Η Ανατολική Μεσόγειος υπήρξε το θέατρο μιας συναρπαστικής αλληλεπίδρασης. Πίσω από τις μακροχρόνιες διαμάχες και τους συνοριακούς πολέμους, ανθούσε ένας συνεχής πολιτισμικός διάλογος. Οι Άραβες λόγιοι της Αββασιδικής περιόδου μετέφρασαν, διέσωσαν και εμπλούτισαν την αρχαία ελληνική σοφία, η οποία στη συνέχεια επέστρεψε στη Δύση και στο Βυζάντιο. Παράλληλα, η βυζαντινή διπλωματία, η αρχιτεκτονική, η τέχνη και η διοικητική οργάνωση, άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στον ισλαμικό κόσμο, από τη Δαμασκό έως την Βαγδάτη.

Μια κοινή ευρωπαϊκή ιστορία

Ο Άραβας ερευνητής  κ. Ησαμ Χάσσαν που καταδύεται στις βυζαντινές πηγές διαθέτει ένα μοναδικό πλεονέκτημα, εφ’ όσον μπορεί να διαβάσει την ιστορία μέσα από δύο συμπληρωματικές οπτικές γωνίες. Η ταυτόχρονη μελέτη των ελληνικών χρονικών και των αραβικών ιστορικών κειμένων (όπως τα έργα του Al-Tabari ή του Al-Masudi) αποκαλύπτει μια πολύ πιο πλούσια και αντικειμενική εικόνα της εποχής. Οι “άλλοι” δεν είναι πλέον άγνωστοι ή εξωτικοί· γίνονται συνομιλητές σε μια κοινή μεσογειακή ιστορία.

^{Στο πάνελ της εκδήλωσης ο ομιλητής, Ήσαμ Χάσσαν, η Βασιλεία Κατσάνη του Ανάπλου και ο δημιουργός της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ Ξάνθης Γιάννης Διαφωνίδης}

Η βυζαντινολογία, μέσα από αυτή τη ματιά, μετατρέπεται σε γέφυρα κατανόησης. Αποδεικνύει ότι ο πολιτισμός της Εγγύς Ανατολής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης διαμορφώθηκε μέσα από τη δημιουργική ώσμωση και τον αμοιβαίο σεβασμό, υπενθυμίζοντάς μας ότι η ιστορία δεν μας χωρίζει, αλλά μας συνδέει.

Οι αναφορές του όλες αξιόλογες και μοναδικές. Εντυπωσιακή ήταν η διατροφική αποκάλυψη για το χοιρινό κρέας που ανατρέπει αντιλήψεις που γνωρίζαμε και “απαγορεύσεις” που ισχύουν σε μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Κατά τη διάρκεια της παρουσίασής του, ο διαπρεπής ακαδημαϊκός  Ήσαμ Χάσσαν εστίασε σε πρωτότυπα στοιχεία γύρω από τις διατροφικές συνήθειες στο Βυζάντιο, φέρνοντας στο φως άγνωστες πτυχές της καθημερινής ζωής και της κοινωνικής διαστρωμάτωσης της εποχής. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσαν τα δεδομένα που παρουσίασε για την κατανάλωση του χοιρινού  κρέατος. Έτσι πληροφορηθήκαμε ότι το χοιρινό αποτελούσε βασικό πυλώνα της βυζαντινής διατροφής, με ευρεία κατανάλωση τόσο από τα λαϊκά στρώματα όσο και από την αριστοκρατία.

Η έρευνα του έγινε για πρώτη φορά, μέσα από τη διασταύρωση αραβικών χειρογράφων και βυζαντινών κειμένων,  ανέδειξε πώς οι Άραβες περιηγητές και ιστορικοί της εποχής κατέγραφαν με ακρίβεια τις τεχνικές συντήρησης (π.χ. παστώματα) και εμπορίας του χοιρινού στις βυζαντινές αγορές! Υπογραμμίστηκε η πολιτισμική ιδιαιτερότητα της καταγραφής αυτής, καθώς οι Άραβες παρατηρητές αντιμετώπιζαν τη βυζαντινή κρεατοφαγία μέσα από το δικό τους πολιτισμικό πρίσμα, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για την οικονομία της  τότε υπαίθρου. Πρωτόλεια στοιχεία που εντυπωσίασαν το ακροατήριο του στο Ίδρυμα Δημητράκη της Ξάνθης.

^{Στιγμιότυπο από το κοινό στην Ξάνθη που παρακολούθησε την διάλεξη του Αιγύπτιου βυζαντινολόγου, αραβολόγου στα ελληνικά}

Ή. Χάσσαν: Στον ακαδημαϊκό και διπλωματικό στίβο

Πέρα από το επιστημονικό του έργο, αυτό που καθηλώνει όποιον συνομιλεί μαζί του είναι η απαράμιλλη σχέση του με την ελληνική γλώσσα. Ο Άραβας βυζαντινολόγος χειρίζεται την ελληνική με έναν σπάνιο πλούτο λεξιλογίου, εκφραστική ακρίβεια και μια προφορά τόσο φυσική, που εκπλήσσει ευχάριστα και κερδίζει αμέσως τον συνομιλητή του.

Η γλωσσική αυτή δεινότητα δεν είναι τυχαία, αλλά το αποτέλεσμα μιας βαθιάς και μακρόχρονης ενσωμάτωσής του στην ελληνική πραγματικότητα, την οποια βιώνει για πάνω από 20 χρόνια. Πρόκειται για μια ξεχωριστή προσωπικότητα που κινείται με την ίδια άνεση στους ακαδημαϊκούς διαδρόμους του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών όσο και στα υψηλότερα θεσμικά επίπεδα της χώρας, προσφέροντας τις υπηρεσίες του ως επίσημος μεταφραστής στο Μέγαρο Μαξίμου, στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, σε υπουργεία και αλλού.

Η πολλαπλή αυτή ιδιότητα —του εμβριθούς ερευνητή και του έμπιστου γλωσσικού γεφυροποιού στις κορυφαίες κρατικές βαθμίδες— καθιστά την παρουσία του μοναδική, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική παιδεία μπορεί να γίνει αληθινή πατρίδα για όσους τη μελετούν με αφοσίωση και αγάπη.

Η παρουσία του στην Ξάνθη που έγινε με μέριμνα της εταιρίας ΑΝΑΠΛΟΥΣ και της Βασιλείας Κατσάνη έρχεται δε σε συνέχεια της πρόσφατης επιτυχίας του στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου του Καΐρου πριν από λίγους μήνες. Εκεί παρουσιάστηκαν τα δύο νέα του συγγραφικά έργα, εκδομένα τόσο στα ελληνικά όσο και στα αραβικά, τα οποία αποτελούν γέφυρα κατανόησης μεταξύ των δύο πολιτισμών. Τα βιβλία αυτά εστιάζουν στη διπλωματική, πολιτισμική και καθημερινή αλληλεπίδραση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με τον αραβικό κόσμο, λαμβάνοντας θερμή υποδοχή από το διεθνές αναγνωστικό κοινό.

^{Η δημοσιογράφος Μελαχροινή Μαρτίδου με τα βιβλία του Ησαμ Χάσσαν που παρουσιάστηκαν στα ελληνικά κι αραβικά στην φετινή Διεθνή Έκθεση βιβλίου στο Κάιρο.}

Η εκδήλωση διεύρυνε την οπτική μας σε πολλά ζητήματα. Επιβεβαίωσε την πρωτοβουλία του κ. Ήσαμ Χάσσαν να μεταφράσει για πρώτη φορά βυζαντινές πηγές που αφορούν τους Άραβες, να εκδώσει τη μονογραφία “Ισλάμ στα θεολογικά συγγράμματα του Ιωάννη του Δαμασκηνού” που παρουσιάστηκε στην διεθνή έκθεση του Καΐρου φέτος, αλλά και το δεύτερο βιβλίο στην μνήμη των Αγίων 42 Μαρτύρων από το Αμόριο της Φρυγίας.

Ανάμεσά τους βυζαντινοί αξιωματούχοι και στρατιωτικοί, οι Θεόδωρος, Κωνσταντίνος, Κάλλιστος, Θεόφιλος και Βασσόης που αιχμαλωτίστηκαν από τους Άραβες το 847μ.Χ. αρνήθηκαν σταθερά να αλλαξοπιστήσουν παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια, με αποτέλεσμα να μαρτυρήσουν στις όχθες του Τίγρη. Για πρώτη φορά η δίγλωσση έκδοση μέσα από βυζαντινές πηγές φωτίζει και αποσαφηνίζει από το πρότυπο κείμενο την εικόνα των μουσουλμάνων και του Ισλάμ.

^{Ο δρ. Ήσαμ Χάσσαν βυζαντινολόγος, μεταφραστής, διευθυντής για 20 χρόνια του διδασκαλείου Αραβικής γλώσσας του Αιγυπτιακού Κέντρου στην Αθήνα, με το ιδρυτή του Ιδρύματος κ. Δημητράκη και τον διευθυντή του Κων. Τσιάρα.}

Ενθουσιασμένος από τη φιλοξενία του Ιδρύματος Δημητράκη του διευθυντή του Κων. Τσιάρα και τον ιστορικό πλούτο της Θράκης, ο Άραβας επιστήμονας εξέφρασε την πρόθεσή του να καταστήσει την περιοχή σταθερό σταθμό των ερευνητικών του ταξιδιών. Παράλληλα, σκέφτεται να απευθύνει θερμή πρόσκληση προς συναδέλφους του ακαδημαϊκούς, του διδασκαλείου Αραβικής γλώσσας του Αιγυπτιακού Κέντρου  αλλά και προς συνεργάτες του ή και το ευρύ κοινό, να επισκεφθούν και να γνωρίσουν από κοντά και τους τρεις νομούς της ακριτικής Ελλάδας (Ξάνθη, Ροδόπη, Έβρο), εξαίροντας τη μοναδική πολιτισμική τους ταυτότητα μεταφέροντας την εμπειρία του, όσα έζησε και με διάθεση να αφιερώσει περισσότερο χρόνο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, για το ζευγάρι Donna και Dave Needham, που ζει στη Βρετανία, η Τουρκία αποτελούσε τα τελευταία χρόνια έναν οικονομικό «παράδεισο διακοπών» πολύ κοντά στην Ευρώπη. Κατά την επίσκεψή τους φέτος το καλοκαίρι στις τουρκικές ακτές της Μεσογείου, όμως, διαπίστωσαν μια «τεράστια» διαφορά στις τιμές σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Το ζευγάρι ανέφερε ότι το θέρετρο στο οποίο συνήθιζε να διαμένει πλέον ξεπερνά τον προϋπολογισμό του, ενώ ακόμη και οι συνηθισμένες δραστηριότητες των διακοπών έχουν γίνει εξαιρετικά ακριβές. Χαρακτηριστικό είναι ότι μια 15λεπτη βόλτα με τζετ σκι, η οποία πέρυσι κόστιζε 20 λίρες, φέτος έφτασε τις 90 λίρες – περίπου 122 δολάρια. «Του χρόνου η Τουρκία δεν θα είναι η πρώτη μας επιλογή», δήλωσε το ζευγάρι.

Bloomberg: Ποιος ο λόγος της ακρίβειας;

Σύμφωνα με το Bloomberg, ένας από τους βασικούς λόγους είναι η πολιτική συναλλαγματικής ισοτιμίας, στο πλαίσιο της οποίας η τουρκική λίρα υποχωρεί με βραδύτερο ρυθμό από τον πληθωρισμό. Η συναλλαγματική ισοτιμία θεωρείται συνήθως δείκτης της οικονομικής κατάστασης της Τουρκίας. Ως εκ τούτου, οι τουρκικές αρχές επιδιώκουν να περιορίσουν τις επιπτώσεις που θα είχε μια περαιτέρω αποδυνάμωση του νομίσματος στο κόστος.

Αν και αυτή η πολιτική έχει στόχο να περιορίσει τον πληθωρισμό και να μειώσει την επιβάρυνση των Τούρκων καταναλωτών, καθιστά τη χώρα πολύ ακριβότερη για τους ξένους επισκέπτες που διαθέτουν συνάλλαγμα. Οι τουριστικοί πράκτορες και τα ταξιδιωτικά γραφεία επισημαίνουν ότι, εκτός από αυτόν τον παράγοντα, και άλλες εξελίξεις, όπως ο πόλεμος στο γειτονικό Ιράν, επηρεάζουν αρνητικά τόσο την προθυμία των τουριστών να επισκεφθούν την Τουρκία όσο και τη δυνατότητα των ταξιδιωτικών εταιρειών να προωθούν την Τουρκία ως οικονομικό προορισμό.

Ο Tony Başoğlu, ο οποίος δραστηριοποιείται στις ενοικιάσεις βιλών και στο εμπόριο στην Αττάλεια, δήλωσε: «Πολλοί άνθρωποι έβλεπαν την Τουρκία ως έναν “φθηνό προορισμό”. Αυτό πλέον δεν ισχύει. Οι άνθρωποι έρχονται εδώ και εξακολουθούν να περνούν υπέροχα, αλλά πλέον δεν πρόκειται για διακοπές “ευκαιρίας” ή για έναν εξαιρετικά φθηνό προορισμό».

Μείωση 11% στους Βρετανούς τουρίστες

Σύμφωνα με τα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, οι συνολικές αφίξεις τουριστών μειώθηκαν σε ετήσια βάση κατά 3,6% τον Μάιο, κατά 4% τον Ιούνιο και κατά 0,3% τον Ιούλιο. Μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκε μεταξύ των Ευρωπαίων επισκεπτών.

Ο αριθμός των τουριστών από τη Βρετανία, η οποία αποτελεί την τρίτη μεγαλύτερη χώρα προέλευσης τουριστών για την Τουρκία, μειώθηκε τον Ιούλιο κατά 11% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα πέρυσι. Η βρετανική ταξιδιωτική εταιρεία Holiday Extras ανέφερε ότι η ζήτηση που στο παρελθόν κατευθυνόταν προς την Τουρκία μετατοπίζεται πλέον σε οικονομικότερους προορισμούς, όπως η Σλοβενία, το Μαυροβούνιο και η Τυνησία.

Οι Τούρκοι στρέφονται στις διακοπές στο εξωτερικό

Οι ίδιοι οι κάτοικοι της Τουρκίας αρχίζουν επίσης να στρέφονται σε εναλλακτικούς προορισμούς στο εξωτερικό σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό. Πολλοί Τούρκοι που καταφέρνουν να εξασφαλίσουν βίζα αναφέρουν ότι το ταξίδι στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένης της γειτονικής Ελλάδας, μπορεί να κοστίζει λιγότερο από το να κάνουν διακοπές στην ίδια τους τη χώρα.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που συγκέντρωσε η Τουρκική Στατιστική Υπηρεσία (TÜİK), ο αριθμός των ταξιδιών εσωτερικού για διακοπές μειώθηκε το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, καταγράφοντας για πρώτη φορά από την έναρξη της πανδημίας COVID-19 πτώση. Παρά τη μείωση του αριθμού των ξένων τουριστών, η εξέλιξη αυτή δεν έχει μέχρι στιγμής επηρεάσει αρνητικά τα τουριστικά έσοδα της Τουρκίας, καθώς οι επισκέπτες που εξακολουθούν να έρχονται στη χώρα δαπανούν περισσότερα χρήματα.

Τα τουριστικά έσοδα αντιστοιχούσαν το 2025 στο 4,1% του ΑΕΠ της χώρας. Η Τουρκία χρειάζεται, επίσης, τα έσοδα σε συνάλλαγμα από τον τουρισμό προκειμένου να στηρίξει την οικονομική ισορροπία και να συμβάλει στη σταθεροποίηση της τουρκικής λίρας.

Βίντεο που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο και σε μέσα ενημέρωσης δείχνουν μια τεράστια έκρηξη ακολουθούμενη από δευτερογενείς εκρήξεις με φλόγες προς όλες τις κατευθύνσεις, υποδεικνύοντας την παρουσία πυρομαχικών στην αποθήκη που χτυπήθηκε στο Κίεβο. Η επιδρομή προκάλεσε τεράστια πυρκαγιά και εκρήξεις, προκαλώντας παράλληλα επικρίσεις για την ύπαρξη μιας τέτοιας αποθήκης σε κατοικημένη περιοχή.

O πρόεδρος της Ουκρανίας υπενθύμισε επιπλέον την απαγόρευση αποθήκευσης πυρομαχικών κοντά σε κατοικίες, έπειτα από την νυκτερινή ρωσική επιδρομή που προκάλεσε δευτερογενείς εκρήξεις. «Υπάρχουν κανονισμοί, τα πυρομαχικά δεν μπορεί να αποθηκεύονται κοντά σε κατοικίες ή σε άλλες περιοχές κατοίκησης. Ασφαλώς, θα εξαχθούν τα αναγκαία συμπεράσματα», δήλωσε μέσω του Χ.

Έρευνα για το πλήγμα στο Κίεβο

Οι ουκρανικές αρχές, οι οποίες δεν σχολιάζουν ποτέ ζημιές που προκαλούνται σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, δεν έχουν παράσχει λεπτομέρειες σχετικά με τη φύση του χώρου, αλλά φαινόταν να αποθηκεύει «εκρηκτικά αντικείμενα», τόνισαν Ουκρανοί εισαγγελείς, οι οποίοι έχουν ξεκινήσει έρευνα για εγκληματική αμέλεια.

«Όσοι επέτρεψαν να συμβεί αυτό πρέπει να λογοδοτήσουν για τις αποφάσεις τους (…) Οι κανονισμοί είναι ξεκάθαροι: τα πυρομαχικά δεν μπορεί να αποθηκεύονται κοντά σε κατοικίες ή άλλες κατοικημένες περιοχές», δήλωσε ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Δημοσιογράφοι του Γαλλικού είδαν μια τεράστια στήλη μαύρου καπνού να υψώνεται πάνω από τα δυτικά προάστια της πρωτεύουσας, ενώ οι αρχές ανέφεραν ότι η αποθήκη συνεχίζει να φλέγεται. Να σημειωθεί ότι υπάρχουν αναφορές ότι στην αποθήκη υπήρχαν Patriot, αλλά δεν έχουν επιβεβαιωθεί.

Ένταση Τουρκίας με Κίεβο

Ο πρέσβης της Ουκρανίας στην Άγκυρα κλήθηκε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, μετά την επίθεση σε πλοίο που διαχειρίζεται τουρκική εταιρεία στη Μαύρη Θάλασσα και την επίθεση που δέχθηκε στη συνέχεια και δεύτερο πλοίο, το οποίο είχε σταλεί για να το ρυμουλκήσει, σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές.

Ο πρέσβης της Ουκρανίας στην Άγκυρα, Nariman Dzhelialov, κλήθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών μετά την επίθεση που σημειώθηκε στις 26 Αυγούστου στο υπό τουρκική διαχείριση πλοίο Lider Bordo Mavi, ανοιχτά του Τουάπσε. Η κίνηση αυτή πραγματοποιήθηκε μετά την επίθεση που δέχθηκε στις 27 Αυγούστου και το Lider Kocatepe, το οποίο είχε σταλεί για να ρυμουλκήσει το πρώτο πλοίο.

Κατά τη συνάντηση, η Τουρκία μετέφερε στην ουκρανική πλευρά την αντίδρασή της για τις επιθέσεις και υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητο να διασφαλίζεται η ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας, της ναυσιπλοΐας και του περιβάλλοντος στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Συνάντηση Πούτιν-Ερντογάν

Στο διπλωματικό πεδίο, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα συναντηθεί με τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Μπισκέκ της Κιργιζίας, ανακοίνωσε το Κρεμλίνο. Σύμφωνα με τη ρωσική προεδρία, βασικά θέματα της συνάντησης θα είναι οι εξελίξεις στη Μαύρη Θάλασσα και ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Το Κρεμλίνο δεν έδωσε περισσότερες πληροφορίες για την ακριβή ώρα της συνάντησης ούτε για τα επιμέρους ζητήματα που θα τεθούν στο τραπέζι. Περιορίστηκε να επιβεβαιώσει ότι η διμερής συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου, στην οποία θα συμμετάσχουν οι ηγέτες των κρατών-μελών και άλλων συμμετεχόντων χωρών του Οργανισμού.

Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των εξελίξεων στη Μαύρη Θάλασσα και της συνεχιζόμενης αναζήτησης διπλωματικών διεξόδων για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ωστόσο, το Κρεμλίνο δεν διευκρίνισε εάν οι δύο ηγέτες θα συζητήσουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ή προτάσεις για τα ζητήματα αυτά. Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης αποτελεί έναν ευρασιατικό πολιτικό, οικονομικό και οργανισμό συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας. Στις τάξεις του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Ρωσία, η Κίνα και χώρες της Κεντρικής Ασίας.

Η Τουρκία συμμετέχει στον οργανισμό ως εταίρος διαλόγου. Πούτιν και Ερντογάν έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες συναντήσεις τα τελευταία χρόνια, με τις συνομιλίες τους να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα περιφερειακών ζητημάτων, από την ασφάλεια και την Ουκρανία έως τις διμερείς σχέσεις Ρωσίας-Τουρκίας.

Νέες κυρώσεις από Γερμανία

Την Ρωσία πρόκειται να υποδείξει ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ως υπεύθυνη για τις πρόσφατες απόπειρες επιθέσεων με drones στο αεροδρόμιο της Λειψίας, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Welt am Sonntag και του περιοδικού Politico. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι ο καγκελάριος θα ανακοινώσει και γερμανικές «εκτεταμένες κυρώσεις» σε βάρος της Μόσχας.

Το σχέδιο της γερμανικής κυβέρνησης θα περιλαμβάνει άμεσα μέτρα εναντίον φορέων ρωσικών συμφερόντων και θα δημοσιοποιηθεί πιθανότατα έως την Τρίτη, ημέρα κατά την οποία συνεδριάζει το συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ιρλανδία και σε κάθε περίπτωση πριν από τις εκλογές στη Σαξονία-‘Ανχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου, όπου προηγείται το φιλορωσικό ακροδεξιό κόμμα της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD).

Όπως διευκρίνισε Γερμανός αξιωματούχος στα εν λόγω ΜΜΕ, τα οποία ανήκουν στον γερμανικό όμιλο Axel Springer, ως απάντηση στο περιστατικό με τον εντοπισμό drones με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας δεν αρκεί πλέον να απελαθούν κάποιοι Ρώσοι διπλωμάτες ή να κλείσει το “Ρωσικό Σπίτι” στο Βερολίνο, αλλά απαιτούνται αυστηρότερα μέτρα, όπως εντατικοποιημένες κυρώσεις ή ακόμη και πιο εκτεταμένες παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία.

Οι συγκεκριμένες πηγές πάντως δεν έδωσαν λεπτομέρειες σχετικά με τα μέτρα που θα ανακοινώσει ο κ. Μερτς ή με το σε ποιο βαθμό το Βερολίνο θα καταστήσει υπεύθυνους για τα drones μεμονωμένους ρωσικούς παράγοντες ή συνολικά τη ρωσική κυβέρνηση. Διευκρίνισαν επίσης ότι η γερμανική πλευρά προετοιμάζεται και για τιμωρητικά μέτρα από την Μόσχα.

Η κυβέρνηση απέφυγε πάντως να σχολιάσει τα δημοσιεύματα και εκπρόσωπός της περιορίστηκε να δηλώσει στο Politico ότι «η καγκελαρία δεν εμπλέκεται σε εικασίες και το μόνο που έχει σημασία είναι ο επίσημος καταλογισμός που κάνει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατά την κρίση της και αφού ζυγίσει όλα τα αποτελέσματα της έρευνας».

Η αποτυχημένη επίθεση στο αεροδρόμιο της Λειψίας, όπου ένα από τα drones με εκρηκτικά βρέθηκε ανάμεσα σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη Antonov, έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της γερμανικής κυβέρνησης, με τον καγκελάριο να υπόσχεται την περασμένη εβδομάδα σε υψηλούς τόνους ότι οι υπεύθυνοι «θα το πληρώσουν». Η Wall Street μετέδωσε επίσης ότι και οι αξιολογήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών συνδέουν άμεσα τη Ρωσία με την απόπειρα επίθεσης.

Σημαντικό ρόλο θεωρείται επίσης ότι διαδραμάτισε και η ανακάλυψη υπόγειας κρύπτης με όπλα και πυρομαχικά δίπλα σε λίμνη κοντά στο Βερολίνο, υπόθεση η οποία θεωρείται εξαιρετικά σοβαρή και ερευνάται από την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία με την υποψία της «προετοιμασίας σοβαρής πράξης βίας εναντίον του κράτους».

Η Αθήνα μάλιστα, ξεκαθάρισε ότι η ελληνική θέση για την κυριαρχία στο Αιγαίο είναι σαφής, βάσει του διεθνούς δικαίου και τις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες. «Η θέση της Ελλάδας ως προς το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως σαφής, βασίζεται στις ισχύουσες Διεθνείς Συνθήκες και δεν επιδέχεται περαιτέρω σχολιασμό», καταλήγει η ανακοίνωση.

Υπενθυμίζεται ότι, στην ελληνική απόφαση για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, το οποίο περιλαμβάνει και το Αιγαίο, είχε αντιδράσει το βράδυ της Παρασκευής η Τουρκία, επαναλαμβάνοντας παράλληλα τις πάγιες-αναθεωρητικές θέσεις της για τα ζητήματα του Αιγαίου.

Σε ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι το νέο ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο «δεν θα παράγει κανένα νομικό αποτέλεσμα για τη χώρα μας», καθώς, όπως αναφέρει, αφορά και «γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών».

Η Άγκυρα εντάσσει την ελληνική απόφαση στο πλαίσιο των «αλληλένδετων ζητημάτων του Αιγαίου» μεταξύ των δύο χωρών, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική κίνηση δεν επηρεάζει τις τουρκικές νομικές θέσεις. Παράλληλα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών επαναφέρει τη θέση ότι «οι ελληνοτουρκικές διαφορές θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το πνεύμα της Διακήρυξης των Αθηνών για τις Σχέσεις Φιλίας και την Καλή Γειτονία», η οποία υπογράφηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2023.

«Διατηρούμε τη θέση μας ότι πρέπει να υιοθετηθεί μια προσέγγιση συμβατή με τη Διακήρυξη των Αθηνών», αναφέρει η ανακοίνωση, προσθέτοντας υποκριτικά ότι η Τουρκία, ως ένα από τα δύο παράκτια κράτη του Αιγαίου, είναι «πάντοτε έτοιμη για συνεργασία με την Ελλάδα».

Η νέα τουρκική τοποθέτηση έρχεται σε συνέχεια αντίστοιχων αντιδράσεων της Άγκυρας σε ελληνικές πρωτοβουλίες που αφορούν τον θαλάσσιο και χωροταξικό σχεδιασμό. Τον Αύγουστο, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε αντιδράσει και στο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να παράγει νομικά αποτελέσματα για την Τουρκία.

Πρόκληση στην Αλεξανδρούπολη

Σε νέα πρόκληση προχώρησε το πρωί της Παρασκευής η Άγκυρα, με μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) να παραβιάζει το FIR Αθηνών και τον Εθνικό Εναέριο Χώρο και να κινείται σε σχετικά κοντινή απόσταση από την Αλεξανδρούπολη και το αεροδρόμιο της πόλης στα όρια της τερματικής περιοχής του αεροδρομίου.

Η αντίδραση της Πολεμικής Αεροπορίας ήταν άμεση, με ζεύγος ελληνικών μαχητικών αεροσκαφών F-16 να απογειώνεται προκειμένου να αναγνωρίσει και να αναχαιτίσει το UAV από την Τουρκία. Το περιστατικό καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα δείχνει να ανεβάζει εκ νέου την ένταση στο Αιγαίο, αυξάνοντας τις προκλητικές ενέργειες και χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη για αποστολές που δοκιμάζουν τα αντανακλαστικά της ελληνικής αεράμυνας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το τουρκικό UAV μπήκε το πρωί στο FIR Αθηνών χωρίς να έχει καταθέσει σχέδιο πτήσης και στη συνέχεια προχώρησε σε παραβίαση του Εθνικού Εναέριου Χώρου, κινούμενο στην περιοχή της βορειοανατολικής Ελλάδας και σε σχετικά μικρή απόσταση από την Αλεξανδρούπολη.

Η κίνηση του μη επανδρωμένου αεροσκάφους προκάλεσε την άμεση ενεργοποίηση της Πολεμικής Αεροπορίας. Ζεύγος F-16 απογειώθηκε προκειμένου να προχωρήσει στην αναγνώριση και αναχαίτιση του τουρκικού UAV, το οποίο, αντιλαμβανόμενο την παρουσία των ελληνικών μαχητικών, άλλαξε πορεία. Το τουρκικό UAV συνέχισε να κινείται εντός του FIR Αθηνών στο βορειοανατολικό Αιγαίο, με την πορεία του να περνά από την ευρύτερη περιοχή κοντά στη Θάσο και τη Σαμοθράκη.

Κόντρα στην Βουλή

«Ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται ποια είναι η κυβέρνηση εκείνη, η οποία μπορεί να διαχειριστεί την οποιαδήποτε κρίση, της έχει εμπιστοσύνη και αναγνωρίζει ότι έχει μια κυβέρνηση που ξέρει να υπηρετεί το εθνικό συμφέρον με σθένος», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, όταν νωρίτερα σήμερα στη Βουλή, άκουσε τον βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας Αλέξανδρο Καζαμία να λέει ότι ο ελληνικός λαός ανησυχεί για την κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και ανησυχεί πολύ περισσότερο γιατί η κυβέρνηση δείχνει να μην αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα της κατάστασης.

«Ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται ποια είναι η κυβέρνηση εκείνη, η οποία μπορεί να διαχειριστεί την οποιαδήποτε κρίση, της έχει εμπιστοσύνη και αναγνωρίζει ότι έχει μια κυβέρνηση που ξέρει να υπηρετεί το εθνικό συμφέρον με σθένος», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, όταν νωρίτερα σήμερα στη Βουλή, άκουσε τον βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας Αλέξανδρο Καζαμία να λέει ότι ο ελληνικός λαός ανησυχεί για την κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και ανησυχεί πολύ περισσότερο γιατί η κυβέρνηση δείχνει να μην αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα της κατάστασης.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης σημείωσε πάντως ότι ελληνική κυβέρνηση πιστεύει ότι πρέπει να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία. «Ακόμα και με εκείνους που διαφωνούμε θεμελιακά νομικά, θα πρέπει να υπάρχει επικοινωνία, για να απομειώνονται οι εντάσεις και να μην παράγονται κρίσεις», είπε και σημείωσε με νόημα ότι θα ήταν αφελές μεν να πιστεύει κάποιος ότι στον διάλογο των δύο χωρών η Τουρκία μπορεί να αποστεί από τις θέσεις που έχει αναπτύξει εδώ και δεκαετίες, όμως η διαφορά είναι πως ενώ οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί, σήμερα οι όποιες αντιδράσεις της Τουρκίας έρχονται γιατί για πρώτη φορά η Ελλάδα έχει αναλάβει πρωτοβουλίες, για να υπερασπιστεί στο πεδίο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, ο Αλέξανδρος Καζαμίας κάλεσε τον υπουργό Εξωτερικών να απαντήσει τι προτίθεται να πράξει η κυβέρνηση για να αποτρέψει την εγκαθίδρυση τουρκικών θαλάσσιων πάρκων γύρω από τα ελληνικά νησιά και πάνω από την υφαλοκρηπίδα της Ελλάδας. Ο Αλέξανδρος Καζαμίας αναφέρθηκε στην ανακοίνωση της 15ης και της 16ης Αυγούστου ότι η Τουρκία προτίθεται να δημιουργήσει δύο θαλάσσια πάρκα, το ένα γύρω από το Καστελόριζο και το άλλο ανάμεσα στη Σαμοθράκη και στη Λήμνο, σε διεθνή ύδατα τα οποία περικυκλώνουν τα ελληνικά νησιά και τα οποία επίσης βρίσκονται πάνω από την ελληνική υφαλοκρηπίδα.

«Με άλλα λόγια, η κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι κρίσιμη εδώ και καιρό. Σας το επισημαίνουμε από τη δική μας πλευρά, τουλάχιστον από τον Μάιο, με κάθε τρόπο. Έχουμε επιπλέον μια εκτίναξη των παραβιάσεων του εναερίου χώρου, το πρώτο μισό του 2026. Και το μόνο που ακούμε το τελευταίο διάστημα, στις απαντήσεις που μας δίνετε, κι εσείς και οι υφυπουργοί σας, είναι ότι θα πρέπει να μην ανησυχούμε. Μας έχετε πει επιπλέον ότι δεν έχουν καμία υπόσταση οι εξελίξεις αυτές στο διεθνές δίκαιο και μας έχετε πει επιπλέον να κοιμόμαστε ήσυχοι. Και η στάση σας αυτή μας προβληματίζει ιδιαίτερα. Εκφράσαμε τον προβληματισμό μας αλλά και τη διαφωνία μας, με το γεγονός ότι δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεστε την κρισιμότητα την κατάστασης και το γεγονός ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν μπει σε ένα σημείο καμπής, με απρόβλεπτες συνέπειες. Επίσης δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεστε την κρισιμότητα της κατάστασης έτσι όπως την αισθάνεται ο ελληνικός λαός, ο οποίος ανησυχεί», είπε ο βουλευτής της Πλεύσης Ελευθερίας.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε αυτό που έχει ήδη καταγραφεί στην ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, ότι δηλαδή τα δύο θαλάσσια πάρκα τα οποία η τουρκική κυβέρνηση έχει θεσμοθετήσει, με εσωτερική νομοθεσία, είναι προφανώς αντίθετα στο διεθνές δίκαιο, δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα και δεν δεσμεύουν την χώρα, αποτελούν δε σαφή παραβίαση και του ενωσιακού κεκτημένου.

Ο υπουργός Εξωτερικών είπε ότι έχει ήδη αποσταλεί ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία, για το ζήτημα αυτό, με αναλυτική καταγραφή των λόγων για τους οποίους η θεσμοθέτηση των δύο πάρκων αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. «Από την πρώτη στιγμή έχουν ενημερωθεί οι ευρωπαϊκές αρχές, οι θεσμοί γνωρίζουν τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την αύξηση της έντασης εκ μέρους της Τουρκίας και η Ελλάδα προτίθεται να προβεί και σε περαιτέρω ενέργειες για τα ζητήματα αυτά», είπε ο υπουργός Εξωτερικών.

Απαντώντας δε στις αναφορές του βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας ότι η κυβέρνηση δείχνει να μην έχει επίγνωση της κρισιμότητας της κατάστασης, ο υπουργός Εξωτερικών είπε ότι η ελληνική κυβέρνηση και το υπουργείο, όχι μόνο βρίσκονται σε καθεστώς διαρκούς παρακολούθησης της κατάστασης, αλλά η ελληνική πολιτεία, για πρώτη φορά είναι ενεργώς δρώσα στη διπλωματία της, με αποτέλεσμα οι αντιδράσεις να προέρχονται από την Τουρκία.

«Δεν παρακολουθούμε, αλλά εμείς ενεργούμε», σημείωσε και πρόσθεσε χαρακτηριστικά: «Μας φέρατε στη Βουλή να απαντήσουμε για τα F-35 να μας επιστήσετε την προσοχή, F-35 δεν έχουν υπάρξει. Μας φέρατε για τον νόμο τον επικείμενο, σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες της Τουρκίας, δεν έχει έρθει. Μας φέρνετε τώρα, για τα ζητήματα των θαλάσσιων περιβαλλοντικών πάρκων, να σας επισημάνω, θα το έχετε δει, ότι δεν περιλαμβάνουν όρους και περιορισμούς, αλλά είναι συντεταγμένες οι οποίες πράγματι, επειδή βρίσκονται εκτός χωρικών υδάτων και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας, βρίσκονται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο. Όμως η ελληνική κυβέρνηση είναι εκεί, είναι παρούσα και κυρίως είναι ενεργητικώς δρώσα. Αναφερθήκατε στην ανησυχία του ελληνικού λαού. Ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται ποια είναι η κυβέρνηση εκείνη, η οποία μπορεί να διαχειριστεί την οποιαδήποτε κρίση και αντιλαμβάνεται σε ποια κατάσταση βρισκόμαστε σήμερα, σε σχέση με την κατάσταση πριν από μερικά χρόνια».

Στο σημείο αυτό δε ο υπουργός Εξωτερικών κάλεσε τον κ. Καζαμία να ανατρέξει στην περίοδο που η αρχηγός της Πλεύσης Ελευθερίας ήταν πρόεδρος της Βουλής και ηγετικό στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, και ποια ήταν η κατάσταση με τις παραβιάσεις, ποια ήταν η κατάσταση σε σχέση με το μεταναστευτικό στο Αιγαίο.

Χτεσινές προκλήσεις

«Η πιθανή εγκατάσταση βάσης UAV στη Ρόδο θα συνιστούσε παραβίαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος της νήσου και θα έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο» προειδοποιεί το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, προσθέτοντας ότι «η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της που απορρέουν από διεθνείς συνθήκες και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα αναλόγως».

Το τουρκικό υπουργείο Άγκυρας αναφέρει: «Το αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς της Ρόδου ρυθμίζεται με σαφή τρόπο και δεσμευτικά από διεθνείς συνθήκες. Οποιαδήποτε προσπάθεια παραβίασης αυτού του καθεστώτος είναι ασυμβίβαστη με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας βάσει του διεθνούς δικαίου. Ιστορία

«Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σαφές ότι ένα πιθανό βήμα προς την εγκατάσταση βάσης UAV στη Ρόδο θα συνιστούσε παραβίαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος της νήσου και θα έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο, καθώς και τις σχέσεις καλής γειτονίας. Η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της που απορρέουν από διεθνείς συνθήκες και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα αναλόγως».

Τι δηλώνει η Άγκυρα για τους Patriot

Παράλληλα το τουρκικό υπουργείο Άμυνας χαρακτηρίζει θετικό βήμα τη μεταφορά των Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη: «Το νομικό καθεστώς των νησιών με αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς ρυθμίζεται σαφώς από τις Συνθήκες Ειρήνης της Λωζάνης του 1923 και του Παρισιού του 1947. Δηλώνουμε σε κάθε ευκαιρία ότι η στρατιωτικοποίηση αυτών των νησιών από την Ελλάδα κατά παράβαση των συνθηκών είναι παράνομη και ότι αυτή η πρακτική πρέπει να εγκαταλειφθεί.

«Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούμε την απόφαση μεταφοράς των συστημάτων αεράμυνας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη ως ένα θετικό βήμα προς την αντιστροφή της τρέχουσας εσφαλμένης πρακτικής. Ως Τουρκία, θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε όλα τα εποικοδομητικά βήματα που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή μας και που συμμορφώνονται με το διεθνές δίκαιο και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις συνθήκες».

Διχογνωμία στην Αθήνα για τους Patriot

Δρομολογημένη φέρεται να είναι η επιστροφή της ελληνικής συστοιχίας Patriot μετά τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Υπενθυμίζεται, ότι η συμφωνία των τριών σουνιτικών χωρών που υπεγράφη στη Μέκκα προβλέπει συλλογική αντίδραση των μελών σε περίπτωση επίθεσης.

Ήδη υπάρχει απόφαση αξιολόγησης κάθε μήνα της παραμονής της ελληνικής δύναμης Σαουδικής Αραβίας, με βασικό κριτήριο την ασφάλεια του στρατιωτικού προσωπικού. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, έπειτα από εισήγηση του στρατιωτικού επιτελείου έχει αποφασίσει την επιστροφή των ελληνικών Patriot μέσα στους επόμενους μήνες. Ο Νίκος Δένδιας δε, θα προχωρήσει στη σχετική εισήγηση στο ΚΥΣΕΑ, προκειμένου να δοθεί και τυπικά η έγκριση σε ανώτατο επίπεδο.

Πάντως, στην κυβερνητική παράταξη υπάρχει και αντίθετη άποψη, την οποία εξέφρασε ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Άγγελος Συρίγος, ο οποίος μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΚΑΙ, ανέφερε: «Εμείς βλέπουμε την παρουσία των Patriot για τις σχέσεις μας με τη Σαουδική Αραβία μέσα από το πρίσμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Είναι λάθος, θεωρώ. Η παρουσία των Patriot στην περιοχή μας δίνει δυνατότητα να καθόμαστε γύρω από το τραπέζι των μεγάλων που συνομιλούν….

Είναι λάθος να επιστρέψουν λόγω της συμφωνίας της Μέκκας. Μπορεί να χρειαστεί να επιστρέψουν για επιχειρησιακούς λόγους ή για άλλους λόγους. Αλλά λόγω της συμφωνίας της Μέκκας είναι μεγάλο λάθος. Όπου πηγαίνουν οι Τούρκοι δεν φεύγουμε εμείς, για όνομα του Θεού. Δηλαδή, είναι αυτοκαταστροφικό αυτό το πράγμα».

Αξίζει να σημειωθεί, ότι η ελληνική συστοιχία αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot έχει προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στην αεράμυνα της Σαουδικής Αραβίας κατά τη διάρκεια του πολέμου της Μέσης Ανατολής. Τα ελληνικά συστήματα, που έχουν αναπτυχθεί στις δυτικές ακτές της Σαουδικής Αραβίας από το 2021, στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας έχουν καταρρίψει ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους και drones, που στόχευαν κυρίως πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

Μάλιστα, όπως έγινε σήμερα γνωστό, η Πυροβολαρχία Κατευθυνόμενων Βλημάτων Patriot της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) συμμετείχε, κατά τις μεταμεσονύκτιες ώρες της Πέμπτη 27 Αυγούστου, στην αντιμετώπιση εχθρικών Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων (UAVs), στο πλαίσιο της αποστολής της διεθνούς πρωτοβουλίας «Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept» για την υποστήριξη της αεράμυνας του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας. Κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ζητήσει την επιστροφή των Patriot, επικαλούμενα τον κίνδυνο εμπλοκής στον πόλεμο, αλλά και την φιλοτουρκική στροφή της Σαουδικής Αραβίας.

Πρόκληση για τα θαλάσσια πάρκα

Οι προκλήσεις δεν σταματούν εδώ, καθώς μερικές ημέρες μετά την ανακήρυξη θαλασσίων πάρκων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu δημοσίευσε χάρτη με αυτά. Η απόφαση του Ερντογάν που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της κυβερνήσεως της Τουρκίας προβλέπει ότι το θαλάσσιο πάρκο Φετιχιέ-Κας, έκτασης 2.170.603 εκταρίων, και το θαλάσσιο πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης 174.214 εκταρίων, τέθηκαν υπό καθεστώς προστασίας.

«Τα πρώτα θαλάσσια εθνικά πάρκα που κηρύχθηκαν στην Τουρκία αντικατοπτρίζουν την προτεραιότητα της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος τόσο στα χωρικά της ύδατα όσο και στις θαλάσσιες ζώνες πέρα από αυτά», σημειώνεται. Στο κείμενο που συνοδεύει τον χάρτη του Anadolu σημειώνει πως τα πάρκα εκφράζουν την προτεραιότητα που δίνει η Τουρκία στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όχι μόνο εντός των χωρικών υδάτων της αλλά και σε «θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας» πέρα από αυτά. Τα διατάγματα του Ερντογάν που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου ορίζουν τη δημιουργία πάρκων σε δύο σημεία:

Το πρώτο πάρκο εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ της Φέτιγιε (επαρχία Μούγλα) και του Κας (επαρχία Αττάλειας). Η συγκεκριμένη χωροθέτηση περικλείει και αποκλείει ουσιαστικά ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο, πέραν της τουρκικής αιγιαλίτιδας ζώνης, δηλαδή πέραν των 6 μιλίων. Το δεύτερο πάρκο εκτείνεται σε θαλάσσια περιοχή κοντά στις τουρκικές ακτές της Ραιδεστού και του Τσανάκαλε, εκτεινόμενο γεωγραφικά μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου.

Την ίδια στιγμή, σε τροχιά αυξημένης ετοιμότητας και επεξεργασίας σεναρίων εμπλοκής βρίσκεται το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, παρακολουθώντας στενά τη διευρυνόμενη συνεργασία ανάμεσα στην Ελλάδα και το Ισραήλ, σύμφωνα με επίσημο έγγραφο που αποκαλύπτει το Nordic Monitor.

Αυτά όμως συνεχίζουν τις καθημερινές εισβολές τους και μάλιστα ανάγκασαν πολιτικά αεροπλάνα να μεταβάλουν πορεία για να αποφύγουν σύγκρουση, όπως πρόσφατα στην Αλεξανδρούπολη.

Σε άλλες χώρες, με κυβερνήσεις που σέβονται τον εναέριο χώρο, η interception θα εξανάγκαζε το εχθρικό ΜΕΑ ν’ αλλάξει πορεία ή θα το κατέρριπτε. Εδώ, λόγω συμμετοχής της Ελλάδος στο ΝΑΤΟ, ισχύει το «μπάτε σκύλοι αλέστε», χάριν της… «συμμαχίας» και των «ειρηνικών σχέσεων», που βεβαίως είναι έννοιες ανύπαρκτες με την Τουρκία (Πογκρόμ 1955, «Αττίλας» 1974, Ίμια 1996, Έβρος 2020, …Ταραγμένα νερά 2024-26).

Όταν όμως αγνώστου προελεύσεως ΜΕΑ προ έτους κατευθύνοντο προς την Τουρκία, κατερρίφθησαν παραχρήμα, αλλά κι αυτά που εισβάλλουν στον ελληνικό εναέριο χώρο δεν είναι πάντοτε βεβαίας προελεύσεως.
Εν τούτοις, «αναχαιτίζονται» πανάκριβα από F-16 και δεν αποκρούονται, όπως θα επέβαλλε η αεράμυνα κι η εθνική μας αξιοπρέπεια.

Πρόσφατο είναι το μυστικό ταξίδι του Αμερικανού διευθυντού της CIA, John Radcliffe, στη Μόσχα, που προειδοποίησε τον πρόεδρο Πούτιν να μην κλιμακώσει τις συγκρούσεις με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ είτε να συνεργασθεί με τις ΗΠΑ, για να τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν στα στενά του Ορμούζ.

Άγνωστον ποίον απ’ τα δύο ή και τα δύο, αλλά γνωστόν ότι, αν απειλείται η Λιθουανία από τη Ρωσσία, δεν είναι το ίδιο με την Ελλάδα από την Τουρκία. Δύο μέτρα και δύο σταθμά. Η απειλή όμως δεν έχει πάντα ταυτότητα, αλλ’ αντιμετωπίζεται απ’ τον απειλούμενο ως φόβος διά παν ενδεχόμενο, κατά το άρθρο 51 της ιδρυτικής συμβάσεως των Ηνωμένων Εθνών, με άμυνα.

ΜΕΑ και Αιγαίο

Ούτε είναι λογικόν το Τουρκικό Υπουργείο «Άμυνας» να ζητεί την αποτροπή εγκαταστάσεως ΜΕΑ στη Ρόδο κι απ’ την άλλη να συγχαίρει την Ελλάδα που απέσυρε τα «Πάτριοτ» από την Κάρπαθο στη Σούδα. Η στρατιωτική άμυνα είναι καθήκον κι η επίθεση δικαιολογημένη μόνον προλαμβάνει τον εχθρό, όπως της Ισραηλινής Αεροπορίας κατά της εγκαταστάσεως Τουρκικού ραντάρ στο Συριακό αεροδρόμιο Αμπού Ζαχούρ εις απόστασιν 70 χλμ. από την Αλεξανδρέττα.

Τέλος, αποτελεί στρατηγική αντίφαση από τη μία πλευρά να δαπανά η Ελλάς 3 δισ. ευρώ για την αγορά του αντιαεροπορικού «θόλου» εναντίον και ΜΕΑ κι από την άλλη να τ’ αφήνει ελεύθερα να αλωνίζουν πάνω από τα νησιά του Αιγαίου, ενώ μπορεί να τα καταρρίπτει με απλά αντιαεροπορικά.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Euronews, την πρώτη θέση ως προς τον αριθμό των αιτήσεων κατέλαβε η Ελλάδα, με 310.920 αιτήσεις. Ακολούθησε η Γερμανία, με 217.627 αιτήσεις. Μεταξύ των χωρών που δέχθηκαν μεγάλο αριθμό αιτήσεων, η Γερμανία είχε το υψηλότερο ποσοστό απορρίψεων, καθώς το 21,1% των αιτήσεων απορρίφθηκε. Το ποσοστό αυτό είναι αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο των απορρίψεων στην Τουρκία, που ήταν 14,6%.

Σένγκεν: Υψηλά ποσοστά απορρίψεων στη Δανία και τη Γερμανία

Μια ακόμη χώρα που ξεχωρίζει στον κατάλογο είναι η Δανία. Από τις 44.253 αιτήσεις που υποβλήθηκαν στη Δανία, απορρίφθηκε το 19,19%. Παρά τον σχετικά μικρό αριθμό αιτήσεων, το ποσοστό απόρριψης ήταν κοντά σε εκείνο της Γερμανίας.

Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και στην Ουγγαρία: από τις 35.605 αιτήσεις, το ποσοστό απόρριψης ανήλθε στο 18,14%.
Η Γαλλία (143.379 αιτήσεις, 15,23% απορρίψεις) και η Ιταλία (79.470 αιτήσεις, 14,77% απορρίψεις) καταγράφηκαν στην κατηγορία των χωρών με μεσαία ποσοστά απορρίψεων.

Αντίθετα, η Ολλανδία (9,0%), η Βουλγαρία (10,1%), η Ισπανία και η Ρουμανία (αμφότερες 7,4%) ξεχώρισαν για τα χαμηλά ποσοστά απορρίψεων. Το χαμηλότερο ποσοστό απορρίψεων καταγράφηκε στην Πορτογαλία, με μόλις 3,5%. Ωστόσο, ο αριθμός των αιτήσεων προς την Πορτογαλία ήταν μόλις 3.921, ο χαμηλότερος μεταξύ των χωρών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο.

Ενοχλούνται και αντιδρούν στα κατεχόμενα, επειδή η Κυπριακή Δημοκρατία παρεμβαίνει και ακυρώνει διεθνείς εκδηλώσεις, που οργανώνονται από το παράνομο καθεστώς, που εγκαθίδρυσε η κατοχική δύναμη. Ενοχλούνται επειδή διώκονται σφετεριστές ελληνοκυπριακών περιουσιών  καθώς, όπως λένε, “επηρεάζεται η οικονομία” τους. Ενοχλούνται επειδή επανήλθε το θέμα των ενταλμάτων για τις δολοφονίες του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού. Ενοχλούνται γιατί υπενθυμίζεται η κατοχή και η παρανομία στο Κυπριακό.

Οι Ελληνοκύπριοι, λένε στα κατεχόμενα, είναι… κακοί, αρνητικοί, επειδή δεν τούς αφήνουν ούτε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, φεστιβάλ, να κάνουν, ούτε και να φιλοξενήσουν ή να συμμετάσχουν σε διεθνείς αθλητικές δράσεις. Με τις παρεμβάσεις τους οι Ελληνοκύπριοι, λένε, μέχρι και τη φημισμένη Μπαρτσελόνα ανάγκασαν να ακυρώσει το καμπ, που σχεδίαζε στα κατεχόμενα!

Είναι σαφές πως δεν πρόκειται να αντιμετωπισθούν αυτές οι εκδηλώσεις διαφορετικά από ό,τι πρέπει. Ορθά το υπουργείο Εξωτερικών “σηκώνει γη και ουρανό” και ματαιώνει τις δράσεις αυτές. Γιατί δεν είναι τέχνη, αθλητισμός, είναι πολιτική αυτό που κάνουν οι αξιωματούχοι της αποσχιστικής οντότητας και επιχειρούν να αξιοποιήσουν το καθετί για την αναβάθμιση του κατοχικού καθεστώτος.

Και την πίτα γερή και τον σκύλο χορτάτο!

Κι όλα αυτά που γίνονται από μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν έχουν σχέση με τις πρωτοβουλίες στο Κυπριακό. Είναι, ωστόσο, σαφές πως σε μια περίοδο συζητήσεων στο Κυπριακό, η διέξοδος δεν είναι ο κατευνασμός. Η προσέγγιση αυτή δοκιμάσθηκε στο παρελθόν και αντί άλλου αποτελέσματος το καθεστώς της Άγκυρας έχει αποθρασυνθεί. Δεν μπορεί να αφήνονται να πραγματοποιούνται  δράσεις, που συνδέονται με την ανάδειξη της αποσχιστικής οντότητας και την εδραίωση της. Εάν όλα αυτά που προσπαθούν να οργανώσουν ακυρώνονται, θα αισθανθούν και την πίεση. Θα πρέπει να αντιληφθούν πως χωρίς συμφωνία αυτές οι δραστηριότητες θα εμποδίζονται.

Άλλωστε, εάν όλα αυτά γίνονται ανενόχλητα, γιατί να θέλουν λύση; Εάν ξεπουλούν ελληνοκυπριακές περιουσίες, συμμετέχουν σε διεθνή φόρουμ, τι θα τους λείπει; Η διεθνής αναγνώριση. Θα είναι, όμως, με όλα αυτά, μια “Ταϊβάν”. Αυτό δεν επιδιώκει χρόνια η κατοχική Τουρκία; Με την χαλάρωση, κάνοντας τα στραβά μάτια για να γίνονται εκδηλώσεις στα κατεχόμενα από την αποσχιστική οντότητα, απομακρύνεται και η επίτευξη συμφωνίας. Δεν θα έχουν λόγο να θέλουν λύση.

Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως ασχολούμαστε με ξεπερασμένα εργαλεία πολιτικής. Πενήντα δυο χρόνια μετά, Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, επανέρχονται συχνά- πυκνά όπως την ασπιρίνη για τον πονοκέφαλο. Με ασπιρίνη- και μάλιστα ληγμένη- δεν προσφέρεται θεραπεία. Επί της ουσίας είναι τεχνητή διέξοδος σε ένα αδιέξοδο, που δεν μπορεί να ανατραπεί με όρους και προσεγγίσεις προηγούμενων εποχών. Πρόκειται για προσπάθεια, που γίνεται επειδή δεν δέχεται η κατοχική πλευρά να συζητήσει την ουσία του Κυπριακού.

Για να έχουν ουσία τα ΜΟΕ πρέπει να συμβάλουν, διά της υλοποίησης τους, στην άρση των κατοχικών δεδομένων και όχι στην κανονικοποίησή τους. Να φέρνουν πιο κοντά τη λύση. Ποια λύση; Αυτή που δεν θα νομιμοποιεί πλήρως ή μερικώς τα αποτελέσματα της εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής.

Αυτή ακριβώς η αορατότητα είναι μέρος του σκοπού της. Αυτά τα συστήματα είναι συνήθως γρήγορα, βολικά και δίνουν την αίσθηση της ασφάλειας. Σε αντίθεση με έναν κωδικό πρόσβασης, δεν μπορείτε να ξεχάσετε το πρόσωπό σας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν έχουν ρίσκο.

Τα βιομετρικά στοιχεία εμπίπτουν σε δύο ευρείες οικογένειες: Τα φυσιολογικά (αποτυπώματα, πρόσωπα, ίριδες, ακόμη και μοτίβα της βάσης των νυχιών) και τα συμπεριφορικά (πώς περπατάτε ή πληκτρολογείτε, ο ρυθμός τής ομιλίας σας, η γωνία που κρατάτε το τηλέφωνό σας). Και οι δύο μορφές χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως. Απλώς μπορεί να μην το συνειδητοποιείτε. Πολλές Τράπεζες και έμποροι λιανικής παρακολουθούν τώρα πώς αλληλεπιδράτε με τη συσκευή σας, από τα περάσματα του δακτύλου, τα πατήματα και το σκρολάρισμα, μέχρι τη γωνία που κρατάτε το τηλέφωνό σας και την πίεση του αγγίγματός σας.

Εάν κάποιος άλλος πάρει το ξεκλείδωτο τηλέφωνό σας και προσπαθήσει να αποκτήσει πρόσβαση στην τραπεζική σας εφαρμογή, αυτό μπορεί να ενεργοποιήσει αυτόματα μια ειδοποίηση απάτης. Σύμφωνα μάλιστα με έρευνες, είναι δυνατό να συμπεράνουμε το όνομα και τη μητρική γλώσσα ενός χρήστη από τα μοτίβα χρονισμού των χτυπημάτων του στο πληκτρολόγιο!

Τα φυσιολογικά και συμπεριφορικά βιομετρικά συστήματα που περιλαμβάνουν την ανάλυση βάδισης χρησιμοποιούνται ήδη για σκοπούς ασφάλειας και επιτήρησης, από την πρόσβαση σε χώρους εκδηλώσεων έως την ανίχνευση δυνητικά ύποπτης συμπεριφοράς. Μπορείτε να φοράτε μάσκα, να σηκώσετε μια κουκούλα, να αποφύγετε να κοιτάξετε μια κάμερα, αλλά δεν μπορείτε εύκολα να αλλάξετε τον τρόπο που περπατάτε.

Βιομετρική τεχνολογία

Οι αρχές της Κίνας χρησιμοποιούν αυτή την τεχνολογία για σχεδόν μια δεκαετία. Και το 2023, η Ομάδα Βιομετρικής και Ιατροδικαστικής Ηθικής του Ηνωμένου Βασιλείου επισήμανε την αναγνώριση βάδισης για ηθική καθοδήγηση. Αυτό είναι συνήθως ένα σημάδι ότι η επιχειρησιακή χρήση δεν είναι μακριά.

Μια σειρά από άλλες βιομετρικές τεχνολογίες, που κυμαίνονται από την υφή του δέρματος και το σχήμα του αυτιού μέχρι τις μικροεκφράσεις και τα μοτίβα λαβής του χεριού, ερευνώνται ενεργά για χρήση στο κοντινό μέλλον. Αλλά ακόμη και η μυρωδιά του σώματος και τα αποτυπώματα της αναπνοής είναι πιο προχωρημένα από ό,τι θα μπορούσε να υποδηλώσει η καινοτομία τους.

Αυτό που κάποτε έμοιαζε με επιστημονική φαντασία είναι τώρα ενσωματωμένο στην καθημερινή μας ζωή. Δεν μπορούμε πάντα να βλέπουμε αυτήν την τεχνολογία και δεν μπορούμε πάντα να εξαιρεθούμε. Αλλά το να γνωρίζουμε ότι υπάρχει είναι το πρώτο βήμα για να καταλάβουμε πόσα από τον εαυτό μας μοιραζόμαστε ήδη.

Το σήμα της νίκης κρύβει ευπάθεια

Τον Απρίλιο του 2026, ο ειδικός σε θέματα χρηματοοικονομικής ασφάλειας Λι Τσανγκ έδειξε στους Κινέζους τηλεθεατές πώς τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να εξαγάγουν τα αποτυπώματα μιας διασημότητας από μια selfie.

Ο ένοχος; Το κλασικό σήμα “V” με τα δάχτυλα, με τα μαξιλαράκια των δακτύλων στραμμένα κατευθείαν στον φακό. Αυτό βασίστηκε σε εργασία του Εθνικού Ινστιτούτου Πληροφορικής της Ιαπωνίας, η οποία το 2017 έδειξε ότι χρησιμοποιήσιμα δακτυλικά αποτυπώματα θα μπορούσαν να αφαιρεθούν από φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από απόσταση έως και τριών μέτρων. Και η τεχνολογία των καμερών των τηλεφώνων έχει γίνει ακόμα καλύτερη από τότε.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αστυνομία έχει προχωρήσει σε τουλάχιστον δύο συλλήψεις με βάση δακτυλικά αποτυπώματα που ελήφθησαν από φωτογραφίες: μία από μια εικόνα στο WhatsApp ενός χεριού που κρατούσε χάπια ecstasy, και η άλλη όταν ένας έμπορος ναρκωτικών ταυτοποιήθηκε από μια φωτογραφία του στην οποία κρατούσε ένα κομμάτι τυρί.

Αυτή η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει και προς την άλλη κατεύθυνση. Στην κινεζική πόλη Χανγκτσού τον Ιούλιο του 2025, εγκληματίες φέρεται να προσπάθησαν να ξεκλειδώσουν μια έξυπνη πόρτα χρησιμοποιώντας μια φωτογραφία που ο ιδιοκτήτης του σπιτιού είχε δημοσιεύσει στο διαδίκτυο με τα δάχτυλά του ορατά. Η προσπάθεια απέτυχε, αλλά η πρόθεση ήταν ξεκάθαρη.

Αν και αυτού του είδους η στοχευμένη, τεχνικά απαιτητική επίθεση είναι ακόμα ασυνήθιστη, υπάρχουν ορισμένες προφυλάξεις που μπορούμε να πάρουμε καθώς η χρήση της βιομετρικής τεχνολογίας εξελίσσεται.

Πώς να προστατευτείτε

Πρώτον, να είστε επιλεκτικοί σχετικά με το πότε συμφωνείτε να μοιράζεστε βιομετρικά δεδομένα. Τα περισσότερα σύγχρονα έξυπνα τηλέφωνα αποθηκεύουν βιομετρικά πρότυπα σε ένα ασφαλές τσιπ που δεν φεύγει ποτέ από τη συσκευή. Αλλά οι εφαρμογές τρίτων και τα συστήματα του χώρου εργασίας σπάνια προσφέρουν την ίδια εγγύηση. Τον Ιούλιο του 2024, ο αμερικανικός τεχνολογικός γίγαντας Meta πλήρωσε στην πολιτεία του Τέξας 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια αφού εκτέλεσε αναγνώριση προσώπου σε χρήστες χωρίς συγκατάθεση. Αυτό ακολούθησε έναν διακανονισμό ομαδικής αγωγής με τη μητρική εταιρεία του TikTok, ByteDance, στο Ιλινόις για 92 εκατομμύρια δολάρια για παρόμοιες κατηγορίες.

Επομένως, προσπαθήστε να παρακολουθείτε ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στην κάμερα και το μικρόφωνό σας. Τόσο στο iOS όσο και στο Android, αυτό διαρκεί περίπου δύο λεπτά. Και μην χρησιμοποιείτε τα βιομετρικά στοιχεία ως το μοναδικό επίπεδο ασφάλειας. Βεβαιωθείτε ότι υπάρχει ένα δεύτερο βήμα.

Βιομετρική τεχνολογία: Τρία πιθανά αδύναμα σημεία

Φωνή: Αυτό είναι πιθανώς το πιο επιπόλαια παραδομένο βιομετρικό στοιχείο

Η κλωνοποίηση φωνής με τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί μόνο δευτερόλεπτα ήχου για να δημιουργήσει ένα πειστικό αντίγραφο και χρησιμοποιείται σε κλήσεις απάτης που υποδύονται μέλη της οικογένειας.

Αυτή είναι μια πολύ πιο ρεαλιστική και τρομακτική εκδοχή της απάτης εικονικής απαγωγής που υπάρχει εδώ και χρόνια. Η καθιέρωση μιας συνθηματικής λέξης με τους πιο κοντινούς σας ανθρώπους για οποιοδήποτε απροσδόκητο οικονομικό αίτημα είναι μια απλή και υποτιμημένη άμυνα.

Μάτια: Η αναγνώριση της ίριδας θεωρείται ισχυρή

Αυτός ο έγχρωμος μυς του ματιού έχει περίπου 250 μετρήσιμα χαρακτηριστικά –πολύ περισσότερα από ένα δακτυλικό αποτύπωμα– και παραμένει σταθερός καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής σας. Αλλά η σιωπηλή επέκταση των δεδομένων παρακολούθησης ματιών που συλλέγονται μέσω ακουστικών VR, για παράδειγμα, περνά απαρατήρητη. Ελέγξτε τις ρυθμίσεις απορρήτου σε οποιαδήποτε συσκευή VR χρησιμοποιείτε και έχετε υπόψη σας ότι τα δεδομένα αυτά αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως εμπορικό περιουσιακό στοιχείο από τις πλατφόρμες που τα συλλέγουν.

Δακτυλικά αποτυπώματα: Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή

Πέρα από το να είστε προσεκτικοί με το τι δείχνετε στην κάμερα, να γνωρίζετε πού έχετε καταχωρήσει το δακτυλικό σας αποτύπωμα. Τα συστήματα πρόσβασης στον χώρο εργασίας και τα τερματικά πληρωμών διαφέρουν ευρέως ως προς τον τρόπο αποθήκευσης και προστασίας των δεδομένων και σε αντίθεση με το τηλέφωνό σας, δεν υποχρεούνται νομικά να σας το πουν.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι τα βιομετρικά συστήματα είναι κακόβουλα. Τις περισσότερες φορές είναι πιο ασφαλή από τους κωδικούς πρόσβασης τους οποίους αντικαθιστούν. Το ερώτημα δεν είναι αν θα ασχοληθούμε με αυτά τα συστήματα, αλλά αν ασχολούμαστε με τα μάτια μας ανοιχτά – μάτια που, φυσικά, ήδη σκανάρονται τακτικά.

ΠΗΓΗ: www.theconversation.com
Σε συνεργασία με το womanidol

Ο όρος clean eating

Αρχικά, να εξηγήσω τι είναι το clean eating και τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε σε αυτό. Με το clean eating αναφερόμαστε συνήθως σε μια διατροφική προσέγγιση που δίνει έμφαση στην κατανάλωση τροφών στην πιο φυσική και λιγότερο επεξεργασμένη μορφή τους. Αυτό σημαίνει ότι επιλέγεις τρόφιμα όπως: Φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Δημητριακά ολικής άλεσης. Όσπρια και ξηρούς καρπούς. Πηγές άπαχης πρωτεΐνης. Τρόφιμα χωρίς πρόσθετα, συντηρητικά ή τεχνητά συστατικά.

Παράλληλα, πιθανόν να αποφεύγεις ή να περιορίζεις τρόφιμα όπως επεξεργασμένα σνακ, ζάχαρη, έτοιμα γεύματα ή προϊόντα με “χημικά” συστατικά. Από επιστημονικής πλευράς, η αυξημένη κατανάλωση ανεπεξέργαστων τροφών συνδέεται με καλύτερη υγεία, καθώς σου προσφέρουν περισσότερα θρεπτικά συστατικά και λιγότερα πρόσθετα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να κατανοήσεις ότι ο όρος clean eating δεν έχει έναν αυστηρό επιστημονικό ορισμό. Συχνά διαμορφώνεται μέσα από τάσεις, προσωπικές πεποιθήσεις και διατροφικούς “κανόνες” που δεν βασίζονται πάντα σε τεκμηριωμένα δεδομένα. Και θα αναρωτιέσαι, πού είναι το πρόβλημα με αυτό;!

Πότε το clean eating γίνεται προβληματικό

Το σημείο καμπής εμφανίζεται όταν η επιθυμία σου για υγιεινή διατροφή μετατρέπεται σε ανάγκη για τον απόλυτο έλεγχο. Αν αρχίζεις να αντιμετωπίζεις τη διατροφή σου με αυστηρούς κανόνες και μηδενική ευελιξία, τότε η κατάσταση μπορεί να γίνει προβληματική. Για παράδειγμα, αν: Χωρίζεις τις τροφές σε “απόλυτα καλές” και  “απόλυτα κακές”. Νιώθεις ότι δεν επιτρέπεται καμία απόκλιση από το πλάνο σου. Αποφεύγεις τρόφιμα χωρίς να υπάρχει ιατρικός λόγος.

Ακολουθείς κανόνες που γίνονται όλο και πιο περιοριστικοί, τότε η διατροφή παύει να εξυπηρετεί την υγεία σου και αρχίζει να περιορίζει την καθημερινότητά σου. Η επιστημονική βιβλιογραφία περιγράφει μια κατάσταση που σχετίζεται με αυτή τη συμπεριφορά, γνωστή ως Ορθορεξία. Πρόκειται για μια μη επίσημα διαγνωσμένη διαταραχή, αλλά αναγνωρισμένη σε ερευνητικό επίπεδο, όπου η εμμονή με την “καθαρή” διατροφή επηρεάζει αρνητικά την ψυχική και κοινωνική λειτουργικότητα.

Σχέση με το διατροφικό άγχος

Το διατροφικό άγχος εμφανίζεται όταν η σκέψη γύρω από το φαγητό δεν είναι ουδέτερη ή ευχάριστη, αλλά φορτισμένη με ανησυχία, φόβο ή ενοχές. Αντί να επιλέγεις τι θα φας με βάση την πείνα, την απόλαυση ή τις ανάγκες σου, καθοδηγείσαι από κανόνες και περιορισμούς.

Μπορεί να έχεις παρατηρήσει ότι: Σκέφτεσαι συνεχώς τι είναι “σωστό” να φας. Αγχώνεσαι όταν δεν έχεις πρόσβαση σε “καθαρές” επιλογές. Προγραμματίζεις τη μέρα σου γύρω από το φαγητό. Αυτός ο τύπος άγχους δεν σχετίζεται με πραγματικό κίνδυνο, αλλά με την αντίληψη ότι η απόκλιση από τους κανόνες σου μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες. Στην ουσία, η διατροφή μετατρέπεται από μέσο φροντίδας σε πηγή στρες.

Ψυχολογικές επιπτώσεις

Όταν το clean eating γίνεται άκαμπτο, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχολογική σου κατάσταση. Η συνεχής προσπάθεια για “τέλεια” διατροφή συχνά συνοδεύεται από: Έντονο άγχος και υπερανάλυση επιλογών. Τελειομανία και ανάγκη για έλεγχο. Ενοχές ή ντροπή όταν “παραβιάζεις” τους κανόνες.

Μείωση της ευχαρίστησης από το φαγητό. Χαμηλή αυτοεκτίμηση όταν δεν ανταποκρίνεσαι στα πρότυπα. Επιπλέον, μπορεί να επηρεαστούν και οι κοινωνικές σου σχέσεις. Αν αποφεύγεις εξόδους, οικογενειακά τραπέζια ή κοινωνικές εκδηλώσεις επειδή δεν μπορείς να ελέγξεις το φαγητό, τότε η διατροφή αρχίζει να περιορίζει τη ζωή σου. Από νευροψυχολογική σκοπιά, η συνεχής ενασχόληση με κανόνες ενεργοποιεί μηχανισμούς στρες στον εγκέφαλο, αυξάνοντας την κορτιζόλη και ενισχύοντας έναν φαύλο κύκλο άγχους και ελέγχου.

Σημάδια υπερβολής

Είναι σημαντικό να μπορείς να αναγνωρίσεις πότε η προσπάθεια για υγιεινή διατροφή έχει περάσει από την ισορροπία στην υπερβολή. Συχνά, αυτό φαίνεται μέσα από μικρές καθημερινές συμπεριφορές που σταδιακά γίνονται πιο έντονες και επηρεάζουν την ψυχολογία και την καθημερινότητά σου. Μπορεί να παρατηρείς ότι αφιερώνεις υπερβολικό χρόνο στον προγραμματισμό των γευμάτων σου, ότι διαβάζεις ετικέτες και συστατικά ή ότι αποκλείεις ολοένα και περισσότερες τροφές και ομάδες τροφών χωρίς να υπάρχει κάποιος ιατρικός λόγος.

Παράλληλα, ίσως νιώθεις έντονη ενοχή όταν καταναλώνεις κάτι που θεωρείς “απαγορευμένο”, ενώ η εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου επηρεάζεται άμεσα από το τι τρως μέσα στη μέρα. Σε αρκετές περιπτώσεις, εμφανίζεται δυσκολία στο να φας αυθόρμητα ή να συμμετέχεις άνετα σε κοινωνικές περιστάσεις που περιλαμβάνουν φαγητό, καθώς υπάρχει ανάγκη για απόλυτο έλεγχο.

Όταν το φαγητό αρχίζει να καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της σκέψης σου και να επηρεάζει τη διάθεση, τις επιλογές και την κοινωνική σου ζωή, τότε είναι πιθανό η ισορροπία να έχει χαθεί. Αν αναγνωρίζεις αρκετά από αυτά τα σημάδια στον εαυτό σου, αξίζει να το δεις ως μια ένδειξη ότι χρειάζεται να επαναπροσδιορίσεις τη σχέση σου με τη διατροφή και να δώσεις περισσότερο χώρο στην ευελιξία και την ψυχική ευεξία.

Ισορροπημένη προσέγγιση

Η υγιεινή διατροφή δεν είναι θέμα τελειότητας αλλά ισορροπίας και ευελιξίας. Αν θέλεις πραγματικά να φροντίσεις τον εαυτό σου, χρειάζεται να δώσεις χώρο τόσο στη θρεπτική αξία όσο και στην απόλαυση. Μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση στη διατροφή βασίζεται στην ευελιξία και όχι στην τελειότητα. Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να επιλέγεις θρεπτικές τροφές τις περισσότερες φορές, χωρίς όμως να πιέζεις τον εαυτό σου να ακολουθεί αυστηρούς κανόνες καθημερινά. Είναι σημαντικό να αποφεύγεις τη λογική του “όλα ή τίποτα”, όπου μια λιγότερο θρεπτική επιλογή θεωρείται αποτυχία ή λόγος ενοχής.

Είναι σημαντικό να αποφεύγεις να δαιμονοποιείς συγκεκριμένα τρόφιμα, καθώς κανένα τρόφιμο από μόνο του δεν καθορίζει την υγεία σου συνολικά. Μια υγιής σχέση με το φαγητό περιλαμβάνει επίσης την ικανότητα να απολαμβάνεις κοινωνικές περιστάσεις χωρίς άγχος ή περιορισμούς, επιτρέποντας στον εαυτό σου μεγαλύτερη ευελιξία όταν βρίσκεσαι με φίλους ή οικογένεια. Εξίσου σημαντικό είναι να μάθεις να ακούς τα φυσικά σήματα πείνας και κορεσμού του σώματός σου, αντί να βασίζεσαι αποκλειστικά σε εξωτερικούς κανόνες και “πρέπει” .

Τέλος, χρειάζεται να θυμάσαι ότι η υγεία είναι πολυπαραγοντική και δεν εξαρτάται μόνο από το τι τρως, αλλά και από παράγοντες όπως ο ύπνος, η σωματική δραστηριότητα, το στρες, η ψυχική υγεία και η συνολική ποιότητα ζωής σου. Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα πιο βιώσιμα διατροφικά πρότυπα είναι αυτά που μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα χωρίς ψυχολογική επιβάρυνση. Η αυστηρότητα μπορεί να φέρει προσωρινά αποτελέσματα, αλλά συχνά οδηγεί σε εξάντληση και εγκατάλειψη.

Κλείνοντας

Το clean eating μπορεί να είναι ένα χρήσιμο πλαίσιο για να βελτιώσεις τη διατροφή σου, όμως όταν μετατρέπεται σε κανόνα που σε περιορίζει, το πλαίσιο αυτό αλλάζει. Αν η διατροφή σου προκαλεί περισσότερο άγχος παρά ευεξία, τότε είναι σημαντικό να επανεξετάσεις τη σχέση σου με το φαγητό.

Θυμήσου, η πραγματική υγεία βρίσκεται στην ισορροπία, όχι στην τελειότητα. Το φαγητό δεν είναι μόνο θρεπτικά συστατικά — είναι και απόλαυση, σύνδεση και ποιότητα ζωής. Όταν καταφέρεις να τα συνδυάσεις αυτά, τότε βρίσκεσαι πραγματικά σε ένα υγιές διατροφικό μονοπάτι.

Η Σταμουλία Κοκκοβού είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition

Προσπάθειες καταβάλλονται για τον απεγκλωβισμό τους, ωστόσο οι συνθήκες δεν επιτρέπουν τον εντοπισμό των εισόδων του τούνελ. Σύμφωνα με το Ερυθρό Σταυρό, έως και 93.000 επιζώντες έχουν πληγεί από την καταστροφή. Οι πιθανότητες ανεύρεσης επιζώντων μειώνονται δραματικά, ενώ τα σωστικά συνεργεία πασχίζουν να φθάσουν στις περιοχές της καταστροφής, όπου οι συνθήκες δυσχεραίνουν την αποστολή πόσιμου νερού και προμηθειών.

Από την άλλη πλευρά των συνόρων, στο Θιβέτ, η βροχή, ο αποκλεισμός δρόμων, η μορφολογία του εδάφους και ο κίνδυνος νέων πλημμυρών δυσχεραίνουν το έργο των σωστικών συνεργείων. Η ζώνη της καταστροφής στο Θιβέτ είναι αποκλεισμένη για τους ξένους δημοσιογράφους και οι πληροφορίες προέρχονται αποκλειστικά από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κίνας.

Τόσο στο Θιβέτ όσο και στο Νεπάλ ο χείμαρρος του πάγου και της λάσπης έχει οδηγήσει στον σχηματισμό τεράστιων λιμνών που κινδυνεύουν να υπερχειλίσουν ή να υποχωρήσουν απειλώντας με νέα καταστροφή τις περιοχές και θέτοντας σε κίνδυνο όποιες προσπάθειες διάσωσης και αρωγής.