Παραμένουν ακόμη εγκλωβισμένα τέσσερα άτομα σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δίνουν τα τουρκικά μέσα και ανασύρθηκαν νεκροί τέσσερις από τους αρχικά οκτώ εργάτες που καταπλακώθηκαν την ώρα της έκρηξης. Δεν ξέρουμε πόσοι από τους νεκρους είναι άνδρες ή γυναίκες, ή τις ηλικίες τους.

Οι ομάδες διάσωσης καταβάλλουν προσπάθειες για τον εντοπισμό όλων των εγκλωβισμένων. Τα αίτια της έκρηξης δεν έχουν επισήμως ανακοινωθεί, αλλά οι εργαζόμενοι είχαν καταγγείλει προ ημερών την επικινδυνότητα των εγκαταστάσεων και δεν είχαν εισακουσθεί.

İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’ndaki patlamada hayatını kaybedenlerin sayısı 6’ya yükseldi. -Olayla ilgili 4 Cumhuriyet savcısı görevlendirildi. https://t.co/fEgMe3p5rY

— eGündem (@egundemhaber) November 9, 2026

Η έκρηξη φέρεται να σημειώθηκε την ώρα της χύτευσης υγρού χάλυβα, όταν έσπασε η γερανογέφυρα και έπεσε μέσα στον ηλεκτρικό κλίβανο τόξου. Η εκπρόσωπος της εταιρείας HABAŞ ανακοίνωσε ότι το δυστύχημα σημειώθηκε κατά τη διάρκεια προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης σε ηλεκτρικό κλίβανο.

Aliağa ilçesi Bozköy Mahallesi’nde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda saat 12.00 sıralarında patlama meydana geldi. O anlar bir vatandaş tarafından kaydedildi. Aliağa #izmir #patlama https://t.co/jqtzJsWs58

— Narkoz Haber (@narkozhaber) November 9, 2026

Ανακοινώθηκε ότι θα γίνει έρευνα από τέσσερις εισαγγελείς για να διαπιστωθούν οι ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η έκρηξη και να αποδοθούν ευθύνες.

Εντούτοις, οι πληγές της Ελλάδας από τη βουλγαρική συμπεριφορά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου παραμένουν ανοιχτές. Το όργιο των βουλγαρικών δυνάμεων κατοχής, με την ανοχή της ναζιστικής «Βέρμαχτ», εις βάρος των Ελλήνων κατοίκων της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης έχει αφήσει κακές αναμνήσεις και πολλές εκκρεμότητες.

Δεν είναι μόνο οι γερμανικές πολεμικές αποζημιώσεις που δεν καταβλήθηκαν. Είναι και οι βουλγαρικές για τις καταστροφές και διώξεις των Ελλήνων από τους Βούλγαρους συμμάχους του Τρίτου Ράιχ.

Απώτερος σκοπός των συμμάχων της Γερμανίας ήταν ο πλήρης εκβουλγαρισμός της Μακεδονίας, ιδιαίτερα αισθητός στο λιμάνι της Καβάλας. Με τη λήξη του πολέμου, η ενεργός τότε κινητοποίηση του βουλγαρικού στοιχείου στις Ηνωμένες Πολιτείες εμπόδισε την ευθυγράμμιση των ελληνοβουλγαρικών συνόρων και την αποκατάσταση των κατεστραμμένων σχολείων, εκκλησιών και παραγωγικών εγκαταστάσεων της Δράμας και στο Παρανέστι από τις βουλγαρικές δυνάμεις εθνοκάθαρσης της Μακεδονίας από το ελληνικό και ιουδαϊκό στοιχείο.

Ακόμη και από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο παραμένουν οι πικρές αναμνήσεις από τη γερμανοβουλγαρική κατάληψη του Ρούπελ και την αιχμαλωσία του 4ου Σώματος του ελληνικού στρατού το 1916 που εκτοπίστηκε στο Γκέρλιτς.

Η πάροδος 83 ετών από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν έσβησε τα ίχνη της βουλγαρικής επιβουλής που συνεχίστηκε επί Εμφυλίου, με την ενίσχυση των αντάρτικων σωμάτων από την κομμουνιστική Βουλγαρία,ενώ το καθεστώς Ζίβκοφ επέδραμε στο Άγιον Όρος όπου έκλεψε ιστορικά τεκμήρια της Ι. Μονής Ζωγράφου.Ο πρόσφατος θόρυβος της επιστροφής κειμηλίων ιστορικής αξίας στη Σόφια δεν πέρασε απαρατήρητος.

Παρά ταύτα, και εν όψει της βουλγαρικής εισδοχής στην ΕΕ που βρίσκεται εν εξελίξει, δεν χρειάζεται η ανάμειξη της κυβέρνησης της γειτονικής χώρας· το ιδιωτικό ενδιαφέρον για συνεργασία στο λιμάνι της Νέας Καρβάλης χωρίς ιδιοκτησιακά δικαιώματα φαίνεται πιο αθώο.

Στο μέλλον, η συμπεριφορά του βουλγαρικού δημοσίου θα εκτιμηθεί δεόντως, αν «ο ανθελληνικός λύκος άλλαξε κεφαλή και όχι το μαλλί του». Ας έχουμε τον νου μας και τα μάτια μας δεκατέσσερα ορθάνοιχτα στις γειτονικές «καλές προθέσεις».

Όπως ανέφερε, η Τουρκία και άλλες χώρες της περιοχής που συμμετέχουν στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες σημειώνουν πρόοδο στην επεξεργασία ενός σχεδίου συμφωνίας επτά σημείων, το οποίο χαρακτήρισε δίκαιο.
Βάσει της προτεινόμενης συμφωνίας, το Ιράν θα εξασφάλιζε ελάφρυνση των κυρώσεων και πρόσβαση στα δεσμευμένα κεφάλαιά του.

Σε αντάλλαγμα, θα δεσμευόταν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα και να συνεργαστεί με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), προκειμένου να ξεκινήσουν ξεχωριστές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό ζήτημα. Στη συνέχεια, η Τεχεράνη θα προχωρούσε στην άρση του αποκλεισμού του Ορμούζ.

«Αυτή τη στιγμή, το μόνο που απομένει είναι να καθοριστεί η σειρά των βημάτων και ποιος θα κάνει την πρώτη κίνηση», δήλωσε ο Καλίν.
Ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών προειδοποίησε ότι ακόμη και ένα μικρό περιστατικό θα μπορούσε να βυθίσει την περιοχή σε ένα νέο κύμα συγκρούσεων.

«Εάν καταφέρουμε να επιτύχουμε αυτή τη συμφωνία μέσα στις επόμενες ημέρες, δεν θα υπάρξει επίθεση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, νέες αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μέσα στις επόμενες ημέρες. Παράλληλα, κάλεσε την Τεχεράνη να επιδείξει μεγαλύτερη ευελιξία, προκειμένου να προχωρήσει η διαδικασία.

Ο Ερντογάν αναμένεται να φιλοξενήσει περιφερειακούς ηγέτες στην Αττάλεια, στο περιθώριο της συνόδου COP31 για το κλίμα, γεγονός που θα μπορούσε να προσφέρει μια ακόμη ευκαιρία για την προώθηση της συμφωνίας. Ο Καλίν ανέφερε επίσης ότι το Κατάρ θα φιλοξενήσει την επόμενη εβδομάδα τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, και τον υψηλόβαθμο Ιρανό αξιωματούχο αρμόδιο για θέματα εθνικής ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζαΐ. Χαρακτήρισε τη συνάντηση σημαντική ευκαιρία για την επίτευξη προόδου στις διαπραγματεύσεις.

Απαισιόδοξη η Τεχεράνη για την επίτευξη συμφωνίας

Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, Ιρανός αξιωματούχος που γνωρίζει την υπόθεση εμφανίστηκε απαισιόδοξος, εκτιμώντας ότι υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες η Ουάσιγκτον να προχωρήσει στην αποδοχή της συμφωνίας. Μιλώντας στο Middle East Eye, η ιρανική πηγή ανέφερε ότι η Τεχεράνη αναμένει ένα νέο κύμα κλιμάκωσης το προσεχές διάστημα, το οποίο θα προκαλέσει δυναμική απάντηση του Ιράν κατά αμερικανικών βάσεων στην περιοχή αλλά και πέραν αυτής. «Ο Τραμπ καταλαβαίνει μόνο το κόστος και πρέπει να του το κάνουμε πολύ μεγάλο», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ορισμένα ιρανικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν το Σαββατοκύριακο βίντεο που υποδηλώνουν ότι το Ιράν θα μπορούσε να επιτεθεί σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην Ευρώπη. Οι αναφορές αυτές προκάλεσαν συζήτηση στην Τουρκία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδρούσε η Άγκυρα, ως μέλος του ΝΑΤΟ, σε περίπτωση που μια τέτοια επίθεση οδηγούσε σε αντίδραση της Συμμαχίας.

Η ιρανική πηγή κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές χώρες ότι συμβάλλουν στην όξυνση της έντασης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, αντί να βοηθούν στην αποκλιμάκωσή της. «Δεν θα στοχοποιήσουμε τις ευρωπαϊκές βάσεις, αλλά τις αμερικανικές βάσεις που έχουν χρησιμοποιηθεί από τις αμερικανικές δυνάμεις για να επιτεθούν στο Ιράν», δήλωσε.

Αναφερόμενη στο ενδεχόμενο αντίδρασης του ΝΑΤΟ, η ίδια πηγή υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνατότητες δεν υπερβαίνουν εκείνες των ΗΠΑ και ότι οι Ευρωπαίοι δεν θα πρέπει να ανησυχούν, καθώς στόχος θα είναι αποκλειστικά οι αμερικανικές βάσεις.

Οι εξελίξεις αυτές έχουν θέσει εν αμφιβόλω το μέλλον του Τζένσεν Χουάνγκ, τόσο στην ηγεσία μιας από τις πολυτιμότερες εταιρείες στον κόσμο όσο και ως εμβληματικού προσώπου της ραγδαίας ανάπτυξης των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις στη μετοχή της Nvidia, η οποία υποχωρεί περίπου 5% σε σχέση με το κλείσιμο της Παρασκευής στις προσυνεδριακές συναλλαγές της Wall Street, μετά την ανακοίνωση της έρευνας σε βάρος του Τζένσεν Χουάνγκ. Αντίθετα, οι μετοχές των ασιατικών προμηθευτών της εταιρείας δεν επηρεάστηκαν σημαντικά από τις αποκαλύψεις, ακολουθώντας σε μεγάλο βαθμό την ανάκαμψη που είχαν καταγράψει την Παρασκευή οι αντίστοιχες αμερικανικές εταιρείες.

Η νέα κρίση απειλεί να εντείνει τις πιέσεις στη μετοχή του τεχνολογικού κολοσσού, η οποία έχει ήδη χάσει περίπου το 22% της αξίας της από τα υψηλά του Οκτωβρίου. Η σημαντική υποχώρηση του τελευταίου μήνα συνδέεται με τις ανησυχίες για τη χρηματοδότηση των τεράστιων επενδύσεων των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, καθώς και με τον αντίκτυπο των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.

Η εσωτερική έρευνα δημιουργεί πλέον ένα ασυνήθιστο κλίμα αβεβαιότητας γύρω από την ηγεσία της Nvidia, λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη ανακοίνωση των τριμηνιαίων οικονομικών αποτελεσμάτων της, στις 17 Νοεμβρίου. Παρά την εκτίμηση ότι οι βασικές επιχειρηματικές δραστηριότητες της εταιρείας θα παραμείνουν ισχυρές, αναλυτές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε αναταραχή στην κορυφή της διοίκησης ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω τη μετοχή, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της παγκόσμιας επενδυτικής έκρηξης γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Στο μπαρ της Ταϊπέι

Για περισσότερο από έναν χρόνο, η Nvidia υποβάθμιζε τους δεσμούς του επικεφαλής της με τη Megaspeed, μια μέχρι πρότινος ελάχιστα γνωστή εταιρεία που προέκυψε από την απόσχιση δραστηριοτήτων μιας κινεζικής επιχείρησης ηλεκτρονικών παιχνιδιών, καθώς και με τη Χουάνγκ Λε, γνωστή και ως Άλις Χουάνγκ, η οποία είχε συμβάλει στη δημιουργία της.

Τόσο η Nvidia όσο και ο Τζένσεν Χουάνγκ παρουσίαζαν τη Megaspeed ως νόμιμο, αν και μεγάλο, αγοραστή των τσιπ τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας, παρά τις ανησυχίες της αμερικανικής κυβέρνησης ότι η Κίνα ενδεχομένως χρησιμοποιούσε την επιχείρηση, με έδρα τη Σιγκαπούρη, για να αποκτήσει πρόσβαση σε προηγμένους ημιαγωγούς. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, μάλιστα, παρά τα δημοσιεύματα που έκαναν λόγο για τη στενή σχέση του Χουάνγκ με την Άλις Χουάνγκ, ο επικεφαλής της Nvidia συνέχιζε να χαρακτηρίζει τις επαφές τους «απολύτως φυσιολογικές».

Οι επαφές του Τζένσεν Χουάνγκ με την Άλις Χουάνγκ χρονολογούνται τουλάχιστον από το 2024. Τον Οκτώβριο του 2025, οι New York Times ανέφεραν ότι έναν χρόνο νωρίτερα η Άλις Χουάνγκ βρισκόταν σε μπαρ στην Ταϊπέι μαζί με μια ομάδα στελεχών τεχνολογικών επιχειρήσεων, όταν έβαλε στοίχημα ότι μπορούσε να πείσει τον επικεφαλής της Nvidia να τους συναντήσει. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, λίγο αφότου επικοινώνησε μαζί του, ο Τζένσεν Χουάνγκ εμφανίστηκε στο μπαρ και ήπιε μαζί με την παρέα ένα σφηνάκι ουίσκι.

Απαντώντας τότε στο δημοσίευμα, ο εκπρόσωπος της Nvidia, Τζον Ρίτσο, είχε δηλώσει ότι «οι ομάδες της εταιρείας που δραστηριοποιούνται στις επιμέρους αγορές συχνά διοργανώνουν συναντήσεις με πελάτες και συνεργάτες στο πλαίσιο συνεδρίων και, όταν ο Τζένσεν είναι διαθέσιμος, ενδέχεται να του ζητήσουν να συμμετάσχει για να τους ενημερώσει σχετικά με τις εξελίξεις στην αγορά».

Η Megaspeed στο μικροσκόπιο

Τον περασμένο Δεκέμβριο, το Bloomberg News αποκάλυψε ότι η αμερικανική κυβέρνηση διερευνούσε τη μετοχική σύνθεση της Megaspeed και το ενδεχόμενο να διοχέτευε τσιπ της Nvidia στην Κίνα. Η Nvidia συνέχισε να υπερασπίζεται την επιχειρηματική σχέση της με τη Megaspeed, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των λεγόμενων neocloud εταιρειών που εκμισθώνουν πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Ενδεχόμενη παράνομη μεταφορά των συγκεκριμένων τσιπ στην κίνα θα συνιστούσε σοβαρή παραβίαση των αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές, που έχουν στόχο να περιορίσουν τις δυνατότητες της Κίνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και τον στρατιωτικό τομέα. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι Αμερικανοί ερευνητές εστίαζαν ιδιαίτερα στην Άλις Χουάνγκ και στον ρόλο της στη Megaspeed.

Εκπρόσωπος της Nvidia είχε δηλώσει τότε ότι ο εσωτερικός έλεγχος της εταιρείας δεν είχε εντοπίσει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Megaspeed είχε διοχετεύσει τσιπ στην Κίνα, καθώς και ότι η εταιρεία ανήκε εξ ολοκλήρου σε μετόχους εκτός Κίνας, λειτουργούσε εκτός της χώρας και δεν διέθετε Κινέζους μετόχους. Η Megaspeed απλώς παρέχει «μια υπηρεσία υπολογιστικού νέφους που επιτρέπεται βάσει των κανόνων ελέγχου των εξαγωγών», είχε υποστηρίξει εκείνη την εποχή ο εκπρόσωπος του τεχνολογικού κολοσσού.

Η Nvidia είχε επίσης δηλώσει ότι ζήτησε από αξιωματούχους στην Ουάσινγκτον να διευκρινίσουν εάν έπρεπε να διακόψει τις επιχειρηματικές της σχέσεις με τη Megaspeed, η οποία αρνιόταν οποιαδήποτε παρανομία, και έλαβε αρνητική απάντηση. «Όταν ο νόμος είναι σαφής, οι αμερικανικές εταιρείες τηρούν την αμερικανική νομοθεσία όπως είναι, όχι όπως θα ήθελαν να είναι οι επικριτές της Αμερικής», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά εκπρόσωπος της Nvidia.

Η αντίδραση της Κίνας

Η Κίνα διέψευσε τη Δευτέρα (9/11) τους ισχυρισμούς περί απόπειρας παγίδευσης του διευθύνοντος συμβούλου της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, από την Κινέζα πράκτορα Άλις Χουάνγκ, χαρακτήρισε τις κατηγορίες για κατασκοπεία ανυπόστατες και έκανε λόγο για οργανωμένη εκστρατεία λάσπης κατά του Πεκίνου.

Από την πλευρά τους τα κινεζικά μέσα ενημέρωσης έχουν εστιάσει κυρίως στην παραδοχή της εξωσυζυγικής σχέσης από τον Χουάνγκ, ενώ τα κρατικά ΜΜΕ αναπαράγουν κατά βάση την επίσημη κυβερνητική γραμμή. Ορισμένα μάλιστα υποστηρίζουν ότι το δημοσίευμα των New York Times είχε ως στόχο την αποσταθεροποίηση των σχέσεων ΗΠΑ-Κίνας, σημειώνοντας πως «όποτε οι σχέσεις των δύο χωρών αρχίζουν να βελτιώνονται, εμφανίζονται πάντα φωνές που επιχειρούν να τις υπονομεύσουν»

Την ίδια ώρα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αμερικανική παρέμβαση, με την Ουάσινγκτον, σύμφωνα με πληροφορίες, να διαμηνύει προς την τουρκική πλευρά ότι σε έργα αυτού του χαρακτήρα δεν δικαιολογούνται ενστάσεις ή αντιρρήσεις από καμία πλευρά.

Το μήνυμα κινείται στη γραμμή της αμερικανικής διπλωματίας που εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα. Με σαφή τρόπο δηλώνεται ότι «σε τέτοια έργα δεν δικαιολογείται να προβληθεί ένσταση ή αντίρρηση (objection) από καμία πλευρά».

Τι απαντά η κυβέρνηση

“Η Τουρκία είχε πει ρητά πως χρειάζεται να δοθεί άδεια για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο, κάτι που δεν προβλέπεται από το διεθνές δίκαιο. Η μόνη χώρα που έδωσε άδεια είναι η Ελλάδα, και η όποια ενημέρωση έγινε από τη Γαλλία δεν μπορεί να θεωρηθεί άμεσα ή έμμεσα ότι συνιστά αίτημα για άδεια”.

Αυτό επισήμανε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου σε συνέντευξη σήμερα στον ραδιοφωνικό σταθμό MegaNews. «Εμείς, πρόσθεσε, προχωρούμε με σχέδιο και αυτοπεποίθηση σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και χωρίς τυμπανοκρουσίες».

Σε ερώτηση αν υπήρξε παρέμβαση από την πλευρά των ΗΠΑ προς την Τουρκία, ο υπουργός ανέφερε πως ο νόμος “East Med Act” που έχει υποστήριξη τόσο από το Ρεπουμπλικανικό όσο και από το Δημοκρατικό κόμμα περιλαμβάνει στον πυρήνα του τις ενεργειακές διασυνδέσεις. Ενώ σε σχέση με τις αντιδράσεις από την πλευρά της Τουρκίας σημείωσε ότι σε κάθε χώρα υπάρχουν διαφορετικές παράμετροι εξουσίες και διαφορετική διαχείριση.

Υπενθύμισε ότι η διασύνδεση είναι ένα από τα 8 έργα προτεραιότητας για την ΕΕ η οποία συμμετέχει και με σημαντική χρηματοδότηση.

«Το ενεργειακό κόστος απειλεί την νομιμοποίηση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Χρειάζονται ευρωπαϊκές λύσεις, διαφορετικά ο ευρωπαίος πολίτης θα θεωρήσει ότι όλα γίνονται για τις ελίτ και δεν λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες των νοικοκυριών», τόνισε ο κ. Παπασταύρου.

Στο μεταξύ συνεχίζεται η τεχνική προετοιμασία του πλοίου Abeille Marengo προκειμένου να αποπλεύσει από το Ηράκλειο για την επανεκκίνηση των ερευνών βυθού που συνδέονται με το έργο.

Τέλος σε ερώτηση για πιθανή αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής σε σχέση με τον κάθετο διάδρομο εφοδιασμού με φυσικό αέριο της ΝΑ Ευρώπης μέσω Ελλάδας ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι η πολιτική των ΗΠΑ για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει διακομματική στήριξη. Υπενθύμισε επίσης την απόφαση της ΕΕ για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο στο τέλος του 2027 καθώς «δεν μπορεί να βοηθάς τον αμυνόμενο και να χρηματοδοτείς ταυτόχρονα τον επιτιθέμενο».

«Το να θεωρεί κανείς ότι δια βίου οι ρωσικοί πόροι θα είναι εκτός ΕΕ… Το θέμα είναι πότε θα γίνει και να μη φθάσει σε σημείο να εργαλειοποιείται και να δημιουργεί συνθήκες εκβιασμού», κατέληξε ο υπουργός.

Το Abeille Marengo ετοιμάζεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο

Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου από τις 27 Οκτωβρίου, ενώ το προηγούμενο διάστημα ολοκληρώθηκαν οι απαραίτητες προετοιμασίες και τεχνικές εργασίες για την έναρξη της αποστολής του.

Σύμφωνα με την ενημέρωση από το λιμάνι, από τις πρωινές ώρες καταγράφεται αυξημένη κινητικότητα από το πλήρωμα, ένδειξη ότι οι διαδικασίες για την αναχώρηση βρίσκονται στο τελικό στάδιο. Η αναχώρηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί μόλις δοθεί η σχετική οδηγία, με τη συνδρομή ρυμουλκών για την αποδέσμευση του πλοίου από τις θέσεις πρόσδεσης.

Καθοριστικό ρόλο για την εξέλιξη των εργασιών διαδραματίζουν και οι καιρικές συνθήκες, οι οποίες έχουν βελτιωθεί αισθητά τις τελευταίες ώρες, δημιουργώντας ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για τον απόπλου και την έναρξη της ερευνητικής δραστηριότητας.

Οι έρευνες θα έχουν γεωφυσικό και γεωλογικό αντικείμενο, με βασικό στόχο τη συλλογή δεδομένων για τη μορφολογία και τη σύσταση του θαλάσσιου πυθμένα. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα για τον καθορισμό της ασφαλέστερης δυνατής όδευσης, πάνω στην οποία θα ποντιστεί το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο.

Παρέμβαση Μπακογιάννη

Ως ασήμαντη χαρακτήρισε η Ντόρα Μπακογιάννη τη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία, τονίζοντας ότι πρόκειται για τη χαμηλότερη διπλωματική κίνηση. Η βουλευτής Χανίων της ΝΔ τόνισε πως η γαλλική πλευρά προχώρησε σε αυτή την κίνηση «για να έχει το κεφάλι της ήσυχο».

«Έγινε μια ενημέρωση σε όλες τις χώρες που έχουν το οποιοδήποτε ενδιαφέρον στο θέμα»

«Όλο το Σαββατοκύριακο διάβαζα ότι είμαστε έτοιμοι να πάμε σε πόλεμο. Δέχθηκα και τηλεφωνήματα. Η Ελλάδα και η Κύπρος έδωσε την άδεια. Είναι έναν καλώδιο που δεν χρειάζεται κανένας να προχωρήσει σε οποιαδήποτε κίνηση. Στο εσωτερικό της Τουρκίας ανέβηκαν οι τόνοι. Η επίσημη Άγκυρα δέχθηκε μια ρηματική διακοίνωση, η χαμηλότερη διπλωματική κίνηση. Έγινε μια ενημέρωση σε όλες τις χώρες που έχουν το οποιοδήποτε ενδιαφέρον στο θέμα», είπε στον ΑΝΤ1 και συνέχισε: «Για μένα είναι ασήμαντο. Λυπάμαι γι’ αυτά που γράφονται. Είναι σαν να αποδέχονται ότι η Ελλάδα έχει χάσει κάποιο κυριαρχικό δικαίωμα. Η Ελλάδα και η Κύπρος έδωσαν την άδεια, προχωράει το καλώδιο χωρίς περαιτέρω εντάσεις. Αυτή τη στιγμή τα πράγματα είναι ήρεμα. Δεν υπάρχει κανένα θέμα κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η Τουρκία ενημερώθηκε και είναι ευχαριστημένη, ενώ κάποτε ζητούσε να δώσει άδεια».

«Η Γαλλία το έκανε θέλει να έχει απολύτως το κεφάλι της ήσυχο και να μην υπάρξουν εντάσεις στην περιοχή. Για να προστατέψει το πλοίο της και να μην υπάρχει ένταση στην περιοχή. Δεν αναγνωρίζει δικαιοδοσία και το να το λέμε εμείς αυτό είναι τεράστιο λάθος. Το να βγαίνουν δημοσιογράφοι, αναλυτές και η αντιπολίτευση να το λέει αυτό είναι λάθος, είναι ενάντια στα συμφέροντά μας γιατί δεν έχει βάση. Περνάει το καλώδιο κανονικά, είναι έργο ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Στην τουρκική διπλωματία δεν είναι αρχάριοι. Ξέρουν πού τους παίρνει και πού όχι. Παλιότερα το έργο δεν ήταν θωρακισμένο όπως είναι σήμερα, είχε πολλές ουρές. Δεν πιστεύω ότι η ελληνική κυβέρνηση αιφνιδιάστηκε, δεν το ξέρω. Εγώ δεν έχω αιφνιδιαστεί», είπε ακόμα και πρόσθεσε: «Αν ήμουν επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας θα ήμουν πολύ ευχαριστημένη γιατί θα περνούσε μια φάση περιττής έντασης, όπως είχαμε παλιότερα στην Κάσο. Αυτή η ιστορία θα κρατήσει 6 μήνες, δεν θα λήξει αύριο. Γι’ αυτό το θέμα η αίσθησή μου είναι ότι οι Τούρκοι γνωρίζοντας πού έχουν φτάσει τα όριά τους, κάνουν μια διαχείριση στο εσωτερικό τους γιατί «εθνικοπατριώτες» υπάρχουν και στις δύο χώρες. Αλί και τρισαλί αν άνθρωποι χωρίς γνώση και μέτρο έχουν την ευθύνη της άσκησης της εξωτερικής πολιτικής».

«Δεν ισχύει αυτό που είπε ο κ. Καραμανλής ότι η απλή ενημέρωση ανοίγει ένα επικίνδυνο μονοπάτι. Δεν έχει καμία σχέση η απλή ενημέρωση με αναγνώριση δικαιοδοσίας. Όποιον νομικό διεθνούς δικαίου κι αν ρωτήσεις θα πάρεις την ίδια απάντηση. Η απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο – που ήταν μια δυσάρεστη εξέλιξη για μας – ήταν τόσο άμεση και τόσο ισχυρή που δεν το περίμενε η Τουρκία», υπογράμμισε και κατέληξε: «Ας σταματήσουμε το αυτομαστίγωμα και ότι η Ελλάδα είναι αδύναμη. Δεν είμαστε υπερδύναμη, αλλά είμαστε μια χώρα που είναι ήρεμη δύναμη και στην τελική ανάλυση το αποτέλεσμα μετράει. Το καλώδιο θα περάσει χωρίς καμία άδεια από την Τουρκία».

Yeni Şafak: Η Γαλλία ενημέρωσε επισήμως την Άγκυρα

Σύμφωνα με πληροφορίες διπλωματικών πηγών που επικαλείται ο αρθρογράφος της τουρκικής εφημερίδας Yeni Şafak, Yahya Bostan, η Γαλλία απέστειλε μέσω των επίσημων διαύλων γραπτή ενημέρωση προς την Άγκυρα σχετικά με το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector (GSI).

Όπως αναφέρει ο Bostan, η προηγούμενη συνεννόηση μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού προέβλεπε ότι η γαλλική πλευρά θα ενημέρωνε εγγράφως την Τουρκία πριν από την έναρξη των ερευνητικών εργασιών. Η ενημέρωση αυτή, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει πλέον αποσταλεί, χωρίς ωστόσο να έχει γίνει γνωστό το περιεχόμενό της ή εάν ανταποκρίνεται πλήρως στις τουρκικές απαιτήσεις.

Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι οι σχέσεις της γαλλικής εταιρείας που έχει αναλάβει την υλοποίηση του έργου με την Τουρκία είναι καλές, καθώς η εταιρεία φέρεται να διατηρεί και επενδύσεις στη χώρα και δεν επιθυμεί να διαταράξει τις σχέσεις της με την Άγκυρα. Παράλληλα, χαρακτηρίζουν ομαλή την επικοινωνία μεταξύ Τουρκίας και Γαλλίας για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Ο Bostan συνδέει την εξέλιξη αυτή με την πρόσφατη δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση Έλληνα δημοσιογράφου, είχε αναφέρει ότι «όλα είναι εντάξει».

Εξηγήσεις ζητά η αντιπολίτευση

Εξηγήσεις ζητά η αντιπολίτευση για τις πληροφορίες που θέλουν τη Γαλλία να έχει στείλει ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.

Σύμφωνα με τα κόμματα της αντιπολίτευσης η Τουρκία φέρεται να ενημερώθηκε επισήμως και γραπτώς από το Παρίσι για την πόντιση του καλωδίου, την ώρα που «το έργο παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και περίπου δύο χρόνια, λόγω των τουρκικών αντιδράσεων».

Με ανακοινώσεις τους εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για την «απαράδεκτη», όπως χαρακτηρίζουν εξέλιξη, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων ότι «ζημιώνει τα εθνικά μας συμφέροντα».

ΕΛΑΣ: Απαράδεκτη η γαλλική ρηματική διακοίνωση

Ειδικότερα σε ανακοίνωσή της η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, τονίζει πως «σύμφωνα με κυβερνητικές διαρροές η Γαλλία κατέθεσε γραπτή ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία για την πόντιση του καλωδίου», τονίζοντας πως «οποιαδήποτε μορφή ενημέρωσης» θα αποτελέσει μελλοντικά πάτημα για την Τουρκία.

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ: Σύμφωνα με κυβερνητικές διαρροές η Γαλλία κατέθεσε γραπτή ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, γεγονός που αποτελεί απαράδεκτη εξέλιξη η οποία ζημιώνει τα εθνικά μας συμφέροντα.

Οποιαδήποτε μορφή «ενημέρωσης» -και μάλιστα γραπτής- της Τουρκίας υπό την απειλή επεισοδίου και με το καλώδιο παγωμένο εδώ και δύο χρόνια με στρατιωτικά μέσα, ερμηνεύεται επί της ουσίας ως αίτημα άδειας από την Τουρκία και ήδη παρουσιάζεται έτσι από τα τουρκικά ΜΜΕ.

Άλλωστε μόλις προχθές το τουρκικό ΥΠΕΞ με ανακοίνωσή του υπογράμμισε ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία από πλευράς αδειοδότησης, για το καλώδιο ή όποια προφανώς «διευθετήθηκε» όπως μας ενημέρωσε χθες ο Τούρκος ΥΠΕΞ με τη φράση «όλα καλά».

Η εν λόγω εξέλιξη αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τα εθνικά μας συμφέροντα, το οποίο η Τουρκία θα επιχειρήσει στο μέλλον να εκμεταλλευτεί για να κατοχυρώσει τις αναθεωρητικές διεκδικήσεις της και σε σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Φαραντούρης-ΠΑΣΟΚ

Την ανησυχία του για πληροφορίες περί διπλωματικών επαφών της Γαλλίας με την Τουρκία σχετικά με το έργο, εξέφρασε και ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου Νικόλας Φαραντούρης, μιλώντας στην ΕΡΤ. Όπως ανέφερε, δεν είναι γνωστό τι ακριβώς έχει συζητηθεί, ενώ δεν έχει υπάρξει, σύμφωνα με τον ίδιο, επίσημη τοποθέτηση της τουρκικής πλευράς για όσα έχουν μεταφερθεί σχετικά με τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

«Αυτή τη στιγμή που μιλάμε αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει ένα διπλωματικό παρασκήνιο», είπε, προσθέτοντας ότι υπάρχουν πληροφορίες πως αναζητείται ή έχει δοθεί διατύπωση από τη Γαλλία προς την Τουρκία. Τόνισε, ωστόσο, ότι αυτά δεν έχουν διευκρινιστεί και κάλεσε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών να απαντήσει, εφόσον προκύψει επίσημη κίνηση.

«Δεν θα ήθελα από Δευτέρα να ξυπνήσουμε με εξελίξεις μυστικής διπλωματίας», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε, κατά την εκτίμησή του, να δημιουργήσει αρνητικό διπλωματικό και νομικό προηγούμενο.

Νέα Αριστερά

Από την πλευρά της η Νέα Αριστερά, τονίζει μεταξύ άλλων πως «η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχωρά κάθε λίγο και λιγάκι σε παραστάσεις επικοινωνιακών λεονταρισμών, ενώ η Τουρκία εντείνει τις διεκδικήσεις της, εκμεταλλευόμενη την απραξία της Αθήνας», σημειώνοντας πως «με μεσάζουσα τη Γαλλία ο πρωθυπουργός επιχειρεί να κρύψει ουσιαστικά από το εκλογικό του ακροατήριο την επικίνδυνη τακτική απραξίας»

Αναλυτικά η ανακοίνωση της Νέας Αριστεράς: «Για μήνες παρακολουθούμε ένα κακοστημένο θεατρικό στο Αιγαίο με επίκεντρο το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχωρά κάθε λίγο και λιγάκι σε παραστάσεις επικοινωνιακών λεονταρισμών, ενώ η Τουρκία εντείνει τις διεκδικήσεις της, εκμεταλλευόμενη την απραξία της Αθήνας.

Εν τελεί γίναμε μάρτυρες μιας ακόμα πράξης αυτού του θεάματος. Η Γαλλία ανέλαβε την ενημέρωση της Τουρκίας για τις διαδικασίες πόντισης του καλωδίου, ώστε να μην φανεί πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη ζητά την άδεια της Τουρκίας. Με μεσάζουσα τη Γαλλία ο πρωθυπουργός επιχειρεί να κρύψει ουσιαστικά από το εκλογικό του ακροατήριο την επικίνδυνη τακτική απραξίας.

Αντί η κυβέρνηση να προχωρήσει με θάρρος σε διπλωματικές κινήσεις, που θα επιλύσουν δια παντός τις διαφορές μας με την Τουρκία, ζητά από μεσάζοντες -μια τις ΗΠΑ, μια τη Γαλλία- να βγάλουν το δικό της φίδι από την τρύπα.

Η Ελλάδα έχει ανάγκη από μια εξωτερική πολιτική πολυδιάστατη, ενεργητική και που θα την επαναφέρει στο ρόλο του θεματοφύλακα του διεθνούς δικαίου. Οι θεατρινισμοί, η λεονταρισμοί και η στάση του πρόθυμου συμμάχου μόνο κινδύνους μπορεί να φέρει για την χώρα μας και την ευρύτερη περιοχή μας».

ΚΚΕ: Επικίνδυνη εξέλιξη

Σε σχόλιο του, για τη ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Γαλλία στην Τουρκία για τις εργασίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ, τονίζει τα εξής:

«Οι πληροφορίες ότι η Γαλλία απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία για τις εργασίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου συνιστά πολύ σοβαρή εξέλιξη, καθώς η ενέργεια αυτή έχει χαρακτήρα ενημέρωσης, που δίνει τη δυνατότητα στην Τουρκία να διεκδικεί δικαιοδοσία σε ελληνική υφαλοκρηπίδα ως παράκτιο κράτος. Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει αν ισχύουν αυτές οι πληροφορίες κι αν έχει υπάρξει οποιασδήποτε μορφής ενημέρωση της Τουρκίας. Σε κάθε περίπτωση όλα αυτά παραπέμπουν σε παζάρι σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, προκειμένου να υλοποιηθεί ένα έργο το οποίο, από τη μία υπηρετεί τα συμφέροντα των ενεργειακών ομίλων, από την άλλη βυθίζει τη χώρα όλο και πιο βαθιά στους ενεργειακούς πολέμους κι ανταγωνισμούς».

Κόμμα “Νίκη”

Η ανακοίνωση του κόμματος: “Στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σχοινί» λέει ο σοφός λαός μας, αλλά ο πρωθυπουργός μάλλον δεν έχει αυτή τη γνώση. Μόνο ως θράσος μπορεί να χαρακτηριστεί η προσπάθειά του να οικειοποιηθεί τις άοκνες προσπάθειες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας για την διαλεύκανση του σκανδάλου του γαλάζιου ΟΠΕΚΕΠΕ.

Προσπαθεί να ξαναγράψει στα «μέτρα του» την πραγματικότητα, αναφέροντας πως η ανάδειξη του σκανδάλου των παράνομων επιδοτήσεων αποτελεί κυβερνητική επιτυχία, όταν όλοι έχουμε γίνει μάρτυρες του ξεπλύματος των πολιτικών στελεχών του, υπουργών, διοικητών του ΟΠΕΚΕΠΕ και πλήθους γαλάζιων συνδικαλιστών. Με πολλούς από αυτούς μάλιστα, έχει συλληφθεί να συναγελάζεται και να συντρώει στους τόπους των εγκλημάτων κατά του πρωτογενούς τομέα παραγωγής.

Σε αντίθεση με εκείνους που ανέδειξαν το σκάνδαλο και τους έχει καταδικάσει σε εργασιακή εξορία και διοικητική υποβάθμιση. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της κας Τυχεροπούλου που κατήγγειλε στην Ευρωπαϊκή εισαγγελία τις απάτες των γαλάζιων στελεχών και των γαλάζιων διοικητών του ΟΠΕΚΕ και χρειάστηκαν δικαστικές αποφάσεις για να επανέλθει στην υπηρεσία της και στη θέση της. Εκείνης της προϊσταμένης εσωτερικού ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ, δηλαδή.

Ο κύριος Μητσοτάκης μιλά και για το σχέδιο Ηρακλής για τους οφειλέτες. Ένα σχέδιο που κανονικά θα έπρεπε να ονομάζεται σχέδιο Προκρούστης, αφού μεγεθύνει την αυθαιρεσία των servicers και περικόπτει τα δικαιώματα των οφειλετών. Η αναφορά του δε για την προστασία της κύριας κατοικίας από την κυβέρνηση του μόνο ως αλάτι στην πληγή της ελληνικής κοινωνίας μπορεί να εκληφθεί.

Τέλος, και η αναφορά στην επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας Κύπρου και τη σχετική NAVTEX, ήταν μάλλον αχρείαστη. Ούτως ή άλλως δεν πρόσθεσε τίποτα, δεν εμπεριείχε μήνυμα προς την Άγκυρα, δεν τόνιζε την αποφασιστικότητα της χώρας μας να προχωρήσει παρά τις απειλές. Ας ξεκαθαρίσει πρώτα αν έχει «ενημερωθεί» από κάποιον -Αθήνα, Παρίσι ή εταιρεία- η Τουρκία, ας μαζέψει τα στελέχη του, όπως τον κ. Συρίγο, που σπέρνουν ηττοπάθεια, και μετά εκμεταλλεύεται επικοινωνιακά την εθνική υπόθεση”.

Είναι αλήθεια ότι η κ. Μενδώνη ξεκίνησε την σαρωτική της επιβολή στο χώρο του Πολιτισμού πρώτα ως γενική γραμματέας του φερώνυμου υπουργείου επί ΠΑΣΟΚ, θέση στην οποία μακροημέρευσε και κατέστησε εαυτήν απαραίτητη τόσο σε σοσιαλιστές όσο και σε δεξιούς υπουργούς. Είναι, βλέπετε, αρχαιολόγος, ήξερε από μέσα αυτόν τον πολύ δύσκολο και άκρως απαιτητικό χώρο, και οι διάφοροι πολιτικοί υπηρεσίας που εξέτισαν ποινή εκεί, την θεωρούσαν την πλέον κατάλληλη ώστε να τον χειραγωγήσει. Και ό,τι δεν κατάφερε ως γενική γραμματέας, το κατάφερε με τον πιο ισοπεδωτικό τρόπο ως αμετακίνητη, εξωκοινοβουλευτική υπουργός.

Το μόνο ανάλογο που μπορώ αυτή τη στιγμή να θυμηθώ ως προς την μακροβιότητα αλλά και την “βελούδινη” καταστροφή που επέφερε στα θέματα της τέχνης, είναι η αείμνηστη Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα και η σχεδόν 30ετής αδιατάρακτη θητεία της στην Εθνική Πινακοθήκη με τον “θρίαμβο” της μικροαστικής, νεοπλουτίστικης αισθητικής που επέβαλε.

Πώς ξεκίνησε

Κι ενώ η Λαμπράκη υπήρξε μία πολύ ικανή ιστορικός τέχνης – που όμως θαμπώθηκε από το κοινωνικό status και τις σειρήνες της πλατείας Κολωνακίου – η Μενδώνη είναι μία πολύ μέτρια αρχαιολόγος, προτεσταντικά όμως αφοσιωμένη στην ιδεοληψία της και αδίστακτη, παρά τον μειλίχιο τρόπο της – άλλο ένα κοινό σημείο με την Λαμπράκη – ως προς την επίτευξη των στόχων της και την εξυπηρέτηση των εκάστοτε αφεντικών.

Ξεκίνησε, όπως όλοι ξέρουμε, ως ορντινάτσα του Ευαγγέλου Βενιζέλου την εποχή του Κώστα Σημίτη, εξυπηρετώντας αρχικά τα πολιτικά συμφέροντα του Μακεδόνα σταρ. Στη συνέχεια όμως αυτονομήθηκε, έκανε το κρίσιμο, ιδεολογικό άλμα αλά Πιερρακάκη – που της βγήκε σε καλό –και προσδέθηκε στο άρμα της οικογένειας Μητσοτάκη. Της οικογένειας που έχει καταφέρει το παγκοσμίως παράδοξο, να έχει κατηγορηθεί για αρχαιοκαπηλία, αλλά και να θεωρούνται συγχρόνως μεγάλοι δωρητές και ευεργέτες αρχαιολογικών μουσείων.

Τσιμεντώνει

Νομίζω πως αυτή η τελευταία λεπτομέρεια μπορεί να μας εξηγήσει και το φαινόμενο Μενδώνη. Πολλοί την θωρούν θησαυροφύλακα του πρωθυπουργού και άλλοι το μοναδικό πρόσωπο που μπορεί να κάμψει κάθε αντίσταση των σκληροτράχηλων και απείθαρχων αρχαιολόγων, ώστε όλη η Ελλάδα να γίνει ένα eldorado του real estate και ο παράδεισος για τις πιο τυχοδιωκτικές επενδύσεις σε διεθνές επίπεδο. Αληθινή Τσι – μενδώνη.

Το πολιτιστικό (τους) πρόγραμμα με δύο λόγια είναι το εξής: Ακραία εργαλειοποίηση κάθε μνημείου και χολιγουντοποίηση της ιστορίας μας της ίδιας, με σκοπό το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος. Τόσο ωμά. Έχουν περάσει βεβαίως από την θέση του υπουργού Πολιτισμού μερικές φωτεινές προσωπικότητες. Δεν ξεχνώ τις αείμνηστες Μελίνα και Ψαρούδα-Μπενάκη, όπως και τον Θάνο Μικρούτσικο. Και βέβαια όλοι οφείλουν να θυμούνται την προσφορά του Σταύρου Μπένου, του Κώστα Τζαβάρα, αλλά και του πολύ ευαίσθητου ως προς προς τα θέματα τέχνης και πολιτισμού, Αντώνη Σαμαρά.

Του είμαι προσωπικά ευγνώμων για την έκθεση που παρουσίασα στο Εθνικό, Αρχαιολογικό Μουσείο με έργα σύγχρονων, Ελλήνων δημιουργών. (Πολύ πριν τον William Kentridge). Δημιουργώντας ένα θετικό προηγούμενο που έκτοτε ακολουθήθηκε από τα μεγαλύτερα, αρχαιογνωστικά μας μουσεία. Η Μενδώνη, πάλι, κυνήγησε όσο τίποτα άλλο τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, επειδή υπήρξε ο μόνος που της άσκησε και της ασκεί τεκμηριωμένη αντιπολίτευση και προσπάθησε να ανατρέψει πολλά από τα τετελεσμένα της.

Η ίδια είχε την τύχη, ή μάλλον την ατυχία, να συνυπάρχει με τα τελευταία, μεγάλα μεγέθη της εγχώριας αρχαιολογίας όπως ήταν ο Μανόλης Ανδρόνικος ο Πέτρος Θέμελης ο Γεώργιος Δεσπίνης, ο Γεώργιος Δοντάς, η Μαρία Μπρούσκαρη, η Αικατερίνη Ρωμιοπούλου, ο Μανόλης Μπορμπουδάκης, ο Μιχάλης Αγριανάκης, ο Γιάννης Σακελλαράκης, ο Άγγελος Δεληβορριάς, ο Νίκος Δοντάς, η Μαρία Βλαζάκη και αρκετοί άλλοι.

Οι ημέτεροι

Ενώ η θητεία της στην επιστήμη υπήρξε ασήμαντη, η επίδρασή της στον χώρο του πολιτισμού υπήρξε τεράστια. Κατάφερε να διαλύσει την αρχαιολογική υπηρεσία, να μην ανανεώσει το έμψυχο δυναμικό της, να αλλοιώσει τον χαρακτήρα των μουσείων σύγχρονης τέχνης, να βουλιάξει στη γραφειοκρατία τις δημοτικές πινακοθήκες της χώρας – ένα τεράστιο, αναξιοποίητο όπλο – να συνενώσει τις επί μέρους εφορίες με πρόσχημα την… οικονομία -παρότι αυτές υπηρετούν με αυταπάρνηση την αληθινά βαριά βιομηχανία της χώρας-, να εξοντώσει κάθε διαφωνούντα για να προωθήσει παντού μενδωνίτσες χωρίς στοιχειωδώς αξιοκρατική δεοντολογία.

Το σκάνδαλο με την πρώην διευθύντρια του Βυζαντινού Μουσείου, την κλασική αρχαιολόγο Αικατερίνη Δελλαπόρτα, προστατευόμενη του Βενιζέλου – την οποία υποχρεώθηκε στο τέλος να απολύσει σκαιά η ίδια  –ακόμα το συζητούν στις παρόδους της οδού Μπουμπουλίνας. Και δεν είναι το μόνο.

Η συνωμοσία της Κατι-λίνας

Παντού κυριαρχεί η προώθηση των ημετέρων – οι διαφωνούντες απλώς εκδιώκονται ή παραιτούνται – κατά παράβαση ακόμα και του νεοδημοκρατικού νόμου της Κεραμέως περί ανοικτών διαδικασιών και όχι διορισμού των ευνοουμένων της υπουργού.

Και το κυριότερο: Η προπαγανδιστική καραμέλα που πιπιλίζεται εδώ και επτά χρόνια παρ’ ότι όλοι ξέρουν πως είναι ψέμα. Ότι δηλαδή επίκειται η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, τα οποία θα αποσπάσει από το Βρετανικό Μουσείο ο Μητσοτάκης όπως ο Ηράκλειος τον Τίμιο Σταυρό από τον Χοσρόη με μάγιστρό του όχι τον Βώνο αλλά τη Λίνα (η συνωμοσία της Κατι – Λίνας)!

Με αυτό το παραμύθι ταΐζονται ληθαργικά σχεδόν κάθε εβδομάδα τα εγχώρια ΜΜΕ και αυτό το… όραμα αποτελεί το μεγαλύτερο επίτευγμα της αδίστακτης υπουργού σ’ όλη την θητεία της. Ενδεικτικά αναφέρω το έγκλημα που ετοιμάζεται να γίνει στο μοναδικής, αρχαιολογικής σημασίας μινωικό μνημείο του λόφου Παπούρα (υψόμετρο 494 μ.) κοντά στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Τσιμέντο και στους δακτύλιους του 2000 π.Χ.

Ο λόφος πρέπει να τσιμεντοποιηθεί για τις ανάγκες του νέου αεροδρομίου παρ’ ότι εκεί αποκαλύφθηκε μια σπάνια, κυκλική κατασκευή διαμέτρου 50 (!) μέτρων με 8 ομόκεντρους λίθινους δακτυλίους που χρονολογείται γύρω στο 2000 π.Χ. – ο χώρος δεν έχει επαρκώς ακόμη μελετηθεί, ούτε δημοσιευθεί.

Τι θα έκανε εν προκειμένω ένας πραγματικός υπουργός Πολιτισμού; Θα προσπαθούσε να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα υπεράσπισης του μοναδικού αυτού μνημείου προτείνοντας κάθε εναλλακτική δυνατότητα ή θα υπέβαλε την παραίτησή του. Το τι (δεν) έκανε η Μενδώνη είναι γνωστό. Δυστυχώς είναι γνωστό και το τι έκανε το ΚΑΣ. Το ευνουχισμένο ΚΑΣ δυστυχώς λουφάζει εξακολουθητικά – λούφα χωρίς παραλλαγή αλλά μόνο ντροπή – παρά την τεράστια αντίδραση και του κοινού και των ειδικών.

Εν προκειμένω δηλαδή, ποιος θα μας προφυλάξει από τους κατά νόμον φύλακες; Όμως, ο σανός πια τελείωσε – δυστυχώς συνεχίζεται, είπαμε, η χρόνια αφωνία των επαϊόντων – και τα δικαστήρια έχουν πλέον αναλάβει τα περαιτέρω. Η απομάκρυνση και της υπουργού και του εντολοδόχου της πρωθυπουργού είναι πλέον εθνική επιταγή.

Θα την δείτε εύκολα. Είναι η 28η καλύβα, το σημείο συνάντησης για όσους θέλουν να επισκεφθούν και να γνωρίσουν από κοντά το Δέλτα Αξιού. Ένας χώρος που δημιουργήθηκε με πολύ μεράκι, προσωπική εργασία και κόπο, με στόχο να γίνει ένα φιλόξενο και προσβάσιμο σημείο ξεκούρασης και χαλάρωσης, μέσα στη μοναδική ομορφιά του φυσικού τοπίου. Βρίσκομαι στον χώρο με τον πρώην δήμαρχο Νίκο Κράββα, που πίεσε δεκαετίες πριν για την δημιουργία αυτού του “οικισμού” μέσα από ευρωπαϊκό πρόγραμμα και είναι ένα έργο που έμεινε. Με το που τον αναγνωρίζουν σπεύδουν όλοι να το χαιρετήσουν εγκάρδια αλλά να του εμπιστευτούν κι άλλα αιτήματα τους.

Μια καλύβα με ιστορία

Οι ψαροκαλύβες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Δέλτα Αξιού. Για δεκαετίες, ήταν χώροι προετοιμασίας, συνάντησης και ξεκούρασης, άρρηκτα συνδεδεμένοι με την καθημερινή ζωή και την παράδοση των ψαράδων. Όταν έγινε ο ομοιογενής οικισμός, πλέον κατοχυρώθηκε ο επαγγελματικός χαρακτήρας ανθρώπων αφοσιωμένων στην καλλιέργεια των πιο φημισμένων νόστιμων μυδιών που γίνονται ανάρπαστα.

Σήμερα, η 28η Καλύβα συνεχίζει να κρατά ζωντανό αυτόν τον δεσμό ενώ μετεξελίχθηκε με όλες τις νόμιμες διαδικασίες ως σημείο αναφοράς για ξεναγήσεις με πλάβα, με τζιπ, αλλά και με πεζοπορίες σε μονοπάτια για φωτογράφηση, ορνιθοπαρατήρηση ή διακριτική συνύπαρξη με τα άγρια άλογα της περιοχής που καλπάζουν περήφανα στο φυσικό τους περιβάλλον — μια εικόνα ανόθευτης ελευθερίας.

Φυσικά δύο πλάβες στην διάθεση των επισκεπτών για βαρκάδα στους μυδοκαλλιεργητές και την γνωριμία από κοντά την ώρα της δουλειάς τους γευόμενοι την αλμύρα του Θερμαϊκού, παίρνοντας μύδια με ψίχα που θα συνοδεύσουν το γεύμα σας. Αυθεντικές γεύσεις στο τραπέζι της καλύβας με την ψαριά της ημέρας από τα νερά της περιοχή – μαγειρεμένα με μεράκι στο μπάρμπεκιου, για ένα γεύμα που αναδεικνύει την τοπική κουζίνα με ολόφρεσκα είδη.

Φεύγοντας, ο επισκέπτης παίρνει μαζί του τις αναμνήσεις, την απομόνωση που έζησε στην φύση, τις λιτές απολαυστικές στιγμές στην καλύβα αυτής της ξεχωριστής ημέρας αλλά και φωτογραφίες που αποτύπωσαν στιγμές του κρατώντας ζωντανά τις εμπειρίες αυτού του ταξιδιού που τα έχει όλα!

Μια μοναδική εμπειρία στο Δέλτα Αξιού

Ζήστε την απόλυτη απομόνωση και ηρεμία, ακούγοντας τον ψίθυρο του αέρα μέσα στα αρμυρίκια και το κύμα να χτυπάει τα ξύλινα θεμέλια… την ανατολή με ένα πανόραμα χρωμάτων αλλά και την δύση στην πιο πορφυρή εκδοχή της!

Για πληροφορίες – κρατήσεις, κόστος εμπειρίας, παραλαβή και ξενάγηση στο Δέλτα Αξιού το τηλέφωνο επικοινωνιας ειναι 6986693931 στην μοναδική 28η Διατηρητέα / Αδειοδοτημένη Καλύβα του Giwrgos Fafas. www.axiosdeltarivertours.gr

Είστε έτοιμοι να αφήσετε τον Αξιό να σας παρασύρει στη δική σας μοναδική περιπέτεια;

Η επίμαχη πρόταση της Κομισιόν αφορούσε την αναγνώριση δύο Ινδικών εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων, του “Shree Ram Vessel Scrap” και του “YSI Recyclers”, που βρίσκονται στον κόλπο του Khambhat, στην περιφέρεια Bhavnagar του Gujarat, στην Ινδία. Σε αυτή την Ομοσπονδιακή Πολιτεία της Ινδίας, με 50 εκατομμύρια πληθυσμό, που βρίσκεται στο δυτικό παράλιο τμήμα της χώρας και στα σύνορα με το Πακιστάν, αναπτύσσεται ο βασικός όγκος της ινδικής βιομηχανίας των διαλύσεων πλοίων.

Η πρόταση υποβλήθηκε μετά από επιθεωρήσεις στις εγκαταστάσεις των δύο διαλυτηρίων προκειμένου να διαπιστωθεί εάν πληρούν τις απαιτήσεις του Κανονισμού της ΕΕ για την Ανακύκλωση Πλοίων. Εάν τελικά η πρόταση γίνει αποδεκτή, αυτά τα διαλυτήρια θα είναι τα πρώτα από κράτος της Ασίας, που περιλαμβάνονται στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Εγκαταστάσεων Ανακύκλωσης Πλοίων (European List of Ship Recycling Facilities) και θα έχουν την δυνατότητα να διαλύουν πλοία με σημαία κράτους- μέλους της ΕΕ.

Ο πιο πρόσφατος κατάλογος της ΕΕ, ο οποίος δημοσιεύθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο, περιλαμβάνει 41 εγκαταστάσεις διαλύσεων πλοίων: 30 στην Ευρώπη, 10 στην Τουρκία και μία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, το 83,4% της χωρητικότητας που διαλύθηκε, το 2025, επέλεξε διαλυτήρια της Ασίας, με αυτά της Ινδίας και του Μπαγκλαντές να έχουν την μερίδα του λέοντος.

Το σημείο τριβής και οι δύο αντίθετες πλευρές

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η μέθοδος που χρησιμοποιούν τα δύο διαλυτήρια, όπως και όλα τα Ασιατικά. Πρόκειται για τη μέθοδο της προσαιγιάλωσης (beaching), κατά την οποία τα πλοία οδηγούνται σε ακτές κατά την παλίρροια για να αποσυναρμολογηθούν. Αυτή η πρακτική επιτρέπεται από τη Διεθνή Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν τσιμεντένια δάπεδα (impermeable plots) και γερανοί για τη διαχείριση των αποβλήτων κάτι που πρακτικά αποκλείει τα ναυπηγεία της Νότιας Ασίας.

Έτσι, η πρόταση της Κομισιόν για αναγνώριση των ναυπηγείων, που ίσως να υπαγορεύεται και από μια πολιτική προσέγγισης με την Ινδία, καθώς η ανακύκλωση πλοίων αποτελεί σημαντική οικονομική δραστηριότητα για τη χώρα, δημιούργησε δύο “στρατόπεδα”. Στο ένα συντάχθηκαν ευρωπαϊκές ενώσεις χαλυβουργιών, επιχειρήσεις ανακύκλωσης, συνδικάτα και περιβαλλοντικές οργανώσεις. Αυτοί κάλεσαν από κοινού την Επιτροπή να αποσύρει την πρότασή της.

Βασικά τους επιχειρήματα είναι: α) η περιβαλλοντική διάσταση, με την επισήμανση ότι η αποσυναρμολόγηση πλοίων σε παράκτιες ζώνες που επηρεάζονται από την παλίρροια καθιστά δύσκολη τη συγκράτηση πετρελαίου, βαρέων μετάλλων και άλλων επικίνδυνων υλικών- ακόμη και σε εγκαταστάσεις που έχουν επενδύσει σε βελτιωμένες υποδομές και περιβαλλοντικούς ελέγχους, β) η έγκριση των ινδικών ναυπηγείων/εγκαταστάσεων θα μπορούσε να υπονομεύσει τις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιήσει οι ευρωπαϊκές.

Η επικράτηση αυτής της μεθόδου στα διαλυτήρια της Ινδίας, του Πακιστάν και του Μπαγκλαντές οφείλεται στο ότι απαιτεί ελάχιστες κεφαλαιουχικές επενδύσεις σε βαριά υποδομή, όπως μόνιμες δεξαμενές, προβλήτες ή τεράστιους γερανούς. Αντίθετα, στην Ευρώπη και την Τουρκία η διάλυση γίνεται υποχρεωτικά σε δεξαμενές (dry docks) ή ειδικές προβλήτες, κάτι που αυξάνει κατακόρυφα το κόστος λειτουργίας και συντήρησης των εγκαταστάσεων. Έτσι, με λιγότερο κόστος από αυτή τη μέθοδο και χαμηλότερο εργατικό κόστος τα διαλυτήρια της Ινδίας, του Μπαγκλαντές και του Πακιστάν έχουν την δυνατότητα να προσφέρουν πολύ καλύτερες τιμές και να προσελκύουν περισσότερα πλοία.

Τι λένε για τα διαλυτήρια οι εφοπλιστές

Στην άλλη πλευρά βρέθηκαν οι εφοπλιστικές και ναυτιλιακές ενώσεις ΠΟΥ χαιρέτισαν την πρόταση της Επιτροπής, υποστηρίζοντας ότι η έγκριση για την ένταξη των διαλυτηρίων στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο θα πρέπει να βασίζεται στη συμμόρφωση των επιμέρους εγκαταστάσεων και όχι στην τοποθεσία τους ή στη μέθοδο ανακύκλωσης που χρησιμοποιούν. Μάλιστα, στα μέσα Σεπτεμβρίου, οκτώ ναυτιλιακοί φορείς απέστειλαν κοινή επιστολή προς τους υπουργούς Περιβάλλοντος και Μεταφορών της ΕΕ, προτρέποντας τα κράτη-μέλη να εγκρίνουν τις δύο εγκαταστάσεις.

«Η συμπερίληψη των δύο ινδικών εγκαταστάσεων στον κατάλογο της ΕΕ αποτελεί ένα πολυαναμενόμενο και πολύ ευπρόσδεκτο βήμα, το οποίο επιβραβεύει τις επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν για την τήρηση των προτύπων της ΕΕ», δήλωσε, στις 28 Οκτωβρίου ο Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ευρωπαίων Εφοπλιστών (ECSA), Σωτήρης Ράπτης.

Οι εφοπλιστικές ενώσεις υποστηρίζουν ότι πρέπει να γίνει αποδεκτή η πρόταση της Κομισιόν επειδή οι εν λόγω εγκαταστάσεις έχουν επενδύσει σημαντικά σε υποδομές, στην ασφάλεια των εργαζομένων και στη διαχείριση περιβαλλοντικών ζητημάτων. Επιπλέον, τονίζουν ότι η απόρριψη εγκαταστάσεων που κρίθηκαν σύμμορφες μέσω της διαδικασίας επιθεώρησης της Επιτροπής θα υπονόμευε την αξιοπιστία του συστήματος έγκρισης της ΕΕ.

Ένα άλλο σημείο αιχμής είναι η δυναμικότητα των ευρωπαϊκών διαλυτηρίων, που αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της εφοπλιστικής ένωσης BIMCO, περίπου 16.000 εμπορικά πλοία θα πρέπει να ανακυκλωθούν μέσα στα επόμενα χρόνια. Οι ναυτιλιακοί φορείς προειδοποιούν ότι τα διαλυτήρια που βρίσκονται στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο αντιμετωπίζουν έλλειψη κατάλληλης δυναμικότητας ανακύκλωσης, δεδομένου ότι πολλά ευρωπαϊκά ναυπηγεία είναι μικρά και δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν επαρκώς μεγάλα ποντοπόρα πλοία.

Από την πλευρά τους οι περιβαλλοντικοί ακτιβιστές αμφισβητούν το επιχείρημα της ναυτιλιακής βιομηχανίας περί ανεπάρκειας δυναμικότητας, επισημαίνοντας ότι υπάρχει συνολική ετήσια δυναμικότητα άνω των δύο εκατομμυρίων τόνων (σε όρους εκτοπίσματος άδειου πλοίου) σε εγκαταστάσεις που έχουν ήδη εγκριθεί από την ΕΕ. Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι η δυναμικότητα αυτή επαρκεί για τη διαχείριση των πρόσφατων όγκων ανακύκλωσης πλοίων που φέρουν σημαία κράτους-μέλους της ΕΕ ή ανήκουν σε πλοιοκτήτες από την ΕΕ.

Το οικονομικό κίνητρο της σύγκρουσης

Εκτός από τα προαναφερόμενα επιχειρήματα υπάρχει και ένα άλλο στοιχείο γύρω από αυτή την αντιπαράθεση: το οικονομικό. Όπως προαναφέρθηκε τα διαλυτήρια της Ασίας λόγω χαμηλού λειτουργικού κόστους και λιγότερων αναγκαίων επενδύσεων, προσφέρουν σχεδόν διπλάσιες έως τριπλάσιες τιμές από τις ευρωπαϊκές.

Σύμφωνα με στοιχεία ναυλομεσιτών, ένας μέσος όρος τιμών την τελευταία δεκαετία σε Μπαγκλαντές, Πακιστάν και Ινδία ήταν μεταξύ 450 και 468 δολαρίων ανά τόνο (LDT- Light Displacement Tonnage= Εκτόπισμα Άδειου Πλοίου) για πλοία ξηρού χύδην φορτίου (bulk carrier) και μεταξύ 446 και 471 δολαρίων για δεξαμενόπλοια.

Για παράδειγμα, όταν ένα διαλυτήριο δίνει μια προσφορά 500 δολάρια ανά LDT, σημαίνει ότι πολλαπλασιάζει αυτό το ποσό με το καθαρό βάρος του άδειου πλοίου για να υπολογίσει την τελική τιμή αγοράς. Έτσι, ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο με LDT 25.000 τόνων θα πουληθεί για 12,5 εκατομμύρια δολάρια.

Τουρκία

Στην Τουρκία οι τιμές κινούνται σταθερά σε χαμηλότερα επίπεδα, γύρω στα 260 με 315 δολάρια ανά τόνο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση συχνά κοντά στα 100 με 150 δολάρια ανά τόνο, καθιστώντας τη διάλυση εκεί σχεδόν ασύμφορη για τους πλοιοκτήτες που αναζητούν το μέγιστο κέρδος.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ένας εφοπλιστής που έχει ένα πλοίο υπό ευρωπαϊκή σημαία υποχρεούται βάσει του Ευρωπαϊκού Κανονισμού (EU SRR) να το στείλει αποκλειστικά σε εγκεκριμένο ναυπηγείο του καταλόγου. Έτσι: Αν το στείλει στην Ευρώπη, θα εισπράξει ελάχιστα χρήματα για το scrap. Αν αντίθετα εγκριθούν τα ινδικά ναυπηγεία, θα μπορεί πλέον νόμιμα να το οδηγήσει στην Ασία, εξασφαλίζοντας πολλαπλάσια έσοδα χωρίς τον κίνδυνο νομικών κυρώσεων.

Αυτό το οικονομικό χάσμα εξηγεί και την καταφυγή ορισμένων πλοιοκτητών στην αμφιλεγόμενη πρακτική της αλλαγής ευρωπαϊκής σημαίας (reflagging) με σημαία κράτους εκτός ΕΕ λίγο πριν το τέλος ζωής του πλοίου, προκειμένου να παρακάμψουν τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς.

Τι αναμένεται από την απόφαση

Μέσα σε αυτό κλίμα και με έντονες πιέσεις από όλες τις πλευρές  διεξήχθη, την Τετάρτη 4/11, η ψηφοφορία στην Επιτροπή Περιβάλλοντος του ΕΚ για την έγκριση η όχι ψηφίσματος που προώθησε η Βελγίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων Sara Matthieu, με το οποίο καλείται η Επιτροπή να αποσύρει την πρότασή της.

Το ψήφισμα υποστηρίχτηκε και από ευρωβουλευτές άλλων πολιτικών ομάδων και συγκέντρωσε 48 ψήφους υπέρ έναντι 20 κατά, ενώ υπήρχαν και πέντε αποχές, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ένωση του κλάδου ανακύκλωσης, “Recycling Europe“. Η ΜΚΟ “Shipbreaking Platform” χαιρέτισε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, υποστηρίζοντας ότι η έγκριση των εν λόγω εγκαταστάσεων θα υπονόμευε τις περιβαλλοντικές διασφαλίσεις που έχουν θεσπιστεί από τη νομοθεσία της ΕΕ.

«Η σημερινή ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στέλνει ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή», δήλωσε η Ingvild Jenssen, εκτελεστική διευθύντρια της οργάνωσης. Το ψήφισμα θα τεθεί, τώρα, προς έγκριση στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, ακόμη και αν εγκριθεί, δεν υποχρεώνει νομικά την Επιτροπή να αποσύρει την πρότασή της. Τον τελικό λόγο θα έχουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Είναι, πάντως, προφανές ότι η απόφαση που θα ληφθεί δεν θα κρίνει απλώς το μέλλον δύο συγκεκριμένων εγκαταστάσεων στο Gujarat, αλλά θα επανακαθορίσει τις ισορροπίες ανάμεσα στην περιβαλλοντική αυστηρότητα της Ευρώπης και την οικονομική πραγματικότητα της παγκόσμιας ναυτιλιακής αγοράς.

Την ίδια ώρα, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, θέλει να του προσφερθεί μια ευκαιρία για να συγκαλέσει συνάντηση (σε πρώτη φάση Χριστοδουλίδη-Έρχιουρμαν) και να αφήσει “κληρονομιά” στο διάδοχό του, να του αφήσει τη σκυτάλη για να συνεχίσει.

Θα υπάρξει συνέχεια για το Κυπριακό;

Αυτό, φαίνεται, να τον ενδιαφέρει καθώς και να καταλήξουν οι δύο πλευρές σε συμφωνία για άνοιγμα οδοφραγμάτων. Αυτά θα λειτουργήσουν μετά την αποχώρηση του κ. Αντόνιο Γκουτέρες από τη θέση του. Το ζητούμενο, βέβαια, δεν είναι να τα προλάβει ο απερχόμενος Γενικός Γραμματέας, αλλά να υπάρξει συνέχεια στο Κυπριακό.

Η Λευκωσία έχει προσπαθήσει να δώσει διεξόδους, να διευκολύνει τις προσπάθειες και να υπάρξει αποτέλεσμα. Προφανώς και για να χορέψει κανείς ταγκό χρειάζονται δύο. Ο δεύτερος, η τουρκική πλευρά, “αγνοείται” επί του παρόντος, σε ό,τι αφορά την μεγάλη εικόνα.

Είναι σαφές πως οι προσπάθειες δεν διεξάγονται υπό ευνοϊκές συνθήκες, αλλά σε κλίμα έντασης, τόσο σε σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο όσο και στις εξελίξεις που αναμένονται στο καλώδιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου. Κυρίως σε σχέση με την αντίδραση της Τουρκίας.

Και ένα βήμα να γίνει, θα είναι σημαντικό για το Κυπριακό, σημειώνουν ενημερωμένες πηγές. Ωστόσο, είναι πρόδηλο ότι δεν αρκεί, γιατί θα πρέπει να υπάρξει συνέχεια. Κι εάν η Τουρκία ήθελε να υπάρξει συνέχεια, θα μπορούσε να κινηθεί νωρίτερα και όχι την ύστατη ώρα -πριν, για παράδειγμα, από την έκθεση της Κομισιόν για την πρόοδο της Τουρκίας. Η δε παρουσία Φιντάν στα κατεχόμενα την Παρασκευή συνδέεται με το μήνυμα πως “κουμάντο κάνει η Τουρκία”. Δεν χρειαζόταν, βέβαια, να έλθει για το μάθουν όλοι, αλλά ήταν μια… φιλική υπενθύμιση.

Βρετανική παρουσία

Στην Κύπρο βρίσκονταν την περασμένη εβδομάδα αντιπροσωπείες από το Φόρεϊν Όφις και της Μόνιμης Αντιπροσωπεία της Βρετανίας στη Νέα Υόρκη. Οι Βρετανοί διπλωμάτες, μεταξύ άλλων, επισκέφθηκαν το αρχηγείο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ και συναντήθηκαν με τον εκπρόσωπο του ΟΗΕ, Khassim Diagne.

Η ηγεσία της Ειρηνευτικής Δύναμης ενημέρωσε τους Βρετανούς για τα διαδραματιζόμενα στη νεκρή ζώνη και ειδικά για τα πρόσφατα. Από βρετανικής πλευράς αναφέρεται ότι η επίσκεψη συνδέεται με την έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ, που θα κυκλοφορήσει τον Ιανουάριο.

Δεν είναι, όμως, μόνο για αυτό το θέμα που οι δυο βρετανικές αποστολές έφθασαν από Νέα Υόρκη και Λονδίνο στην Κύπρο. Προφανώς, η επίσκεψη έγινε και για να συζητηθούν, με την ευκαιρία, και άλλα ζητήματα, που αφορούν την Κύπρο, το Κυπριακό, τις Βάσεις και τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Ειδικά τα όσα συμβαίνουν στην γειτονιά…

Εξαιρούνται η Ιρλανδία, η Ολλανδία και η Κύπρος, στις οποίες χορηγείται μία βασική σύνταξη, η οποία χρηματοδοτείται από την  φορολογία – όπως η Εθνική Σύνταξη στην Ελλάδα – και παράλληλα η ανταποδοτική σύνταξη χορηγείται υποχρεωτικά από κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα. Με άλλα λόγια, μόνο σε τρείς από όλες τις χώρες της Ευρώπης το συνταξιοδοτικό σύστημα δεν λειτουργεί με βάση το διανεμητικό σύστημα.

Όμως, εκτός από το συνταξιοδοτικό διανεμητικό σύστημα που λειτουργεί στην Ελλάδα, λειτουργεί, από την 1/1/2022 και μετά, με  κεφαλαιοποιητικό χαρακτήρα και υποχρεωτικά (με κριτήριο την εγγύηση από το Κράτος) η κεφαλαιοποιητική επικουρική σύνταξη (ΤΕΚΑ), παράλληλα με την εθελοντική επαγγελματική ασφάλιση και την ιδιωτική ασφάλιση.

Το ίδιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την μελέτη (Ageing Report, 2024) που διεξάγει για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες παρουσιάζει το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας μας βιώσιμο μέχρι το 2070, δεδομένου ότι ο δείκτης συνταξιοδοτικής δαπάνης, όχι μόνο είναι χαμηλότερα από το ανώτερο όριο (16,2% του ΑΕΠ) αλλά αναμένεται να μειωθεί, σύμφωνα με της οικονομικές προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέχρι το 2070.

Συγκεκριμένα ο δείκτης συνταξιοδοτικής δαπάνης στην χώρας μας το 2020 ήταν 14,5%  του ΑΕΠ, το 2025 μειώθηκε σε 13,7%  του ΑΕΠ και μέχρι το 2070 θα μειωθεί σε 12% του ΑΕΠ, δηλαδή όσο εκτιμάται και ο μέσος όρος (12% του ΑΕΠ) όλων των χωρών της Ευρώπης. Αντίστοιχα, σύμφωνα με την συγκεκριμένη μελέτη και τις προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκτιμάται για την χώρας μας ότι η κρατική χρηματοδότηση θα μειωθεί από το 6,5%  του ΑΕΠ το 2025, σε 4,5% του ΑΕΠ το 2070.

Λανθασμένες απόψεις για το ασφαλιστικό

Οπότε, προκύπτει το ερώτημα σε ποιες μελέτες, μεθοδολογίες, στοιχεία και προβολές βασίζονται οι προαναφερόμενες απόψεις που διατυπώνονται στον δημόσιο διάλογο για τον χαρακτήρα του Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης και για τον κίνδυνο και την μακροχρόνια επιβάρυνση που θα προκαλέσει το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στα δημόσια οικονομικά της χώρας μας.

Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι στις προαναφερόμενες λανθασμένες απόψεις περιλαμβάνονται εκτιμήσεις ότι η συνταξιοδοτική δαπάνη στην Ελλάδα ενδέχεται να προσεγγίσει την επόμενη δεκαετία το 17% του ΑΕΠ, όταν η μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπολογίζει ότι η συνταξιοδοτική δαπάνη το 2040 θα είναι 13,7%  του ΑΕΠ, το 2050 θα είναι 14% του ΑΕΠ, το 2060 θα είναι 12,7% και το 2070  θα είναι 12% του ΑΕΠ, δηλαδή θα  μειώνεται συνεχώς και αυτό λόγω των ρυθμίσεων του Ν. 4387/2016.

Κατά συνέπεια, γίνεται αντιληπτό ότι οι υπολογισμοί για αύξηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης στην Ελλάδα σε 17% του ΑΕΠ, κατά την επόμενη δεκαετία, απέχουν από την τεχνική και επιστημονική τεκμηρίωση, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την ορθότητα της μεθοδολογίας και ως εκ τούτου, για την παραγνώριση πολύπλοκων δημογραφικών και αναλογιστικών μεθόδων.

Μείωση της κρατικής συμμετοχής

Εκτός αυτού, παρουσιάζονται και εκτιμήσεις ότι η κρατική συμμετοχή στην συνταξιοδοτική δαπάνη θα προσεγγίσει το 62% μέχρι το 2029 από 47% που ήταν το 2025, δηλαδή εκτιμάται ότι θα σημειωθεί αύξηση της τάξης του 32% μόλις σε 4 έτη. Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει η συνταξιοδοτική δαπάνη να αυξάνεται ετησίως κατά 7,7% και οι εισφορές να μην αυξάνονται καθόλου, γεγονός το οποίο είναι αδύνατο να συμβεί, δεδομένου ότι, σύμφωνα με το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δημοσιονομικής σταθερότητας 2026-2029, εκτιμάται ετήσια ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ της τάξης του 4%.

Αυτό σημαίνει ακόμα ότι  οι εισφορές θα αυξάνονται κατά 4% αφού τόσο θα αυξάνονται και οι ονομαστικοί μισθοί ακόμα κι εάν θεωρηθεί ότι η ανεργία παραμείνει σταθερή στα σημερινά επίπεδα και δεν θα μειωθεί περαιτέρω. Αντίστοιχα, οι συντάξεις με αυτές τις εκτιμήσεις του προγράμματος δημοσιονομικής σταθερότητας, και λαμβάνοντας υπόψη τον μαθηματικό τύπο αύξησης των συντάξεων που εφαρμόζεται, θα είναι της τάξης του 3% την ίδια περίοδο.

Άρα, με βάση αυτά τα οικονομικά δεδομένα, όχι μόνο δεν αναμένεται να αυξηθεί η κρατική συμμετοχή τα επόμενα χρόνια, αλλά αντίθετα θα συνεχίσει να μειώνεται στο επίπεδο του 40%. Παράλληλα, στις προαναφερόμενες απόψεις παρατηρούνται επιπλέον λανθασμένες εννοιολογικές προσεγγίσεις της κοινωνικής ασφάλισης, δεδομένου ότι συσχετίζεται το δημόσιο χρέος (146% του ΑΕΠ) με τη μελλοντική κρατική συμμετοχή στις συνταξιοδοτικές δαπάνες, παρουσιάζοντάς τες ως “κρυφό χρέος”. 

Δηλαδή, προσεγγίζεται η κοινωνική ασφάλιση με όρους κεφαλαιοποιητικής ασφάλισης. Η κρατική συμμετοχή στην συνταξιοδοτική δαπάνη έχει ήδη ληφθεί υπόψη όταν ο Κρατικός Προϋπολογισμός παρουσιάζεται πλεονασματικός, ενώ οι  προαναφερόμενες λανθασμένες απόψεις θεωρούν ότι ο Κρατικός Προϋπολογισμός παρουσιάζει έλλειμμα, λόγω της κρατικής συμμετοχής στην συνταξιοδοτική δαπάνη και, ως εκ τούτου, το Κράτος δανείζεται προκειμένου να καλύψει αυτό το έλλειμμα, το οποίο παρουσιάζεται ως επιπλέον χρέος για την ελληνική οικονομία. Αντίθετα, όπως εκτιμάται στην μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η κρατική συμμετοχή ως ποσοστό που ΑΕΠ θα μειωθεί σε 4,5% μέχρι το 2070 από 6,5% το 2025.