Οι γονείς

Οι γονείς της, που εμείς μάλλον φανταζόμασταν ως ρωσοπόντιους, δεν είχαν καμία σχέση με την Ελλάδα. Στρατιωτικός που έγινε τενόρος και γλύπτης ο πατέρας, και μπαλαρίνα κόρη Ρώσου στρατιωτικού η μητέρα. Εφυγαν από τις πατρίδες τους και εγκαταστάθηκαν στη Γαλλία όπου και γνωρίστηκαν.

Το Βλαντί προέκυψε από το όνομα του πατέρα της Βλαντίμιρ Πολιακόφ-Μπαϊνταρόφ. Στην Ελλάδα είναι υπαρκτό σε πολλές περιοχές το επώνυμο Βλαντής, οπότε… έδεσε το σενάριο. Υπήρχε και υπάρχει εξάλλου προσωπικότητα με παρόμοιο όνομα, η Ελληνίδα ζωγράφος και κεραμίστρια Μαρία Βλαντή που γεννήθηκε στην Αθήνα. Η Μαρίνα Βλαντή ή Βλαντί είχε τρεις αδελφές, επίσης ηθοποιούς, που επέλεξαν για να κάνουν καριέρα, να ονομάζονται Όντιλ Βερσουά η μία, Ελέν Βαλιέ η δεύτερη και  Όλγα Μπαϊντάρ-Πολιακόφ η τρίτη. Απεβίωσαν όλες.

Ο πατέρας της Βλαντί έφθασε στη Γαλλία το 1915, μια χρονιά πολύ δύσκολη για το ρωσικό στρατό και με τον Ρασπούτιν στο πολιτικό σκηνικό στη Μόσχα. Ο ρωσικός στρατός υποχώρησε από πολλές περιοχές της ανατολικής Ευρώπης εκείνη την περίοδο. Ο Βλαντίμιρ Πολιακόφ Μπαϊνταρόφ, γεννημένος στη Μόσχα ή στη Λευκορωσία το 1890 (σε περιοχή που ανήκε τότε στη Ρωσία) μετανάστευσε στη Γαλλία σε ηλικια 25 ετών όπου υπηρέτησε ως εθελοντής πιλότος κατά των Γερμανών και τραυματίσθηκε. Ειδικότερα, το 1918 το αεροπλάνο του καταρρίφθηκε, ο νεαρός πιλότος τραυματίστηκε σοβαρά και μετά από ενάμιση χρόνο νοσηλείας σε γαλλικό νοσοκομείο, αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στη χώρα.

Η μητέρα της, Μιλίτσα, γεννημένη στην Αγία Πετρούπολη, έφθασε ως μετανάστης στη Γαλλία λίγο αργότερα, το 1919, επειδή ο πατέρας της υπηρετούσε μέχρι τότε στον τσαρικό στρατό και είχε πλέον κατισχύσει η ρωσική επανάσταση. Η ίδια ήταν μπαλαρίνα. Παντρεύτηκε τον Βλαντιμίρ και απέκτησαν το πρώτο τους κορίτσι το 1932 και το τέταρτο, την Μαρίνα, το 1938. Απεβίωσε το 1972 στα 72 της χρόνια ενώ ο  Βλαντίμιρ είχε αποβιώσει το 1952, σε ηλικια 62 ετών.

Όσον αφορά στον ελληνικό κινηματογράφο, έπαιξε στο “Μπουρδέλο” (Bordello, 1985) του Νίκου Κούνδουρου και στο “Ανεμος στην Πόλη” του Σεβαστίκογλου. Στο πρώτο ενσάρκωνε την κεντρική ηρωίδα, τη Γαλλίδα μαντάμ Ροζά, σε μια ιστορία που εκτυλίσσεται στα Χανιά κατά την Κρητική Επανάσταση του 1897. Στον «Άνεμο στην Πόλη» (1996) κρατούσε έναν από τους βασικούς ρόλους (ως Σιμόν) στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Πέτρου Σεβαστίκογλου. Η ταινία αυτή, ελληνορωσικής παραγωγής, γυρίστηκε σε μια μικρή ρωσική πόλη και συμμετείχε στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Ο μεγάλος έρωτας

Παντρεύτηκε τρεις φορές. Ο πρώτος γάμος ήταν με τον διάσημο ηθοποιό Ρομπέρ Οσέν (αζερικής και ιρανικής καταγωγής), ενώ η Βλαντί ήταν μόλις 17 ετών και χώρισαν το 1959. Ο δεύτερος σύζυγός της (για τρία χρόνια) ήταν ο Γάλλος Ζαν Κλοντ Μπρουγιέ, επιχειρηματίας, ιδιοκτήτης αεροπορικών εταιρειών και πρώην μαχητής της Γαλλικής Αντίστασης. Ο τρίτος γάμος της ήταν με τον Ρώσο Βλαντίμιρ Βισότσκι. Όταν αυτός πέθανε πρώρα, η Βλαντί συνδέθηκε με τον καθηγητή ογκολογίας Λεόν Σβάρτσενμπεργκ (παιδί Εβραίων μεταναστών από τη Ρουμανία) και έζησαν μαζί μέχρι το θάνατό του το 2003. Η Βλαντί απέκτησε τρεις γιους, δύο από τον Ρομπέρ Οσέν και έναν από τον Γάλλο Μπρουγιέ.

Ο μεγάλος της έρωτας πάντως ήταν ο Ρώσος τενόρος και συνθέτης/ τραγουδιστής Βλαντίμιρ Βισότσκι τον οποίο ερωτεύθηκε κεραυνοβόλα σε ένα ταξίδι της στη Μόσχα. Τον παντρεύτηκε το 1970, και για να έχουν κοινή ζωή η ηθοποιός εγγράφηκε και στο Κομμουνιστικό Κόμμα, αλλά δυστυχώς η Βλαντί δεν κατάφερε να παλέψει με τους δαίμονες που βασάνιζαν τον συνθέτη. Αλκοόλ και ναρκωτικά έκοψαν το νήμα της ζωής του το 1980, σε ηλικία 42 ετών -ανακοπή. Η Βλαντί έγραψε και βιβλίο για εκείνον με τίτλο “Βλαντιμίρ: Το πέταγμα που σταμάτησε ξαφνικά”. Βαθιά ερωτευμένος μαζί της υπήρξε κα εκείνος, που της έγραψε πολλά τραγούδια.

Νιρβάνας και Καστανάκης

Συντάκτες του αναγνωστικού είναι ο γιατρός, λογοτέχνης και ακαδημαϊκός Παύλος Νιρβάνας (Πέτρος Αποστολίδης, 1866-1937) και οι παιδαγωγοί Δημήτριος Γ. Ζήσης, Δ. Ι. Κοντογιάννης και Δ. Π. Δαμασκηνός. Η ομάδα ήταν ενεργή από τη δεκαετία του 1920.

Ο Νιρβάνας, ιδρυτικό μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου, ο οποίος ιδρύθηκε το 1910, είχε συμμετάσχει το 1919, μαζί με τον Παπαντωνίου, με τον εκπαιδευτικό Δημοσθένη Ανδρεάδη (1869-1952), με τον παιδαγωγό Αλέξανδρο Δελμούζο (1880-1956) και με τον γλωσσολόγο Μανόλη Τριανταφυλλίδη (1883-1959), στη συντακτική επιτροπή του «Αλφαβηταρίου με τον ήλιο», που το είχε εικονογραφήσει ο ζωγράφος Κώστας Μαλέας (1879-1928).

Το αναγνωστικό «Ελληνόπουλα» έχει κοσμηθεί από τον ζωγράφο, σκιτσογράφο και γελοιογράφο Νίκο Καστανάκη (1896-1961) ο οποίος, εκτός από τη ζωγραφική και την εργασία του ως σκιτσογράφος-γελοιογράφος αθηναϊκών εφημερίδων και περιοδικών, είχε επιδοθεί σε εικονογραφήσεις εντύπων.

Στο εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης ο Καστανάκης απεικόνισε δύο χαρούμενα παιδιά, κορίτσι και αγόρι, με τις στολές της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας (ΕΟΝ), να χαιρετούν φασιστικά («Ο χαιρετισμός αποδίδεται διά ζωηράς προτάσεως της δεξιάς χειρός τεταμένης με δακτύλους ηνωμένους και την παλάμην εις το ύψος του δεξιού οφθαλμού»), ενώ το εξώφυλλο στις επόμενες εκδόσεις τροποποιήθηκε με δύο πάλι χαρούμενα παιδιά, κορίτσι που κρατάει μπουκέτο λουλουδιών και αγόρι που σηκώνει τα χέρια του, με τις ενδυμασίες τους, ηλιόλουστη μέρα στην εξοχή. Τον εικονογραφικό τύπο του εξωφύλλου στις μεταπολεμικές εκδόσεις του αναγνωστικού «Ελληνόπουλα» τον επαναλαμβάνει, παραλλαγμένον, ο Καστανάκης σε γελοιογραφία του για την εφημερίδα «Η Αυγή», στις 5 Απριλίου 1953.

Ο Μεταξάς και η δημοτική

Ο Μεταξάς, απευθυνόμενος προς τους καθηγητές και τους δασκάλους, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στις 28 Οκτωβρίου 1936, τους παρότρυνε να κάνουν τα παιδιά «πραγματικά Ελληνόπουλα και Ελληνοπούλες». Η φράση του αυτή παραπέμπει ακριβώς στον τίτλο του αναγνωστικού που παρουσιάζουμε.

Ο ίδιος ως υπουργός των Θρησκευμάτων και της Εθνικής Παιδείας το 1938 κατήρτισε επιτροπή για τη σύνταξη «Νεοελληνικής Γραμματικής (της Δημοτικής)» για τους μαθητές των τεσσάρων τάξεων του δημοτικού σχολείου, αναθέτοντας την προεδρία της στον καθηγητή του ΑΠΘ από το 1926 έως το 1934 Μ. Τριανταφυλλίδη.

Έγραψε μάλιστα και τον πρόλογό της, ο οποίος δεν συμπεριλήφθηκε στην έκδοσή της το 1941, καθώς το είχε απαγορεύσει ο δωσίλογος υπουργός των Θρησκευμάτων και της Εθνικής Παιδείας στη διορισμένη από τις αρχές Κατοχής Κυβέρνηση του στρατιωτικού Γεώργιου Τσολάκογλου (1886-1948) καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος (1878-1961)!

Τον πρόλογο του Μεταξά τον δημοσίευσε ο Τριανταφυλλίδης, έχοντας μάλλον βάλει σε αυτόν το χέρι του, στο βιβλίο του «Δημοτικισμός και Αντίδραση» το 1957. Ο Μεταξάς είχε επιπλέον αποστείλει αυστηρή εγκύκλιο προς τους επιθεωρητές για τη διδασκαλία της δημοτικής στις 5 Δεκεμβρίου 1938.

Κοινό σημείο της πρώτης έκδοσης των «Ελληνόπουλων» και της «Γραμματικής της Δημοτικής» είναι ότι κυκλοφορήθηκαν από τον Οργανισμό Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων (ΟΕΣΒ), που τον είχε ιδρύσει ο Μεταξάς το 1937 για να αντιμετωπίσει την κερδοσκοπία βιβλιεμπόρων και για να ρίξει τις τιμές των σχολικών εγχειριδίων, ουσιαστικά ελέγχοντας το εκπαιδευτικό σύστημα.

Ανάδοχος εκτυπώσεως και βιβλιοδεσίας των «Ελληνόπουλων» του 1947 ήταν ο καταγόμενος από το Ναύπλιο λόγιος τυπογράφος Άγγελος Αθ. Κλεισιούνης (1899-1968), που από την επόμενη δεκαετία θα εγκαθιστούσε στο τυπογραφείο του στον σταθμό Λαρίσης (οδός Νεοφύτου Μεταξά 29) μηχανές μονοτυπίας, νεαρής ακόμα για τη χώρα μας τεχνικής της στοιχειοθεσίας.

Δύο εκδόσεις για Νιρβάνα και για Καστανάκη

Πρόσφατα η εγγονή του Νιρβάνα Σοφία (Φαίη) Αποστολίδου εξέδωσε τα Πρακτικά Συνεδρίου για τον παππού της («Ψυχή & Λόγος: Ανακαλύπτοντας τον Παύλο Νιρβάνα (1866-1937)». Στο συνέδριο, που είχε γίνει στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, το 2018, έλαβαν μέρος διδακτικό προσωπικό των Τμημάτων Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλολογίας και Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) αλλά και ειδήμονες του έργου του Νιρβάνα.

Την επιμέλεια του τόμου, ο οποίος έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, είχαν ο καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας Θανάσης Αγάθος, η καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών Κωνστάντζα Γεωργακάκη και ο καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Δημήτρης Παυλόπουλος.

Για τον Καστανάκη υλικό παρέχει η ψηφιακή έκδοση «Νίκος Ε. Καστανάκης: Γελοιογραφώντας την πολιτική, 1922-1930» του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία το 2023. Τα στοιχεία της έκδοσης τα συγκέντρωσε και τα μελέτησε ομάδα μεταπτυχιακών σπουδαστριών του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ υπό την εποπτεία του καθηγητή τους Δημήτρη Παυλόπουλου, ο οποίος είχε την επιστημονική επιμέλεια της έκδοσης, ενώ συνέταξε και το βιοεργογραφικό σημείωμα του Καστανάκη.

Επισήμανε ότι «οι πολιτικοί κρίνονται από τις πράξεις και όχι από τα λόγια» και κάλεσε τον Ερντογάν, αν πραγματικά σέβεται τον Χάρτη του ΟΗΕ, να τον εφαρμόσει στην πράξη τερματίζοντας την εισβολή και επιτρέποντας διαπραγματεύσεις στο συμφωνημένο πλαίσιο. Αυτή είναι η ίδια ακριβώς διπλωματική λογική που απέφυγε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για το Αιγαίο.

Τι επέλεξε ο Μητσοτάκης

Ο Έλληνας πρωθυπουργός επέλεξε τη σχολή του «προβλέψιμου και νηφάλιου εταίρου». Ναι μεν έθεσε τις πάγιες κόκκινες γραμμές της χώρας, υπογραμμίζοντας ότι δεν υφίσταται διάλογος υπό την απειλή πολέμου (Casus Belli) και ότι η εθνική κυριαρχία δεν είναι υπό διαπραγμάτευση, όμως το έπραξε με τρόπο γραφειοκρατικό, σχεδόν τυποποιημένο. Και κυρίως, απέφυγε να εγκαλέσει τον Ερντογάν να αποδείξει έμπρακτα πρώτος τις «αρχές της καλής γειτονίας» και την «προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο» που ο ίδιος επικαλείται.

Ο Χριστοδουλίδης τόνισε ότι τα Ψηφίσματα του ΟΗΕ και το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορούν να εφαρμόζονται επιλεκτικά ή να αγνοούνται ανάλογα με τη δύναμη του εισβολέα, θέτοντας τον ΟΗΕ προ των ευθυνών του για την ίδια του την αξιοπιστία. Η στάση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας επιβεβαιώνει ότι υπήρχε και ήταν απολύτως εφικτή η οδός της ενεργητικής διπλωματίας.

Ο Κύπριος πρόεδρος απέδειξε ότι ένας ηγέτης μπορεί να σταθεί στο βήμα του ΟΗΕ με διπλωματική σοβαρότητα, χωρίς να φοβηθεί τη “ρήξη” ή τον “εκνευρισμό” της Άγκυρας, αποδομώντας σημείο προς σημείο το επικοινωνιακό αφήγημα του Ερντογάν ενώπιον της διεθνούς κοινότητας. Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις δικαιώνει πλήρως την κριτική και τον προβληματισμό για τη στάση του Μητσοτάκη, που ίσως να μην είναι άμεσα αντιληπτή σε πολλούς.

Διαχείριση χρόνου

Εδώ προκύπτει το κρίσιμο ερώτημα: Γιατί επιλέγεται από την πλευρά της Αθήνας αυτή η στάση “χαμηλού ρίσκου”; Η εμμονή της ελληνικής κυβέρνησης στη διατήρηση χαμηλών τόνων και ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας πάση θυσία τείνει να μετατραπεί από τακτική σε “στρατηγική αφασία”. Η επιλογή να μην αναδεικνύεται η τουρκική επιθετικότητα με την ένταση που της αναλογεί στα διεθνή fora μπορεί να εξυπηρετεί τη βραχυπρόθεσμη διαχείριση της κοινής γνώμης στην Αθήνα και την αποφυγή μιας άμεσης κρίσης, όμως δεν παράγει ουσιαστική αποτροπή.

Η Τουρκία διατηρεί πάγιες, αμετάβλητες και καταγεγραμμένες αναθεωρητικές βλέψεις. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, επιλέγοντας μια τροχιά χαμηλών τόνων στο βήμα του ΟΗΕ, δείχνει να υιοθετεί το «απελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο» προσωρινά, και ίσως αγοράζει χρόνο για το παρόν. Δεν απαντά όμως στο θεμελιώδες ζήτημα του μέλλοντος: πώς αυτή η παθητική στάση θα ανακόψει μακροπρόθεσμα την κλιμακούμενη τουρκική πίεση στο Αιγαίο, που είναι γεγονός και όχι αφήγημα.

Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ σταμάτησε την παροχή δωρεάν οικονομικής βοήθειας και οπλικών συστημάτων, επιτρέποντας, όμως, στους Ευρωπαίους να τα αγοράζουν για να τα δίνουν στο Κίεβο. Αλλά και στο διπλωματικό επίπεδο άλλαξε τον τόνο. Κορυφαία στιγμή ήταν η συνάντησή του με τον Πούτιν στο Άνκορατζ της Αλάσκας το καλοκαίρι του 2025. Εκεί συμφωνήθηκε μία φόρμουλα για τον τερματισμό του πολέμου – κυρίως παραχώρηση στη Ρωσία των εδαφών του Ντονμπάς που ακόμα ήταν υπό τον έλεγχο των Ουκρανών.

Δεν είναι σαφές εάν ο Τραμπ εννοούσε πραγματικά αυτά που συμφώνησε με τον Πούτιν ή όχι. Είναι ξεκάθαρο, όμως, ότι εγκατέλειψε το λεγόμενο “πνεύμα του Άνκορατζ”. Ακόμα κι αν ήταν ειλικρινής, είχε απέναντί του όχι μόνο την κάθετη άρνηση του Ζελένσκι και των Ευρωπαίων, αλλά και την αντίθεση του αμερικανικού βαθέος κράτους, των μυστικών υπηρεσιών, του Πενταγώνου, του Κογκρέσου, ακόμα και κεντρικών υπουργών του. Με άλλα λόγια, ακόμα κι αν ήθελε να πιέσει το Κίεβο, οι αντίπαλοι μίας τέτοιας συμφωνίας ήταν αθροιστικά ισχυρότεροι, γεγονός που τον υποχρέωσε(;) να υπαναχωρήσει.

Έχοντας εδώ και ενάμιση χρόνο περάσει σε πρώτο πλάνο (ως υποστηρικτές του Κιέβου) οι Ευρωπαίοι, είναι αυτοί που τουλάχιστον στο ρητορικό επίπεδο δίνουν τον τόνο. Και μάλιστα τόνο πολεμικό. Στο διπλωματικό επίπεδο, από κοινού με την Ουάσινγκτον, απαιτούν από τη Μόσχα να συμφωνήσει σε ολική ή μερική κατάπαυση του πυρός, διαπιστώνοντας ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει κίνδυνο κατάρρευσης.

Η Μόσχα, θεωρώντας πως έχει το πάνω χέρι στο στρατιωτικό επίπεδο, αρνείται κατηγορηματικά. Η δική της πρόταση είναι να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για μία συνολική συμφωνία ειρήνευσης, χωρίς να σταματήσουν οι εχθροπραξίες, όπως έχει συμβεί και σε άλλες συγκρούσεις. Ο πόλεμος, πάντως, έχει κλιμακωθεί και όλα δείχνουν ότι θα κλιμακωθεί περαιτέρω. Με τη διπλωματία ουσιαστικά εξορισμένη, όλα δείχνουν πως ο πόλεμος εξελίσσεται σε σύγκρουση μέχρι τελικής πτώσεως.

Ουκρανία: Η στρατηγική των εμπλεκόμενων

Το κρίσιμο ερώτημα είναι στη βάση ποιας στρατηγικής πορεύονται οι εμπλεκόμενες πλευρές. Μετά από την αρχική φάση της εισβολής (αποπειράθηκε αλλαγή καθεστώτος) και μετά από τη δεύτερη φάση (άσκησε μετρημένη πίεση στο Κίεβο), τους τελευταίους μήνες, ειδικά μετά τις ουκρανικές επιθέσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας, η Μόσχα έχει εισέλθει σε τρίτη φάση. Διεξάγει πλέον ολοκληρωτικό πόλεμο, επιδιώκοντας να οδηγήσει τους Ουκρανούς σε κατάρρευση, χωρίς να εμπλακεί με το ΝΑΤΟ. Θεωρεί δικαιολογημένα ότι μία τέτοια εξέλιξη θα της επιτρέψει να διαπραγματευτεί το μεταπολεμικό καθεστώς σχέσεων με τη Δύση από πλεονεκτική θέση.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ, ναι μεν δεν θέλει ρωσική νίκη με κατάρρευση της Ουκρανίας, αλλά αποκλείει άμεση αμερικανική εμπλοκή στον πόλεμο, έχοντας συνείδηση πως αυτή πιθανότατα θα κλιμακωθεί σε πυρηνική σύγκρουση με ό,τι αυτό σημαίνει. Στις ΗΠΑ, ωστόσο, υπάρχουν ισχυροί κύκλοι και στο Κογκρέσο και στο βαθύ κράτος, οι οποίοι πιέζουν για μεγαλύτερη εμπλοκή στο Ουκρανικό. Οι πιο μετρημένοι από αυτούς πιέζουν για αποφασιστική στήριξη στο Κίεβο, με παροχή οικονομικής βοήθειας και τελευταίας τεχνολογίας οπλικών συστημάτων.

Το επιχείρημά τους είναι ότι είναι προς το συμφέρον των ΗΠΑ να προκαλέσουν –μέσω του Κιέβου– τη μεγαλύτερη δυνατή αιμορραγία στη Ρωσία. Αν και οι προβλέψεις τους ότι οι πρωτοφανείς κυρώσεις θα προκαλούσαν κατάρρευση της ρωσικής οικονομίας και πιθανόν αποσταθεροποίηση του καθεστώτος Πούτιν διαψεύσθηκαν παταγωδώς, επιμένουν στην ίδια γραμμή. Ισχυρίζονται ότι κλιμακώνοντας την πίεση θα καταφέρουν αυτό που δεν έχουν καταφέρει μέχρι τώρα. Περιττό να σημειωθεί πως αδιαφορούν για το κόστος που πληρώνουν οι Ουκρανοί.

Υπάρχει, ωστόσο, και μία ακόμα πιο σκληροπυρηνική πτέρυγα στο αμερικανικό βαθύ κράτος, η οποία πιέζει για μια πιο άμεση πολεμική εμπλοκή. Φτάνει ακόμα και στο σημείο να προτείνει την επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων πάνω από την Ουκρανία! Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τα νατοϊκά μαχητικά θα έρθουν αναπόφευκτα αντιμέτωπα με τα ρωσικά, οπότε ο πόλεμος δια αντιπροσώπου (Ουκρανία) θα μετεξελιχθεί σε άμεσο πόλεμο ΝΑΤΟ-Ρωσίας με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Περιττό να αναφέρω ότι τέτοιου είδους απόψεις είναι –τουλάχιστον ρητορικά– κυρίαρχες στις ευρωπαϊκές πολιτικές ελίτ. Μιλάνε κατά κόρον για πόλεμο με τη Ρωσία, επικαλούμενες διάφορα περιστατικά (πτήσεις drones πυρκαγιές σε βιομηχανίες κλπ), τα οποία αποδίδουν στις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, χωρίς να προσκομίζουν αποδείξεις. Το κλίμα, όμως, είναι τόσο φορτισμένο που όποιος θέσει θέμα στοιχείων στιγματίζεται σαν απολογητής της Μόσχας! Οι μαξιμαλιστικές διακηρύξεις-στόχοι, όμως, λειτουργούν ως πολιτική δέσμευση των ευρωπαϊκών πολιτικών ελίτ. Πώς να δικαιολογήσουν στη δική τους κοινή γνώμη μία διπλωματική λύση που εκ των πραγμάτων θα κατοχυρώνει ρωσικά κέρδη; Γι’ αυτό και προκρίνουν τη συνέχιση του πολέμου, αν και έτσι κινδυνεύουν να φορτωθούν την πολύ βαρύτερη ευθύνη μίας ουκρανικής κατάρρευσης.

Το πυρηνικό χαρτί 

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Ευρώπη μπορεί να επέμβει για να την αποτρέψει. Γι’ αυτό θα μιλήσουμε αναλυτικά σε επόμενο άρθρο, αλλά ας υποθέσουμε ότι παρεμβαίνει με στρατιωτικές δυνάμεις στην Ουκρανία και μάλιστα συμπαρασύροντας και τους Αμερικανούς. Όσοι οραματίζονται μία τέτοια νατοϊκή πανστρατιά με σκοπό να κατατροπώσει τη Ρωσία, παρακάμπτουν με περισσή επιπολαιότητα το γεγονός πως μία άμεση εμπλοκή συνεπάγεται διολίσθηση σε πυρηνική σύγκρουση. Είναι εξόφθαλμο πως ο πόλεμος είναι υπαρξιακός για τη Ρωσία, πράγμα που σημαίνει ότι εάν κινδυνεύσει να ηττηθεί, δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει όποια οπλικά συστήματα μπορούν να αποτρέψουν την ήττα, χωρίς ως ύστατο μέσο να αποκλείονται τα πυρηνικά.

Ο καθηγητής Καραγκάνοφ δεν χάνει ευκαιρία να υπογραμμίζει την ανάγκη να αποκατασταθεί η ρωσική πυρηνική αποτροπή, διευκρινίζοντας πως πρέπει να μπει στο τραπέζι το πυρηνικό χαρτί, έστω κι αν σε πρώτη φάση τα πλήγματα σε ευρωπαϊκούς στόχους θα πρέπει να είναι με συμβατικούς πυραύλους. Μπορεί το Κρεμλίνο να μην συμφωνεί, αλλά η θέση του έχει αρχίσει να βρίσκει απήχηση στους κόλπους της ρωσικής ελίτ, γεγονός που αποτελεί ένδειξη μεταβολής του κλίματος. Όταν ένας πόλεμος θεωρείται υπαρξιακός, το φάσμα των επιλογών που θεωρούνται θεμιτές ή απλώς συζητήσιμες διευρύνεται.

Η σκλήρυνση περιορίζει τα περιθώρια του Πούτιν, ο οποίος πρέπει να εξισορροπεί δύο αντίθετες απαιτήσεις: Και να αποφύγει μια σύγκρουση με το ΝΑΤΟ και να μην εμφανιστεί ότι υποχωρεί στη δυτική πίεση. Έτσι, η αξιοπιστία μετατρέπεται σε παράγοντα κλιμάκωσης. Όταν μια ηγεσία θεωρεί ότι η αυτοσυγκράτηση εκλαμβάνεται από τον αντίπαλο, ή κι από το εσωτερικό της ακροατήριο ως αδυναμία, αποκτά κίνητρο να αντιδράσει εντονότερα.

Παρόμοιος μηχανισμός λειτουργεί και στην Ευρώπη. Η πολιτική και επικοινωνιακή διαχείριση του πολέμου έχει περιορίσει τα περιθώρια αλλαγής πορείας. Όσο ο πόλεμος χρωματίζεται με έντονο ηθικό χαρακτήρα, τόσο δυσκολότερο είναι για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να προσανατολιστούν στη διπλωματία, χωρίς να κατηγορηθούν ότι υιοθετούν πολιτική κατευνασμού της Μόσχας. Έτσι, έχουν αυτοπαγιδευθεί πολιτικά, με αποτέλεσμα την πολεμική ρητορική.

Η έλλειψη διαλόγου Ευρώπης-Ρωσίας αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών. Όταν δεν υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας, οι προθέσεις του αντιπάλου συνάγονται κυρίως από στρατιωτικές κινήσεις, εξοπλισμούς και δηλώσεις. Αυτό ευνοεί τη χειρότερη δυνατή ερμηνεία των κινήσεων του αντιπάλου. Σε περιβάλλον μεγάλης δυσπιστίας, κάθε αμφίσημη ενέργεια είναι πιθανότερο να ερμηνευθεί ως επιθετική παρά ως αμυντική. Έτσι η ανεξέλεγκτη κλιμάκωση μπορεί να προκύψει, χωρίς καμία πλευρά να την έχει επιδιώξει. Η αποτροπή, λοιπόν, δεν λειτουργεί μηχανιστικά. Για να λειτουργήσει, κάθε πλευρά πρέπει να κατανοεί τις κόκκινες γραμμές και τον τρόπο σκέψης της άλλης. Διαφορετικά, η αποτροπή μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα.

Μέσω αυτής της αρχιτεκτονικής, τα συμφέροντα του χρηματοπιστωτικού τομέα (τράπεζες, funds) και των πολυεθνικών ομίλων αποκτούν προνομιακή πρόσβαση στα κέντρα λήψης αποφάσεων (Eurogroup, ΕΚΤ, Κομισιόν), μετατρέποντας την ΕΕ σε μηχανισμό διασφάλισης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Η κρίση δεν ήταν ατύχημα, αλλά μηχανισμός παγίωσης αυτής της δομής.

Το μοτίβο δεν είναι ελληνικό. Είναι ευρωπαϊκό. Στη Γερμανία, η AfD κατέγραψε ιστορικό υψηλό στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ τον Σεπτέμβριο του 2026, κεφαλαιοποιώντας την οργή για στασιμότητα και περικοπές στο όνομα της «δημοσιονομικής ορθοδοξίας». Στη Γαλλία, με έλλειμμα στο 5% του ΑΕΠ, η ακροδεξιά του στρατοπέδου Le Pen στρέφεται κατά των Βρυξελλών. Το πρόβλημα είναι δομικό γιατί οι πολιτικές λιτότητας που επιβλήθηκαν για τη «σωτηρία της Ευρώπης» γεννούν τώρα τη δύναμη που απειλεί να τη διαλύσει.

Όταν η ανασφάλεια μονιμοποιείται, κινδυνεύει να διαβρωθεί ακόμη και το δικαίωμα στο εκλέγειν, την τελευταία γραμμή άμυνας της λαϊκής κυριαρχίας. Τα σύγχρονα δημοκρατικά πολιτεύματα οργανώνονται ως συστήματα αντιπροσώπευσης, θεσμών και κατανομής κρατικών λειτουργιών. Η δημοκρατική τους νομιμοποίηση όμως δεν εξαντλείται στη λειτουργία αυτών των θεσμών. Στην ελληνική συνταγματική τάξη, η αρχή είναι ρητή, το πολίτευμα κατά το Σύνταγμα έχει θεμέλιο τη λαϊκή κυριαρχία, όπου όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον Λαό.

Το κράτος της καταστολής

Απέναντι σε αυτή την πλειοψηφία ορθώνεται το Κράτος της Καταστολής, δηλαδή μια ιεραρχική δομή που λειτουργεί ex post. Παρεμβαίνει μετά την τραγωδία (πλημμύρες, πυρκαγιές, Τέμπη), αδυνατώντας συστηματικά να την προλάβει.

Το πολιτικό σύστημα δεν σχεδιάστηκε ποτέ για άμεση λαϊκή κυριαρχία, παρά μόνο για περιοδική ανάθεσή της σε αντιπροσώπους. Η λαϊκή κυριαρχία τείνει να γίνει «φαντασιακή θέσμιση» ( Καστοριάδης). Η εκλογική διαδικασία λειτουργεί ως λευκή επιταγή (carte blanche) στην εκτελεστική εξουσία, η οποία συνάπτει δανειακές υποχρεώσεις και μετακυλίει το κόστος στο λαό χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του λαού στη λήψη της απόφασης. Σε αυτό το πλαίσιο, το άρθρο 86 του Συντάγματος λειτουργεί ως θεσμική ασπίδα ατιμωρησίας των πολιτικών υπευθύνων.

Στο ενωσιακό επίπεδο, το Eurogroup, τυπικά διακυβερνητικό όργανο κατά το Πρωτόκολλο 14 ΣΛΕΕ, λειτουργεί de facto ως κέντρο αποφάσεων της ευρωζώνης. Η νομολογία του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης Δ.Ε.Ε. (Pringle, Ledra Advertising, Chrysostomides) το θωράκισε, χαρακτηρίζοντάς το μη ενωσιακό όργανο, θέτοντάς το εκτός ελέγχου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ και εκτός πεδίου εξωσυμβατικής ευθύνης της ΕΕ.

Πρόκειται για νομολογιακή αντίφαση, γιατί το Δ.Ε.Ε. ιστορικά  δεν περιορίστηκε σε μια στενή, γραμματική ερμηνεία των κειμένων, αλλά χρησιμοποίησε την τελολογική μέθοδο ερμηνείας (με βάση τον σκοπό των Συνθηκών) και «διέπλασε» και καθιέρωσε αρχές που δεν υπήρχαν ρητά γραμμένες αρχικά, όπως έχει αναγάγει την αποτελεσματική δικαστική προστασία (άρθρο 47 Χάρτη) σε γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης , αλλά ταυτόχρονα αποκλείει τον άμεσο έλεγχο του Eurogroup με το σκεπτικό ότι δεν αποτελεί θεσμικό όργανο. Το αποτέλεσμα είναι ένα νομικό κενό που σηματοδοτεί  δημοκρατικό έλλειμμα και καταφέρει ισχυρό πλήγμα στο Κράτος Δικαίου, όταν ένα όργανο που ασκεί de facto ενωσιακή εξουσία παραμένει εκτός του πλήρους δικαστικού ελέγχου.

Σε εθνικό επίπεδο η ελαστικότητα ερμηνείας του «δημοσίου συμφέροντος» είναι αποκαλυπτική. Στην απόφαση ΣτΕ Ολ. 668/2012 για το PSI, η «σωτηρία από τη χρεοκοπία» ταυτίστηκε με τη σωτηρία των τραπεζών, νομιμοποιώντας κούρεμα 70% στις οικονομίες των μικροομολογιούχων πολιτών. Η ίδια επίκληση κρίθηκε ανεφάρμοστη αλλού, όπως με την απόφαση 88/2013 του Ειδικού Δικαστηρίου, οι περικοπές σε μισθούς δικαστών ακυρώθηκαν αναδρομικά στο όνομα της «ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης».

Η Μονιμοποίηση της Έκτακτης Ανάγκης

Η ίδια λογική εφαρμόστηκε και για τους υπαλλήλους της Τράπεζα της Ελλάδος, οι οποίοι εξαιρέθηκαν από τις περικοπές λόγω του καθεστώτος «ειδικής αυτονομίας». Όμως, διαβιούν εντός της ελληνικής κοινωνίας, απολαμβάνουν τα δημόσια αγαθά και ωφελούνται από το κοινωνικό κράτος.

Όταν καλούνται να συνεισφέρουν στη συλλογική προσπάθεια της σωτηρίας του λαού, επικαλούνται «λειτουργική ανεξαρτησία». Αν η αρχή αυτή νομιμοποιεί την εξαίρεση από την κοινωνική αλληλεγγύη, τότε δεν πρόκειται για θεσμική αυτονομία, αλλά για κοινωνική εξαίρεση αριστοκρατικού χαρακτήρα. Αν το «δημόσιο συμφέρον» σώζει τους θεσμικά ισχυρούς και θυσιάζει τους πολλούς, τότε κατά Αριστοτέλη (Πολιτικά, Γ’ 1279a-b), όταν λίγοι ασκούν την εξουσία, έχουμε ολιγαρχία, όχι δημοκρατία. Η αρχιτεκτονική της κρίσης παραβίασε θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης όπως:

• την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας (άρθρο 4§3 ΣΕΕ), λόγω της ασύμμετρης πίεσης μέσω του μηχανισμού έκτακτης χρηματοδοτικής ρευστότητας (ELA) το 2010-2015·
• την αρχή αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας (άρθρο 47 Χάρτη), όπως αναλύθηκε παραπάνω·
• την αρχή ισότητας των κρατών-μελών (άρθρο 4§2 ΣΕΕ), που υπονομεύεται από τη δομική ασυμμετρία πιστωτή-οφειλέτη.

Ακόμη και το ρωμαϊκό iustitium και το άρθρο 15 ΕΣΔΑ θέτουν χρονικά όρια στην έκτακτη ανάγκη. Αλλά, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) μονιμοποιήθηκε το 2021, το Δημοσιονομικό Σύμφωνο παραμένει, η ενισχυμένη εποπτεία της Ελλάδας διήρκεσε έως το 2022, δηλαδή τέσσερα χρόνια μετά την τυπική έξοδο από τα μνημόνια. Η θεωρία του Agamben για τη μονιμότητα της κατάστασης εξαίρεσης επαληθεύεται.

Στο διεθνές δίκαιο, η κρατική ευθύνη επιβάλλει την επαναφορά στην πρότερη κατάσταση (restitutio in integrum). Όμως η αρχιτεκτονική Eurogroup/ESM σχεδιάστηκε ώστε να αποτρέπει το εύρημα παρανομίας, καθιστώντας αδύνατη την αποζημίωση όχι επειδή δεν υπήρξε ζημία, αλλά επειδή λείπει το αρμόδιο βήμα forum.

Αν το ενωσιακό επίπεδο είναι κατασκευασμένο για να αποφεύγει τη λογοδοσία, η αναμονή για «διόρθωση» της δημοκρατίας «από τις Βρυξέλλες» αποβαίνει μάταιη. Η λύση πρέπει να αναζητηθεί σε εθνικό επίπεδο, με ένα πολιτικό αίτημα ικανό να καλύψει το κενό του 52-56% πριν το καλύψει η ακροδεξιά.

Από τη σεισάχθεια στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Η πραγματική δημοκρατία προϋποθέτει άρση των ανισοτήτων. Η Σεισάχθεια του Σόλωνα δεν ήταν φιλανθρωπία. Η διαγραφή χρεών ήταν προϋπόθεση της δημοκρατίας. Απελευθέρωσε οικονομικά τον πολίτη για να καταστεί πολιτικά κυρίαρχος και να υπάρξει ισοκρατία. Όπως η Σεισάχθεια απελευθέρωσε τον πολίτη από τα χρέη, έτσι και η Τεχνητή Νοημοσύνη, αν τεθεί υπό δημόσιο έλεγχο, μπορεί να απελευθερώσει τη διοίκηση από τη διαφθορά και τη γραφειοκρατία και ο πολίτης να ελέγχει την εξουσία.

Τα σημερινά πολιτικά συστήματα χρησιμοποιούν αυτό που ο Chomsky ονόμασε «κατασκευή συναίνεσης» και η Klein «δόγμα του σοκ», δηλαδή φόβο και ανασφάλεια, ώστε ο αυταρχισμός να εμφανίζεται ως ανάγκη για ασφάλεια και σταθερότητα. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι συστατικά του Κράτους Καταστολής, μιας μορφής κράτους που προσιδιάζει στον αυταρχισμό και την αστυνομοκρατία, που αποκαλεί την κοινωνική διαμαρτυρία, διασάλευση της τάξης ή αναρχία ετερόκλητου όχλου, και χρησιμοποιεί όρους όπως η «πάταξη» για τη βίαιη αποκατάσταση της τάξης.

Αντιπροτείνουμε το Κράτος Πρόληψης αντί της Καταστολής. Χρειάζεται ένα νέο πνεύμα στην κρατική δράση που θα προβάλλει την προληπτική ασφάλεια σε εφαρμοσμένη πολιτική. Είναι «τεχνοκρατική» αλλά με βαθιά κοινωνική προσέγγιση και γι’ αυτό ουσιαστικά δημοκρατική. Δεν περιμένει την τραγωδία να συμβεί. Την ανιχνεύει και την προλαμβάνει. Σε αυτό, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι εργαλείο ελέγχου του πολίτη, αλλά σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και μηχανισμός διαφάνειας, σε τρεις άξονες:

α) Εξάλειψη ακρίβειας και καρτέλ. Αλγόριθμοι διασταυρώνουν σε πραγματικό χρόνο λιανικές τιμές με κόστος παραγωγής, μεταφοράς και ενέργειας ανά προϊόν και περιοχή. Όταν η απόκλιση υπερβαίνει τα στατιστικά όρια χωρίς αντίστοιχη αύξηση εισροών, ενεργοποιείται αυτόματα δειγματοληπτικός έλεγχος, πριν παγιωθεί η υπερτιμολόγηση.

β) Αυτοματοποιημένη κοινωνική προστασία. Διασταύρωση εισοδηματικών και περιουσιακών στοιχείων από ήδη υφιστάμενες κρατικές βάσεις δεδομένων, για αυτόματη ανίχνευση ανάγκης και άμεση αποδέσμευση επιδομάτων, χωρίς γραφειοκρατία, μεσάζοντες και ταπεινωτικές αναμονές.

γ) Πρόληψη καταστροφών. Συνεχής παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών (σιδηρόδρομος, δάση, δίκτυα ενέργειας) σε πραγματικό χρόνο, με στόχο την εξάλειψη του «ανθρώπινου λάθους» και των πελατειακών διορισμών που οδήγησαν, μεταξύ άλλων, στα Τέμπη.

Η προσέγγιση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον Κανονισμό της ΕΕ περί Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Act), ο οποίος επιβάλλει Εκτίμηση Αντικτύπου στα Θεμελιώδη Δικαιώματα (FRIA) για συστήματα υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χρησιμοποιούνται από δημόσιες αρχές.

Το τέλος του πελατειακού κράτους

Όταν η διαφάνεια αυτοματοποιείται, ο «πολιτικός προστάτης» χάνει το αντικείμενο συναλλαγής. Το πελατειακό κράτος ακυρώνεται στη ρίζα του. Αυτό όμως δεν αρκεί. Ένα Κράτος Πρόληψης χωρίς αυστηρή εποπτεία του πολίτη απλώς θα αντικαθιστούσε μια αδιαφανή γραφειοκρατία με έναν εξίσου ανεύθυνο αλγόριθμο.

Το πρόσφατο (Αύγουστο – 2026) περιστατικό με τη χρήση έξυπνων γυαλιών από Υπουργό Υγείας σε νοσοκομειακό χώρο αναδεικνύει τη δημοκρατική διάσταση του ζητήματος. Ο Υπουργός βάσισε τη νομιμότητα της καταγραφής στο λαμπάκι ορατότητας, θεωρώντας ότι πληροί τη διαφάνεια κατά ΓΚΠΔ. Όμως η διαφάνεια δεν αρκείται στο να γνωρίζει ο πολίτης ότι «κάτι καταγράφεται». Ο πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει όχι μόνο ότι καταγράφεται, αλλά τι, γιατί και από ποιον. Όταν δε, βρεθούν ασθενείς στο οπτικό πεδίο και καταγράφονται δεδομένα υγείας, απαιτούνται και πρόσθετες εγγυήσεις. Η ορατότητα, δηλαδή, δεν ταυτίζεται με τη διαφάνεια, που δεν έχει νόημα χωρίς πραγματική δυνατότητα κατανόησης, ελέγχου και αμφισβήτησης.

Παράλληλα, το Eurogroup προσφέρει ένα ήδη υπαρκτό θεσμικό παράδειγμα της απόστασης που μπορεί να δημιουργηθεί ανάμεσα στην ουσιαστική άσκηση ισχύος και στη δυνατότητα λογοδοσίας. Η αλγοριθμική εποχή θέτει το ίδιο πρόβλημα σε διαφορετική και ενδεχομένως βαθύτερη κλίμακα. Τι συμβαίνει όταν η δυνατότητα πρόβλεψης, ταξινόμησης και προδιαμόρφωσης των κοινωνικών επιλογών συγκεντρώνεται σε φορείς που δεν διαθέτουν αντίστοιχη δημοκρατική νομιμοποίηση;

Η δημοκρατική πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης, επομένως, δεν είναι απλώς να αποφασίσουμε εάν θα χρησιμοποιούμε αλγορίθμους. Είναι να διασφαλίσουμε ότι η αλγοριθμική ισχύς παραμένει παράγωγο της δημοκρατικά νομιμοποιημένης εξουσίας και όχι υποκατάστατό της. Διότι εάν ο πολίτης ψηφίζει για εκείνους που κυβερνούν, αλλά δεν μπορεί να γνωρίζει ποια δεδομένα, ποια μοντέλα και ποιοι αλγόριθμοι διαμορφώνουν τις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή του, τότε δημιουργείται μια νέα μορφή απόστασης ανάμεσα στη συνταγματικά κατοχυρωμένη λαϊκή κυριαρχία και στην πραγματική άσκηση της εξουσίας.

Ποιος φυλάει τους φύλακες 

Το ερώτημα ποιος φυλάει τους φύλακες «quis custodiet ipsos custodes;» πρέπει να απαντηθεί θεσμικά, εκ των προτέρων. Εμείς , προτείνουμε τον ακόλουθο τριεπίπεδο μηχανισμό λογοδοσίας:

• Ανεξάρτητο Σώμα Αλγοριθμικής Επιθεώρησης, με νομική πρόσβαση όχι μόνο στον πηγαίο κώδικα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και στα δεδομένα εκπαίδευσης και στα βάρη των μοντέλων. Χωρίς την τριπλή αυτή πρόσβαση, κάθε έλεγχος είναι επιφανειακός.
• Υποχρεωτικά συστήματα καρτών (system cards) σε απλή γλώσσα για κάθε σύστημα που επηρεάζει δικαιώματα, ώστε ο μέσος πολίτης να κατανοεί τι τον κρίνει και με ποια κριτήρια.
• Σώμα κληρωτών πολιτών κατά το πρότυπο της Ιρλανδικής Συνταγματικής Συνέλευσης (Citizens’ Assembly), με δεσμευτική εξουσία αναστολής συστήματος που κρίνεται επικίνδυνο ή μεροληπτικό. Η σύνθεσή του πρέπει να θωρακίζεται με αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ώστε να μην μπορεί να καταλυθεί από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Μόνο έτσι η Τεχνητή Νοημοσύνη αφαιρεί τη «λευκή επιταγή» από το κάθε Μέγαρο Μαξίμου και την επιστρέφει στον καθημερινό έλεγχο των πολιτών.

Τεχνητή Νοημοσύνη: Δημοκρατία ή Ψηφιακή Φεουδαρχία;

Η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης στο κράτος είναι η μεγαλύτερη πολιτική μάχη της εποχής μας. Η κοινωνική συλλογικότητα οφείλει να διεκδικήσει με όλη της τη δύναμη τον έλεγχό της, διαφορετικά οδηγούμαστε σε Ψηφιακή Φεουδαρχία, όπου η «γη» είναι τα δεδομένα μας και οι σύγχρονοι φεουδάρχες χρησιμοποιούν αλγορίθμους για να κατευθύνουν τις επιλογές μας πριν καν τις εκφράσουμε.

Γιατί η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο όταν κάποιος αποκτά την εξουσία να αποφασίζει αντί των πολιτών, αλλά και όταν αποκτά την εξουσία να διαμορφώνει εκ των προτέρων το πληροφοριακό και γνωστικό περιβάλλον μέσα στο οποίο οι πολίτες αποφασίζουν. Το ζήτημα της γνωστικής κυριαρχίας που εισάγει η Τεχνητής Νοημοσύνη και η αλγοριθμική ισχύς είναι, επομένως, εξίσου κρίσιμο με το ίδιο το ζήτημα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Το Προληπτικό Κράτος, θωρακισμένο με τους προαναφερόμενους μηχανισμούς, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ασπίδα επιβίωσης και η μόνη ρεαλιστική απάντηση στο ερώτημα του πώς θα υιοθετηθεί το αίτημα του 52-56% για κάτι καινούργιο χωρίς να διοχετευθεί στην ακροδεξιά που ήδη κερδίζει έδαφος.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να ανήκει στους πολίτες, να ελέγχεται δημόσια και να λειτουργεί με ανοιχτό κώδικα. Το δίλημμα είναι σαφές. Αν αφήσουμε την τεχνολογία στους λίγους, θα μας οδηγήσουν σε έναν ψηφιακό Μεσαίωνα, αλλά αν την πάρουμε στα χέρια τους οι πολίτες, μπορούν να οικοδομήσουν ουσιαστική και πραγματική Δημοκρατία, θεμελιωμένη σε Κράτος Δικαίου.

Πρόκειται για τη χειρότερη χρονιά για τον κλάδο από το 2022, όταν ο πόλεμος κατέστρεψε τα εργοστάσια Azovstal και Illich στη Μαριούπολη, μηδενίζοντας το 40% της ουκρανικής παραγωγής χάλυβα. Κατά τη διάρκεια των επιθέσεων, η Ρωσία εξαπολύει πλήγματα ακριβείας που προκαλούν ζημιές σε κρίσιμο εξοπλισμό, όπως οι υψικάμινοι, εμποδίζοντας τις ουκρανικές χαλυβουργίες να παράγουν χυτοσίδηρο ή ακατέργαστο σίδηρο (pig iron) – ένα βασικό υλικό για την παραγωγή χάλυβα (ατσαλιού). Ο χάλυβας είναι η ραχοκοκαλιά τόσο του κατασκευαστικού τομέα, όσο και της πολεμικής βιομηχανίας.

Οι τρεις κορυφαίες εταιρείες του κλάδου στην Ουκρανία – Metinvest, Interpipe και ArcelorMittal Kryvyi Rih – είχαν ήδη αναστείλει από την άνοιξη την παραγωγή χάλυβα. Δύο μεγάλα ορυχεία τα οποία διαχειρίζεται ο όμιλος Metinvest στο Kryvyi Rih της Ουκρανίας (δυτικότερα της Ζαπορίζια) ανέστειλαν από τον Απρίλιο την παραγωγή.

Η χαλυβουργική βιομηχανία, που εκτιμάται ότι επιβιώνει οριακά, «ζητεί πολύ μεγαλύτερη στήριξη από τους διεθνείς εταίρους και το κράτος, διότι δεν υπάρχει ουσιαστικά άλλη επιλογή. Διαφορετικά, θα σταματήσει τελείως η παραγωγή για όσο διαρκεί ο πόλεμος – ο οποίος ενδέχεται να διαρκέσει πολλά χρόνια – και δεν θα διασφαλιστούν οι θέσεις εργασίας του προσωπικού», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανικής Ένωσης Χαλυβουργιών.

“Κλειστή” η Μαύρη Θάλασσα

Τα πλήγματα στα χαλυβουργεία αποτελούν το ένα σκέλος του προβλήματος. Το άλλο μεγάλο πρόβλημα για τους βιομήχανους είναι ότι πλέον οι ρωσικές δυνάμεις πλήττουν λιμάνια και πλοία, εμποδίζοντας τις εταιρείες να εξάγουν ή να εισάγουν εμπορεύματα μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Ταυτόχρονα, οι χερσαίες εμπορικές οδοί συνεπάγονται υπερβολικό κόστος για εταιρείες που αυτή τη στιγμή υφίστανται τεράστιες οικονομικές απώλειες, της τάξης των δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων μηνιαίως.

Το άλλο ζήτημα που επιβαρύνει τις εταιρείες μεταλλουργίας είναι το υπερβολικά υψηλό κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας που προκαλείται από το κλείσιμο των λιμένων της Μαύρης Θάλασσας. Οι εταιρείες πληρώνουν 50%-60% περισσότερο για τη μεταφορά ορισμένων αγαθών σιδηροδρομικώς ή μέσω ρουμανικών και πολωνέζικων λιμένων, όπως ο άνθρακας, δήλωσε στο Forbes Ukraine ο Διευθύνων Σύμβουλος της Metinvest.

Η λύση για την οικονομία τους θα ήταν το άνοιγμα της Μαύρης Θάλασσας. Αυτό όχι μόνο θα μείωνε το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας, αλλά θα επέτρεπε επίσης στις εταιρείες να ξαναρχίσουν την εξαγωγή σιδηρομεταλλεύματος, ενός βασικού συστατικού του χάλυβα, για να αποκομίσουν κάποια μετρητά σε περίπτωση που δεν θα μπορούν να ξαναρχίσουν την παραγωγή χάλυβα.

Οι εκκλήσεις της Ουκρανίας για το “άνοιγμα” αυτό έχουν λάβει διεθνή υποστήριξη, με 51 χώρες σε κοινή δήλωση στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στις 23 Σεπτεμβρίου. Η Ρωσία από πλευράς της, έχει δηλώσει από τις αρχές του καλοκαιριού ότι τα ουκρανικά πλήγματα στις ενεργειακές της υποδομές, σε πολιτικά εργοστάσια και σε πλοία ξεχείλισαν το ποτήρι και “άνοιξαν το κουτί της Πανδώρας”. Εκτοτε η Ρωσία ενέτεινε σε μεγάλο βαθμό τις επιθέσεις σε υποδομές που μέχρι τότε είχε επιλέξει να μη χτυπάει.

Παράλληλα, οι νέοι εμπορικοί κανόνες των Βρυξελλών έχουν περιορίσει την πρόσβαση της Ουκρανίας στην αγορά της ΕΕ, ενώ οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα έχουν καταστήσει πιο δαπανηρές τις εξαγωγές. Τέλος, ορισμένες μεγάλες μεταλλουργικές εταιρείες δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για χρηματοδοτική στήριξη από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς ανήκουν σε ολιγάρχες.

Καταρρέει η οικονομία

Αφ΄ης στιγμής ο κλάδος καταρρέει, οι κατασκευαστικές εταιρείες σε όλη τη χώρα αναγκάζονται να εισάγουν ακριβότερο χάλυβα από την Ευρώπη, γεγονός που αυξάνει το κόστος κατασκευής και τον πληθωρισμό.

Η Σουηδέζα ευρωβουλευτής του Renew Κάριν Κάρλσμπρο – που είναι η κύρια εισηγήτρια (rapporteur) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη χρηματοδοτική και οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία – δήλωσε στην Kyiv Independent ότι ότι η ΕΕ «αντί να στηρίζει την ουκρανική χαλυβουργία τη στιγμή που αυτή οδεύει προς την ολοκληρωτική καταστροφή, την υπονομεύει».

Η Κάρλσμπρο επισκέφθηκε τα ουκρανικά χαλυβουργεία την άνοιξη και κάλεσε τις Βρυξέλλες να επανεξετάσουν άμεσα την εμπορική τους πολιτική και να εξαιρέσουν την Ουκρανία από το καθεστώς δασμών που θεσπίστηκε τον Ιούνιο.

Οι ποσοστώσεις στο χάλυβα

«Οι νέες ποσοστώσεις της ΕΕ για τον χάλυβα αποτελούν καίριο πλήγμα για τη βιομηχανία της Ουκρανίας. Αν θέλουμε πραγματικά να στηρίξουμε την ικανότητα της Ουκρανίας να αμύνεται, οφείλουμε να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να στηρίξουμε τη βιομηχανική υποδομή της, αν καταρρεύσει η οικονομία της Ουκρανίας, η χώρα θα δυσκολευτεί πολύ περισσότερο να αμυνθεί και θα εξαρτάται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τη στήριξη της ΕΕ», δήλωσε η Κάρλσμπρο.

Από την άλλη, είναι ξεκάθαρο ότι η οικονομία έχει ήδη καταρρεύσει και η Ουκρανία ζει χάρη στα χρήματα της ΕΕ και του ΔΝΤ, όμως αυτό ανοιγει ένα άλλο τεράστιο ζήτημα – το κατά πόσον μια χώρα είναι ανεξάρτητη και έχει εθνική κυριαρχία όταν επιβιώνει με χρήματα άλλων κρατών.

Επί του προκειμένου, για τον χάλυβα, μια ιδέα που συζητείται είναι η δημιουργία ενός ειδικού ταμείου για τη χαλυβουργία, αντίστοιχου με το Ταμείο Ενεργειακής Στήριξης της Ουκρανίας (Ukraine Energy Support Fund), το οποίο θα συγκεντρώνει «πόρους από εταίρους για να βοηθήσει τις πληγείσες εταιρείες να προμηθευτούν κρίσιμο εξοπλισμό από την Ευρώπη», όπως είπε για το τρόπον τινά “Ταμείο Ανάκαμψης” στην Kyiv Independent ο επικεφαλής της χαλυβουργικής Metinvest.

«Οι μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις που απασχολούν μεγάλο αριθμό εργαζομένων κοντά στο μέτωπο υφίστανται μερικές από τις σφοδρότερες επιθέσεις, διατηρώντας παράλληλα δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας και στηρίζουν τις τοπικές οικονομίες», είπε ο ίδιος. Ο πρόεδρος της Ουκρανικής Ένωσης Χαλυβουργιών δήλωσε ότι πρέπει η κυβέρνηση της Ουκρανίας να αρχίσει διαπραγματεύσεις με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), ώστε να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση μεταλλουργικών εταιρειών που ανήκουν σε ολιγάρχες – όπως η Metinvest, η οποία ανήκει στον πλουσιότερο άνθρωπο της Ουκρανίας, τον Ρινάτ Αχμέτοφ.

Τι ζητούν οι ιδιοκτήτες χαλυβουργιών

Η κυβέρνηση και οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να μοιραστούν το κόστος, επιμένουν οι ιδιοκτήτες χαλυβουργιών.  Επίσης ζητούν να μειωθεί το κόστος εισαγωγών, επιτρέποντας στις εταιρείες να εισάγουν ξένο χυτοσίδηρο από τον οποίο τα ουκρανικά εργοστάσια θα μπορούσαν να παράγουν χάλυβα. Προς το παρόν πάντως το κόστος καθιστά την εισαγωγή αυτή ανέφικτη, λένε οι ολιγάρχες της χαλυβουργίας.

Ταυτόχρονα, η Ουκρανία κατά τη γνώμη της Ένωσης Χαλυβουργιών χρειάζεται επίσης απεριόριστη πρόσβαση στην αγορά χάλυβα της ΕΕ και ανακούφιση από τον Μηχανισμό Προσαρμογής Συνόρων Άνθρακα – γνωστό ως CBAM –  ο οποίος προσθέτει πρόσθετους φόρους στις εισαγωγές με υψηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα, όπως ο χάλυβας.

Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και αν ο χαλυβουργικός τομέας της Ουκρανίας λάβει την υποστήριξη που ζητεί από την κυβέρνηση και την ΕΕ, θα χρειαστούν πολλοί μήνες και δεκάδες εκατομμύρια ευρώ προτού μπορέσει να επανεκκινήσει την παραγωγή χάλυβα,  και μάλιστα υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα έπληττε ξανά την χαλυβουργία η Ρωσία – κάτι αδύνατον όσο κρατά ο πόλε

Λόγω της έντονης κακοκαιρίας το προγραμματισμένο για σήμερα φεστιβάλ σχολικών συγκροτημάτων Schoolwave 2026 αναβλήθηκε. Το κύμα κακοκαιρίας πλήττει περιοχές όπως τις Σποράδες και τα παραλιακά τμήματα της Μαγνησίας και της βορειοανατολικής Εύβοιας.

Επίσης ισχυρές καταιγίδες σημειώνονται στη νοτιοανατολική Πελοπόννησο και κυρ ίσως στην Λακωνία.

Επικαιροποιημένο Έκτακτο Δελτίο της ΕΜΥ

Σήμερα Σάββατο (26-09-2026)

α. Στην Πελοπόννησο (κυρίως ν. Λακωνίας, ν. Αρκαδίας στα ανατολικά και ν. Αργολίδας στα νότια) καθώς και στα Κύθηρα έως αργά τη νύχτα.
β. Στην ανατολική Θεσσαλία (κυρίως ν. Μαγνησίας), τις Σποράδες και στην Εύβοια από αργά τη νύχτα.

Αύριο Κυριακή (27-09-2026)

α. Στην ανατολική Θεσσαλία (κυρίως ν. Μαγνησίας) και τις Σποράδες μέχρι τις πρωινές ώρες.
β. Στην Εύβοια έως αργά το απόγευμα.

2. Θυελλώδεις βορειοανατολικοί άνεμοι έντασης 7 με 8 μποφόρ θα πνέουν στο κεντρικό και βόρειο Αιγαίο από το βράδυ του Σαββάτου (26-09-2026) και την Κυριακή (27-09-2026).

Ειδικότερα, η επιδειχθείσα αυτοκαταστροφική πολιτική του ευρωπαϊκού «ιερατείου», αλλά και η είσοδος του παγκόσμιου καπιταλισμού στη φάση που έχει καταστεί ανεξέλεγκτος και επικίνδυνος για την ανθρωπότητα, η «δαμόκλειος σπάθη» που επιβάλλεται στις ευρωπαϊκές κοινωνίες από τους διεθνείς κερδοσκόπους, που μετατρέπονται σε «κοινωνίες του 1/3», οδηγούν στην απονομιμοποίηση των πολιτικών συστημάτων και στη ριζοσπαστικοποίησή τους, η οποία όμως λόγω ιδεολογικής αδυναμίας της αριστεράς δεν οδηγείται πάντα προς προοδευτική κατεύθυνση.

Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο, ότι η άνοδος του φασισμού οφείλεται κυρίως στις συνθήκες οικονομικής κρίσης, που οδηγούν βίαια μεγάλα τμήματα της κοινωνίας στην οικονομική εξαθλίωση. Η αντιμετώπιση αυτού δεν μπορεί να γίνει μόνο με την επίκληση συνθημάτων περί «Δημοκρατίας» και «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», αλλά με ουσιαστική παρέμβαση και εξάλειψη των κοινωνικών αιτίων, που αποτελούν το «λίπασμα» στο φασιστικό φαινόμενο.

Γιατί, όταν, λόγω σοβαρών κοινωνικών και οικονομικών κρίσεων, οδηγούνται μαζικά τα μεσαία και τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα σε βίαιη «προλεταριοποίηση», όπου, μάλιστα, λόγω αυτών των συνθηκών, κυριαρχεί το λούμπεν στοιχείο, τότε, οι «δράκοι» της ναζιστικής και φασιστικής «καρικατούρας» λαμβάνουν πιο προσηνή και οικεία «προσωπεία». 

Η Ευρώπη σε τροχιά Ακροδεξιάς

Στο εξαιρετικό βιβλίο του «Ο νεαρός Χίτλερ» ο Paul Ham, αναλύοντας τις συνθήκες και τους όρους μετατροπής ενός συνηθισμένου ανθρώπου με μειωμένες πνευματικά ικανότητες, του Αδόλφου Χίτλερ, σε «Φύρερ» και σφαγέα των ευρωπαϊκών κοινωνιών και κυνικό εξολοθρευτή ολόκληρων λαών και κοινωνικών ομάδων (Εβραίοι, τσιγγάνοι, ανάπηροι κλπ.), καταλήγει στο εξής τελικό συμπέρασμα – κραυγή:

«Η Ευρώπη και γενικά η Δύση θα εξακολουθήσει να ολισθαίνει προς ένα οιονεί προ-διαφωτιστικό ζόφο προκαταλήψεων, προς μια κατάσταση «τεχνικο-μεσαιωνισμού» με πυρηνικά όπλα, υπό την διακυβέρνηση αμόρφωτων ανδρών μέσα σε επίχρυσα σπίτια και πρώην τραπεζιτών, που ονειρεύονται ιερούς πολέμους. Σε τέτοιες συνθήκες, οι εξτρεμιστές μπορούν μια μέρα να βρουν έναν γνήσιο «Φύρερ» να τους ποδηγετήσει ανάμεσα στους νταήδες – καρικατούρες και τους παλαβούς ξανθούς, που κατείχαν μέχρι σήμερα το πόστο».

Ο βασικός, συνεπώς, αιμοδότης και το λίπασμα για την ισχυρή άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων αποτελεί η εφαρμογή της νεοφιλελεύθερης δημοσιονομικής πειθαρχίας, που έχει ακυρώσει και έχει μετατρέψει σε στάχτες το κράτος πρόνοιας και δικαίου, που κατακτήθηκε στην Ευρώπη με τις ισχυρές κευνσιανές πολιτικές, που ακολουθήθηκαν για την ανασυγκρότηση των ευρωπαϊκών κοινωνιών πάνω στις μεταπολεμικές στάχτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από τις φρικώδεις πράξεις του ναζιστικού θηρίου.

Οτιδήποτε σχεδόν κατακτήθηκε από τους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες του ευρωπαϊκού λαϊκού κινήματος και στοιχειοθετήθηκε ως ευρωπαϊκό κράτος πρόνοιας, μέσω της εφαρμοσμένης πολιτικής της δυτικής σοσιαλδημοκρατίας, γκρεμίσθηκε στο όνομα της νεοφιλελεύθερης οικονομικής πειθαρχίας. Έτσι, οι σημερινές πολιτικές και οικονομικές ελίτ, ενώ ομνύουν τον ευρωπαϊσμό, με την πολιτική τους είναι αυτές που δημιουργούν τρομακτικές κοινωνικές ανισότητες, πολιτικές ανισορροπίες και εθνικές αντιθέσεις, «πριονίζοντας» συστηματικά το «δέντρο» της Ευρώπης. 

Σύμφωνα με τον Γάλλο οικονομολόγο Τομά Πικετί, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν επανέλθει στα προ του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου επίπεδα ανισότητας: «Ο 20ος αιώνας σημαδεύτηκε αρχικά από τη μείωση των ανισοτήτων. Οι πόλεμοι προκάλεσαν μια χωρίς προηγούμενο ανακατανομή του συσσωρευμένου πλούτου. Η ανάπτυξη, όμως, σε συνθήκες ειρήνης οδήγησε στην αύξηση των ανισοτήτων, καθώς η απόδοση του κεφαλαίου είναι μεγαλύτερη από τον ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης.

Ταυτόχρονα, ένα νέο φαινόμενο επιτείνει τις ανισότητες: η εκτόξευση, πέρα από κάθε λογική, των αμοιβών της ελίτ των μάνατζερ. Επιπροσθέτως, οι μεγάλες περιουσίες εξασφαλίζουν τόσο υψηλότερες αποδόσεις, όσο μεγαλύτερη είναι αρχικά η συσσώρευση πλούτου. Το αποτέλεσμα είναι μια συνεχής διεύρυνση των ανισοτήτων, που ξαναφέρνει τον κόσμο μας στο ακραίο σημείο που βρισκόταν πριν ξεσπάσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Οι αρχές της αξιοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης υποχωρούν». 

Οι ανισότητες τροφοδοτούν το λαϊκισμό

Απόρροια αυτών των πολιτικών είναι η άνοδος των πάσης φύσεως ναζιστικών και λαϊκίστικών κινημάτων. Τα κινήματα αυτά ενισχύουν συνεχώς τη δύναμή τους στις ευρωπαϊκές κοινωνίες που βρίσκονται σε αγωνία και σύγχυση. Πρόκειται για τον λεγόμενο «ύστερο λαϊκισμό», που λιπαίνεται πέραν της παραδοσιακής αντίθεσης κατεστημένου-λαού από τις έντονες ανισότητες στις ευρωπαϊκές κοινωνίες μεταξύ των κερδισμένων της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και των χαμένων κοινωνικών πλειοψηφιών, καθώς και τις συνέπειες των έντονων προσφυγικών-μεταναστευτικών ρευμάτων, που δημιουργούν παράλληλα και ζητήματα ταυτότητας στα «νεοπληβειακά» στρώματα.

Η εξέλιξη αυτή έχει διαφοροποιήσει και διευρύνει την παραδοσιακή αντίθεση μεταξύ αστικής και εργατικής τάξης, που κυριαρχεί στο μαρξιστικό αφήγημα, ακόμα και στις γνήσιες βιομηχανικές χώρες, όπως Γερμανία και Γαλλία. Οι διαχωριστικές κοινωνικές γραμμές σε όλο το εύρος των καταπιεζόμενων τάξεων πλέον είναι πολλαπλές και αλληλοεφαπτόμενες: μεταξύ εργαζομένων και ανέργων, νέων και ηλικιωμένων, κατοίκων των πόλεων και της υπαίθρου, μορφωμένων και ανειδίκευτων κλπ.

Τα χάσματα αυτά ενισχύουν τον κατακερματισμένο κοινωνικό ιστό, με συνέπεια σε πολιτικό επίπεδο να ευδοκιμεί το επιφανειακό επικοινωνιακό σχήμα «λαός κατά ελίτ», που είναι το πολιτικό όχημα όλων των σημερινών λαϊκίστικων κινημάτων και των ηγετών τους (Τραμπ, AfD, Λεπέν, Μελόνι, Μιλέι, κλπ). 

Η βασική αιτία αυτού του αδυσώπητου κοινωνικού κατακερματισμού οφείλεται στη μετεξέλιξη του σύγχρονου καπιταλισμού από τη δεκαετία του ’80 και στις πολιτικές που επέφεραν ουσιαστική έλλειψη κοινωνικής προστασίας, όπως αυτή δομήθηκε μεταπολεμικά στην Ευρώπη με τη συναίνεση του κεφαλαίου και της εργατικής τάξης (κράτος πρόνοιας). 

Προλετάριοι και Ακροδεξιά…

Οι σαρωτικές σύγχρονες αλλαγές, με την αυτοματοποίηση των εργοστασίων, που αποδεκατίζουν θέσεις εργασίας στις παραδοσιακές κατασκευές και η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης πλήττουν σφοδρότατα τα μεσαία στρώματα και αφήνουν διαθέσιμες μόνο τις θέσεις που απαιτούν υψηλή δημιουργικότητα και ανθρώπινη εποπτεία. Παράλληλα, το διαδίκτυο και οι διαδικτυακές πλατφόρμες επιτρέπουν σε πολύ μικρό αριθμό ανθρώπων να συγκεντρώνουν αμύθητο πλούτο και να διατηρούν επιχειρήσεις με ελάχιστες θέσεις εργασίας, αλλά με τεράστιο κέρδος.

Αντιλαμβάνεται κανείς, ότι η εξέλιξη αυτή είναι δραματική για τις κοινωνίες και την κοινωνική ισορροπία, συνιστώντας βαθιά μετεξέλιξη του παραδοσιακού βιομηχανικού καπιταλισμού, που σε συνδυασμό με την επέκταση του χρηματοπιστωτικού βραχίονά του οδηγεί τον κόσμο σε ένα καθεστώς διογκούμενης οικονομικής ανισότητας. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι, ακόμα και στις παλιές μητροπόλεις του καπιταλισμού, βλέπουν όχι μόνο το βιοτικό τους επίπεδο να μειώνεται δραματικά, αλλά να εξαφανίζεται και η ελπίδα τους για μια ικανοποιητική ζωή.

Με τον τρόπο αυτό εξαϋλώνονται οι συλλογικές δράσεις και ενισχύεται ο ατομικισμός, ισοπεδώνεται η παραδοσιακή εργατική τάξη και τα μεσαία στρώματα που υπό την ευρεία έννοια αποτελούν το προλεταριάτο, σύμφωνα με την ουσιαστική εννοιολόγηση του όρου αυτού από τον Καρλ Μαρξ.

Ο Ιταλός φιλόσοφος Κοστάνζο Πρέβε θέλοντας να φωτίσει αυτές τις νέες συνθήκες, τονίζει ότι: «Σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στην εικοσαετία 1920-1940, φαίνεται δύσκολο στις καπιταλιστικές ολιγαρχίες να κατορθώσουν να σταθεροποιήσουν την κυριαρχία τους, θέτοντας τη μία ομάδα κατά της άλλης. Η στρατηγική της εξουσίας σήμερα δεν είναι η αντιπαράθεση μιας κυριαρχούμενης κοινωνικής ομάδας με μια άλλη κυριαρχούμενη ομάδα (εργάτες, μικροαστικά στρώματα, αγρότες κ.λπ.), αλλά ο εξατομικευμένος διαμελισμός της κοινωνίας, που οδηγεί τους ανθρώπους στην απομόνωση, σ’ ένα κοινό αίσθημα αδυναμίας και τους πείθει βαθιά, πως κάθε συλλογική ενέργεια είναι άχρηστη. Το παλιό «προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε» αντικαθιστά η γενικευμένη κραυγή των ναυαγών «ο σώζων εαυτόν σωθήτω».

Πρόκειται για πολιτικές που έχουν ως σημείο αναφοράς την εξυπηρέτηση του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και οι οποίες δημιουργούν κοινωνικά ερείπια. Δίπλα στα αποτελέσματα αυτής της μονεταριστικής πολιτικής, που είναι η αύξηση της ανεργίας, η μεγέθυνση των αποκλεισμένων κοινωνικών στρωμάτων, η φτώχεια και η απόγνωση των ανθρώπων, παραμονεύει ο νεοφασισμός. Χωρίς πραγματική δημοκρατική αναμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με πρωταρχικά στοιχεία την κοινωνική αλληλεγγύη και την πολιτική ενοποίηση, με ισότητα στη λειτουργία των λαών, οι κίνδυνοι για επανεμφάνιση ενός πραγματικού ναζιστικού τέρατος δεν μπορεί να αποκλειστεί. 

Με αληθινή προσομοίωση παραλίας, φυσική άμμο και πισίνα, το Mavili Beach αποτελεί το μοναδικό hotel rooftop στην Ελλάδα που μεταφέρει την εμπειρία της παραλίας στην καρδιά της πόλης, ενώ συγκαταλέγεται στα ελάχιστα αντίστοιχα concepts παγκοσμίως.

Μία επίσκεψη στο Mavili Beach δεν χρειάζεται να περιορίζεται μόνο σε ένα ποτό ή ένα γεύμα. Μπορεί να ξεκινήσει το μεσημέρι με lunch στην Ταβέρνα και χρόνο δίπλα στην πισίνα, να συνεχιστεί πιο χαλαρά με ένα cocktail κάτω από την σκιά των kiosks ή deluxe cabanas και, όσο η ημέρα προχωρά, να περάσει στο sunset και στη βραδινή ατμόσφαιρα της πόλης. Η άμμος, το νερό και η θέα δημιουργούν ένα σκηνικό που επιτρέπει στον επισκέπτη να αλλάξει ρυθμό για μερικές ώρες, χωρίς να χρειάζεται να εγκαταλείψει το κέντρο της Αθήνας.

After office, αλλά λίγο διαφορετικά

Τις καθημερινές, το Mavili Beach δίνει έναν πιο χαλαρό ρυθμό στις ώρες μετά τη δουλειά. Είναι το σημείο όπου ένα γρήγορο after office μπορεί να εξελιχθεί σε ολόκληρη βραδινή έξοδο, με την πόλη να αλλάζει χρώματα όσο δύει ο ήλιος και τη μουσική να παίρνει σταδιακά τη θέση της καθημερινότητας.

Ένα διαφορετικό σκηνικό για εταιρικές και ιδιωτικές εκδηλώσεις

Παράλληλα, το ιδιαίτερο περιβάλλον του Mavili Beach μπορεί να φιλοξενήσει εταιρικές συναντήσεις, team gatherings, cocktail events και ιδιωτικές εκδηλώσεις, προσφέροντας μία διαφορετική εναλλακτική από τους πιο συμβατικούς χώρους της πόλης.

Από μία χαλαρή συνάντηση ομάδας έως μία οργανωμένη εκδήλωση με φαγητό, cocktails και θέα στην Αθήνα, ο χώρος μπορεί να αξιοποιηθεί με διαφορετικούς τρόπους ανάλογα με την περίσταση και τον αριθμό των καλεσμένων.

Weekends που θυμίζουν ακόμη καλοκαίρι

Τα Σαββατοκύριακα, το Mavili Beach γίνεται η πιο εύκολη καλοκαιρινή απόδραση χωρίς να χρειάζεται κανείς να φύγει από την Αθήνα. Μία θέση δίπλα στην πισίνα, lunch στην Ταβέρνα και cocktails όσο περνά η ημέρα δημιουργούν την αίσθηση μιας μικρής απόδρασης. Είναι μία επιλογή για όσους θέλουν να περάσουν ένα μεγάλο μέρος της ημέρας έξω, να συναντήσουν φίλους, να χαλαρώσουν δίπλα στο νερό και να αφήσουν το lunch να εξελιχθεί φυσικά σε απογευματινή έξοδο.

Στην καρδιά της πόλης, με θέα τον Λυκαβηττό και σε ένα πρωτοποριακό σκηνικό, το Mavili Beach προσκαλεί τους επισκέπτες να απολαύσουν τον Σεπτέμβριο με πιο χαλαρούς ρυθμούς και να κρατήσουν ζωντανή την καλοκαιρινή διάθεση λίγο ακόμη.

Πληροφορίες & κρατήσεις:

Alexandros Hotel, Τιμολέοντος Βάσσου 8, Αθήνα 216 200 7699 info@mavilibeach.gr www.mavilibeach.gr

Σχετικά με τον όμιλο Airotel Group of Hotels

Η Airotel Group οf Hotels αποτελεί έναν ελληνικό ξενοδοχειακό όμιλο με παρουσία στον χώρο της φιλοξενίας από το 1984. Με ξενοδοχεία σε Αθήνα, Πάτρα και Καβάλα, ο Όμιλος προσφέρει ολοκληρωμένες εμπειρίες διαμονής και επαγγελματικών εκδηλώσεων, συνδυάζοντας τη σύγχρονη φιλοξενία με τις αξίες της ελληνικής εξυπηρέτησης. Παραμένοντας μια οικογενειακή επιχείρηση με μακρά πορεία στον τουρισμό, η Airotel Group συνεχίζει να επενδύει σε εμπειρίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του σύγχρονου ταξιδιώτη και αναδεικνύουν τη δυναμική της ελληνικής φιλοξενίας.

Ο Μπολοτζάν φέρεται να είχε αντιταχθεί στην αγορά ακριβού αμερικανικού LNG στο πλαίσιο του Vertical Gas Corridor, του σχεδίου για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου μέσω Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, με στόχο τον περιορισμό της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τη Ρωσία.

Κατά το δημοσίευμα, η Γκίλφοϊλ φέρεται να είπε: «Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε οποιαδήποτε χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ». Στις 5 Μαΐου 2026, το ρουμανικό κοινοβούλιο ανέτρεψε την κυβέρνηση συνασπισμού του Μπολοτζάν, με ψήφο δυσπιστίας 281-4. Η εξέλιξη αποδόθηκε σε εσωτερικές διαφωνίες στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Ο δικηγόρος της Γκίλφοϊλ, πάντως, διέψευσε την εκδοχή της Wall Street Journal, χαρακτηρίζοντας ανακριβή την περιγραφή του περιστατικού. Η υπόθεση έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο της αμερικανικής διπλωματίας στην προώθηση ενεργειακών συμφωνιών στην Ευρώπη και, ειδικότερα, την επιρροή της Ουάσιγκτον στην προώθηση του αμερικανικού LNG στα Βαλκάνια.

«Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ»

Με αυτή τη φράση, την οποία αποδίδει στην Αμερικανίδα πρέσβη Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η Wall Street Journal όπως προαναφέραμε, ανοίγει ένα εκτενές ρεπορτάζ για τη δραστηριότητα της πρέσβεως στα Βαλκάνια, την προώθηση του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη και τον ρόλο ενός 39χρονου Ελληνοαμερικανού λομπίστα, του Χρήστου Μαραφάτσου.

Η επίμαχη συζήτηση, σύμφωνα με τη WSJ, πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026 σε ιδιωτικό δείπνο στην Αθήνα, στο οποίο συμμετείχαν Έλληνες και Αμερικανοί αξιωματούχοι. Στο τραπέζι βρισκόταν η επικείμενη τότε κατάρρευση της κυβέρνησης της Ρουμανίας.
Η Γκίλφοϊλ φέρεται να αναφέρθηκε στην πολιτική κατάσταση και να είπε στους παρευρισκόμενους ότι οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο «σε οποιαδήποτε χώρα» και «και εδώ».

Η συζήτηση, σύμφωνα με το δημοσίευμα, έγινε έντονη. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου φέρεται να απάντησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ελληνική κυβέρνηση, η οποία έχει εκλεγεί από τον ελληνικό λαό.

Όπως προαναφέρθηκε, η WSJ σημειώνει ότι ο δικηγόρος της Γκίλφοϊλ αμφισβήτησε την περιγραφή της συγκεκριμένης αντιπαράθεσης.
Το περιστατικό αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα στο συνολικό πλαίσιο του ρεπορτάζ, καθώς η εφημερίδα περιγράφει την Γκίλφοϊλ ως μία από τις πλέον δραστήριες Αμερικανίδες διπλωμάτες στην περιοχή και καταγράφει την έντονη εμπλοκή της στην προώθηση συμφωνιών για αμερικανικό φυσικό αέριο.

Ένας Έλληνας συνεχώς στο πλευρό της

Στο επίκεντρο του δημοσιεύματος βρίσκεται ο Χρήστος Μαραφάτσος, ένας 39χρονος Ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας και λομπίστας.
Η WSJ αναφέρει ότι ο Μαραφάτσος έχει εμφανιστεί σε τόσο πολλές συναντήσεις της Γκίλφοϊλ, ώστε ορισμένοι ξένοι αξιωματούχοι τον πέρασαν για προσωπικό διευθυντή, ή ακόμη και επικεφαλής του γραφείου της.

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Μαραφάτσος είναι ένας από τους κορυφαίους λομπίστες της AKTOR. Η παρουσία του δίπλα στην πρέσβη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή δεν πρόκειται για Αμερικανό διπλωμάτη ή υπάλληλο της πρεσβείας, αλλά για ιδιώτη που εργάζεται για ελληνική εταιρεία. Η WSJ χαρακτηρίζει «εξαιρετικά ασυνήθιστο» το γεγονός ότι ένας ιδιώτης συμμετέχει μαζί με Αμερικανό πρέσβη σε συναντήσεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους άλλων χωρών. Και αυτό ακριβώς είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα που θέτει το δημοσίευμα.

Ο Μαραφάτσος δεν προέρχεται από τον παραδοσιακό χώρο της διπλωματίας ή της ενέργειας. Σύμφωνα με τη WSJ, είχε συνιδρύσει εταιρεία διανομής τοπικών προϊόντων διατροφής σε εστιατόρια στην περιοχή της Ουάσινγκτον. Αργότερα ασχολήθηκε με διαφορετικές επιχειρηματικές δραστηριότητες, μεταξύ άλλων με επενδύσεις, μια εταιρεία που πλέον έχει διαλυθεί και την οικογενειακή κατασκευαστική επιχείρηση, στην οποία διετέλεσε αντιπρόεδρος.

Ένα από τα πιο ασυνήθιστα εγχειρήματά του ήταν η δημιουργία της «απόλυτης καθηλωτικής εμπειρίας» της Ακρόπολης, σε IMAX 3-D.
Η πολιτική του διαδρομή, σύμφωνα με την εφημερίδα, άρχισε να αποκτά μεγαλύτερη σημασία το 2015, πριν από την πρώτη προεδρική υποψηφιότητα του Τραμπ. Ο Μαραφάτσος εντάχθηκε στην τότε νεοσύστατη προεκλογική εκστρατεία και αργότερα έγινε πρόεδρος της οργάνωσης Greek Voices for Trump. Ο ίδιος έχει δηλώσει σε ελληνική εφημερίδα ότι γνώρισε την Γκίλφοϊλ κατά τα πρώτα χρόνια της πολιτικής δραστηριότητας του Τραμπ.

Η σχέση με Γκίλφοϊλ-AKTOR

Μετά την υποψηφιότητα της Γκίλφοϊλ για τη θέση της πρεσβευτού στην Ελλάδα, οι δύο τους άρχισαν να εμφανίζονται συχνά μαζί. Ο Μαραφάτσος ήταν παρών ακόμη και σε σημαντικές στιγμές της διαδικασίας διορισμού της. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, προετοίμασε την Γκίλφοϊλ για την ακρόαση επικύρωσης του διορισμού της στη Γερουσία.

Μετά την ακρόαση, η Γκίλφοϊλ δημοσίευσε φωτογραφίες μαζί με υποστηρικτές της, μεταξύ των οποίων και ο Μαραφάτσος, γράφοντας ότι είναι «ευγνώμων» που περιβάλλεται από φίλους και οικογένεια. Ήταν επίσης παρών στην τελετή ορκωμοσίας της. Τον Μάρτιο, σε δεξίωση για την Ελληνική Ανεξαρτησία στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ αναφέρθηκε και στον Μαραφάτσο, χαρακτηρίζοντάς τον «ωραίο τύπο».

Η σχέση του Μαραφάτσου με την AKTOR απέκτησε επίσημη μορφή στις 5 Νοεμβρίου, λίγες ημέρες μετά την άφιξη της Γκίλφοϊλ στην Αθήνα. Σύμφωνα με τα ομοσπονδιακά αρχεία lobbying των ΗΠΑ, ο Μαραφάτσος εγγράφηκε επισήμως ως λομπίστας της AKTOR. Η εταιρεία του έλαβε 160.000 δολάρια έως τον Ιούνιο του 2026, προκειμένου, μεταξύ άλλων, να δημιουργήσει διασυνδέσεις με το Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου των ΗΠΑ, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το υπουργείο Ενέργειας.

Η Wall Street Journal επισημαίνει ότι αυτή ήταν η πρώτη επίσημη εγγραφή του Μαραφάτσου ως λομπίστα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Συνολικά, μέσα σε διάστημα εννέα μηνών, δήλωσε περισσότερα από 440.000 δολάρια εισοδήματα από δραστηριότητες lobbying.

Οι ελληνικές εταιρείες

Οι δικηγόροι της AKTOR υποστηρίζουν ότι η πρόσληψη του Μαραφάτσου δεν συνδέεται με την άφιξη της Γκίλφοϊλ στην Αθήνα. Όπως αναφέρουν, ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Αλέξανδρος Εξάρχου είχε συμμετάσχει τον Σεπτέμβριο του 2025 σε γεύμα κορυφαίων στελεχών του ελληνικού ενεργειακού τομέα, παρουσία του υπουργού Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ, όπου συζητήθηκε ο λεγόμενος «κάθετος διάδρομος» φυσικού αερίου.

Μετά το γεύμα, σύμφωνα με τους δικηγόρους της AKTOR, ο Εξάρχου επικοινώνησε με τη ΔΕΠΑ και πρότεινε τη δημιουργία κοινοπραξίας που θα αναλάμβανε την προσπάθεια προμήθειας μη ρωσικού LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Γκίλφοϊλ συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον Εξάρχου την 1η Νοεμβρίου, την ημέρα που έφτασε στην Αθήνα. Τέσσερις ημέρες αργότερα, ο Μαραφάτσος ξεκίνησε επίσημα να εργάζεται για την AKTOR.

Πριν από την ορκωμοσία της Γκίλφοϊλ, ο Μαραφάτσος είχε αρχίσει να προσεγγίζει ελληνικές εταιρείες ενέργειας και ναυτιλίας.
Σύμφωνα με άτομο που μίλησε στη WSJ, σε παρουσιάσεις προς διευθύνοντες συμβούλους χρησιμοποιούσε τη σχέση του με την επερχόμενη πρέσβη.

Μεταξύ των εταιρειών που υποστήριζε ότι συνεργάζονταν μαζί του ήταν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι Copelouzos και Metlen.
Ωστόσο, εκπρόσωποι και των δύο εταιρειών δήλωσαν στη Wall Street Journal ότι δεν είχαν ποτέ προσλάβει τον Μαραφάτσο. Μία από τις εταιρείες που ανέφερε ως πελάτη του ήταν η AKTOR.

«Αυτός είναι ο Χρήστος»

Στις συναντήσεις της Γκίλφοϊλ, ο Μαραφάτσος φαίνεται να έχει αποκτήσει έναν ιδιαίτερο ρόλο. Άνθρωποι που έχουν συμμετάσχει σε συναντήσεις τους περιγράφουν ότι η πρέσβης συχνά τον παρουσιάζει απλώς λέγοντας: «Αυτός είναι ο Χρήστος». Ο ίδιος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, συνήθως δεν μιλά εκτός εάν η Γκίλφοϊλ τού ζητήσει να παρέμβει.

Συχνά, ωστόσο, παραπέμπει σε εκείνον όσους έχουν συναντηθεί με την πρέσβη, προκειμένου να του αποστείλουν πρόσθετες πληροφορίες. Ένας επενδυτής, σύμφωνα με τη WSJ, συναντήθηκε με την Γκίλφοϊλ και τον Μαραφάτσο για να ζητήσει τη βοήθεια της πρέσβη σε επενδυτικές ευκαιρίες στον ενεργειακό τομέα, μεταξύ των οποίων ενδεχομένως και ευκαιρίες που αφορούσαν την AKTOR.

Στο τέλος της συνάντησης, του ζητήθηκε να συνεχίσει την επικοινωνία με τον Μαραφάτσο. Αργότερα πληροφορήθηκε ότι ο Μαραφάτσος εργαζόταν για την AKTOR και, σύμφωνα με τη WSJ, εξεπλάγη επειδή αυτό δεν είχε αναφερθεί στη συνάντηση.

Στη Βουλγαρία, δίπλα στην πρέσβη

Η παρουσία του Μαραφάτσου έγινε ακόμη πιο εμφανής στις επαφές της Γκίλφοϊλ στη Βουλγαρία. Σε συνάντησή της με την πρόεδρο της Βουλγαρίας Ιλιάνα Ιότοβα, τον Απρίλιο, ο Μαραφάτσος καθόταν δίπλα στην Αμερικανίδα πρέσβη. Η Wall Street journal αναφέρει επίσης ότι, σε άλλη επίσκεψη στη βουλγαρική πρωτεύουσα, η Γκίλφοϊλ έλεγε σε συνομιλητές της ότι η βουλγαρική κυβέρνηση θα έπρεπε να συνεργαστεί με την AKTOR. Αυτό προκάλεσε ερωτήματα, καθώς η AKTOR ήταν σχετικά νέα στον χώρο του φυσικού αερίου.

Άτομο που γνώριζε τις συνομιλίες δήλωσε στη WSJ: «Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτή είναι κατά κάποιον τρόπο επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης». Η αμερικανική πρεσβεία, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η Γκίλφοϊλ βρισκόταν στη Βουλγαρία για να προωθήσει τα αμερικανικά συμφέροντα, δηλαδή την αύξηση των πωλήσεων αμερικανικού LNG στην Ευρώπη και τη μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Αντιδράσεις και διευκρινήσεις

Το γεγονός ότι ο Μαραφάτσος συμμετέχει σε συναντήσεις με ξένους κυβερνητικούς αξιωματούχους προκάλεσε αντιδράσεις και από πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους. Ο Robin Brooks, ο οποίος υπηρέτησε επί 21 χρόνια στην αμερικανική διπλωματική υπηρεσία και διετέλεσε διευθυντής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη επί κυβέρνησης Μπάιντεν, χαρακτήρισε «απολύτως προβληματική» την προώθηση μιας ξένης εταιρείας από Αμερικανό πρέσβη.

Όπως υποστήριξε, η παρουσία ενός εγγεγραμμένου λομπίστα σε συναντήσεις με ξένους αξιωματούχους δημιουργεί ερωτήματα για το εάν προωθούνται τα αμερικανικά συμφέροντα ή κάποιο ιδιωτικό συμφέρον. Όπως προαναφέραμε, αμερικανός αξιωματούχος της πρεσβείας δήλωσε στη WSJ ότι η Γκίλφοϊλ ταξίδεψε στη Βουλγαρία «για να προωθήσει τα αμερικανικά συμφέροντα».

Τόνισε ότι η πρέσβης ταξίδεψε σε πλήρη συμμόρφωση με τις οδηγίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με τα επίσημα ταξίδια. Ο δικηγόρος της Γκίλφοϊλ, Jesse Binnall, δήλωσε ότι η πρέσβης έχει συνεργαστεί με εταιρείες σε ολόκληρο τον ενεργειακό τομέα και ότι δεν επικεντρώνεται σε μία συγκεκριμένη εταιρεία.

Υποστήριξε επίσης ότι οι επίσημες συναντήσεις της συντονίζονται μέσω των κανονικών διαύλων της πρεσβείας και όχι μέσω του Μαραφάτσου. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, σε δήλωση που μεταφέρθηκε από τον Λευκό Οίκο, χαρακτήρισε την Γκίλφοϊλ «εξαιρετικά αποτελεσματική υπέρμαχο της ατζέντας του Προέδρου» και δήλωσε ότι ο ίδιος και ο Τραμπ εκτιμούν ιδιαίτερα το έργο της.

Ο ίδιος ο Μαραφάτσος δήλωσε στη Wall Street Journal: «Είμαι υπερήφανος που προωθώ εμπορικές πρωτοβουλίες οι οποίες εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα και δημιουργούν μακροπρόθεσμες οικονομικές ευκαιρίες στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη». Πρόσθεσε ότι είναι ευγνώμων για την ευκαιρία να αξιοποιεί την επιχειρηματική του εμπειρία και τη δράση του στην ελληνοαμερικανική κοινότητα. Ο δικηγόρος του αμφισβήτησε ορισμένα σημεία του ρεπορτάζ της Journal, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Η AKTOR, μέσω των δικηγόρων της, απορρίπτει την ιδέα ότι η Γκίλφοϊλ προωθεί αθέμιτα τα εμπορικά συμφέροντα της εταιρείας.
Οι δικηγόροι υποστηρίζουν ότι η συμμετοχή της AKTOR στον κάθετο διάδρομο είχε ξεκινήσει πριν από οποιαδήποτε επαφή με την πρέσβη. Υποστηρίζουν επίσης ότι η AKTOR αποτελεί «ελκυστικό υποψήφιο» για την προώθηση των αμερικανικών στόχων, επειδή δεν έχει δεσμούς με το ρωσικό φυσικό αέριο, σε αντίθεση με ορισμένους ανταγωνιστές της.

Ο “Κάθετος Διάδρομος”

Στην καρδιά όλων αυτών των εξελίξεων βρίσκεται ο λεγόμενος κάθετος διάδρομος φυσικού αερίου. Πρόκειται για το σχέδιο μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία και από εκεί προς τη Ρουμανία, την Ουκρανία και άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η αμερικανική κυβέρνηση θέλει μέσω αυτού να ενισχύσει τις πωλήσεις αμερικανικού LNG και να περιορίσει την εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία.

Η Γκίλφοϊλ έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στην προώθηση αυτής της στρατηγικής. Τον Απρίλιο του 2026, ο υπουργός Ενέργειας της Αλβανίας Ενέα Καρακατσί υπέγραψε στα Τίρανα μνημόνιο κατανόησης, παρουσία της Γκίλφοϊλ, του πρωθυπουργού της Αλβανίας Έντι Ράμα, της διευθύνουσας συμβούλου της Albgaz Αμάρντα Καπάι και του Αλέξανδρου Εξάρχου της AKTOR.

Τον Νοέμβριο, η AKTOR ανακοίνωσε τη δημιουργία της Atlantic-SEE LNG, στην οποία κατέχει 60%, ενώ το υπόλοιπο 40% ανήκει στη ΔΕΠΑ.
Στους επόμενους μήνες ακολούθησαν μνημόνια κατανόησης και εμπορικές συμφωνίες με εταιρείες φυσικού αερίου στη Βουλγαρία, την Ουκρανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Ρουμανία.

Σύμφωνα με τη WSJ, η Γκίλφοϊλ βοήθησε την AKTOR να εξασφαλίσει στην Αλβανία συμφωνία ύψους περίπου 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Εφόσον ολοκληρωθεί, η συμφωνία προβλέπει αγορές φυσικού αερίου από την εταιρεία έως το 2050. Η εφημερίδα, πάντως, υπογραμμίζει ότι δεν είναι σαφές εάν όλες οι συμφωνίες που έχουν ανακοινωθεί θα υλοποιηθούν. Μάλιστα, την Παρασκευή, η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Ουκρανίας δήλωσε στη WSJ ότι οι διαπραγματεύσεις για μελλοντικές αγορές από την Atlantic-SEE έχουν σταματήσει.

Η Γκίλφοϊλ ως νέα μορφή αμερικανικής διπλωματίας

Το ρεπορτάζ της Wall Street Journal παρουσιάζει την Γκίλφοϊλ ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας νέας μορφής αμερικανικής διπλωματίας επί Τραμπ, στην οποία συναντώνται η πολιτική, η επιχειρηματικότητα, η δημόσια εικόνα και η γεωπολιτική. Η πρώην παρουσιάστρια του Fox News έχει ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με σχεδόν δύο εκατομμύρια ακολούθους στο Instagram.

Η WSJ αναφέρεται στις εμφανίσεις της σε εκδηλώσεις, επιδείξεις μόδας και καλλιτεχνικά γεγονότα, αλλά και στις συναντήσεις της με ηγέτες και κυβερνητικούς αξιωματούχους. Τον Ιούλιο, για παράδειγμα, παρακολούθησε την Εβδομάδα Υψηλής Ραπτικής στο Παρίσι μαζί με τον στιλίστα της, γνωστό ως Fancy James. Στην Αθήνα έχει επίσης αναπτύξει κοινωνικές σχέσεις με πρόσωπα της ελληνικής δημόσιας ζωής. Η WSJ αναφέρεται ειδικότερα στη φιλία της με τον Έλληνα τραγουδιστή Κωνσταντίνο Αργυρό.

Η επιλογή της Γκίλφοϊλ για την πρεσβεία της Αθήνας ήρθε μετά τον πολυσυζητημένο χωρισμό της από τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ.
Η ίδια είχε αναδειχθεί σε μία από τις πλέον ένθερμες πολιτικές υποστηρίκτριες του Τραμπ και είχε σημαντική παρουσία στην προεκλογική εκστρατεία του. Ο διορισμός της στην Ελλάδα ανακοινώθηκε από τον Τραμπ τον Δεκέμβριο.

Σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και επικαλείται η WSJ, ο διορισμός της υποστηρίχθηκε από πρόσωπα του περιβάλλοντος του Τραμπ Τζούνιορ. Η Γκίλφοϊλ είχε από παλιά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα και, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, είχε περάσει τον μήνα του μέλιτος στη χώρα.

Το δημοσίευμα υπενθυμίζει επίσης παλαιότερες δηλώσεις της Γκίλφοϊλ για την Ελλάδα. Ως συμπαρουσιάστρια του Fox News, κατά την ευρωπαϊκή κρίση χρέους, είχε επικρίνει έντονα τους Έλληνες και είχε χρησιμοποιήσει την παρομοίωση ότι θα έπρεπε να «εκπαιδευτούν», όπως ένας σκύλος που κατουράει στο χαλί. Σε άλλο σχόλιό της είχε δηλώσει: «Δεν έχει σημασία αν φτιάχνεις εξαιρετικό γιαούρτι. Δεν με ενδιαφέρει». Οι συγκεκριμένες παλαιότερες δηλώσεις επανήλθαν στη δημόσια συζήτηση μετά τον διορισμό της στην Αθήνα.

Και πάλι στο επίκεντρο ο Παπασταύρου

Το περιστατικό του Μαρτίου, επομένως, αποκτά ιδιαίτερο βάρος μέσα στο συνολικό ρεπορτάζ. Σε δείπνο με Έλληνες και Αμερικανούς αξιωματούχους, η Γκίλφοϊλ συζητούσε για την πολιτική κατάσταση στη Ρουμανία και η αναφορά της σε αμερικανικό δάκτυλο στην πτώση της κυβέρνησης, προκάλεσε την αντίδραση Παπασταύρου (θυμίζουμε ότι η πλευρά της Γκιλφόϊλ αμφισβητεί την περιγραφή του επεισοδίου).

Η Wall Street Journal δεν υποστηρίζει ότι η αμερικανική κυβέρνηση προκάλεσε την πτώση της ρουμανικής κυβέρνησης. Η αναφορά στη Ρουμανία αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο, σύμφωνα με τις πηγές της εφημερίδας, έγινε η επίμαχη συζήτηση.

Το δημοσίευμα της Wall Street Journal δεν περιορίζεται τελικά στην προσωπικότητα της Γκίλφοϊλ. Αναδεικνύει ένα ευρύτερο δίκτυο γύρω από την προσπάθεια των ΗΠΑ να κερδίσουν μεγαλύτερο μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου: Tην αμερικανική κυβέρνηση, την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα, την ελληνική AKTOR, την Atlantic-SEE LNG και έναν Ελληνοαμερικανό λομπίστα που βρίσκεται συχνά στο πλευρό της Αμερικανίδας πρέσβη σε συναντήσεις υψηλού επιπέδου.

Παράλληλα, καταγράφει τις αντιδράσεις πρώην Αμερικανών αξιωματούχων, τις διαψεύσεις και τις εξηγήσεις της Γκίλφοϊλ, του Μαραφάτσου και της AKTOR. Το βασικό ερώτημα που θέτει η εφημερίδα είναι κατά πόσο η νέα αμερικανική ενεργειακή διπλωματία στην Ευρώπη διαχωρίζει καθαρά την προώθηση των αμερικανικών γεωπολιτικών συμφερόντων από την προώθηση συγκεκριμένων ιδιωτικών επιχειρηματικών συμφερόντων. Και στο επίκεντρο αυτού του ερωτήματος βρίσκεται ένας Έλληνας: Ο Χρήστος Μαραφάτσος.