Οι ενδιάμεσες εκλογές (midterms), που διεξάγονται κάθε φορά στα μέσα της προεδρικής θητείας, είναι προγραμματισμένες για τις 3 Νοεμβρίου και οι ψηφοφόροι θα εκλέξουν υποψηφίους για τις 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας, καθώς και κυβερνήτες ή τοπικούς αξιωματούχους σε πολλές πολιτείες.

Οι προεκλογικές υποσχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα τελειώσει τον πόλεμο στην Ουκρανία σε ένα 24ωρο αποδείχτηκε πολύ γρήγορα ότι δεν βασίζονταν στην πραγματικότητα, με τον αμερικανό πρόεδρο να παραδέχεται στη συνέχεια ότι η σύγκρουση αυτή ήταν πιο περίπλοκη από ό,τι περίμενε.

Τι είπε ο Πούτιν

Ο Πούτιν προ δύο ημερών άφησε γενικώς και αορίστως ένα “παράθυρο” ανοιχτό, όταν ρωτήθηκε αν υπάρχουν ελπίδες για ειρήνευση. Απάντησε: «Υπάρχουν ελπίδες; Θα έλεγα ναι, υπάρχουν». Πρόσθεσε ότι δεν έχουν παγώσει οι επαφές για διαπραγματεύσεις και ότι η Ρωσία είναι ευγνώμων προς όσους προσπαθούν να συμφωνηθεί κάτι, αλλά τόνισε ότι «το θέμα αυτό μπορεί να λυθεί μόνον από τους άμεσα εμπλεκόμενους, την Ρωσία και την Ουκρανία».

Παράλληλα πάντως δεν έδειξε ότι η Ρωσία έχει πρόθεση συμβιβασμού και τόνισε ότι «το Κίεβο κάνει ό,τι μπορεί να για να απομακρύνει τη λύση, αφού έφθασε στο σημείο να απειλεί και τα αεροσκάφη της πολιτικής αεροπορίας, με τους δυτικούς ουσιαστικά να συνεργούν στην κρατική τρομοκρατία δια της σιωπής τους».

“Φοβάται ο Γουίτκοφ”

Εν τω μεταξύ ουκρανικά μέσα θέτουν εν αμφιβόλω το ταξίδι των Αμερικανών, καθώς αναφέρουν ότι ο Γουίτκοφ θέτει ζητήματα ασφαλείας στην ουκρανική πρωτεύουσα. Αναφέρουν ότι ο Γουίτκοφ «φοβάται να ταξιδέψει με τρένο» στο Κίεβο, καθώς ο εναέριος είναι κλειστός. Κατά τη γνώμη των Ουκρανών δημοσιογράφων ο Γουίτκοφ φοβάται για πλήγμα από τη Μόσχα και γράφουν ότι η Μόσχα θέλει να εμποδίσει το ταξίδι τους στο Κίεβο.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου δεν επιβεβαίωσε την επίσκεψη Γουίτκοφ και είπε επί της ουσίας ότι «δεν μπορεί να αποκλειστεί μια μετακίνηση προς ένα καθεστώς ειρηνικής διευθέτησης στο μέλλον, όμως αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο». Για την επίσκεψη καθ΄αυτή είπε: «Δεν θα ήθελα να κάνω καμία ανακοίνωση τώρα. Αλλά όταν αυτές οι επαφές πραγματοποιηθούν, θα σας ενημερώσουμε». Για το θέμα ασφαλείας, είπε:

«Η Ουάσινγκτον οφείλει να συγκρατήσει το Κίεβο κατά τη διάρκεια της αποστολής. Προφανώς, οι Αμερικανοί θα απαιτήσουν από τους Ουκρανούς να σταματήσουν την τρομοκρατική δραστηριότητά τους». Δεν αναφέρθηκε στο αν ζητήθηκε από τη Ρωσία να μην πλήττει την Ουκρανία όσο είναι εκεί οι Αμερικανοί. Τους τελευταίους μήνες και ενώ οι ΗΠΑ είναι απασχολημένες με τον πόλεμο στο Ιράν, οι προσπάθειες διαπραγματεύσεων έχουν βαλτώσει, ενώ η σύγκρουση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας έχει κλιμακωθεί.

Το σχέδιο προβλέπει την κατάργηση επιπλέον 50.000 θέσεων εργασίας, πέρα από τις 50.000 περικοπές που είχαν ήδη συμφωνηθεί, σε μια προσπάθεια της εταιρείας να μειώσει το κόστος.

Η διοίκηση της Volkswagen και τα συνδικάτα ενέκριναν το πρόγραμμα, το οποίο χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στον παγκόσμιο κλάδο του αυτοκινήτου.

Πιέζει το Πεκίνο

Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές προκλήσεις: τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από κινεζικές εταιρείες ηλεκτρικών οχημάτων, την επιβράδυνση της κινεζικής αγοράς, αλλά και το αυξημένο κόστος παραγωγής.

Παράλληλα, οι αλλαγές στην αυτοκινητοβιομηχανία λόγω της μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση έχουν ασκήσει σημαντικές πιέσεις στο επιχειρηματικό μοντέλο της εταιρείας.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Volkswagen, Όλιβερ Μπλούμε, χαρακτήρισε την απόφαση «ισχυρό μήνυμα για το μέλλον του ομίλου», υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές είναι απαραίτητες ώστε οι μάρκες της εταιρείας να παραμείνουν ανταγωνιστικές.

Το μέλλον των εργοστασίων

Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης, η Volkswagen ανακοίνωσε ότι το μέλλον τεσσάρων γερμανικών εργοστασίων δεν θεωρείται εξασφαλισμένο για την επόμενη δεκαετία.

Πρόκειται για μονάδες στο Αννόβερο, το Έμντεν, το Τσβίκαου και το Νέκαρζουλμ, με την εταιρεία να εξετάζει εναλλακτικές λύσεις για τη χρήση τους.

Ενδεχόμενο κλείσιμο μεγάλων εργοστασίων στη Γερμανία θα αποτελούσε ιστορική εξέλιξη για τη Volkswagen, καθώς η εταιρεία δεν έχει προχωρήσει μέχρι σήμερα σε αντίστοιχη κίνηση στη χώρα όπου εδρεύει.

Παγκόσμιο σοκ

Οι περικοπές των 100.000 θέσεων εργασίας αντιστοιχούν περίπου στο 15% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού της Volkswagen και αποτελούν τη μεγαλύτερη μείωση προσωπικού που έχει καταγραφεί στον κλάδο.

Ο όμιλος, που απασχολεί εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους παγκοσμίως και περιλαμβάνει μάρκες όπως Audi, Porsche, Škoda, Bentley και Lamborghini, επιχειρεί να απλοποιήσει τη δομή του και να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες της αγοράς.

Η Volkswagen υποστηρίζει ότι η αναδιάρθρωση είναι αναγκαία για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της εταιρείας, ωστόσο οι περικοπές προκαλούν έντονες ανησυχίες στους εργαζομένους και στις τοπικές κοινωνίες που εξαρτώνται από τα εργοστάσιά της.

Politico: Χαμένος ο Μερτς

Για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, οι εκλογές στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ δεν προσφέρουν κανένα θετικό σενάριο, παρά μόνο διαφορετικούς βαθμούς πολιτικής ταπείνωσης, σχολιάζει το Politico σε σημερινό του δημοσίευμα, ενόψει της κάλπης της Κυριακής.

Το ακροδεξιό κόμμα “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) αναμένεται να επικρατήσει με ευρεία διαφορά στη Σαξονία-Άνχαλτ, τερματίζοντας πολύ μπροστά από τους συντηρητικούς του Μερτς, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Το αποτέλεσμα αυτό θα επιβεβαιώσει με τον πιο σαφή τρόπο τον βαθμό στον οποίο η ακροδεξιά έχει ενισχυθεί και προσπεράσει τα παραδοσιακά συστημικά “mainstream” κόμματα σε αρκετές περιοχές της χώρας.

Αυτή η ταπείνωση, σημειώνει το Politico, θα είναι ακόμη βαρύτερη για τον Μερτς εάν η AfD συγκεντρώσει το απαραίτητο ποσοστό για να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να κυβερνήσει το κρατίδιο μόνη της. Τουλάχιστον από την σκοπιά των mainstream κομμάτων της Γερμανίας, αυτό θα του εξασφάλιζε μια επαίσχυντη θέση στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας, ως ο ηγέτης επί των ημερών του οποίου η ακροδεξιά ανήλθε για πρώτη φορά στην πραγματική κυβερνητική εξουσία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ωστόσο, και τα άλλα πιθανά αποτελέσματα δεν προσφέρουν μεγάλη ανακούφιση στον Μερτς.

Αν η AfD δεν καταφέρει να συγκεντρώσει πλειοψηφία στο κρατίδιο — ένα αποτέλεσμα που φαίνεται όλο και πιο πιθανό με βάση τις τελευταίες δημοσκοπήσεις — η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του Μερτς, που βρίσκεται στη δεύτερη θέση, θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια σειρά από δύσκολες επιλογές καθώς θα προσπαθεί να σχηματίσει μια συμμαχία με αριστερά κόμματα. Οποιαδήποτε τέτοια συμμαχία θα ήταν πιθανότατα καταδικασμένη εξ αρχής, ενώ θα παρέμενε εξαρτημένη από την υποστήριξη της ριζοσπαστικής αριστεράς ή της ακροδεξιάς για την ψήφιση νόμων.

Αυξάνονται επίσης οι ανησυχίες ότι η AfD προετοιμάζεται για αυτό το ενδεχόμενο αμφισβητώντας εκ των προτέρων το αποτέλεσμα των εκλογών της Κυριακής. Το κόμμα έχει ήδη εκδώσει δελτία Τύπου αφήνοντας αιχμές για την επιστολική ψήφο, ενώ ο επικεφαλής υποψήφιός του, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έχει εκφράσει παρόμοιες επιφυλάξεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα την Κυριακή, οι εκλογές θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια αλυσίδα εξελίξεων για τον Μερτς, έναν ηγέτη που θεωρείται ήδη ιστορικά αδύναμος, οι οποίες θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν στην πτώση του, ενώ παραμένει ασαφές εάν ο καγκελάριος διαθέτει κάποια συνεκτική στρατηγική για τη διαχείριση των συνεπειών.

Στην τελική ευθεία προς την κάλπη, ο Μερτς εμφανιζόταν σχεδόν σε κατάσταση άρνησης της πραγματικότητας. “Δεν κάνω εικασίες σήμερα για το τι θα συμβεί την επομένη [των εκλογών]”, δήλωσε σε συνέντευξη την περασμένη Κυριακή. “Θα αξιολογήσουμε την κατάσταση υπό το φως των αποτελεσμάτων και θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να εμποδίσουμε τη Σαξονία-Άνχαλτ να πέσει στα χέρια των ριζοσπαστών”.

Ωστόσο, ο καγκελάριος προσέρχεται στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ —καθώς και σε δύο ακόμη εκλογικές αναμετρήσεις στις 20 Σεπτεμβρίου— από μια ιδιαίτερα επισφαλής θέση. Όντας ήδη ο λιγότερο δημοφιλής καγκελάριος στην ιστορία μετά από 16 μήνες θητείας, οι συντηρητικοί αμφισβητούν σιωπηλά τον Μερτς, συζητώντας ένα πρωτοφανές σενάριο για τα γερμανικά δεδομένα: την αντικατάσταση του καγκελαρίου — το λεγόμενο Kanzlertausch.

“Δεδομένης της δυσαρέσκειας, των δημοσκοπικών ποσοστών και του γεγονότος ότι έρχονται επιπλέον εκλογές το επόμενο έτος… η πίεση για θεμελιώδη αλλαγή θα αυξηθεί”, δήλωσε ο Γιούλιαν Σάχε, στέλεχος του CDU από το Μαγδεβούργο, την πρωτεύουσα της Σαξονίας-Άνχαλτ. “Θα μπορούσα ασφαλώς να φανταστώ ότι ορισμένοι θα πιέσουν τον Φρίντριχ Μερτς να παραιτηθεί. Το αν όμως αυτή είναι η λύση, μένει να φανεί”.

Ήδη, συντηρητικοί πολιτικοί στην ανατολική Γερμανία δεν θέλουν τον Μερτς στην προεκλογική εκστρατεία. Στις σπάνιες εμφανίσεις που έχει κάνει στην περιοχή, αποδοκιμάστηκε. Θυμωμένοι ψηφοφόροι φώναζαν “Πινόκιο” και “πολεμοκάπηλος” κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής του αυτή την εβδομάδα, στη συνέχεια της οποίας ακυρώθηκε μια προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου.

Η Τουρκία με δύο προεδρικά διατάγματα ανακήρυξε δύο “Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα” στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, τα όρια των οποίων εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων σε διεθνή ύδατα (ανοικτή θάλασσα) και στη με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας ελληνική υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Έτσι και με το Τουρκολιβυκό Σύμφωνο προσπαθεί να υλοποιήσει το σχέδιο για τη “Γαλάζια Πατρίδα”, να διχοτομήσει το Αιγαίο Πέλαγος και να απομονώσει το ΚαστελΛόριζο. Σαφώς η ίδρυση των πάρκων αποτελεί συνέχεια των προκλήσεων της γείτονας σε βάρος της χώρας μας.

Το ΥΠΕΞ με ανακοίνωσή του απάντησε σε αυτές ως εξής: «Στο μέτρο που τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα η εγκαθίδρυση τους είναι παράνομη, καθώς κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα να προβαίνει μονομερώς σε εγκαθίδρυση θαλασσίων προστατευόμενων περιοχών εκτός εθνικής δικαιοδοσίας. Περαιτέρω τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και σε βαθμό που εκτείνονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται συνεπώς για ενέργεια, που δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα όσο και ως προς την ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Η μονομερής θέσπιση της Τουρκίας των “εθνικών θαλασσίων πάρκων” σε περιοχές εκτός της δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα ούτε να επιτραπεί καθ΄ οιονδήποτε τρόπο η δημιουργία, που απαγορεύεται από το Διεθνές Δίκαιο. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα για τη προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας, όπως αυτές προβλέπονται από το Δίκαιο της Θάλασσας και για τη προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».

Θαλάσσια πάρκα και διεθνές δίκαιο

Τετελεσμένο είναι ένα γεγονός που έχει γίνει και είναι μη αναστρέψιμο, πρόκειται δηλαδή για μια κατάσταση, που δημιουργήθηκε πριν προλάβει ο άλλος να αντιδράσει. Η ιστορία έχει διδάξει ότι τα τετελεσμένα δεν ανατρέπονται παρά μόνο manu militari, όπως παρά τη διεθνή καταδίκη και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ συμβαίνει με τη παράνομη κατοχή της Κύπρου από τη Τουρκία.

Τα τετελεσμένα μπορεί να μην αναγνωρίζονται de jure ολικά ή μερικά από τη διεθνή έννομη τάξη, αλλά δημιουργούν de facto καταστάσεις, που ισχύουν στη πράξη και παράγουν έννομα αποτελέσματα και τελικά αναγνωρίζονται και de jure ανάλογα με τις περιστάσεις και τη κάθε είδους ισχύ κυρίως στρατιωτική αυτού που τη δημιούργησε σύμφωνα με τη διαχρονική διεθνή πρακτική, άλλωστε σχεδόν όλα τα σύγχρονα κράτη αποτελούν εξέλιξη de facto καταστάσεων.

Στη περίπτωση της δημιουργίας των θαλάσσιων πάρκων από τη Τουρκία δεν αιφνιδιαστήκαμε, γιατί η προετοιμασία για τη δημιουργία τους ήταν γνωστή, αλλά δεν αντιδράσαμε επί του πεδίου, τη μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει η Τουρκία, γιατί δεν υπήρχε πολιτική βούληση προς τούτο, αλλά προτιμήσαμε τη συνέχιση της πολιτικής των ήρεμων νερών.

Εξάλλου η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ ότι, η Τουρκία δεν μπορεί να δημιουργεί τετελεσμένα χωρίς να προσδιορίζει πως θα ανατραπούν είναι γράμμα κενό, χρήσιμη μόνο για εσωτερική κατανάλωση για να δικαιολογήσει την ολιγωρία αντίδρασής μας. Αντίθετα η Τουρκία δημιούργησε de facto καταστάσεις με  ευνοϊκές υπέρ αυτής προϋποθέσεις για την υλοποίηση των αναθεωρητικών σχεδίων της.

Το ΥΠΕΞ αναφέρεται σε ελληνική δυνητική υφαλοκρηπίδα, που δεν έχει οροθετηθεί, ενώ έπρεπε να επισημάνει ότι αφορά την ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα της χώρας μας και των νησιών η οποία αναγνωρίζεται με βάση το Δίκαιο της θάλασσας, ως και το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και να την προσδιορίσει με συντεταγμένες. Εξάλλου η επίκληση  του Δίκαιου της Θάλασσας, εφόσον η Τουρκία δεν το αναγνωρίζει και αποτελεί casus belli αν το εφαρμόσομε μονομερώς δεν αποτελεί ικανό αποτρεπτικό μέσο του αναθεωρητισμού της γείτονας.

Συνεπείς στο να… ξεχνάμε την ΑΟΖ

Διαχρονική παράλειψη όλων των  κυβερνήσεων αποτελεί η μη μονομερής ανακήρυξη της ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο Πέλαγος σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, που αναγνωρίζει υφαλοκρηπίδα στα νησιά με συγκεκριμένες συντεταγμένες και γνωστοποίηση στον ΟΗΕ. Η κυβέρνηση μπορεί να προβεί αμέσως ακόμα και τώρα στη παραπάνω ανακήρυξη και να περιλάβει σε αυτή τη θαλάσσια έκταση των τουρκικών θαλασσίων πάρκων, που αντιστοιχούν στην υφαλοκρηπίδα μας.

Σε κάθε όμως περίπτωση πρόκειται για  χώρο της ΕΕ, που πρέπει να προσκληθεί από τη χώρα μας να υπερασπίσει. Άλλωστε η Τουρκία με μονομερείς εσωτερικές νομοθετικές πράξεις οριοθέτησε πέραν των ορίων της δικαιοδοσίας της τα θαλάσσια πάρκα στα οποία περίβαλε ανοικτή θάλασσα και ελληνική υφαλοκρηπίδα κατά παράβαση της διεθνούς συνθήκης του ΟΗΕ BBNJ στην οποία είχε προσχωρήσει.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, στην εκτός δικαιοδοσίας έκταση των θαλάσσιων πάρκων σύμφωνα με τη παραπάνω συνθήκη ασκεί μόνο de facto διαχείριση και όχι κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά στη πράξη αποδεχόμαστε να ασκεί με τη μη εναντίωσή μας. Τη παραπάνω παράλειψη των κυβερνήσεών μας εκμεταλλεύεται η Τουρκία για τη κατάληψη εθνικού θαλάσσιου χώρου.

Σαφώς η αδράνεια αντίδρασης στις προκλήσεις της  γείτονας αποτελούν πολιτικές δια παραλείψεως πράξεις, που χρεώνονται στον ΥΠΕΞ. Η μονομερής ανακήρυξη της ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας  στο Αιγαίο  αποτελεί διάφορο ανεξάρτητη πράξη από την οριοθέτηση τους, που απαιτεί συμφωνία με τη γείτονα, που κατά τα φαινόμενα δεν πρόκειται να συμβεί, γιατί η Τουρκία επιλέγει το σταδιακό γκριζάρισμα των θαλασσίων περιοχών και τη δημιουργία τετελεσμένων…

Τα θαλάσσια πάρκα

Σύμφωνα με τη συνθήκη BBNJ, τα περιβαλλοντολογικά θαλάσσια πάρκα είναι ειδικές θαλάσσιες περιοχές εντός των χωρικών υδάτων ενός κράτους, που ασκεί δικαιοδοσία σε αυτές με στόχο τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας των σπανίων ειδών και των ευπαθών οικοσυστημάτων από επιβλαβείς ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η υπεραλίευση και η ρύπανση. Την επίβλεψη και εφαρμογή του νόμου ασκούν οι αρμόδιες αρχές του κράτους, που ίδρυσε το πάρκο.

Φυσικά στα θαλάσσια πάρκα δεν μπορεί να περιληφθούν περιοχές ανοικτής θάλασσας και υφαλοκρηπίδας άλλου κράτους, αλλά μόνο με επίδειξη ισχύος και όχι μόνο ανακοινώσεις από το άλλο κράτος μπορεί να επιτευχθεί. Είναι βέβαιο, ότι η Τουρκία θα ασκήσει κυριαρχικά δικαιώματα στις περιοχές των πάρκων, του Τουρκολιβυκού Συμφώνου και θα προσπαθήσει να απαγορεύσει την αλιεία μόνο στα ελληνικά αλιευτικά, την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη πόντιση του καλωδίου CSI διεκδικώντας δικαιώματα συνεκμετάλλευσης σε όλα τα επιχειρηματικά projects που θα γίνουν στη περιοχή.

Οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου είχαν διακοπεί το 2024 κατόπιν παρέμβασης της Τουρκίας με αποστολή πολεμικών πλοίων επί τόπου. Ήδη δρομολογείται με τη σύμπραξη γαλλικής εταιρείας η συνέχιση του έργου, αλλά η Τουρκία προβάλλει πάλι αξιώσεις και προειδοποιεί για εμπλοκές, απαιτώντας να ενημερώνεται ή ακόμα να δίνει προηγούμενη  άδεια για εργασίες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Αν συμβεί αυτό από τη χώρα μας ή από τη γαλλική εταιρεία, σημαίνει ότι απεμπολούμε τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, που μας παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας με την αναγνώριση ότι τα νησιά έχουν δικιά τους υφαλοκρηπίδα και αναγνωρίζομε τις αξιώσεις της Τουρκίας στο μισό Αιγαίο.

Συνεπώς η στάση της κυβέρνηση στη παραπάνω διένεξη με τη γείτονα αποτελεί crash -test για τη βούληση και την ικανότητα της χώρας να υπερασπίσει τα πατρώα εδάφη και δικαιολογεί τον τίτλο του άρθρου.

Λόγω της έκλυσης του αερίου, επηρεάστηκαν πολλοί εργαζόμενοι και χρειάσθηκε να διακομισθούν εσπευσμένα με ασθενοφόρα στα πλησιέστερα νοσοκομεία

🔴 Mersin Uluslararası Limanı’nda tehlikeli madde yükünden sızıntı meydana geldi.

📍Sızıntı nedeniyle yaklaşık 20 kişi zehirlendi.

📍Zehirlenen kişiler hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı.

📍Olayın ardından limana giriş ve çıkışlar yasaklandı.

📍Limandaki tüm…

— Piyasa Türkiye ✰ (@PiyasaTturkiye) September 4, 2026

Μετά το περιστατικό, έγινε γνωστό ότι οι εργασίες στο λιμάνι ανεστάλησαν προσωρινά και οι χώροι εκκενώθηκαν.

Μετρήσεις αερίου

Οι μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν από εξειδικευμένες ομάδες (Χημικών, Βιολογικών, Ραδιολογικών και Πυρηνικών απειλών) δεν έδειξαν επικίνδυνες τιμές για τη δημόσια υγεία. στην περιοχή.

Η διαρροή προκάλεσε έντονη οσμή στην περιοχή. Οι 35 εργαζόμενοι αναφέρεται πως είναι καλά στην υγεία τους και παραμένουν υπό ιατρική παρακολούθηση. Οι αρχές απομόνωσαν άμεσα το κοντέινερ μεταφέροντάς το σε ασφαλή δεξαμενή, ενώ οι εργασίες στο λιμάνι ανεστάλησαν προσωρινά για λόγους ασφαλείας.

Ο ακρυλικός αιθυλεστέρας (ethyl acrylate) είναι μια οργανική χημική ένωση που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία πλαστικών, πολυμερών και συνθετικών ινών. Πρόκειται για ένα πτητική ουσία με χαρακτηριστική, εξαιρετικά έντονη και διαπεραστική οσμή. Εξατμίζεται πολύ εύκολα σε θερμοκρασία δωματίου, δημιουργώντας γρήγορα αέρια στρώματα στον αέρα και είναι εξαιρετικά εύφλεκτο.

Σύμφωνα με τους διεθνείς οργανισμούς ασφάλειας (όπως ο OSHA και ο EPA), η ουσία θεωρείται μέτριας τοξικότητας, αλλά προκαλεί άμεση δυσφορία λόγω της έντασής της. Προκαλεί, ειδικότερα, ερεθισμό στα μάτια, στο αναπνευστικό και στο δέρμα. Μπορεί να προκαλέσει και πονοκέφαλο, ναυτία, ζάλη και λήθαργο. Η μακροχρόνια έκθεση έχει ταξινομηθεί από ορισμένους φορείς (όπως ο IARC) ως πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο μετά από παρατεταμένη και συστηματική εργασιακή έκθεση, αν και η σύντομη έκθεση σε ένα μεμονωμένο ατύχημα δεν συνδέεται άμεσα με τέτοιο κίνδυνο.

Και έκανε αυτή την τοποθέτηση, μετά από μια τραγωδία, αναλογιζόμενος προφανώς τι θα μπορούσε να είχε γίνει, ώστε να μην συνέβαινε το ναυάγιο. Το ανέφερε τούτο καθώς είναι σαφές πως σε ένα κράτος-μέλος της Ένωσης, όπως είναι η Κυπριακή Δημοκρατία, μπορεί να γίνονται ατυχήματα, να υπάρχουν ζητήματα και στρεβλώσεις, αλλά υπάρχει έλεγχος. Προβλέπονται έλεγχοι. Είναι σαφές πως δύσκολα ένα τέτοιο σκάφος θα εκτελούσε δρομολόγια. Σε καμία περίπτωση.

Τι δεν είπε ο Ακιντζί

Βέβαια, τόσο ο Μουσταφά Ακιντζί όταν ηγείτο του κατοχικού καθεστώτος, όσο και ο νυν ηγέτης της αποσχιστικής οντότητας, ο Τουφάν Έρχιουρμαν, δεν ήθελαν και δεν θέλουν η Ευρωπαϊκή Ένωση να εμπλέκεται επί της ουσίας στο Κυπριακό. Την θέλουν μακριά και όχι μέρος της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων. Δεν θέλουν να έχει συμβολή η ΕΕ.

Και όταν αναφερόμαστε σε ουσιαστική συμβολή, αναφερόμαστε στο περιεχόμενο μιας συμφωνίας. Για να υπάρχουν, όμως, ασφάλεια και έλεγχοι, αυτά πρέπει να καθορίζονται μέσα από ένα πλαίσιο. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ευρωπαϊκό κράτος, θα είναι και μετά την επίτευξη συμφωνίας στο Κυπριακό. Για αυτό και δεν μπορούν, στα κατεχόμενα, να μιλούν από την μία υπέρ της ΕΕ, και από την άλλη να επιμένουν να μην δέχονται την παρουσία της στη διαδικασία.

Η Βαρσοβία διαθέτει μεγάλους δρόμους-πεζοδρόμια-πάρκα-πλατείες-ποδηλατόδρομους, γέφυρες πάνω από τον ποταμό Βιστούλα, έχοντας ένα εξαιρετικό συγκοινωνιακό δίκτυο, αποτελούμενο κυρίως από τραμ και λεωφορεία και δευτερευόντως από μετρό, το οποίο δημιουργήθηκε τη δεκαετία του ’90.

Επίσης, η Πολωνία διαθέτει ένα εκτεταμένο και αξιόπιστο σιδηροδρομικό δίκτυο. Η εικόνα των πόλεων και των σιδηροδρόμων της Πολωνίας κινείται στον ευρωπαϊκό κανόνα. Η σύγκριση με τη χώρα μας στα θέματα των πόλεων και τρένων είναι καταθλιπτική σε βάρος μας, προϊόν του εγχώριου ανισόρροπου μεταπολεμικού μοντέλου ανάπτυξης, αλλά και συναίνεσης, το οποίο διαρκεί 8 δεκαετίες και συνεχίζεται.

Η Πολωνία τηρεί την μνήμη των θυμάτων

Κεντρικό σημείο στην “μετά το 1989” Βαρσοβία, είναι το Μουσείο Εξέγερσης Βαρσοβίας, που αναφέρεται στην εξέγερση της Βαρσοβίας το 1944. Μουσείο ιδιαιτέρως προσεγμένο, με πολύ μεγάλη επισκεψιμότητα, καθώς και το Μνημείο της Εξέγερσης της Βαρσοβίας στην Πλατεία Κρασίνσκι, δίπλα στο Δικαστικό Μέγαρο της Βαρσοβίας.

Στην πόλη υπάρχουν διάσπαρτα περιποιημένα μνημεία που αναφέρονται στην συγκεκριμένη εξέγερση, αλλά και σε άλλες εθνικού χαρακτήρα ιστορικές στιγμές. Ανατολικά του ποταμού Βιστούλα, ξεχωρίζει η συνοικία Πράγα, που συγκεντρώνει στοιχεία εναλλακτικότητας. Εντύπωση κάνει η σχεδόν παντελής απουσία της σημαίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε αντίθεση με την πολωνική σημαία, αλλά και το σύμβολο της εξέγερσης του 1944, που εμφανίζεται σε πολλά σημεία της πόλης.

Ένα ιδιαίτερο στοιχείο της Βαρσοβίας είναι οι αρκετοί ουρανοξύστες που οικοδομήθηκαν στο σύνολό τους μετά το 1989. Βρίσκονται σε μια νοητή περιμετρικά γραμμή γύρω από το “Παλάτι του Πολιτισμού και της Επιστήμης”, ένα ιδιαίτερα ψηλό ανάκτορο-ουρανοξύστης “δώρο του σοβιετικού λαού στον πολωνικό” το 1955. Στα χρόνια μετά το 1989 υπήρχε μια δημόσια συζήτηση στην Πολωνία αν πρέπει να γκρεμιστεί ή όχι. Τελικά δεν γκρεμίστηκε αλλά, γύρω του ή σε κοντινή απόσταση, έχουν χτιστεί σύγχρονοι ουρανοξύστες. Φαντάζει σαν μια αρχιτεκτονική απάντηση του καπιταλισμού στην αμερικάνικη εκδοχή του προς τη σοβιετική εποχή.

Τέλος, η πανέμορφη Κρακοβία, στη Νότια Πολωνία. Πρωτεύουσα της Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας μέχρι τον 16ο αιώνα. Η Παλιά Πόλη της Κρακοβίας, κουκλίστικη, έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1978. Ξεχωρίζει το Κάστρο Βαβέλ, η μεγάλη κεντρική πλατεία, η παλιά εβραϊκή συνοικία της Κρακοβίας, η πλατεία ηρώων με τις άδειες καρέκλες, μνημείο αφιερωμένο στον εβραϊκό πληθυσμό που χάθηκε στο Ολοκαύτωμα. Αξίζει επίσης μια επίσκεψη στο Αλατωρυχείο Βιελίτσκα, πολύ κοντά στην πόλη της Κρακοβίας.

Η Ελλάδα;

Τα στρατόπεδα εξόντωσης Άουσβιτς Ι και Άουσβιτς ΙΙ-Μπίρκεναου, βρίσκονται αρκετά κοντά στην πόλη της Κρακοβίας. Όπως μας είπε με παράπονο και απορία ο Πολωνός ξεναγός, το ελληνικό κράτος επισήμως δεν λειτουργεί τη Μόνιμη Ελληνική Έκθεση για τα θύματα των Ελλήνων στο Άουσβιτς. Μολονότι έγιναν τα εγκαίνια της έκθεσης τον Μάιο 2019, οπότε και το Κρατικό Μουσείο του Άουσβιτς παραχώρησε σχετικό χώρο στη Βουλή των Ελλήνων, παρουσία του τότε Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων Νίκου Βούτση.

Η Ελληνική Έκθεση θα στεγαζόταν προσωρινά στο Μπλοκ 12 του Άουσβιτς Ι μέχρι τις 30 Ιουνίου 2019 και στη συνέχεια θα μεταφερόταν στο Μπλοκ 18. Σήμερα το Μπλοκ 18 δεν φαίνεται να λειτουργεί η Ελληνική Έκθεση. Αν όντως συμβαίνει κάτι τέτοιο είναι πραγματικά απαράδεκτο και οφείλει άμεσα η Ελληνική Δημοκρατία να επαναλειτουργήσει την Μόνιμη Ελληνική Έκθεση.

Η Μόνιμη Ελληνική Έκθεση στα εγκαίνια του 2019 είχε τίτλο “Να με θυμάστε, όπως σας θυμάμαι και εγώ”, που είναι φράση από το συγκλονιστικό χειρόγραφο του Μαρσέλ Νατζαρή. Ήταν Έλληνας Εβραίος από την Θεσσαλονίκη, γεννημένος το 1917. Πολέμησε στον ελληνικό στρατό το 1940-41 απέναντι στους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Στην συνέχεια εντάχθηκε στην Εθνική Αντίσταση και συγκεκριμένα στις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Τραυματίστηκε σε μάχη.

Αιχμαλωτίστηκε και μεταφέρθηκε με τρένο στο Αουσβιτς ΙΙ- Μπίρκεναου τον Απρίλιο 1944. Τον Ιανουάριο 1945, λίγο πριν την απελευθέρωση του Άουσβιτς από τον Κόκκινο Στρατό, μεταφέρθηκε με άλλους κρατούμενους στο Μαουτχάουζεν. Τελικά απελευθερώθηκε τον Μάιο 1945. Επέστρεψε στην Ελλάδα, παντρεύτηκε και τελικά μετανάστευσε με την οικογένειά του στη Νέα Υόρκη το 1951. Απεβίωσε το 1971.

Το 1980 οι ιστορικοί ερευνητές του Αουσβιτς εντόπισαν τις σημειώσεις που κατέγραψε ο Μαρσέλ Νατζαρή, με ημερομηνία 3-11-1944. Οι σημειώσεις από το χειρόγραφο μπόρεσαν κατά 70% να “διαβαστούν ” με τη βοήθεια της τεχνολογίας μόλις το 2017. Έχουν εκδοθεί σε βιβλίο από το Μουσείο Άουσβιτς – Μπίρκεναου, στην ελληνική, στην αγγλική και στην πολωνική γλώσσα. Πρόκειται για μια συνταρακτική μαρτυρία. Σ’ ένα σημείο των χειρόγραφων σημειώσεών του, με ημερομηνία 3-11-1944, γράφει ο Μαρσέλ Νατζαρή:

«Πεθαίνω ευχαριστημένος αφού
ξέρω ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάς μας είναι Ελεύθερη.
Δεν θα ζήσω εγώ, ας ζήσουν οι
άλλοι η τελευταία μου λέξη θα είναι
Ζήτω η Ελλάς».

Η Ελλάδα ήταν η 5η κατά σειρά χώρα με αριθμό θυμάτων στο Άουσβιτς σύμφωνα με την επίσημη σχετική λίστα. Πρόκειται για συγκλονιστικούς τόπους μαρτυρίου. Ο συνδυασμός ακραίου εργαλειακού ορθολογισμού “κόστους-οφέλους” και εγκληματικής ρατσιστικής ιδεολογίας θανάτου μπορεί να οδηγήσει στο τέρας.

Πρέπει κάθε άνθρωπος μια φορά τουλάχιστον στη ζωή του να τους επισκεφθεί. Όπως μας προειδοποιεί ο Πρίμο Λέβι με τη γνωστή φράση του: «Συνέβη, άρα μπορεί να ξανασυμβεί».

Εσωτερική Υποτίμηση & Εξωτερικός Τομέας: Η δραστική συμπίεση του μοναδιαίου κόστους εργασίας (ULC) μέσω της μείωσης μισθών και συντάξεων θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα τιμών, μετατρέποντας το εμπορικό ισοζύγιο σε πλεονασματικό (X > M). Συσσώρευση Ιδιωτικών Αποταμιεύσεων: Η εισροή πόρων από το εξωτερικό πλεόνασμα (X > M) θα υπεραντιστάθμιζε τη δημοσιονομική αφαίρεση, τροφοδοτώντας τις καθαρές ιδιωτικές αποταμιεύσεις (S_p).

Το Δόγμα S = I: Οι συσσωρευμένες εθνικές αποταμιεύσεις (δημόσιες και ιδιωτικές) θα μετατρέπονταν αυτόματα σε παραγωγικές επενδύσεις (I), πυροδοτώντας την αναπτυξιακή επανεκκίνηση.

Μετά από δεκαέξι χρόνια λιτότητας, η εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας αποδεικνύει ότι το υπόδειγμα αυτό προσέκρουσε στη θεμελιώδη λογιστική ταυτότητα των εθνικών λογαριασμών:

S = I + (G – T) + (X – M)

Η δημοσιονομική πολιτική  της Γενικής Κυβέρνησης προβάλλεται ως υπόδειγμα σταθερότητας. Ωστόσο, η αυστηρή οικονομετρική και τομεακή εξέταση αποκαλύπτει ότι το κρατικό πλεόνασμα δεν συνιστά προϊόν αναπτυξιακού δυναμισμού, αλλά το μαθηματικό αποτέλεσμα μιας βίαιης αφαίρεσης ρευστών πόρων από τον ιδιωτικό τομέα των νοικοκυριών.

Η αριθμητική της “Ευημερίας”

Η λογιστική αποτύπωση των κρατικών ροών αποτυπώνει το μέγεθος της πρωτογενούς φορολογικής αφαίρεσης. Σύμφωνα με τα πρωτογενή δεδομένα εκτέλεσης του προϋπολογισμού και της ΕΛΣΤΑΤ, τα συνολικά έσοδα της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκαν στα 124,1 δισ. ευρώ, ενώ οι πρωτογενείς δαπάνες (εξαιρουμένων των τόκων) περιορίστηκαν στα 112,0 δισ. ευρώ.

• Πρωτογενές Ισοζύγιο = Έσοδα (124,1 δισ.) − Πρωτογενείς Δαπάνες (112,0 δισ.) = +12,1 δισ. €

Το πρωτογενές αυτό πλεόνασμα των 12,1 δισ. ευρώ (περίπου 5,5%-6,0% του ΑΕΠ) υφίσταται την αφαίρεση της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Η δαπάνη για καθαρούς τόκους ανήλθε στα 7,8 δισ. ευρώ, οδηγώντας στο τελικό ταμειακό πλεόνασμα:

• Τελικό Ισοζύγιο = 12,1 δισ. − 7,8 δισ. (Τόκοι) = +4,2 δισ. €

Η αφαίρεση 7,8 δισ. ευρώ ετησίως αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση τόκων συνιστά μια μόνιμη αιμορραγία εγχώριου εισοδήματος προς το εξωτερικό, η οποία απαιτεί τη διατήρηση υπερβολικών πρωτογενών πλεονασμάτων εις βάρος της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας.

Ποιοι Πληρώνουν το “μάρμαρο”

Η ποιότητα και η δικαιοσύνη ενός δημοσιονομικού συστήματος κρίνονται από τη διάρθρωση των εσόδων του. Στην Ελλάδα, η επίτευξη των 124,1 δισ. ευρώ βασίζεται σε μια οξεία παραμόρφωση της αναλογίας άμεσης και έμμεσης φορολογίας.

Διάρθρωση Φορολογικών Εσόδων (Ελλάδα vs. Ευρωζώνη):

1. Έμμεσοι Φόροι (ΦΠΑ, ΕΦΚ):
   • Ελλάδα: 58% – 60% των συνολικών εσόδων
   • Μέσος Όρος Ευρωζώνης: ~48% – 50%
   • Χαρακτηρισμός: Οπισθοδρομικοί φόροι (Regressive)
2. Άμεσοι Φόροι (Εισοδήματος):
   • Ελλάδα: 31% – 33% των συνολικών εσόδων
   • Μέσος Όρος Ευρωζώνης: ~40% – 42%
   • Χαρακτηρισμός: Προοδευτικοί φόροι (Progressive)
3. Φόροι Περιουσίας (ΕΝΦΙΑ κ.ά.):
   • Ελλάδα: 8% – 9% των συνολικών εσόδων
   • Μέσος Όρος Ευρωζώνης: ~8% – 10%
   • Χαρακτηρισμός: Σταθεροί / Οριζόντιοι

Η εξάρτηση του κράτους κατά 60% από τους έμμεσους φόρους (ΦΠΑ 24% και 13%, Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης) συνιστά έναν βαθύτατα οπισθοδρομικό μηχανισμό. Επειδή τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδηματικά στρώματα καταναλώνουν το 100% (ή και περισσότερο) του διαθέσιμου εισοδήματός τους για την κάλυψη βασικών αναγκών διαβίωσης, ο ΦΠΑ αφαιρεί έως και το 15% – 18% του συνολικού τους εισοδήματος. Αντίθετα, στα ανώτατα εισοδηματικά κλιμάκια, λόγω υψηλής αποταμιευτικής τάσης, η επιβάρυνση του ΦΠΑ περιορίζεται στο 6% – 8% του εισοδήματος.

Παράλληλα, στο σκέλος της άμεσης φορολογίας φυσικών προσώπων (ΦΕΦΠ), το 67% – 70% του συνολικού φόρου εισπράττεται από μισθωτούς και συνταξιούχους μέσω της παρακράτησης στην πηγή, ενώ το κεφάλαιο και οι αυτοαπασχολούμενοι συμμετέχουν με σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά.

Η σύνδεση με τη Βάση AMECO

Η δημοσιονομική αυτή αφαίρεση εκδηλώνεται παράλληλα με μια δομική μεταβολή στη διανομή του εθνικού εισοδήματος. Τα στοιχεία της βάσης δεδομένων AMECO της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνουν τη διαχρονική υποχώρηση του Προσαρμοσμένου Μεριδίου των Μισθών (Adjusted Wage Share / ALCD2).

• Δείκτης AMECO ALCD2: Το μερίδιο των μισθών στο εθνικό εισόδημα της Ελλάδας υποχώρησε από επίπεδα άνω του 62% στις αρχές της δεκαετίας του 2000, σε μόλις 50% – 53% στην περίοδο 2021-2026.
• Δείκτης AMECO UAPC: Την ίδια στιγμή, το Ακαθάριστο Λειτουργικό Πλεόνασμα των επιχειρήσεων αυξήθηκε, επιβεβαιώνοντας τη μεταφορά προστιθέμενης αξίας από την εργασία προς το κεφάλαιο μέσω του πληθωρισμού περιθωρίου κέρδους (markup/profit-led inflation).

Ενώ η ονομαστική εταιρική κερδοφορία ενισχύθηκε από τη μείωση του εταιρικού συντελεστή στο 22% και του συντελεστή μερισμάτων στο 5%, η πραγματική αγοραστική δύναμη των μισθωτών παρέμεινε καθηλωμένη, καθιστώντας την εργασία τον κύριο αιμοδότη των κρατικών πλεονασμάτων

Η παγίδα της αρνητικής αποταμίευσης (Dissaving)

Η συνέργεια της υψηλής έμμεσης φορολογίας και της συμπίεσης του μεριδίου των μισθών οδήγησε στο πλέον επικίνδυνο φαινόμενο της ελληνικής οικονομίας: Τη μετατροπή του ποσοστού αποταμίευσης των νοικοκυριών σε μόνιμα αρνητικό μέγεθος (dissaving).

Εξέλιξη Ποσοστού Αποταμίευσης Νοικοκυριών (% Διαθέσιμου Εισοδήματος):

• 2000 – 2009:

• Ελλάδα: +8% έως +10% | Ευρωζώνη: +11% έως +13%
• Κατάσταση: Θετικό αποθεματικό ασφαλείας

• 2010 – 2018:

• Ελλάδα: -10% έως -14% | Ευρωζώνη: +12% έως +14%
• Κατάσταση: Βίαιη ανάλωση παλαιών αποταμιεύσεων

• 2021 – 2026:

• Ελλάδα: -3% έως -7% | Ευρωζώνη: +13% έως +15%
• Κατάσταση: Μόνιμη δομική αποκεφαλαιοποίηση

Τα ελληνικά νοικοκυριά αναγκάζονται να καταναλώνουν έτοιμα κεφάλαια ή να συσσωρεύουν ληξιπρόθεσμες οφειλές για να διατηρήσουν το βασικό επίπεδο διαβίωσης. Η προβαλλόμενη αύξηση των τραπεζικών καταθέσεων συνιστά στατιστική παραμόρφωση, καθώς συγκεντρώνεται στο ανώτατο 10% των καταθετών και στα εταιρικά υπόλοιπα, ενώ η πλειονότητα των νοικοκυριών διατηρεί μηδενικά ή αρνητικά διαθέσιμα.

Οι τρεις αιμορραγίες ρευστότητας προς το εξωτερικό

Η αποστέρηση πόρων από την εσωτερική αγορά δεν οφείλεται μόνο στο δημοσιονομικό σκέλος, αλλά στη συνδυαστική λειτουργία τριών παράλληλων διαρροών ευρώ προς το εξωτερικό:

1. Τόκοι Δημοσίου Χρέους (~7,8 – 8,0 δισ. € ετησίως): Άμεση μεταφορά φορολογικών εσόδων προς ξένους πιστωτές και διακρατικούς μηχανισμούς.
2. Έλλειμμα Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών (~10 – 14 δισ. € ετησίως): Η παραγωγική αδυναμία της χώρας προκαλεί εκροή ευρώ για την κάλυψη εισαγωγών αγαθών, τροφίμων και ενέργειας.
3. Χρεωλύσια / Αποπληρωμή Κεφαλαίου Χρέους: Η διαρκής ανάγκη εξυπηρέτησης των λήξεων ομολόγων δεσμεύει τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους.

6. Συμπέρασμα: Η Τομεακή Ισορροπία και το Αδιέξοδο

Η μακροοικονομική θεωρία των Τομεακών Ισοζυγίων (Sectoral Balances) ορίζει ότι το άθροισμα του Ιδιωτικού Ισοζυγίου (S – I), του Δημόσιου Ισοζυγίου (T – G) και του Εξωτερικού Ισοζυγίου (M – X) είναι εκ κατασκευής μηδενικό:

(S – I) + (T – G) + (M – X) = 0

Όταν το Κράτος επιδιώκει και επιτυγχάνει πλεόνασμα (T > G) της τάξης των 4,2 δισ. ευρώ (και πρωτογενές 12,1 δισ.), ενώ ταυτόχρονα το Εξωτερικό Ισοζύγιο παραμένει ελλειμματικό (M > X), είναι μαθηματικά βέβαιο ότι ο εγχώριος Ιδιωτικός Τομέας υποχρεώνεται να καταγράφει έλλειμμα (S < I).

Το κρατικό πλεόνασμα των 4,2 δισ. ευρώ δεν αποτελεί επίτευγμα παραγωγικής ευημερίας, αλλά τη λογιστική αντανάκλαση του ελλείμματος των νοικοκυριών. Η μνημονιακή πολιτική απέτυχε, διότι εξέλαβε τις λογιστικές ταυτότητες ως αιτιατούς μηχανισμούς, αγνοώντας ότι το πλεόνασμα του ενός τομέα είναι αναπόδραστα το έλλειμμα του άλλου.

Το κράτος μετατράπηκε σε έναν μηχανισμό βίαιης απόσπασης ρευστών πόρων από τη μισθωτή εργασία μέσω της έμμεσης φορολογίας, προκειμένου να χρηματοδοτεί την αποπληρωμή των τόκων και τις εξωτερικές διαρροές, καταδικάζοντας την κοινωνική βάση σε διαρκή αποκεφαλαιοποίηση.

Ο Σπύρος Στάλιας είναι οικονομολόγος

Η αποχώρηση, στις αρχές της εβδομάδας, προστέθηκε σε σειρά διοικητικών αλλαγών, αν όχι εκπαραθυρώσεων, εν μέσω αναταράξεων στο Πεντάγωνο, ιδίως την απαλλαγή από τα καθήκοντά του στην περίπτωση του επικεφαλής του γενικού επιτελείου στρατού, του στρατηγού Ράντι Τζορτζ, με τον οποίο είχε στενή σχέση ο κ. Ντρίσκολ.

Ο πρώην υφυπουργός θεωρείτο εξάλλου προσκείμενος στον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς. Πριν από τον στρατηγό Τζορτζ, είχαν αποχωρήσει ο υφυπουργός αρμόδιος για το πολεμικό ναυτικό Τζον Φίλαν κι ο διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη και στην Αφρική Κρίστοφερ Ντόναχιου.

Όπως προκύπτει από την ατζέντα της συνεδρίασης, που ανακοινώθηκε τον περασμένο Μάιο, στο “τραπέζι” βρίσκονται όλα τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών του ΙΜΟ στο θέμα της απανθρακοποίησης και θα εξεταστούν προτάσεις και σχέδια κατευθυντήριων γραμμών.

Είναι λοιπόν προφανές ότι δεν πρόκειται για μια τεχνική συνάντηση. Είναι η αρχή της τελικής πολιτικής διαπραγμάτευσης για το αν η παγκόσμια ναυτιλία θα θεσπίσει ένα ουσιαστικό παγκόσμιο πλαίσιο απανθρακοποίησης, αποτρέποντας τον κίνδυνο λήψης περιφερειακών μέτρων.

Σε αυτή την κρίσιμη συνεδρίαση, η Ελλάδα, αν και κατέχει ηγετική θέση στη Ναυτιλία παγκοσμίως αλλά και στην ΕΕ, εμφανίζεται “μουδιασμένη”, χωρίς εμφανή δραστηριότητα, συνυπογράφοντας με την Κομισιόν και τα άλλα 26 κράτη-μέλη της ΕΕ κοινό έγγραφο θέσεων.

Η παλαιότερη διαφοροποίηση 

Ωστόσο, αν γυρίσουμε πίσω στον Οκτώβριο του 2025, θα δούμε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος είχαν διαφοροποιηθεί αιφνιδιαστικά από την κοινή θέση της ΕΕ και απείχαν από κρίσιμη ψηφοφορία στον ΙΜΟ, διευκολύνοντας την αναβολή της συζήτησης για την υιοθέτηση της στρατηγικής μηδενικών εκπομπών [άνθρακα], όπως επεδίωκαν οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία, συνεπικουρούμενες από άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες.

Η στάση των δύο κρατών είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις Βρυξέλλες. Στη συνέχεια τα πράγματα εξελίχθηκαν δυσμενέστερα για την Ελλάδα, καθώς η ρήξη έφτασε μέχρι τα ανώτατα κλιμάκια της Κομισιόν, για να παραπεμφθεί τελικά το θέμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

«Αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί μεταξύ δύο επιτρόπων [του Ολλανδού αρμόδιου για το Κλίμα και του Έλληνα αρμόδιου για τις Μεταφορές, Απ. Τζιτζικώστα] – είναι ένα ζήτημα κρατών μελών», είχε δηλώσει σύμφωνα με το euractiv αξιωματούχος της Επιτροπής. Πραγματικά, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις του Συμβουλίου το θέμα της απανθρακοποίησης συζητήθηκε στη σύνοδο του Συμβουλίου υπουργών Μεταφορών, στις 8 Ιουνίου.

Και τους χόλωσε, αλλά και υποχώρησε

«Τα κράτη μέλη υποστήριξαν ευρέως την απανθρακοποίηση του τομέα των μεταφορών, τονίζοντας παράλληλα την ανάγκη διατήρησης της ανταγωνιστικότητας και αποφυγής της διαρροής άνθρακα. Υπάρχει έντονη επιθυμία για ένα σταθερό και προβλέψιμο κανονιστικό περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο κείμενο αποφάσεων, που δεσμεύει τα κράτη-μέλη. Έτσι, η Ελλάδα κατανάλωσε ευρωπαϊκό διπλωματικό κεφάλαιο, χωρίς να αποκομίσει κανένα όφελος, και τελικά συνυπέγραψε κείμενο θέσεων με την Κομισιόν και τα άλλα κράτη- μέλη της ΕΕ!

Προφανώς για λόγους εντυπώσεων, την παραμονή της έναρξης των συζητήσεων στον ΙΜΟ, ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας έκανε μια δήλωση με ανάρτηση στο Χ (πρώην twitter) παίρνοντας αποστάσεις από την κοινή ευρωπαϊκή θέση δηλώνοντας ανήσυχος «για τις σχετικές προπαρασκευαστικές συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ», διότι δεν έλαβαν «επαρκώς υπόψη τα ζητήματα που θέτουν τα κράτη-μέλη [Ελλάδα, Κύπρος, Μάλτα] που εκπροσωπούν πάνω από το 70% της ναυτιλίας της ΕΕ».

Η ευρωπαϊκή θέση για απανθρακοποίηση

Στη δήλωσή του ο κ. Κικίλιας αναφέρει, ακόμα, πως «τρέμω στην ιδέα ότι η επιμονή σε άκαμπτες προσεγγίσεις θα μπορούσε εν τέλει να υπονομεύσει τις προοπτικές για σύγκλιση και, τελικά, την επίτευξη συμφωνίας στον ΙΜΟ». Ωστόσο, η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Κομισιόν) και των κρατών μελών της ΕΕ μόνο ως “άκαμπτη” δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, καθώς προτείνουν να υπάρχει ευελιξία αλλά εντός της νομικής βάσης που έχει συμφωνηθεί. Συγκεκριμένα, η ΕΕ υποστηρίζει ότι οποιοδήποτε τελικό πλαίσιο πρέπει να εξακολουθεί να επιφέρει επαρκή μείωση των εκπομπών άνθρακα που θα οδηγήσει σε καθαρό μηδέν έως ή περίπου το 2050.

«Οποιαδήποτε πρόταση (…) σχετικά με το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών του ΙΜΟ θα πρέπει να διατηρεί την απαίτηση για τον στόλο να μειώνει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (…) επιτρέποντάς του να επιτύχει τον στόχο μηδενικών εκπομπών εντός του συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος», αναφέρεται, χαρακτηριστικά, στο κοινό έγγραφο.

Παράλληλα, θεωρεί ότι πρέπει να δοθούν εξ αρχής κίνητρα για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και κατάλληλων καυσίμων. «Η μετάβαση της ναυτιλίας σε καύσιμα, τεχνολογίες και πηγές ενέργειας που επιτρέπουν μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου απαιτεί σημαντικές μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε πλοία, παραγωγή καυσίμων και υποδομές ανεφοδιασμού καυσίμων», αναφέρεται στο κείμενο. Και συνεχίζει:

«Η επίτευξη αυτού με το χαμηλότερο δυνατό κόστος και η διασφάλιση της αυξανόμενης διαθεσιμότητας απαιτεί τόσο μακροπρόθεσμη βεβαιότητα όσο και προβλεψιμότητα για τους επενδυτές. Ταυτόχρονα, η έγκαιρη ανάπτυξη και η σταδιακή αύξηση της προσφοράς αυτών των καυσίμων, τεχνολογιών και πηγών ενέργειας, που διευκολύνονται από κατάλληλα κίνητρα, θα μειώσουν το κόστος για αυτές τις λύσεις». Ακόμα, ζητείται το νέο πλαίσιο να προσφέρει πρακτική ευελιξία, να αποφεύγει τα εγκλωβισμένα περιουσιακά στοιχεία και να υποστηρίζει μια δίκαιη και ισότιμη μετάβαση.

Οι Έλληνες εφοπλιστές

Από την πλευρά τους οι Έλληνες εφοπλιστές, χωρίς να τοποθετούνται απέναντι στην ευρωπαϊκή θέση, τάσσονται ανεπιφύλακτα υπέρ της πρότασης του Παναμά και της Λιβερίας, που προσεγγίζουν τη μετάβαση από την άποψη της οικονομικής πλευράς και της ετοιμότητας της αγοράς, υποστηρίζοντας ότι οι κανονιστικές απαιτήσεις θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη διαθεσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα και την εμπορική βιωσιμότητα των εναλλακτικών καυσίμων. Ωστόσο, εμφανίζει τη χαμηλότερη περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα.

Πάντως, η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Μελίνα Τραυλού σε δήλωσή της στις 24 Αυγούστου είχε χαρακτηρίσει την πρόταση αυτών των δύο κρατών ως «μια ισορροπημένη και ρεαλιστική βάση για τη συνέχιση του διεθνούς διαλόγου». «Ενσωματώνει κρίσιμες παραμέτρους, όπως η διαθεσιμότητα και η οικονομική προσιτότητα των απαιτούμενων καυσίμων. Η σημασία αυτών των παραμέτρων για τον καθορισμό της πορείας απανθρακοποίησης της ναυτιλίας υποστηρίζεται και από την πρόταση της Ιαπωνίας», πρόσθεσε.

«Εξίσου σημαντικό είναι ότι η πρόταση του Παναμά και της Λιβερίας αναγνωρίζει και τον καθοριστικό ρόλο της ενεργειακής αποδοτικότητας των πλοίων και τη συμβολή της στη μείωση των εκπομπών, παράμετρο με ιδιαίτερη σημασία όσο τα κατάλληλα καύσιμα είτε δεν είναι διαθέσιμα είτε διατίθενται σε υπερβολικά υψηλό κόστος», είπε η κ. Τραυλού.

Άλλες “πράσινες” προτάσεις

Γενικά, πάντως, υπάρχουν πολλές διαφορετικές προτάσεις και δεν μπορούν να γίνουν προβλέψεις για το αποτέλεσμα, που θα κριθεί το επόμενο διάστημα με πολιτική διαπραγμάτευση. Ενδεικτικά, τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού, καθώς και η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Νότια Αφρική και το Ηνωμένο Βασίλειο, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη διατήρηση ή την ενίσχυση της τροχιάς μείωσης των εκπομπών, χρησιμοποιώντας ρυθμιστικά και οικονομικά μηνύματα για να επιταχύνουν την υιοθέτηση καυσίμων μηδενικών και σχεδόν μηδενικών εκπομπών

Η Βραζιλία και η Ιαπωνία έχουν πιο ενδιάμεσες θέσεις, επιδιώκοντας να διατηρήσουν την πρόοδο προς τους στόχους του ΙΜΟ για τη μείωση των εκπομπών, αλλά μετριάζουν τις βραχυπρόθεσμες πιέσεις συμμόρφωσης επιτρέποντας περισσότερο χρόνο για την προσαρμογή των καυσίμων, των τεχνολογιών και του στόλου.

Στους “σκληρούς” είναι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εξαρχής αντίθετες με τα μέτρα, που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην οικονομική προσιτότητα, την τεχνολογική ουδετερότητα, τις εμπορικές επιπτώσεις, τις εθνικές συνθήκες και την ανάγκη να αποφευχθούν οι κεντρικά προσδιορισμένες τιμές άνθρακα. Η Κίνα, εν τω μεταξύ, διερευνά εάν τα μη χρηματικά κίνητρα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη βελτίωση των οικονομικών μηδενικών και σχεδόν μηδενικών καυσίμων όπου περιορίζεται η χρηματοδότηση για άμεσες οικονομικές απολαβές.

Με ενδιαφέρον αναμένονται και οι κινήσεις των ΗΠΑ, που μετά την ανάληψη της προεδρίας από το Τραμπ είναι αντίθετες με τα μέτρα, προσπαθώντας ουσιαστικά να προωθήσουν ως εναλλακτικό καύσιμο το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Τα πολεμικά αποτελέσματα προκύπτουν από τη συνάντηση, σύνθεση και συγχώνευση πολλών διαφορετικών αιτίων, τα οποία αλληλεπιδρούν και ενισχύουν ή ακυρώνουν το ένα το άλλο μέσα στο χαοτικό περιβάλλον της μάχης. Η αξιοποίηση των ρωσικών επικοινωνιών απέκτησε καταλυτική σημασία επειδή συνδυάστηκε με τη μεγαλύτερη οργανωτική συνοχή και προσαρμοστικότητα των γερμανικών δυνάμεων, καθώς και με την ικανότητα των κατώτερων ηγητόρων τους να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες.

Αντιθέτως, η απουσία επαρκούς αριθμού έμπειρων και επαγγελματικά συγκροτημένων υπαξιωματικών περιόριζε δραστικά την ικανότητα των ρωσικών μονάδων να αντιδρούν σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Ιδιαίτερα στο κατακερματισμένο περιβάλλον των δασών, των λιμνών και των ελωδών εκτάσεων της Ανατολικής Πρωσίας, όπου οι μονάδες συχνά διασπώνταν και έχαναν την επαφή με τα ανώτερα κλιμάκια, η ικανότητα των μικρών ηγητόρων να ενεργούν αυτόνομα είχε τεράστια σημασία.

Οι Γερμανοί δεν νίκησαν, λοιπόν, απλώς επειδή γνώριζαν τις προθέσεις των Ρώσων. Νίκησαν επειδή μπορούσαν να αξιοποιήσουν ταχύτερα αυτήν τη γνώση. Διέθεταν ένα σύστημα διοίκησης και μια οργανωτική κουλτούρα που τους επέτρεπαν να μετατρέπουν την πληροφορία σε δράση με μεγαλύτερη ταχύτητα από εκείνη με την οποία οι Ρώσοι μπορούσαν να αντιδράσουν. Κατόρθωσαν έτσι να λειτουργήσουν μέσα στον κύκλο αποφάσεων του αντιπάλου, να επιβάλουν τον δικό τους ρυθμό και, τελικά, να ελέγξουν τη ροή της μάχης.

Όταν η πληροφορία γίνεται ιστορία

Το κρίσιμο ζήτημα συνακόλουθα δεν είναι μόνο ποιος διαθέτει περισσότερες πληροφορίες, αλλά ποιος μπορεί να τις μετατρέψει γρηγορότερα σε στρατιωτικό αποτέλεσμα. Αν μια δύναμη λειτουργεί σταθερά ταχύτερα από τον αντίπαλό της, η επιχειρησιακή αξία ακόμη και μιας ακριβούς πληροφορίας περιορίζεται δραστικά. Η πληροφορία μπορεί να είναι σωστή τη στιγμή που συλλέγεται, αλλά να έχει ήδη καταστεί “ιστορία” όταν ολοκληρωθεί η διαβίβαση, η αξιολόγηση και η μετατροπή της σε διαταγή.

Αυτό βέβαια δεν αναιρεί τη σημασία της ασφάλειας των επικοινωνιών. Στο σημερινό περιβάλλον των αυτοματοποιημένων υποκλοπών, του γεωεντοπισμού των εκπομπών, της Τεχνητής Νοημοσύνης και της άμεσης διασύνδεσης αισθητήρων και όπλων, η προστασία των επικοινωνιών είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, η ασφάλεια από μόνη της δεν αρκεί. Μια δύναμη μπορεί να διαθέτει τέλεια προστατευμένες επικοινωνίες και ταυτοχρόνως να παραμένει αργή, συγκεντρωτική και ανίκανη να προσαρμοστεί στη μεταβαλλόμενη πραγματικότητα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προσέφερε ο Ισραηλινός Στρατός στις αραβοϊσραηλινές συγκρούσεις. Οι ισραηλινές επικοινωνίες μάχης σε πολλές περιπτώσεις ήταν διαβόητα “ανοιχτές” και οι αντίπαλοι είχαν αναπτύξει δυνατότητες παρακολούθησής τους. Η αξία, όμως, των πληροφοριών που αντλούσαν περιοριζόταν από την ταχύτητα και τη ρευστότητα της ισραηλινής δράσης. Όταν η υποκλαπείσα πληροφορία περνούσε μέσα από ένα άκαμπτο και αυστηρά ιεραρχικό σύστημα διοίκησης και έφθανε προς αξιοποίηση στο πεδίο, η κατάσταση είχε ήδη αλλάξει. Το πλεονέκτημα, συνεπώς, δεν βρισκόταν απλώς στην τεχνολογία ή στην πληροφορία αλλά στην προσαρμοστικότητα.

Η ταπεινότητα στην πολεμική διοίκηση

Συνακόλουθα, η ταπεινότητα ως πολεμική αρετή δεν αποτελεί ηθικολογική προτροπή, ούτε έκφραση παθητικότητας, αλλά είναι η αποδοχή του ότι κανένας διοικητής, όσο ευφυής, έμπειρος ή τεχνολογικά υποστηριζόμενος και αν είναι, δεν μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων πώς ακριβώς θα εξελιχθεί η μάχη. Δεν μπορεί να εξαφανίσει την “τριβή” και την “ομίχλη του πολέμου”, κατά την κλασική ορολογία του Κλαούζεβιτς, αλλά μόνο να μάθει να λειτουργεί μέσα σε αυτές.

Ο “ταπεινός” διοικητής δεν πιστεύει ότι το πεδίο της μάχης οφείλει να προσαρμοστεί στο σχέδιό του. Αντιθέτως, αποδέχεται ότι και το σχέδιό του πρέπει να προσαρμόζεται διαρκώς στην πραγματικότητα του πεδίου. Δεν αντιμετωπίζει τους υφισταμένους του ως απλούς εκτελεστές μιας υποτιθέμενης μεγαλοφυούς σύλληψης, αλλά ως ενεργούς αισθητήρες, φορείς γνώσης και παραγωγούς αποτελεσμάτων, οι ενέργειες των οποίων μπορούν να μεταβάλουν το ίδιο το σχέδιο.

Εδώ ακριβώς πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από τη συνήθη κατανόηση της Διοίκησης διά της Αποστολής, (Mission Command / Auftragstaktik). Στη συμβατική της εκδοχή, ο ανώτερος διοικητής προσδιορίζει την πρόθεση και τον αντικειμενικό σκοπό, αφήνοντας στους υφισταμένους ελευθερία ως προς τον τρόπο επίτευξής τους. Αυτό είναι αναγκαίο, αλλά αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα.

Σε ένα πραγματικά και ουσιαστικά προσαρμοστικό μοντέλο διοίκησης, η κίνηση δεν είναι μονόδρομη αλλά αμφίδρομη. Η πρόθεση του διοικητή κατέρχεται προς τα κάτω και προσανατολίζει τη δράση. Τα αποτελέσματα, όμως, της αποκεντρωμένης δράσης επιστρέφουν προς τα πάνω και αναδιαμορφώνουν την πρόθεση, τις προτεραιότητες και ενδεχομένως τους ίδιους τους επιμέρους αντικειμενικούς σκοπούς. Ο ανώτερος διοικητής δεν ζητά απλώς από τους υφισταμένους να προσαρμοστούν στο σχέδιό του. Προσαρμόζει και ο ίδιος το σχέδιό του στην πραγματικότητα που αποκαλύπτουν και δημιουργούν οι υφιστάμενοί του. Η διοίκηση μετατρέπεται έτσι από μηχανισμό επιβολής ενός προκατασκευασμένου σχεδίου σε ένα δυναμικό σύστημα μάθησης.

Η ψευδαίσθηση του επιστημονικού ελέγχου

Ο Kenneth Pollack, στις μελέτες του “Arabs at War“ και “Armies of Sand“, έχει υποστηρίξει ότι η ικανότητα των Ισραηλινών να εφαρμόζουν ένα περισσότερο αποκεντρωμένο και προσαρμοστικό μοντέλο διοίκησης, σε αντίθεση με την ακαμψία πολλών αραβικών στρατευμάτων, αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους και συχνά παραγνωρισμένους παράγοντες των ισραηλινών στρατιωτικών επιτυχιών.

Ο Pollack συνδέει αυτήν τη διαφορά και με κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα αραβικά στρατεύματα. Παρόμοιες αδυναμίες ταλανίζουν κατά περιόδους και τις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς και πολλά στρατεύματα που έχουν υιοθετήσει το αμερικανικό πρότυπο.

Ο αμερικανικός “βιομηχανικός” τρόπος πολέμου επηρεάστηκε από τη λογική του επιστημονικού μάνατζμεντ και από την πεποίθηση ότι η τεχνολογία, η πληροφοριακή υπεροχή και οι λεπτομερώς σχεδιασμένες διαδικασίες μπορούν να καταστήσουν τη μάχη πλήρως διαφανή και ελέγξιμη. Πίσω από αυτήν την αντίληψη βρίσκεται μια ευρύτερη ανθρωποθεϊκή φιλοσοφία. Δηλαδή, η πίστη ότι ο κόσμος μπορεί να υποταχθεί ολοκληρωτικά στην ανθρώπινη διάνοια και βούληση, οι ρίζες της οποίας εντοπίζονται στον σκληρό οντολογικό πυρήνα του Δυτικού Χριστιανισμού, ο οποίος με τη σειρά του υπήρξε το κύριο, αν και εν πολλοίς αόρατο, θεμέλιο του Δυτικού Πολιτισμού.

Δεν υφίσταται, βεβαίως, μια απλή και ευθύγραμμη αιτιακή συνέχεια από τον Ιερό Αυγουστίνο μέχρι το σημερινό αμερικανικό στράτευμα. Μέσα, όμως, από διαδοχικούς μετασχηματισμούς επιβίωσε στη Δύση ένα βαθύτερο πολιτισμικό πρότυπο, το οποίο είναι η τάση να νοείται ο κόσμος ως αντικείμενο που μπορεί να καταστεί πλήρως διαφανές στη νόηση και απόλυτα υποτελές στη βούληση του ανθρώπου.

Αντιθέτως, η γερμανική παράδοση της Auftragstaktik αναπτύχθηκε σε ένα πνευματικό και ιστορικό περιβάλλον που είχε αμφισβητήσει την ιδέα ότι η σύνθετη πραγματικότητα μπορεί να υποταχθεί σε αφηρημένους και προκαθορισμένους κανόνες, το οποίο προέκυψε από την αντίδραση του γερμανικού Ρομαντισμού στον άκαμπτο λογικισμό και την άκριτη νοησιαρχία του Διαφωτισμού. Η ουσία της Auftragstaktik δεν ήταν η κατάργηση της πειθαρχίας, αλλά η δημιουργία ενός διαφορετικού είδους πειθαρχίας, βασισμένης στην κατανόηση της κοινής πρόθεσης, στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στην υπεύθυνη πρωτοβουλία.

Η ταπεινότητα στην διοίκηση

Η φιλοσοφία αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τεράστιας σημασίας πολλαπλασιαστή ισχύος για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η τουρκική πολιτική και στρατιωτική παράδοση εμφανίζει ισχυρές συγκεντρωτικές και ιεραρχικές τάσεις, οι οποίες μπορούν να δυσχεράνουν την αποκεντρωμένη πρωτοβουλία. Αντιθέτως, η ελληνική συλλογική κουλτούρα διαθέτει έντονα ατομικιστικά, αντιιεραρχικά και χαρακτηριστικά υιοθέτησης της “πατέντας”, δηλαδή του αυτοσχεδιασμού, τα οποία θα μπορούσαν να μετατραπούν σε πλεονέκτημα προσαρμοστικότητας.

Η αποκεντρωμένη διοίκηση δεν είναι χαλαρότητα, ούτε άρνηση της ιεραρχίας. Είναι η ανώτερη μορφή πειθαρχίας. Απαιτεί από τον υφιστάμενο να ενεργεί δημιουργικά μέσα στο πνεύμα της αποστολής και από τον ανώτερο να εμπιστεύεται τον υφιστάμενο, χωρίς να παραιτείται από την ευθύνη του.

Η πολεμική ταπεινότητα, λοιπόν, δεν σημαίνει αδυναμία αλλά αποδοχή των ορίων της γνώσης, δυσπιστία απέναντι στα άκαμπτα σχέδια και διαρκή προσαρμογή στα αποτελέσματα που παράγει η πραγματικότητα. Σημαίνει ένα στράτευμα που δεν προσπαθεί να επιβάλει τη θέλησή του στη χαοπλεξική πραγματικότητα της μάχης, αλλά μαθαίνει ταχύτερα από τον αντίπαλο μέσα σε αυτήν.

Και στον πόλεμο, εκείνος που μαθαίνει και προσαρμόζεται ταχύτερα δεν ακολουθεί απλώς τη ροή της μάχης, αλλά είναι αυτός που τη διαμορφώνει…