Θριαμβευτικώς η ελληνική κυβέρνηση κάνει επίσημο διάβημα στον Βρετανό στρατάρχη Χάρολντ Αλεξάντερ, διοικητή των συμμαχικών δυνάμεων στη Μεσόγειο. Ουδεμία αντίδραση∙ πέφτει νέο διάβημα και τελικώς προκύπτει, από τη γραμματεία του στρατάρχη, απάντηση  αποστομωτική: «Οι στρατιωτικές μας αρχές δεν γνωρίζουν τίποτα για τον άνθρωπο που ψάχνετε και απαγορεύεται κάθε περαιτέρω διερεύνηση του θέματος αυτού».

“Βασιλική διαταγή και τα σκυλιά δεμένα!” κατά πώς λέγανε και οι γιαγιάδες μας… Η χώρα μας προσπαθούσε να θεραπεύσει τα τραύματα της Κατοχής, υπέφωσκε ήδη η εμφύλια σύγκρουση… το μόνο που έλειπε στις τότε κυβερνήσεις μας ήταν να εμπλακούν σε διένεξη με το Βρετανό στρατάρχη και τους ανθρώπους του.

Ο Μουσολίνι και οι Άγγλοι

Κατά τη δεκαετία, όμως, του 2010 εκδόθηκε στη Νέα Υόρκη το έργο Ιταλού ερευνητή που, λόγω της σημασίας του, μεταφράστηκε σε πολλές (εκτός από τα ελληνικά) γλώσσες. Σε αυτό τεκμηριώνεται η άποψη ότι η στις 28 Απριλίου 1945 η εκτέλεση του Μουσολίνι δεν έγινε από Ιταλούς, μα από Άγγλους. Πράγματι, σκοτώθηκε τότε ο Ιταλός δικτάτορας, μα τα έγγραφα που είχε μαζί του εξαφανίστηκαν… ακριβώς όπως και η μεγάλη ποσότητα χρυσού την οποία επίσης μετέφερε, προκειμένου να εξασφαλίσει τη μεταπολεμική διαβίωσή του στην Ελβετία.

Μα τι ακριβώς έγινε; Οι συζητήσεις ζωήρεψαν λόγω του ότι ο μεν πρωτεργάτης της θανάτωσης του φασίστα ηγέτη, Βάλτερ Αουντίζιο (1909-1973), ευρύτερα γνωστός ως “συνταγματάρχης Βαλέριο”, επιμόνως αρνήθηκε να αποκαλύψει τις λεπτομέρειες του γεγονότος, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκε ότι ο ίδιος ο Τσώρτσιλ επισκέφτηκε, το καλοκαίρι του 1945, την ακριβή τοποθεσία της σύλληψης του Μουσολίνι, υπό το πρόσχημα πως τον γοήτευε το τοπίο και ήθελε να το ζωγραφίσει.

Αυτός είναι ο καμβάς των συμβάντων∙ και οι λεπτομέρειες που συνδέουν τα γεγονότα μεταξύ τους είναι οι εξής: Ο Μουσολίνι, ενώ ήταν πασίγνωστος ως ακραίος σοσιαλιστής, ξαφνικά, μετά την έναρξη του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου, άλλαξε στάση και προβλήθηκε ως –επίσης ακραίος– εθνικιστής. Τι τον έπιασε; Δεδομένου ότι αιφνιδίως η οικονομική του κατάσταση δραστικώς βελτιώθηκε, μία υπόθεση ήταν πως χρηματιζόταν από βρετανικές υπηρεσίες. Οι Γάλλοι τότε [1915] δεν ήταν σε θέση να αποδυθούν σε τέτοια εγχειρήματα.

Μουσολίνι και Βίκτωρ-Εμμανουήλ

Ο βασιλιάς της Ιταλίας Βίκτωρ-Εμμανουήλ Γ’ (1900-1946) τον Μουσολίνι δεν τον “χώνευε”. Γιατί τότε, ενώ εμφανώς, τον Οκτώβριο του 1922, προετοιμαζόταν η φασιστική πορεία προς τη Ρώμη, δεν κήρυξε τη χώρα σε κατάσταση πολιορκίας; Η απάντηση έχει προ πολλού βρεθεί: Ο Πάπας δεν αναγνώριζε την προσάρτηση της Ρώμης στην ιταλική επικράτεια∙ συνακολούθως, παρέμενε εκουσίως έγκλειστος στο Βατικανό και αυτό είχε δημιουργήσει μεταξύ των Ιταλών διχασμό πολύ επικίνδυνο.

Ο Μουσολίνι, λοιπόν, κρυφίως διαμήνυσε στο Στέμμα πως είχε βρει τη λύση του προβλήματος – συγκεκριμένα την ανέλιξη του Βατικανού σε ανεξάρτητο Κράτος. Το είχε σκεφτεί μόνος του; Τού είχε έξωθεν έλθει η ιδέα; Άγνωστο! Πήρε όμως το 1922 την εξουσία και λίγα χρόνια αργότερα, το 1929, υλοποίησε αυτό το ομολογουμένως ευφυέστατο σχέδιο.

Ο Βίκτωρ-Εμμανουήλ δεν συμμεριζόταν την όλη ιδεολογία του Μουσολίνι. Είχε λοιπόν μέσα στη φασιστική ιεραρχία ανθρώπους δικούς του. Οι πιο σημαντικοί ήταν οι ανώτεροι και ανώτατοι αξιωματικοί της Regia Marina (Βασιλικό Ναυτικό), που πραγματικά επέδειξαν σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου αδράνεια φαινομενικώς ανεξήγητη. Ένας άλλος, επίσης δικός του ήταν o Ντε Βέκκι (1884-1959), κυβερνήτης από το 1936 (μετά από δική του πρόταση) της Δωδεκανήσου.

Όπως αποκάλυψε ο ίδιος ο Τσώρτσιλ, η Μεγάλη Βρετανία και η Ιταλία συνδέονταν (μέχρι τουλάχιστον το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα) με άτυπο αλλά πολύ ισχυρό συμμαχικό δεσμό, λόγω του οποίου αποκλειόταν η μια χώρα να πολεμήσει ενάντια στην άλλη. Έτσι εξηγείται και η στάση της Ιταλίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ως προς τη δεύτερη παγκόσμια σύρραξη τώρα, διαδραματίστηκε κάτι δύσκολα πιστευτό, που εμφανώς υπερβαίνει και την πλέον καλπάζουσαν φαντασίαν.

Ο ρόλος του Τσιάνο 

Αυτός που συνεχώς έσπρωχνε τον Μουσολίνι να συμμαχήσει με το γερμανικό Γ’ Ράιχ ήταν ο Γκαλεάτσο Τσιάνο (1903-1944), σύζυγος του οποίου ήταν η κόρη του Μουσολίνι Έντα και ο οποίος, χάρη στον γάμο του, είχε γίνει υπουργός Εξωτερικών. Ο Μουσολίνι, παρά τις πολύ κολακευτικές προς αυτόν αναφορές του Χίτλερ, δίσταζε να συμμαχήσει με τη Γερμανία. Έτσι, μόλις άρχισε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος κινητοποίησε στρατεύματα στα βόρεια σύνορα της χώρας του, με σκοπό την απόκρουση μιας τυχόν γερμανικής εισβολής.

Ο Τσιάνο, όμως, σε συνεννόηση με το Λονδίνο επέμενε, και τότε –σύμφωνα με επώνυμες, γραπτές και δημοσιευμένες μαρτυρίες– έγινε το εξής μοναδικό και ανεπανάληπτο: Ο Μουσολίνι επικοινώνησε με τον Τσώρτσιλ και του ζήτησε την άδεια να τού κηρύξει τον πόλεμο! Ο Τσώρτσιλ συμφώνησε(!), διότι, όπως εξήγησε στον Ιταλό δικτάτορα, αυτός ο τελευταίος ήταν ο μόνος “που μπορούσε να κάνει καλά τον Χίτλερ”. Και αυτό επαληθεύτηκε, επειδή μια από τις βασικές αιτίες της μετά λίγα χρόνια γερμανικής ήττας, υπήρξαν γενικώς η Ιταλία και οι Ιταλοί.

Ο Μεταξάς

Και τώρα ας έρθουμε στα δικά μας. Τον Μεταξά (όπως γλαφυρώς μας έχει προ πολλού εξηγήσει ο Σπύρος Μαρκεζίνης στην “Πολιτική Ιστορία” του) δεν τον ανέβασαν, οι Γερμανοί, αλλά οι Βρετανοί. Ευγνώμων, λοιπόν, αυτός έθεσε γρήγορα την Κρήτη υπό βρετανικό έλεγχο. Οι Βρετανοί ήθελαν την Κρήτη και γενικώς τον ελλαδικό χώρο, για να μπορέσουν να βομβαρδίσουν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο Πλοέστι της Ρουμανίας, που ήταν η κύρια πηγή ανεφοδιασμού των Γερμανών σε υγρά καύσιμα.

Τα αεροπλάνα τους, όμως, δεν μπορούσαν να διανύσουν την απόσταση από τη Μεγαλόνησο στα βόρεια του Δούναβη. Έτσι, ο Τσιάνο άρχιζε να πιέζει τον Μουσολίνι να επιτεθεί στην Ελλάδα∙ αυτό, όπως έλεγε, ήταν κάτι εύκολο επειδή ο Μεταξάς δεν ήταν δημοφιλής και η ιταλική εισβολή θα προκαλούσε “επαναστατικά κινήματα του καταπιεσμένου ελληνικού λαού” – με αποτέλεσμα οι Ιταλοί τελικώς να  γίνουν “ενθουσιωδώς δεκτοί”.

Ο τορπιλισμός της Έλλης

Έχοντας την ελπίδα ότι δεν έχω γίνει πολύ κουραστικός, σπεύδω να καταλύσω τον λόγον. Πραγματικά, ο Μεταξάς δεν ήταν δημοφιλής. Τον αντιπαθούσε πρώτα-πρώτα η βενιζελική παράταξη, μετά σχεδόν το σύνολο των από τη Μικρά Ασία προσφύγων και τέλος ακόμη και οι οιονεί δικοί του στο τότε ευρύτερο φάσμα της Δεξιάς. Υπήρχε λοιπόν πραγματικά ο κίνδυνος εκδήλωσης, λόγω της επίθεσης των Ιταλών, στασιαστικών κινημάτων που οπωσδήποτε θα αποδυνάμωναν την ελληνική άμυνα. Τι ήταν αυτό όμως που παλλαϊκώς θα ένωνε τους Έλληνες και θα τους έκανε “μια γροθιά” ικανή να “πετάξει τους Ιταλούς στη θάλασσα”;

Μα τι άλλο; Ο αναίτιος τορπιλισμός της “Έλλης”, αγκυροβολημένης στα νερά του νησιού της Μεγαλόχαρης, και ακριβώς  τον Δεκαπενταύγουστο! Ας μη προχωρήσουμε άλλο∙ να αρκεστούμε λοιπόν στο ότι ο Ντε Βέκκι λίγες εβδομάδες μετά το τραγικό γεγονός αντικαταστάθηκε. Τρία χρόνια αργότερα αυτός και ο Τσιάνο διαδραμάτισαν πρωταρχικό ρόλο στην ανατροπή του Μουσολίνι∙ και ο μεν Τσιάνο πιάστηκε και εν γνώσει του πεθερού του εκτελέστηκε, ενώ ο Ντε Βέκκι τελικώς κατάφερε, με τη βοήθεια της Καθολικής Εκκλησίας, να ξεφύγει στην Αργεντινή…

Και ας κλείσουμε με βραχύτατη ανασκόπηση των καθ’ ημάς. Προκειμένου να μπορέσουν οι Βρετανοί να βομβαρδίσουν το Πλοέστι, ζήτησαν την εγκατάσταση αεροπορικής τους βάσης στη Θεσσαλονίκη. Ο Μεταξάς αρχικώς δέχτηκε, μετά άλλαξε γνώμη και τελικώς πέθανε εξαιτίας “παραμυγδαλικού αποστήματος”. Τα συμπεράσματα δικά σας…

Επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, πλημμελή ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας 2022/2041 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ζητούσε την καταβολή δύο επιπλέον βασικών μισθών για κάθε έτος.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας διευκρίνισε αρχικά ότι η Οδηγία 2022/2041 θα μπορούσε να προβληθεί μόνο για το χρονικό διάστημα μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της στο εθνικό δίκαιο, δηλαδή μετά τις 15 Νοεμβρίου 2024.

Εξετάζοντας την ουσία του επιχειρήματος, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη και την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 11ης Νοεμβρίου 2025 στην υπόθεση C-19/23. Όπως επισημαίνει το ΣτΕ, το ΔΕΕ έκρινε ότι η ρύθμιση των αποδοχών των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού του κατώτατου μισθού, παραμένει κατά βάση στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών.

Παράλληλα, το ΔΕΕ ακύρωσε διάταξη της Οδηγίας που προέβλεπε συγκεκριμένα κριτήρια για τον καθορισμό των κατώτατων μισθών, όπως η αγοραστική δύναμη, το κόστος διαβίωσης, το γενικό επίπεδο και η κατανομή των μισθών, ο ρυθμός αύξησής τους και οι μακροπρόθεσμες εξελίξεις στην παραγωγικότητα.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, το ΣτΕ έκρινε ότι η Οδηγία δεν δημιουργούσε υπέρ του ενάγοντος δικαίωμα με επαρκώς προσδιορισμένο περιεχόμενο, ικανό να στηρίξει αξίωση για την καταβολή των επιδομάτων. Ούτε το άρθρο 31 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, σύμφωνα με την απόφαση, μπορεί να επεκτείνει την εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου σε ζητήματα αμοιβών που εξακολουθούν να υπάγονται στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών.

Το δημοσιονομικό ζήτημα

Η Ολομέλεια εξέτασε στη συνέχεια αν η μη επαναφορά των δώρων συνιστά αντισυνταγματική παράλειψη του νομοθέτη.Στο πλαίσιο αυτό συνεκτίμησε τη δημοσιονομική πορεία της χώρας μετά το 2018, τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το αναθεωρημένο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το όριο της φτώχειας, καθώς και την εξέλιξη του μισθολογικού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων μετά τον ν. 4354/2015.

Παράλληλα, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη μεταγενέστερες μισθολογικές παρεμβάσεις, μεταξύ άλλων εκείνες των νόμων 5045/2023 και 5163/2024. Κατά την κρίση του, οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δημοσιονομικής πολιτικής, το οποίο διαμορφώνεται και αξιολογείται μέσω των εκάστοτε Μεσοπρόθεσμων Πλαισίων.

Το ΣτΕ έκρινε ότι η πρόσθετη δημοσιονομική επιβάρυνση που συνεπάγονται οι σχετικές ρυθμίσεις παραμένει εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της χώρας. Αντίθετα, η οριζόντια χορήγηση δύο επιπλέον βασικών μισθών σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους θα προκαλούσε μόνιμη και σημαντική πρόσθετη επιβάρυνση.

Υπό αυτά τα δεδομένα, η Ολομέλεια έκρινε ότι η επιλογή του νομοθέτη να μην επαναφέρει τα επιδόματα δικαιολογείται από λόγους δημοσίου συμφέροντος που συνδέονται με τη δημοσιονομική ευστάθεια της χώρας. Παράλληλα, δεν διαπίστωσε ότι η μη καταβολή τους θέτει σε κίνδυνο την αξιοπρεπή διαβίωση των δημοσίων υπαλλήλων. Κατά συνέπεια, και λαμβάνοντας υπόψη τα περιθώρια εκτίμησης που διαθέτει ο νομοθέτης σε ζητήματα δημοσιονομικής πολιτικής, το ΣτΕ κατέληξε ότι δεν υφίσταται αντισυνταγματική παράλειψη.

Δεν διαπιστώθηκε παραβίαση της αρχής της ισότητας

Η Ολομέλεια απέρριψε επίσης το επιχείρημα ότι η μη επαναφορά των δώρων παραβιάζει την αρχή της ισότητας και την απαγόρευση των διακρίσεων σε σχέση με τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα με την απόφαση, οι δημόσιοι υπάλληλοι τελούν, λόγω του ιδιαίτερου συνταγματικού και υπηρεσιακού καθεστώτος που διέπει την εργασιακή τους σχέση, υπό διαφορετικές συνθήκες σε σχέση με τους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα. Επομένως, η διαφορετική μισθολογική μεταχείριση δεν συνιστά κατ’ αρχήν παραβίαση της αρχής της ισότητας.

Ως πρόσθετο στοιχείο διαφοροποίησης, το Συμβούλιο της Επικρατείας επικαλείται τις άμεσες και δυνητικά σημαντικές επιπτώσεις που έχει η διάρθρωση και το ύψος των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων στη δημοσιονομική κατάσταση των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης και, κατ’ επέκταση, στη δημοσιονομική ευστάθεια του κράτους.

Ωστόσο, στο ζήτημα αυτό διατυπώθηκε μειοψηφία έξι μελών της Ολομέλειας, τα οποία είχαν διαφορετική άποψη ως προς το αν η μη επαναφορά των επιδομάτων παραβιάζει την αρχή της ισότητας. Έτσι, με την απόφαση 1201/2026, το ΣτΕ έκρινε συνολικά ότι η μη επαναφορά των επιδομάτων εορτών και αδείας στους δημοσίους υπαλλήλους δεν συνιστά ούτε παραβίαση του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε αντισυνταγματική παράλειψη του νομοθέτη.

Η ανακοίνωση της Ολομέλειας

«Με την 1201/2026 απόφασή της η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (Πρόεδρος: Μ. Πικραμένος, Εισηγητής: Ι. Μιχαλακόπουλος) έκρινε ότι ο νομοθέτης δεν παραβίασε ούτε το Σύνταγμα ούτε το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μη επαναφέροντας τα επιδόματα εορτών και αδείας των δημοσίων υπαλλήλων, τα οποία είχαν καταργηθεί ολοσχερώς με τον ν. 4093/2012.

Η απόφαση αυτή εκδόθηκε στο πλαίσιο «πρότυπης δίκης» του άρ. 1 παρ. 1 ν. 3900/2010. Το Συμβούλιο της Επικρατείας δίκασε αγωγή που είχε ασκήσει δημόσιος υπάλληλος στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, ζητώντας δύο επί πλέον βασικούς μισθούς για κάθε έτος. Στο Διοικητικό Πρωτοδικείο είχε παρέμβει η ΑΔΕΔΥ υπέρ αυτού. Κατά τον ενάγοντα, η παράλειψη του νομοθέτη εντοπιζόταν στο διάστημα 1.1.2023 – 31.12.2024

Δεδομένου ότι ο ενάγων είχε επικαλεσθεί μη μεταφορά ή πλημμελή (με τον ν. 5163/2024) μεταφορά της Οδηγίας 2022/2041 «για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (L 275), το Συμβούλιο της Επικρατείας αποσαφήνισε κατ’ αρχάς, στηριζόμενο σε πάγια νομολογία δική του και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), ότι μόνο για το διάστημα μετά την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς της Οδηγίας (15.11.2024) και εξής θα μπορούσε να γίνει επίκληση της Οδηγίας.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας τοποθετήθηκε, όμως, και επί του βασίμου για το εφεξής διάστημα, λαμβάνοντας υπόψη του τα κριθέντα από το ΔΕΕ σε απόφασή του της 11.11.2025 (υπόθεση C-19/23). Το ΔΕΕ έκρινε ότι δεν αποτελεί ευρωπαϊκή έννοια η «επάρκεια του κατωτάτου μισθού» και ότι το ζήτημα της ρύθμισης των αποδοχών γενικά των μισθωτών -και του κατωτάτου μισθού ειδικά- ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του εθνικού νομοθέτη.

Μάλιστα το ΔΕΕ ακύρωσε -πλην των άλλων- διάταξη της Οδηγίας 2022/2041, η οποία δέσμευε τα Κράτη – Μέλη να συμπεριλάβουν στα εθνικά κριτήρια καθορισμού κατωτάτων μισθών τα τέσσερα στοιχεία που απαριθμούνταν εκεί («αγοραστική δύναμη των νόμιμων κατώτατων μισθών, λαμβανομένου υπόψη του κόστους διαβίωσης», «γενικό επίπεδο των μισθών και την κατανομή τους», «ρυθμό αύξησης των μισθών» και «τα εθνικά επίπεδα και τις εξελίξεις, μακροπρόθεσμα, στην παραγωγικότητα»). Έκρινε, επίσης, το ΔΕΕ ότι ούτε το άρθρο 31 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. θα μπορούσε να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ε.Ε. πέραν των αρμοδιοτήτων της, όσον αφορά τις «αμοιβές» ή το δικαίωμα σε «επαρκείς» ή «δίκαιους» νόμιμους κατώτατους μισθούς.

Κατόπιν αυτών το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι ούτε η Οδηγία παρείχε (σε ιδιώτες) δικαίωμα με επαρκώς προσδιορισμένο περιεχόμενο [βλ. απόφαση Δ.Ε.Κ. της 19.11.1991 επί των υποθέσεων C – 6/90 και C – 9/90, Francovich και Bonifaci], το αξιούμενο δηλαδή από τον ενάγοντα, ούτε μπορούσε να τύχει επίκλησης ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Απέρριψε, έτσι την αγωγή ως προς αυτή της την βάση.

Στη συνέχεια, έχοντας υπόψη του στοιχεία για τη δημοσιονομική πορεία της Χώρας μετά το έτος 2018 και τις συναφείς υποχρεώσεις που ανέλαβε η Ελλάδα στο πλαίσιο του λεγόμενου «Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Πλαισίου Οικονομικής Διακυβέρνησης», καθώς και σε στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής σχετικά με το «όριο φτώχειας», το Συμβούλιο της Επικρατείας προχώρησε σε επισκόπηση της πορείας των ρυθμίσεων του μισθολογικού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων μετά τον (ισχύοντα και σήμερα, σχετικό) ν. 4354/2015 και της εκτιμώμενης πρόσθετης, πάγιας, ετήσιας δημοσιονομικής επιβάρυνσης που προκαλούσαν όχι μόνον οι κατά καιρούς γενικές ρυθμίσεις, αλλά και παράπλευρες, μισθολογικού χαρακτήρα ρυθμίσεις για ειδικές κατηγορίες ή καταστάσεις καθ’ όλο αυτό το διάστημα.

Έλαβε υπόψη την τάξη μεγέθους των εθνικά χρηματοδοτουμένων, καθαρών πρωτογενών δαπανών (όπου υπάγεται η μισθοδοσία, αλλά και δημόσιες επενδύσεις, οι δαπάνες για συντάξεις κ. ά.). Έκρινε, περαιτέρω, ότι η ρύθμιση του γενικού μισθολογικού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων με τους νόμους 4354/2015, 5045/2023 και 5163/2024, καθώς και οι παράπλευρες, μισθολογικού χαρακτήρα ρυθμίσεις της πρόσφατης περιόδου αποτελούν μίαν επί μέρους πτυχή συνόλου πολιτικών οι οποίες ιεραρχούνται (με τρόπο ο οποίος υπόκειται σε οριακό δικαστικό έλεγχο) και αποτιμώνται στα κατά καιρούς ισχύσαντα Μεσοπρόθεσμα Πλαίσια, ενώ η προκαλούμενη από αυτές επιβάρυνση κινείται εντός των δημοσιονομικών πλαισίων.

Δικαιολογείται, συνεπώς, κατά το Δικαστήριο η διαχρονική στάση του νομοθέτη στο επίμαχο ζήτημα και από λόγους δημοσίου συμφέροντος, αναγόμενους στη δημοσιονομική ευστάθεια της Χώρας, αν ληφθεί υπόψη -στο πλαίσιο του οριακού δικαστικού ελέγχου- η τάξη μεγέθους της πάγιας, επί πλέον επιβάρυνσης από την χορήγηση αδιαφοροποίητα στο σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων μιας παροχής τέτοιου ύψους (δύο επί πλέον βασικών μισθών ετησίως). Εξ άλλου, δεν προέκυψε, ότι τίθεται σε κίνδυνο η αξιοπρεπής διαβίωση τω μισθοδοτούμενων από τη μη χορήγηση των επίμαχων επιδομάτων. Έτσι, με επίκληση και της πάγιας νομολογίας του για τα περιθώρια εκτίμησης του εθνικού νομοθέτη σε ζητήματα δημοσιονομικής πολιτικής, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι ουδεμία αντισυνταγματική παράλειψη συνέτρεξε.

Τέλος, το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε ως νομικά αβάσιμη την αγωγή και σε ότι αφορά την παράβαση της συνταγματικής αρχής της ισότητας και της απαγόρευσης διακρίσεων του άρ. 6 παρ. 1 της Οδηγίας 2022/2041 έναντι των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα. Επικαλέσθηκε το Δικαστήριο τη μεταχείριση που επιφυλάσσει στους δημοσίους υπαλλήλους το Σύνταγμα και ο Υπαλληλικός Κώδικας και θεώρησε κατόπιν αυτού προφανές ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν τελούν υπό τις ίδιες ή, έστω, παρόμοιες συνθήκες παροχής των υπηρεσιών τους με τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα. Τούτο έχει ως συνέπεια να μην παραβιάζει την αρχή της ισότητας η μη πρόβλεψη των επιμάχων επιδομάτων για τους δημοσίους υπαλλήλους.

Αποτελεί δε επαρκές διαφοροποιητικό στοιχείο μεταξύ των δύο κατηγοριών, σύμφωνα και με το άρ. 6 παρ. 1 της Οδηγίας 2022/2041, το γεγονός ότι το ζήτημα της διάρθρωσης των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων και του καθορισμού του ύψους τους (και για τον κατώτατο μισθό), έχει άμεσες και δυνητικά σημαντικές επιπτώσεις στη δημοσιονομική κατάσταση των Φορέων Γενικής Κυβέρνησης και κατ’ επέκταση στη δημοσιονομική ευστάθεια του Κράτους. Στο τελευταίο αυτό ζήτημα, όμως, της παράβασης της αρχής της ισότητας, διατυπώθηκε μειοψηφία έξι μελών του Δικαστηρίου.

Το Συμβούλιο Επικρατείας, αφού επέλυσε τα ζητήματα κατ’ άρ. 1 παρ. 1 ν. 3900/2010, κράτησε, εκδίκασε και απέρριψε την αγωγή».

Οι δηλώσεις και τα σχόλια που ακολούθησαν δεν άφηναν την παραμικρή αμφιβολία για το ποιος βρισκόταν πίσω από αυτή την επίθεση. Το Ισραήλ, καθυστέρησε κάποιες ώρες να παραδεχθεί επίσημα την εμπλοκή του. Ωστόσο, “χωριό που φαίνεται”… Προφανώς όμως, αντικείμενο του σημερινού σχολίου δεν είναι να αποφανθούμε ποιος έκανε τι!

Εξάλλου, έγκαιρα έχουμε επισημάνει ότι ένα από τα πιο επικίνδυνα δυνητικά μέτωπα του προσεχούς διαστήματος είναι αυτό ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία. Ένα μέτωπο που μπορεί να αλλάξει τα πάντα στην ευρύτερη περιοχή, εμπλέκοντας άμεσα τα ελληνικά (ελλαδικά και κυπριακά) εθνικά συμφέροντα. Όχι απαραίτητα με αρνητικό τρόπο, αν και κίνδυνοι εξ ορισμού υπάρχουν.

Το μέτωπο Τουρκίας-Ισραήλ

Ένα τέτοιο μέτωπο θα άλλαζε τα δεδομένα για τον τουρκικό αμυντικό σχεδιασμό. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη εξήγηση για ποιον λόγο η πραγματική απειλή για τους Τούρκους δεν προέρχεται από δυσμάς. Η όποια “φασαρία” στην περιοχή μας, είναι προϊόν αποκλειστικής πρωτοβουλίας της Άγκυρας και έχει ως αφετηρία τον πάγιο αναθεωρητισμό της. Μια ματιά στα πρόσφατα στοιχεία της αεροπορικής δραστηριότητας στον χώρο του Αιγαίου, αρκεί για να τεκμηριώσει το ότι η “θερμοκρασία” καθορίζεται κατά το δοκούν από την ανατολική πλευρά των ακτών του.

Η πιο βασική παρατήρηση που πρέπει να γίνει, είναι η απόφαση του εβραϊκού κράτους να μην κάνει εκπτώσεις στα θέματα εθνικής ασφαλείας. Ακόμα κι αν ενιστάμενος είναι ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, με τον οποίο μάλιστα, ο σημερινός Ισραηλινός πρωθυπουργός διατηρεί θερμές προσωπικές σχέσεις επί δεκαετίες.

Οι Ισραηλινοί έθεσαν την κόκκινη γραμμή για την τουρκική εμπλοκή στη Συρία και χτίζουν συστηματικά εικόνα αξιοπιστίας για το τι θα συμβεί, εάν… κάποιος την παραβιάσει. Χωρίς εξαιρέσεις. Μετακίνησαν δε, εμφανέστατα, ολόκληρη Μοίρα επιθετικών ελικοπτέρων Apache πιο κοντά στο βόρειο μέτωπο, δηλαδή προσανατολισμένη προς Λίβανο και Συρία…

Αυτή είναι η εικόνα μιας χώρας που έχει απόλυτη συναίσθηση του τι συμβαίνει στον γεωπολιτικό της περίγυρο. Αντιλαμβάνεται ότι άπαντες παίζουν τα ρέστα τους, καθώς έχουν αντιληφθεί έγκαιρα τη μεταβατική φάση που διέρχεται το διεθνές σύστημα. Σε τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Όλοι διαγκωνίζονται για το καλύτερο δυνατό πλασάρισμα για την επόμενη ημέρα, όπου θα υπάρχουν κερδισμένοι και χαμένοι.

Νικητές και ηττημένοι. Και σεβόμενοι τον εαυτό τους, οι Ισραηλινοί δε σκοπεύουν να βρεθούν στη δεύτερη κατηγορία. Εξάλλου, όπως αποκαλύπτει η στρατηγική τους κουλτούρα, αντιλαμβάνονται ότι το να κρύβονται στο καβούκι τους συνιστά ηττοπαθή στρατηγική, η οποία εκπέμπει αδυναμία στο γεωπολιτικό περιβάλλον. Κυρίως όμως, προσπαθούν ενεργητικά να διαμορφώσουν τις εξελίξεις.

Οι “νομιμόφρονες” Έλληνες…

Στον αντίποδα αυτής της οπτικής φαίνεται πως βρίσκεται η Ελλάδα. Η ρητορική της εξακολουθεί να υπερτονίζει αφελώς το διεθνές δίκαιο, σε μια περίοδο που ακόμα και οι “νομοταγείς” αντιλαμβάνονται ότι δεν χρησιμοποιείται πλέον, ούτε ως φύλλο συκής για τη συγκάλυψη πραγματικών κινήτρων και στόχων! Μόνον ό,τι έχεις την ισχύ να κατοχυρώσεις θα σου ανήκει την επόμενη ημέρα. Αυτή είναι και η πεποίθηση της αναθεωρητικής Τουρκίας.

Χωρίς να επεκταθούμε σε όλο το φάσμα της διεθνούς συμπεριφοράς της Αθήνας, ας επισημανθεί μόνον το ότι ποντάρει τα πάντα στην πολιτική συμμαχιών. Στη “σωστή πλευρά της Ιστορίας”, με την προσδοκία βρει στήριγμα την κρίσιμη στιγμή. Παράλληλα όμως, με την απόλυτη προσαρμογή των ελληνικών συμφερόντων στα συμμαχικά, εκπέμπει το μήνυμα ότι διστάζει. Η ίδια στάση αντικατοπτρίζεται σε όλα τα μέτωπα! Υπάρχοντα και δυνητικά!

Συμμαχία διαφημίζει με το Ισραήλ, αλλά φοβάται εμφανώς να κάνει κινήσεις που θα έδιναν την εντύπωση ενοποίησης, τρόπον τινά, του ελληνοτουρκικού με το τουρκοϊσραηλινό μέτωπο, χτίζοντας ένα ισχυρό και διακριτό σύστημα αποτροπής… Στρατηγική σχέση διαφημίζει με τη Σαουδική Αραβία και δείχνει να αιφνιδιάζεται από τη Συμφωνία της Μέκκας.

Τα ίδια και με στο μέτωπο της Ουκρανίας! Στην αρχή το προσέγγισε με “ιδεολογικούς” όρους και κηρύγματα περί διεθνούς δικαίου και νομιμότητας. Πουθενά αναφορά σε ειδικά ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Εξέπεμπε εξ αρχής το μήνυμα μιας πολιτικής που είναι παρακολούθημα αυτής των “συμμάχων»”. Οποιαδήποτε απόκλιση από τη συμμαχική πολιτική και αναφορά στα ειδικά ελληνικά εθνικά συμφέροντα θεωρείται έγκλημα καθοσιώσεως!

Ιδού το “ευχαριστώ” από το Κίεβο!

Τελικά “κατάφερε” να δέχεται πλήγματα από μη επανδρωμένα εναντίον πλοίων ελληνικών συμφερόντων στη Μαύρη θάλασσα από τους Ουκρανούς που έχουν ευεργετηθεί! Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, το πετρέλαιο ήταν από το Καζακστάν! Το Κίεβο αισθάνεται άνετα να… τιμωρεί τον ευεργέτη του, που πήγε κόντρα στην παραδοσιακή του πολιτική εξισορρόπησης των σχέσεων με τη Ρωσία για χάρη του! Θυσιάζοντας τον ρόλο της Μόσχας στα ελληνοτουρκικά και φυσικά στο Κυπριακό! Αυτό είναι το “ευχαριστώ”!

Τι κι αν ορθώς, μαζί με τη Μάλτα, εκφράστηκαν ισχυρές επιφυλάξεις μπλοκάροντας πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πλήρη απαγόρευση των ναυτιλιακών υπηρεσιών μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου Η οριζόντια απαγόρευση θα έπληττε την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών, άρα και ευρωπαϊκών, ναυτιλιακών εταιρειών. Επίσης, θα προκαλούνταν περαιτέρω αναταράξεις στις διεθνείς τιμές της ενέργειας, πλήττοντας τον Έλληνα καταναλωτή.

Είναι όμως αυτή επαρκής αιτιολογία για τη στοχοποίηση πλοίων ελληνικών συμφερόντων από το Κίεβο; Δηλαδή, αυτό που περίμεναν είναι η απόδοση προτεραιότητας στα ουκρανικά κι όχι στα ελληνικά συμφέροντα; Αυτά οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε. Εάν τα υπερασπίσει η χώρα, είναι σαν να μην υπάρχουν! Κι εφόσον το Κίεβο στρέφεται εναντίον της Αθήνας, ποια είναι η αντίδραση;

Απείλησε η Ελλάδα με σοβαρά αντίμετρα εάν συνεχιστεί αυτή η πρακτική; Και να το εννοεί ασφαλώς. Πέρα από τις τυπικές διπλωματικές παραστάσεις, που αποδεικνύεται στην πράξη ότι εν καιρώ πολέμου είναι για τα μάτια του κόσμου. Εντός κι εκτός Ελλάδας… Υπάρχει και το βέτο στην Ευρωπαϊκή Ένωση αν επιμένουν να απαιτούν πλήρη υποταγή των ελληνικών συμφερόντων εθνικής ασφαλείας στα ουκρανικά.

Ισραήλ-Ουκρανία: “Το πολύ το Κύριε ελέησον…”

Τούτων λεχθέντων, δεν αναρωτιέται κανείς στην Αθήνα ποια είναι η αιτία στην οποία οφείλεται η ανυποληψία που έχει περιπέσει η γεωπολιτική υπόσταση της Ελλάδας, αν κριθεί από την ευκολία με την οποία η Ουκρανία “ξεχνά” την ελληνική βοήθεια και πλήττει ελληνικά συμφέροντα λόγω μη απόλυτης ευθυγράμμισης με τις αποφάσεις της;

Μήπως τελικά ισχύει, κατ’ αναλογία, το αντίστοιχο της παροιμίας «το πολύ το Κύριε ελέησον το βαριέται και ο παπάς»! Όπου “Κύριε ελέησον” αντιστοιχίζονται τα κηρύγματα περί διεθνούς νομιμότητας, που ακούγονται τόσο παράταιρα στην κατάσταση γενικευμένης ζούγκλας που διερχόμαστε.

Μερικές φορές, η χώρα δείχνει να γίνεται βολικός στόχος για όλους. Σάκος του μποξ! Γιατί; Μα διότι εάν δεν αναμένονται αντίποινα, που εξ αντικειμένου θα όρθωναν ένα τείχος αποτροπής, όλα τα υπόλοιπα καταλήγουν απλές λεπτομέρειες. Διότι οι Ουκρανοί προτεραιοποιούν τα δικά τους συμφέροντα. Μόνος τρόπος αποτροπής η καλλιέργεια την πεποίθησης για αξιόπιστα αντίποινα. Αυτά θα βάραιναν στους υπολογισμούς οποιουδήποτε.

Ακούσαμε τίποτα ουσιώδες από τους λαλίστατους κατά τα άλλα υπουργούς Κικίλια, Δένδια και Γεραπετρίτη; Το πρόβλημα είναι ότι τη φήμη και την αξιοπιστία δεν τη χτίζεις από τη μια μέρα στην άλλη. Καλλιεργείται σε βάθος χρόνου. Όχι με λόγια, αλλά με έργα. Ούτε με “αγριάδες” και το σύνηθες ύφος ορισμένων για λόγους επικοινωνίας, καθώς εδώ προτεραιότητα είναι η εικόνα του συνεργάσιμου πολιτικού σε… επιλεγμένες ξένες πρωτεύουσες. Πώς γίνεται λοιπόν να έχεις πρωταγωνιστήσει υπέρ της Ουκρανίας, να την έχεις εξοπλίσει, να έχεις ξεχάσει κάθε ίχνος της συνήθους έκκλησης υπέρ του δρόμου της διπλωματίας έναντι αυτού των όπλων και να δέχεσαι πλήγματα από ουκρανικά μη επανδρωμένα;

Παράλληλα, δεν έχεις τολμήσει ως Ελλάδα να συνδέσεις τη στάση της χώρας με αντίστοιχη των συμμάχων σου Κυπριακό που είναι κι αυτό ζήτημα εισβολής και κατοχής! Γιατί να φωνάζουμε για το Ντονμπάς, εάν οι σύμμαχοι και ο Ζελκένσκι δεν βλέπουν «κατεχόμενα» και στη βόρεια Κύπρο; Εάν μας προτρέπουν “να τα βρούμε” με τον κατακτητή, για ποιον λόγο να διαφοροποιήσουμε εμείς τη στάση μας, έχοντας λάβει από την πρώτη μέρα θέση αρχής για καταδίκη της ρωσικής εισβολής; Υπάρχουν… δύο ειδών κατακτητές;

Βερολίνο, Κίεβο και Nord Stream

Και η Γερμανία έχει στηρίξει την Ουκρανία. Όταν όμως έγινε η δολιοφθορά στον αγωγό Nord Stream που επιχειρήθηκε με μαζική επικοινωνιακή επίθεση να πέσει η ευθύνη στη Μόσχα, Το Βερολίνο δεν πείστηκε. Η έρευνα των Γερμανών έδειχνε άλλους ως υπεύθυνους. Τελικά συνελήφθησαν δύο Ουκρανοί που εργάζονταν «για λογαριασμό ουκρανικών κρατικών οντοτήτων» και η γερμανική ομοσπονδιακή εισαγγελία πλέον κάνει τη δουλειά της.

Το Κίεβο ισχυρίζεται πως «δεν οργάνωσε» τη δολιοφθορά, μην κρύβοντας όμως την ικανοποίηση, κρίνοντας εμμέσως νόμιμη οποιαδήποτε επίθεση περιορίζει την ικανότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας. Αυτό μοιάζει να ισχύει και στην περίπτωση των πλοίων ελληνικών συμφερόντων.

Κατανοητή η στάση του Κιέβου αφού η προτεραιότητα είναι “οι επιτιθέμενοι Ρώσοι”. Και στο Κυπριακό όμως δεν έχουμε “επιτιθέμενους” ως Ελλάδα που πρέπει κι εμείς με τη σειρά μας να τους δώσουμε προτεραιότητα; Δηλαδή να μην κάνουμε πως δεν βλέπουμε για να μη διαταράξουμε… την ενότητα της συμμαχίας; Ή μήπως θα πρέπει να δικαιολογήσουμε τις σε βάρος μας ενέργειες στο μέτωπο της Ουκρανίας, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τα προβλήματα με την Τουρκία και το Κυπριακό;

Τελικά, ποιο συμπέρασμα εξάγουν άραγε οι σχεδιαστές στρατηγικής, η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία στο Ισραήλ από αυτή μας τη στάση; Υπενθυμίζεται, ότι οι Ισραηλινοί απέδειξαν στην πράξη ότι δεν διστάζουν να παρακάμψουν τις αντιρρήσεις μιας χώρας που τους παρείχε την τελευταία δεκαετία 38 δισ. δολ. για εξοπλισμούς. Ούτε και τα ειδικά συμφέροντα του «μεγαλύτερου φίλου που είχε ποτέ στην Ουάσινγκτον», σύμφωνα με τα λόγια του πρωθυπουργού Νετανιάχου. Πώς ερμηνεύεται άραγε στην Ιερουσαλήμ η “υπερβάλλουσα ανεκτικότητα” της Αθήνας; Οι συγκρίσεις και τα συμπεράσματα είναι του καθενός…

Σε συνεργασία με το defencepoint

Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Πακιστανό αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Εξωτερικών Μοχάμεντ Ισάκ Νταρ και τον προσκάλεσε στην 4η Περιφερειακή Συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών στην Κωνσταντινούπολη. Ο Νταρ αποδέχθηκε την πρόσκληση. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του πακιστανικού υπουργείου Εξωτερικών, οι τέσσερις χώρες θα συζητήσουν τις πρόσφατες περιφερειακές εξελίξεις, καθώς και τις προσπάθειες για την προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας.

Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πραγματοποιείται λίγες μόλις εβδομάδες μετά την υπογραφή στη Μέκκα της Κοινής Συμφωνίας Άμυνας Τουρκίας-Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν. Η συμφωνία, που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου, προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών. Προβλέπει επίσης ενισχυμένο πολιτικό και στρατιωτικό συντονισμό και συνεργασία στους τομείς της άμυνας και της αμυντικής βιομηχανίας.

Η Αίγυπτος στο επίκεντρο

Το στοιχείο που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη σημερινή εξέλιξη είναι η Αίγυπτος. Το Κάιρο δεν συμμετείχε στην αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν. Η Άγκυρα, ωστόσο, δεν έχει κρύψει ότι επιθυμεί τη διεύρυνση του σχήματος.

Ο ίδιος ο Ερντογάν δήλωσε πρόσφατα ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να ενταχθεί στη συμφωνία και ότι το νέο αμυντικό σχήμα παραμένει ανοικτό σε νέα μέλη. Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν μετά την υπογραφή της συμφωνίας στη Μέκκα, όταν χαρακτήρισε την Αίγυπτο «φυσικό εταίρο» του νέου σχήματος.

Έτσι, η πρόσκληση της Αιγύπτου στο τραπέζι των τεσσάρων στην Κωνσταντινούπολη αποκτά διαφορετική βαρύτητα. Δεν πρόκειται απλώς για άλλη μία συνάντηση περιφερειακής διαβούλευσης. Η Άγκυρα φαίνεται να αξιοποιεί το ήδη υπάρχον τετραμερές πλαίσιο Τουρκίας-Αιγύπτου-Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν, προκειμένου να διατηρήσει το Κάιρο μέσα στον διάλογο και ταυτόχρονα να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια ενδεχόμενη προσχώρησή του στο νέο αμυντικό σχήμα. Ένα σχήμα που η Τουρκία θέλει να διευρύνει

Οι τέσσερις χώρες δεν συναντώνται για πρώτη φορά. Η πρώτη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών πραγματοποιήθηκε στο Ριάντ στις 20 Μαρτίου 2026, ακολούθησε η συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ στις 29 Μαρτίου και η τρίτη στην Αττάλεια στις 17 Απριλίου. Η τέταρτη συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη πραγματοποιείται, επομένως, στο πλαίσιο ενός μηχανισμού που έχει ήδη αποκτήσει συνέχεια και θεσμική δυναμική.

Αλλάζει η συγκυρία

Η συγκυρία, όμως, είναι πλέον διαφορετική. Μετά τη συμφωνία της Μέκκας, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν έχουν δημιουργήσει ένα σαφώς πιο φιλόδοξο αμυντικό πλαίσιο. Η πιθανή συμμετοχή της Αιγύπτου θα προσέθετε σε αυτό ένα από τα σημαντικότερα αραβικά κράτη, με μεγάλη στρατιωτική ισχύ, έλεγχο της Διώρυγας του Σουέζ και κρίσιμο γεωπολιτικό βάρος στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Το Κάιρο, πάντως, μέχρι στιγμής ακολουθεί πιο προσεκτική στάση και δεν έχει ενταχθεί στη συμφωνία της Μέκκας.

Η συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη θα δείξει επομένως, όχι μόνο πώς εξελίσσεται η τετραμερής συνεργασία, αλλά και αν η Τουρκία μπορεί να μετατρέψει το τετραμερές διπλωματικό σχήμα σε βάση για την περαιτέρω διεύρυνση της νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

Για την Άγκυρα, η παρουσία της Αιγύπτου στο τραπέζι είναι ιδιαίτερα σημαντική: Η Τουρκία δεν περιορίζεται στη δημιουργία ενός τριμερούς άξονα με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, αλλά επιχειρεί να προσεγγίσει και το Κάιρο, επιδιώκοντας ένα ευρύτερο περιφερειακό σχήμα, με μεγαλύτερο πολιτικό και στρατηγικό βάρος.

Η ερώτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη συγκρότηση του Τμήματος Τεχνητής Νοημοσύνης του ΓΕΕΘΑ και την παρουσίαση της Διεύθυνσης Πληροφορικής – Κυβερνοχώρου και της Μονάδας «1864», όπου προβλέπεται αξιοποίηση ΤΝ για εκτίμηση κινδύνου, ιεράρχηση απειλών και υποστήριξη ταχείας λήψης αποφάσεων.

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ ζητά να αποσαφηνιστεί ποιο ανεξάρτητο όργανο ελέγχει και πιστοποιεί τα συστήματα, ποιος αποδέχεται τον υπολειπόμενο κίνδυνο και με ποιους μηχανισμούς διασφαλίζονται η ανθρώπινη εποπτεία, η ιχνηλασιμότητα, η ποιότητα των δεδομένων και η περιοδική αξιολόγηση της αξιοπιστίας τους. Επισημαίνει ότι η θεσμική διαφάνεια δεν προϋποθέτει αποκάλυψη διαβαθμισμένων στοιχείων, αλλά σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων και ευθύνης για τεχνολογίες κρίσιμες για την εθνική άμυνα.

Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της εφαρμογής του ευρωπαϊκού AI Act και της NIS2, καθώς και της σαφούς διάκρισης μεταξύ αμιγώς στρατιωτικών εφαρμογών και άλλων χρήσεων ΤΝ στο ΥΠΕΘΑ. Υπογραμμίζει, επίσης, την ανάγκη ενιαίων κανόνων διαλειτουργικότητας και διακυβέρνησης δεδομένων, ώστε το Ελληνικό Δημόσιο να διατηρεί τον έλεγχο των κρίσιμων δεδομένων και υποδομών, να αποφεύγεται ο τεχνολογικός εγκλωβισμός σε συγκεκριμένους προμηθευτές και να εξασφαλίζεται η δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής της ελληνικής αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας. Τέλος, ζητά την κατάθεση των σχετικών κανονιστικών κειμένων και οδηγιών, στον βαθμό που δεν περιλαμβάνουν διαβαθμισμένες ή επιχειρησιακά ευαίσθητες πληροφορίες.

Ο Μόρενς είχε παραπεμφθεί τον περασμένο Απρίλιο για ένα σχέδιο που, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, είχε στόχο να εμποδίσει την ικανοποίηση αιτημάτων για πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα που άρχισαν να υποβάλλονται στην υπηρεσία από τον Απρίλιο του 2020 και αφορούσαν ερευνητικές επιχορηγήσεις σχετικές με την Covid-19. Αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης έως πέντε ετών.

«Δηλώνοντας ένοχος σήμερα, ο δρ Μόρενς ανέλαβε την ευθύνη για όσα έκανε και θα συνεχίσει να το πράττει», ανέφερε σε δήλωσή του ο δικηγόρος του, Τίμοθι Μπέλεβετζ. Η παραδοχή ενοχής του Μόρενς συνδέεται, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, με την απόφαση των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ (NIH) να ακυρώσουν ερευνητική επιχορήγηση που αφορούσε κορωνοϊούς σε νυχτερίδες.

Η απόφαση είχε ληφθεί εν μέσω των ισχυρισμών ότι ο ιός που προκάλεσε την Covid-19 ενδέχεται να είχε προέλθει από εργαστήριο της Γουχάν. Το κινεζικό εργαστήριο είχε λάβει μέρος της χρηματοδότησης μέσω της εταιρείας, στην οποία είχε αρχικά χορηγηθεί η επιχορήγηση.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο Μόρενς και άλλα πρόσωπα ανέμεναν ότι οι μεταξύ τους επικοινωνίες θα μπορούσαν να ζητηθούν στο πλαίσιο του αμερικανικού νόμου περί Ελευθερίας της Πληροφόρησης (Freedom of Information Act – FOIA). Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρουν οι εισαγγελείς, συμφώνησαν να επικοινωνούν μέσω του προσωπικού λογαριασμού email του Μόρενς αντί του επίσημου κυβερνητικού του λογαριασμού, προκειμένου οι συγκεκριμένες επικοινωνίες να μην εντοπίζονται εύκολα στο πλαίσιο αιτημάτων για δημόσια έγγραφα.

Όπως δήλωσε ο ίδιος, στόχος του ήταν «να προστατεύσει τον Φάουτσι από απειλές και να αποτρέψει τη διάδοση παραπληροφόρησης για τον ιό». Η υπόθεση ήρθε στο φως εν μέσω της πίεσης που ασκεί η κυβέρνηση Τραμπ η οποία κατηγορεί τον Φάουτσι και τους στενούς συνεργάτες του ότι παραπλάνησαν το κοινό τόσο για την προέλευση του κορονοϊού όσο και για τη σοβαρότητά του.

Να σημειωθεί ότι Επιτροπή της αμερικανικής Γερουσίας υπερψήφισε την παραπομπή του Δρ. Άντονι Φάουτσι για περιφρόνηση του Κογκρέσου. Η απόφαση ελήφθη επειδή ο πρώην αξιωματούχος υγείας αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις γύρω από την προέλευση του COVID-19, επικαλούμενος το “δικαίωμα της σιωπής”.

Η δίκη του αιώνα για το Facebook

Σε μία άλλη πολύκροτη υπόθεση, ξεκίνησε στην Καλιφόρνια, στις ΗΠΑ η δίκη της Meta, η οποία, μεταξύ άλλων κατηγορείται ότι σχεδίασε σκόπιμα τα social media Instagram και Facebook για να εθίσει παιδιά και εφήβους. Η δίκη χαρακτηρίζεται δικαίως ως “δίκη του αιώνα”. Σημειώνεται ότι εναντίον της Meta στρέφονται 29 αμερικανικές Πολιτείες, με επικεφαλής στην παρούσα φάση την Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ, ενώ έξω από το δικαστήριο είχαν συγκεντρωθεί διαδηλωτές και ακτιβιστές κατά των social media, καθώς και γονείς που υποστηρίζουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνέβαλαν στους θανάτους των παιδιών τους.

Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι η Meta ανέπτυξε ψυχολογικά χειραγωγικούς μηχανισμούς (όπως το «σκρολάρισμα», nfinite scroll και οι ειδοποιήσεις) για να κρατά τους νέους εγκλωβισμένους. Παράλληλα, ο κολοσσός του Ζάκερμπεργκ κατηγορείται επίσης για:

• Απόκρυψη της Αλήθειας: Κατηγορείται ότι γνώριζε για τις αρνητικές επιπτώσεις (κατάθλιψη, άγχος, διατροφικές διαταραχές), αλλά δημοσίευε παραπλανητικές εκθέσεις ασφαλείας.
• Παραβίαση Προσωπικών Δεδομένων, καθώς υπάρχουν καταγγελίες για παράνομη συλλογή δεδομένων ανηλίκων κάτω των 13 ετών, χωρίς τη γονική συγκατάθεση.

Τι έγινε την πρώτη ημέρα της δίκης

Ο κολοσσός των social media, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη νομική πρόκληση στην ιστορία του άκουσε την πρώτη ημέρα της δίκης τα επιχειρήματα των αμερικανικών πολιτειών. Η αναπληρώτρια γενική εισαγγελέας της Καλιφόρνια, Megan O’Neill, ισχυρίστηκε ότι η Meta απέκρυψε την αλήθεια σχετικά με τους κινδύνους που έθεταν οι πλατφόρμες της στα παιδιά, ότι η επιχείρηση είχε σχεδιαστεί για να προσελκύει χρήστες και να συλλέγει τα δεδομένα τους και ότι παρενέβη ενεργά στη δική της έρευνα για την ψυχική υγεία.

Από την πλευρά του, ο δικηγόρος της Meta, Paul Schmidt, υποστήριξε ότι η εταιρεία έχει ιστορικό κοινοποίησης πληροφοριών σχετικά με τις βλάβες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι η επιβολή πολιτικών περιεχομένου και ορίων ηλικίας είναι περίπλοκη και ότι οι υπάλληλοί της εργάζονται ενεργά για τη βελτίωση του αντίκτυπου των πλατφορμών στην ευημερία των χρηστών.

Τι κατέθεσε εναντίον πρώην ανώτερο στέλεχος της Meta

«Η έκθεση εφήβων σε σκληρό περιεχόμενο ήταν 100 φορές υψηλότερη από αυτή που δήλωνε η εταιρεία», κατέθεσε στην αίθουσα ο πρώτος μάρτυρας κατηγορίας και πληροφοριοδότης της ΜΕΤΑ. Ο Arturo Béjar, πρώην ανώτερο στέλεχος, δήλωσε στην κατάθεσή του ότι η Meta γνώριζε ότι οι πλατφόρμες της έβλαπταν τους νέους, ότι η ασφάλεια ήταν δεύτερη σκέψη και ότι η εταιρεία υποεκτιμούσε τη συχνότητα εμφάνισης βλαβών μεταξύ των χρηστών στις δημόσιες εκθέσεις της.

Για παράδειγμα, είπε ο Béjar, η Meta ανέφερε ότι ο κίνδυνος έκθεσης των εφήβων σε γραφικό ή βίαιο περιεχόμενο ήταν από 0,01% έως 0,02%. Ωστόσο, η Meta είχε αποτελέσματα έρευνας χρηστών – την οποία δεν δημοσίευσε – που έδειχναν ότι η επικράτηση γραφικού ή βίαιου περιεχομένου στις πλατφόρμες της, ήταν στην πραγματικότητα 100 έως 400 φορές υψηλότερη από τον αναφερόμενο αριθμό.

Την ίδια στιγμή, ο Béjar αναφέρθηκε ακόμα σε ένα σημείωμα του διευθύνοντος συμβούλου της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, το 2021, στην οποία ανέφερε ότι η εταιρεία δεν δίνει προτεραιότητα στο κέρδος έναντι της ασφάλειας και της ευημερίας των χρηστών της. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, το σημείωμα δημιουργούσε μια ψευδή και παραπλανητική εντύπωση για τη δέσμευση του Facebook στην ασφάλεια και την ευημερία των νέων.

Σημειώνεται ότι αυτή η ανάρτηση του Ζούκερμπεργκ ώθησε τον Béjar να στείλει στον επικεφαλής της Meta ένα email, ενημερώνοντάς τον για το μέγεθος της βλάβης που ανέφεραν ότι βίωναν οι χρήστες της πλατφόρμας. Ωστόσο, κάθε φορά που ρωτούσαν τον CEO της ΜΕΤΑ για την ασφάλεια της ψυχικής υγείας των εφήβων χρηστών, ο Ζούκερμπεργκ άρχιζε αμέσως να μιλάει για την «επικράτηση».

Ο Béjar έδειξε στους ενόρκους μια σειρά email από και προς τον Κρις Κοξ (Chris Cox), «το δεξί χέρι του Μαρκ Ζάκερμπεργκ». «Προσπαθούσα να επικοινωνήσω το πόσο μεγάλο ήταν το χάσμα μεταξύ αυτού που οι χρήστες έλεγαν ότι βίωναν βλάβη, έναντι αυτού που έδινε προτεραιότητα η εταιρεία και επικοινωνούσε στο κοινό, σχετικά με τη βλάβη». Τόσο ο Κοξ όσο και ο CEO της ΜΕΤΑ τον αγνοούσαν και έδιναν τελικά την εντύπωση ότι «δεν γνώριζαν πόσο σοβαρή ήταν η βλάβη και αυτός ήταν ο λόγος που η εταιρεία ενεργούσε με αυτόν τον τρόπο», κατέθεσε ο πληροφοριοδότης.

Τι αναμένεται να συμβεί 

Κατά τη διάρκεια της δίκης (που αναμένεται να κρατήσει 5 έως 7 εβδομάδες) αναμένεται να παρουσιαστούν εσωτερικά έγγραφα της εταιρείας, συμπεριλαμβανομένων ηλεκτρονικών μηνυμάτων μεταξύ των υπαλλήλων της ΜΕΤΑ. Στο εδώλιο αναμένεται να βρεθούν για να καταθέσουν ο ίδιος ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ (Mark Zuckerberg), καθώς και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι (Adam Mosseri).

Οι πολιτείες διεκδικούν αποζημιώσεις που, σύμφωνα με τη Meta, θα μπορούσαν θεωρητικά να αγγίξουν ή και να ξεπεράσουν το 1,4 τρισεκατομμύριο δολάρια, βάσει των προβλεπόμενων ποινών ανά παραβίαση. Ωστόσο, σε σχετική ερώτηση, ο εισαγγελέας της Καλιφόρνιας, Ρομπ Μπόντα, δήλωσε ότι οι ενάγοντες δεν ζητούν 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Οι 29 πολιτείες που κατηγορούν τη μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram ότι κατέστησε τις πλατφόρμες αυτές εθιστικές για τους ανήλικους, ζητούν αποζημιώσεις σχεδόν 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων. «Θα ζητήσουμε μια σημαντική οικονομική πληρωμή» για αστικές κυρώσεις, όχι για αποζημιώσεις, είπε χαρακτηριστικά ο Μπόντα. «Ο δικαστής θα το αποφασίσει αυτό», τόνισε.

Σημειώνεται ότι εκτός από την οικονομική καταστροφή, εάν η Meta χάσει, ενδέχεται να υποχρεωθεί να καταργήσει βασικές λειτουργίες των εφαρμογών της, όπως η μέτρηση των «likes» και η ατέρμονη κύλιση (infinite scroll) για τους ανήλικους χρήστες. Η Meta αρνείται τις κατηγορίες, όμως πρόσφατη δικαστική απόφαση στο Νέο Μεξικό τής επέβαλε πρόστιμο 942 εκατ. δολαρίων και διέταξε παρόμοιες αλλαγές, αποτελώντας δεδικασμένο για την ευρύτερη αγωγή των 29 πολιτειών.

Σύμφωνα με το ίδιο μέσο ένας εκ των δύο, μάλιστα φέρεται να ήταν αυτός που βοήθησε τον 29χρονο φερόμενο ως δράστη Σοκράτ Βάτα να διαφύγει από το σημείο. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι αστυνομικοί δεν παρενέβησαν προκειμένου να σταματήσει η συμπλοκή και να αποτραπεί η κλιμάκωση της έντασης, ενώ μετά το αιματηρό περιστατικό δεν ενημέρωσαν τις Αρχές για τη δολοφονία.

Για τον λόγο αυτό τέθηκαν σε διαθεσιμότητα, ενώ για έναν από τους δύο σχηματίστηκε δικογραφία, μεταξύ άλλων, για μη αναγγελία εγκλήματος. Σύμφωνα με τη δικογραφία, στον χώρο βρίσκονταν ακόμη δύο άτομα που εργάζονταν στη φύλαξη του καταστήματος και εξετάζεται επίσης ο ρόλος τους.

Υπενθυμίζεται ότι το περιστατικό σημειώθηκε τα ξημερώματα αρχικά μέσα στους χώρους του νυχτερινού καταστήματος που βρίσκεται σε τουριστικό συγκρότημα στο Εξαμίλι και στη συνέχεια στην παραλία του καταστήματος, όπου βρέθηκε νεκρός ο 20χρονος, δίπλα σε ξαπλώστρες. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η σορός του παρέμεινε εκεί για τουλάχιστον τρεις ώρες.

Σύμφωνα με την έρευνα των Αρχών, ακολούθησε έντονη συμπλοκή μεταξύ αρκετών ατόμων, κατά τη διάρκεια της οποίας ο 29χρονος Σοκράτ Βάτα φέρεται να επιτέθηκε στον νεαρό Πορτογάλο με αιχμηρό αντικείμενο, προκαλώντας του πολλαπλά τραύματα στο στήθος και την πλάτη. Οι Αρχές εξετάζουν ακόμη την εμπλοκή και άλλων ατόμων στη συμπλοκή, ενώ σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, ένας ακόμη άνδρας φέρεται να χτύπησε τον 20χρονο με γροθιές.

Αλβανία: Στο μικροσκόπιο η αφορμή της συμπλοκής

Την ίδια ώρα, οι Αρχές συνεχίζουν να ερευνούν τα αίτια που οδήγησαν στη φονική συμπλοκή, εξετάζοντας όλα τα πιθανά σενάρια για το πώς ξεκίνησε η ένταση. Ένα από τα ενδεχόμενα που βρίσκονται υπό διερεύνηση είναι η πληροφορία ότι το φονικό ξεκίνησε από επεισόδιο που σχετιζόταν με μία γυναίκα. Σύμφωνα με όσα μεταδίδουν αλβανικά μέσα ενημέρωσης, ο 20χρονος Πορτογάλος φέρεται να προσπάθησε να παρέμβει για να εκτονώσει την κατάσταση, όμως τελικά βρέθηκε στο επίκεντρο της επίθεσης που του κόστισε τη ζωή.

Όπως έχει γίνει γνωστό από χθες, μετά από επιχείρηση των αλβανικών Αρχών, συνελήφθη ο 29χρονος Σοκράτ Βάτα, ο οποίος θεωρείται ο βασικός ύποπτος για τη δολοφονία. Ο 29χρονος εντοπίστηκε στο Λεβάν του Φιέρ, έπειτα από αστυνομικό μπλόκο, κρυμμένος στο πορτμπαγκάζ αυτοκινήτου που κατευθυνόταν προς τα Τίρανα. Σύμφωνα με την Αστυνομία, στο όχημα επέβαιναν δύο Τούρκοι υπήκοοι και εξετάζεται αν τον έκρυβαν εν γνώσει του εγκλήματος που διέπραξε.

Στο πλαίσιο της έρευνας έχουν προσαχθεί συνολικά 41 άτομα, ενώ μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί 11 συλλήψεις. Παράλληλα, οι Αρχές αναζητούν ακόμη ένα άτομο που φέρεται να εμπλέκεται στην υπόθεση.

Η NABU (την οποία ο Ζελένσκι επιχείρησε να θέσει υπό έλεγχο του, αλλά έκανε πίσω έπειτα από διεθνείς και κοινωνικές αντιδράσεις) ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη «ειδική επιχείρηση για την αποκάλυψη εγκληματικής οργάνωσης, της οποίας ηγούνται ένας εν ενεργεία και ένας πρώην Ουκρανός βουλευτής και στην οποία εμπλέκονται υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του γραφείου του προέδρου».

Όμως, ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η έρευνα σε χώρους που συνδέονται με την Ιρίνα Μούντρα, καθώς πρόκειται για υψηλόβαθμο στέλεχος του προεδρικού επιτελείου. Η Μούντρα ήταν αναπληρώτρια επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι και έχει στην αρμοδιότητά της ζητήματα που αφορούν τη Δικαιοσύνη και τη δικαστική μεταρρύθμιση. Ο Ζελένσκι την καρατόμησε όταν έγινε γνωστή η υπόθεση.

Να σημειωθεί ότι ο Ζελένσκι υποχρεώθηκε να απομακρύνει τον στενό του συνεργάτη, Γερμάκ, λόγω σκανδάλων διαφθοράς. Για σκάνδαλα ελέγχεται και η πρώην πρέσβης της Ουκρανίας στις ΗΠΑ, την οποία ο Ζελένσκι απομάκρυνε με διάταγμα, σύμφωνα με εκτιμήσεις για να κατευνάσει τις δυσαρέσκειες της διοίκησης Τραμπ.

Μέσα στην ημέρα, η ουκρανική υπηρεσία κατά της διαφθοράς έδωσε περισσότερες πληροφορίες για την υπόθεση, αναφέροντας ότι οι ύποπτοι κατηγορούνται για ξέπλυμα 150 εκατ. γρίβνια, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 3,4 εκατ. δολάρια. Σύμφωνα με τη NABU, τα χρήματα είχαν καταβληθεί ως εγγύηση για ύποπτο σε διαφορετική υπόθεση διαφθοράς.

Έρευνες πραγματοποιήθηκαν και σε χώρους που συνδέονται με τον Μαξίμ Μικιτάς, πρώην βουλευτή και ισχυρό παράγοντα στον κατασκευαστικό κλάδο. Ο Μικιτάς ήταν επικεφαλής της κρατικής κατασκευαστικής εταιρείας Ukrbud από το 2010 έως το 2016 και στη συνέχεια διετέλεσε βουλευτής με την παράταξη «Θέληση του Λαού» από το 2016 έως το 2019. Σε βάρος του έχουν απαγγελθεί κατηγορίες σε δύο υποθέσεις υπεξαίρεσης, το 2019 και το 2023, καθώς και σε υπόθεση δωροδοκίας το 2022.

Το 2020, δικηγόροι του είχαν κατηγορήσει την αστυνομία ότι κατασκεύαζε στοιχεία σε ποινική υπόθεση με σκοπό να τον πιέσει να ανακαλέσει κατάθεση που είχε δώσει σε βάρος του τότε αναπληρωτή επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Όλεχ Τατάροφ. Η αστυνομία είχε απορρίψει τις καταγγελίες. Μετά την απαγγελία κατηγοριών και τη σύλληψή του, ο Μικιτάς ουσιαστικά απέσυρε τις καταγγελίες του κατά του Τατάροφ. Ο τελευταίος είχε κατηγορηθεί για δωροδοκία το 2020, ωστόσο η υπόθεση σταδιακά αποδυναμώθηκε και έκλεισε το 2022.

Ποιος είναι ο Βαντίμ Στόλαρ

Ο Βαντίμ Στόλαρ επιβεβαίωσε ότι η NABU πραγματοποιεί έρευνα στην κατοικία του. «Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι η NABU διεξάγει ερευνητικές ενέργειες στο σπίτι μου», έγραψε στο Facebook. «Συνεργάζομαι πλήρως με την υπηρεσία και δεν παρεμποδίζω με κανέναν τρόπο το έργο των αρχών επιβολής του νόμου», πρόσθεσε.

Ο Στόλαρ ήταν βουλευτής της φιλορωσικής “Πλατφόρμας Αντιπολίτευσης – Για τη Ζωή”, μέχρι τη διάλυσή της μετά τη ρωσική εισβολή του 2022. Σήμερα ανήκει στην κοινοβουλευτική ομάδα «Αποκατάσταση της Ουκρανίας», η οποία προέκυψε από στελέχη της πρώην παράταξης.

Ο Ουκρανός βουλευτής έχει συνδεθεί από ερευνητές δημοσιογράφους με σειρά αμφιλεγόμενων κατασκευαστικών έργων στο Κίεβο, καθώς και με υπόθεση κατά την οποία φέρεται να εξαπατήθηκαν εκατοντάδες αγοραστές κατοικιών τη δεκαετία του 2000. Ο ίδιος έχει αρνηθεί οποιαδήποτε παράνομη ενέργεια.

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Πέτρο Ποροσένκο, ουκρανικά μέσα ενημέρωσης τον είχαν χαρακτηρίσει «de facto δήμαρχο του Κιέβου», λόγω της επιρροής που φερόταν να ασκεί στην πόλη. Σύμφωνα με το ερευνητικό πρόγραμμα Bihus.info, ο Στόλαρ είχε επίσης επιχειρηματική συνεργασία με τον Αρτέμ Κολιουμπάγεφ, πρώην επιχειρηματικό εταίρο του πρώην επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Αντρίι Γερμάκ.

Έρευνα και στην κρατική Sense Bank

Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκεται και η κρατική Sense Bank, η οποία φέρεται να συνδέεται με υπόθεση διαφθοράς ύψους 100 εκατ. δολαρίων γύρω από την κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom. Η έρευνα για την Energoatom ξεκίνησε το 2025 και θεωρείται η μεγαλύτερη υπόθεση διαφθοράς που έχει διερευνηθεί κατά τη διάρκεια της προεδρίας Ζελένσκι.

Ηχογραφημένες συνομιλίες που φέρονται να δημοσιοποιήθηκαν τον Απρίλιο και τον Μάιο ενίσχυσαν προηγούμενες αναφορές της Ukrainska Pravda σχετικά με τον Βασίλ Βεσέλι, σύμβουλο του εποπτικού συμβουλίου της Sense Bank. Σύμφωνα με το ουκρανικό μέσο, ο Βεσέλι θεωρούνταν προστατευόμενος του Αντρίι Γερμάκ και φέρεται να ασκούσε σημαντική επιρροή στην τράπεζα. Παράλληλα, ο Τιμούρ Μίντιτς, ο οποίος είναι επίσης ύποπτος στην υπόθεση Energoatom, φέρεται να είχε επιρροή στη Sense Bank.

Οι προηγούμενες έρευνες σε βουλευτές του Ζελένσκι

Η νέα επιχείρηση της NABU έρχεται σε συνέχεια μιας σειράς ερευνών που έχουν αγγίξει στελέχη της πολιτικής εξουσίας στην Ουκρανία. Τον Δεκέμβριο, η υπηρεσία απήγγειλε κατηγορίες σε πέντε βουλευτές του κόμματος «Υπηρέτης του Λαού» του Ζελένσκι, οι οποίοι κατηγορούνται ότι λάμβαναν μετρητά με αντάλλαγμα συγκεκριμένες ψήφους στο κοινοβούλιο.

Τον ίδιο μήνα, σύμφωνα με πηγή των διωκτικών αρχών, η NABU πραγματοποίησε έρευνα και σε χώρους συνεργάτη του Νταβίντ Αραχάμια, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του «Υπηρέτη του Λαού». Η Ukrainska Pravda ανέφερε επίσης τον Ιούλιο ότι η NABU είχε εξασφαλίσει δικαστικές εντολές για τη λήψη βιολογικών δειγμάτων από τον συγκεκριμένο συνεργάτη στο πλαίσιο της έρευνας για τις φερόμενες πληρωμές μετρητών προς βουλευτές.

Η επιχείρηση της 19ης Αυγούστου ανοίγει πλέον ένα ακόμη μέτωπο για την ουκρανική προεδρία, καθώς η έρευνα της NABU φτάνει στο ίδιο το προεδρικό γραφείο. Το εύρος της υπόθεσης και ο ακριβής ρόλος των προσώπων που ερευνώνται αναμένεται να αποσαφηνιστούν με τις επόμενες επίσημες ανακοινώσεις της ουκρανικής υπηρεσίας κατά της διαφθοράς.

Εκλογές ζητά ο Φεντόροφ

Την ίδια στιγμή, ο δημοφιλής πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας Μιχαΐλο Φεντόροφ ζήτησε χθες, Τρίτη, με μια δήλωση – βόμβα τη διεξαγωγή εκλογών στη χώρα, παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο με τη Ρωσία, προκειμένου “να αποκατασταθεί η δημοκρατική διαδικασία”. Η έκκληση του Φεντόροφ, την οποία απηύθυνε μέσω βίντεο που ανήρτησε στο YouTube, είναι η πρώτη που διατυπώνεται από έναν Ουκρανό πολιτικό με επιρροή μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022 και αποτελεί την πιο σοβαρή εσωτερική πρόκληση για τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η ουκρανική νομοθεσία απαγορεύει τη διεξαγωγή εκλογών σε καιρό πολέμου.

“Η δημοκρατία δεν μπορεί να είναι όμηρος της Ρωσίας”, τόνισε ο Φεντόροφ. “Πολεμάμε ακριβώς επειδή θέλουμε να παραμείνουμε ένα ελεύθερο, ευρωπαϊκό κράτος. Πρέπει να βρούμε έναν νόμιμο, ασφαλή και ρεαλιστικό μηχανισμό που θα επιτρέψει στην Ουκρανία να αποκαταστήσει μια πλήρη δημοκρατική διαδικασία, ακόμη και σε συνθήκες ενός μακρού πολέμου”, πρόσθεσε.

Να σημειωθεί πως όταν τον απομάκρυνε ο Ζελένσκι, υπήρξε πληθώρα διαδηλώσεων στήριξης στον Φεντόροφ, με τον Ζελένσκι να οδηγείται και στην αποπομπή του Αρχηγού του Στρατού, Σίρσκι, με τον οποίο ο Φεντόροφ είχε έρθει σε σύγκρουση. Επιπλέον, ο αποπεμφθείς υπουργός Άμυνας δεν είχε εμπλοκή σε σκάνδαλα διαφθοράς, σε ένα “αμαρτωλό” υπουργείο.

Ο πρώην υπουργός παραδέχθηκε ότι η διεξαγωγή εκλογών σε καιρό πολέμου είναι μια περίπλοκη διαδικασία, αναφερόμενος κυρίως στη δυσκολία να διασφαλιστεί το δικαίωμα ψήφου των Ουκρανών στρατιωτών, των ψηφοφόρων που ζουν κοντά στη γραμμή του μετώπου και των Ουκρανών προσφύγων στο εξωτερικό – επιχείρημα που έχει χρησιμοποιήσει ο Ζελένσκι για να εξηγήσει για ποιο λόγο δεν διεξάγονται προεδρικές εκλογές.

“Όμως αυτή η περιπλοκότητα δεν σημαίνει αδυναμία. Η Ουκρανία έχει κάνει επανειλημμένα πράγματα που ο κόσμος πίστευε αδύνατα. Μπορούμε να βρούμε και εδώ μια λύση”, σημείωσε. “Οι άνθρωποι δεν μπορούν να ζουν επ’ αόριστον σε ένα κράτος όπου δεν κατανοούν για ποιο λόγο λαμβάνονται κάποιες αποφάσεις”, κατήγγειλε ο Φεντόροφ.

Ο 35χρονος, για καιρό σύμμαχος του Ζελένσκι, διορίστηκε τον Ιανουάριο στη θέση του υπουργού Άμυνας για να προχωρήσει σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις στον ουκρανικό στρατό. Αποπέμφθηκε αιφνιδιαστικά από τη θέση τον Ιούλιο. Μετά την αποπομπή του, ο Φεντόροφ καταφέρθηκε δημόσια εναντίον του επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, του Ολεξάντρ Σίρσκι, φέρνοντας στο φως την αντιπαλότητα μεταξύ των δύο ανδρών και τα διαφορετικά οράματά τους για τον πόλεμο. Χιλιάδες Ουκρανοί βγήκαν στους δρόμους για να ζητήσουν την αποπομπή του Σίρσκι και τον επαναδιορισμό του Φεντόροφ.

Αν και ο Ζελένσκι δήλωσε ότι απέπεμψε τον Φεντόροφ λόγω της ανικανότητάς του να συνεργαστεί με τον Σίρσκι, λίγο αργότερα, υπό την πίεση της κοινής γνώμης, απομάκρυνε από τη θέση του και τον επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων. Οι διαδηλώσεις υπέρ του Φεντόροφ συνεχίστηκαν όλο τον Ιούλιο, ενώ μία νέα κινητοποίηση είναι προγραμματισμένη μπροστά από το κοινοβούλιο σήμερα το πρωί, σύμφωνα με τον Σέρχιι Στερνένκο, πρώην σύμβουλό του.

Πρόκληση για τον Ζελένσκι

Αν και ο Φεντόροφ στο διάγγελμά του δεν διευκρίνισε αν θα είναι υποψήφιος στις εκλογές, πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι θα κέρδιζε με διαφορά τον Ζελένσκι. Η ανακοίνωση του Φεντόροφ έγινε λίγες ώρες αφού ο Ουκρανός πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι ζήτησε από το κοινοβούλιο να επικυρώσει τον διορισμό του Γεβγκένι Χμάρα στη θέση του υπουργού Άμυνας και λίγο πριν τις νέες έρευνες για σκάνδαλα που προαναφέραμε.

Προφανώς απευθυνόμενος στον Ζελένσκι ο Φεντόροφ εκτίμησε ότι η Ουκρανία είναι αντιμέτωπη με “συστημική κρίση διακυβέρνησης”. “Το παλιό σύστημα ζει πολύ συχνά με τους δικούς του κανόνες. Προστατεύει τον εαυτό του. Φοβάται την αλλαγή”, σχολίασε. Χωρίς να αναφερθεί σε ονόματα ο Φεντόροφ καταδίκασε τη διαφθορά αξιωματούχων, η οποία, όπως κατήγγειλε, βλάπτει τις πολεμικές προσπάθειες της χώρας.

Ο πρώην υπουργός δήλωσε πρόσφατα ότι πιστεύει πως η μεταρρύθμιση που προωθούσε στις διαδικασίες προμηθειών του υπουργείου Άμυνας, οι οποίες αφορούν την αγορά εξοπλισμού αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, συνέβαλε στην απόλυσή του. “Ο λαός μας είναι εδώ και καιρό έτοιμος για μια διαφορετική χώρα”, υπογράμμισε ο Φεντόροφ. “Τώρα το κράτος μας πρέπει να φανεί αντάξιο των πολιτών του”.

Στο μέτωπο της Ζαπορίζια, ο ρωσικός στρατός επιτίθεται στην πόλη Ορίχιβ, η κεντρική θέση και οι βαριές οχυρώσεις της οποίας την έχουν μετατρέψει τα τελευταία χρόνια στο βασικό ουκρανικό ανάχωμα στην περιοχή. Οι Ρώσοι έχουν καταφέρει να ημικυκλώσουν το ουκρανικό φρούριο, αποκόπτοντας και ορισμένες από τις οδούς ανεφοδιασμού του. Εδώ και λίγες ημέρες, κατάφεραν να διεισδύσουν και να εδραιωθούν στις νότιες συνοικίες. Ας σημειωθεί ότι εάν πέσει το Ορίχιβ, ο δρόμος για την πόλη Ζαπορίζια (βρίσκεται κυρίως στην ανατολική όχθη του Δνείπερου) θα είναι ανοικτός.

Ανατολικότερα και πάντα στη νότια Ουκρανία, είναι το μέτωπο στην πόλη Ντοπροπίλια (βόρεια του καταληφθέντος Ποκρόφσκ). Και εδώ, οι Ρώσοι έχουν καταφέρει να διεισδύσουν και να εδραιωθούν στις νοτιοανατολικές συνοικίες, αφού πρώτα δημιούργησαν επίσης ένα ημικύκλιο γύρω από την πόλη, με σκοπό να δυσκολέψουν τον ανεφοδιασμό της. Η κατάληψη της Ντοπροπίλια έχει κρίσιμη σημασία, επειδή μετά από αυτό το οχυρό δεν υπάρχει τίποτα να σταματήσει το ρωσικό στρατό.

Οι εξελίξεις στο μέτωπο

Υπάρχουν μικρά χωριά και απέραντα χωράφια που δεν προσφέρονται για οχυρώσεις. Από την Ντοπροπίλια, οι Ρώσοι θα μπορούν να κινηθούν χωρίς σοβαρά εμπόδια δυτικά προς το Παύλογκραντ και το Ντνιπροπετρόφσκ (όχθες του Δνείπερου βόρεια της Ζαπορίζια). Ας σημειωθεί ότι δυτικά και λίγο νότια και σε επαφή με τη γραμμή του μετώπου, ο ουκρανικός στρατός έχει πραγματοποιήσει αντεπιθέσεις με σκοπό να επιβραδύνει τη ρωσική προέλαση. Οι αντεπιθέσεις αυτές του έχουν αποφέρει την κατάληψη αρκετών χωριών.

Στο μέτωπο του αστικού συγκροτήματος Κονσταντινίβκα-Ντρουσκόβκα-Κραματόρσκ-Σλαβιάνσκ (είναι σχεδόν η μόνη περιοχή του Ντονμπάς υπό ουκρανικό έλεγχο) ο ρωσικός στρατός έχει κάνει ένα μεγάλο βήμα. Έχει καταλάβει την Κονσταντινίβκα (η νότια πόλη του αστικού συγκροτήματος) και συνεχίζοντας έχει διεισδύσει στο νότιο τμήμα της αμέσως επόμενης πόλης προς Βορρά, της Ντρουσκόβκα. Παραλλήλως, άλλες μονάδες του πλησιάζουν το Κραματόρσκ και το Σλαβιάνσκ από την Ανατολή, έχοντας φτάσει 5-10 χλμ από τις δύο αυτές πόλεις. Οι Ρώσοι έχουν φτάσει στην οχυρή κωμόπολη Μικολάιβκα (ανατολικά και πολύ κοντά στο Σλαβιάνσκ). Εάν καταφέρουν να την καταλάβουν, ο δρόμος για το Σλαβιάνσκ θα είναι ανοικτός.

Με μία αιφνιδιαστική κίνηση ο ρωσικός στρατός κατέλαβε το χωριό Αντρίιβκα (βορειοανατολικά της Ντοπροπίλια), αποκόπτοντας μία από τις οδούς ανεφοδιασμού του Κραματόρσκ. Για να δημιουργήσει συνθήκες μερικής έστω περικύκλωσης, προσπαθεί εδώ και μήνες να ολοκληρώσει την κατάληψη της πόλης Λιμάν. Οι Ουκρανοί, όμως, πραγματοποιούν αντεπίθεση με σκοπό να αποτρέψουν την κατάληψη και την άσκηση στρατιωτικής πίεσης στο Σλαβιάνσκ και από το Βορρά. Ακόμα πιο βόρεια, πάντα στη γραμμή του μετώπου, οι Ρώσοι προσπαθούν εδώ και πολλούς μήνες να ολοκληρώσουν την κατάληψη της πόλης Κούπιανσκ, αλλά παρά τις κάποιες προόδους τους, δεν το έχουν καταφέρει.

Ακόμα βορειότερα, ο ρωσικός στρατός έχει περικυκλώσει μία σχετικά μεγάλη, αλλά αραιοκατοικημένη περιοχή στα βορειοανατολικά της πόλης Χάρκοβο, στα σύνορα με τη Ρωσία. Οι ουκρανικές μονάδες δεν έχουν άλλη επιλογή από το να υποχωρήσουν προς το Βελίκι Μπουρλούκ στα νοτιοδυτικά για να μην εγκλωβιστούν πλήρως. Σκοπός των Ρώσων είναι να πλησιάσουν το Χάρκοβο (δεύτερη σε μέγεθος πόλη της Ουκρανίας) και από ανατολικά, όπως και από βορειοδυτικά, ενώ το έχουν ήδη προσεγγίσει από Βορρά.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και βορειοδυτικά του Χάρκοβο, στην περιοχή Σούμι. Μετά την εκκαθάριση του Κούρσκ, ο ρωσικός στρατός έχει καταλάβει ένα τόξο στα ανατολικά, βορειοανατολικά και νοτιοανατολικά της πόλης σε σχετικά μικρή απόσταση από αυτήν. Οι Ρώσοι προχωρούν αργά σ’ αυτό το μέτωπο, αλλά προχωρούν χωριό-χωριό. Προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι προτεραιότητά τους, αλλά και το Σούμι και το Χάρκοβο είναι σαφές πως έχουν πλέον καταστεί στόχοι μελλοντικής κατάληψης, ενώ αρχικά δεν ήταν.

Ποιος έχει το πάνω χέρι 

Όλα τα παραπάνω προέρχονται από βίντεο με σημαίες που αναρτούν οι αντίπαλοι για να επιβεβαιώσουν ότι ελέγχουν μία τοποθεσία. Υπάρχουν, βεβαίως, και περιοχές που είναι γκρίζες ζώνες, με την έννοια ότι σ’ αυτές διεξάγονται μάχες και ως εκ τούτου δεν μπορεί κάποιος να πει ποιος από τους δύο αντιπάλους τις ελέγχει. Το συμπέρασμα, πάντως, είναι ότι ο ρωσικός στρατός κερδίζει συνεχώς έδαφος, ενίοτε μετά από παλινδρομήσεις, δηλαδή από κατά κανόνα προσωρινές απώλειες εδαφών, λόγω ουκρανικών αντεπιθέσεων.

Πρέπει να τονιστεί πως οι Ρώσοι διαθέτουν σημαντική αριθμητική υπεροχή σε έμψυχο υλικό και οπλικά συστήματα σε σύγκριση με τους Ουκρανούς, οι οποίες δεν είναι σε θέση να αναπληρώνουν πλήρως τις απώλειες. Επειδή, όμως, λόγω των drones, ο ρωσικός στρατός είναι υποχρεωμένος να κινείται προσεκτικά και αργά σε μικρές ομάδες 3-4 στρατιωτών, φημολογείται πως μετά τις βουλευτικές εκλογές στη Ρωσία τον Σεπτέμβριο, θα πραγματοποιηθεί νέα επιστράτευση εφέδρων.

Εάν η πληροφορία επιβεβαιωθεί, σκοπός θα είναι η αριθμητική υπεροχή να καταστεί ακόμα μεγαλύτερη, ώστε να δώσει τη δυνατότητα στο ρωσικό στρατό να επιταχύνει την προέλασή του. Μέχρι τώρα, όταν οι Ρώσοι καταλαμβάνουν μία πόλη, σταματούν την προέλασή τους μέχρι να την εκκαθαρίσουν πλήρως από ομάδες Ουκρανών που είναι κρυμμένοι σε υπόγεια κλπ. Και μόνο όταν ολοκληρώσει την εκκαθάριση συνεχίζει τις επιθετικές επιχειρήσεις του.

Εάν, λοιπόν, προστεθούν στις ρωσικές δυνάμεις που πολεμούν στην Ουκρανία 200-300 χιλιάδες στρατιώτες, είναι προφανές πως θα μπορούν να περικυκλώνουν μεγαλύτερες οχυρωμένες ουκρανικές περιοχές και ταυτοχρόνως, να συνεχίζουν την προέλασή τους. Αυτός είναι ένας τρόπος για να επιταχυνθεί η ρωσική προέλαση, με σκοπό να τελειώσει συντομότερα ο πόλεμος. Ο λόγος που μέχρι τώρα ο Πούτιν απέφευγε μία νέα επιστράτευση ήταν διπλός: Πρώτον, επειδή δεν ήθελε να διαταράξει την κοινωνική ζωή στη Ρωσία και να φορτωθεί το αναπόφευκτο πολιτικό κόστος. Δεύτερον, επειδή πίστευε πως με τη συμφωνία του Άνκορατζ και την παρέμβαση Τραμπ θα μπορούσε να επιτύχει μία συμφωνία ειρήνευσης.

Τώρα, δεν ισχύει τίποτα από τα δύο. Το πρώτο δεν ισχύει επειδή οι ουκρανικές επιθέσεις με drones – γι’ αυτές θα μιλήσουμε στο επόμενο άρθρο – έχουν ήδη μεταφέρει τον πόλεμο και στο εσωτερικό της Ρωσίας, οπότε το ζητούμενο είναι να τελειώσει ο πόλεμος μια ώρα νωρίτερα. Είναι, μάλιστα, ενδεικτικό ότι ο Πούτιν δέχεται κριτικές στο εσωτερικό, επειδή δεν χρησιμοποιεί όλα τα διαθέσιμα μέσα για να επιτύχει τον τερματισμό του πολέμου με βάση τους ρωσικούς όρους. Το δεύτερο δεν ισχύει, επειδή η συμφωνία του Άνκορατζ έχει καταρρεύσει και μαζί της οι σχετικές αυταπάτες του Πούτιν.

Πολλοί συνδέουν τις συνεχείς παρεμβάσεις του κ. Νεοφύτου με τα μελλοντικά του πολιτικά σχέδια. Δεν φαίνεται ότι επιδιώκει επιστροφή στην Προεδρία του ΔΗΣΥ. Είναι, όμως, πρόδηλο ότι επιδιώκει ρεβάνς στις προεδρικές εκλογές. Έχασε το 2023, θέλει να κερδίσει το 2028; Πώς όμως; Παρουσιαζόμενος ως ο ηγέτης της λύσης; Ο τίτλος αυτός έχει δοκιμαστεί. Το κοστούμι αυτό το φόρεσαν κι άλλοι.

Πάντως, με τα όσα αναφέρει, υποστηρίζει και προβάλλει, σε αντιπαράθεση μάλιστα με τις ηγεσίες των δυο μεγαλύτερων κομμάτων, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, η ταμπέλα του ηγέτη της λύσης, περιορίζεται μεταξύ του ΒΟΛΤ και μικρών ομάδων που κινούνται περιθωριακά. Αυτό είναι θέμα που αφορά βέβαια τον ίδιο. Με ποιον, δηλαδή, θα πορευθεί ή σε ποιους απευθύνεται.

Την ίδια ώρα, ο κ. Αβέρωφ Νεοφύτου, κάνει το ίδιο λάθος και με άλλους πολιτικούς, δημοσιογράφους κλπ. Ξεκινά από την αφετηρία ότι η λύση εξαρτάται από τους «δυο ηγέτες» ενώ για την μη επίτευξη συμφωνίας έχει ευθύνες ο Ελληνοκύπριος. Κι αυτό γιατί δεν προβαίνει σε μονομερείς ενέργειες. Αλλά και επειδή δεν πείθει!

Το εάν δεν πείθει, σε αυτό συμβάλουν οι διάφορες μοιρολογίστρες στην ελληνική πλευρά, που επιμένουν πως επειδή δεν δέχεται τίποτα  η κατοχική πλευρά, πρέπει «να αναλάβουμε εμείς την πρωτοβουλία». Πρωτοβουλίες αναλήφθηκαν πολλές και τώρα και διαχρονικά. Το πρόβλημα, εάν δεν το καταλαβαίνουν οι φορείς αυτής της προσέγγισης  είναι η κατοχική Τουρκία. Είναι τα γεωστρατηγικά της συμφέροντα και επιδιώξεις, που δεν ανατρέπονται με την πολιτική του κατευνασμού και τα μοιρολόγια.

Ας διαβάσει το δωμάτιο ο κ. Νεοφύτου

Οι πολίτες, ανεξαρτήτως τι πιστεύουν οι ηγεσίες, έχουν καλύτερα αντανακλαστικά. Το απέδειξαν σε μια κρίσιμη συγκυρία, το 2004. Η συντριπτική πλειοψηφία απέτρεψε τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και την προτεκτοροποίηση της χώρας μας στην Τουρκία. Άλλοι, όπως ο κ. Αβέρωφ Νεοφύτου, θεωρούν πως το 2004 χάθηκε μια ευκαιρία για το Κυπριακό. Υποδεικνύεται δε πως διαφορετική, για παράδειγμα,  έπρεπε να ήταν η στάση του ΑΚΕΛ στο δημοψήφισμα.

Υπενθυμίζεται ότι ο ΔΗΣΥ αν και τάχθηκε υπέρ της αποδοχής του σχεδίου, με τον κ. Νεοφύτου να είναι στους πρωταγωνιστές της απόφασης,  η ηγεσία απέτυχε να πείσει τους οπαδούς του κόμματος να στηρίξουν το σχέδιο Ανάν. Το ΑΚΕΛ, το οποίο κινείτο μεταξύ ναι και όχι, «διάβασε» το κλίμα που επικρατούσε στους ψηφοφόρους του και αποφάσισε, μετά που αφουγκράσθηκε τη βάση του. Η ηγεσία του ΔΗΣΥ τι αφουγκράσθηκε;

Το ότι δεν έχει λυθεί το Κυπριακό, δεν ευθύνεται το 76% των πολιτών, αλλά εκείνοι που με τις πολιτικές τους οδήγησαν στο σχέδιο Ανάν και προκάλεσαν, λόγω περιεχομένου, την απόρριψη. Το 2017 στο Κραν Μοντάνα, όσα πρακτικά και να δημοσιοποιηθούν, δεν πείθονται οι διάφοροι αφηγηματίες, ότι είναι η Τουρκία η οποία τίναξε στον αέρα τη διαδικασία.

Κανείς δεν αμφισβητεί τις προθέσεις κάποιου που παρεμβαίνει για το Κυπριακό. Η πολιτική βέβαια δεν είναι ούτε κατηχητικό, ούτε προσκοπισμός. Κάθε κίνηση, τοποθέτηση, έχει πολιτική εξήγηση και στόχευση.