδινε μια σημαντική ώθηση στην απαιτούμενη διεθνή συνεργασία υπέρ της ελληνοχριστιανικής παιδείας, πράγμα απολύτως απαραίτητο για να ανταπεξέλθει ο απανταχού της γης Ελληνισμός στις προκλήσεις του 21ου αιώνα.

Η Εφαρμοστική Ρύθμιση θα υπογραφεί από τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και την αντίστοιχη ιταλική Διεύθυνση Εξοπλισμών, σε υλοποίηση του Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) και της Δήλωσης Προθέσεων για την απόκτηση των ιταλικών Φρεγατών τ. FREMM, που υπογράφηκαν στις 29 Σεπτεμβρίου 2025, στη Λα Σπέτσια της Ιταλίας, κατά τη συνάντηση του κ. Δένδια με τον κ. Κροσέτο.

Με την Εφαρμοστική Ρύθμιση οριστικοποιούνται οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί όροι της αγοράς των δύο πρώτων φρεγατών τύπου FREMM (κλάσης Bergamini).

Συγκεκριμένα καθορίζεται:

• Η αξία των δύο πλοίων στην υφιστάμενη κατάσταση και το χρονοδιάγραμμα μεταβίβασης και ένταξης των πλοίων στο Πολεμικό Ναυτικό (Carlo BERGAMINI (F-590): Πώληση/μεταβίβαση εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028 – Virginio FASAN (F-591): Πώληση/μεταβίβαση εντός του πρώτου εξαμήνου του 2029).

• Η αρχική και εν συνεχεία υποστήριξη για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας των μονάδων.

• Η εγχώρια βιομηχανική συμμετοχή, με την εμπλοκή ελληνικών ναυπηγείων στις εργασίες συντήρησης και προσαρμογής νέων συστημάτων στα πλοία.

Η πρόσκτηση των δύο φρεγατών τ. FREMM, με δυνατότητα πρόσκτησης επιπλέον πλοίων μελλοντικά, μαζί με τις τέσσερις φρεγάτες τ. FDI και τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών τ. MEKO, δημιουργεί ένα Πολεμικό Ναυτικό με Μονάδες Κρούσης υψηλών δυνατοτήτων, που διαφυλάσσουν την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας, τόσο στο Αιγαίο Πέλαγος όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) είναι η πιο άμεση και η πιο ευρέως παρεξηγημένη από αυτές τις εξελίξεις. Η δημόσια συζήτηση κυριαρχείται από δύο στρατόπεδα που και τα δύο κάνουν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ανεπαρκείς έως λανθασμένες εκτιμήσεις:

• Το πρώτο στρατόπεδο ισχυρίζεται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα επιλύσει σχεδόν όλα τα προβλήματα. Ότι είναι η πιο ισχυρή τεχνολογία στην ανθρώπινη ιστορία που θα δημιουργήσει απεριόριστη οικονομική ανάπτυξη και ότι η κατάλληλη απάντηση σ’ αυτή την εξέλιξη είναι η αισιοδοξία και οι επενδύσεις.
• Το δεύτερο στρατόπεδο προειδοποιεί ότι η ΤΝ μπορεί να γίνει υπαρξιακή απειλή για τον άνθρωπο. Θα ασκήσει μεγάλη πίεση στους παγκόσμιους στόχους βιωσιμότητας (καταναλώνει τεράστιες ποσότητες ενέργειας και νερού), θα εξαλείψει θέσεις εργασίας σε καταστροφική κλίμακα, θα γίνει όργανο αυταρχικών κυβερνήσεων, ενώ είναι βασικός στόχος σε περίπτωση πολέμου. Οι Ιρανοί έπληξαν εγκαταστάσεις ΤΝ της Amazon αξίας 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο Ντουμπάι και άλλα συστήματα ανοιχτής ΤΝ, προκαλώντας τη κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος της χώρας για εβδομάδες.

Και τα δύο στρατόπεδα περιγράφουν πραγματικά φαινόμενα, αλλά παραβλέπουν τον πιο σημαντικό αντίκτυπο της ΤΝ, που είναι ότι θα αποκαλύψει με σαφήνεια και ταχύτητα ποιές κοινωνίες και θεσμοί έχουν επενδύσει στα είδη δεξιοτήτων που συμπληρώνουν την Τεχνητή Νοημοσύνη και ποιές έχουν επενδύσει σ’ αυτά που αυτή καθιστά περιττά. Αυτός ο διαχωρισμός είναι κρίσιμος, λόγω των λανθασμένων προτεραιοτήτων των περισσότερων εκπαιδευτικών συστημάτων, δομών επαγγελματικής πιστοποίησης και θεσμικών κουλτουρών.

Επικάλυψη δεξιοτήτων και Τεχνητή Νοημοσύνη

Αυτό που κάνει καλά η ΤΝ είναι να συνθέτει μεγάλες ποσότητες υπαρχουσών πληροφοριών με εξαιρετική ταχύτητα και αξιοπιστία. Εντοπίζει μοτίβα και δεδομένα σε κλίμακες που κανένα ανθρώπινο μυαλό δεν μπορεί να φτάσει. Εκτελεί σαφώς καθορισμένες εργασίες εντός καθιερωμένων πλαισίων με ακαταμάχητη συνέπεια. Παράγει συνεκτικό, γραμματικά σωστό, επιφανειακά εύλογο κείμενο, κώδικα, ανάλυση και εικόνες κατόπιν ανάλογου αιτήματος.

Τα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν δαπανήσει δεκαετίες διδάσκοντας τους σπουδαστές πως να επεξεργάζονται μεγάλες ποσότητες πληροφοριών, να εντοπίζουν περιγραφικά μοτίβα σε μαζικά δεδομένα, να εκτελούν σαφώς καθορισμένες εργασίες εντός καθιερωμένων πλαισίων, να παράγουν συνεκτικές απαντήσεις κατόπιν αλγοριθμικής αναζήτησης.

Η προφανής επικάλυψη των παραπάνω εκπαιδευτικών στόχων μ’ αυτό που μπορεί να κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι συμπτωματική. Οι δεξιότητες που τα σχολεία έχουν εκτιμήσει περισσότερο, που έχουν μετρηθεί με τη μεγαλύτερη συνέπεια και έχουν ανταμειφθεί ανάλογα, είναι ακριβώς οι δεξιότητες που η ΤΝ εκτελεί με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Και οι δεξιότητες που έχουν παραμελήσει είναι η ικανότητα για πρωτότυπο προσδιορισμό προβλημάτων, δημιουργία νοήματος, αξιολόγηση εννοιών, ανοχή στην αβεβαιότητα, πλοήγηση στην ηθική πολυπλοκότητα, οικοδόμηση εμπιστοσύνης πέρα ​​από τις όποιες ανθρώπινες διαφορές.

Αυτές είναι ανθρώπινες δεξιότητες που η ΤΝ δεν μπορεί να αναπαράγει και που ο επερχόμενος μετασχηματισμός των κοινωνιών θα τις κάνει πιο πολύτιμες από ποτέ. Αντιθέτως, οι δεξιότητες που το παρόν σύστημα ανταμείβει και πιστοποιεί εδώ και δεκαετίες γίνονται όλο και λιγότερο πολύτιμες, αναδεικνύοντας την ανεπάρκεια των διαπιστευτηρίων που προσφέρει και τις αμφίβολες σταδιοδρομίες ανθρώπων που βασίζονται στη χρήση των δεξιοτήτων που αποκτούν στα πλαίσια του υπάρχοντος συστήματος.

Αντί να αντιμετωπίσουν αυτά τα προβλήματα, τα περισσότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα ασχολούνται μ’ ένα είδος επιτελεστικής προσαρμογής, προσθέτοντας πολλά μαθήματα προγραμματισμού Τεχνητής Νοημοσύνης στα προγράμματα σπουδών. Παράλληλα, τα θεσμικά ιδρύματα αναπτύσσουν πυρετωδώς πολιτικές ΤΝ (εκσυγχρονισμός ψηφιακής διακυβέρνησης, συνταγματικές αλλαγές). Όλα τους αφήνουν τη θεμελιώδη δομή αυτού που κάνουν και τον τρόπο με τον οποίο το αξιολογούν ουσιαστικά αμετάβλητη. Είναι μια αποτυχία διαχρονικής αυτοδιόρθωσης, λόγω λανθασμένης εκτίμησης των συνεπειών της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα ιδρύματα δήθεν αναπροσαρμόζονται ενώ η υποκείμενη λογική που παράγει το πρόβλημα παραμένει ανέγγιχτη.

Κρίση νοήματος

Η έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν θα επιφέρει πρωτίστως κρίση αγοράς εργασίας, αλλά μια βαθιά κρίση ανθρώπινου νοήματος. Σ΄όλη την ανθρώπινη ιστορία, η δημιουργία νοήματος στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων ήταν μέσω της εργασίας τους· της άσκησης δεξιοτήτων, της ανάπτυξης τεχνογνωσίας, της εμπειρίας τους να είναι απαραίτητοι, της ικανοποίησης τους από την επίλυση προβλημάτων που απαιτούσαν την εξειδίκευσή τους.

Όταν εμφανίζεται μια τεχνολογία που μπορεί να εκτελέσει αυτές τις λειτουργίες πιο φθηνά και πιο αξιόπιστα από τους ανθρώπους που έχουν χτίσει την ταυτότητά τους γύρω απ’ αυτές, δεν καταργεί απλώς θέσεις εργασίας. Καταργεί το πλαίσιο μέσω του οποίου αυτοί οι άνθρωποι έχουν κατανοήσει την αξία τους, τη συμβολή τους στο κοινωνικό σύνολο, ακόμη και τις ιστορίες που έχουν πει για τον εαυτό τους.

Πρόκειται για μια κρίση διαφορετικής κλίμακας από την ανεργία. Η ανεργία μπορεί κατ’ αρχήν να αντιμετωπιστεί με επανεκπαίδευση, επανειδίκευση, δημιουργία νέων ειδών εργασίας. Μια κρίση νοήματος είναι πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί επειδή το νόημα δεν είναι κάτι που μπορείς να αναδιανείμεις. Είναι κάτι που οι άνθρωποι κατασκευάζουν για τον εαυτό τους μέσω της στάσης ζωής τους, της ενσυναίσθησης και της ενασχόλησής τους με τον κόσμο. Και οι συνθήκες που καθιστούν δυνατή αυτή την κατασκευή είναι πολύ πιο εύθραυστες και εξαρτώνται πολύ περισσότερο από συγκεκριμένες πολιτισμικές και θεσμικές ρυθμίσεις, απ΄ό,τι τείνουν να αναγνωρίζουν οι τεχνοκράτες, οι οικονομολόγοι και οι γραφειοκράτες.

Ρήξη πολιτιστικής συνέχειας

Η αποτυχία δημιουργίας νοήματος συνδέεται άμεσα με τη ρήξη στη πολιτιστική συνέχεια που προκάλεσε ο ραγδαίος εκσυγχρονισμός. Μετατόπισε εκατομμύρια ανθρώπους σε μια αστική, προσανατολισμένη στην αγορά ύπαρξη, που προσέφερε υλική άνεση, αλλά απέκοψε τους ανθρώπους από πολλές παραδοσιακές πηγές νοήματος και κοινότητας.

Υπάρχει κρυφό κόστος που δεν εμφανίζεται στα στατιστικά στοιχεία του ΑΕΠ, αλλά στα πρόσωπα και στις σιωπές των ανθρώπων που ζουν το οικονομικό “θαύμα”. Η κατάρρευση του ρυθμού γεννήσεων που βιώνουν πολλές κοινωνίες δεν είναι απλά ένα οικονομικό φαινόμενο· είναι ένα φαινόμενο κρίσης νοήματος. Όλο και περισσότεροι νέοι δεν επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά, όχι επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα, αλλά επειδή δεν μπορούν να δημιουργήσουν ένα συνεκτικό αφήγημα για το γιατί θα άξιζε να το κάνουν.

Υπάρχει φόβος ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα επιτείνει αυτή τη ρήξη πολιτιστικής συνέχειας με πολύ ευρύτερο και ταχύτερο τρόπο, επειδή επιταχύνει τους ρυθμούς αλλαγής στη κοινωνία, πολύ πιο πέρα ​​από το σημείο όπου οι προσαρμοστικοί μηχανισμοί μπορούν να συμβαδίσουν. Επιπλέον, το αντισταθμιστικό οικονομικό όφελος θα είναι μικρότερο, επειδή ο πλούτος που παράγεται από την ΤΝ θα συγκεντρωθεί με τρόπους που δεν συγκεντρώθηκε ο πλούτος που παράχθηκε από την εκβιομηχάνιση.

Δημογραφικό

Η σύγκλιση του δημογραφικού μετασχηματισμού με αυτόν της ΤΝ δημιουργεί ένα παράδοξο με σημαντικές επιπτώσεις. Γνωστό επιχείρημα υπέρ της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ότι ακριβώς τη στιγμή που οι δημογραφικές τάσεις (γήρανση, συρρίκνωση πληθυσμού) στα πιο ανεπτυγμένα κράτη καθιστούν το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό ολοένα και πιο σπάνιο, η ΤΝ θα εξαλείψει την ανάγκη ενός μεγάλου τμήματος της ανθρώπινης εργασίας, ιδιαίτερα της νοητικής εργασίας ρουτίνας (αρχειοθέτηση, επεξεργασία δεδομένων, σύνταξη τυποποιημένων εγγράφων, λογιστική κλπ.).

Ωστόσο, λόγω της φύσης των επερχόμενων τεχνολογικών και δημογραφικών αλλαγών, η εργασία που θα εξαλείψει η Τεχνητή Νοημοσύνη και η εργασία που η γήρανση του πληθυσμού δημιουργεί έλλειψη είναι δύο μη επικαλυπτόμενες κατηγορίες. Για παράδειγμα, η πληθυσμιακή γήρανση δημιουργεί σοβαρή έλλειψη εργασίας φυσικής φροντίδας, δηλαδή το είδος σωματικής εργασίας που απαιτεί παρουσία, αφοσίωση, συναισθηματική συμμετοχή, ικανότητα οικοδόμησης εμπιστοσύνης με ευάλωτα άτομα.

Απαιτεί την ικανότητα να ανταποκρίνεται κάποιος με ευαισθησία και αυτοσχεδιασμό στις ποικίλες ανάγκες των ανθρώπων που είναι άρρωστοι, αδύναμοι ή μόνοι. Αυτή η εργασία δεν μπορεί να αυτοματοποιηθεί μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης, έτσι ώστε να εξυπηρετεί πραγματικά τις ανθρώπινες ανάγκες.

Όλα τα παραπάνω – κρίση νοήματος, ρήξη πολιτιστικής συνέχειας, δημογραφικό – συνιστούν ένα βαθύ κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα που απαιτεί είδη θεσμικής δημιουργικότητας και πολιτισμικής προσαρμογής που τα υπάρχοντα πολιτικά συστήματα, δυστυχώς, δεν είναι ικανά να προσφέρουν.