Ο κ. Παπασταύρου διευκρίνισε ότι η πρώτη ερευνητική γεώτρηση προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο του 2027, στην περιοχή «Ασωπός», βορειοδυτικά της Κέρκυρας. Το συγκεκριμένο έργο αποτελεί το πιο ώριμο στάδιο ερευνών, ενώ δεύτερο είναι το «οικόπεδο 10». Το κόστος μιας ερευνητικής γεώτρησης εκτιμάται περίπου στα 80 εκατ. ευρώ, ενώ σε περίπτωση επιτυχούς εντοπισμού κοιτάσματος και εμπορικής εκμετάλλευσης, οι συνολικές επενδύσεις ενδέχεται να φτάσουν τα 3 έως 4 δισ. ευρώ.

Σε αυτό το σενάριο, τα δημόσια έσοδα για τη χώρα θα μπορούσαν να ανέλθουν έως και τα 10 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου, προερχόμενα από φορολογία και λοιπά έσοδα που συνδέονται με την παραγωγή, με το ποσοστό να εκτιμάται στο 38% με 40% των κερδών.

Ο υπουργός σημείωσε ότι ένα επιτυχές αποτέλεσμα θα ενίσχυε σημαντικά την ενεργειακή αυτονομία της χώρας, επισημαίνοντας ότι οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αποθέματα 270 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, όταν η ετήσια κατανάλωση ανέρχεται σε περίπου 6 δισ. Παράλληλα, τόνισε ότι τα πιθανά έσοδα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, ενώ θα αναβαθμίσουν συνολικά το επενδυτικό ενδιαφέρον για τα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα.

Απαντώντας σε ερωτήματα για τη σχέση υδρογονανθράκων και πράσινης ενέργειας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ενεργειακή πολιτική βασίζεται σε ένα ισορροπημένο μείγμα. Όπως είπε, η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει όλες τις διαθέσιμες πηγές – ήλιο, άνεμο, υδροηλεκτρικά αλλά και πιθανά κοιτάσματα – ώστε να εξασφαλίσει ενεργειακή αυτονομία. Διευκρίνισε ότι η ανάπτυξη των υδρογονανθράκων δεν αναιρεί τη στόχευση για βιώσιμη ανάπτυξη και απανθρακοποίηση, σημειώνοντας ότι το φυσικό αέριο παραμένει αναγκαίο για τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος. Ο υπουργός ανέφερε ότι η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχει ήδη τριπλασιαστεί από το 2019, φτάνοντας από τα 6,3 GW στα 18 GW, ενώ μόνο τον τελευταίο χρόνο προστέθηκαν περίπου 3 GW.

Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η χώρα υστερεί στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας, κάτι που οδηγεί σε απώλειες, ιδιαίτερα της ενέργειας που παράγεται τις μεσημεριανές ώρες από τον ήλιο. Όπως είπε, μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν εγκαταστάσεις αποθήκευσης συνδεδεμένες στο δίκτυο, ενώ πλέον έχουν ξεκινήσει τα πρώτα έργα, με στόχο να φτάσουν τα 700-800 MW έως το τέλος του έτους και τα 1,2-1,4 GW έως το 2027. Η αποθήκευση, όπως τόνισε, είναι κρίσιμη τόσο για την αξιοποίηση της περίσσειας ενέργειας όσο και για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.

Αναφερόμενος στις τιμές ενέργειας, σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρά τις αυξήσεις που προκάλεσαν ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όπως εξήγησε, η υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα περιόρισε τη μετακύλιση των αυξήσεων στους καταναλωτές.

Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα, ενώ τόνισε ότι η διεθνής κοινότητα καταδικάζει την εργαλειοποίηση της ενέργειας. Όπως σημείωσε, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο, με τη συμμετοχή μεγάλων εταιρειών σε Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο, επισημαίνοντας ότι πρακτικές εκβιασμού δεν είναι αποδεκτές στο νέο ενεργειακό περιβάλλον.

Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, αναγνώρισε καθυστερήσεις λόγω διαφορετικών προσεγγίσεων στην κυπριακή πλευρά, ωστόσο τόνισε ότι το έργο επανεκκινεί, με την εμπλοκή ευρωπαϊκών θεσμών για την επικαιροποίηση και προώθησή του.

Τέλος, αναφέρθηκε στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, επισημαίνοντας το ισχυρό ενδιαφέρον από διεθνή επενδυτικά κεφάλαια. Όπως είπε, το ελληνικό Δημόσιο διατηρεί το 51%, ενώ η συμμετοχή ιδιωτών αντανακλά την εμπιστοσύνη στην ελληνική οικονομία και στον ρόλο των δικτύων ως κρίσιμης υποδομής.

Η σταθερά αυτή εδράζεται σε έναν αξιακό και ιδεολογικό κώδικα, ο οποίος συγκροτήθηκε ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Οι “Αρχές του Τουρκισμού” του Ζιγιά Γκιοκάλπ, ο περίφημος “Μεγάλος Λόγος” (Nutuk) του Μουσταφά Κεμάλ, το Mîsâk-ı Millî (Εθνικός Όρκος) και αργότερα η απόρρητη έκθεση του Νιχάτ Ερίμ για το Κυπριακό συνθέτουν το βασικό υπόβαθρο της τουρκικής γεωπολιτικής σκέψης.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των κειμένων είναι η πεποίθηση ότι η Τουρκία υπήρξε ιστορικά αδικημένη από τις διεθνείς συνθήκες που ακολούθησαν τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ότι οφείλει, με πολιτικά, διπλωματικά ή άλλα μέσα, να αποκαταστήσει δικαιώματα, επιρροή και ζωτικό χώρο που θεωρεί ότι απώλεσε.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ερμηνευθεί και η “Γαλάζια Πατρίδα”. Δεν πρόκειται για ένα καινούργιο δόγμα, αλλά για τη σύγχρονη ναυτική και θαλάσσια έκφραση μιας παλαιότερης στρατηγικής αντίληψης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Τουρκία επιχειρεί πλέον να μεταφέρει τη συγκεκριμένη αντίληψη από το επίπεδο της πολιτικής θεωρίας και των στρατηγικών σχεδιασμών στο επίπεδο της νομοθετικής κατοχύρωσης. Εφόσον πράγματι κατατεθεί και ψηφιστεί σχετικό νομοσχέδιο, θα πρόκειται για μία προσπάθεια εσωτερικής θεσμοποίησης των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.

Η Τουρκία κρατά την ίδια στρατηγική

Στο σημείο αυτό εμφανίζεται και η έννοια της λεγόμενης “έρπουσας δικαιοδοσίας” (creeping jurisdiction), γνωστή στο Διεθνές Δίκαιο. Πρόκειται για τη σταδιακή διεύρυνση της κρατικής δικαιοδοσίας πέραν όσων προβλέπονται από τις διεθνείς συμβάσεις και ειδικότερα από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Τουρκία ακολουθεί εδώ και δεκαετίες μία τέτοια πρακτική. Σε διάφορες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου ενεργεί σαν να διαθέτει αρμοδιότητες και δικαιώματα που δεν της αναγνωρίζονται από το ισχύον διεθνές δίκαιο. Μέσω αυτής της διαδικασίας επιδιώκει να δημιουργήσει πολιτικά, επιχειρησιακά και διπλωματικά τετελεσμένα. Η νομοθέτηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” αποτελεί ουσιαστικά το επόμενο βήμα αυτής της στρατηγικής. Συνιστά τη μετατροπή ενός πολιτικού δόγματος σε εσωτερικό κανόνα δικαίου, με στόχο να αποκτήσει πρόσθετη νομιμοποιητική βάση.

Παράλληλα, δεν πρέπει να λησμονούμε ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν είναι καινούργιες. Από τη δεκαετία του 1940 και μετά, η τουρκική γεωπολιτική σκέψη αναφέρεται συστηματικά σε περιοχές όπως η Βόρεια Συρία, το Βόρειο Ιράκ, η Κύπρος, η Ανατολική Μεσόγειος, το Ανατολικό Αιγαίο, η Δυτική Θράκη και ο Καύκασος. Ο Frank Weber στο έργο του “Επιτήδειος Ουδέτερος” καταγράφει χαρακτηριστικά αρκετές από αυτές τις στρατηγικές επιδιώξεις.

Κατά συνέπεια, η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αποτελεί αλλαγή πορείας, αλλά επικαιροποίηση και συστηματοποίηση διαχρονικών τουρκικών επιδιώξεων.

Τι να πράξει η Ελλάδα;

Σε αυστηρά νομικό επίπεδο, η δυνατότητα αντίδρασης είναι περιορισμένη πριν από την ψήφιση και εφαρμογή οποιασδήποτε σχετικής ρύθμισης. Το διεθνές δίκαιο ενεργοποιείται όταν υπάρχει συγκεκριμένη πράξη, επίσημη αξίωση ή παραβίαση. Αντιθέτως, σε διπλωματικό επίπεδο υπάρχουν σημαντικά περιθώρια προληπτικής δράσης.

Πρώτος άξονας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα οφείλει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων συνιστά ταυτόχρονα αμφισβήτηση ευρωπαϊκών συνόρων και ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Η διάσταση αυτή είναι κρίσιμη, διότι τα ελληνικά εξωτερικά σύνορα αποτελούν και εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεύτερος άξονας είναι η διεθνοποίηση του ζητήματος μέσω του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η Αθήνα οφείλει να ενημερώσει εγκαίρως τον ΟΗΕ για κάθε πρωτοβουλία που ενδέχεται να θίγει κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Τρίτος άξονας είναι το ΝΑΤΟ. Παρά τις γνωστές δυσκολίες που παρουσιάζει η Συμμαχία στην αντιμετώπιση διαφορών μεταξύ κρατών-μελών, η Ελλάδα οφείλει να αναδείξει ότι τυχόν θεσμοθέτηση μονομερών διεκδικήσεων από την Τουρκία δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα συνοχής στο εσωτερικό της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει να επιδιώκει σχέσεις συνεργασίας και ειρηνικής συνύπαρξης με την Τουρκία. Ταυτόχρονα όμως οφείλει να παραμένει απολύτως προσηλωμένη στις πάγιες εθνικές της θέσεις και στο διεθνές δίκαιο. Η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα είναι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάθε άλλη διεκδίκηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, ανεξαρτήτως του εάν διατυπώνεται ως πολιτικό δόγμα, στρατηγικό αφήγημα ή εσωτερικός νόμος ενός άλλου κράτους.

Το επόμενο διάστημα θα αποδείξει εάν οι τουρκικές εξαγγελίες θα μετατραπούν σε συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία. Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση αυτή αποκαλύπτει ότι η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τις διαχρονικές της επιδιώξεις. Αντιθέτως, αναζητά νέους τρόπους θεσμικής κατοχύρωσης και πολιτικής νομιμοποίησής τους. Αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που οφείλει να αξιολογήσει εγκαίρως και με νηφαλιότητα η ελληνική πλευρά.

Κριτική στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για δωρεάν μετακινήσεις με τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς άσκησε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στο OPEN, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ένα μέτρο χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.

Όπως ανέφερε, «επί της αρχής κανένας δεν είναι αντίθετος σε ένα μέτρο που βοηθάει τον κόσμο», ωστόσο σημείωσε ότι η διαφορά της κυβέρνησης από τα κόμματα της αντιπολίτευσης είναι ότι εφαρμόζει πολιτικές που αυξάνουν τα κρατικά έσοδα και οδηγούν σε ανάπτυξη της οικονομίας. «Μεγαλώνει η πίτα και έτσι προκύπτουν μέτρα που βοηθούν τον κόσμο. Έτσι προκύπτουν και περισσότερα έσοδα για την ελληνική οικογένεια, τα οποία μπορεί να διαθέσει σε εισιτήρια ή σε όποια άλλη ανάγκη επιθυμεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υποστήριξε επίσης ότι η κυβέρνηση έχει πλήρη επίγνωση της δυσαρέσκειας που εκφράζουν οι νέοι άνθρωποι και για τον λόγο αυτό εφαρμόζει ένα ευρύτερο πλέγμα παρεμβάσεων. Όπως είπε, η Ελλάδα διαθέτει «το φθηνότερο εισιτήριο στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς στην Ευρώπη», ενώ παράλληλα προχωρά σε ανανέωση του στόλου των μέσων, μειώσεις φόρων και συνολικές πολιτικές στήριξης των πολιτών.

Αναφερόμενος ειδικά στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Μαρινάκης έκανε λόγο για «πυροτεχνήματα», σημειώνοντας ότι «δεν είναι σοβαρό πράγμα να μιλούν αρχικά για τετραήμερη εργασία, να το μαζεύουν στη συνέχεια και έναν μήνα μετά να έρχονται και να λένε δωρεάν ΜΜΜ». Σύμφωνα με τον ίδιο, η κυβέρνηση προκρίνει πολιτικές με κοστολόγηση και δημοσιονομική βάση, αντί προτάσεων που, όπως είπε, εξυπηρετούν μόνο επικοινωνιακές σκοπιμότητες.

Η κ. Μπακογιάννη σημείωσε ότι για την ίδια το θέμα της τρομοκρατίας στην Ελλάδα έχει κριθεί οριστικά τόσο από τη Δικαιοσύνη όσο και από την κοινωνία. «Το θέμα της τρομοκρατίας στην Ελλάδα έχει κριθεί και από τον ελληνικό λαό και από την ελληνική Δικαιοσύνη. Τέτοιου είδους ζητήματα, όταν επανέρχονται, απλώς ξανανοίγουν μια συζήτηση που κατά τη γνώμη μου δεν βοηθά κανέναν», είπε.

Αναφερόμενη στον ίδιο τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο, τόνισε ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που έχει καταδικαστεί για τις δολοφονίες της 17 Νοέμβρη και ο οποίος, όπως υποστήριξε, δεν έχει επιδείξει καμία μεταμέλεια.

«Είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει ποτέ παραδεχθεί τίποτα, δεν έχει μετανιώσει για τίποτα. Ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία τρομοκρατών που επιμένουν μέχρι τέλους», ανέφερε, προσθέτοντας ότι σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, υπήρξαν περιπτώσεις καταδικασμένων για τρομοκρατία που αναγνώρισαν τα λάθη τους και επέδειξαν μεταμέλεια.

«Εξακολουθεί και είναι ο ίδιος άνθρωπος τον οποίο είχα δει εγώ τότε στο δικαστήριο», σημείωσε.

Παράλληλα, η κ. Μπακογιάννη ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να τοποθετηθεί επί δικαστικών αποφάσεων, υπογραμμίζοντας τον σεβασμό της στη λειτουργία της Δικαιοσύνης.

«Εγώ δεν είμαι δικαστής και δεν πρόκειται να παρασυρθώ στο να πω ότι η θέση του είναι στη φυλακή. Τα δικαστήρια αποφασίζουν, τα δικαστήρια βάζουν μέσα ή ελευθερώνουν», ανέφερε.

Όπως επισήμανε, το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα εξέτασης αποφυλάκισης ακόμη και για ισοβίτες μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.«Υπάρχει η ευρωπαϊκή αρχή Δικαιοσύνης ότι τα ισόβια είναι μέχρι 25 χρόνια. Αυτό λέει και το Συμβούλιο της Ευρώπης, αυτό λένε όλοι», κατέληξε.

«Μαζί με Καρυστιανού-Βελόπουλο ο Σαμαράς»

Η πρώην υπουργός αναφέρθηκε και στα σενάρια που θέλουν τον Αντώνη Σαμαρά να εξετάζει τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα, εκτιμώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν δύσκολη πολιτικά για τον ίδιο. «Δεν είναι ευχάριστο για τη Νέα Δημοκρατία. Πιστεύω ότι θα το σκεφτεί πάρα πολύ ο κ. Σαμαράς να προχωρήσει να κάνει ένα κόμμα απέναντι στην παράταξη που τον τίμησε, τον έκανε αρχηγό και τον έκανε και πρωθυπουργό. Έκανε το όνειρο της ζωής του πραγματικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Αν πάρει διαφορετικές αποφάσεις, ο λαός αυτής της παράταξης θα κρίνει», σημείωσε. Η κ. Μπακογιάννη ξεχώρισε επίσης τη στάση του Κώστα Καραμανλή από εκείνη του Αντώνη Σαμαρά, τονίζοντας ότι δεν θεωρεί πως οι δύο πρώην πρωθυπουργοί κινούνται στο ίδιο πολιτικό πλαίσιο.

«Άλλο ο Καραμανλής, άλλο ο Σαμαράς. Ο Καραμανλής είναι ένας άνθρωπος βαθιά παραταξιακός, ο οποίος μπορεί κατά διαστήματα να αποστασιοποιείται από συγκεκριμένες πράξεις ή αποφάσεις της Νέας Δημοκρατίας, αλλά με κανέναν τρόπο και ποτέ δεν θα προχωρούσε σε οποιαδήποτε κίνηση που θα έβλαπτε την παράταξη», είπε.

Παράλληλα, άσκησε κριτική στις πρόσφατες τοποθετήσεις του Αντώνη Σαμαρά, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα βαριές τις αναφορές του περί πατριωτισμού της κυβέρνησης. «Ο κ. Σαμαράς είπε πολύ βαριές κουβέντες. Όλα μπορεί να τα δεχθεί ένας άνθρωπος, εκτός από την αμφισβήτηση του πατριωτισμού του. Όταν αμφισβητείς τον πατριωτισμό του υπουργού Εξωτερικών και του πρωθυπουργού, είναι πάρα πολύ βαριά κουβέντα. Δεν ήταν δυνατόν να κάνει η Νέα Δημοκρατία ότι δεν καταλαβαίνει», υπογράμμισε.

Ερωτηθείσα για το ενδεχόμενο επαναπροσέγγισης των δύο πλευρών, εμφανίστηκε απαισιόδοξη. «Για να είμαι τελείως ειλικρινής, περιθώρια προσέγγισης δεν βλέπω», ανέφερε, εκτιμώντας παράλληλα ότι το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται σήμερα ο πρώην πρωθυπουργός δεν προέρχεται από τον σημερινό πυρήνα των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας.

«Πιστεύω ότι οι άνθρωποι στους οποίους απευθύνεται σήμερα ο κ. Σαμαράς είναι άνθρωποι που ήδη δεν καταγράφονται στο ποσοστό της Νέας Δημοκρατίας. Έχουν αποστασιοποιηθεί και αυτούς προσπαθεί να προσεγγίσει. Κάπου εκεί, με την κ. Καρυστιανού και τον κ. Βελόπουλο, τον τοποθετώ», είπε. Κλείνοντας, σημείωσε ότι η Νέα Δημοκρατία θα δώσει τη δική της πολιτική μάχη για να επαναπροσεγγίσει αυτό το κοινό.

«Εκεί θα δοθεί μάχη από εμάς, προσπαθώντας να πείσουμε αυτούς τους ανθρώπους ότι αυτή είναι η μία παράταξη την οποία αξίζει κανείς να υπερασπίζεται. Και ο κ. Σαμαράς θα προσπαθήσει με τη δική του επιχειρηματολογία να πάρει τους ανθρώπους αυτούς από εκεί».

Ανάμεσα στα αντικείμενα που φέρονται να είχαν αφαιρέσει περιλαμβάνονται επαγγελματικά τρυπάνια, κόφτες, οικοδομικοί τροχοί, καθώς και πλήθος άλλων εργαλείων και υλικών που χρησιμοποιούνται σε οικοδομικές και ηλεκτρολογικές εργασίες.

Σε βάρος των δύο συλληφθέντων σχηματίστηκε δικογραφία, ενώ οι έρευνες των αρχών συνεχίζονται για τη διερεύνηση τυχόν εμπλοκής τους και σε άλλες παρόμοιες υποθέσεις.

Σύμφωνα με ανώτερο αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία πλαίσιο έχει ήδη υπογραφτεί ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου και κύριο διαπραγματευτή της Τεχεράνης, τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ. Το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί και συνεχίζουν να πλανώνται πολλές αμφιβολίες για τα ζητήματα στα οποία απέκλιναν οι δυο πλευρές, παρά τις κοπιώδεις διαπραγματεύσεις για να τερματιστεί ο πόλεμος.

Η συμφωνία «θα φέρει ειρήνη στην περιοχή», υποσχέθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, που είπε προσερχόμενος χθες στη σύνοδο της G7 στην Εβιάν, στη Γαλλία, ότι θέλει να δώσει στη δημοσιότητα το κείμενο διότι «είναι πολύ δυνατό». Άφησε να εννοηθεί πως την Παρασκευή, αφού ολοκληρωθεί η τελετή υπογραφής στη Γενεύη, να κηρύξει προσωπικά την έναρξη της περιόδου συνομιλιών εξήντα ημερών για να κλειστεί οριστική συμφωνία.

Υπάρχει «παθητικό δεσμεύσεων αθετημένων, ανεφάρμοστων, εγκαταλελειμμένων, όλα αυτά τα έχουμε στο νου μας» στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και εφαρμογής της συμφωνίας, επισήμανε, πολύ πιο επιφυλακτικός, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί στην κρατική τηλεόραση. «Ταυτόχρονα, κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για δημιουργήσουμε μέσω αυτής της συμφωνίας οικονομικές ευκαιρίες για τη χώρα μας», πρόσθεσε.

Καμιά «εμπιστοσύνη»

Οι πρώτες πληροφορίες για το περιεχόμενο της συμφωνίας προέρχονται κυρίως από την Τεχεράνη και ιρανικά ΜΜΕ. Σύμφωνα με την διπλωματία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, προβλέπει «το άμεσο και οριστικό τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, το Ιράν εννοεί να εφαρμόζει χρεώσεις για τις υπηρεσίες που θα παρέχει σε πλοία, αντί για τέλος διέλευσης που δεν θέλουν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Πάντα κατά την Τεχεράνη, «η αμερικανική πλευρά δεσμεύτηκε» ότι θα καταστούν πλέον διαθέσιμα ιρανικά κεφάλαια παγωμένα στο εξωτερικό και να καταβάλει αποζημιώσεις για τις ζημιές εξαιτίας του πολέμου. Κανένα ποσό που έχει δεσμευτεί στο εξωτερικό εξαιτίας αμερικανικών κυρώσεων δεν κατέστη διαθέσιμο στο Ιράν μέχρι στιγμής, αντέτεινε αμερικανός αξιωματούχος.

Οι ΗΠΑ θα πρέπει επίσης να εγγυηθούν το τέλος του πολέμου που διεξάγει το Ισραήλ εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, είπε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, υπογραμμίζοντας πως η Τεχεράνη δεν έχει «εμπιστοσύνη» σε καμιά από τις δυο χώρες.

Οι εχθροπραξίες ανάμεσα στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και το σιιτικό κίνημα που πρόσκειται στο Ιράν έμοιαζαν να έχουν ανασταλεί, όμως ισραηλινός βομβαρδισμός σκότωσε έναν άνθρωποι στον νότο χθες το μεσημέρι. Κατόπιν, η Χεζμπολάχ ανέφερε ότι «απώθησε», με ρουκέτες και μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα, ισραηλινή μονάδα που προσπαθούσε να προελάσει στο λιβανικό έδαφος.

Ο στρατός του Ισραήλ θα παραμείνει στον Λίβανο «για όσο είναι απαραίτητο», όπως και στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας, αντέταξε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ενώ η συμφωνία ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον εκλαμβάνεται από μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης και της πολιτικής τάξης στο Ισραήλ ως αποτυχία της κυβέρνησης Νετανιάχου, ο πρωθυπουργός διαβεβαίωσε πως ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έσωσε τη χώρα του από τον κίνδυνοι «πυρηνικού ολέθρου».

Ανάσα ανακούφισης

Η ανακοίνωση πως κλείστηκε συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου με τους καταιγιστικούς αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, αντιμετωπίστηκε με ανακούφιση στις διεθνείς αγορές και ώθησε προς τα κάτω τις τιμές του πετρελαίου, που υποχώρησαν σχεδόν 5% χθες — το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας άλλαζε χέρια έναντι 83,17 δολαρίων.

Πολίτες χωρών της περιοχής πάντως έμοιαζαν πολύ λιγότερο καταπραϋμένοι. «Ο ιρανικός λαός δεν κέρδισε τίποτα με αυτή τη συμφωνία», σχολίασε ο Αριά, 38 ετών, καθηγητής αγγλικών στην Τεχεράνη. «Ο κόσμος δεν θα επιστρέψει στην προηγούμενη ζωή του. Το κυριότερο δίδαγμα αυτού του πολέμου για τον ιρανικό λαό είναι πως ο Τραμπ δεν είναι σύμμαχός του», έκρινε ακόμη.

Στον Λίβανο, ορισμένοι από τους εκτοπισμένους σκέφτονταν να επιστρέψουν στον νότο, σε περιοχές που δεν βρίσκονται υπό κατοχή του ισραηλινού στρατού. «Ακόμη κι αν δεν απομένουν παρά συντρίμμια, θα στήσουμε σκηνή και θα μείνουμε», είπε η Χάνα αλ Τζάμα, εκφράζοντας «ευχαριστίες» στο Ιράν.

Οι εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων που αναμένεται να αρχίσουν την Παρασκευή θα αφορούν τέσσερα ζητήματα, σύμφωνα με τον ιρανό υφυπουργό Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί: την άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν· το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· την «ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» της χώρας· και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.

Η Τεχεράνη θα επιδιώξει η τελική συμφωνία να υποστηριχθεί «με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών», διευκρίνισε η διπλωματία της.

Σε δηλώσεις του την Κυριακή στη New York Times, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε πως μια πτυχή της διαπραγμάτευσης αφορά την αποδοχή από το Ιράν της αμερικανικής απαίτησης να κηρυχτεί μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου για 30 χρόνια, αφήνοντας πως θα συμβιβαζόταν αν η άλλη πλευρά αντιπρότεινε μορατόριουμ για 15 χρόνια.

Το απόγευμα ο Αλέξης Τσίπρας θα πραγματοποιήσει συνάντηση και με τον Γενικό Γραμματέα του ΑΚΕΛ, κ. Στέφανο Στεφάνου.

Κι’ αυτό γιατί ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων που χαρακτηρίζεται, κατά βάση, από την ιδιωτική ιδιοκτησία, την ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ των ατόμων με την χρήση των μηχανισμών της αγοράς για τον έλεγχο της παραγωγής και της διανομής τους (J.Muller, 2013).

Έτσι, στην πορεία εξέλιξης και μεταμόρφωσης του καπιταλισμού από τον 17ο αιώνα μέχρι σήμερα, η συντελούμενη ανάπτυξη των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής συνδέθηκε με την δημιουργία και την διεύρυνση των ανισοτήτων, καθώς και την ανάλωση των φυσικών πόρων. Σε βαθμό τέτοιο, που από το τελευταίο τέταρτο του 20ο αιώνα μέχρι το πρώτο τέταρτο του 21ο αιώνα, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, να έχει συντελεσθεί η βαθύτερη κοινωνική αποσύνθεση και περιβαλλοντική καταστροφή.

Η παρατήρηση αυτή σημαίνει ότι η μείωση των ανισοτήτων που παρατηρείται ιστορικά σε συγκεκριμένες περιόδους (1900-1910) και (1950-1960) του “βιομηχανικού καπιταλισμού” στις ανεπτυγμένες χώρες, ήταν το αποτέλεσμα των δημόσιων πολιτικών που εφαρμόσθηκαν, για την αντιμετώπιση των σοβαρών συνεπειών των προηγηθέντων πολέμων.

Η δυσμενής μετατόπιση

Με άλλα λόγια, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, η δυναμική της παραγωγής και της κατανομής του πλούτου, εξαρτάται, κατά βάση, από τους κοινωνικο-οικονομικούς και πολιτικούς συσχετισμούς δυνάμεων. Οι συσχετισμοί αυτοί σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους της ανάπτυξης των καπιταλιστικών σχέσεων τείνουν προς τη σύγκλιση ή την απόκλιση, αποδεικνύοντας ότι δεν υπάρχει καμία φυσική και αυτόματη διαδικασία στις συνθήκες συσσώρευσης του κεφαλαίου που θα απέτρεπε τις εγγενείς τάσεις διεύρυνσης των ανισοτήτων (Th. Piketty, 2014), όπως και της φτωχοποίησης του πληθυσμού και της καταστροφής του περιβάλλοντος.

Στο πλαίσιο των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, το επίκεντρο της ανασφάλειας και των ανισοτήτων, κατά τον 18ο και 19ο αιώνα μετατοπίζεται από την φύση στην οικονομία, ενώ κατά τον 20ο και 21ο αιώνα μετατοπίζεται και στην οικονομία και στην φύση. Στην πορεία αυτής της μετατόπισης του “καπιταλιστικού επίκεντρου”, κερδίζουν έδαφος, στην κοινωνικο-οικονομική και πολιτική σκέψη, οι απόψεις ότι η συντελούμενη, κατά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, “δίδυμη ανασφάλεια” απειλεί την διεθνο-ευρωπαϊκή οικονομία και δημοκρατία.

Παράλληλα, η σταδιακή ένταξη στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, των Βαλκανίων και της Ασίας, σε συνθήκες παγκοσμιοποιημένης νεοφιλελευθεροποίησης χαμηλού κόστους και άνισης ανταλλαγής πρώτων υλών, ενεργειακών πόρων, κεφαλαίου, επιχειρήσεων, προϊόντων, εργασίας, τεχνολογίας, κλπ, συνέβαλε στην μετάβαση από “τον βιομηχανικό στον μεταβιομηχανικό καπιταλισμό”.

Η Ευρώπη των ανισοτήτων

Η παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων συντελείται, ιδιαίτερα από τις αρχές του 21ου αιώνα, περισσότερο με νέες τεχνολογίες και λιγότερο με τις ικανότητες των εργαζομένων. Από την άποψη αυτή, αξίζει να σημειωθεί ότι η μετάβαση προς την παγκοσμιοποιημένη νεοφιλελευθεροποίηση, με τις συντελούμενες συνθήκες και προϋποθέσεις, υποστηρίχθηκε ότι απειλήθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και των συνεπειών που σε σύντομο χρονικό διάστημα επέφερε στην διεθνή και την ευρωπαϊκή οικονομία.

Απειλείται από την από-παγκοσμιοποίηση, ή από την επιστροφή του έθνους-κράτους, ή κατά την γνώμη μας από την αναδιάρθρωση της παγκοσμιοποιημένης νεοφιλελευθεροποίησης, ως γεω-οικονομικό, γεω-στρατηγικό και γεω-πολιτικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι οι συντελούμενες ριζικές τεχνολογικές και παραγωγικές αλλαγές, τόσο του παρελθόντος και του παρόντος, όσο και του μέλλοντος, θα μετατοπίσουν, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της παγκοσμιοποιημένης νεοφιλελευθεροποίησης, το κέντρο βάρους του κοινωνικο-οικονομικού και πολιτικού συσχετισμού δυνάμεων, προς την κατεύθυνση των επερχόμενων νέων συνθηκών της συσσώρευσης του κεφαλαίου.

Όπως επίσης, της περιθωριοποίησης της μαζικής απασχόλησης στους χώρους εργασίας, της διεύρυνσης όλων των μορφών ευελιξίας της απασχόλησης (αμοιβών, χρόνου εργασίας, συμβάσεων εργασίας, κλπ), της διεύρυνσης του κράτους-φιλανθρωπίας, της αύξησης των εισοδηματικών και κοινωνικών ανισοτήτων και της φτωχοποίησης του πληθυσμού, παρά το γεγονός ότι ένας στους τρείς πολίτες των χωρών του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) βρίσκεται σήμερα στο όριο της φτώχειας…

Όμως, οι δυσμενείς αυτές εξελίξεις και προοπτικές των ανισοτήτων και του κράτους φιλανθρωπίας, εμπεριέχουν, σε μία προσέγγιση κοινωνικής δυναμικής, την στρατηγική και πολιτική επιλογή του μη ντετερμινισμού των ανισοτήτων, με την έννοια της δυνατότητας αξιοποίησης πολιτικών, θεσμικών και δημοκρατικών ανατροπών των ασκούμενων πολιτικών σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, οι οποίες αναπαράγουν το μοντέλο της υψηλής κερδοφορίας, με την φτωχοποίηση σημαντικού τμήματος του πληθυσμού.