Έρευνες δείχνουν ότι η αυτοδιάγνωση και η αυτοθεραπεία, ή η εμπιστοσύνη σε μη καταρτισμένες πηγές για τη λήψη συμβουλών, μπορούν να οδηγήσουν σε λάθη, λανθασμένη χρήση φαρμάκων και καθυστέρηση στην αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας. Το διαδίκτυο έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αποκτούν πρόσβαση σε πληροφορίες υγείας. Πριν από μερικές δεκαετίες, κάποιος που ανησυχούσε για ένα σύμπτωμα θα μπορούσε να συμβουλευτεί έναν γιατρό, έναν φαρμακοποιό ή κάποιο ιατρικό σύγγραμμα. Σήμερα, μια μηχανή αναζήτησης μπορεί να εμφανίσει χιλιάδες αποτελέσματα μέσα σε δευτερόλεπτα.

Προσοχή στο διαδίκτυο για θέματα υγείας

Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι όλες οι πληροφορίες υγείας στο διαδίκτυο αξιόπιστες. Ορισμένοι ιστότοποι μπορεί να είναι δύσχρηστοι, να χρησιμοποιούν περίπλοκη γλώσσα ή να παρέχουν ελλιπείς, παρωχημένες ή ανακριβείς πληροφορίες. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ειδικότερα, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ταχεία διάδοση ανακριβών και παραπλανητικών πληροφοριών για την υγεία. Αυτό καθιστά δύσκολο για τους ανθρώπους να κρίνουν ποιες πηγές μπορούν να εμπιστευτούν.

Οι αξιόπιστες πηγές συνήθως εξηγούν τα οφέλη και τους κινδύνους, παραθέτουν τις έρευνες στις οποίες βασίζονται οι συμβουλές τους και παραδέχονται πότε τα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι σαφή. Αντιθέτως, συμβουλές που υπόσχονται «θαυματουργές» θεραπείες, εγγυώνται αποτελέσματα ή υποβαθμίζουν την επαγγελματική εξειδίκευση, θα πρέπει να προκαλούν ανησυχία.

Τα συμπτώματα είναι συχνά δύσκολο να ερμηνευθούν χωρίς ιατρική κατάρτιση. Οι πονοκέφαλοι, η κόπωση, ο πόνος στην κοιλιακή χώρα και τα δερματικά εξανθήματα μπορεί να οφείλονται σε δεκάδες διαφορετικές αιτίες. Μια αναζήτηση για τον όρο «πονοκέφαλος» μπορεί να εμφανίσει σπάνιες και τρομακτικές διαγνώσεις, όπως όγκους στον εγκέφαλο, προκαλώντας αδικαιολόγητο πανικό. Αν και οι διαδικτυακές αναζητήσεις μπορεί ενίοτε να κατευθύνουν τους ανθρώπους προς τη σωστή οδό, μπορούν επίσης να πυροδοτήσουν περιττό άγχος.

Κάποιος που νιώθει σίγουρος για μια διάγνωση που έκανε μέσω διαδικτύου, ενδέχεται να αναβάλει την επίσκεψη σε επαγγελματία υγείας, ακόμη και όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται. Η έγκαιρη διάγνωση συχνά βελτιώνει την έκβαση σε διάφορες παθήσεις, από λοιμώξεις έως καρκίνο. Όταν οι άνθρωποι αφιερώνουν εβδομάδες ή μήνες στην αυτοθεραπεία, χάνονται ευκαιρίες για έγκαιρη παρέμβαση.

Το πρόβλημα με τους influencers

Η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εκτείνεται πέρα ​​από το ζήτημα της διάγνωσης. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται σε influencers και δημιουργούς περιεχομένου για συμβουλές σχετικά με τη θεραπεία. Κάποιοι προτείνουν συμπληρώματα, φυτικά σκευάσματα ή μη συνταγογραφούμενα φάρμακα για διάφορα ζητήματα, από το άγχος έως τον χρόνιο πόνο.

Σε αντίθεση με τους γιατρούς και τους φαρμακοποιούς, οι influencers δεν υποχρεούνται να αποδείξουν ότι οι συμβουλές τους βασίζονται σε έρευνες. Οι προτάσεις τους μπορεί να πηγάζουν από προσωπική εμπειρία και όχι από επιστημονική τεκμηρίωση. Μια θεραπεία που φαίνεται αθώα μπορεί να αλληλεπιδράσει με συνταγογραφούμενα φάρμακα ή να επιδεινώσει μια υπάρχουσα πάθηση.

Για παράδειγμα, το βαλσαμόχορτο -ένα φυτικό σκεύασμα που λαμβάνεται συχνά για τη βελτίωση της διάθεσης- μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα ορισμένων συνταγογραφούμενων φαρμάκων, όπως ορισμένα αντισυλληπτικά και αντιπηκτικά. Χωρίς την καθοδήγηση επαγγελματία, αυτές οι αλληλεπιδράσεις μπορεί εύκολα να διαφύγουν της προσοχής.

Η αγορά φαρμάκων μέσω διαδικτύου εγείρει επιπλέον ανησυχίες. Χιλιάδες ιστοτόποι πωλούν πλέον φάρμακα απευθείας στους καταναλωτές, υποσχόμενοι συχνά ευκολία και ιδιωτικότητα. Αν και πολλά διαδικτυακά φαρμακεία λειτουργούν νόμιμα, άλλα δεν ακολουθούν τους κανόνες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για την είσοδο πλαστών ή ακατάλληλων φαρμάκων στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Τα προϊόντα αυτά ενδέχεται να περιέχουν λάθος συστατικά, λανθασμένες δόσεις ή να στερούνται εντελώς τη δραστική ουσία. Όχι μόνο αποτυγχάνουν να θεραπεύσουν την ασθένεια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν άμεση βλάβη. Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για τους καταναλωτές να εντοπίσουν τα πλαστά φάρμακα, ειδικά όταν οι ιστοτόποι παρουσιάζουν μια εικόνα επαγγελματισμού και αξιοπιστίας.

Η ενεργός συμμετοχή στη φροντίδα της υγείας σας μπορεί να βοηθήσει. Όσοι κατανοούν την πάθησή τους και συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπεία τους, είναι συχνά σε καλύτερη θέση να τη διαχειριστούν. Ωστόσο, η λήψη αποφάσεων για την υγεία σας είναι πιο αποτελεσματική όταν υποστηρίζεται από αξιόπιστες πληροφορίες και συμβουλές επαγγελματιών. Τρεις απλοί κανόνες:

• Εμπιστευτείτε αξιόπιστες πηγές, όπως αναγνωρισμένους ιατρικούς φορείς, αντί για προσωπικά ιστολόγια (blogs) ή πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
• Ένα συμπλήρωμα, ένα φυτικό σκεύασμα ή ένα φάρμακο που προτείνεται από κάποιον influencer ενδέχεται να μην υποστηρίζεται από επιστημονικά στοιχεία και θα μπορούσε να αλληλεπιδράσει με άλλες θεραπείες.
• Σε περίπτωση αμφιβολίας, συμβουλευτείτε έναν φαρμακοποιό ή γιατρό πριν το δοκιμάσετε.

Η ευκολία και η σιγουριά δεν εγγυώνται ακρίβεια. Το να κάνετε λάθος στην υγεία σας μπορεί να σας κοστίσει πολύ περισσότερο από τον χρόνο που εξοικονομείτε.

ΠΗΓΗ: www.theconversation.com
Σε συνεργασία με το womanidol

Ποια ακριβώς ακίνητα θα περάσουν στον ΦΑΑΕΔ; Πόσο αποτιμώνται; Ποιος θα αποφασίζει για την αξιοποίησή τους; Με ποιους όρους θα μπορούν να παραχωρούνται ή να μισθώνονται; Ποιος θα ελέγχει τις συμβάσεις; Και κυρίως, πού θα καταλήγει κάθε ευρώ που θα προκύπτει από αυτή την περιουσία; Δεν αρκεί να βαφτίζουμε τα πάντα “αξιοποίηση”.

Γιατί η απόσταση από την αξιοποίηση μέχρι την εκποίηση μπορεί να γίνει επικίνδυνα μικρή όταν απουσιάζουν η διαφάνεια, ο ουσιαστικός έλεγχος και η λογοδοσία. Και για αυτά, υπάρχει ένας πολύ απλός δρόμος: Όλα στο φως. Πλήρης κατάλογος των ακινήτων. Πλήρεις αποτιμήσεις. Κάθε διαγωνισμός και κάθε μεγάλη σύμβαση στη δημοσιότητα. Καμία συμφωνία πίσω από κλειστές πόρτες.

Κανένα τετελεσμένο

Τα στελέχη και η Φυσική Ηγεσία δεν είναι και δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζονται ως…άβουλοι θεατές. Είναι οι άνθρωποι που υπηρετούν στον Έβρο, στα νησιά, στα πολεμικά πλοία, στις μονάδες και στα στρατιωτικά αεροδρόμια. Είναι οι οικογένειες που ακολουθούν συνεχείς μεταθέσεις και αναζητούν, κάθε λίγα χρόνια, ένα σπίτι με ενοίκιο που να μπορούν να πληρώσουν. Και το συγκεκριμένο ζήτημα με την σοβαρή αντιμετώπισή του από την πολιτική ηγεσία μπορεί – και πρέπει- να αποτελέσει την βάση για την αντιμετώπιση πολλών θεμάτων που απασχολούν το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων.

Αυτό το προσωπικό πρέπει, πριν από όλα, να ωφεληθεί από κάθε πραγματική αξιοποίηση. Και αυτό δεν μπορεί να γίνει με την λευκή επιταγή που ζητά – και για αυτό το θέμα – από την Φυσική Ηγεσία και τα στελέχη, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας. Είναι λοιπόν ανάγκη να δοθεί στην δημοσιότητα το συνολικό σχέδιο για την περιουσία των Ενόπλων Δυνάμεων.

Πρέπει να απαντηθεί το κρίσιμο ερώτημα: Ποιος εγγυάται σήμερα ότι ο Φορέας Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Ενόπλων Δυνάμεων (ΦΑΑΕΔ) δεν θα αποτελέσει αύριο τον μηχανισμό μέσα από τον οποίο πολύτιμη στρατιωτική περιουσία θα περάσει, άμεσα ή έμμεσα, σε μακροχρόνια ιδιωτική εκμετάλλευση; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι «εμπιστευθείτε μας». Σε θέματα δημόσιας περιουσίας δεν είναι δυνατόν να δίδονται λευκές επιταγές.

Είναι ανάγκη να υπάρχουν κανόνες, έλεγχος και λογοδοσία. Γιατί η περιουσία των Ενόπλων Δυνάμεων δεν χαρίζεται. Δεν εκποιείται. Και δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση…

H Ουκρανία δεν μπορούσε, μεταξύ άλλων, να πλήξει αποτελεσματικά τις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού στα μετόπισθεν. Η αεράμυνά της κυριολεκτικά κατέρρευσε και οι ρωσικές δυνάμεις καταλάμβαναν σχεδόν έναν έως δύο οικισμούς την ημέρα, στο διάστημα του δεκαήμερου του “κόφτη”.  Όταν το όλο σύστημα επανήλθε πλήρως, η προέλαση κόπηκε σχεδόν “μαχαίρι”.

Στην τελευταία επίσημη εβδομαδιαία σύνοψη που εκδόθηκε από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας στις 6 Νοεμβρίου για πρώτη φορά δεν αναφέρεται καμία κατάληψη οικισμού από τις 31 Οκτωβρίου και μετά. Η ανακοίνωση αναφέρεται σε πλήγματα σε υποδομές και γενικώς σε «επιχειρήσεις προέλασης». Σε αυτό πέραν των λόγων που αναφέρονται κατωτέρω, παίζουν ρόλο και οι βροχές που δυσχεραίνουν κάθε μετακίνηση λόγω της λάσπης σε υπολογίσιμο βάθος.

Δεν είναι μόνον το Starlink

Συντρέχουν και άλλοι παράγοντες για την στασιμότητα πέραν του Starlink, δεδομένου ότι τον Σεπτέμβριο (όταν δηλαδή λειτουργούσε κανονικά το Starlink για τους Ουκρανούς), η Ρωσία είχε ανακοινώσει 51 καταλήψεις οικισμών. Αυτοί οι 51 οικισμοί ήταν εγκαταλελειμμένα χωριά και ασήμαντοι, σε σύγκριση με τους 40 που κατέλαβαν οι Ρώσοι τον Οκτώβριο.

Εντούτοις το νούμερο “51” είναι εντυπωσιακό – σε σύγκριση με το μηδέν της τελευταίας εβδομάδας και το γεγονός ότι καταλήφθηκαν δεκάδες οικισμοί με το Starlink, πλήρως λειτουργικό για την Ουκρανία – κάτι που σημαίνει ότι η τωρινή στασιμότητα οφείλεται και σε άλλους λόγους.

Άλλα αίτια

Οι δυτικοί αναλυτές όπως το ISW θεωρούν ότι τα ουκρανικά πλήγματα στις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού και στις αποθήκες πυρομαχικών έχουν στοιχίσει ακριβά στην ρωσική πρώτη γραμμή. Η Ουκρανία άλλαξε παράλληλα μέσα στο 2006 λίγο την στρατηγική της σε σχέση με την αποτυχημένη, άκαμπτη αντεπίθεση του 2023. Μέσα στο 2026, προχώρησε σε στοχευμένες, ευέλικτες επιχειρήσεις (όπως η “Επιχείρηση Βιβάλντι” από το 3ο Σώμα Στρατού) που είχε κάποια αποτελέσματα.

Σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις και δεδομένα που επεξεργάζεται το Mediazona σε συνεργασία με το BBC, συνάμα μειώθηκε κατά 20% ο ρυθμός κατάταξης νέων συμβασιούχων, παρά τα τεράστια οικονομικά κίνητρα και τη διαγραφή χρεών που προσφέρει η ρωσική κυβέρνηση – αυτό, αν αληθεύει, μειώνει κάπως το πλεονέκτημα της Μόσχας σε έμψυχο δυναμικό.

Άλλος παράγοντας που αναφέρουν δυτικοί και Ρώσοι είναι ότι το σύγχρονο πεδίο μάχης έχει μετατραπεί σε μια απόλυτα επιτηρούμενη, “διαφανή” ζώνη από αναγνωριστικά και FPV drones και από τις δύο πλευρές. Αυτό αναγκάζει και τους δύο στρατούς σε έναν εξαντλητικό πόλεμο φθοράς θέσεων (attritional warfare), όπου η κατάληψη ακόμη και λίγων μέτρων γης απαιτεί τεράστιες θυσίες.

Όμως το πεδίο είναι διαφανές για τους Ουκρανούς εδώ και χρόνια, άρα αυτό δεν παίζει ρόλο για την τωρινή στασιμότητα. Από πέρσι εξάλλου η Ρωσία στέλνει ομάδες πεζικού των 4-8 ατόμων που προσπαθούν να διεισδύσουν πεζή. Αυτή η μέθοδος γλιτώνει ζωές και εξοπλισμό, αλλά καθυστερεί την κατάληψη εδαφών.

Έλλειψη συντονισμού και πλασματική πληροφόρηση

Παρά την ανωτερότητα της Ρωσίας στα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, το ρωσικό δίκτυο Rybar (Ρώσοι εθνικιστές πολεμικοί ανταποκριτές που δεν ταυτίζονται με το Κρεμλίνο και το υπουργείο Άμυνας σε κάποια σημεία) συχνά παραπονιούνται για έλλειψη συντονισμού των ενόπλων δυνάμεων, με αποτέλεσμα ουκρανικά FPV drones να πλήττουν τις πρώτες γραμμές χωρίς επαρκή κάλυψη.

Επίσης γκρινιάζουν επειδή ορισμένοι διοικητές δίνουν πλασματική εικόνα στην πολιτική ηγεσία, «παρουσιάζοντας ως εκκαθαρισμένες περιοχές, κάποιες που παραμένουν γκρίζες ζώνες, υπερβάλλοντας στις ανακοινώσεις για καταλήψεις εδαφών και οδηγώντας την στρατιωτική ηγεσία σε εσφαλμένες αποφάσεις».

Ινδοί: Η Ρωσία δεν βιάζεται

Μεγάλα ινδικά αμυντικά δίκτυα (όπως το WION και το Firstpost) και αναλυτές της περιοχής, που έχουν σχετικά πιο θετική στάση έναντι της Μόσχας, επισημαίνουν δύο άλλους βασικούς παράγοντες για τη στασιμότητα. Ο ένας είναι ότι η Ρωσία δεν βιάζεται πλέον να καταλάβει εδάφη.

Εκτιμούν ότι ο αντικειμενικός σκοπός του ρωσικού επιτελείου έχει μετατοπιστεί από την εδαφική επέκταση: Τώρα στοχεύει στην εξουθένωση του ουκρανικού στρατού σε έμψυχο δυναμικό, αλλά και στην εξάντληση των δυτικών αποθεμάτων σε πυρομαχικά, καθώς και σε υποδομές. Η στασιμότητα των συνόρων, επομένως, θεωρείται από κάποιους αναλυτές ως εσκεμμένη επιλογή της Μόσχας για τη διατήρηση ενός σταθερού μετώπου φθοράς, μια που απομένει μόνον 10-12% του Ντονμπάς υπό ουκρανικό έλεγχο.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ως δεύτερο παράγοντα στασιμότητας το γεγονός ότι αν και η Ρωσία έχει μετατρέψει το 40% του προϋπολογισμού της σε πολεμική οικονομία, η διατήρηση μιας γραμμής μετώπου μήκους 1.000 χιλιομέτρων απαιτεί τεράστια εφοδιαστική αλυσίδα, η οποία δοκιμάζεται συνεχώς.

Τα οχυρά που ετοιμάζονταν 12 χρόνια

Όλοι εν τω μεταξύ  συμφωνούν πως η στασιμότητα οφείλεται και στο ότι οι Ρώσοι έφτασαν πια στην τελευταία και κρίσιμη ζώνη των Φρουρίων (Fortress Belt). Το Κραματόρσκ, το Σλοβιάνσκ και η Κωνσταντινίφκα δεν είναι απλώς δύο-τρεις οχυρωμένες πόλεις το βορειοδυτικού Ντονιέτσκ: Πρόκειται για την πιο βαριά οχυρωμένη γραμμή άμυνας σε ολόκληρη την Ουκρανία, η οποία προετοιμάζεται και ενισχύεται συστηματικά από το 2014. Η Κωνσταντινίφκα πάντως έχει καταληφθεί από τις ρωσικές δυνάμεις παρά τις διαψεύσεις των δυτικών.

Το Κραματόρσκ και το Σλοβιάνσκ είναι ένα πολύ μεγάλο αστικό σύμπλεγμα με μια σχεδόν συνεχή αστική γραμμή μήκους 50 χιλιομέτρων. Οι μάχες σε τέτοιο αστικό περιβάλλον είναι εξαιρετικά αργές και πολύνεκρες (για το Μπαχμούτ οι Ρώσοι χρειάστηκαν εννέα μήνες). Οι πόλεις αυτές περιβάλλονται από στρατηγικής σημασίας λόφους και τα υψώματα ευνοούν τους αμυνόμενους. Επιπλέον, η βόρεια πλευρά προστατεύεται από τον ποταμό Σεβέρσκι Ντονέτς.

Οι Ουκρανοί μηχανικοί έχουν μετατρέψει επιπλέον όλη την γύρω περιοχή σε ένα δίκτυο που αποκόπτει τον επιτιθέμενο σε ζώνες εξόντωσης (kill zones) με λαβυρίνθους χαρακωμάτων εκατοντάδων χιλιομέτρων που συνδέονται με υπόγεια τσιμεντένια καταφύγια (bunkers) δομημένα ώστε να αντέξουν βαριά πλήγματα.

Η περιοχή είναι σκαμμένη παντού με βαθιές αντιαρματικές τάφρους, χιλιάδες σειρές από “δόντια του δράκου” και τεράστια πυκνά ναρκοπέδια. Οι οχυρώσεις έχουν σχεδιαστεί ειδικά για την εποχή του drone warfare, με υπόγειες επικοινωνίες και θωρακισμένους σταθμούς ελέγχου. Μέρος του ανεφοδιασμού του μπορεί να γίνεται και υπογείως.

Το “εδαφικό αδιέξοδο”

Η Ρωσία δεν κατάφερε μέχρι στιγμής να εφαρμόσει εκεί την “τανάλια” για να περικυκλώσει και να αποκόψει τον ανεφοδιασμό, οπότε αναγκαστικά εμπλέκεται σε μια επίμονη, αργή και αιματηρή κατά μέτωπο επίθεση (frontal fight), τετράγωνο προς τετράγωνο. Για την Ουκρανία, η διατήρηση αυτής της γραμμής είναι ζωτικής σημασίας, γιατί αν πέσει η «Ζώνη-Φρούριο», ανοίγει ο δρόμος για τις ανοιχτές πεδιάδες προς τα δυτικά, όπου δεν υπάρχουν πλέον φυσικά ή έτοιμα τεχνητά εμπόδια μέχρι τον ποταμό Δνείπερο ή το Χάρκοβο.

Η ανάλυση του Rybar (υπό τη διεύθυνση του Μιχαήλ Ζβίντσουκ) βλέποντας κατά την κρίση της “εδαφικό αδιέξοδο” στο μικρό τμήμα του Ντονμπάς που απομένει προς κατάληψη, εκτιμά ότι ο πόλεμος μεταφέρεται σε ένα νέο επίπεδο ενόψει του χειμώνα: στον πόλεμο των υποδομών βαθιά στα μετόπισθεν.

Ο Ζβίντσουκ θεωρεί ότι η Ρωσία είναι αναγκασμένη να ξεκινήσει ένα μαζικό κύμα πληγμάτων κατά του ενεργειακού δικτύου όλης της Ουκρανίας για να γονατίσει τη στρατιωτική της βιομηχανία. “Βλέπει” έναν μακρύ, εξαντλητικό πόλεμο θέσεων (attritional war) που θα κινείται με ρυθμούς χελώνας όλο το χειμώνα.

Το Starlink

Στο δεκαήμερο της υπολειτουργίας του Starlink τον Οκτώβριο οι ρωσικές δυνάμεις σταθεροποίησαν τις θέσεις τους, ενισχύθηκαν και σταμάτησαν τις ουκρανικές αντεπιθέσεις. Ωστόσο, το Rybar αναφέρει ότι η Ρωσία δεν μπόρεσε να το εκμεταλλευθεί στο έπακρον, όχι μόνον λόγω της ουκρανικής οχύρωσης, αλλά και του μεγάλου αριθμού ουκρανικών drones που κινούνταν χωρίς το Starlink.

Όταν επανήλθε το Starshield (του στρατιωτικού σκέλους του Starlink), απέδειξε την ισχύ του όπως και το Φεβρουάριο του 2026. Μέχρι τότε οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις προέλαυναν με σχετική ευκολία, παρά τις εξαιρετικές ουκρανικές οχυρώσεις. Όμως τον Φεβρουάριο υπό την πίεση της Ουκρανίας οι ΗΠΑ (και όχι ο Μασκ όπως πολλοί το προσωποποιούν) έδωσε κωδικούς μόνο για τα ουκρανικά τερματικά.

Οι Ρώσοι αίφνης δεν μπορούσαν να κάνουν χρήση του συστήματος (έως τότε έπαιρναν τερματικά από άλλες χώρες, τα οποία πλέον “δεν έπιαναν” στην περιοχή). Αυτό προκάλεσε χάος στις ρωσικές επικοινωνίες που άργησαν να αναδιοργανωθούν.

Κάθετη επιβράδυνση

Κατά το τρίμηνο Φεβρουαρίου, Μαρτίου και Απριλίου του 2026, σημειώθηκε μια σημαντική ανατροπή στην προέλαση των ρωσικών δυνάμεων, η οποία οδήγησε στην ουσιαστική καθήλωση και αποτυχία της εαρινής επίθεσης της Μόσχας, σύμφωνα με τους δυτικούς. Ενώ το 2025 οι Ρώσοι είχαν καταφέρει να καταλάβουν σημαντικά εδάφη (με προέλαση περίπου 13 τ.χλμ. την ημέρα), όταν τους “κόπηκε” το Starlink ο ρυθμός αυτός κατέρρευσε κατά 80%, πέφτοντας στα μόλις 2,5 τ.χλμ. ημερησίως.

Ο Μάρτιος του 2026 καταγράφηκε από το Institute for the Study of War (ISW) ως ο πρώτος μήνας μετά από 2,5 χρόνια στον οποίο η Ρωσία είχε ασήμαντο καθαρό εδαφικό κέρδος, καθώς οι ελάχιστες προελάσεις της αντισταθμίστηκαν πλήρως από τις ουκρανικές ανακαταλήψεις εδαφών.

Μέχρι τα μέσα Μαρτίου, οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν απωθήσει τις ρωσικές από το μεγαλύτερο μέρος και της περιφέρειας του Ντνιπροπετρόφσκ, όπου οι Ρώσοι επιδιώκουν να δημιουργήσουν “ζώνη ασφαλείας”. Οι δυτικοί αποδίδουν τον ρόλο κλειδί στο Starlink.

Γιατί δεν προέβλεψε τον παράγοντα Starlink η Ρωσία;

Η αποτυχία της Ρωσίας να προβλέψει τη στρατηγική ισχύ του Starlink και η αδυναμία της να αναπτύξει έγκαιρα ένα δικό της ανάλογο δίκτυο οφείλονται στην υπερβολική αυτοπεποίθηση σχετικά ηλικιωμένων στρατηλατών, σε οικονομικούς περιορισμούς, αλλά και στην υποτίμηση του Starlink καθαυτού.

Ο πρώην επικεφαλής της Roscosmos (της ρωσικής διαστημικής υπηρεσίας), Γιούρι Μπορίσοφ, αναφερόμενος στη δορυφορική τεχνολογία της SpaceX είχε σχολιάσει: «Αποδείχθηκε ότι δεν ήμασταν έτοιμοι για αυτό». Η ρωσική στρατιωτική ηγεσία σχεδίασε την εισβολή στην Ουκρανία με βάση το δόγμα ενός παραδοσιακού πολέμου (άρματα μάχης, πυροβολικό, κλασικές τηλεπικοινωνίες). Δεν αντιλήφθηκε ότι ο σύγχρονος πόλεμος θα βασιζόταν στα drones και στα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο (real-time data).

Θεωρούσαν ότι το Starlink ήταν απλώς ένα «εμπορικό δίκτυο για παροχή ίντερνετ σε επαρχίες» και όχι μια κρίσιμη στρατιωτική υποδομή και εκτιμούσαν ότι τα πανίσχυρα ρωσικά συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου (Electronic Warfare) θα μπορούσαν εξάλλου εύκολα να τυφλώσουν, ή να παρεμβάλουν οποιοδήποτε δορυφορικό σήμα. Το Starlink τους διέψευσε.

Όταν συνειδητοποίησαν το τεράστιο πρόβλημα, ο πόλεμος είχε πια αρχίσει για τα καλά και έκριναν πολύ δαπανηρή την προσπάθεια για δικό τους δορυφορικό πλέγμα, οπότε ναι μεν το κίνησαν, αλλά στράφηκαν σε άλλες προσωρινές λύσεις, όπως τα τερματικά τρίτων χωρών.

Κίνα και Rassvet

Η συνεργασία με την Κίνα δεν μπορούσε να τους διευκολύνει πέραν των μικροτσίπ, για πολλούς λόγους. Ένας από αυτούς είναι ότι η Κίνα διαθέτει μεν 1.600 δορυφόρους (οι 500 χαμηλής τροχιάς), αλλά όπως πάντα, με την στρατηγική του “ήσυχου γίγαντα” που δεν ενοχλεί, τους διαθέτει για εμπορικούς στόχους και πάντως δεν τους έχει πάνω από ευρωπαϊκές και ρωσικές περιοχές.

Στο ερώτημα, “γιατί η Κίνα, όπως και η Ρωσία, άφησαν την πρωτοκαθεδρία επ’ αυτού στις ΗΠΑ”, η απάντηση είναι ότι ίσως η Κίνα διακατέχεται από τη σιγουριά ότι κανείς δεν θα τα βάλει με ένα στρατό της τάξης των οκτώ εκατομμυρίων συν τα 600 (!) εκατομμύρια άτομα που είναι ικανά προς θητεία, άνδρες και γυναίκες.

Το αμερικανικό δίκτυο τροφοδοτείται από περίπου 11.200 μικροδορυφόρους χαμηλής τροχιάς. Η Ρωσία διέθετε (και διαθέτει) εξαιρετικούς, αλλά λίγους, τεράστιους και πανάκριβους στρατιωτικούς δορυφόρους σε υψηλή τροχιά. Αυτοί προσφέρουν κάλυψη αλλά με τεράστια καθυστέρηση στο σήμα, καθιστώντας αδύνατη την καθοδήγηση drones, ή τη ζωντανή μετάδοση από το πεδίο της μάχης.

Η μαζική παραγωγή εκατοντάδων δορυφόρων απαιτεί εν τω μεταξύ γραμμές συναρμολόγησης, όπως στις αυτοκινητοβιομηχανίες, κάτι που η ρωσική διαστημική βιομηχανία δεν διέθετε. Επιπλέον αυτοί οι μικροί δορυφόροι χρειάζονται μικροτσίπ υψηλής τεχνολογίας και μετά τις κυρώσεις του 2022, η Ρωσία αποκόπηκε από αυτές τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Παρόλο που στράφηκε στην Κίνα για βοήθεια, η αντικατάσταση των δυτικών προτύπων τσιπ πήρε πολύ χρόνο.

Η Ρωσία συνέχιζε να κλέβει το σήμα των Αμερικανών μέσω τρίτων χωρών, δηλαδή εισάγοντας από αυτές πάνω από 50.000 τερματικά Starlink, τα οποία ενσωμάτωνε στο στράτευμά της. Όμως, όταν τον Φεβρουάριο με τους νέους κωδικούς της SpaceX ο ρωσικός στρατός υπέστη σοκ, μένοντας χωρίς επικοινωνίες στην πρώτη γραμμή, η Μόσχα ξεκίνησε έναν αγωνιώδη αγώνα δρόμου για να φτιάξει τον δικό της κλώνο του Starlink, το δίκτυο Rassvet (Αυγή).

Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με δυτικά μέσα, το Rassvet παρέχει σήμα πάνω από την Ουκρανία μόνο για συνολικά δύο ώρες την ημέρα, και αυτό το δίωρο “μοιρασμένο σε δεκαπεντάλεπτα μέσα στο 24ωρο. Το Starlink όμως με τους χιλιάδες δορυφόρους του παρέχει αδιάλειπτη κάλυψη 24/7. Η Ρωσία στοχεύει να έχει ένα ανάλογο λειτουργικό δίκτυο έως το 2035.

Η πρόσφατη σειρά συγκρούσεων, ωστόσο, ανέδειξε τους περιορισμούς της εξάρτησης από αυτήν την υπάρχουσα εξωτερική προστασία – αποδεικνύοντας ότι ακόμη και οι πιο ισχυρές συνεργασίες ασφαλείας ενδέχεται να μην εγγυώνται την αποφυγή ασύμμετρων επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, διατηρώντας ανοιχτές τις ναυτιλιακές οδούς ή περιορίζοντας τους περιφερειακούς πολέμους. Η προοπτική ανανεωμένων εχθροπραξιών ΗΠΑ-Ιράν – ειδικά, μετά το πρόσφατο ξέσπασμα συγκρούσεων – ενθάρρυνε τις περιφερειακές κυβερνήσεις να διαφοροποιήσουν τις διπλωματικές τους επιλογές.

Η στροφή του Ιράν

Η συνάντηση στην Τεχεράνη, στις 26 Οκτωβρίου 2026, δεν κατέληξε σε κάποιο σύμφωνο ασφαλείας, αλλά απέφερε κάτι εξίσου σημαντικό: Τη δέσμευση για συνέχιση του διαλόγου. Υπό τη σκιά του πολέμου του 2026 μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, αξιωματούχοι από τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Τουρκία – τα τρία μέρη της Κοινής Συμφωνίας Άμυνας της Μέκκας – κάθισαν στο ίδιο τραπέζι με Ιρανούς ηγέτες, σε μια περίοδο που η περιοχή βρισκόταν αντιμέτωπη με ζοφερές αβεβαιότητες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνάντηση αυτή συνοδεύτηκε από μια κίνηση που υποδηλώνει μια πιο ώριμη και ρεαλιστική σαουδαραβική διπλωματία: Προσφέρθηκε το ποσό του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων στους Χούθι, μέσω ιρανικών διαύλων επικοινωνίας, με στόχο την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός και τον τερματισμό των επιθέσεων στο σαουδαραβικό έδαφος.

Αν και οι συμμετέχοντες στη διάσκεψη αποχώρησαν χωρίς επίσημη συμφωνία ή δέσμευση από την πλευρά του Ιράν για τον περιορισμό των επιθέσεων των Χούθι, για πολλούς, το γεγονός αυτό αποτέλεσε, κατά τα φαινόμενα, το θεμέλιο για περιφερειακές συνεννοήσεις – αν όχι για την παροχή εγγυήσεων για μια διασφαλισμένη ειρήνη. Αν και δεν μπορεί να θεωρηθεί άμεσο ισοδύναμο της κατάρρευσης της αμερικανικής ή δυτικής ηγεμονίας στον τομέα της ασφάλειας, ο συγκεκριμένος διπλωματικός δίαυλος σηματοδοτεί, αναμφίβολα, ένα ιστορικό σημείο καμπής.

Οι ΗΠΑ διατηρούν, δίχως αμφιβολία, απαράμιλλες στρατιωτικές δυνατότητες σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο, εκτεταμένες υποδομές στην περιοχή, καθώς και επιρροή στις αλυσίδες εφοδιασμού αμυντικού υλικού. Αντίστοιχα, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν διατηρούν σημαντικές σχέσεις – διαφορετικού βάθους – με την Ουάσιγκτον και τους δυτικούς εταίρους.

Ωστόσο, ήταν η πρώτη φορά που ορισμένα κράτη της Μέσης Ανατολής – τα οποία ιστορικά συνδέονταν με τη Δύση μέσω συνθηκών αμοιβαίας άμυνας – επιδίωξαν ενεργά έναν παράλληλο διπλωματικό δίαυλο με την Τεχεράνη. Η κίνηση αυτή υποδηλώνει μια βαθιά στροφή προς ένα μοντέλο αναδιαμόρφωσης της ασφάλειας, αν όχι προς μια ριζικά νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων.

Γιατί αυτός ο “παράξενος” διάλογος;

Μια εύλογη ερμηνεία του διαλόγου θα μπορούσε να είναι μια παράλληλη προσπάθεια διαφοροποίησης στον τομέα της ασφάλειας, και όχι μια ριζική αναδιάταξη συμμαχιών. Υπό αυτό το πρίσμα, οι περιφερειακές κυβερνήσεις ενδέχεται να αναζητούν επιπλέον επιλογές, ώστε τα συμφέροντά τους να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από αποφάσεις που λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον ή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Σύμφωνα με πακιστανικές πηγές, ο κεντρικός στόχος του απροσδόκητου διαλόγου που έλαβε χώρα στην Τεχεράνη στις 26 Οκτωβρίου 2026 ήταν η διαπραγμάτευση ενός περιφερειακού δικτύου μη επίθεσης. Άλλοι πιθανοί λόγοι ενδέχεται να είναι ο περιορισμός της σύγκρουσης μεταξύ Χούθι και Σαουδικής Αραβίας, καθώς και η προώθηση μιας συγκεκριμένης ειρηνευτικής πρότασης μέσω παρασκηνιακών διαύλων – την οποία παρουσίασε ο Αρχηγός του Πακιστανικού Στρατού, Στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ (Asim Munir), και η οποία φέρεται να υποστηρίχθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ – με στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Για το Ιράν, η φιλοξενία του Σαουδάραβα υπουργού Άμυνας, του Πακιστανού Στρατάρχη και του επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, αποτέλεσε έναν τεράστιο θρίαμβο δημοσίων σχέσεων και μια σημαντική ώθηση στις προσπάθειες του ιρανικού καθεστώτος να διασφαλίσει την επιβίωσή του.

Ιρανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζαΐ (Mohsen Rezaei), παρουσίασαν τον τετραμερή αυτό διάλογο ως απόδειξη ότι η ασφάλεια στη Δυτική Ασία πρέπει να προέρχεται “εκ των έσω”, μέσω της περιφερειακής συνεργασίας, και όχι μέσω εξωτερικών παρεμβάσεων.

Επιπλέον, την ίδια ακριβώς ημέρα (26 Οκτωβρίου) με τη διάσκεψη της Τεχεράνης, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Sayyid Badr Albusaidi, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάλεσε τα κράτη του Κόλπου να αναλάβουν συλλογική ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια, μέσω ενός περιεκτικού περιφερειακού πλαισίου (το οποίο θα περιλαμβάνει το Ιράν και το Ιράκ, μαζί με τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου).

Ομάν και Κίνα

Για να γίνει η κατάσταση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, ο Σουλτάνος ​​του Ομάν πραγματοποίησε επίσκεψη στην Κίνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη της Αυτού Μεγαλειότητας, του Σουλτάνου του Ομάν – χώρας γνωστής, ιστορικά και διπλωματικά, για την άσκηση μιας ανεξάρτητης, ουδέτερης και αδέσμευτης εξωτερικής πολιτικής, παρά για μια καθαρά “φιλοδυτική” στάση – στην Κίνα, από την εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών το 1978.

Μια εξέλιξη που, στη συγκεκριμένη συγκυρία, είναι βέβαιο ότι προκάλεσε έκπληξη και ερωτηματικά σε ορισμένους κύκλους. Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι τόσο το Ιράν όσο και το Ομάν ελέγχουν την έξοδο από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, όπου οι ναυτιλιακοί διάδρομοι εκτείνονται τόσο στα χωρικά ύδατα του Ομάν, όσο και του Ιράν. Μια παλαιότερη πρόταση του Ομάν για κοινό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ είχε απορριφθεί από το Ιράν, το οποίο ωστόσο συμφώνησε στον καθορισμό «ασφαλών» διαδρομών διέλευσης για τα πλοία που εισέρχονται και εξέρχονται από τα Στενά.

Η επίσκεψη του Σουλτάνου του Ομάν στην Κίνα εγείρει, αναπόφευκτα, μια σειρά ερωτημάτων. Μήπως το Ομάν επιδιώκει να πείσει η Κίνα το Ιράν να αποδεχθεί τον κοινό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ; Ή μήπως πρόκειται για μια προσπάθεια προώθησης μιας πολυπόθητης αμερικανο-ιρανικής συναίνεσης, με στόχο την αποκατάσταση της ομαλότητας στην περιοχή; Εάν ισχύει κάτι τέτοιο, απολαμβάνει άραγε αυτή η πρωτοβουλία κάποιου είδους αμερικανικής υποστήριξης; Και αν ναι, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια επιθυμητή προσέγγιση μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ – και με ποιο κόστος;

Το όλο περιστατικό θα μπορούσε να εκληφθεί (έστω και έμμεσα) ως μια ριζική αλλαγή παραδείγματος στον τρόπο αντίληψης της ασφάλειας στον Κόλπο. Μια εξέλιξη που αμφισβητεί ευθέως τον μακροχρόνιο ρόλο των ΗΠΑ ως του βασικού εγγυητή ασφαλείας στην περιοχή. Συνοψίζοντας, αντί να βασίζονται στην παραδοσιακή δυτική προστασία, οι χώρες του Κόλπου επέλεξαν την απευθείας εμπλοκή με το Ιράν, προκειμένου να αποτρέψουν την ολίσθηση της Μέσης Ανατολής σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο…

Η πρώτη χαρακτηριστική υπόθεση ήταν η κατάσχεση της Can Holding, στις 11 Σεπτεμβρίου 2025. Ο όμιλος, στον οποίο ανήκαν μεταξύ άλλων τα Habertürk, Show TV, Bloomberg HT, Doğa Kolejleri και το Πανεπιστήμιο Bilgi , διέθετε συνολικά 121 εταιρείες. Η επιχείρηση ερμηνεύτηκε ως αναμέτρηση ισχύος στο εσωτερικό της κυβέρνησης.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η κατάθεση του ιδιοκτήτη του ομίλου, Κεμάλ Τζαν, ο οποίος υποστήριξε ότι οι εξαγορές των τελευταίων ετών είχαν πραγματοποιηθεί, κατόπιν υποδείξεων «ανώτατων κρατικών αξιωματούχων». Δεν διευκρινίστηκε, ωστόσο, ποιοι ήταν αυτοί. Η αναφορά θεωρήθηκε από πολιτικούς κύκλους της Άγκυρας πιθανό μήνυμα προς συγκεκριμένα κέντρα εξουσίας: Η κυβέρνηση γνώριζε ποιοι επιχειρούσαν να αποκτήσουν επιρροή στα μέσα ενημέρωσης και στο επιχειρηματικό πεδίο.

Ακολούθησε, στις 9 Δεκεμβρίου 2025, η σύλληψη του πρώην διευθυντή ειδήσεων του Habertürk, Μεχμέτ Ακίφ Ερσόι, στο πλαίσιο έρευνας για ναρκωτικά. Ο Ερσόι παραμένει προφυλακισμένος. Σύμφωνα με τις συζητήσεις που έγιναν τότε στην Άγκυρα, η σύλληψή του ερμηνεύτηκε και ως μήνυμα προς εκείνους που είχαν συμβάλει στην τοποθέτησή του. Παρότι δεν αναφέρονταν συγκεκριμένα ονόματα, οι υπαινιγμοί κατευθύνονταν προς τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

Το σκάνδαλο και οι συγκρούσεις στο ΑΚΡ

Το φθινόπωρο του 2026, στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων. Ορισμένοι πολιτικοί στην Άγκυρα, μεταξύ των οποίων και στελέχη του AKP, εκτιμούν ότι η κρίση μπορεί να αποτελεί εσωτερική απόπειρα πλήγματος κατά του ίδιου του Ερντογάν.

Στην υπόθεση επανήλθε και το όνομα του Φουρκάν Τορλάκ. Ο Τορλάκ είχε διατελέσει επί χρόνια σύμβουλος του εκπροσώπου Τύπου του AKP, Ομέρ Τσελίκ, και στη συνέχεια επικεφαλής του Κέντρου Καταπολέμησης της Παραπληροφόρησης της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της Προεδρίας.

Παραιτήθηκε όταν το όνομά του αναφέρθηκε στην έρευνα για τα ναρκωτικά, αλλά αργότερα ανέλαβε καθήκοντα συντονιστή επικοινωνίας του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ. Κατά τη διάρκεια της κρίσης με τα επενδυτικά κεφάλαια απομακρύνθηκε από τη θέση του, αφού καταγγέλθηκε στον πρόεδρο ως υπεύθυνος για διαρροές που αφορούσαν στελέχη του AKP.

Η διαδοχή που κανείς δεν συζητά…

Η συζήτηση για την πολιτική διάρκεια του φαινομένου Ερντογάν παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στην Άγκυρα. Ο Τούρκος πρόεδρος δεν έχει κρύψει ότι επιθυμεί να παραμείνει στην εξουσία, όσο του το επιτρέπει η υγεία του, αντιμετωπίζοντας την πολιτική ως αποστολή που πρέπει να συνεχιστεί μέχρι την τελευταία στιγμή.

Τα στελέχη του AKP, ωστόσο, γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή θα βρεθούν αντιμέτωπα με το ζήτημα της επόμενης ημέρας. Πρόκειται για ένα θέμα που αποφεύγεται στις δημόσιες συζητήσεις και περιορίζεται σε ιδιωτικούς πολιτικούς κύκλους. Ένα μεγάλο μέρος του κόμματος εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητη την παρουσία του Ερντογάν για ακόμη μία περίοδο και δεν είναι ούτε έτοιμο ούτε πρόθυμο να συζητήσει την απουσία του.

Στο παρελθόν, η ανάδειξη πολιτικών προσώπων όπως ο Σουλεϊμάν Σοϊλού, ο Χουλουσί Ακάρ και ο γαμπρός του προέδρου, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, είχε τροφοδοτήσει εκτιμήσεις ότι προετοιμάζονταν για το μέλλον. Ο Ερντογάν, όμως, φρόντισε στη συνέχεια να εξισώσει τους ισχυρούς υπουργούς, αναθέτοντάς τους κοινοβουλευτικές θέσεις και υπενθυμίζοντας ποιος διατηρεί τον τελικό έλεγχο. Ακόμη και ο Σοϊλού, του οποίου οι ηγετικές φιλοδοξίες έχουν κατά καιρούς συζητηθεί, έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να απομακρύνει τέτοιες εντυπώσεις, δηλώνοντας πρόσφατα ότι διανύει την τελευταία του περίοδο.

Ο Μπιλάλ Ερντογάν και η οικογενειακή διαδοχή

Στα τέλη του 2025, ιδιαίτερα μετά την επιχείρηση στο Habertürk, ο γιος του προέδρου, Μπιλάλ Ερντογάν, έγινε περισσότερο ορατός στη δημόσια ζωή. Αυτό προκάλεσε εκτιμήσεις ότι ο πατέρας του τον προετοιμάζει ως διάδοχό του. Η προβολή του, ωστόσο, περιορίστηκε σταδιακά.

Για ορισμένα στελέχη του AKP, η ανάδειξή του αποτελούσε καθησυχαστική προοπτική: Μια μετάβαση από τον πατέρα στον γιο θα μπορούσε να διατηρήσει την πολιτική επιρροή του ονόματος Ερντογάν χωρίς εσωτερικές συγκρούσεις. Άλλοι εκτιμούν ότι ο πρόεδρος τον έφερε στο προσκήνιο για να περιορίσει τις φιλοδοξίες όσων σκέφτονται τη διαδοχή ή για να διαπιστώσει ποιοι θα τον υποστήριζαν. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι έχει αποφασιστεί μια τέτοια εξέλιξη.

Τα τέσσερα στρατόπεδα στο AKP

Σύμφωνα με αναλυτές, στο κυβερνών κόμμα διαμορφώνονται τέσσερα πιθανά στρατόπεδα για την επόμενη ημέρα. Αρχικά, η σύγκρουση ενδέχεται να διεξαχθεί μεταξύ συμμαχιών και στη συνέχεια να μεταφερθεί στο εσωτερικό τους. Το AKP, άλλωστε, ιδρύθηκε ως συμμαχία διαφορετικών πολιτικών προσωπικοτήτων, όπως ο Ερντογάν, ο Αμπντουλάχ Γκιουλ, ο Μπουλέντ Αρίντς και ο Αμπντουλατίφ Σενέρ. Σήμερα, από εκείνη την αρχική ομάδα, έχει απομείνει μόνο ο Ερντογάν.

Πρώτο στρατόπεδο είναι η οικογένεια. Τρεις είναι οι βασικοί εκπρόσωποί του: O Μπιλάλ Ερντογάν, ο Μπεράτ Αλμπαϊράκ και ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ. Ο Αλμπαϊράκ θεωρούνταν για χρόνια πιθανός διάδοχος, έχοντας αναλάβει διαδοχικά τα υπουργεία Ενέργειας και Οικονομικών. Παρά την επιρροή που απέκτησε στη γραφειοκρατία και στο κόμμα, δεν κατάφερε να δημιουργήσει ευρύτερη πολιτική συμπάθεια. Μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση παρέμεινε για χρόνια μακριά από τη δημόσια σκηνή.

Το όνομά του επανήλθε στην επικαιρότητα εξαιτίας των αναφορών ότι ορισμένοι από τους γραφειοκράτες που εμπλέκονται στο σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων είχαν διοριστεί επί υπουργικής θητείας του. Ο ίδιος αντιμετώπισε την κρίση ως συνωμοσία με στόχο τον Ερντογάν και αντέδρασε δημόσια, μέσω ανακοίνωσης του δικηγόρου του.

Από την πλευρά του, ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ διαθέτει ισχυρό οικονομικό και τεχνολογικό υπόβαθρο μέσω της Baykar, την οποία ανέπτυξε μαζί με τον αδελφό του Χαλούκ. Έχει αποκτήσει δημοτικότητα, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων, και επιρροή στον χώρο της αμυντικής βιομηχανίας. Ωστόσο, η επιχειρηματική επιτυχία και η δημόσια αναγνωρισιμότητα δεν συνεπάγονται αυτομάτως πολιτική ηγετική ικανότητα. Δεν είναι επίσης σαφές πώς θα διαμορφωθούν οι σχέσεις μεταξύ των τριών μελών της οικογένειας.

Δεύτερο στρατόπεδο: Οι εκπρόσωποι της “Milli Görüş”

Σε αυτή την ομάδα εντάσσονται πρόσωπα όπως ο Νουμάν Κουρτουλμούς, ο Μουσταφά Σεντόπ, ο Αμπντουλχαμίτ Γκιουλ και ο Γιουσούφ Τεκίν. Παρότι ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι εγκατέλειψε την ισλαμική-πολιτική παράδοση της “Milli Görüş” (“Εθνική Άποψη”) τα συγκεκριμένα στελέχη αποτελούν τον σκληρό πυρήνα του κόμματος.

Έχουν κοινές πολιτικές και ιδεολογικές αναφορές, γνωρίζουν τους μηχανισμούς του κόμματος και μπορούν να αξιοποιήσουν εργαλεία όπως το δίκαιο, η στρατηγική και η διπλωματία. Στο στρατόπεδο αυτό θα μπορούσαν να βρουν θέση και άλλες πολιτικές τάσεις, μεταξύ των οποίων οι εθνικιστές.

Τρίτο στρατόπεδο: Οι “ελίτ του Φιντάν”

Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δεν έχει εκφράσει δημόσια φιλοδοξίες για την επόμενη ημέρα, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τερματίσει πρόωρα την πολιτική του πορεία. Ωστόσο, στην Άγκυρα θεωρείται από πολλούς ισχυρός υποψήφιος για τη διαδοχή, λόγω των θέσεων που έχει αναλάβει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.

Στον στενό κύκλο του αναφέρονται ο αντιπρόεδρος του AKP Εφκάν Αλά, ο Μουτζαχίτ Αρσλάν και ο εκπρόσωπος του κόμματος, Ομέρ Τσελίκ. Ορισμένοι προσθέτουν τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Τζεβντέτ Γιλμάζ και τον επικεφαλής της MİT Ιμπραήμ Καλίν. Η ομάδα αυτή έχει καταφέρει να αποκτήσει επιρροή σε κρίσιμες κρατικές θέσεις, από την ασφάλεια και τις υπηρεσίες πληροφοριών έως το υπουργείο Εξωτερικών και τις νομαρχίες.

Το βασικό της πλεονέκτημα έναντι των άλλων στρατοπέδων είναι η διεθνής αναγνωρισιμότητα. Ωστόσο, υπάρχει σημαντική απόσταση ανάμεσα σε αυτή την ομάδα και στα παραδοσιακά κομματικά στελέχη που έχουν διαμορφωθεί μέσα από την κομματική δράση και την παρουσία τους στη βάση.

Τέταρτο στρατόπεδο: Εκείνοι που θα επιλέξουν πλευρά

Πρόκειται για στελέχη που θα περιμένουν να δουν πώς θα εξελιχθεί η αναμέτρηση ανάμεσα στις τρεις βασικές ομάδες και τον ίδιο τον Ερντογάν, προτού αποφασίσουν πού θα σταθούν. Μπορεί να μην αποτελούν ενιαία και συγκροτημένη ομάδα, αλλά η υποστήριξή τους σε κρίσιμες στιγμές θα μπορούσε να επηρεάσει την έκβαση της μάχης.

Η μάχη δεν αφορά μόνο την προεδρία

Η συζήτηση για τη μετά Ερντογάν εποχή επικεντρώνεται κυρίως στην προεδρία της Δημοκρατίας, καθώς το σύστημα συγκεντρώνει εκτεταμένες εξουσίες στο πρόσωπο του προέδρου. Ωστόσο, η κατάκτηση της προεδρίας δεν αρκεί. Για να ασκήσει κάποιος αποτελεσματικά πολιτική και να διαθέτει ισχυρή παρουσία στην Εθνοσυνέλευση, χρειάζεται και τον έλεγχο ενός κόμματος.

Γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία θα έχει και η διεκδίκηση της ηγεσίας του AKP μέσω του κομματικού συνεδρίου. Μετά το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων, πολλά στελέχη θεωρούν ότι ο Ερντογάν πρέπει να προχωρήσει σε απομάκρυνση των υπεύθυνων γραφειοκρατών, κυβερνητικό ανασχηματισμό και σύγκληση συνεδρίου. Μέχρι στιγμής, έχει περιοριστεί σε ορισμένες αλλαγές στη γραφειοκρατία.

Η πρόσφατη δήλωση του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, στις 3 Νοεμβρίου, περί εγκληματικής δομής που περιλαμβάνει ανώτατα στελέχη της χρηματοοικονομικής γραφειοκρατίας, ενίσχυσε τις ανησυχίες. Το ερώτημα είναι εάν η υπόθεση θα συνδεθεί τελικά και με καταγγελίες περί απόπειρας πλήγματος κατά του ίδιου του προέδρου. Ο χρόνος ενός ενδεχόμενου κυβερνητικού ανασχηματισμού παραμένει αβέβαιος, αλλά θα μπορούσε να δώσει σημαντικές ενδείξεις για τους μελλοντικούς συσχετισμούς. Ακόμη σημαντικότερο, ωστόσο, θεωρείται το κομματικό συνέδριο.

Οι ενδείξεις ότι η επόμενη ημέρα του Ερντογάν δεν θα σχεδιαστεί χωρίς συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο ξεκάθαρες. Και η κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων έφερε αυτές τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις στην επιφάνεια.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται πως οι ΗΠΑ διαθέτουν τα απαιτούμενα οπλικά συστήματα για να συνεχίσουν τις συγκρούσεις και να αντιμετωπίσουν τυχόν νέες απειλές, αλλά ο ισχυρισμός του κρίνεται επιεικώς αμφιβόλου αξιοπιστίας. Στην πραγματικότητα το οπλοστάσιο σε μερικές περιπτώσεις εξαντλείται σχεδόν εντελώς και σε άλλες απομειώνεται σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα, αν και αδιαμφισβήτητα δεδομένα αποδεικνύεται εξαιρετικά δυσχερές να συγκεντρωθούν.

Παρά ταύτα υπάρχουν κάποια σχετικά ακριβή δεδομένα από πηγές του Πενταγώνου και από τους ίδιους τους κατασκευαστές οπλικών συστημάτων, με τον γνωστό οικονομέτρη, οικονομολόγο και πρώην σύμβουλο του Πενταγώνου και της CIA, James Rickards, να αναλύει περιληπτικά το ποια οπλικά συστήματα απομειώνονται δραστικά.

Συμπεριλαμβάνει τους απαιτούμενους αριθμούς για την αποκατάσταση των αποθεμάτων, την ετήσια παραγωγική δυναμικότητα των αμυντικών βιομηχανιών και το εκτιμώμενο χρονοδιάγραμμα για την αποκατάσταση του αριθμού των οπλικών συστημάτων στα προ του πολέμου επίπεδα.

Ανάλωση οπλικών συστημάτων ένα προς ένα

Στην περίπτωση των χαμηλού ύψους πτήσης πυραύλων τύπου Tomahawk, αναλώνονται περισσότεροι από 1.000 στους βομβαρδισμούς του Ιράν, με συνέπεια το Πεντάγωνο να παραγγείλει (για το οικονομικό έτος 2027) 785 μονάδες. Η ετήσια παραγωγική δυναμικότητα κυμαίνεται μεταξύ 600 και 1.000 πυραύλων, αν και ο μικρότερος αριθμός ανταποκρίνεται περισσότερο στην πραγματικότητα, με τα αποθέματα να μην επανέρχονται στα προ του πολέμου επίπεδα, έως τα τέλη του 2030 ή στις αρχές του 2031.

Αναδύεται θέμα για τους αντιαεροπορικούς πυραύλους μεγάλου ύψους THAAD (Terminal High Altitude Area Defense Missiles), από την στιγμή που αναλώνονται περίπου 290 στις συγκρούσεις με το Ιράν και το Πεντάγωνο παραγγέλλει (για το οικονομικό έτος 2027) 857 μονάδες, με τις αναμενόμενες παραδόσεις για το 2026 να φθάνουν τις 92. Η ετήσια παραγωγική δυναμικότητα στο συγκεκριμένο οπλικό σύστημα κυμαίνεται μεταξύ 96 και 400 πυραύλων, αν και ο μικρότερος αριθμός ανταποκρίνεται περισσότερο στην πραγματικότητα, με τα αποθέματα να αποκαθίστανται στα προ του πολέμου επίπεδα στα τέλη του 2029.

Λόγω του πολέμου στην Ουκρανία το ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι πύραυλοι Patriot, με περίπου 1.430 να αναλώνονται στις συγκρούσεις με το Ιράν και το Πεντάγωνο να παραγγέλλει για το οικονομικό έτος 2027, 3.203 μονάδες. Οι αναμενόμενες παραδόσεις για το οικονομικό έτος 2026 ανέρχονται σε 172 πυραύλους, με την ετήσια παραγωγική δυναμικότητα να φθάνει περίπου τις 2.000 μονάδες, οπότε τα αποθέματα πρόκειται να αποκατασταθούν στα προ του πολέμου επίπεδα στα μέσα του 2029.

Το οπλικό σύστημα RIM-161 (Standard Missile 3-SM-3) σχεδιάζεται για να καταστρέφει βαλλιστικούς πυραύλους στο διάστημα και μέχρι τούδε αναλώνονται περίπου 250 πύραυλοι στις συγκρούσεις στον Περσικό Κόλπο και ευρύτερα στην Μέση Ανατολή. Οι παραγγελίες του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027 ανέρχονται σε 214 μονάδες και οι αναμενόμενες παραδόσεις για το οικονομικό έτος 2026 φθάνουν τις 52, με την ετήσια παραγωγική δυναμικότητα να κυμαίνεται μεταξύ των 156 και 250 πυραύλων. Και πάλι μικρότερος αριθμός ανταποκρίνεται περισσότερο στην πραγματικότητα και η αποκατάσταση των αποθεμάτων στα προ του πολέμου επίπεδα αναμένεται στις αρχές του 2029.

Το οπλικό σύστημα RIM-174 (Standard Missile 6-SM-6) καταστρέφει επιτιθέμενα αντίπαλα αεροσκάφη και πυραύλους που έχουν την δυνατότητα να πλήττουν και πλοία, με 370 πυραύλους να αναλώνονται μέχρι τούδε στον πόλεμο του Ιράν. Οι παραγγελίες του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027 ανέρχονται σε 540 μονάδες και οι αναμενόμενες παραδόσεις για το οικονομικό έτος 2026 φθάνουν τις 125. Η ετήσια παραγωγική δυναμικότητα κυμαίνεται από 240 έως 500 πυραύλους, αν και ο μικρότερος αριθμός ανταποκρίνεται περισσότερο στην πραγματικότητα, οπότε τα αποθέματα πρόκειται να αποκατασταθούν στα προ του πολέμου επίπεδα έως τα τέλη του 2028 ή στις αρχές του 2029.

AGM-158 και PrSM

Ο χαμηλού ύψους πτήσης αέρος – εδάφους πύραυλος AGM-158 (Joint Air-to-Surface Standoff Missile-JASSM) εκτοξεύεται από αεροσκάφη από ασφαλείς αποστάσεις και περίπου 1.100 τέτοιοι πύραυλοι ήδη αναλώνονται στις συγκρούσεις με το Ιράν. Οι παραγγελίες του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027 φθάνουν τις 821 μονάδες και οι αναμενόμενες παραδόσεις για το οικονομικό έτος 2026 ανέρχονται σε 484, με την ετήσια παραγωγική δυναμικότητα να ανέρχεται σε 860 μονάδες, οπότε τα αποθέματα πρόκειται να αποκατασταθούν στα προ του πολέμου επίπεδα περί τα μέσα του 2027.

Ο νέος επιθετικός πύραυλος ακριβείας εδάφους-εδάφους PrSM (Precision Strike Missile) αξιοποιείται εναντίον στόχων στο Ιράν και μέχρι τούδε αναλώνονται περίπου 70 μονάδες. Οι παραγγελίες του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027 ανέρχονται σε 1.134 πυραύλους και οι αναμενόμενες παραδόσεις για το οικονομικό έτος 2026 σε 70. Η ετήσια παραγωγική δυναμικότητα ανέρχεται σε περίπου 680 μονάδες, οπότε τα αποθέματα αναμένεται να αποκατασταθούν στα προ του πολέμου επίπεδα στα τέλη του 2026.

Ο James Rickards συγκεντρώνει δεδομένα για τα σημαντικότερα οπλικά συστήματα των ΗΠΑ που χρησιμοποιούντα στο Ιράν, συμπεριλαμβάνοντας χαμηλού ύψους πτήσης πυραύλους προσβολής στόχων, αντιαεροπορικούς πυραύλους και αντίστοιχους επιθετικούς. Δεν εστιάζει το ενδιαφέρον του σε περισσότερο συμβατικά όπλα και τις ελλείψεις τους, όπως τα βλήματα πυροβολικού των 155mm που σε παγκόσμιο επίπεδο εμφανίζουν σημαντικές ελλείψεις. Αν και τα συγκεκριμένα βλήματα δεν χρησιμοποιούνται στο Ιράν, αποτελούν ζωτικά όπλα για τις γραμμές του μετώπου στην Ουκρανία.

Προσφυγή στα… δημιουργικά μαθηματικά

Από τα παρατιθέμενα δεδομένα προκύπτουν συγκεκριμένα αποτελέσματα με βάση τους αριθμούς, με πρώτο το κενό που προκύπτει από τις παραγγελίες του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027 σε σχέση με τις αναμενόμενες παραδόσεις του 2026. Οι παραγγελίες για πυραύλους Patriot με παράδοση το 2027, αποδεικνύονται σχεδόν εικοσαπλάσιες από τις αναμενόμενες του 2026, ενώ και οι ανάλογες του 2027 για τους πυραύλους THAAD εμφανίζονται περισσότερο από εννεαπλάσιες, σε σχέση με τις αναμενόμενες παραδόσεις του 2026.

Οι παραγγελίες των πυραύλων PrSM για το οικονομικό έτος 2027 αποδεικνύονται περισσότερες από το δεκαεξαπλάσιο των αναμενόμενων παραδόσεων του 2026 και αντίστοιχες μεγάλες δυσαναλογίες μεταξύ των παραγγελιών και των αναμενόμενων παραδόσεων του 2026 αναδύονται και στα υπόλοιπα οπλικά συστήματα.

Οι ανακολουθίες προκαλούν σημαντικές αμφιβολίες για τις δυνατότητες των αμυντικών βιομηχανιών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του Πενταγώνου, σε πείσμα του γεγονότος ότι η παραγωγή σε γενικά πλαίσια αυξάνεται. Όμως τα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα αποδεικνύονται εξαιρετικά περίπλοκα και κατά συνέπεια ευαίσθητα σε ηλεκτρονικές διατάξεις, συστήματα κατεύθυνσης και καθοδήγησης, ανιχνευτές ραντάρ και άλλα στοιχεία που συντελούν στην αποτελεσματικότητά τους.

Η επέκταση της παραγωγής αποδεικνύεται και πρακτικά πως δεν παρέχει την ευχέρεια και την ταχύτητα που προσφέρει μία γραμμή συναρμολόγησης αυτοκινήτων, λόγω του ότι απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό σε πολλά σημεία της παραγωγής που δεν αντικαθίσταται με αυτοματισμούς. Υπάρχουν μεγάλες δυσαναλογίες μεταξύ των παραγγελιών και της πραγματικής παραγωγικής δυναμικότητας, με την ζήτηση των πυραύλων Patriot να την υπερβαίνει κατά 160%, ενώ στην περίπτωση των πυραύλων THAAD να προσεγγίζει το 900%, με βάση τον μικρότερο αριθμό παραγωγικής δυναμικότητας που όπως προαναφέρουμε, ανταποκρίνεται περισσότερο στην πραγματικότητα.

Οι αριθμοί και οι ανακολουθίες πιστοποιούν πως οι προσδοκίες για την αποκατάσταση των αποθεμάτων δεν πρόκειται να υλοποιηθούν πριν από το 2029 ή ίσως και αργότερα. Ο χρονικός ορίζοντας προδίδει πως δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες δυνατότητες για κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον του Ιράν, ή για εμπλοκές σε άλλα θερμά σημεία του κόσμου. Οι ΗΠΑ περιέρχονται στο στάδιο του να αντιμετωπίσουν μία θέση αδυναμίας στο πεδίο των εξελιγμένων οπλικών τους συστημάτων, λόγω της δεινής κατάστασης των συγκεκριμένων αποθεμάτων, με τους ισχυρισμούς του Λευκού Οίκου να καταλήγουν στο κενό.

Η σπατάλη στα οπλικά από τον Μπάιντεν

Η μεγαλύτερη αστοχία προκαλείται από τα πεπραγμένα της κυβέρνησης Μπάιντεν, που ανάλωσε μεγάλο αριθμό οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία χωρίς να συνεκτιμά τους αντίστοιχους χρόνους αναπλήρωσής τους, για να αποκαταστήσει τα αποθέματα. Από την έναρξη των συγκρούσεων, συγκεκριμένοι στρατηγικοί αναλυτές προειδοποιούσαν την αμερικανική κυβέρνηση πως δεν υπάρχει πιθανότητα ήττας της Ρωσίας. Πρόσθεταν μάλιστα πως η Ουκρανία αποτελεί στο σύνολό της μία διεφθαρμένη χώρα, με ένα σοβαρό πρόβλημα – την τάση που παραπέμπει στην περίοδο της γερμανικής κατοχής και στην ανάδυση των φιλοναζιστών.

Στο πέμπτο έτος των συγκρούσεων η Ρωσία σταθερά επεκτείνει τον έλεγχό της στην ανατολική πλευρά της Ουκρανίας και στις ακτές του Ευξείνου Πόντου, αποκλείοντας τις προσβάσεις του Κιέβου σε ζωτικές λιμενικές ζώνες. Οι πύραυλοι Patriot και τα άλλα προηγμένα οπλικά συστήματα που παραδίδονται στην Ουκρανία, προσθέτουν μεγάλες πιέσεις στα αμερικανικά αποθέματα και στην παραγωγική δυναμικότητα, αν και στο σύνολό τους τα οπλικά συστήματα δεν προέρχονται μόνον από αμερικανικό οπλοστάσιο, αλλά και από τα αντίστοιχα των συμμάχων τους.

Συν το κόστος στο Ιράν

Στο πρόβλημα που δημιουργεί επί σειράν ετών η Ουκρανία, προστίθεται και η ανάλωση οπλικών συστημάτων στις επιθέσεις κατά του Ιράν. Τελικά αρχίζουν να σπανίζουν, αν και η ανάπτυξή τους προς το παρόν σε δύο μέτωπα αποτελεί ένα ζήτημα που δεν απασχολεί τους προηγούμενους ενοίκους του Λευκού Οίκου.

Ο Τραμπ ενεργοποιεί τον Νόμο περί Αμυντικής Παραγωγής (Defense Production Act) ώστε να απομακρύνει νομικά, διοικητικά και άλλα συστημικά εμπόδια στην εφοδιαστική αλυσίδα, με στόχο την απρόσκοπτη επέκταση της παραγωγής. Όμως η δωδεκαετία των κυβερνήσεων Ομπάμα και Μπάιντεν επιδεινώνει δραματικά την κατάσταση, με τον συνεχή περιορισμό των στρατιωτικών δυνατοτήτων των ΗΠΑ.

Στην πρώτη του θητεία αν και ο Τραμπ αντελήφθη το πρόβλημα, αλλά το υποτιθέμενο σκάνδαλο της εμπλοκής των Ρώσων στις προεδρικές εκλογές και οι δύο παραπομπές των Δημοκρατικών, του προκαλούσαν μεγάλα εμπόδια. Στην δεύτερη θητεία του διακόπτει την αιμορραγία της Ουκρανίας και επιχειρεί να βελτιώσει την κατάσταση, παρά την εμπλοκή των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, αποφεύγοντας επίσης τις επιχειρήσεις εναντίον των πολιτοφυλακών των Χούθι που πλήττουν την σύμμαχο Σαουδική Αραβία.

Οι γίγαντες της βιομηχανίας

Οι αποκαλούμενοι Μεγάλοι Οκτώ όμιλοι της αμυντικής βιομηχανίας (Lockheed Martin, RTX – πρώην Raytheon, General Dynamics, Northrop Grumman, Boeing, L3HARRIS – πρώην Huntington Ingalls Industries, LEIDOS, SAIC), καρπούνται τα μεγάλα συμβόλαια του Πενταγώνου.

Ο όμιλος της Lockheed Martin αποτελεί τον ανάδοχο για τα προγράμματα των πυραύλων THAAD, JASSM και PrSM, ενώ ο αντίστοιχος RTX για τα προγράμματα των πυραύλων Tomahawk και Patriot, όπως και των SM-3 και SM-6. Ο όμιλος ΗΙΙ ναυπηγεί πυρηνοκίνητα αεροπλανοφόρα και υποβρύχια, ενώ της Northrop Grumman κατασκευάζει το στρατηγικό βομβαρδιστικό Β-2 και συμμετέχει στο πρόγραμμα του αεροσκάφους F-35.

Ο αντίστοιχος της L3HARRIS εξειδικεύεται σε καινοτόμες τηλεπικοινωνιακές εφαρμογές, διατάξεις ηλεκτρονικού πολέμου, συσκευές και συστήματα νυκτερινής όρασης και πυραυλοκινητήρες. Ο όμιλος της General Dynamics κατασκευάζει το άρμα μάχης M1 Abrams, όπως και πυρηνοκίνητα υποβρύχια, ενώ της Boeing εστιάζεται σε μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, δορυφόρους και συστήματα για το διάστημα. Της Leidos συνεργάζεται με τις υπηρεσίες πληροφοριών σε θέματα ασφάλειας του κυβερνοχώρου και λογισμικό διαχείρισης αποστολών.

Ο όμιλος SAIC παρέχει συστήματα ολοκληρωμένων αποστολών, προωθώντας λύσεις καινοτόμου τεχνολογίας, απαντώντας σε κρίσιμα προβλήματα επιχειρήσεων. Πέραν των Μεγάλων Οκτώ, υπάρχουν και άλλες μεγάλες εταιρείες που αναλαμβάνουν συμβόλαια του Πενταγώνου, όπως η Booz Allen, η Textron, η SpaceX, η Palantir, η Anduril και η Genaral Atomics. Με το Πεντάγωνο να αποκαθιστά τα αποθέματά του και να επενδύει σε νέες τεχνολογίες, θα αυξηθεί η ροή συμβολαίων στους μεγάλους παραδοσιακούς προμηθευτές και σε νέες πρωτοπόρες εταιρείες.

Νέες προκλήσεις

Πάντως η δεινή κατάσταση των αποθεμάτων σε οπλικά συστήματα, όπως και η συνεχιζόμενη ανάπτυξη απαρχαιωμένων συστημάτων στην πρώτη γραμμή, αποτελεί ένα φαινόμενο εθνικού αίσχους. Οι αντιαεροπορικοί πύραυλοι Patriot αποδεικνύονται αποτελεσματικοί στις καταρρίψεις χαμηλού ύψους πτήσης πυραύλων και αντίστοιχων βαλλιστικών, αλλά τα νέα υπερηχητικά οπλικά συστήματα που αναπτύσσουν ταχύτητες πολλαπλάσιες του ήχου, θέτουν νέες προκλήσεις.

Η Ρωσία πλήττει συστηματικά τα συστήματα Patriot στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τα ευάλωτα σημεία των αντιαεροπορικών όπλων υπερβολικά μεγάλου κόστους στους σύγχρονους επιθετικούς και χαμηλού κόστους πυραύλους, όπως και στις ανεμοπορικές βόμβες.

Αναμφίβολα πάντως οι αποτυχίες του παρελθόντος προτάσσουν νέες ευκαιρίες με το Πεντάγωνο να εμφανίζεται αποφασισμένο να αποκαταστήσει το ταχύτερο δυνατόν τα αποθέματά του και να επενδύσει σε συστήματα που ευθυγραμμίζονται με την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), σε σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και πυραύλους με ταχύτητες πολλαπλάσιες του ήχου. Οι εξελίξεις συνεπάγονται πιθανή μεγάλη μετατόπιση κεφαλαίων από τις εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) και καινοτόμου τεχνολογίας προς τις αμυντικές βιομηχανίες.

Τώρα, μας εξήγησε ότι ότι η ρηματική διακοίνωση των Γάλλων στην Άγκυρα δεν ήταν τίποτα περισσότερο από σαν… ειδοποίηση της ΔΕΗ ότι θα κοπεί λίγες ώρες το ρεύμα!

Δεν ξέρω αν ο Θεοχάρης, που είναι και υφυπουργός Εξωτερικών πανάθεμά τον, είναι πολιτικά τόσο στόκος, ή οι μπαρούφες του κρύβουν σκοπιμότητα.

Μπορεί να σκέφτεται ότι επανεκλογή δύσκολα να δω, οπότε ας ρίχνω κάθε τόσο καμιά μπαρούφα για να γίνεται θόρυβος γύρω από το όνομά μου, όλο και κάποιος θα με θυμηθεί στην κάλπη!

Άσε που μπορεί να σκέφτεται ακόμα πιο πονηρά: σου λέει με κάτι τέτοια γαργαλάω τις γαλάζιες φανατίλες και κάτι θα… εισπράξω στο εκλογικό ταμείο!

Βλέπετε, έχει ζωντανό παράδειγμα τον Άδωνι, ο οποίος… γράφει ιστορία με τέτοια κόλπα. Θα μου πείτε ότι ο Άδωνις είναι… μεγάλο ταλέντο!

Και όχι μόνο ταλέντο, αλλά και έτοιμος να πέσει στο βόθρο με τους αντιπάλους του, λες και είναι… μαρμαρένια αλώνια!

Τώρα, θα μου πείτε μπορεί ένας υφυπουργός Εξωτερικών να λέει με άνεση τέτοια μπαρούφα! Με την κυβέρνηση των… αρίστων, όμως, όλα θα τα δούμε!

Και σε ό,τι αφορά την ουσία, μπορεί να μην ξέρω πολλά από διπλωματία, αλλά κατάλαβα απολύτως τι έχει γίνει μόλις άκουσα την Ντόρα!

Αυτά τα… ζαμπαράδικα που είπε για να μας πείσει ότι τίποτα σοβαρό δεν έγινε με τη ρηματική διακοίνωση των Γάλλων, δεν μου άφησαν καμιά αμφιβολία ότι βρωμάει εθνική μειοδοσία…

Δεν ξέρω αν τελικά το καλώδιο θα φτάσει στην Κύπρο, αλλά σίγουρα ο Μητσοτάκης ο Β’ με τον μοναδικό στις υποκλίσεις Γεραπετρίτη μας το έχουν περάσει κολάρο… στο λαιμό!

Ακόμα είναι χαλαρό και δεν μας ενοχλεί, αλλά μην αμφιβάλλετε ότι στην κρίσιμη στιγμή οι Τούρκοι θα αρχίσουν να μας το σφίγγουν!

Γιατί, λοιπόν, ο Φιντάν να μην μας λέει “όλα καλά”, γελώντας κάτω από τα μουστάκια του!

Μιλώντας στο Mega ο κ. Παυλόπουλος ανέφερε επίσης πως: «Oι εταιρείες μέλη της Κοινοπραξίας GSI ουδόλως είναι εξουσιοδοτημένες, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, να ζητούν για τις σχετικές εργασίες τους άδεια της Τουρκίας,  ή ακόμη και να προβαίνουν έστω και σε ειδική ανακοίνωση με παραλήπτη την Τουρκία προς την ίδια κατεύθυνση» και σημειώνει ότι: «η Κοινοπραξiα GSI ουδόλως νομιμοποιείται, και κατ’ ουδένα τρόπο, να προβαίνει σε ενέργειες που μπορούν να θίξουν, έστω και κατ’ ελάχιστο, τα κάθε είδους δικαιώματα και έννομα συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου».

Όπως είπε, καμία διακοίνωση προς την Τουρκία ή άλλη ενημέρωσή της εκ μέρους της Γαλλικής Κυβέρνησης «δεν δεσμεύει την Ελλάδα αφού αυτή ουδεμία αρμοδιότητα ή εξουσιοδότηση έχει ως προς τούτο εν προκειμένω».

«Επιπλέον, εάν έχει συμβεί κάτι τέτοιο είναι προφανές ότι η Γαλλική Κυβέρνηση πλήττει εμμέσως πλην σαφώς τα Κυριαρχικά Δικαιώματα της Ελλάδας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το μέλλον της όλης επιχείρησης πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου», τόνιζε ο κ. Παυλόπουλος.

Επίσης, ζήτησε η Ελλάδα «να επεκτείνει αμέσως στα 12 ν.μ. την Αιγιαλίτιδα Ζώνη της ως προς όλα τα νησιά μας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου» και δεύτερον «να ενεργοποιήσει σε όλη τους την έκταση την κήρυξη και τον καθορισμό των ορίων της Ελληνικής Υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο».

«Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, στο πεδίο των στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας-ΗΠΑ δεν αναμένονται ανατροπές, δοθέντος ότι οι σχέσεις αυτές έχουν από καιρό στέρεα θεμέλια και έτσι δεν εξαρτώνται, σε μεγάλο βαθμό, από την αλλαγή συγκυρίας, είπε ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας, συμπληρώνοντας

«Από την άλλη δε πλευρά είναι εξαιρετικά πιθανό, και λόγω της νέας πλειοψηφίας που έχει προκύψει στην Γερουσία, να αποδυναμωθούν περαιτέρω οι φιλοδοξίες ή και φαντασιώσεις του Ταγίπ Ερντογάν ως προς την ενδεχόμενη βοήθεια των ΗΠΑ προς την Τουρκία σε πολεμικό υλικό, και οπωσδήποτε σε σχέση π.χ. με το ενδεχόμενο της προμήθειας στην Τουρκία μαχητικών αεροσκαφών F-35».

Ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε και τα εξής:

«Αυτά τα νέα δεδομένα, σε συνδυασμό και με την -έστω και καθυστερημένη- εντελώς πρόσφατη θετική αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,  υπέρ της Ελλάδας και της Κύπρου με την απερίφραστη καταδίκη των ωμών παραβιάσεων του Διεθνούς Δικαίου εκ μέρους της Τουρκίας, παρέχουν σε Ελλάδα και Κύπρο την μεγάλη ευκαιρία αποτελεσματικής υπεράσπισης των εν γένει Εθνικών μας Θεμάτων καθώς και της δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού Ζητήματος πάνω στις βάσεις του Διεθνούς Δικαίου και του Ευρωπαϊκού Δικαίου.

»Και σε αυτή την συγκυρία είναι ανάγκη Ελλάδα και Κύπρος να καταδείξουν, εν είδει δείγματος γραφής, άκρως αποφασιστική στάση και ως προς την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, με πλήρη και απαρέγκλιτη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ (UNCLOS).

»Εδώ δε πρέπει να καταστεί σαφές ότι, πάντα με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας του ΟΗΕ, Ελλάδα και Κύπρος έχουν το αναφαίρετο δικαίωμα να προβούν στην πόντιση του καλωδίου αυτού όπως έχει προγραμματισθεί, αφού η πορεία πόντισης εξελίσσεται αποκλειστικώς μέσα στα όρια της  Υφαλοκρηπίδας Ελλάδας και Κύπρου, χωρίς να ασκεί εν προκειμένω οιαδήποτε επιρροή το νομικώς ανυπόστατο «τουρκολιβυκό μνημόνιο» το οποίο ούτως ή άλλως δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Κατά συνέπεια ως προς τούτο δεν απαιτείται, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, ενημέρωση και πολύ περισσότερο άδεια της Τουρκίας.

»Άρα είναι υπεραρκετή η ήδη εκδοθείσα από την αρμόδια Ελληνική Αρχή, στις 6.10.2026, σχετική NAVTEX (γενική αγγελία προς ναυτιλλομένους) για την έναρξη των ερευνών βάθους του γαλλικού ερευνητικού  σκάφους «Abeille Marengo», το οποίο επιχειρεί για λογαριασμό της Γαλλικής Εταιρείας NEXANS, μέλους της Κοινοπραξίας GSI (Great Sea Interconnector), ήτοι του φορέα προετοιμασίας και ολοκλήρωσης του έργου πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου.

»Οι εταιρείες μέλη της Κοινοπραξίας GSI εκτελούν μεν εργολαβικώς το ως άνω έργο, πλην όμως ουδόλως είναι εξουσιοδοτημένες, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, να ζητούν για τις σχετικές εργασίες τους άδεια της Τουρκίας,  ή ακόμη και να προβαίνουν έστω και σε ειδική ανακοίνωση με παραλήπτη την Τουρκία προς την ίδια κατεύθυνση. Και τούτο επειδή η κύρια και κρίσιμη αδειοδότηση εκτέλεσης του προαναφερόμενου έργου έχει δοθεί -όπως είναι ευνόητο λόγω της φύσης του έργου τούτου-  από τις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας (ΑΔΜΗΕ), ύστερα από την μεταβίβαση σε αυτές της εν λόγω άδειας, στις 10.10.2025, εκ μέρους της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας της Κύπρου.

»Κατά συνέπεια η Κοινοπραξία GSI, εν συνόλω, ενεργεί έναντι της Ελλάδας και των αρμόδιων αρχών της, για την  ολοκλήρωση του έργου της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, στην βάση ενός συμβατικού δεσμού lato sensu πρόστησης. Όπου ο προστηθείς, δηλαδή η Κοινοπραξία GSI, περιορίζεται να δρα μόνον εντός του πλαισίου εξυπηρέτησης των δικαιωμάτων και των έννομων συμφερόντων του προστήσαντος, ήτοι της Ελλάδας.

»Το συμπέρασμα αυτό συνάγεται οιονεί αυτοθρόως, αφού κατά το εφαρμοζόμενο και σε αυτή την περίπτωση Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας του ΟΗΕ, κατ’ εξοχήν ως προς την Υφαλοκρηπίδα, μόνον η Ελλάδα, και δη αποκλειστικώς, νομιμοποιείται να υπερασπίζεται την Κυριαρχία της και τα Κυριαρχικά της Δικαιώματα -όπως και εκείνα της Κύπρου στην συγκεκριμένη περίπτωση- έναντι των καταδήλως έκνομων ισχυρισμών ή και απαιτήσεων της Τουρκίας.

»Και, αντιστρόφως, η Κοινοπραξiα GSI ουδόλως νομιμοποιείται, και κατ’ ουδένα τρόπο, να προβαίνει σε ενέργειες που μπορούν να θίξουν, έστω και κατ’ ελάχιστο, τα κάθε είδους δικαιώματα και έννομα συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου, τα οποία τους αναγνωρίζονται σύμφωνα με τις κατά περίπτωση διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ.

»Συνακόλουθα, ενέργειες της Κοινοπραξίας GSI που υπερβαίνουν το κατά τ’ ανωτέρω θεσμικό πλαίσιο -όπως π.χ. τυχόν μονομερείς ανακοινώσεις προς την Τουρκία- ούτε αναγνωρίζονται από την Ελλάδα ούτε την δεσμεύουν έναντι τρίτων, π.χ. Τουρκία, υφ’ οιανδήποτε εκδοχή, δοθέντος ότι ως συντελεσθείσες εκτός εξουσιοδότησης δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα εις βάρος της Ελλάδας.

»Πολύ περισσότερο δεν δεσμεύει την Ελλάδα οιαδήποτε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία ή άλλη ενημέρωσή της εκ μέρους της Γαλλικής Κυβέρνησης, αφού αυτή ουδεμία αρμοδιότητα ή εξουσιοδότηση έχει ως προς τούτο εν προκειμένω.  Επιπλέον, εάν έχει συμβεί κάτι τέτοιο είναι προφανές ότι η Γαλλική Κυβέρνηση πλήττει εμμέσως πλην σαφώς τα Κυριαρχικά Δικαιώματα της Ελλάδας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το μέλλον της όλης επιχείρησης πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου.

»Εν τέλει δε η Ελλάδα, και ενόψει της τρέχουσας κρίσιμης συγκυρίας που σχετίζεται με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, πρέπει να προβεί -έστω και με σημαντική καθυστέρηση- και στις εξής δύο πρόσθετες ενέργειες για την περαιτέρω θωράκιση της Εθνικής Κυριαρχίας της και των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο:

»Πρώτον -και το είχα επισημάνει ευθύς εξ αρχής ως εν ενεργεία Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ήτοι από το 2019- να επεκτείνει αμέσως στα 12 ν.μ. την Αιγιαλίτιδα Ζώνη της ως προς όλα τα Νησιά μας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

»Έτσι θα απαντήσει, εμπράκτως και αποτελεσματικώς, στην Τουρκία, καθιστώντας ακόμα πιο εμφανές και πρόδηλο το νομικώς ανυπόστατο του «τουρκολιβυκού μνημονίου» και ακυρώνοντάς το στην πράξη.  Παράλληλα δε θα διευρύνει, όπως άλλωστε έχει δικαίωμα κατά το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας του ΟΗΕ, στην περιοχή το πεδίο άσκησης τόσο της stricto sensu Κυριαρχίας της όσο και των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων της, π.χ. ως προς την Υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ που της αναλογεί.

»Και, δεύτερον, να ενεργοποιήσει σε όλη τους την έκταση την κήρυξη και τον καθορισμό των ορίων της Ελληνικής Υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως αυτή είχε θεσπισθεί με βάση τις διατάξεις του άρθρου 156 του ν.4001/2011.  Διότι το 2012 υποβλήθηκε βεβαίως στην αρμόδια Διεύθυνση Δικαίου της Θάλασσας και Θαλασσίων Υποθέσεων του ΟΗΕ (DOALOS) το άρθρο 156 του ν.4001/2011.

»Δεν συντελέσθηκε όμως  έκτοτε και η κατάθεση στην αρμόδια Γραμματεία του ΟΗΕ των γεωγραφικών συντεταγμένων των εξωτερικών ορίων της Ελληνικής Υφαλοκρηπίδας, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ως άνω άρθρου.  Αυτή ακριβώς η κατάθεση πρέπει να γίνει χωρίς περαιτέρω χρονοτριβή, έτσι ώστε να καταστεί ενεργό στο ακέραιο,  τουλάχιστον ως προς τα εξωτερικά όρια της Ελληνικής Υφαλοκρηπίδας, το κανονιστικό πλαίσιο των διατάξεων του προαναφερόμενου άρθρου 156 του ν.4001/2011.

»Οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ συνεπάγονται μεγάλες αλλαγές, με απρόβλεπτες ακόμη διαστάσεις. Και δη σε παγκόσμια κλίμακα.

»Η συντριπτική ήττα του Ντόναλντ Τραμπ και των Ρεπουμπλικανών και η, αντιστρόφως αναλόγως, περιφανής νίκη των Δημοκρατικών κατά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ οφείλεται -τουλάχιστον κατά κύριο λόγο, και πέραν της συχνά αλλοπρόσαλλης συμπεριφοράς του- στην πλήρη ανακολουθία της πολιτικής του Αμερικανού Προέδρου σε σχέση με τις προεκλογικές δεσμεύσεις του στο πλαίσιο του MAGA.

»Kαι ειδικότερα στο ότι αφενός αντί για το τέλος των πολέμων ο Τραμπ τους πολλαπλασίασε εμφανώς, με αποκορύφωμα τον πόλεμο με το Ιράν ο οποίο, επιπροσθέτως,  έχει αμαυρώσει το διεθνές κύρος των ΗΠΑ.  Και, αφετέρου, αντί για το «οικονομικό θαύμα» των ΗΠΑ και την καλυτέρευση της ζωής του μέσου Αμερικανού η πολιτική Τραμπ την έχει επικινδύνως επιδεινώσει, κατ’ εξοχήν λόγω του πληθωρισμού και της επέκεινα αύξησης του κόστους ζωής καθώς και λόγω της εκτόξευσης του κόστους των στεγαστικών δανείων.

»Σε όλα αυτά προστίθεται και η αύξηση του ήδη τεράστιου δημόσιου χρέους των ΗΠΑ, το οποίο ξεπέρασε τα 40 τρις δολάρια και ανήλθε έτσι στο 125% του ΑΕΠ. Γεγονός το οποίο, πέραν των άλλων συνεπειών, έχει κλονίσει επικίνδυνα και το διεθνές οικονομικό κύρος των ΗΠΑ καθώς και την επενδυτική παντοδυναμία του δολαρίου, που επί πολλές δεκαετίες θωράκιζε την οικονομική ισχύ τους σε πλανητικό επίπεδο.

»Το μεγάλο ζήτημα και ερώτημα συνίσταται στο αν η ήττα του Τραμπ και των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ σημαίνει και ήττα του «τραμπισμού» γενικότερα.

»Και κατά πρώτιστο λόγο αν το εκλογικό αυτό αποτέλεσμα συνιστά και καταδίκη του «προτύπου» ενός αυταρχικού ηγέτη, ο οποίος όχι μόνον έχει περιθωριοποιήσει την μεγάλη παράδοση της Αμερικανικής Δημοκρατίας, που διακρινόταν για την λειτουργία των «θεσμικών αντιβάρων» στο πεδίο της αρχής της Διάκρισης των Εξουσιών και για την εν γένει θεσμική και κανονιστική δυναμική  του Κράτους Δικαίου.

»Αλλά και έχει επιδοθεί, δίχως μάλιστα προσχήματα, σε μία προσπάθεια «εξαγωγής» του δικού του «προτύπου» αυταρχικής διακυβέρνησης μέσω της  στήριξης ακόμη και πιο αυταρχικών ηγετών σε άλλες χώρες, π.χ. Όρμπαν στην Ουγγαρία, Ερντογάν στην Τουρκία και Μπολσονάρου στην Βραζιλία.  Δυστυχώς, το φαινόμενο του «τραμπισμού» στις ΗΠΑ έχει βαθύτερα αίτια και βαθύτερες ρίζες, ύστερα μάλιστα από τα αρνητικά πεπραγμένα της Κυβέρνησης Μπάιντεν που οδήγησαν στην εξαιρετικά διαβρωτική για την κοινωνική συνοχή επιδείνωση της κατάστασης των οικονομικώς ασθενέστερων Αμερικανών.

»Επιπλέον, οι επίδοξοι διάδοχοι του Τραμπ στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα κινούνται κατά βάση προς την ίδια κατεύθυνση, π.χ. ο Αντιπρόεδρος Βανς και ο ΥΠΕΞ Ρούμπιο, πολλώ μάλλον αφού επί χρόνια και έως τώρα εκτέθηκαν ανεπανορθώτως επιδοκιμάζοντας, σχεδόν ανεπιφυλάκτως, το MAGA ως προσωπικό «δόγμα» του Αμερικανού Προέδρου.

»Σε ό,τι δε αφορά τους νικητές Δημοκρατικούς πρέπει να σημειωθεί πως, πέραν του ότι το Δημοκρατικό Κόμμα δεν εμφανίζει στοιχειωδώς ενιαία ιδεολογική βάση και συνεκτική πολιτική, στερείται -σήμερα τουλάχιστον- και ηγετικών φυσιογνωμιών κατάλληλων να διεκδικήσουν την Προεδρία στις ΗΠΑ, με τον χρόνο έως τις επόμενες προεδρικές εκλογές να μην είναι σύμμαχος για την κάλυψη ενός τέτοιου πολιτικού ελλείμματος.

»Συμπερασματικώς, οι ενδιάμεσες αυτές εκλογές φαίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, να αφορούν κατά μέγιστο μέρος το εσωτερικό των ΗΠΑ και την καθημερινή ζωή του μέσου Αμερικανού.  Όχι όμως και την πραγματική ανάταξη της ποιότητας της Δημοκρατίας στις ΗΠΑ καθώς και την τόνωση του προτύπου που άλλοτε ήταν δημοκρατικό παράδειγμα προς μίμηση, με υπερεθνικές διαστάσεις και προεκτάσεις.

»Όσο για τις επιπτώσεις ως προς την διεθνή ειρήνη και το τέλος του πολέμου κυρίως στην Μέση Ανατολή, τα πάντα θα εξαρτηθούν από το θυμικό του Προέδρου Τραμπ έως το τέλος της θητείας του.  Διότι δεν είναι βέβαιο ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει διδαχθεί από την ήττα του αλλά, όλως αντιθέτως,  παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο, ακριβώς λόγω της κυκλοθυμικής νοοτροπίας και συμπεριφοράς του, να επιχειρήσει νέα μεγάλα πολεμικά χτυπήματα εναντίον του Ιράν, με όλες τις εντεύθεν αρνητικές διεθνώς συνέπειες.

»Ας μην ξεχνάμε ότι κατά το Σύνταγμα των ΗΠΑ ναι μεν οι εξουσίες του Προέδρου Τραμπ, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές και την ανατρεπτική διαφοροποίηση των πλειοψηφιών στο Κογκρέσο, έχουν μειωθεί κατά το μέρος που συνδέονται με την εσωτερική πολιτική.  Πλην όμως παραμένουν κατ’ ουσίαν αλώβητες σε μέγιστα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, όπως είναι προεχόντως και αυτά της ανάληψης πρωτοβουλιών και λήψης αποφάσεων ως προς τις πολεμικές επιχειρήσεις πέραν των συνόρων των ΗΠΑ.

»Και τούτο ακόμη: Η περίοδος Τραμπ έχει σημαδευτεί από την προσπάθεια του Αμερικανού Προέδρου να περιθωριοποιήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση και να την καταστήσει απλό «δορυφόρο» εξυπηρέτησης των αμερικανικών συμφερόντων, «θεραπαινίδα» της πλανητικής επικυριαρχίας των ΗΠΑ.

»Η τάση αυτή δεν φαίνεται να ανατρέπεται ριζικώς στο άμεσο μέλλον, αφού είναι γνωστό ότι ο αντιευρωπαϊσμός έχει, δυστυχώς, παλαιότερες και βαθύτερες στις ΗΠΑ. Ιδίως υπό την έννοια της γενικότερης αντίληψης μεγάλου μέρους των Αμερικανών ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «κοστίζει πολλά» στις ΗΠΑ, αφού μεταξύ άλλων διασφαλίζουν και την αμυντική της υπόσταση και ασφάλεια,  δίχως όμως εκείνη να  τους  προσφέρει ανάλογα ανταλλάγματα.

»Γι’ αυτό και η Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως τώρα, πρέπει επιτέλους  να λάβει τα μέτρα της και να υπερασπισθεί το κύρος της και τον πλανητικό ρόλο που της αναλογεί υπέρ της Ειρήνης, της Δημοκρατίας και της Κοινωνικής Δικαιοσύνης. Και προς αυτή την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει, κατά προτεραιότητα, να επιταχύνει την διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης καθώς και να θωρακίσει, κατά το γράμμα και το πνεύμα των διατάξεων της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στον αντίστοιχο βαθμό τον κρίσιμο πυλώνα της Εξωτερικής Πολιτικής και της Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Πυλώνα ο οποίος τώρα είναι εν πολλοίς ατροφικός, όπως απέδειξαν και τα πολεμικά γεγονότα τόσο στην Ουκρανία όσο και στην Μέση Ανατολή».

Οι προσδοκίες αυτές καθώς και ο χρονισμός και η ένταση των μεταβολών τους διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο καθώς, σε πολύ μεγάλο βαθμό, προσδιορίζουν την ζήτηση των νοικοκυριών για στεγαστικά ακίνητα. Η ζήτηση αυτή από πλευράς νοικοκυριών, σε αλληλεπίδραση με την υφιστάμενη διαθεσιμότητα ακινήτων, προσδιορίζει  εν τέλει τον κύκλο της αγοράς ακινήτων και σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις σε ολόκληρη την οικονομία.

Προκειμένου να καλύψουμε το κενό αυτό έχουμε προχωρήσει στη διεξαγωγή μιας επαναλαμβανόμενης σφυγμομέτρησης των αντιλήψεων των ελληνικών νοικοκυριών γύρω από μία σειρά θεμάτων σχετικών με την πορεία της αγοράς ακινήτων. Στην έρευνα που διεξάγουμε κάθε τρίμηνο, αρχής γενομένης από το 4ο τρίμηνο του 2023, τα ελληνικά νοικοκυριά καλούνται, μεταξύ άλλων, να καταθέσουν τις απόψεις και τις προσδοκίες τους σε θέματα όπως:

• η τρέχουσα συγκυρία στην αγορά ακινήτων
• η εξέλιξη των τιμών κατοικιών
• η πορεία των επιτοκίων
• η τρέχουσα και μελλοντική εισοδηματική τους κατάσταση

Με βάση τα ανωτέρω ερωτήματα καταρτίζουμε ένα συνολικό δείκτη, ο οποίος μας επιτρέπει να συνθέτουμε όλες τις ετερόκλητες απόψεις των νοικοκυριών σε μία τελική μεταβλητή.

Συμπεράσματα

Η μεγάλη εικόνα που σχηματίζεται αναφορικά με τις αντιλήψεις των νοικοκυριών σχετικά με την πορεία της αγοράς ακινήτων, είναι αυτή μιας συγκρατημένα θετικής πορείας καθόλη την περίοδο που διεξάγεται η έρευνα μας- με έντονη όμως την ενίσχυση της ανησυχίας για το μέλλον.

Ξεκινώντας από τα γενικά ευρήματα, τα νοικοκυριά αναγνωρίζουν ότι σε ολόκληρη τη διάρκεια των τελευταίων ετών, το συγκριτικό πλεονέκτημα στην αγορά ακινήτων βρίσκεται στην πλευρά των πωλητών με τους αγοραστές να βρίσκονται σε αμυντική στάση. Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι οι τιμές των κατοικιών θα συνεχίσουν να αυξάνονται αλλά με φθίνουσα δυναμική. Επίσης είναι ενδιαφέρον ότι, σε αντίθεση με την περιρρέουσα αντίληψη περί κοινωνικής απαισιοδοξίας και αρνητικής στάσης έναντι της τρέχουσας συγκυρίας, οι εκτιμήσεις και προσδοκίες των νοικοκυριών για την τρέχουσα και για την μελλοντική οικονομική τους κατάσταση είναι συγκρατημένα θετικές.

Τέλος, ειδική μνεία αξίζει να γίνει όσον αφορά τις απαντήσεις των ελληνικών νοικοκυριών σχετικά με την πορεία των επιτοκίων. Η έρευνα μας καλύπτει και την περίοδο κατά την οποία η ΕΚΤ μείωσε τα παρεμβατικά επιτόκια από το 4% στο 2%. Στην καλύτερη περίπτωση η μείωση αυτή των επιτοκίων γίνεται έμμεσα και μόνο αντιληπτή από τους συμμετέχοντες στην έρευνα. Μια πιθανολογούμενη από πλευράς μας εκλογίκευση της αντίληψης αυτής είναι ότι τα νοικοκυριά αντιλαμβάνονται τις δόσεις εξυπηρέτησης των στεγαστικών δανείων ως έναν de facto επιβαρυντικό παράγοντα της οικονομικής τους κατάστασης και ως εκ τούτου είναι καθολικά αρνητικά προδιατεθειμένα. Παράλληλα όμως αναδεικνύει και την ανάγκη μεγαλύτερης επιμόρφωσης της ελληνικής κοινωνίας σε θέματα σχετικά με τη νομισματική πολιτική και πώς αυτή επιδρά στην καθημερινότητα μας.

Πέραν όμως όλης αυτής της θετικής εικόνας της αγοράς ακινήτων, από τις απαντήσεις των νοικοκυριών προκύπτει και ένα μήνυμα ανησυχίας για το μέλλον. Η συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών μετέβαλε τις προσδοκίες της – στο σύνολο των ερωτημάτων της έρευνας- από θετικές σε ήπια αρνητικές το 3ο τρίμηνο του 2026. Έχουμε πλήρη επίγνωση ότι είναι πραγματικά επικίνδυνο να δομήσουμε ένα ολόκληρο αφήγημα στα ερωτηματολόγια ενός μόνο τριμήνου. Παραταύτα, εάν η αλλαγή αυτή στις προσδοκίες των νοικοκυριών επιβεβαιωθεί και στα επόμενα τρίμηνα, τότε είναι πολύ πιθανό τα τωρινά ευρήματα να αποτελούν μια πρώτη προειδοποιητική ένδειξη ότι ο συνδυασμός της παγκόσμιας γεωπολιτικής αβεβαιότητας και ενεργειακής ανασφάλειας, της ανόδου του πληθωρισμού και της συνεπακόλουθης αύξησης – εκ νέου- του κόστους χρήματος από την ΕΚΤ, ενδέχεται να επηρεάσει τις εκτιμήσεις των νοικοκυριών για τη δυναμική τόσο της αγοράς ακινήτων όσο και ολόκληρης της οικονομίας.

Εφαρμόζοντας στη Ρουμανία το επιτυχημένο μοντέλο που υλοποίησε ο Όμιλος ΔΕΗ στην Ελλάδα με την εξαγορά της Κωτσόβολος, η κίνηση αυτή σηματοδοτεί τη δυναμική είσοδο σε μια ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών ύψους €3,6 δισ., μέσω της απόκτησης του δεύτερου μεγαλύτερου δικτύου φυσικών καταστημάτων στη χώρα.

Η συναλλαγή ευθυγραμμίζεται με το Στρατηγικό Σχέδιο του Ομίλου ΔΕΗ για την περίοδο 2026–2030, επιταχύνοντας την εξωστρέφεια και τον μετασχηματισμό της Κωτσόβολος σε έναν κορυφαίο περιφερειακό παίκτη και ολοκληρωμένο πάροχο τεχνολογικών συσκευών, οικιακών λύσεων και υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στοχεύοντας στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος τεχνολογίας, υπηρεσιών και ενεργειακών λύσεων που διευκολύνει την καθημερινότητα των πελατών της και υποστηρίζει έμπρακτα την ενεργειακή μετάβαση στην περιοχή.

Μέσω της συμφωνίας, η Κωτσόβολος αποκτά άμεσα ένα ισχυρό εθνικό δίκτυο 150 φυσικών καταστημάτων σε περισσότερες από 100 πόλεις της Ρουμανίας, με επιφάνεια πωλήσεων που αγγίζει τα 60.000 τ.μ., πλατφόρμα εφοδιαστικής αλυσίδας από τρίτο πάροχο (3^rd party logistics) 37.500 τ.μ., περισσότερους από 1.200 καταρτισμένους εργαζομένους και ετήσια επισκεψιμότητα που ξεπερνά τους 14 εκατομμύρια καταναλωτές. Σε μια αγορά όπου το παραδοσιακό φυσικό κατάστημα κατέχει σημαντικό ρόλο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 70% των πωλήσεων, η εκτεταμένη γεωγραφική παρουσία εξασφαλίζει άμεση πρόσβαση και ουσιαστική επαφή με το καταναλωτικό κοινό και  δίκτυο που καλύπτει πάνω από το 55% των νοικοκυριών της Ρουμανίας.

Παράλληλα, η Flanco θα συνεχίσει να αναπτύσσει την δραστηριότητά της, ενώ το φυσικό της δίκτυο και οι υποδομές logistics θα λειτουργούν ως κρίσιμη πλατφόρμα «last-mile» για τον Όμιλο ΔΕΗ, ως το τελικό φυσικό σημείο άμεσης διανομής, εγκατάστασης και εξυπηρέτησης του καταναλωτή. Στο πλαίσιο αυτό, η PPC Romania θα αναπτύξει στενή συνεργασία με τη Flanco, εφαρμόζοντας το επιτυχημένο μοντέλο κοινών δράσεων και συνεργειών της ΔΕΗ με την Κωτσόβολος στην Ελλάδα. Μέσω των καταστημάτων της Flanco θα προωθούνται, θα διανέμονται και θα υποστηρίζονται τεχνικά οι ολοκληρωμένες λύσεις πράσινης μετάβασης της PPC Romania, συμπεριλαμβανομένων των οικιακών φωτοβολταϊκών, των αντλιών θερμότητας, των σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων (EV) και των έξυπνων ενεργειακών εφαρμογών.

Η επέκταση αυτή του Ομίλου ξεκλειδώνει πολυεπίπεδες συνέργειες σε κοινές προμήθειες, βελτιστοποίηση εφοδιαστικής αλυσίδας και ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών, προσφέροντας στους καταναλωτές της Ρουμανίας αναβαθμισμένη omnichannel εμπειρία, εξειδικευμένη τεχνική υποστήριξη στο σπίτι, καθώς και συνδυαστικά προγράμματα συσκευών και ενέργειας.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Κωτσόβολος, κ. Χρήστος Καραγιαννάκης, δήλωσε σχετικά: «H συμφωνία για την εξαγορά της Flanco σηματοδοτεί την αλλαγή κατηγορίας για την Κωτσόβολος: Αναδεικνύεται σε έναν ισχυρό, περιφερειακό παίκτη στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, εξάγοντας ένα επιτυχημένο μοντέλο λιανικής σε μία αγορά με τεράστιες προοπτικές, εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό και καταναλωτές που αγαπούν την τεχνολογία, όπως η Ρουμανία. Η εξαγορά της Flanco, ως μέρος του Στρατηγικού Σχεδίου του Ομίλου ΔΕΗ για την περίοδο 2026–2030, επιταχύνει σημαντικά την υλοποίηση του επιχειρησιακού μας σχεδιασμού, ο οποίος στοχεύει στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος τεχνολογίας, υπηρεσιών και ενεργειακών λύσεων που διευκολύνει την καθημερινότητα των πελατών μας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και υποστηρίζει έμπρακτα την ενεργειακή μετάβαση στην περιοχή. Η Flanco φέρνει στον Όμιλο μια πολυετή πορεία στη ρουμανική αγορά, ένα αναγνωρίσιμο brand και, πάνω απ’ όλα, ανθρώπους με εξειδίκευση και βαθιά γνώση της αγοράς. Σε αυτή την κληρονομιά επενδύουμε, και μαζί με την ομάδα και τη διοίκηση της εταιρείας θα χτίσουμε το μέλλον».

Η Κωτσόβολος θα χρηματοδοτήσει την εξαγορά εξ ολοκλήρου από ίδια διαθέσιμα κεφάλαια, χωρίς τη χρήση δανεισμού. Η ολοκλήρωση της Συναλλαγής αναμένεται έως τα τέλη του 2026 και τελεί υπό την προϋπόθεση λήψης των απαιτούμενων εγκρίσεων από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές, καθώς και υπό την πλήρωση των συνήθων συμβατικών προϋποθέσεων (conditions precedent) που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των μερών.

Η PwC M&A Consulting Services ενεργεί ως χρηματοοικονομικός σύμβουλος και η δικηγορική εταιρεία Suciu Partners ως νομικός σύμβουλος της Κωτσόβολος στο πλαίσιο της εξαγοράς.

^{Σχετικά με τον Όμιλο ΔΕΗ
Η ΔΕΗ είναι ο κορυφαίος Όμιλος ολοκληρωμένων υπηρεσιών ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με δραστηριότητες στην παραγωγή, διανομή και πώληση προηγμένων προϊόντων και υπηρεσιών ενέργειας στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και τη Βόρεια Μακεδονία, ενώ επεκτείνει το αποτύπωμά της στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) στην Ιταλία, τη Βουλγαρία την Κροατία και την Πολωνία.
Το παραγωγικό δυναμικό της ΔΕΗ ανέρχεται σε 12,6 GW, με θερμικούς, υδροηλεκτρικούς σταθμούς και εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με συνολική ετήσια παραγωγή ενέργειας περίπου 22TWh, ενώ η συνολική Ρυθμιζόμενη Περιουσιακή Βάση στα δίκτυα διανομής της στο τέλος του 2025 ανερχόταν σε €5,7 δισ.
Ο Όμιλος ΔΕΗ αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή ενέργειας στην Ελλάδα και τη Ρουμανία, εξυπηρετώντας 8,6 εκατ. πελάτες στους οποίους παρέχει περίπου 31TWh ηλεκτρικής ενέργειας και μία ευρεία σειρά ενεργειακών προϊόντων και Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας ενέργειας.
Η ΔΕΗ ιδρύθηκε το 1950 και είναι εισηγμένη στο Euronext Athens από το 2001.}