Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή απέδειξε ότι το Πεντάγωνο έχει απωλέσει την ικανότητα ταχείας βιομηχανικής κινητοποίησης (surge capacity). Το γεγονός αυτό καθιστά σαφές ότι σε ένα ενδεχόμενο θέατρο επιχειρήσεων στον Δυτικό Ειρηνικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες απλώς δεν μπορούν να νικήσουν. Η ψευδαίσθηση ότι η τεχνολογική υπεροχή μπορεί να υποκαταστήσει τη βιομηχανική μάζα κατέρρευσε. Πάνω σε αυτήν ακριβώς τη νέα πραγματικότητα εδράζεται το ολιστικό γεωστρατηγικό πλεονέκτημα που έχει οικοδομήσει το Πεκίνο.

Η Κίνα έχει επιτύχει και συνεχίζει να διευρύνει ένα σύνθετο, ολιστικό και πολυεπίπεδο πλεονέκτημα στρατιωτικής ισχύος έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών. Το πρώτο επίπεδο αυτού του μεγέθους ξεκινά από τις δυνατότητες αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (A2/AD) της Κίνας, οι οποίες αναπτύσσονται ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Στο πλαίσιο αυτό, βαλλιστικοί πύραυλοι κατά πλοίων (ASBM), όπως ο DF-21D και ο νεότερος, ισχυρότερος DF-26, καθώς και υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης (HGV), ικανά να προσβάλουν θαλάσσιους στόχους σε αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων, έθεσαν νέα επιχειρησιακά δεδομένα.

Η εξέλιξη της αεροναυτικής απειλής 

Εν συνεχεία, η ενσωμάτωση παρόμοιων όπλων σε υφιστάμενα παλαιά αεροσκάφη και πλοία επιφανείας, σε συνδυασμό με υπερ – υπερηχητικά (hypersonic) αεροχήματα αναγνώρισης και έναν διευρυμένο στόλο μαχητικών τέταρτης και πέμπτης γενιάς (με την έκτη γενιά να προμηνύεται σύντομα), άλλαξαν έτι περαιτέρω τις ισορροπίες. Πλέον, οι κινεζικές αεροναυτικές δυνάμεις είναι σε θέση να απειλούν την κυριαρχία του Ναυτικού των ΗΠΑ ακόμη και σε ανοικτές ωκεάνιες εκτάσεις, σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από τις κινεζικές ακτές.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι η Κίνα διαθέτει τις υποδομές να αναπληρώνει τις απώλειες της σε πολεμικά πλοία πολύ ταχύτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχοντας εκατοντάδες φορές μεγαλύτερες ναυπηγοκατασκευαστικές δυνατότητες από τις ΗΠΑ, το Πεκίνο μπορεί να διευρύνει το υφιστάμενο χάσμα ακόμη και σε καιρό ειρήνης.

Το μέγεθος αυτού του βιομηχανικού χάσματος επιβεβαιώνεται από έγγραφα των Υπηρεσιών Πληροφοριών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ (ONI) που είδαν το φως της δημοσιότητας, σύμφωνα με τα οποία η συνολική ναυπηγική ικανότητα της Κίνας είναι 232 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη αμερικανική. Μάλιστα, νεότερες αμερικανικές εκτιμήσεις αναθεωρούν αυτή την ασυμμετρία, ανεβάζοντας τη χωρητικότητα παραγωγής του Πεκίνου έως και 632 φορές πάνω από εκείνη των ΗΠΑ, δεδομένου ότι η αμερικανική εμπορική ναυπηγική έχει συρρικνωθεί στο 0,1% της παγκόσμιας αγοράς.

Τη δραματική αυτή εικόνα συμπληρώνει ανάλυση του ινστιτούτου CSIS (Center for Strategic and International Studies). Το CSIS επισημαίνει ότι, μέσω του δόγματος της Στρατιωτικής-Πολιτικής Συγχώνευσης, ένας και μόνο κινεζικός κρατικός ναυπηγικός όμιλος (η CSSC) κατάφερε να ναυπηγήσει σε εμπορικά πλοία μεγαλύτερη χωρητικότητα τόνων μέσα σε ένα μόνο έτος, από όση έχει κατασκευάσει ολόκληρη η αμερικανική ναυπηγική βιομηχανία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι σήμερα.

Υπερηχητικά όπλα, προηγμένα εκρηκτικά και drones

Η παραγωγική υπεροχή ισχύει και για άλλα κρίσιμα οπλικά συστήματα, όπως τα HGV, όπου το κόστος κατασκευής και η συνακόλουθη δυνατότητα μαζικής παραγωγής είναι για την Κίνα δεκάδες φορές μικρότερα συγκριτικά με τα αμερικανικά δεδομένα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σύγκριση του κινεζικού πυραύλου YGJ-1000 με τον αμερικανικό Dark Eagle.

Ένα σχετικά άγνωστο πεδίο στο οποίο η Κίνα απειλεί να επιτύχει τεχνολογικό χάσμα με τις ΗΠΑ είναι αυτό των προηγμένων εκρηκτικών. Η αιχμή του δόρατος σε αυτό το πεδίο εντοπίζεται στη μονοπωλιακή ικανότητα της Κίνας να παράγει μαζικά το CL-20 (China Lake Compound #20), το οποίο αποτελεί το ισχυρότερο μη πυρηνικό εκρηκτικό στον κόσμο σήμερα, με ενεργειακή πυκνότητα περίπου τριπλάσια του συμβατικού TNT.

Το παράδοξο είναι ότι η εν λόγω χημική ένωση ανακαλύφθηκε αρχικά από τις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1980 (στα εργαστήρια του Πολεμικού Ναυτικού στην Καλιφόρνια), όμως το Πεντάγωνο την παραμέλησε λόγω της λήξης του Ψυχρού Πολέμου, του υψηλού κόστους σύνθεσης και της επικίνδυνης ευαισθησίας του υλικού σε κραδασμούς. Αντιθέτως, η Κίνα επένδυσε μεθοδικά στην έρευνα των “ενεργειακών υλικών” (energetics), πέτυχε τη σταθεροποίησή του μέσω προηγμένων μεθόδων κρυστάλλωσης και νανοτεχνολογίας, και πλέον αποτελεί τη μόνη δύναμη στον πλανήτη με ικανότητα βιομηχανικής μαζικής παραγωγής του.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σοβαρό τεχνολογικό χάσμα (molecule gap) εις βάρος των ΗΠΑ, καθώς το CL-20 επιτρέπει στα κινεζικά βλήματα να επιτυγχάνουν έως και 20% μεγαλύτερη εμβέλεια, μετατρέποντας παράλληλα τις πολεμικές κεφαλές των υπερηχητικών πυραύλων (HGV) σε εξαιρετικά πιο φονικές και συμπαγείς. Ο συνδυασμός αυτών των δύο παραγόντων επιτρέπει την ανάπτυξη πυραύλων διαφόρων τύπων (όπως αέρος-αέρος πολύ μεγάλου βεληνεκούς), δίνοντας στα κινεζικά αεροσκάφη τη δυνατότητα να πλήττουν τις αμερικανικές πλατφόρμες από πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.

Η παραγωγική αυτή ασυμμετρία αγγίζει δυσθεώρητα επίπεδα στον τομέα των μη επανδρωμένων συστημάτων (UAV). Η Κίνα ελέγχει σήμερα το 80% έως 90% της παγκόσμιας αγοράς εμπορικών drones, με τον κολοσσό DJI να μονοπωλεί το 70%. Σύμφωνα με αναλύσεις αμερικανικών αμυντικών ινστιτούτων, όπως το Small Wars Journal, οι κινεζικές πολιτικές βιομηχανίες διαθέτουν την υποδομή να μετατραπούν εντός δώδεκα μηνών σε πολεμικές γραμμές παραγωγής, με ικανότητα εκροής έως και 1 δισεκατομμυρίου οπλισμένων drones ετησίως.

Το γεγονός ότι μια τέτοια τρομακτική κινητοποίηση θα απαιτούσε λιγότερο από το 1% της συνολικής βιομηχανικής ικανότητας συναρμολόγησης της χώρας, καταδεικνύει ότι το Πεκίνο μπορεί να δημιουργήσει ένα ανυπέρβλητο “αριθμητικό κύμα” (mass) στον αέρα, ικανό να επιτύχει πλήρη κορεσμό οποιουδήποτε σύγχρονου συστήματος αεράμυνας της Δύσης.

Κυβερνοπόλεμος και στρατηγική ανθεκτικότητα

Παράλληλα, η Κίνα διαθέτει διευρυμένες ικανότητες κυβερνοπολέμου και ηλεκτρονικού πολέμου, πιθανώς ανώτερες από εκείνες των ΗΠΑ. Τις ικανότητες αυτές τις εφαρμόζει στο πλαίσιο καινοτόμων επιχειρησιακών αντιλήψεων. Η εν λόγω μεθοδολογία εδράζεται στην περιβόητη θεωρία των “1000 κόκκων άμμου” (Thousand Grains of Sand). Σύμφωνα με αυτήν, η συλλογή πληροφοριών δεν βασίζεται αποκλειστικά σε λίγους, εξειδικευμένους πράκτορες, αλλά στη διάχυτη και μαζική κινητοποίηση χιλιάδων ερασιτεχνών (ακαδημαϊκών, φοιτητών, επιχειρηματιών και πολιτών) οι οποίοι συλλέγουν φαινομενικά ασήμαντα, αποσπασματικά και μη διαβαθμισμένα δεδομένα.

Όταν αυτά τα εκατομμύρια μικρά στοιχεία ενωθούν και αναλυθούν κεντρικά από το Πεκίνο, συνθέτουν ένα πλήρες επιχειρησιακό μωσαϊκό (mosaic approach) υψηλής ακρίβειας. Η προσέγγιση αυτή καθιστά τον κινεζικό ηλεκτρονικό και κυβερνοπόλεμο εξαιρετικά ασύμμετρο, καθώς ο αντίπαλος είναι αδύνατον να αμυνθεί απέναντι σε μια τόσο μαζική, αποκεντρωμένη και χαμηλού προφίλ απειλή.

Επιπλέον, η Κίνα έχει ενσωματώσει επιχειρησιακά τις υβριδικές ικανότητες, βελτιώνοντας δραματικά τη διεξαγωγή δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων. Για παράδειγμα, έχει εντάξει τον τεράστιο στόλο των αλιευτικών της σκαφών στο δίκτυο C4ISR των αεροναυτικών και πυραυλικών της δυνάμεων.

Το δίκτυο C4ISR (Command, Control, Communications, Computers, Intelligence, Surveillance, and Reconnaissance) αποτελεί τον νευρικό ιστό αυτού του μοντέλου. Η Κίνα έχει επαναπροσδιορίσει τη δυτική αυτή έννοια μέσω του δόγματος της «Στρατιωτικής-Πολιτικής Συγχώνευσης». Εντάσσοντας εκατοντάδες χιλιάδες σκάφη της «Ναυτικής Πολιτοφυλακής» (Maritime Militia), δηλαδή βαριά εξοπλισμένα αλιευτικά με πληρώματα που έχουν λάβει στρατιωτική εκπαίδευση, στο ψηφιακό της δίκτυο, δημιουργεί ένα συμπληρωματικό πλέγμα αισθητήρων.

Τα σκάφη αυτά, φέροντας συστήματα δορυφορικής επικοινωνίας και προηγμένους αισθητήρες, τροφοδοτούν ακατάπαυστα το κινεζικό C4ISR με δεδομένα στοχοποίησης αμερικανικών μονάδων επιφανείας σε πραγματικό χρόνο. Η πρωτοτυπία αυτή μετατρέπει ένα εμπορικό και πολιτικό εργαλείο σε οργανικό μέρος της αλυσίδας προσβολής (kill chain) των κινεζικών πυραυλικών δυνάμεων, περιπλέκοντας νομικά και επιχειρησιακά τη δυτική απάντηση, καθώς η προσβολή τους ισοδυναμεί με επίθεση σε πολιτικούς στόχους. Συνολικά, η αρχιτεκτονική ISR της Κίνας είναι πιο «πλουραλιστική» και, ως εκ τούτου, πιο ανθεκτική (resilient) από την αντίστοιχη αμερικανική.

Σε επίπεδο στρατηγικής ανθεκτικότητας, η Κίνα πλεονεκτεί λόγω μιας βαθιά ριζωμένης κουλτούρας αυτάρκειας. Έχει αποθηκεύσει τεράστιες ποσότητες ενέργειας και τροφίμων, ενώ έχει καλλιεργήσει στον πληθυσμό της μια κουλτούρα ρεαλισμού και αποδοχής μιας ενδεχόμενης πολεμικής αναμέτρησης. Το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) έχει επιτύχει να μετατρέψει τα εθνικιστικά συναισθήματα σε έναν ισχυρό μηχανισμό εσωτερικής συσπείρωσης.

Στο πεδίο της υψηλής στρατηγικής, το Πεκίνο ελέγχει την παραγωγή πολλών κρίσιμων στρατηγικών μετάλλων καθώς και το σύνολο των σπάνιων γαιών. Το γεγονός αυτό του επιτρέπει να μπλοκάρει ή να επιβραδύνει δραστικά την αλυσίδα εφοδιασμού και παραγωγής κρίσιμων οπλικών συστημάτων της Δύσης σε περίπτωση παρατεταμένης σύρραξης.

Πυρηνική αποτροπή και διεθνείς συμμαχίες

Ο μόνος τομέας στον οποίο η Κίνα υστερεί ποσοτικά είναι αυτός των πυρηνικών όπλων. Ωστόσο, ακόμη και το σημερινό, συγκριτικά περιορισμένο πυρηνικό της οπλοστάσιο είναι σε θέση να επιφέρει μη αποδεκτά πλήγματα στον αμερικανικό πληθυσμό. Η μελλοντική ποσοτική διεύρυνση των πυρηνικών κεφαλών, σε συνδυασμό με HGV υψηλής διεισδυτικότητας σε αντιβαλλιστικά πλέγματα και την κατασκευή προηγμένων πυρηνοκίνητων υποβρυχίων μεταφοράς υποβρύχια εκτοξευόμενων βαλλιστικών πυραύλων (SSBN) με πυραύλους JL-3, καθιστούν την κινεζική πυρηνική αποτροπή εξαιρετικά αξιόπιστη.

Στον αντίποδα, το αμυντικό σκέλος ενός πυρηνικού πολέμου ενισχύεται από τις απέραντες υπόγειες εγκαταστάσεις της Κίνας, τα σχέδια προστασίας του πληθυσμού και την ανεπτυγμένη κουλτούρα πολιτικής άμυνας. Η αποδοχή ενός τέτοιου ακραίου ενδεχομένου από τον κινεζικό λαό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δυτική νοοτροπία, η οποία αντιμετωπίζει αυτές τις καταστάσεις ως «αδιανόητες». Χαρακτηριστικά, η εμμονή στην αυτάρκεια και τα γιγαντιαία αποθέματα τροφίμων διασφαλίζουν ότι ακόμη και σε σενάριο «πυρηνικού φθινοπώρου» (π.χ. από μια σύγκρουση Ρωσίας-ΝΑΤΟ), ο πληθυσμός της Κίνας θα αποφύγει τον λιμό.

Τέλος, το Πεκίνο έχει διαμορφώσει ένα πρωτοφανώς συμπαγές πλέγμα συμμαχιών με χώρες όπως η Ρωσία, εξασφαλίζοντας τεράστιο στρατηγικό βάθος. Παράλληλα, στο σύγχρονο πολυπολικό σύστημα, ακόμη και περιφερειακοί ανταγωνιστές της Κίνας, όπως η Ινδία ή το Βιετνάμ, είναι εξαιρετικά απίθανο να ευθυγραμμιστούν πλήρως ή να συμμαχήσουν στρατιωτικά με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Συμπερασματικά, η Κίνα αποτελεί σήμερα την πιο ολοκληρωμένα προετοιμασμένη χώρα για τη διαχείριση και διεξαγωγή πολέμου σε όλα τα επίπεδα. Η πραγματικότητα αυτή της προσδίδει αυξημένη διαπραγματευτική ισχύ και σε καιρό ειρήνης, περιορίζοντας δραστικά τα περιθώρια άσκησης πολιτικών εξαναγκασμού εναντίον της από τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα ενισχύει τις δικές της δυνατότητες γεωπολιτικής επιβολής

Το Charles-de-Gaulle βρίσκεται ήδη στη Μεσόγειο.

Στα ναυτικά μέσα που διατηρεί η Γαλλία στην περιοχή περιλαμβάνονται δύο ναρκαλιευτικά, που θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν στο πλαίσιο μιας διεθνούς κινητοποίησης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπως είχε προτείνει το Παρίσι. Συνοδεύονται από δύο φρεγάτες και ένα αεροσκάφος θαλάσσιας περιπολίας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διερευνητική επιτροπή που συγκροτήθηκε από τις αρχές κατέγραψε τουλάχιστον 1.760 νεκρούς σε έκθεση που παρουσίασε τον Μάρτιο.

Σε ανακοίνωσή της σήμερα, η επιτροπή αυτή δήλωσε ότι η στρατιωτική εισαγγελία είχε αρχίσει να “παραπέμπει αρκετά άτομα ενώπιον του ανακριτή”.

Ορισμένες υποθέσεις διαβιβάστηκαν στο στρατιωτικό ποινικό δικαστήριο της Δαμασκού, το οποίο άρχισε να τις εξετάζει “κατά τη διάρκεια δημόσιων ακροάσεων από την 1η Ιουλίου”, διευκρίνισε.

Σύμφωνα με την επιτροπή, οι διαδικασίες αυτές έχουν ως στόχο τη “διαπίστωση των γεγονότων και την απόδοση ευθυνών σε οποιονδήποτε διαπιστωθεί η ευθύνη για παραβιάσεις, όποια κι αν είναι η ιδιότητά του ή η οντότητα στην οποία αποδίδονται τα γεγονότα”.

Μετά τη συγκρότησή της, η επιτροπή ανακοίνωσε ότι κατάρτισε κατάλογο υπόπτων προερχόμενων από το προσωπικό των υπουργείων Άμυνας και Εσωτερικών, παρατάξεις Δρούζων καθώς και πολίτες, μεταξύ των οποίων Βεδουίνοι και μέλη φυλών, που είναι ύποπτοι για “εγκλήματα και σοβαρές παραβιάσεις”.

Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας τον Ιούλιο, η επαρχία είχε γίνει πεδίο συγκρούσεων μεταξύ μαχητών της μειονότητας των Δρούζων και ενόπλων ομάδων Βεδουίνων, που επιδεινώθηκαν μετά την επέμβαση κυβερνητικών δυνάμεων, και στη συνέχεια μαχητών φυλών που υποστήριζαν τους Βεδουίνους.

Σύμφωνα με επιζήσαντες και μη κυβερνητικές οργανώσεις, η βία σημαδεύτηκε από εκτελέσεις με συνοπτικές διαδικασίες και άλλες βιαιοπραγίες που είχαν στόχο τους Δρούζους.

Σύμφωνα με τη διερευνητική επιτροπή του ΟΗΕ για τη Συρία, οι βιαιοπραγίες αυτές θα μπορούσαν να συνιστούν εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Η επιτροπή αυτή, που διενεργεί έρευνα για τη βία στη Συρία από την έναρξη της σύγκρουσης το 2011, είχε εκτιμήσει τον Μάρτιο ότι τα γεγονότα του Ιουλίου του 2025 είχαν αρχίσει με φόντο θρησκευτικές εντάσεις πριν μετατραπούν σε “τρία καταστροφικά κύματα βίας”, δύο από τα οποία στόχευαν Δρούζους αμάχους και το τρίτο Βεδουίνους αμάχους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Για δεκαετίες πιστεύαμε ότι η Ελλάδα δεν αναπτύσσεται επειδή δεν διαθέτει αρκετούς φυσικούς πόρους, επενδύσεις ή βιομηχανία. Η πραγματικότητα, όμως, αποδεικνύεται ότι είναι διαφορετική. Οι χώρες δεν αναπτύσσονται μόνο επειδή διαθέτουν κεφάλαια. Προοδεύουν όταν διαθέτουν θεσμούς που επιτρέπουν στα κεφάλαια, στις ιδέες και στους ανθρώπους να δημιουργήσουν πλούτο. Η διαφθορά, είναι η μεγαλύτερη οικονομική ζημία που μπορεί να μπορεί να προκαλέσει ένα πολιτικό σύστημα σε μια χώρα.

Αποκαλυπτικές είναι οι δημόσιες παρεμβάσεις της Ευρωπαίας Γενικής Εισαγγελέως, οι οποίες σκιαγραφούν μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα. Στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ χαρακτήρισε τον οργανισμό ως «ακρωνύμιο της διαφθοράς, του νεποτισμού και της πελατειακής λογικής», περιγράφοντας ένα οργανωμένο σύστημα καταστρατήγησης των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων, μέσω του οποίου επί σειρά ετών υπεξαιρούνταν κονδύλια που προορίζονταν για τους πραγματικούς αγρότες. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κάνει λόγο για οργανωμένο μηχανισμό απάτης.

Αναφερόμενη στην τραγωδία των Τεμπών, η Ευρωπαία Εισαγγελέας συνέδεσε την υπόθεση με τα ευρύτερα φαινόμενα διαφθοράς και θεσμικής ανεπάρκειας, τονίζοντας με τη χαρακτηριστική φράση ότι «η διαφθορά σκοτώνει». Η επισήμανση αυτή υπενθυμίζει ότι η διαφθορά δεν αποτελεί απλώς οικονομικό έγκλημα. Μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες για την ασφάλεια και την ανθρώπινη ζωή, όταν υπονομεύει κρίσιμες δημόσιες υποδομές και μηχανισμούς ελέγχου.

Παράλληλα, η ίδια δεν έκρυψε τη δυσαρέσκειά της για τη νοοτροπία του «έτσι γίνονται τα πράγματα», ενώ επανειλημμένα επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προσέκρουσε σε συνταγματικές διατάξεις που δεν της επιτρέπουν να διερευνήσει πλήρως πιθανές ευθύνες πολιτικών προσώπων. Κατά την άποψή της, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην αποτελεσματική διερεύνηση υποθέσεων που αφορούν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης

Η τελευταία Έκθεση του ΟΟΣΑ για την Εμπιστοσύνη στους Δημόσιους και Δημοκρατικούς Θεσμούς αποτυπώνει μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα. Είναι η πρώτη φορά από τη Μεταπολίτευση και μετά που οι σχετικές εκθέσεις του ΟΟΣΑ καταγράφουν τόσο βαθιά κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους δημοκρατικούς θεσμούς στην Ελλάδα. Η Ελλάδα βρίσκεται αισθητά κάτω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ σχεδόν σε όλους τους βασικούς δείκτες εμπιστοσύνης, γεγονός που αποκαλύπτει ότι η δυσπιστία των πολιτών αγγίζει πλέον το σύνολο της θεσμικής λειτουργίας της χώρας.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Η εμπιστοσύνη προς το Κοινοβούλιο υποχωρεί στο 25%, από 32% στην προηγούμενη μέτρηση. Η εμπιστοσύνη προς τα πολιτικά κόμματα καταρρέει μόλις στο 15%, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ. Αντίστοιχα, η εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη μειώνεται στο 39%, από 47%, ενώ η Αστυνομία συγκεντρώνει μόλις 44%. Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, τα οποία απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη μόλις του 19% των πολιτών, ποσοστό που αποτυπώνει μια πρωτοφανή κρίση αξιοπιστίας.

Η διαφθορά έχει ανυπολόγιστο κόστος

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί από τον διεθνή οργανισμό Transparency International Greece και έχουν αναπαραχθεί από διεθνείς αναλύσεις, το συνολικό οικονομικό κόστος της διαφθοράς στην Ελλάδα προσεγγίζει τα 14 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Σύμφωνα δε με ανεξάρτητους εκτιμητές, σήμερα υπερβαίνει το 10% του ΑΕΠ. Το κόστος της διαφθοράς αποτελεί τον ακριβότερο και πιο άδικο φόρο που πληρώνουν οι Έλληνες πολίτες.

Η πρώτη και σημαντικότερη πηγή αυτού του κόστους είναι οι δημόσιες συμβάσεις και τα δημόσια έργα. Το κράτος αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή αγαθών και υπηρεσιών σε μια οικονομία. Όταν οι διαγωνισμοί είναι πραγματικά ανταγωνιστικοί, το Δημόσιο αποκτά καλύτερη ποιότητα με χαμηλότερο κόστος. Όταν όμως οι διαδικασίες αλλοιώνονται από φωτογραφικούς όρους, περιορισμένο ανταγωνισμό ή αδιαφανείς πρακτικές, το αποτέλεσμα είναι διαφορετικό.

Το Δημόσιο πληρώνει ακριβότερα, οι πολίτες λαμβάνουν χαμηλότερης ποιότητας υπηρεσίες και το κόστος συντήρησης των έργων αυξάνεται τα επόμενα χρόνια. Έτσι, η αρχική υπερκοστολόγηση μετατρέπεται σε μια μόνιμη επιβάρυνση για τα δημόσια οικονομικά. Τα τελευταία 6 χρόνια έχουν δοθεί 12 δις σε απευθείας αναθέσεις και 8 δις σε διαγωνισμούς με μόνο έναν συμμετέχοντα. Εκτιμάται ότι μόνο από αυτή την κατηγορία οι απώλειες ανέρχονται σε 5 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.

Η δεύτερη μεγάλη πηγή ζημίας είναι η λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Η γραφειοκρατία δεν αποτελεί απλώς μια καθημερινή ταλαιπωρία για τους πολίτες. Είναι ένας μηχανισμός που μειώνει την παραγωγικότητα ολόκληρης της οικονομίας. Κάθε μήνας καθυστέρησης σε μια άδεια, κάθε πολύπλοκη διαδικασία, κάθε αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων αυξάνει το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Χιλιάδες εργατοώρες αφιερώνονται όχι στην παραγωγή νέου πλούτου αλλά στην αντιμετώπιση διοικητικών εμποδίων. Όσο πιο αργές και αδιαφανείς είναι οι διαδικασίες, τόσο περισσότερος χώρος δημιουργείται για πελατειακές σχέσεις και αθέμιτες παρεμβάσεις. Η οικονομία γίνεται λιγότερο παραγωγική και λιγότερο ανταγωνιστική. Το ρουσφέτι δεν είναι μία ανώδυνη πολιτική συνήθεια, μας κοστίζει χρυσάφι.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η Δικαιοσύνη. Μια σύγχρονη οικονομία δεν λειτουργεί μόνο με κεφάλαια και επενδύσεις. Λειτουργεί με βάση την εμπιστοσύνη ότι οι κανόνες εφαρμόζονται γρήγορα και ισότιμα. Όταν μια εμπορική διαφορά χρειάζεται πέντε ή επτά χρόνια για να επιλυθεί, η καθυστέρηση μετατρέπεται σε οικονομικό κόστος. Οι επιχειρήσεις αναβάλλουν επενδυτικές αποφάσεις, οι τράπεζες ενσωματώνουν μεγαλύτερο κίνδυνο στο κόστος χρηματοδότησης και οι επενδυτές ζητούν υψηλότερες αποδόσεις για να αντισταθμίσουν την αβεβαιότητα. Η αργή απονομή της δικαιοσύνης δεν πλήττει μόνο την έννομη τάξη. Μειώνει την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Η έλλειψη εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη από τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών και των επενδυτών έχει ανυπολόγιστο κόστος για όλους μας.

Οι επενδύσεις αποτελούν ίσως το μεγαλύτερο θύμα της διαφθοράς. Οι διεθνείς επενδυτές δεν εξετάζουν μόνο τους φορολογικούς συντελεστές ή το εργατικό κόστος. Αξιολογούν τη θεσμική αξιοπιστία μιας χώρας. Εξετάζουν αν οι κανόνες εφαρμόζονται ισότιμα, αν οι αδειοδοτήσεις ολοκληρώνονται έγκαιρα και αν οι αποφάσεις λαμβάνονται με διαφάνεια. Όταν επικρατεί η εντύπωση ότι οι προσωπικές γνωριμίες υπερισχύουν των θεσμών, αυξάνεται το επενδυτικό ρίσκο. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο λιγότερα επενδυτικά κεφάλαια. Είναι εργοστάσια που δεν κατασκευάζονται, ερευνητικά κέντρα που δεν δημιουργούνται, νέες επιχειρήσεις που δεν ιδρύονται και χιλιάδες θέσεις εργασίας που δεν εμφανίζονται ποτέ.

Η διαφθορά επηρεάζει ακόμη και τη φορολογική συμμόρφωση. Η προθυμία των πολιτών να πληρώνουν τους φόρους τους εξαρτάται και από το κατά πόσο θεωρούν ότι το κράτος λειτουργεί με ίσους κανόνες για όλους. Όταν κυριαρχεί η πεποίθηση ότι κάποιοι απολαμβάνουν προνομιακή μεταχείριση ή ότι η διαφθορά παραμένει ατιμώρητη, υπονομεύεται η εμπιστοσύνη προς το φορολογικό σύστημα. Η φοροδιαφυγή δεν είναι μόνο αποτέλεσμα υψηλών φορολογικών συντελεστών. Είναι συχνά και αποτέλεσμα θεσμικής δυσπιστίας. Όσο μειώνεται η εμπιστοσύνη, τόσο δυσκολότερα το κράτος συγκεντρώνει τους πόρους που χρειάζεται για να χρηματοδοτήσει ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες.

Υπάρχει όμως και μια μορφή διαφθοράς που σπάνια αποτυπώνεται στους οικονομικούς δείκτες. Είναι η διαφθορά της αναξιοκρατίας. Όταν οι καλύτερες ιδέες δεν επιβραβεύονται, όταν οι ικανότεροι άνθρωποι δεν προχωρούν και όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται με κριτήριο τις διασυνδέσεις αντί της αξίας, η χώρα χάνει το σημαντικότερο κεφάλαιό της: το ανθρώπινο δυναμικό της. Νέοι επιστήμονες εγκαταλείπουν την Ελλάδα, καινοτόμες επιχειρήσεις επιλέγουν άλλες χώρες και η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλότερη από τις πραγματικές δυνατότητες της οικονομίας. Η μεγαλύτερη ζημία της διαφθοράς είναι ο πλούτος που δεν δημιουργείται ποτέ. Το κόστος του Grexit δεν συμπεριλαμβάνεται στα 14 δισεκατομμύρια που χάνονται κάθε χρόνο.

Η διαφθορά λειτουργεί σαν μια αλυσίδα. Κάθε κρίκος δημιουργεί τον επόμενο. Όλα αυτά τα χρήματα από τους φόρους που πληρώνει ο ελληνικός λαός σπαταλούνται κάθε μέρα. Το άθροισμά τους είναι το αποτέλεσμα πολλών διαφορετικών μορφών οικονομικής ζημίας που λειτουργούν ταυτόχρονα: υπερκοστολογημένων δημοσίων συμβάσεων, χαμένων επενδύσεων, μειωμένης παραγωγικότητας, ακριβότερης χρηματοδότησης, χαμηλότερης φορολογικής συμμόρφωσης και αναποτελεσματικής αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού. Με απλά λόγια, η διαφθορά είναι ένας αόρατος φόρος που πληρώνει καθημερινά κάθε πολίτης, είτε το αντιλαμβάνεται είτε όχι.

Η Ηθική Επανάσταση

Η διαφθορά δεν αποτελεί απλώς παραβίαση του νόμου. Είναι έγκλημα εις βάρος του ελληνικού λαού. Ένας αρρωστημένος μηχανισμός που παραμορφώνει τη λειτουργία της οικονομίας. Η Νέα Μεταπολίτευση είναι η μεγάλη ιστορική αλλαγή που έχει ανάγκη η Ελλάδα για να αφήσει πίσω της οριστικά το μοντέλο που οδήγησε στη θεσμική παρακμή και την οικονομική χρεοκοπία.

Κάθε μεγάλη αλλαγή στην ιστορία ξεκινά από τον επαναπροσδιορισμό των μέχρι τότε κυρίαρχων αξιών. Η Ελλάδα χρειάζεται μια πραγματική Ηθική Επανάσταση. Η Ηθική Επανάσταση δεν είναι απλώς μια μάχη εναντίον της διαφθοράς. Είναι η απόφαση μιας χώρας να αντικαταστήσει την οικονομία των προνομίων με την οικονομία της αξιοκρατίας, την πολιτική της συναλλαγής με την πολιτική της εμπιστοσύνης και την ανάπτυξη των λίγων με την ευημερία των πολλών. Γιατί η πρόοδος αναπτύσσεται εκεί όπου οι θεσμοί επιτρέπουν στους ανθρώπους να δημιουργούν περισσότερες ευκαιρίες και ένα καλύτερο μέλλον για όλους.

Κάθε ευρώ που εξοικονομείται από τη διαφθορά μπορεί να αξιοποιηθεί σε καλύτερα σχολεία, ισχυρότερο σύστημα υγείας, χαμηλότερους φόρους, περισσότερες επενδύσεις και υψηλότερους μισθούς.

Η Ηθική Επανάσταση είναι μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική για την Ελλάδα. Η επιλογή της διαφάνειας απέναντι στην αδιαφάνεια, της αξιοκρατίας απέναντι στις πελατειακές σχέσεις, του πραγματικού ανταγωνισμού απέναντι στα προνόμια και της εμπιστοσύνης απέναντι στον κυνισμό. Είναι η σημαντικότερη αναπτυξιακή μεταρρύθμιση που μπορεί να υλοποιηθεί, εάν αποφασίσουμε να προχωρήσουμε μπροστά όλοι μαζί. Το συντριπτικό 64% των πολιτών που απαντά ότι το κυρίαρχο δίλημμα των επόμενων εκλογών είναι η επιλογή ανάμεσα στη διαφάνεια και τη διαφθορά έχει κάνει το πρώτο μεγάλο βήμα.

Οπότε, είπε, έχω τρόπο να επωφεληθώ μαζί και οι φίλοι μου. Και με αυτή την όντως άψογη λογική φρόντισε να καταστραφούν τα μηχανήματα που βγάζουν τον λιγνίτη. Χίλια χρόνια να ζήσει και να μας κυβερνήσει το παιδί. Αν ήμασταν με την μεριά Μητσοτάκη, θα ζούσαμε κι εμείς καλύτερα. Ίσως. Πάντως, επικουρικά, εμφανίστηκαν άρθρα για το πόσο άχρηστος, επιζήμιος, καταστροφικός είναι ο λιγνίτης.

Τέλος της Ιστορίας γιατί από εδώ και πέρα έχουμε να ασχοληθούμε με σοβαρά ζητήματα, πχ με τις εκλογές, τον αγώνα των κομμάτων και κυρίως τις δημοσκοπήσεις έχοντας στο μυαλό ότι όταν ρώτησαν άριστο δημοσκόπο πως βγαίνουν τα αποτελέσματα απάντησε γελώντας, αυτός ο μέγας χιουμορίστας, ζωντανά στην τηλεόραση: ό,τι θέλει ο πελάτης.

Για να ξέρουμε τι μας λένε οι δημοσκοπήσεις. Αυτός έκανε πλάκα φυσικά. Την πλάκα που κάνουν αυτοί που ξέρουν, όταν μιλάνε μπροστά σ’ αυτούς που δεν ξέρουν, και ιδίως μπροστά σ’ αυτούς που δεν τα παίρνουν τα γράμματα, ούτε τα βουλωμένα γράμματα, ούτε τα ανοιχτά, τα ανορθόγραφα και κάθε είδους γράμματα κι ας περιφέρουν και επιδεικνύουν περισπούδαστες διατριβές στα μεγάλα Παν/μια της Δύσης.

Η Καρυστιανού που δε πείθει και ο Μητσοτάκης που τελειώνει

Τώρα, αφού ως φαίνεται ξεμπέρδεψαν εύκολα με τα σαπάκια, εύηχα κομματίδια πλην κενά περιεχομένου, πέρασαν στην κυρία Καρυστιανού που συγκινεί πολλούς αλλά πείθει όλο και λιγότερους. Η κυρία Καρυστιανού δεν είχε ρούχο με ετικέτα “εκλογές” και πάει να αγοράσει από τα ετοιματζίδικα αντί να ράψει ένα φόρεμα δικό της, στα μέτρα της. Είναι μια κυρία συντηρητική; Καλώς. Αν είναι ειλικρινής και ξέρει τι να φορέσει για να μας πάει σε ένα τέρμα. Αλλιώς γιατί να έχει μέλλον;

Αν δεν μπορεί να μάθει γρήγορα αυτό που της λένε ότι είναι το “σωστό προφίλ” ας κάτσει στ’ αυγά της ώσπου να μάθει αυτό που χρειάζεται να μάθει. Δηλαδή ποιοι είμαστε και τι μας χρειάζεται. Ώστε να μην την κοροϊδεύουν και να μη μας κοροϊδεύει όπως τόσοι άλλοι. Γιατί αν είναι να ξαμολάει μπαρούφες, όπως αυτές με τις αμβλώσεις,καλύτερα να μη μιλάει.

Το χειρότερο από την κ. Καρυστιανού που στο κάτω-κάτω είναι μάνα που έχασε το παιδί της, το χειρότερο, το κατακάθι, είναι αυτοί που πουλάνε μαγκιές με ξένα κόλλυβα, για την ακρίβεια: με ξένα λεφτά (χορηγίες συμφερόντων) και θέλουν να μας (ξανά)κυβερνήσουν, να μας κάτσουν στον σβέρκο, επιστρέφοντας τα χρήματα που ξοδεύτηκαν για χάρη τους.

Αυτοί, λοιπόν, κάνουν, λέει, προεκλογικό αγώνα. Το κακό είναι ότι από την προηγούμενη φορά (την πρώτη φορά Αριστερά) έχει περάσει πολύ λίγος καιρός και θυμόμαστε τι έλεγε τότε ο αρχηγός και τι έκανε. Και είναι σαν να ξανακούμε τα ίδια, την ίδια έπαρση, τις ίδιες υποσχέσεις, τσάμπα λόγια.

Κατά τα άλλα, η εικόνα είναι απλή. Ο Μητσοτάκης είναι κακός, όπως πάντα. Αλλά ο Τσίπρας ήταν καλός μετά χάλασε και τώρα ξανάγινε καλός επειδή κάποιοι του έδωσαν λεφτά και τα λεφτά τους κάνουν όλους καλούς. Αυτή είναι η λογική. Που καταλήγει, μετεκλογικά, ότι πρέπει να σταματήσουμε αυτές τις ανοησίες και να συγκυβερνήσουν για να μας σώσουν. Τώρα σωθήκαμε.

Ο Σιμπίχα συναντήθηκε σήμερα στη Βαρσοβία με τον Πολωνό ομόλογό του Ράντοσλαβ Σικόρσκι. «Διαθέτουμε αρκετή σοφία, μαθήματα από την κοινή μας Ιστορία και πολιτική βούληση για να βάλουμε τέλος στα χειροκροτήματα στη Μόσχα, η οποία χαίρεται με κάθε αυξανόμενη ένταση μεταξύ δύο από τους κοντινότερους γείτονες», δήλωσε ο Ουκρανός ΥΠΕΞ με ανάρτηση στο X μετά τη συνάντηση. Παράλληλα είπε ότι πρότεινε «ένα πακέτο μέτρων κατά της κρίσης», συμπεριλαμβανομένης της διοργάνωσης μιας συνάντησης ιστορικών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της έκκλησης προς θρησκευτικούς ηγέτες να συμμετάσχουν σε διάλογο.

Ωστόσο, δεν είπε ότι το Κίεβο θα αλλάξει το όνομα της εν λόγω στρατιωτικής μονάδας. «Σεβόμαστε την Ιστορία των άλλων και περιμένουμε την ίδια προσέγγιση απέναντι στη δική μας Ιστορία και ανεξαρτησία από τους εταίρους μας», σημείωσε, καθώς η κυβέρνηση Ζελένσκι θεωρεί ότι είναι ζήτημα ερμηνείας το όλο θέμα και ότι αυτή η σκοτεινή περίοδος της Ουκρανίας και η ταύτισή της UΡA με τον Χίτλερ, ήταν μια προσπάθεια “να απαλλαγεί από την κομμουνιστική ΕΣΣΔ”.

Σε ξεχωριστή συνέντευξη Τύπου, ο Σικόρσκι αρνήθηκε να αναφερθεί στις λεπτομέρειες της συνάντησης, λέγοντας μόνο ότι «η διπλωματία προτιμά τη σιωπή». Νωρίτερα σήμερα, ο Τουσκ δήλωσε πως το Κίεβο αναζητά τρόπους για να μειώσει τις εντάσεις με τη Βαρσοβία, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία να έρθει αντιμέτωπη και με τις σκοτεινές πλευρές της ιστορίας για να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Τουσκ, πολιτικός αντίπαλος του Ναβρότσκι, προσπαθεί να εξομαλύνει τις εντάσεις με το Κίεβο και τόνισε ότι έλαβε θετικά μηνύματα από τη σημερινή συνάντηση των ΥΠΕΞ των δύο χωρών στη πολωνική πρωτεύουσα. «Δεν γνωρίζω τα αποτελέσματα της συνάντησης, αλλά έχω ενδείξεις ότι η ουκρανική πλευρά αναζητά τρόπους για να εκτονώσει την ένταση», είπε ο Τουσκ σε συνέντευξη Τύπου. Ο Πολωνός πρωθυπουργός συνέχισε λέγοντας ότι το Κίεβο πρέπει να συμφιλιωθεί με την Ιστορία για να εκπληρώσει τη φιλοδοξία του να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια διαδικασία που διπλωμάτες αναμένουν ότι θα είναι περίπλοκη και χρονοβόρα.

«Δεν νοείται μια ευρωπαϊκή κοινότητα χωρίς συμφιλίωση, και δεν υπάρχει συμφιλίωση χωρίς… να αποδεχτούμε μια οδυνηρή Ιστορία». Ο Τουσκ δήλωσε επίσης ότι θα ζητήσει από την πολωνική αντιπροσωπεία στην επερχόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ να είναι «προσεκτική» στις υποσχέσεις της για περισσότερη οικονομική βοήθεια στην Ουκρανία. «Όχι επειδή δεν πιστεύω ότι η Ουκρανία χρειάζεται οικονομική υποστήριξη, αλλά επειδή πιστεύω ότι η Πολωνία έχει πολύ σημαντικές υποχρεώσεις όσον αφορά την προστασία των ανατολικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κατά τη συνομιλία “έγινε επίσης αναφορά στη Λιβύη και στη συνεργασία για την καταπολέμηση των παράνομων μεταναστευτικών ροών και της εμπορίας ανθρώπων”. Στην ανακοίνωση της ιταλικής κυβέρνησης αναφέρεται, τέλος, ότι η Τζόρτζια Μελόνι και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεσμεύτηκαν υπέρ της ενίσχυσης των διμερών σχέσεων σε όλα τα επίπεδα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, οι συνδυασμένες προειδοποιήσεις τους εμφανίζονται πλέον όχι ως θεωρητική λογοτεχνία, αλλά ως εγχειρίδιο εργασίας για τη σύγχρονη κοινωνία – μια κοινωνία ενισχυμένη από την τεχνητή νοημοσύνη, την αλγοριθμική δύναμη, την τεχνο-φεουδαρχική οικονομία και τη σιωπηλή διάβρωση της ιδιωτικότητας, της αυτονομίας και της οικογενειακής ζωής.

Περιέγραψαν ο καθένας διαφορετικά μονοπάτια προς τον ίδιο προορισμό: μια κοινωνία όπου η εξουσία δεν επιβάλλεται μέσω ορατών αλυσίδων/δεσμών, αλλά μέσω αόρατων ψυχολογικών συστημάτων. Η εξουσία, κατά τον Χάξλεϊ, κυβερνούσε μέσω της ηδονής, κατά τον Όργουελ, μέσω του φόβου, κατά τον Μπέρτζες μέσω νευρολογικής τροποποίησης. Σήμερα, το παγκόσμιο σύστημα χρησιμοποιεί και τα τρία ταυτόχρονα – επιταχυνόμενα από την τεχνολογία, αυτοματοποιημένα από αλγόριθμους και μετατρεπόμενα σε κέρδος, από τα δεδομένα.

Τρία Σχέδια Εξουσίας

Huxley: Ηδονή, Εξηρτημένη Μάθηση/Αντανακλαστικά και το Τέλος της Ενόχλησης. Στο βιβλίο του “Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος”, ο έλεγχος επιτυγχάνεται μέσω της ευτυχίας. Οι πολίτες υποβάλλονται σε εξηρτημένη μάθηση (πχ σκύλος Παβλώφ) από τη γέννησή τους, αποσπώνται από μια συνεχή ψυχαγωγία, σταθεροποιούνται ψυχολογικά από το φάρμακο Soma και προστατεύονται από την υπαρξιακή δυσφορία. Δεν υπάρχει εξέγερση, επειδή η εξέγερση απαιτεί δυσαρέσκεια – και η δυσαρέσκεια έχει απομακρυνθεί χημικά, ψυχολογικά και κοινωνικά.

Η σύγχρονη νευροεπιστήμη επιβεβαιώνει την διορατικότητα του Huxley. Τα συστήματα ανταμοιβής που βασίζονται στην ντοπαμίνη κυριαρχούν πλέον στην καθημερινή ζωή: συνεχείς ειδοποιήσεις, καρδούλες, “Μου Αρέσει”, κλπ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (social media), άπειρο σκρολάρισμα, περιεχόμενο βίντεο σε συνεχή ροή, οικονομία των παιχνιδιών, κουλτούρα κατανάλωσης και φαρμακευτικά σταθεροποιητικά διάθεσης/αντικαταθλιπτικά (πχ λίθιο).

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η χρήση αντικαταθλιπτικών έχει διπλασιαστεί στις περισσότερες δυτικές χώρες από το 2000. Η παγκόσμια βιομηχανία ψηφιακής ψυχαγωγίας υπερβαίνει πλέον τα 2,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Η ευχαρίστηση δεν είναι πλέον υποπροϊόν, δευτερεύουσα δραστηριότητα της ζωής. Είναι το σύστημα διαχείρισης της ίδιας της ζωής. Η ευχαρίστηση ως αντικατάσταση της καταπίεσης και του αυταρχισμού.

Όργουελ: Επιτήρηση, Φόβος και Έλεγχος της Πραγματικότητας. Το βιβλίο “1984” του Όργουελ περιγράφει έναν κόσμο όπου η επιτήρηση είναι συνεχής, η γλώσσα τροποποιείται, η μνήμη ξαναγράφεται και η αλήθεια καθορίζεται από την εξουσία. Οι πολίτες συμμορφώνονται όχι μόνο επειδή φοβούνται την τιμωρία, αλλά επειδή τελικά χάνουν την ικανότητα να διακρίνουν την αλήθεια από την μετα-αλήθεια, την κατασκευασμένη αλήθεια, την παραπληροφόρηση και τα fake news.

Τα σύγχρονα ψηφιακά συστήματα το έχουν καταφέρει αυτό με εκπληκτική αποτελεσματικότητα. Πάνω από πέντε δισεκατομμύρια άνθρωποι κουβαλούν πλέον συσκευές συνεχούς παρακολούθησης στις τσέπες τους (πχ κινητά). Οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες συλλέγουν δεδομένα συμπεριφοράς σχετικά με την κίνηση, την επικοινωνία, την κατανάλωση, το συναίσθημα και τις πολιτικές προτιμήσεις. Η αναγνώριση προσώπου, οι βιομετρικές βάσεις δεδομένων και η προγνωστική αστυνόμευση μετατρέπουν την μυστική επιτήρηση σε προληπτική διακυβέρνηση, δηλαδή δράση πριν συμβεί ένα γεγονός. Η ίδια η πραγματικότητα “προσαρμόζεται” σύμφωνα με τη θέληση της αυταρχικής ηγεσίας.

Burgess

Ελεύθερη Βούληση ως Τελικό Πεδίο Μάχης. Ο Burgess με το “Κουρδιστό Πορτοκάλι” (A Clockwork Orange, από όπου και η διάσημη ταινία του 1971), περισσότερο από τους άλλους, επιτέθηκε στο βασικό ηθικό ερώτημα: “Είναι ένας άνθρωπος ακόμα άνθρωπος χωρίς την ελευθερία να επιλέξει το κακό”; Η απάντησή του ήταν “όχι”. Μια κοινωνία που εξαλείφει την επιλογή γίνεται τεχνικά ειρηνική, αλλά θεμελιωδώς απάνθρωπη.

Σήμερα, το έδαφος της ελεύθερης βούλησης έχει μετατοπιστεί στον εγκέφαλο. Το νευρομάρκετινγκ, η συμπεριφορική οικονομία, η ψυχομετρική δημιουργία προφίλ και τα συστήματα πειθούς που καθοδηγούνται από την Τεχνητή Νοημοσύνη επηρεάζουν τις ανθρώπινες αποφάσεις κάτω από το επίπεδο επίγνωσης. Η Cambridge Analytica κατέδειξε πώς η ψυχολογική στόχευση θα μπορούσε να αλλάξει και αποτελέσματα στις εθνικές εκλογές. Αυτό που κάποτε ήταν σκάνδαλο είναι πλέον τυποποιημένη πρακτική του κλάδου.

Η Ψηφιακή Σύνθεση

Στον 21ο αιώνα, οι τρεις αυτοί κόσμοι συγχωνεύονται. Ο σύγχρονος κόσμος συνδυάζει πλέον την ηδονή του Huxley, την επιτήρηση του Orwell και τη νευρολογική εξαρτημένη μάθηση του Burgess σε ένα ενοποιημένο σύστημα ψυχολογικής διακυβέρνησης. Αυτό το σύστημα τροφοδοτείται, μεταξύ άλλων, από τέσσερις μηχανές:

1. Τεχνητή Νοημοσύνη,
2. Καπιταλισμός Δεδομένων,
3. Τεχνολογική Εξάρτηση,
4. Γνωστική Χειραγώγηση

Η σύγχρονη εξουσία δεν χρειάζεται πια στρατόπεδα αναμόρφωσης. Χρησιμοποιεί αλγορίθμους. Δεν απαγορεύει την πληροφορία. Την πνίγει στον θόρυβο. Δεν καταστέλλει την επιθυμία. Την σχεδιάζει. Τα social media λειτουργούν ως εργοστάσια συμπεριφοράς. Έρευνες δείχνουν ότι το ψευδές περιεχόμενο διαδίδεται έως και έξι φορές ταχύτερα από την αλήθεια. Οι πλατφόρμες γνωρίζουν τι μας φοβίζει, τι μας εξοργίζει, τι μας καθηλώνει. Και το χρησιμοποιούν. Στο μεταξύ, η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει αυτή τη νέα αρχιτεκτονική ελέγχου.

Οι αλγόριθμοι διαμορφώνουν πολιτικές καμπάνιες, εργασιακές αξιολογήσεις, πιστοληπτικές αποφάσεις, ακόμη και δικαστικές προβλέψεις. Η εξουσία δεν είναι πλέον ορατή. Είναι ενσωματωμένη στο λογισμικό, στον αλγόριθμο. Την ίδια στιγμή, παρατηρείται παγκόσμια υποχώρηση της δημοκρατίας. Σύμφωνα με διεθνείς δείκτες, πάνω από το 38% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει πλέον υπό αυταρχικά καθεστώτα. Η άνοδος αυταρχικών ηγεσιών συμβαδίζει με την εξάπλωση της ψηφιακής επιτήρησης και της μαζικής χειραγώγησης.

Το ψυχολογικό κόστος είναι ήδη μετρήσιμο. Μεταξύ 2010 και 2022, η κατάθλιψη και το άγχος στους εφήβους αυξήθηκαν δραματικά, ενώ η μοναξιά έχει χαρακτηριστεί πλέον παγκόσμια απειλή δημόσιας υγείας. Η κοινωνία γίνεται πιο συνδεδεμένη και ταυτόχρονα πιο απομονωμένη. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόσφατο βιβλίο του υπογράφοντος, “Σιωπηλός Καινούργιος Κόσμος”, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αφού περιγράφει τη μετάβαση σε ένα νέο σύστημα όπου η εξουσία δεν επιβάλλεται με βία, αλλά με κανονικότητα.

Με σταδιακή αποδοχή. Με εσωτερική παραίτηση. Με τεχνολογία. Η δυστοπία δεν έρχεται με τανκς. Έρχεται πλέον με εφαρμογές. Οι Χάξλεϋ, Όργουελ και Μπέρτζες και ομοϊδεάτες τους δεν ήταν ή είναι απαισιόδοξοι. Ήταν ρεαλιστές. Έβλεπαν καθαρά προς ποια κατεύθυνση κινείται ο πολιτισμός, όταν η τεχνολογία αποσπάται από την ηθική και η ισχύς από τη λογοδοσία. (πχ άρθρο 86 του Ελληνικού Συντάγματος).

Τεχνητή Νοημοσύνη: Το Νέο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα Εξουσίας

Η έλευση της τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνει τις εξελίξεις, γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ένα ακόμη εργαλείο. Γίνεται το λειτουργικό σύστημα του πολιτισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιμελείται τις ειδήσεις, ελέγχει τον λόγο, προβλέπει το έγκλημα, κατανέμει πιστώσεις, αξιολογεί τους υποψηφίους για εργασία, επηρεάζει τα ραντεβού, διαμορφώνει τα πολιτικά μηνύματα και βελτιστοποιεί την κατανάλωση.

Σύμφωνα με την PwC, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα συνεισφέρει 15,7 τρισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομία έως το 2030. Οι εταιρείες που ελέγχουν αυτά τα συστήματα – Google, Meta, Amazon, Microsoft, Anthropic – ασκούν πλέον επιρροή που υπερβαίνει εκείνη των περισσότερων εθνών-κρατών. Αυτό σηματοδοτεί την εμφάνιση αυτού που οι μελετητές ονομάζουν τεχνοφεουδαρχία: ένα σύστημα όπου τα δεδομένα αντικαθιστούν τη γη και το χωράφι, οι πλατφόρμες αντικαθιστούν τους άρχοντες και οι χρήστες γίνονται ψηφιακοί δουλοπάροικοι που παράγουν πλούτο μέσω της εξαγωγής μοντέλων προβλεπτικής συμπεριφοράς του πολίτη.

Αυταρχική Ηγεσία στην Εποχή της Τεχνολογίας: Η τεχνολογία τώρα ενισχύει τον αυταρχισμό. Από το Πεκίνο μέχρι τη Μόσχα, από την Άγκυρα μέχρι την Τεχεράνη, η ψηφιακή επιτήρηση και η παρακολούθηση με τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπουν πρωτοφανή έλεγχο. Τα συστήματα κοινωνικής πίστωσης (credit control system), η μαζική αναγνώριση προσώπου και οι σχετικές κάμερες που σταθερά κάνουν την παρουσία τους μετά τη Κίνα και στην Ελλάδα, καθώς και η προγνωστική ανάλυση δημιουργούν συμμόρφωση χωρίς ορατή καταστολή.

Εν τω μεταξύ, οι δυτικές δημοκρατίες αναθέτουν τη διακυβέρνηση σε αλγόριθμους και εταιρείες. Οι πολιτικές αποφάσεις διαμορφώνονται όλο και περισσότερο από την ανάλυση της αγοράς, τη μοντελοποίηση του δημόσιου αισθήματος και τα κίνητρα που προσφέρουν οι πλατφόρμες. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που πολλοί μελετητές περιγράφουν ως μεταδημοκρατία – όπου οι δημοκρατικές τελετουργίες παραμένουν, αλλά η ουσιαστική εξουσία μεταφέρεται αλλού.

Την ίδια στιγμή βιώνουμε την κατάρρευση της ιδιωτικότητας. Η ιδιωτικότητα  –το ψυχολογικό θεμέλιο της αυτονομίας – έχει σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί. Ο μέσος χρήστης του διαδικτύου παρακολουθείται από πάνω από 100 τρίτους “μεσίτες δεδομένων”. Η τοποθεσία, το συναίσθημα, η προτίμηση και η προσοχή συλλέγονται συνεχώς. Ακόμη και η ιδιωτική σκέψη είναι πλέον στατιστικά προβλέψιμη. Όμως χωρίς ιδιωτικότητα, δεν υπάρχει πραγματική ανεξαρτησία του νου.

Κοινωνικά Μέσα και η Κατασκευή της Συνείδησης

Οι κοινωνικές πλατφόρμες έχουν γίνει τα πιο ισχυρά εργαστήρια συμπεριφοράς στην ανθρώπινη ιστορία. Το πείραμα συναισθηματικής μετάδοσης του Facebook το 2014 χειραγώγησε τις συναισθηματικές καταστάσεις 600.000 χρηστών χωρίς συγκατάθεση, αποδεικνύοντας ότι οι διαθέσεις και οι απόψεις θα μπορούσαν να τροποποιηθούν αλγοριθμικά σε μεγάλη κλίμακα.

Ο σύγχρονος πολίτης δεν είναι ενημερωμένος. Η αλήθεια είναι πλέον κατασκευασμένη. Οι ψευδείς πληροφορίες εξαπλώνονται έξι φορές πιο γρήγορα από την αλήθεια (MIT, 2018). Η πολιτική πόλωση αυξάνεται άμεσα με την έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το άγχος, η κατάθλιψη και η μοναξιά συσχετίζονται έντονα με τον χρόνο που αφιερώνεται στο διαδίκτυο. Το αποτέλεσμα είναι ένας πληθυσμός ταυτόχρονα υπερσυνδεδεμένος, αλλά και βαθιά απομονωμένος.

Εξάλλου, η διάλυση της οικογένειας και του κοινωνικού ιστού είναι γεγονός. Η οικογένεια, κάποτε η κύρια μονάδα κοινωνικοποίησης, αποδυναμώνεται υπό την οικονομική πίεση, τον πολιτισμικό κατακερματισμό και την τεχνολογική ανισότητα. Τα ποσοστά γάμου μειώνονται, τα ποσοστά γεννήσεων καταρρέουν και τα παιδιά σχηματίζουν όλο και περισσότερο ταυτότητες και προσωπικότητα μέσω οθονών αντί για κοινότητες και παρέες. Η διάβρωση της οικογένειας αφαιρεί ένα κρίσιμο φράγμα μεταξύ του ατόμου και του συστήματος. Το άτομο κυβερνάται άμεσα – από αγορές, πλατφόρμες και θεσμούς.

Το Μέλλον: Πού Οδηγεί Αυτός ο Δρόμος

Αυτό που προκύπτει δεν είναι ο ολοκληρωτισμός με την κλασική έννοια, αλλά κάτι πιο λεπτό: ο αλγοριθμικός πολιτισμός. Η εξουσία γίνεται κατανεμημένη, αόρατη, τεχνική και αυτοενισχυόμενη. Ο έλεγχος δεν επιβάλλεται πλέον. Είναι ενσωματωμένος. Ο κίνδυνος δεν είναι η καταπίεση. Ο κίνδυνος είναι η τέλεια συμμόρφωση. Οι Huxley, Orwell και Burgess δεν μας προειδοποιούσαν απλά για τις κυβερνήσεις και την εξουσία. Μας προειδοποιούσαν για τον ίδιο τον εαυτό μας.