Αυτή η διαφορά είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο η ταινία έχει διχάσει το κοινό. Πολλοί περίμεναν την Οδύσσεια που θυμούνταν από το σχολείο. Αντ’ αυτού, ο Νόλαν μάς δίνει κάτι που φέρει τη σφραγίδα του: όχι ακριβώς την αρχαία Ελλάδα, αλλά την Ελλάδα του Νόλαν. Για πολλούς θεατές, ίσως ο Νόλαν να αποτύπωσε την Οδύσσεια που φαντάζονταν ως παιδιά. Για μένα, ωστόσο, κάτι ξεκάθαρα ελληνικό απουσίαζε.

Συχνά ξεχνούσα ότι παρακολουθούσα τη μεταφορά ενός έπους με το οποίο μεγάλωσα – διαβάζοντάς το, συζητώντας το και απαγγέλλοντας αποσπάσματά του (Γ΄ τάξη του δημοτικού, Α΄ τάξη του γυμνασίου και Α΄ τάξη του λυκείου, με μελέτη στο πρωτότυπο αρχαίο κείμενο). Ο Νόλαν μετουσιώνει τον Όμηρο σε μια καθηλωτική κινηματογραφική εμπειρία, με τη βοήθεια μιας εξαιρετικής μουσικής. Όποιες επιφυλάξεις κι αν έχω για την ταινία, είναι αδύνατον να μην θαυμάσω τη φιλοδοξία της. Αναγνωρίζω το μεγαλείο του έργου που δημιούργησε, αλλά ταυτόχρονα διατηρώ μια σχέση με τον Όμηρο που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο βιώνω την ταινία.

Ωστόσο, τα δυνατά της σημεία αποτελούν και τις αδυναμίες της. Έχω την αίσθηση ότι απουσιάζει το διαπεραστικό φως του Αιγαίου. Διάβασα ότι κάποια γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στη μαύρη άμμο της Ισλανδίας. Η Ελλάδα είναι κάτι περισσότερο από ερειπωμένους ναούς και εντυπωσιακά τοπία. Είναι ένα ιδιαίτερο φως, η γαλάζια θάλασσα και μια ατμόσφαιρα που γενιές Ελλήνων αναγνωρίζουν ενστικτωδώς.

Εκείνο το φως που δεν είναι απλώς ένα αισθητικό στοιχείο το καταμεσήμερο. Αποτελεί μέρος του κόσμου μέσα στον οποίο αναδύθηκε μια συγκεκριμένη αντίληψη για τον άνθρωπο: το άτομο, ο πολίτης, ο “Κανένας” που έχει χιούμορ και δεν θα ανεχθεί βέλη αποκαθήλωσης, και η πολιτική κοινότητα. Παρακολουθώντας την ταινία, συχνά ένιωθα ότι έβλεπα μια φανταστική Ελλάδα και όχι εκείνη που υπήρξε ή και υπάρχει ακόμα.

Τι είναι πραγματικά η Οδύσσεια

Η Οδύσσεια του Ομήρου είναι, πάνω απ’ όλα, μια ιστορία για το επίπονο ταξίδι της επιστροφής στην πατρίδα και όχι για τη δόξα του πολέμου. Ο πολυμήχανος ημίθεος Οδυσσέας της σχολικής αίθουσας είναι τώρα ένα προβληματικό άτομο που βασανίζεται υπαρξιακά, κουβαλά ενοχές και θυμάται τον Δούρειο Ίππο. Ο Οδυσσέας μεταμορφώνεται στον… Οπενχάιμερ της Ιθάκης.

Από αυτή την άποψη, η ερμηνεία του Νόλαν είναι πιο στοχαστική απ’ όσο έχουν αναγνωρίσει πολλοί κριτικοί, ακόμη κι αν αποκλίνει από τις προσδοκίες πολλών. Καμία ταινία τρίωρης διάρκειας δεν θα μπορούσε ποτέ να χωρέσει κάθε μυθολογικό επεισόδιο, χαρακτήρα και ιδέα που περιλαμβάνεται στο έπος. Κάθε διασκευή οφείλει να επιλέξει τι θα τονίσει και τι θα αφήσει εκτός. Αυτό δεν είναι προδοσία του Ομήρου, αλλά η αναπόφευκτη πρόκληση τού να μεταφέρεις ένα από τα μεγαλύτερα έργα της λογοτεχνίας στην οθόνη.

Κατ’ εμέ, η ταινία είναι ταυτόχρονα εξαιρετική και ατελής. Όπως κάθε σπουδαίο έργο τέχνης, δεν είναι τέλειο. Αλλά ίσως αυτό να μην ήταν ποτέ το ζητούμενο. Η ίδια η Οδύσσεια έχει επιβιώσει επί σχεδόν τρεις χιλιετίες, επειδή κάθε γενιά βρήκε έναν νέο τρόπο να την ερμηνεύει και να συζητά γι’ αυτήν με πάθος.

Ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα του Κρίστοφερ Νόλαν. Δεν είναι το γεγονός ότι αναπαριστά με απόλυτη πιστότητα το δεκαετές ταξίδι τού ήρωα Οδυσσέα. Είναι ότι εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο μιλούν ξανά για τον ποιητή. Κάθε αναγνώστης έχει έναν δικό του, ιδιωτικό Όμηρο

Ο Νόλαν μπορούσε μόνο να μας δώσει τον δικό του. Η παράδοση θέλει τον ίδιο τον Όμηρο τυφλό. Δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί κάμερες IMAX, φιλμ 70mm ή μια κατάμεστη αίθουσα να προβάλλει ένα χολιγουντιανό υπερθέαμα. Και όμως, ίσως γι’ αυτό ο Όμηρος έχει επιβιώσει ανά τους αιώνες. Μέσα σε όλους μας υπάρχει ένας Οδυσσέας, μια Πηνελόπη, μια παιδική ηλικία ή ακόμα και ένας Κύκλωπας (το σκοτάδι και το χάος μέσα μας). Αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας σε αυτές τις αρχαίες ελληνικές μορφές, επειδή οι αγώνες τους παραμένουν και δικοί μας.

Θέλει να εξαγοράσει τον πολιτικό χρόνο, δεσμεύοντας τουλάχιστον τους βουλευτές τους με το θεσμό της Μπέσας: Να ωθήσει τον κομματικό μηχανισμό του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος, σε ανάλογη αναζήτηση Μπέσας, με τους οπαδούς και ψηφοφόρους του. Διαισθάνεται ότι η κοινωνία έχει μεταβληθεί σε κινούμενη άμμο, ενώ ήδη εκδηλώνονται φωνές διαφοροποίησης και εντός του στρατοπέδου του. Μάλιστα, παλιοί Σοσιαλιστές διατυπώνουν ανοιχτά την άποψη ότι θα πρέπει να ανταποκριθεί στο αίτημα των διαμαρτυρόμενων πολιτών και να ανοίξει την προοπτική για έναν νέο πρωθυπουργό, από τις γραμμές του κόμματος τους. 

Όμως, υπάρχει και άλλη μία εκδοχή και υπάρχουν αρκετά δημοσιεύματα πολιτικών αναλυτών που την υποστηρίζουν: Ότι πιθανώς ο Ράμα να επιζητεί την Μπέσα και προς χάρη οικονομικών συμφερόντων – που βρίσκονται είτε στο περιθώριο της νομιμότητας, ή και απολύτως παράνομων – με τα οποία η συναλλαγή του είναι εξόφθαλμη. Φαίνεται ότι δεν θέλει να ξέρουν την δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει και το πολιτικό κόστος για τα ανταλλάγματα στο οποία έχουν συμφωνήσει.

Όμως, το να επικαλείται ο Ράμα – γνωστός παραβάτης της Μπέσας και για την αθέτηση δεσμεύσεων – την Μπέσα, προκειμένου να συνεχίσει την διακυβέρνηση εν έτη 2026 – με ίδιο τον τρόπο που την ασκεί από το Φθινόπωρο του 2013 – είναι ως επί το πλείστον προκλητικό. Τούτο διότι οφείλει να υποκαταστήσει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας μιας ευνομούμενης πολιτείας, το συνταγματικό δίκαιο και κυρίως τα όσα απορρέουν από το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο στα πλαίσια της διαδικασίας ένταξης της χώρας στην ΕΕ. Στρεφόμενος στην Μπέσα, θα επιδεινώσει την υφιστάμενη κατάσταση. 

Τί σημαίνει στην πράξη η Μπέσα

Εάν η Μπέσα δοθεί εν λευκώ από τους βουλευτές και τα κομματικά στελέχη, σημαίνει ότι στηρίζουν την διαιώνιση της αυταρχικής άσκησης της εξουσίας. Μπορεί κάλλιστα να υποτεθεί ότι, δια του αναχρονιστικού αυτού εργαλείου, ανανεώνεται κάποιου είδους ομερτά με δυσώδη συμφέροντα, προκειμένου να ακολουθήσει η γνώριμη πλέον διαδικασία ξεπλύματος βρώμικου χρήματος και η κάθε λογής διευκόλυνση στην κατασπατάληση της δημόσιας περιουσίας. 

Επιπλέον, εάν η κοινωνία δει την Μπέσα ως ένα άτυπο-κοινωνικό συμβόλαιο, τότε τα πράγματα θα πάρουν επικίνδυνη τροπή. Για παράδειγμα, ο Ράμα δεν αποκλείεται να επικαλεστεί την Μπέσα, ώστε επιβάλει τους δικούς του όρους στην διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Ήδη βλέπουμε ουκ ολίγες αποκλίσεις, για παράδειγμα, στο πεδίο των διώξεων για κυβερνητικά στελέχη, την διασφάλιση των περιουσιακών δικαιωμάτων, την προστασία του περιβάλλοντος, τον έλεγχο των κυκλωμάτων οργανωμένου εγκλήματος κ.α.

Τα βαλκανικά βέτο

Η ρευστή-εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Αλβανία δεν είναι πάντως η εξαίρεση. Στο Κόσσοβο η αλβανική πολιτική τάξη δεν δείχνει να διαθέτει την απαιτούμενη ωριμότητα για συμβιβαστικές λύσεις. Μάλιστα, εάν δεν διασφαλιστούν οι απαραίτητες κομματικές συναινέσεις, το Κόσσοβο θα βρεθεί και πάλι προ θεσμικού-κυβερνητικού αδιεξόδου, με κορυφαίο εξ’ αυτών την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας.

Τα πράγματα δε γίνονται δυσκολότερα για αυτούς: Το αμερικανικό State Department ήδη εγκαινίασε τον Στρατηγικό Διάλογο με τη Σερβία, επιβεβαιώνοντας ότι παραμένει σε αναστολή η ανάλογη διαδικασία με τις αρχές της Πρίστινα – έως ότου οδηγηθούν στις συμφωνημένες παραχωρήσεις για την Σερβική γηγενή Μειονότητα στην, υπό αλβανικό έλεγχο, αυτονομημένη περιοχή. Στη Βοσνία Ερζεγοβίνη η αβεβαιότητα είναι χρόνια και η κατάσταση παραμένει έκρυθμη. 

Για την αντιμετώπιση των εντάσεων αυτών, οι Βρυξέλλες προβάλουν το δέλεαρ των χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων, επιδιώκοντας τα βαλκανικά κράτη να επιδείξουν προσήλωση στην ειρηνική συνύπαρξη και την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων. Όμως, η αποτελεσματικότητα αυτού του εργαλείου είναι μάλλον αποθαρρυντική.

Στην επίμονη προσπάθεια της Κομισιόν να διασφαλίσουν ένα έστω θετικό αφήγημα και να προβάλλουν την πρόοδο στην ενταξιακή διαδικασία των Βαλκανίων, τα νεότερα μέλη της ΕΕ προβάλουν τα δικά τους βέτο. Στο γνωστό της Βουλγαρίας για την διαδικασία ένταξης των Σκοπίων, προστέθηκε στις αρχές της εβδομάδας, αυτό της Κροατίας για το Μαυροβούνιο.

Το Ζάγκρεμπ απαιτεί την επίλυση διμερών ζητημάτων, πριν δώσει συγκατάθεση για την ένταξη της Ποντγκόριτσα: Να αναγνωριστούν περιουσίες Κροατών στην επικράτεια του Μαυροβουνίου, να απαλειφθούν οι ιστορικές αναφορές για τα εγκλήματα των Ούστασι εις βάρος των Ορθοδόξων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και να ρυθμιστεί η θαλάσσια οριοθέτηση τους στην Αδριατική.

Η Εθνική Μειονότητα

Τα τελευταία χρόνια η Αθήνα παραπέμπει ευαίσθητα ζητήματα – που αφορούν, είτε τις διακρατικές σχέσεις, είτε και αυτά που αποτελούν την στοιχειώδη προϋπόθεση για την επιβίωση υπό συνθήκες αξιοπρέπειας της ιστορικής γηγενούς κοινότητας του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού – στην ατζέντα της ενταξιακής διαπραγμάτευσης ΕΕ-Αλβανίας – με μάλλον αποθαρρυντικά αποτελέσματα.

Εάν η λογική ότι η Ελλάδα στηρίζει την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας και των υπολοίπων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την απαραίτητη συνοχή έναντι άλλων προκλήσεων για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ είχε αμφίπλευρη ισχύ, τότε θα έπρεπε να λειτουργούσε ευεργετικά στην πρόοδο και των διμερών ζητημάτων. Όμως, Τίρανα και Σκόπια εκλαμβάνουν την πολιτική αυτή ως αδυναμία. 

Μάλιστα, σε πρόσφατη-πανηγυρική εκδήλωση στις Βρυξέλλες – για την οποία είχαν φροντίσει η Επίτροπος για τη Διεύρυνση Κος και η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική κάλας – τα Τίρανα εξασφάλισαν την (έστω) προσωρινή ολοκλήρωση τριών ενταξιακών κεφαλαίων. Πρόκειται για τα κεφάλαια Επιστήμης-Έρευνας, Πολιτισμού-Παιδείας και Εξωτερικής Πολιτικής.  Στα δύο τουλάχιστον εξ’ αυτών υφίστανται πτυχές που αφορούν την Ελληνική Μειονότητα και τις διακρατικές σχέσεις. Δεν υπήρξε κάποια ένσταση από ελληνικής πλευράς. Τούτο εντείνει την αμφιβολία ότι δεν αποτελεί πανάκεια η διαδικασία ένταξης της Αλβανίας. 

Δεν υπήρξε καμία αναφορά στο περιεχόμενο σχολικών εγχειριδίων και προγραμμάτων που συντηρούν τον ανθελληνισμό και αφήνουν σαφή υπονοούμενα για εδαφικές διεκδικήσεις στην Ήπειρο. Επίσης παραβλέπονται, σχεδόν καθημερινά, καίρια ζητήματα για την παιδεία των μελών της Ελληνικής Μειονότητας, όπως προβλέπουν οι διεθνείς υποχρεώσεις του αλβανικού κράτους. Η δε πολιτιστική κληρονομιά των Ορθοδόξων ενοριών και μονών είναι μη νομικά κατοχυρωμένη και εκτεθειμένη στη φθορά του χρόνου. Ας αναφερθεί για το πεδίο της Επιστήμης, ότι διαιωνίζεται η αρνητική διάκριση στην αναγνώριση των τίτλων σπουδών των Ελληνικών Πανεπιστημίων, με ό,τι αυτό επιφέρει.

Όμως, το κυριότερο είναι ότι “έκλεισε” και το κεφάλαιο Εξωτερικής Πολιτικής των Τιράνων, ενώ δεν υπάρχει καμιά πρόοδος σε ό,τι αφορά την κύρωση της Συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες στο Ιόνιο. Είναι προφανές τρίτοι ανταγωνιστικοί παράγοντες – η Τουρκία, αλλά και μέλη-“σύμμαχοι” στην ΕΕ – κάνουν πλάτες και πιέζουν σε επιζήμιες, ενδοτικές συγκαταθέσεις των Αθηνών…  

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί μια απλή τεχνολογική προσθήκη, αλλά το νέο λειτουργικό σύστημα της ψηφιακής οικονομίας. Καθώς αλγόριθμοι αποφασίζουν πλέον για την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, εργασία, ασφάλιση, υγεία ή δημόσιες ενισχύσεις, το κρίσιμο ερώτημα μετατοπίζεται. Ερωτάται πλέον αν οι δημοκρατικοί θεσμοί διαθέτουν την ικανότητα να ελέγξουν αποτελεσματικά τους αλγορίθμους που καθορίζουν την κοινωνική, πολιτική και οικονομική μας ζωή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να απαντήσει στην πρόκληση με δύο συμπληρωματικούς πυλώνες:

• Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR): Προστατεύει τον πολίτη ως υποκείμενο δεδομένων. Κομβικό σημείο αποτελεί το Άρθρο 22, το οποίο απαγορεύει την αμιγώς αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων όταν αυτή παράγει σοβαρές έννομες συνέπειες για το άτομο, κατοχυρώνοντας το δικαίωμα ανθρώπινης παρέμβασης και αιτιολόγησης.
• Η Νομοθετική Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) της ΕΕ: Επιχειρεί να ρυθμίσει την ίδια την αλγοριθμική λειτουργία, κατηγοριοποιώντας τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης βάσει επικινδυνότητας για τα δικαιώματα του ατόμου και του πολίτη, επιβάλλοντας αυστηρές υποχρεώσεις σε εφαρμογές υψηλού κινδύνου (π.χ. στην αγορά εργασίας, την υγεία και τις επιδοτήσεις).

Η θεσμική λογική είναι συνεκτική, αλλά κάθε κανονιστικό σύστημα κρίνεται στην πράξη. Και στην πράξη, αναδύεται το πραγματικό πρόβλημα.

Η υλική φύση του κυβερνοχώρου

Το διαδίκτυο έχει βάλει τον κυβερνοχώρο σε κάθε σπίτι και μαγαζί. Μέσω των καθημερινών ιστοσελίδων και εφαρμογών, οι ίδιες ψηφιακές πόρτες που χρησιμοποιούν οι αρχές για την προστασία μας παραμένουν ανοιχτές και για τους επιτήδειους hackers, καθιστώντας την εποπτεία του δικτύου μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση. Όπως στην πραγματική ζωή χρειάζεσαι κλειδί για το σπίτι σου, έτσι κι εκεί χρειάζεσαι κωδικό. Πρόκειται, σε κάθε περίπτωση, για το τεχνητό νευρικό σύστημα του πλανήτη, δομημένο σε τρία επίπεδα όπως η παρακάτω οπτική απεικόνιση των τριών επιπέδων.

Ο κυβερνοχώρος υπάρχει στο 3ο επίπεδο – τη φυσική βάση – αλλά εξαρτάται απόλυτα από το 1ο επίπεδο, την ανθρώπινη δραστηριότητα σε δεδομένα. Αν κοπεί το ρεύμα ή πληγεί μια φυσική υποδομή, ο κυβερνοχώρος εξαφανίζεται. Κι αυτό γιατί ο “ψηφιακός κόσμος” δεν αιωρείται στο κενό· εδράζεται σε τόνους τσιμέντου, χιλιάδες χιλιόμετρα καλωδίων, γεννήτριες και διακομιστές.

Όταν αυτή η φυσική αλυσίδα σπάσει – είτε από μια φυσική καταστροφή, είτε από ένα σαμποτάζ ή μια απλή βλάβη στο ηλεκτρικό δίκτυο – η κατάρρευση είναι ακαριαία, τα νοσοκομεία χάνουν την πρόσβαση σε ιατρικά δεδομένα, οι συγκοινωνίες ακινητοποιούνται και τα δίκτυα ύδρευσης ή ενέργειας μένουν χωρίς κεντρικό έλεγχο. Οι τραπεζικές συναλλαγές παγώνουν, τα ΑΤΜ και τα POS τίθενται εκτός λειτουργίας, και το εμπόριο παραλύει μέσα σε ελάχιστα λεπτά. Οι πολίτες αποκόπτονται από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, ενώ η διασπορά ανεπιβεβαίωτων φημών εντείνει τον πανικό (domino effect).

Το σαμποτάζ στη Saudi Aramco (2012)

Τον Αύγουστο του 2012, χάκερς – που πιστεύεται ότι συνδέονταν με το Ιράν – εξαπέλυσαν τον ιό Shamoon εναντίον της κρατικής εταιρείας πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας (Saudi Aramco). Μέσα σε λίγες ώρες, ο ιός διέγραψε ολοκληρωτικά τα δεδομένα και κατέστρεψε τους σκληρούς δίσκους από 30.000 έως 35.000 υπολογιστές της εταιρείας. Στην οθόνη των κατεστραμμένων υπολογιστών εμφανιζόταν μια αμερικανική σημαία που καιγόταν.

Η εταιρεία αναγκάστηκε να αποσυνδέσει ολόκληρο το εσωτερικό της δίκτυο από το διαδίκτυο-ΙΝΤΕΡΝΕΤ και να λειτουργεί για εβδομάδες με χαρτί, στυλό και φαξ για να διαχειριστεί τον εφοδιασμό πετρελαίου. Χρειάστηκε να αγοράσει τεράστιο ποσοστό των παγκόσμιων αποθεμάτων σε σκληρούς δίσκους για να αντικαταστήσει άμεσα το υλικό της. Χωρίς φυσική ασφάλεια και ενεργειακή αυτονομία, η ψηφιακή κοινωνία απέχει μόλις ένα “διακόπτη” από την ολοκληρωτική παράλυση.

Αυτή ακριβώς η υλική ευθραυστότητα είναι που μετατρέπει την κατοχή της υποδομής σε πηγή ισχύος. Συνεπώς, όποιος ελέγχει τα Κέντρα δεδομένων-data centers, τα υποθαλάσσια καλώδια και τους διακομιστές, ελέγχει στην πραγματικότητα και τη ροή της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που πλέον διακινείται μέσα από αυτά. Σήμερα αυτός ο έλεγχος συγκεντρώνεται σε ελάχιστες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες (τις λεγόμενες “Big Five” ή “5techs”) – και οι αποφάσεις τους βασίζονται ακριβώς στη διάθεση αυτής της υλικής υπεροχής.

Απέναντι σε αυτή τη διασυνοριακή, αστραπιαία διακίνηση δεδομένων (ηλεκτρομαγνητικά σήματα) – που ταξιδεύουν και διασπείρονται σε αδιαφανή κέντρα δεδομένων και “νεφελώδεις” (cloud) υποδομές, χωρίς κανείς να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή σε ποιον διακομιστή ή σε ποια γωνιά του πλανήτη βρίσκονται – οι εθνικοί εποπτικοί θεσμοί της ΕΕ καλούνται να επιβάλουν ομοιόμορφα και ισοβαρώς ένα νομοθετικό πλέγμα που ξεπερνά τις 600 σελίδες (GDPR & AI Act), λειτουργώντας όμως σε καθεστώς ανειδίκευτης γραφειοκρατίας.

Η ελληνική περίπτωση και οι θεσμοί

Η ελληνική περίπτωση συμπυκνώνει ανάγλυφα αυτό το ευρωπαϊκό αδιέξοδο. Η ανάθεση του ρόλου της Εθνικής Εποπτικής Αρχής για το AI Act στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) ήταν θεσμικά ορθή λόγω της προηγούμενης εμπειρίας της με τον GDPR. Ωστόσο, η πραγματικότητα ακυρώνει τον σχεδιασμό.

Η ίδια η ΑΠΔΠΧ, στη Γνωμοδότηση 9/2026, προειδοποίησε επίσημα ότι η ανάθεση νέων αρμοδιοτήτων χωρίς την αντίστοιχη στελέχωση και χρηματοδότηση καθιστά την ουσιαστική εποπτεία αδύνατη. Αυτό δεν αποτελεί συνδικαλιστικό αίτημα, αλλά αποτύπωση μιας δομικής αδυναμίας.

Παράλληλα, το νομοθετικό-κανονιστικό τοπίο επιβαρύνεται από νομική ασάφεια και θεσμικές συγκρούσεις. Τέτοιο παράδειγμα προέκυψε λόγω επικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΑΠΔΠΧ (γενική εποπτεία προσωπικών δεδομένων) και της ΑΔΑΕ (συνταγματική εντολή για το απόρρητο των επικοινωνιών) — μια σύγκρουση που κορυφώθηκε κατά τη διερεύνηση του σκανδάλου Predator, τη στιγμή που καμία από τις δύο αρχές δεν διέθετε τα τεχνικά μέσα και τα εργαστήρια για να ελέγξει τα “μολυσμένα” τηλέφωνα. Χρειάστηκε η συνδρομή ενός πανεπιστημιακού εργαστηρίου από τον Καναδά (του Citizen Lab) για να γίνουν οι απαραίτητες ψηφιακές αναλύσεις.

Ο έλεγχος των αλγορίθμων απαιτεί διεπιστημονικές ομάδες από επιστήμονες δεδομένων (data scientists), ειδικούς μηχανικής μάθησης, αναλυτές κυβερνοασφάλειας και εξειδικευμένους νομικούς. Τα ιδιαίτερα νομικά προβλήματα που προκαλούν οι επιδράσεις των νέων τεχνολογιών στους περισσότερους τομείς της ανθρώπινης δράσης απαιτούν πλέον όχι μόνο νομική εξειδίκευση, αλλά και πολιτικούς επιστήμονες που θα μελετήσουν τις νέες πραγματικότητες που αυτές επιφέρουν σε θέματα εθνικής κυριαρχίας και δημόσιας εξουσίας. Χωρίς την απαραίτητη τεχνική υποδομή, η νομοθεσία μετατρέπεται σε άσκηση τυπικής γραφειοκρατίας.

Το διακύβευμα με την Τενχνητή Νοημοσύνη

Το διακύβευμα αφορά ολόκληρη την Ευρώπη, όπου η κανονιστική πολυπλοκότητα αυξάνεται ταχύτερα από την ικανότητα συμμόρφωσης των κρατικών υπηρεσιών και των μικρών επιχειρήσεων. Η απάντηση σε αυτό το κενό είναι η αναδυόμενη Ψηφιακή Φεουδαρχία. Όσο οι δημοκρατικοί θεσμοί αδυνατούν να ελέγξουν την τεχνολογία στην πράξη, η εξουσία μετατοπίζεται ανεπαίσθητα αλλά σταθερά σε λίγες τεχνολογικές πλατφόρμες, ελεγχόμενες από μικρό αριθμό ατόμων που αντλούν από αυτές κολοσσιαία οικονομική και πολιτική ισχύ – αφήνοντας τους πολίτες και τις ίδιες τις εποπτικές αρχές στον ρόλο του απλού παρατηρητή.

Το ελληνικό παράδειγμα δείχνει ότι αυτή η μετατόπιση δεν είναι θεωρητικός κίνδυνος του μέλλοντος γιατί συντελείται ήδη, μέσα από κάθε υποστελεχωμένη εποπτική αρχή και κάθε νόμο που ψηφίζεται χωρίς τους πόρους να εφαρμοστεί. Θεωρούμε η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί από μόνη της απειλή. Η απειλή γεννιέται όταν η οικονομία λειτουργεί πλέον στον κυβερνοχώρο, οι αλγόριθμοι λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις, οι θεσμοί εποπτείας παραμένουν οργανωμένοι με λογική του 20ού αιώνα.

Συμπέρασμα. Η πρόκληση για τις δημοκρατίες δεν είναι να περιορίσουν την καινοτομία, αλλά να διασφαλίσουν ότι η λογοδοσία και ο ανταγωνισμός θα εξελιχθούν με την ίδια ταχύτητα που εξελίσσονται οι αλγόριθμοι.

Τα FOOH Awards αποτελούν διεθνή θεσμό αφιερωμένο αποκλειστικά στις Fake Out Of Home (FOOH) διαφημιστικές καμπάνιες, μια νέα μορφή δημιουργικής επικοινωνίας που συνδυάζει πραγματικά πλάνα με τεχνολογίες CGI (Computer-Generated Imagery), τρισδιάστατης απεικόνισης και mixed reality, δημιουργώντας εντυπωσιακές digital-first εμπειρίες με υψηλή απήχηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά βραβεία διαφήμισης, τα FOOH Awards εστιάζουν αποκλειστικά στην ταχέως αναπτυσσόμενη κατηγορία του CGI-enhanced marketing content.

Στον διαγωνισμό συμμετέχουν brands, διαφημιστικές εταιρείες, studios παραγωγής και ανεξάρτητοι δημιουργοί από όλο τον κόσμο, ενώ οι νικητές αναδεικνύονται μέσα από συνδυασμό δημόσιας ψηφοφορίας και αξιολόγησης από εξαμελή διεθνή κριτική επιτροπή, αποτελούμενη από διακεκριμένους επαγγελματίες του χώρου της δημιουργικότητας, του branding και των visual effects.

Οι δύο αυτές διεθνείς διακρίσεις επιβεβαιώνουν τη στρατηγική επένδυση της InterMed στην καινοτόμο ψηφιακή επικοινωνία και στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών που αναδεικνύουν τα προϊόντα της μέσα από δημιουργικό περιεχόμενο υψηλής αισθητικής και διεθνών προδιαγραφών. Οι σύγχρονες αυτές μορφές επικοινωνίας δημιουργούν ουσιαστική σύνδεση με το κοινό, αξιοποιώντας τη δύναμη της τεχνολογίας, της δημιουργικότητας και του ψηφιακού storytelling.

UNI_PHARMA #InterMed www.uni-pharma.gr www.intermed.com.gr

Με τον νέο νόμο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που αφορά στην συγχώνευση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης – Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και την επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, δύο εισηγμένων στο χρηματιστήριο εταιρειών που λειτουργούν με ιδιωτικοποικονομικά κριτήρια, οδηγεί στην απώλεια του ελέγχου των δικτύων από τις τοπικές κοινωνίες και τον παραδίδει σε εταιρικά σχήματα.

Με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού που υπερψηφίστηκε στη Βουλή (28 Ιουλίου 2026) που εστιάζει στη σύσταση Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία “Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.|” (Hellenic Heritage Organisation S.A.) με την ίδια έμμεση τακτική, θα παραδίδει τη διαχείριση, λειτουργία και εμπορική εκμετάλλευση των συνοδευτικών υπηρεσιών (όπως πωλητήρια, αναψυκτήρια, εισιτήρια, τουαλέτες, ψηφιακές εφαρμογές, VIP υπηρεσίες) σε ιδιώτες αναδόχους. Προφανώς χωρίς διαγωνισμό κατά τον επίσης προσφιλή τρόπο της δεξιάς.

Γιατί ναρκοθετεί το έδαφος

Το Μαξίμου γνωρίζει αυτό που έμαθαν πλέον οι ψηφοφόροι. ότι δηλαδή μετά από την απομάκρυνση από την κάλπη ουδέν λάθος αναγνωρίζεται, γι’ αυτό η δεξιά ΝΔ ναρκοθετεί την οικονομία. Η εγκατάλειψη και η απαξίωση των ολυμπιακών εγκαταστάσεων και το κλείσιμο του αεροδρομίου του Ελληνικού – κανείς και πουθενά δεν κλείνει αεροδρόμια, όταν φτιάχνει νέα – για να το χαρίσουμε σε ιδιώτη, αποτελούν δύο εμβληματικά κρούσματα όχι της αδυναμίας ή της βλακείας των κυβερνήσεων να συντηρήσουν τις επενδύσεις του κράτους, αλλά για να ξεπουλήσουν και να ιδιωτικοποιήσουν.

Τρανταχτή περίπτωση “καμένης γης” ήταν η θανάτωση 480.000 αιγοπροβάτων δήθεν λόγω της ευλογιάς. Απέφυγαν τον εμβολιασμό για να συγκαλύψουν το μεγάλο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, γιατί θα υποχρεώνονταν να δηλώσουν στις κοινοτικές υπηρεσίες τον πραγματικό αριθμό των ζώων και των εκταρίων… Στην Κρήτη για να διατραφούν εικονικά τα 7,8 εκατομμύρια δηλωμένα ζώα, οι επιτήδειοι δήλωναν στο σύστημα του ΟΣΔΕ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου) εκτάσεις που άγγιζαν τα 16,4 εκατομμύρια στρέμματα. Το νούμερο αυτό είναι διπλάσιο από τη συνολική γεωγραφική επιφάνεια ολόκληρης της Κρήτης.

Όμως, η ανατίναξη από τη ΔΕΗ των λιγνιτικών εκσκαφέων που είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας λόγω της απολιγνιτοποίησης υπερβαίνει την πολιτική γκάφα ή την πολιτική αδιαφορία, είναι κάτι άλλο, πιο προκλητικό…

Σκάβουν το λάκκο στους επόμενους

Είναι ίδιον των δεξιών κυβερνήσεων όταν μυρίζονται ότι χάνουν τις εκλογές, να υπονομεύουν ή και να ναρκοθετούν την εθνική οικονομία, έτσι ώστε η επόμενη – μη δεξιά –  κυβέρνηση να τα βρει σκούρα και να λυγίσει υπό το βάρος των υποχρεώσεων που αυτές δημιούργησαν. Οι προβληματικές εταιρείες που φορτώθηκε το ΠΑΣΟΚ το 1981 μαζί με τα χρέη τους, ήταν έργο της δεξιάς. Τρανταχτή τέτοια περίπτωση ήταν το 2009 που επίσημα το έλλειμμα του προϋπολογισμού ήταν επισήμως 6,5% του ΑΕΠ και τελικά αποδείχθηκε σχεδόν 15%(!) και οδήγησε στο 1ο Μνημόνιο Παπανδρέου.

Ο Σαμαράς στο πλαίσιο του σχεδίου «αριστερή παρένθεση» άφησε στον Τσίπρα 66 δισ. ευρώ ληξιπρόθεσμα χρέη των προηγούμενων κυβερνήσεων, εκ των οποίων 7,3 δισ. ευρώ ήταν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου και 4 δισ. ευρώ του 2014. Γι’ αυτό δεν πήγε ο Σαμαράς να τον υποδεχθεί στο Μαξίμου. Όχι επειδή τον περιφρονούσε, αλλά επειδή δεν μπορούσε να τον κοιτάξει στα μάτια. Έτσι, ο Τσίπρας – που τόλμησε το δημοψήφισμα, ενώ ο Παπανδρέου δεν το έκανε – πήγε με 62% ΟΧΙ στο σχέδιο Γιουνκέρ στις Βρυξέλλες και δανείστηκε με το 3ο Μνημόνιο 86 δισ. ευρώ για να καλύψει τα χρέη των κυβερνήσεων ΝΔ και ΠΑΣΟΚ.

Τι θα αφήσει ο Μητσοτάκης

Παρά τις φοβερές εισπράξεις από τη φορολογία και τα υπερπλεονάσματα από τη χειμαζόμενη πραγματική οικονομία, είναι μάλλον βέβαιο ότι ο επόμενος πρωθυπουργός θα βρει άδεια τα κρατικά ταμεία. Πως προκύπτει αυτό:

1. Ο νόμος που πρόσφατα ψηφίστηκε για την Τοπική Αυτοδιοίκηση απαγορεύει στο ταμείο του Δήμου ή της Περιφέρειας να υπάρχουν πάνω από 2000 ευρώ μετρητά. Τι σημαίνει αυτό; Μα ότι το κράτος «σκουπίζει» όλη τη ρευστότητα των οργανισμών…
2. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ) με τη πρόσφατη εγκύκλιό του εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά του προς όλες τις οικονομικές υπηρεσίες της Γενικής Κυβέρνησης  για τον τρόπο με τον οποίο υποβάλλονται τα ερωτήματα προς τη Διεύθυνση Κατάρτισης και Συντονισμού Εφαρμογής Δημοσιονομικών Κανόνων. Η εγκύκλιος αποτελεί ουσιαστικά μια αυστηρή υπενθύμιση ότι το ΓΛΚ δεν πρόκειται να λειτουργεί ως «γραφείο επίλυσης κάθε απορίας» των φορέων, καθώς και ότι οι φορείς δεν μπορούν να επικαλούνται την αναμονή απάντησης από το Γενικό Λογιστήριο για να δικαιολογούν καθυστερήσεις στην εκκαθάριση ή εξόφληση δαπανών.
3. Σαν τη σουπιά που πετάει το μελάνι της για να θολώσει τα νερά, η κυβέρνηση Μητσοτάκη “παίζοντας” με τους δημοσιονομικούς όρους, και καθυστερώντας συστηματικά την έκδοση στοιχείων παραπλανά τους φορολογούμενους πολίτες, τις Βρυξέλλες και τις αγορές.

Παράδειγμα, στα τριμηνιαία Δελτία Δημόσιου Χρέους (ΔΔΧ) Δεκεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026 το κρατικό χρέος αναφέρεται ως χρέος Κεντρικής Διοίκησης και βεβαιώνεται ότι ήταν 406,2 δισ. στις 31.12.25. Όμως, στο ετήσιο ΔΔΧ 2025 βεβαιώνεται ότι το κρατικό χρέος στις 31.12.25 ήταν 427,1 δισ., δηλαδή 20,9 δισ. μεγαλύτερο.

Η υπερχρέωση που κρύβουν

Για να συνειδητοποιηθεί ο βαθμός υπερχρέωσης του Κράτους υπενθυμίζεται ότι το κρατικό χρέος ήταν: (α) 361,2 δισ. στις 31.12.19 (β) 325,9 δισ. στις 31.12.15, (γ) 368 δισ. στις 31.12.11, λίγο πριν το κούρεμά του και (δ) 280,3 δισ. στις 31.3.12, μετά το δραματικό κούρεμά του. Σημειώνεται ότι η πρωτοφανής διόγκωση του κρατικού χρέος συνοδεύτηκε και με σοβαρή επιδείνωση της σύνθεσής του. Υπερτριπλασιάστηκαν τα βραχυχρόνια δάνεια (repos) μεταξύ 30.6.19 (21,9 δισ.) και 30.4.26 (65,8 δισ.).

Τα δάνεια αυτά είναι, σχεδόν εξολοκλήρου, δάνεια από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης (Γ/Κ) και με αυτά (α) καλύφθηκε μεγάλο μέρος των κρατικών ελλειμμάτων (51,7 δισ. την εξαετία2020-25), προκειμένου να αποφευχθεί η αύξηση του χρέους Γ/Κ και (β) πληρώθηκαν πρόωρα κρατικά δάνεια διάσωσης, προκειμένου να μειωθεί λογιστικά το χρέος Γ/Κ. Αν σε αυτά προσθέσουμε τις υπόνοιες ότι έχουν χρησιμοποιηθεί παρανόμως κοινοτικά κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τότε, η δημοσιονομική εικόνα μπορεί να προκύψει πολύ δύσμορφη.

Το αφήγημα επιτυχίας του Μητσοτάκη θα καταρρεύσει την επόμενη μέρα. Οι ψηφοφόροι το ξέρουν μέσω της ακρίβειας και της έμμεσης φορολογίας. Οι Βρυξέλλες το ξέρουν, αλλά η φον ντερ Λάιεν έχει επιβάλλει ομερτά για την ελληνική κατάσταση, ως άλλος Αλμούνια. Το μοντέλο ανάπτυξης μέσω της ακρίβειας και των φόρων έχει εξαντληθεί. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται μια ριζική αναδιάταξη για να επανακινήσει προς την πραγματική ανάπτυξη και την κοινωνική πρόοδο, ανάγκη που τα δεξιά κόμματα δεν μπορούν να εξασφαλίσουν.

@la_vida_padre

Ceuta hoy 😟 #ceuta #españa #inmigracion #ultimahora #noticias

♬ Emergency Alert – Punsky

Η Θέουτα αποτελεί πέρασμα για τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οπότε έλκουν χιλιάδες Αφρικανούς που θέλουν να φτάσουν στην Ευρώπη. Αν και η κυβέρνηση άλλαξε πρόσφατα τον νόμο και νομιμοποίησε μέσα σε λίγες μέρες 1.200.000 μετανάστες, (οπότε οι Μαροκινοί που έφτασαν στο ισπανικό έδαφος κραύγαζαν “Ζήτω η Ισπανία”), η κατάσταση στον θύλακα ειναι δραματική, διότι δεν έχει δυνατότητες φιλοξενίας τόσο πολλών ατόμων και οι τοπ[πικές αρχές ζητούν την κεντρική παρέμβαση της πολιτείας.

Οι εικόνες που μεταδίδονται είναι εντυπωσιακές. Εκατοντάδες νεαροί διακρίνονται να σκαρφαλώνουν στα συρματοπλέγματα και να περνούν μαζικά στην ισπανική επικράτεια. Η ισπανική αστυνομία αλλά και η μαροκινή δύναμη από την άλλη πλευρά των συρματοπλεγμάτων, παρακολουθούσαν απλώς την κατάσταση μη επεμβαίνοντας.

Δεκάδες μετανάστες, εμφανώς ανακουφισμένοι που πάτησαν σε ευρωπαϊκό έδαφος, ακούγονται να φωνάζουν ρυθμικά «Ζήτω η Ισπανία». Η ραγδαία αυτή χερσαία εισροή έρχεται να προστεθεί στους τουλάχιστον 1.500 μετανάστες που, σύμφωνα με τις περιφερειακές αρχές, έφθασαν στον θύλακα κολυμπώντας μόλις την περασμένη εβδομάδα.

Θέουτα: Στρατό αναπτύσσουν οι Ισπανοί

Η ισπανική κυβέρνηση θα αναπτύξει στρατό για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Θέουτα, στα βόρεια παράλια της Αφρικής, ανακοίνωσε το υπουργείο Εσωτερικών. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι ένοπλες δυνάμεις θα στείλουν 60 μέλη τους για να ενισχύουν στην αστυνομία του θύλακα. «Οι ένοπλες δυνάμεις θα ενισχύσουν την Πολιτοφυλακή (σ.σ. την ισπανική αστυνομία) στην άσκηση των καθηκόντων της και σε ό,τι κριθεί αναγκαίο για τη διαφύλαξη της ασφάλειας της πόλης της Θέουτα», ανέφερε το υπουργείο.

Ο επικεφαλής της τοπικής κυβέρνησης της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, απηύθυνε προηγουμένως δραματική έκκληση στην κεντρική κυβέρνηση της Μαδρίτης να κηρύξει την περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης Ο ρυθμός των αφίξεων υπολογίζεται πλέον σε περίπου 300 άτομα ημερησίως.

Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, η Θέουτα κινδυνεύει να βιώσει μια επανάληψη της μεταναστευτικής κρίσης του Μαΐου του 2021, όταν 10.000 άνθρωποι εισέβαλαν στον θύλακα μέσα σε λίγα μόλις 24ωρα. Τους τελευταίους μήνες εν τω μεταξύ έχουν ανασυρθεί 60 πτώματα από τη θάλασσα.

@alarabiya_eng

Dozens of migrants enter the Spanish north African exclave of Ceuta by sea. Many are seen swimming to shore, running on the beach and some celebrate as they arrive on land and make their way into town. Hundreds have entered Spain at Ceuta in this way in recent days, officials say.

♬ original sound – Al Arabiya English – Al Arabiya English

Η ισπανική κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει την κατάσταση, με το υπουργείο Εσωτερικών να δηλώνει πως οι μαροκινές δυνάμεις πλέον βοηθούν στον περιορισμό των ροών. Ο υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, μεταβαίνει εσπευσμένα αύριο, Παρασκευή (31/7), στην Θέουτα για να συμμετάσχει σε έκτακτες συσκέψεις με τις τοπικές αρχές.

@skynewsAuthorities in Ceuta have asked for the government in Madrid to declare a national emergency and requested army intervention, as thousands crossed into the tiny Spanish territory. Footage filmed at Tarajal beach shows a crowd of people walking around the breakwaters and running on the beach and roads. #SkyNews #Spain #Morocco #Ceuta♬ original sound – Sky News

Ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Κόμματος Αλμπέρτο Νούνιεθ Φειχό, κατήγγειλε μια «απελπιστική κατάσταση» κάνοντας λόγο για «κρίση εθνικής ασφάλειας». Η Θέουτα και η Μελίγια, περίπου 400 χιλιόμετρα ανατολικότερα, είναι τα μοναδικά χερσαία εδάφη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αφρικανική ήπειρο.

Η αλλαγή στο νόμο

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ προχώρησε πρόσφατα σε μια ριζική μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής νομοθεσίας στην Ισπανία, εγκρίνοντας ένα έκτακτο πρόγραμμα μαζικής νομιμοποίησης μεταναστών. Ο Σάντσεθ στηρίζει την μετανάστευση ως «μοχλό οικονομικής ανάπτυξης και λύση στο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας».

Τον περασμένο Απρίλιο ειδικότερα, το υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το σχετικό Βασιλικό Διάταγμα και η νομοθεσία τέθηκε αμέσως σε ισχύ με τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 15 Απριλίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τη νομιμοποίηση εκατοντάδων χιλιάδων ατόμων «χωρίς χαρτιά». Μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026 κατατέθηκαν σχεδόν 1.200.000 αιτήσεις νομιμοποίησης (έναντι των αρχικών εκτιμήσεων που ανέμεναν 500.000 άτομα).

Αντίδραση Μελόνι

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι τάχθηκε την Πέμπτη 30/7 υπέρ της αναστολής των προβλέψεων της συνθήκης Σένγκεν για ελεύθερες μετακινήσεις από την Ισπανία, μετά την άφιξη εκατοντάδων παράτυπων μεταναστών από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα. Η Ιταλία δεν θα μείνει άπραγη, τόνισε η Μελόνι, χαρακτηρίζοντας «σοκαριστικές» τις εικόνες από τη Θέουτα.

Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και η αντίδραση του επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας, Αντόνιο Ταγιάνι, που τάχθηκε υπέρ του μέτρου. «Οι εικόνες που έρχονται από τη Θέουτα δείχνουν πως η επιλογή της κυβέρνησης της Μαδρίτης να χορηγήσει ισπανική, και επομένως ευρωπαϊκή, υπηκοότητα σε πάνω από 500.000 παράτυπους μετανάστες είναι βαθιά λανθασμένη και ενθαρρύνει τη διακίνηση ανθρώπων», ανέφερε ο Ταγιάνι σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.

Τα σκάνδαλα

Όμως, η κυβέρνηση Σάντσεθ είναι στρυμωγμένη και λόγω αλυσιδωτών σκανδάλων διαφθοράς, τα οποία αγγίζουν άμεσα τον στενό οικογενειακό και πολιτικό του κύκλο. Η κατάσταση κλιμακώθηκε το καλοκαίρι του 2026, με την κάτω βουλή της Ισπανίας να εγκρίνει ψήφισμα που καλεί τον Σάντσεθ να παραιτηθεί και τους πολίτες να πραγματοποιούν μαζικές διαδηλώσεις.

Η ίδια η σύζυγος του πρωθυπουργού κατηγορείται για διαφθορά και αθέμιτη επιρροή, καθώς φέρεται να χρησιμοποίησε τη θέση της για να εξασφαλίσει επιχειρηματικά πλεονεκτήματα και χορηγίες. Στο πλαίσιο της δικαστικής έρευνας, της επιβλήθηκε απαγόρευση εξόδου από τη χώρα και υποχρεώθηκε να παραδώσει το διαβατήριό της.

Ο αδελφός του Σάντσεθ καταδικάστηκε στα μέσα Ιουλίου 2026 για διοικητική παράβαση καθήκοντος (νεποτισμό) σχετικά με τον διορισμό του σε ανώτερη δημόσια θέση. Του επιβλήθηκε εννεαετής απαγόρευση ανάληψης δημόσιων αξιωμάτων. Ο πρώην υπουργός Μεταφορών και άλλοτε «δεξί χέρι» του Σάντσεθ, Χοσέ Λουίς Άμπαλος  παραπέμπεται σε δίκη για διαφθορά. Η υπόθεση ξεκίνησε από μίζες στενού του συνεργάτη (Κόλντο Γκαρθία) για την αγορά υγειονομικού υλικού (μασκών) κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Οι δικαστικές αρχές πραγματοποίησαν αιφνιδιαστική έφοδο στα κεντρικά γραφεία του κυβερνώντος κόμματος στη Μαδρίτη, συλλέγοντας στοιχεία για παράνομη χρηματοδότηση και διασπάθιση δημόσιου χρήματος, ενώ δεν λείπουν ούτε σεξουαλικά σκάνδαλα στελεχών του κυβερνητικού συνασπισμού.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός αρνείται κατηγορηματικά κάθε προσωπική εμπλοκή ή γνώση των παράνομων δραστηριοτήτων. Δηλώνει θύμα πολιτικής δίωξης, ενορχηστρωμένος από τη δεξιά αντιπολίτευση (Λαϊκό Κόμμα) και την ακροδεξιά (Vox), ενώ επιμένει ότι θα εξαντλήσει τη θητεία του.

Κατά γενική ομολογία το 1994 έχει καταγραφεί και αναδειχτεί ως μία χρονιά οριακή και σημαδιακή, ως μία χρονιά σταθμός και ορόσημο στο μακραίωνο γίγνεσθαι του Αγίου Όρους και της Αθωνικής Πολιτείας.

Το 1994 προβάλλει αδιαμφισβήτητα ως «σωτήριο έτος» με επίκεντρο το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ) γιατί συνδέεται άρρηκτα με ένα Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα για το Άγιον Όρος. Ένα Πρόγραμμα με ενιαίο, συνεκτικό και ολοκληρωμένο σχεδιασμό, με κλιμακούμενη ιεράρχηση στόχων και χρονοδιαγράμματος, με εξελισσόμενη και αποτελεσματική υλοποίηση όλων των έργων, των παρεμβάσεων και των δράσεων.

Θεωρώ σκόπιμο και αναγκαίο, για λόγους ιστορικής καταγραφής, να καταθέσω πολύ συνοπτικά τη γνώση και την εμπειρία μου αναφερόμενος σε γεγονότα, σε συναντήσεις, σε χρονολογίες, σε πρόσωπα και αποφάσεις, που συσχετίζονται με τη διαμόρφωση, την υιοθέτηση και την εφαρμογή αυτού του Προγράμματος. Αξίζει να εξιστορήσω πολύ συνοπτικά, ανατρέχοντας σε συγκεκριμένα στοιχεία από το αρχείο μου το ιστορικό, το χρονικό αυτού του πρωτόγνωρου και κρίσιμου Προγράμματος.

Νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Πολιτείας και Αγίου Όρους

Οι ουσιαστικές και συνεκτικές προσλαμβάνουσες παραστάσεις μου για το συμβολισμό και την αξία του Αγίου Όρους για την Ορθοδοξία, τον Ελληνισμό και τον Πολιτισμό ανάγονται χρονικά στη 10ετία του 1980. Εμπεριέχονται στους διαλόγους μου με τους αείμνηστους Κωστή Μοσκώφ, Γιώργο Στεφανάκη, Διονύση Σαββόπουλο και τους Γέροντες Βασίλειο Γοντικάκη και Γεώργιο Καψάνη και τον Πέτρο Ευθυμίου, ο οποίος διατηρούσε στενές σχέσεις με τον αξιοσέβαστο, δραστήριο, έγκυρο και πολύτιμο «Σύλλογο Φίλων του Αγίου Όρους».

Μέσα από το διάλογο και τις σχέσεις μου με αυτά τα Πρόσωπα είχα διαμορφώσει μία συνολική και εναργέστατη εικόνα για την κατάσταση, τα προβλήματα και τις ανάγκες του Αγίου Όρους. Στο τρίτο 10ημερο του Οκτωβρίου 1993 προσδιορίστηκαν στο ΥΠΕΧΩΔΕ δύο συναντήσεις με τον “Σύλλογο Φίλων Αγίου Όρους”, που εκπροσωπούσαν ο Πρόεδρος Βασίλειος Κέκης (Ιατρός), ο Αντιπρόεδρος Γεώργιος Βελής (Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου), Κώστας Κούρτης (Ιατρός), με τη συμμετοχή του εμβληματικού και φλογερού Γέροντα της Μονής Ιβήρων Βασίλειου Γοντικάκη και του αδελφικού μου Φίλου Πέτρου Ευθυμίου (Δημοσιογράφος τότε και μετά Ευρωβουλευτής, Βουλευτής και Υπουργός του ΠΑΣΟΚ).

Ο Πέτρος Ευθυμίου με τους πνευματικούς και οργανικούς δεσμούς του με το Άγιον Όρος, είχε καταλυτική συμβολή και κομβικό ρόλο στην προετοιμασία ενός αξιόπιστου διαλόγου για το “όλον εγχείρημα” και τη θετική έκβασή του. Παράλληλα πολύτιμες ήταν οι συμβουλές για την “ανθρωπογεωγραφία” και τη θεσμική διάταξη της Αθωνικής Πολιτείας του Αρίστου Κασμίρογλου και του Γιώργου Δαλακούρα (Ευρωβουλευτής και Βουλευτής της ΝΔ), οι οποίοι ευτύχησαν μετά να έχουν μία μακρά, ευδόκιμη, θετική και καταξιωμένη θητεία ως Διοικητές του Αγίου Όρους.

Επίσης καθοριστική και εξόχως δημιουργική συμμετοχή είχε η Σύμβουλός μου στο ΥΠΕΧΩΔΕ Κυριακή Κατσάνου (Αρχιτέκνων – Μηχανικός), ως υπεύθυνη και ταυτισμένη όλα τα χρόνια με το συντονισμό και την εξέλιξη των προγραμμάτων για την Αθωνική Πολιτεία. Οι συναντήσεις μας ήταν γόνιμες και παραγωγικές για την διαπίστωση “ης παρούσας δύσκολης και οριακής κατάστασης του Αγίου Όρους συνολικά” αλλά κυρίως για την “απαιτούμενη ολοκληρωμένη σωστική παρέμβαση” της Ελληνικής Πολιτείας.

Εξουσιοδότησα όλους τους συνομιλητές μου να αναλάβουν την πρωτοβουλία ενημέρωσης των Συλλογικών Θεσμών της Αθωνικής Πολιτείας για το θετικό ενδιαφέρον της Κυβέρνησης. Το επόμενο βήμα ήταν ο προσδιορισμός ξεχωριστών συναντήσεών μας στο ΥΠΕΧΩΔΕ με εκπροσώπους της Αθωνικής Πολιτείας και των Ιερών Μονών για ένα ουσιαστικό και αποτελεσματικό διάλογο με υπόσχεση ένα ολοκληρωμένο Πρόγραμμα παρέμβασης.

Μέσα από αυτές τις διεργασίες άνοιξαν διάπλατα για πρώτη φορά οι “πύλες” του ΥΠΕΧΩΔΕ στους “Μοναστές, Ασκητές και Στοχαστές” του Αγίου Όρους για έναν ανοιχτό, “κατακλυσμιαίο” ισότιμο, θεσμικό διάλογο και για μια γόνιμη θετική συνεργασία με την Ελληνική Πολιτεία, με το Ελληνικό Κράτος, με την Κυβέρνηση και τα Υπουργεία, μια συνεργασία με μεγάλες προσδοκίες και ευοίωνες προοπτικές.

Τα SOS του Αγίου Όρους και η απάντηση της Πολιτείας

Η Αθωνική Πολιτεία με τη συλλογική της εκπροσώπηση και όλες οι Ιερές Μονές κατέθεσαν τις περιγραφές και τις προτάσεις, τις Μελέτες και τα αιτήματά τους, εκπέμποντας S.O.S. για τη σωτηρία του Αγίου Όρους συνολικά και για την κάθε Μονή ξεχωριστά. Τα «S.O.S.» του Αγίου Όρους (κατά τις δεκάδες συναντήσεις μας στο δίμηνο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου το 1993) ήταν πολλαπλά, πολυσήμαντα και αδιαμφισβήτητα και συμπύκνωναν επιγραμματικά τις εξής επισημάνσεις και εκκλήσεις:

«….. Ο Χρόνος κάθε μέρα σε όλους τους Ναούς και τους Λατρευτικούς χώρους, σε όλα τα Κτίρια, σε όλες τις υποδομές αφήνει τα σημάδια μιας εμφανέστατης εγκατάλειψης και μιας επαπειλούμενης σταδιακής κατάρρευσης….». «….. Ο Χρόνος κάθε μέρα αφήνει τα σημάδια μιας αργόσυρτης και επικίνδυνης φθοράς όλων των Κειμηλίων, των Χειρόγραφων, των Βιβλίων, των Κωδίκων, των Εικόνων, των Τοιχογραφιών και όλων των Θρησκευτικών και Πολιτισμικών Θησαυρών…..».

«….. Χωρίς την ενδεδειγμένη συντήρηση, θωράκιση, αναστήλωση και ανακαίνιση των Ναών και των Κτιριακών συγκροτημάτων, χωρίς την απαιτούμενη διαφύλαξη, συντήρηση και προστασία των «Θησαυρών», χωρίς ριζικές και δραστικές παρεμβάσεις για τα πάντα, οι κίνδυνοι της καταστροφής είναι υπαρκτοί και σωρευτικοί με μοιραία αποτελέσματα…..».

«…… Η Χερσόνησος του Άθω με την επίζηλη γεωγραφική της θέση και τη γεωμορφολογία της, βρίσκεται διαρκώς εκτεθειμένη, πάντα ευάλωτη και απροστάτευτη, σε ακραία φυσικά φαινόμενα όπως οι σεισμοί με συχνές έντονες σμηνοσειρές, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές, οι καταιγίδες, οι θαλασσοταραχές και οι τρικυμίες με “μανιασμένους Μαρδόνιους” κυματισμούς. Είναι επιτακτική ανάγκη να σχεδιαστούν σύγχρονες και ανθεκτικές υποδομές προστασίας…».

«….. Η Ελληνική Πολιτεία έχει ιστορικό χρέος στο όνομα της Ορθοδοξίας και της Πολιτισμικής Κληρονομιάς, στο όνομα της Ελλάδας και του Ελληνισμού να αντιμετωπίσει ριζικά τα «εκρηκτικά» προβλήματα, με ένα σχέδιο ανατροπής της φθοράς και της εγκατάλειψης, με ένα σωστικό ολοκληρωμένο σχέδιο αποτροπής της νομοτελειακής κατάρρευσης με ριζικές λύσεις και προοπτική, ένα σχέδιο αντάξιο μιας χιλιόχρονης διαδρομής …..».

Οι Εκπρόσωποι του Αγίου Όρους και των Ιερών Μονών είχαν εκπληρώσει με σαφήνεια και αξιοπιστία το ιερό καθήκον τους, περιγράφοντας τα προβλήματα και την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καταθέτοντας Μελέτες και Προτάσεις και εκπέμποντας τα «S.O.S.» του Όρους. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ) ως θεσμικός φορέας της Ελληνικής Πολιτείας όφειλε με σοβαρότητα, ευθύνη και διαφάνεια να δώσει πειστικές απαντήσεις και ουσιαστικές Λύσεις.

Η «Επιτελική Επιτροπή Ειδικού Σκοπού και Ταχύτατης Δράσης» του ΥΠΕΧΩΔΕ βασισμένη στα SOS, στις Μελέτες, τις προτάσεις και τα συναφή αιτήματα των Φορέων της Αθωνικής Πολιτείας και των Ιερών Μονών με γόνιμο διάλογο και αποτελεσματική συνεργασία με ικανά και έμπειρα Στελέχη του ΚΕ.Δ.Α.Κ. και με ορισμένες επιτόπιες διερευνητικές επισκέψεις κατάφερε σε χρόνο ρεκόρ (…. 10 εβδομάδες περίπου….) στις αρχές Ιανουαρίου του 1994 να διαμορφώσει και να συναρθρώσει ένα καινοτόμο και ολοκληρωμένο Σχέδιο.

Ένα συνεκτικό και ιεραρχημένο Σχέδιο – Πρόγραμμα με στόχους, παρεμβάσεις και έργα, με χρονοδιάγραμμα (κατά φάσεις), με θεσμικές και διάφανες διαδικασίες με ασφαλιστικές δικλείδες για την έγκριση των Μελετών και τον έλεγχο της εξέλιξης και της χρηματοδότησης των Έργων, με συνολικές προσεγγίσεις για τους προβλεπόμενους προϋπολογισμούς και τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους.

Το σχέδιο για το Άγιο Όρος

Αυτό το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα αποτελούσε μία ουσιαστική και απόλυτη δέσμευση για να καλυφθεί το ανεκπλήρωτο ιστορικό χρέος της Ελληνικής Πολιτείας προς την Αθωνική Πολιτεία συνολικά και προς τις 20 Ιερές Μονές ξεχωριστά, δίνοντας ριζικές και λυτρωτικές λύσεις στις ανάγκες, τα προβλήματα και τις προοπτικές τους. Το ΥΠΕΧΩΔΕ είχε πια, “ως ένα μικρό ανθρώπινο θαύμα”, δύο επεξεργασμένες και ιεραρχημένες εναλλακτικές προτάσεις, συναρτημένες με την οικονομική συγκυρία και τις δυνατότητες χρηματοδότησης.

Ως Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ είχα χρέος (στις αρχές Ιανουαρίου του 1994) να ενημερώσω με επιχειρήματα για την απόλυτη αναγκαιότητα, για την αυταπόδεικτη κρισιμότητα και για όλες τις πτυχές (Εθνικές, Θρησκευτικές, Πολιτισμικές και Περιβαλλοντικές) του πρωτόγνωρου Προγράμματος με τις δυνητικές δύο εναλλακτικές προτάσεις στους συναρμόδιους Υπουργούς (Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη και Θάνο Μικρούτσικο, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργο Γεννηματά και Γιώργο Ρωμαίο και Βορείου Ελλάδας Ντίνο Τριαρίδη).

Όλοι έδειξαν ανυπόκριτα τον ενθουσιασμό τους για το πρωτόγνωρο Πρόγραμμα δηλώνοντας ένθερμα τη σύμφωνη γνώμη τους και την αμέριστη υποστήριξή τους. Θυμάμαι το έκδηλο παράπονο της Μελίνας γιατί με το “άβατο” δεν μπορούσε να προσκυνήσει, να επισκεφθεί και να γνωρίσει το Άγιον Όρος καθώς και την οφειλόμενη επισήμανση και ειδική μνεία ως προς το ύψος και τη ροή της χρηματοδότησης του Γιώργου Γεννηματά και του Γιώργου Ρωμαίου με την προτροπή τους να συζητηθεί και να κατοχυρωθεί το Πρόγραμμα ως απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.

Αμέσως μετά την ομόθυμη αποδοχή του Προγράμματος από τους Συναρμόδιους Υπουργούς επικοινώνησα με τον Πρωθυπουργό Ανδρέα Γ. Παπανδρέου, με αίτημά μου μία μονοθεματική συνάντηση με τίτλο: “Άγιον Όρος : Ένα κατεπείγον κρίσιμο και μείζον ζήτημα για τον Ελληνισμό, την Ορθοδοξία και την Ελλάδα”. Αιφνιδιάστηκε και απόρησε με το παράδοξο θεματολόγιο και το κατεπείγον του αιτήματός μου και έχοντας μία έκδηλη περιέργεια, προσδιόρισε αμέσως τη συνάντηση για την επόμενη ημέρα στο Μέγαρο Μαξίμου.

Οφείλω για λόγους ιστορικούς, ανατρέχοντας (…και πάλι…) στο αρχείο μου, να καταθέσω συνοπτικά τη μαρτυρία μου, τους διαλόγους και το βίωμα μου γι’ αυτή την ξεχωριστή και κρίσιμη συνάντησή μας. Με δέχτηκε όπως πάντα με την ίδια οικειότητα αλλά με μια διερευνητική ματιά και ένα αινιγματικό χαμόγελο με τις προκαταρκτικές φράσεις:

«….. Βλέπω έχεις έρθει προετοιμασμένος και αρματωμένος εάν κρίνω από τους φακέλους, τους χάρτες και τα φωτογραφικά άλμπουμ των Μονών. Αναμένω με ενδιαφέρον την εισήγησή σου, έχοντας αγωνία για την τύχη των προτάσεών σου…..». «….. Το θέμα μας είναι όντως μείζον και ζωτικής σημασίας….. Διαισθάνομαι ότι χρειαζόμαστε αρκετό διαθέσιμο χρόνο, γι’ αυτό έχω κρατήσει ένα δίωρο χωρίς διακοπές …..».

«….. Έχω προετοιμαστεί για τη συζήτησή μας. Με ενδιαφέρει και με αφορά περισσότερο από όσο νομίζεις… Μην ξεχνάς ότι το επώνυμό μου παραπέμπει στην Ορθοδοξία και την Ιεροσύνη. Πολύτιμη κληρονομιά από το όνομα του παππού μου, ο οποίος ήταν ένας πιστός, αφοσιωμένος, προικισμένος Ιερέας (Παπα-Ανδρέας στο Καλέντζι Αχαΐας) με πνευματικές και φιλοσοφικές αναζητήσεις, με πλούσια κοινωνική δράση….». «….. Στο τέλος της συνάντησής μας θα φανεί ποιος από τους δύο μας θα εκπλαγεί περισσότερο με τις επιλογές μας και κυρίως με τις αποφάσεις μας….».

Με αιφνιδίασε με την εισαγωγή του, που ήταν εμφανώς και σκόπιμα αμφίσημη και ασυνήθιστη. Ήταν όμως δηλωτική των υπερβατικών πολιτικών, πνευματικών και υπαρξιακών του αναζητήσεών του εκείνη την εποχή. Βεβαίως υπάρχει η εξήγηση για τις πολιτικές ιεραρχήσεις του και για την επιθυμία του να επιδιώκει ουσιαστικές συζητήσεις στρατηγικής και σχεδιασμού, έξω και πέρα από την τετριμμένη ατζέντα, την καθημερινότητα και τις χαμηλές πτήσεις της Πολιτικής.

Μετά την περιπέτεια της υγείας του αλλά και μετά την πολιτική και ηθική δικαίωσή του με τις αποφάσεις της Ελληνικής Δικαιοσύνης και με την εκλογική νίκη τον Οκτώβριο του 1993, είχε γυρίσει ως Ηγέτης και ως Πρωθυπουργός πιο στοχαστικός και πιο διορατικός, πιο φιλοσοφημένος και πιο οξυδερκής, πιο συναισθηματικός, γαλήνιος και ανθρώπινος και κυρίως πάντα ανοιχτός και πάντα ευαίσθητος για τις μείζονες προκλήσεις και για το μελλοντικό γίγνεσθαι της χώρας και της κοινωνίας μας.

Οι έξι θεματικές ενότητες

Η εισήγησή μου ήταν αναλυτική κατανεμημένη σε έξι θεματικές ενότητες με συγκεκριμένα στοιχεία για τη μοναδικότητα, το συμβολισμό και τη διαχρονία του Αγίου Όρους. Παραθέτω πολύ συνοπτικά και επιγραμματικά τις διακριτές αναφορές μου μόνο για δύο και πολύ συνοπτικά για τις άλλες τέσσερις θεματικές ενότητες:

•  στο Άγιον Όρος ως «Κιβωτό» Ορθοδοξίας, ως «Πολιτισμικό και Οικολογικό απόθεμα» για τον Χριστιανισμό και τον Ελληνισμό, για την Ελλάδα, την Ευρώπη και την Οικουμένη, με αιχμή την αναγνώριση και την κήρυξή του ως «Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς» σύμφωνα με την απόφαση της UNESCO το 1988,
• στο Άγιον Όρος ως τόπο Θρησκευτικής, Πολιτισμικής και Οικολογικής αναφοράς με υπαρκτά και ισχυρά Δίκτυα ακτινοβολίας και επιρροής στον Παν-Ορθόδοξο και Χριστιανικό χώρο, στον οικουμενικό Ελληνισμό και Φιλελληνισμό, στην Ευρώπη, στην Αμερική, στην Ασία, σε όλο τον Κόσμο.

Οι άλλες τέσσερις Θεματικές Ενότητες είχαν εστιαστεί στη μεταιχμιακή γεωγραφική θέση της Ελλάδας, της Ορθοδοξίας με αιχμή το Άγιον Όρος ως σταυροδρόμι Λαών, Πολιτισμών, Θρησκειών, Ιστοριών και Ταυτοτήτων στην Ανατολή και τη Δύση, στο Βορρά και το Νότο και στη Μεσόγειο ως κρίκου τριών Ηπείρων Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, στη συσχέτιση του Αγίου Όρους με τη γεωθρησκευτική, γεωπολιτισμική και γεωπεριβαλλοντική αναφορά της Ελλάδας, στους θρησκευτικούς και πολιτισμικούς Θησαυρούς του Αγίου Όρους ως συμβολικός και ανεκτίμητος «Εθνικός Πόρος-Θησαυρός» και «Εθνικό Κεφάλαιο», στον κομβικό ρόλο του Αγίου Όρους στο Πανορθόδοξο Τόξο και την ακατάλυτη σχέση του με το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Ορθοδοξίας, με τη διαχρονία του Ελληνισμού με εστιασμό στη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή ιστορική περίοδο, και στη συγκρότηση του Νεοελληνικού Κράτους, στην καταλυτική συμβολή του Αγίου Όρους ως διαχρονική αναφορά στην «Ελληνικότητα» και στην αναζήτηση μιας διαχρονικής οικουμενικής ταυτότητας της σύγχρονης Ελλάδας και ως επίκεντρο Θρησκευτικής και Πολιτισμικής αναφοράς στις στοχαστικές διεργασίες των ανθρώπων των Γραμμάτων και της Τέχνης, με προεξάρχουσα τη «Γενιά του ‘30» …… και το σύγχρονο ρεύμα της «Νέο-Ορθοδοξίας»…

“Απόθεμα-θησαυρός”

Κατά την αναλυτική περιγραφή αυτών των έξη Θεματικών Ενοτήτων προφανώς παρατηρούσε και κατανοούσε την εναγώνια προσπάθειά μου για την πειθώ των επιχειρημάτων μου. Σε κάποια στιγμή όμως με σταμάτησε με ευγένεια και χιούμορ λέγοντάς μου: «….. Αναγνωρίζω και συμμερίζομαι το ιερό σου πάθος, όμως θα σε διακόψω για να πάρεις κάποιες ανάσες. Όντως, η προσέγγισή σου είναι ριζοσπαστική και συνδυαστική, αναλυτική και ολοκληρωμένη και συμφωνώ απόλυτα.

Όμως δεν είμαστε δύο Διανοούμενοι, δύο Θεολόγοι, που διαλέγονται θεωρητικά για ένα τόσο κρίσιμο θέμα. Είμαστε δύο Πολιτικοί, εσύ Υπουργός και εγώ Πρωθυπουργός μιας Κυβέρνησης, που οφείλει να καταλήξει σε επιλογές και σε αποφάσεις και να πείσει τους πάντες για την ορθότητά τους, ακόμα και τους πιο δύσπιστους Οικονομέτρες…..». «…. Για να προχωρήσουμε εποικοδομητικά με δεδομένη τη συμφωνία μου θα διατυπώσω ενισχυτικά ορισμένες επισημάνσεις για να προεκτείνουμε τις σκέψεις και τους συλλογισμούς μας.

Όντως, πρέπει να βρούμε τρόπους για να οδηγηθούμε ως Κυβέρνηση σε επιλογές και σε αποφάσεις για το δέον γενέσθαι και κυρίως να βρεθούν οι απαιτούμενοι πόροι για να μπορούν αυτές να προωθηθούν και να γίνουν πραγματικότητα…..». «…. Σύμφωνα με την εισήγησή σου μπορούμε να οδηγηθούμε σε ένα συμπέρασμα. Η Ελληνική Πολιτεία και το Ελληνικό Κράτος, ο Ελληνισμός και η Ελλάδα έχουν στα χέρια τους μία κληρονομιά ανεκτίμητης αξίας και απήχησης, η οποία χειμάζει και φυτοζωεί.

Σύμφωνα με τις περιγραφές σου κρατάμε στα χέρια μας ένα Γεωπολιτισμικό, Γεωθρησκευτικό, Γεωπεριβαλλοντικό «Απόθεμα – Θησαυρό» με μοναδικότητα και με αναφορά σε ενεργά Δίκτυα, που προβάλλει πάντα ως ένας αέναος και αναντικατάστατος «Εθνικός πόρος …….». «…… Η συσχέτιση και κυρίως η σύντηξη των διαχρονικών εκφράσεων της πολιτισμικής ταυτότητας και της ιστορίας του Ελληνισμού με την Ορθοδοξία μπορεί να παρομοιαστεί σαν ένα αναξιοποίητο «πυρηνικό όπλο» με ειρηνική γόμωση, με ειρηνικό δυναμισμό και τεράστιο βεληνεκές ……».

«…… Αυτό το διεθνώς αναγνωρισμένο «Απόθεμα – Θησαυρός» με τα δυνητικά του Πανορθόδοξα – Χριστιανικά και Πολιτισμικά – Οικολογικά Οικουμενικά Δίκτυα μπορεί και πρέπει να αποτιμηθεί ως ανεξάντλητος πλούτος με ανεκτίμητη αξία, «ως ένα Συμβολικό και Άυλο Κεφάλαιο. Αυτό το «Κεφάλαιο», αυτός ο «Εθνικός Πόρος» αποτελεί ένα απόλυτο προνόμιο, ένα αναντικατάστατο πλεονέκτημα για τη χώρα μας, που συγκριτικά δεν το διαθέτει άλλη χώρα…..».

«……. Οι Πολιτικοί και οι Οικονομολόγοι αξίζει να ξαναδιαβάσουμε με ανοιχτά μάτια και με γόνιμες σκέψεις, χωρίς δογματισμούς, παρωπίδες και ταμπού τόσο το «Κεφάλαιο» του Καρόλου Μαρξ όσο και τον «Πλούτο των Εθνών» και τη «Θεωρία των ηθικών συναισθημάτων» του Άνταμ Σμιθ…..». «…… Είναι αναγκαίο να εμπλουτιστούν και να διευρυνθούν οι θεωρίες τους δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη σημασία, την αξία, την πρόσθετη αξία και κυρίως την υπεραξία του Συμβολικού και Άυλου Κεφαλαίου. Βεβαίως αυτό το Κεφάλαιο ως Εθνικό πόρο τον διαθέτουν ως κληρονομιά και προίκα μόνο Χώρες και Λαοί με μακραίωνες παραδόσεις και Μεγάλους Πολιτισμούς…..».

«…… Αυτό το Συμβολικό και Άυλο Κεφάλαιο εάν αξιοποιηθεί και προβληθεί δυναμικά θωρακίζει τη χώρα μας, γιατί μπορεί να συμβάλλει καταλυτικά, ουσιαστικά και πολλαπλασιαστικά στη Γεωστρατηγική επίδραση και στη Γεωπολιτική ισχύ της Ελλάδας και του Ελληνισμού, σε όλη την Ευρώπη, σε κάθε Ήπειρο και σε κάθε γωνιά του Πλανήτη…..».

Το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα

Ενθαρρυμένος και εμψυχωμένος από το βάθος και την τροπή της διαλογικής συζήτησης σε αυτή τη «συνάντηση εργασίας και αποφάσεων», παρουσίασα αναλυτικά με στοιχεία και επιχειρήματα τις δύο επεξεργασμένες και ιεραρχημένες εναλλακτικές προτάσεις με «δαμόκλεια σπάθη» τη δυσμενέστατη οικονομική συγκυρία και τις δυνατότητες χρηματοδότησης.

Πολύ συνοπτικά κατέθεσα τις δύο διακριτές προτάσεις με τις εξής περιγραφές: Η πρώτη πρόταση ακολουθούσε την «πεπατημένη οδό» και είχε μία αντιστοιχία με την πολύχρονη προσπάθεια και εμπειρία του Κέντρου Διαφύλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς από το 1981 – 1993.

Ήταν μία πρόταση συνηθισμένη, αλλά σαφέστατα βελτιωμένη με τους διαφοροποιημένους σχεδιασμούς, με διευρυμένες παρεμβάσεις και έργα, με εντατικούς ρυθμούς εκτέλεσης, με σημαντικά αυξημένη, πολλαπλάσια χρηματοδότηση, με δέσμευση 100δων Εκατομμυρίων Δραχμών.

Η δεύτερη πρόταση ήταν ασυνήθιστη, ριζοσπαστική και υπερβατική. Αφορούσε ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό Πρόγραμμα (Μελετών, Παρεμβάσεων, Έργων και Δράσεων). Ένα Πρόγραμμα Ολικής ανασυγκρότησης και αναγέννησης, που κάλυπτε όλα τα SOS του Αγίου Όρους, όλες τις εκκλήσεις και τις προτάσεις των Ιερών Μονών, που ανέτρεπε ριζικά την εγκατάλειψη και τη φθορά του χρόνου, που απέτρεπε τη νομοτελειακή κατάρρευση αυτής της μοναδικής κληρονομιάς με τους συμβολισμούς και τις αξίες της.

Αυτό το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα για να είναι αξιόπιστο και εφικτό πρότασσε ως προϋπόθεση τη δεσμευτική αναφορά σε απαιτούμενους οικονομικούς πόρους ύψους 10δων Δις Δραχμών. Βεβαίως η εκταμίευση θα ήταν σταδιακή ανάλογα με την εξέλιξη του Προγράμματος κατά χρονικές φάσεις με βραχυπρόθεσμες – μεσοπρόθεσμες – μακροπρόθεσμες ροές χρηματοδότησης.

«Ρεαλιστής» και «Αιθεροβάμων»

Η χρηματοδότηση θα ακολουθούσε ένα χρονοδιάγραμμα με ορίζοντα μιας 15ετίας με διακριτές αλλά αρθρωμένες χρονικές φάσεις του Ολοκληρωμένου Προγράμματος ως ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ. Η χρηματοδότηση θα μπορούσε να αντληθεί σε αυτή τη μακρά χρονική περίοδο τόσο από Εθνικούς πόρους όσο και από Ευρωπαϊκούς πόρους είτε με συνδυασμούς και συνέργειες αυτών. «….. Μου επιτρέπεις να σε διακόψω για μία ακόμη φορά. Θέλω να σου απευθύνω τρεις λογικές ερωτήσεις.

Γιατί διατυπώνεις και περιγράφεις δύο εναλλακτικές προτάσεις; …… Φαντάζομαι τις απαντήσεις σου, αλλά θέλω να τις ακούσω…..
…… Εσύ ως Εισηγητής ποιά πρόταση πιστεύεις, ποιά πρόταση επιθυμείς και υιοθετείς; Με ποιά πρόταση ταυτίζεσαι; …..». Με τις ερωτήσεις του δεν αποσκοπούσε να με παγιδεύσει. Σε κάθε περίπτωση δεν προσπάθησα να υπεκφύγω, άλλωστε θεσμικά δεν αποφάσιζα μόνος μου. Επιστράτευσα δύο σημαδιακές λέξεις «Ρεαλιστής» και «Αιθεροβάμων».

Ως ρεαλιστής, γνωρίζοντας τα δεδομένα της δυσμενέστατης και ασφυκτικής οικονομικής συγκυρίας, καταθέτω την πρώτη πρόταση ως περιορισμένη και εφικτή αλλά όχι ως επιθυμητή. Ως λύση έσχατης ανάγκης μοιάζει με μια συνταγή παρηγοριάς, με «ασπιρίνες» σε έναν πάσχοντα από τη φθορά του χρόνου ζωντανό οργανισμό, με «σταγόνες στον ωκεανό» που βελτιώνει οριακά την κατάσταση. Όμως σε καμμία περίπτωση δεν την ανατρέπει και δεν αποτρέπει οριστικά τις απειλές μιας κατάρρευσης.

Ως «αιθεροβάμων», ταυτίζομαι με τη δεύτερη πρόταση, που προβάλλει ως απολύτως αναγκαία και επιθυμητή. Γιατί αλλάζει ριζικά την χρόνια προβληματική κατάσταση, γιατί είναι μία λύση υπερβατική και λυτρωτική, γιατί μόνον έτσι η Ελληνική Πολιτεία εκπληρώνει εις το ακέραιο το οφειλόμενο και επιβεβλημένο ιστορικό χρέος της προς την Αθωνική Πολιτεία. «…… Η απάντησή σου είναι σαφέστατη. Πιστεύεις και υιοθετείς τη δεύτερη πρόταση. Συμφωνώ απολύτως. Κατά συνέπεια «δια της ατόπου» απορρίπτουμε την πρώτη πρόταση με τις «ασπιρίνες» και τις «σταγόνες στον ωκεανό…..».

«…. Θέλω να ξέρεις ότι τα δικά μου κριτήρια δεν είναι μόνο αυτονόητα Εθνικά, Θρησκευτικά, Πολιτισμικά και Οικολογικά. Μπορεί να ηχεί παράδοξα αλλά είναι και οικονομικά. Για έναν «αιρετικό Οικονομολόγο» η πίστη του «στο συμβολικό και άυλο Κεφάλαιο», «στον Εθνικό Πόρο-Θησαυρό» φωτίζει τη σκέψη του και δείχνει το δρόμο για να βγουν οι Πολιτικοί έξω από τους λαβύρινθους της καταναγκαστικής υποταγής στην οικονομική συγκυρία…..».

«……. Για το Άγιον Όρος η ρεαλιστική προσέγγιση απαιτεί υψιπετείς επιλογές, σχεδιασμούς με τη μέγιστη υπέρβαση, αποφάσεις που ξεπερνούν το φαινομενικά και συγκυριακά αδύνατο……». «…… Σύμφωνα με τις Εισηγήσεις και τις προτάσεις σου, αλλά και με τις δικές μου προσεγγίσεις, οι επιλογές μας είναι μονοσήμαντες και οι αποφάσεις μας μονόδρομος…… (…… Βεβαίως θα ενημερώσουμε τα συναρμόδια Υπουργεία και κυρίως τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας, τον Γιώργο Γεννηματά και τον Γιώργο Ρωμαίο, που άλλωστε έχουν εκφράσει τη συμφωνία τους και την υποστήριξή τους ….).

…… Για όλους τους λόγους αυτούς αναλαμβάνω με τη θεσμική μου ευθύνη ως Πρωθυπουργός εις το ακέραιο και εξ’ ολοκλήρου αυτές τις δεσμεύσεις. Μην ανησυχείς για την εξεύρεση, τη διασφάλιση και τη διαρκή διάθεση των οικονομικών πόρων….». «…… Άλλωστε γνωρίζεις πολύ καλά από την εμπειρία σου και τη συμμετοχή σου στα συλλογικά όργανα της Κυβέρνησης και κυρίως από την πολύχρονη συνεργασία μας, ότι η δέσμευση και η διαχείριση των οικονομικών πόρων (Εθνικών και Ευρωπαϊκών πόρων) για τέτοια Προγράμματα μείζονος Εθνικής σημασίας ακολουθούν οικονομικά και πολιτικά «τη μέθοδο και την τέχνη του Ακορντεόν». Αυτή η μέθοδος βασίζεται στη συνάρτηση του Χρόνου με τη Χρηματοδότηση.

Όταν υπάρχει μεγάλη ροή οικονομικών πόρων πυκνώνεις το χρόνο και εντείνεις τους ρυθμούς των έργων στο πεδίο. Όταν περιορίζεται η ροή χρηματικών πόρων διαστέλλεις το χρόνο και μειώνεις τους ρυθμούς των έργων. Όμως σε κάθε περίπτωση το Πρόγραμμα δεν αναστέλλεται ποτέ και πολύ περισσότερο δεν ακυρώνεται ποτέ……».

«…… Νοιώθω μία ιδιαίτερη χαρά αφού συμφωνούμε απολύτως και αφού υιοθετούμε και ταυτιζόμαστε με τη Δεύτερη Πρόταση, με τη μέγιστη υπέρβαση για την αναγκαιότητα και χρησιμότητα του Ολοκληρωμένου Προγράμματος Άθως Ι, Άθως ΙΙ, Άθως ΙΙΙ με τον χρονικό ορίζοντα 15ετίας, που αντιστοιχούν για τα τρία επόμενα 5ετή Κυβερνητικά Προγράμματα, εκφράζω τη συμπαράταξή μου με 3 Προτροπές – Συμβουλές…..».

Ολιστικό αντί Ολοκληρωμένο

«….. Η Πρώτη Προτροπή – Συμβουλή αφορά το όνομα και τη χρονική διάρκεια του Προγράμματος. Η λέξη «Ολοκληρωμένο» και ο προσδιορισμός του χρόνου «σε μια 15ετία» παραπέμπει σε συνηθισμένους Κυβερνητικούς σχεδιασμούς και εξαγγελίες και σε πεπερασμένους στόχους. Αν θέλουμε να δώσουμε μεγαλύτερη αξιοπιστία στις δεσμεύσεις μας πρέπει να διαφοροποιήσουμε και το Όνομα και το Χρόνο.

Να αντικαταστήσουμε τη λέξη «Ολοκληρωμένο» με τη λέξη «Ολιστικό». Η πρώτη λέξη συνδέεται με στόχους προσδιορισμένους για ενάριθμα έργα. Η λέξη «Ολιστικό» συμπεριλαμβάνει όλες τις ανάγκες, όλα τα προβλήματα, όλα τα SOS των Ιερών Μονών με τις συνακόλουθες δράσεις και λύσεις.

Επίσης ο Χρόνος των δεσμεύσεων τής Ελληνικής Πολιτείας σε μια 15ετία έχει μία ημερομηνία λήξης. Άρα στις αναφορές ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ οφείλουμε να προσθέσουμε ως τέταρτη αναφορά το ΑΘΩΣ + (plus). Αυτό σημαίνει ότι το «Ολιστικό Πρόγραμμα» είναι αέναο, αρχίζει, εξελίσσεται κατά φάσεις και κλιμακώνεται στο διηνεκές, έχει διαχρονική συνέχεια και κλιμάκωση χωρίς τέλος…..».

«….. Η Δεύτερη Προτροπή – Συμβουλή αφορά το ΥΠΕΧΩΔΕ και εσένα προσωπικά για την ευθύνη σας για τους σχεδιασμούς σας και τις δράσεις σας. Το «Ολιστικό Πρόγραμμα» οφείλει να έχει δυναμική εκκίνηση, κεκτημένη ταχύτητα και να δημιουργεί μία τετελεσμένη κατάσταση με γεγονότα, είτε ως προς τις προσδοκίες, είτε ως προς τις παρεμβάσεις και τα έργα στο πεδίο του Αγίου Όρους. Αν συμβεί αυτό δεν θα μπορεί κανένας Υπουργός, καμμία Κυβέρνηση και κανείς Πρωθυπουργός, να μπει στον πειρασμό να αθετήσει και να ανακόψει το Ολιστικό σωτήριο Πρόγραμμα για το Άγιον Όρος…..».

«…… Η Τρίτη Προτροπή – Συμβουλή τόσο το ΥΠΕΧΩΔΕ όσο και εσύ προσωπικά ως εκπρόσωπος της Ελληνικής Πολιτείας να δείξετε απόλυτο σεβασμό και ευαισθησία στο Ειδικό Αυτοδιοικητικό STATUS της Αθωνικής Πολιτείας. Η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη είναι λυδία λίθος για την απαιτούμενη γόνιμη συνεργασία ανάμεσα στην Ελληνική Πολιτεία και την Αθωνική Πολιτεία…..».

(…… Οι παρεμβάσεις του Ανδρέα Παπανδρέου στο διάλογό μας είχαν συνέχεια με προεκτάσεις στο Βυζάντιο, στο Άγιον Όρος, στην Αναγέννηση της Ευρώπης, στη «Γενιά του ‘30», στον Ελληνοκεντρισμό και την Ελληνικότητα, στον «Ελληνικό Ελληνισμό» του Σεφέρη, καθώς και σε άλλα θέματα ….).

Η συμβολή του Ανδρέα Παπανδρέου

Με αυτή τη μαρτυρία και με αυτό το βίωμά μου, αναπαριστώντας μετά λόγου γνώσεως και εμπειρίας, το ιστορικό και το χρονικό των συμβάντων, στο επόμενο άρθρο θα καταθέσω μία αδιαμφισβήτητη αλήθεια για να αποτίσω φόρο τιμής και μνήμης στον αείμνηστο Ανδρέα Παπανδρέου.

Είναι σαφές και αδιαμφισβήτητο ότι το Ολιστικό Πρόγραμμα ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ, ΑΘΩΣ + (plus) φέρει την προσωπική σφραγίδα του και το συλλογικό αποτύπωμα των Κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ (1994 – 1996 με Πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου και στη συνέχεια με Πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη 1996 – 2004).

Είχα την τύχη, την τιμή και την ευθύνη να εκπροσωπήσω ως Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ), την Ελληνική Πολιτεία και τις Κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ για μία μακρά και κρίσιμη χρονική περίοδο (1993 – 2002). Από αυτή τη θεσμική μου Θέση είχα τη δυνατότητα και την υποχρέωση με καθοριστική και καταλυτική συμμετοχή να διαμορφωθεί με αυτοτελή ταυτότητα, να προωθηθεί και να υλοποιηθεί με όρους δυναμικής εκκίνησης, εξέλιξης και ολοκλήρωσης το πρωτόγνωρο «Ολιστικό Πρόγραμμα Ανασυγκρότησης και Αναγέννησης του Αγίου Όρους με τις 4 εκφάνσεις και χρονικές προεκτάσεις του, «Άθως Ι, Άθως ΙΙ, Άθως ΙΙΙ, Άθως + (plus)».

Είχα την τύχη, την τιμή και την ευθύνη να συμβάλλω αποφασιστικά για να κατοχυρωθεί διττά το «Ολιστικό Πρόγραμμα» με την υπογραφή Προγραμματικής Δεσμευτικής Σύμβασης τόσο ως αδιαμφισβήτητο κεκτημένο για την Αθωνική Πολιτεία όσο και ως διαχρονική δεσμευτική υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας.

Αυτό το ζωτικής σημασίας Πρόγραμμα αφορούσε συνολικά τη Χερσόνησο του Άθω και το Άγιον Όρος, αφορούσε τις 20 Ιερές Μονές, τις 12 Σκήτες και τα 500 Εξαρτήματά τους, χωρίς αποκλεισμούς και διαχωρισμούς, δίχως επιλεκτικές και άδικες ιεραρχήσεις. Περιλάμβανε Μελέτες, Σχεδιασμούς, Παρεμβάσεις, Δράσεις και Έργα με τις εξής συνοπτικές ενδεικτικές αναφορές:

(α.) Αντισεισμικές και δομικές θωρακίσεις των Ναών, των Λατρευτικών Χώρων και των Κτιρίων διαμονής, διακονημάτων και φιλοξενίας,
(β.) Εκτεταμένες συντηρήσεις, υποδειγματικές αναστηλώσεις και ανακαινίσεις όλων των Ιερών Μονών και των Κτιριακών συγκροτημάτων τους,
(γ.) Παρεμβάσεις και ειδικές δράσεις συντήρησης, προστασίας και ανάδειξης των θρησκευτικών Κειμηλίων και των πολιτισμικών «Θησαυρών»,
(δ.) Προληπτικές προστατευτικές υποδομές από φυσικές καταστροφές, πλημμύρες, τρικυμίες, κεραυνούς, έντονους κυματισμούς,
(ε.) Υποδομές αντιπυρικών ζωνών και δίκτυα πυρασφάλειας, υποδομές δίκτυα και δράσεις προστασίας και ανάδειξης της Οικολογικής Ισορροπίας, της Βιοποικιλότητας και του τοπίου άπειρου φυσικού κάλλους,
(στ.) Υποδομές και δίκτυα ενέργειας, υποδομές μεταφορών, επικοινωνίας και συγκοινωνίας,
(η.) Υποδομές και δίκτυα ύδρευσης και διαχείρισης των απορριμμάτων, γιατί στο Άγιον Όρος φιλοξενούνται κάθε χρόνο 350 χιλιάδες προσκυνητές, επισκέπτες και περιηγητές.
(θ.) Όλες οι Μελέτες, οι Παρεμβάσεις και τα Έργα είχαν αξιολόγηση με αντικειμενικά κριτήρια με χρονοδιάγραμμα, με συνέχεια και συνέπεια πραγμάτωσης, με επιστημονική επίβλεψη, με Διαφανείς διαδικασίες και συστηματικούς ελέγχους, με υπαρκτούς και δεσμευμένους πόρους, με απρόσκοπτη ροή χρηματοδότησης.

Το Ολιστικό Πρόγραμμα

Είναι σαφές και αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι αυτό το «σωτήριο» πολυσχιδές και πρωτόγνωρο Πρόγραμμα για το Άγιον Όρος σχεδιάστηκε, άρχισε, εξελίχθηκε, κλιμακώθηκε και δυναμικά ολοκληρώνεται μέσα σε συνθήκες διαλόγου και αμοιβαίων σχέσεων αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης ανάμεσα στους εκπροσώπους της Ελληνικής και της Αθωνικής Πολιτείας.

Το στέρεο θεμέλιο αυτών των σχέσεων ήταν ο απόλυτος σεβασμός τόσο στο ιδιαίτερο και συνταγματικά κατοχυρωμένο STATUS, όσο και στον Αυτοδιοικητικό Καταστατικό Χάρτη και στους Αυτόνομους Θεσμούς λειτουργίας του Αγίου όρους. Αξίζει να θυμίσω, με έμφαση και θετική αναφορά, ότι το «Ολιστικό Πρόγραμμα» με την καθολική αναγνώρισή του και με την εμβέλειά του κατοχυρώθηκε ως Πυξίδα πλεύσης, ως Υποθήκη συνέχειας για όλες τις μετέπειτα από το 2004 Κυβερνήσεις.

Το Πρόγραμμα συνεχίστηκε με Κυβέρνηση Ν.Δ. και Πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή (2004 – 2009), με Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ και Πρωθυπουργό τον Γιώργο Παπανδρέου (2009 -2012), με Κυβέρνηση Συνεργασίας και Πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά (2012 – 2015), με Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και Πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα (2015 – 2019), με Κυβέρνηση Ν.Δ. και Πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη (2019 – 2026).

«ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ» το «Ολιστικό Πρόγραμμα» ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ, ΑΘΩΣ + (plus) για την ανασυγκρότηση, την επαναθεμελίωση και την αναγέννηση του Αγίου Όρους, που σύμφωνα με την προφητική πρόβλεψη και την ισχύουσα ρήση ενός εμβληματικού, αξιοσέβαστου και σοφού Γέροντα το Πρόγραμμα αυτό ως Θεόσταλτο δώρο ισοδυναμεί «…… με το φιλί της ζωής και της ακμής της Αθωνικής Πολιτείας
και των Ιερών Μονών για την επόμενη χιλιετία …..».

Ο Κώστας Λαλιώτης είναι ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός.

Το πρόγραμμα των σειρών συμπληρώνουν οι νέοι κύκλοι των «The Chelsea Detective» και «Ludwig», καθώς και το κλασικό «Star Trek: The Original Series» του 1966. Στις κινηματογραφικές αφίξεις, ξεχωρίζουν, επίσης, το θρίλερ «Καμία Άλλη Επιλογή» και η οικογενειακή ταινία «Οι Επαναστάτες του Σαββατοκύριακου», ενώ οι φίλοι των ντοκιμαντέρ θα απολαύσουν σπάνιο υλικό για τη ζωή του Μπίλι Άιντολ και μια ξεχωριστή συνάντηση της Τζούντι Ντεντς με τον Κένεθ Μπράνα.

Οι σειρές του Αυγούστου

Η 3η σεζόν της καταιγιστικής σειράς δράσης «Lioness» με δημιουργό τον Τέιλορ Σέρινταν (Δευτέρα 3/8, 22:00, COSMOTE SERIES, 24 ώρες μετά την Αμερική) επιστρέφει με την Joe (Ζόε Σαλντάνα) να αναλαμβάνει την πιο επικίνδυνη μυστική αποστολή της καριέρας της, καθώς κρυφά δίκτυα, ξένοι πράκτορες και προσωπικές προδοσίες αποκαλύπτονται. Μια μέρα μετά (Τρίτη 4/8, στην On Demand υπηρεσία της COSMOTE TV), οι αστυνομικοί ντετέκτιβ Μαξ Άρνολντ και Λέιλα Γουόλς επιστρέφουν στην 4η σεζόν του «The Chelsea Detective» για να εξιχνιάσουν τέσσερις νέες απαιτητικές υποθέσεις εγκλημάτων, που εκτυλίσσονται πίσω από τις πολυτελείς βιτρίνες και την ήρεμη καθημερινότητα του αριστοκρατικού Τσέλσι.

Τον ίδιο μήνα έρχεται και η 2η σεζόν της σειράς μυστηρίου «Ludwig» (Παρασκευή 21/8, 22:00, COSMOTE SERIES, 24 ώρες μετά την Αγγλία), στην οποία ο Τζον Τέιλορ καλείται να λύσει νέους άλυτους γρίφους για την αστυνομία του Κέιμπριτζ, ενώ παράλληλα αναζητά στοιχεία για την εξαφάνιση του δίδυμου αδελφού του, Τζέιμς. Οι λάτρεις της επιστημονικής φαντασίας θα έχουν στη διάθεσή τους και τους 3 κύκλους του θρυλικού «Star Trek: The Original Series» (Πέμπτη 6/8, 20:00, στην On Demand υπηρεσία της COSMOTE TV, με όλα τα επεισόδια της σειράς). Η κλασική σειρά του 1966 ακολουθεί το πλήρωμα του USS Enterprise με επικεφαλής τον κυβερνήτη Τζέιμς Τ. Κερκ σε μια πενταετή αποστολή εξερεύνησης του διαστήματος.

Οι κινηματογραφικές αφίξεις του μήνα

Ο Αύγουστος φέρνει την ταινία τρόμου «Scream 7» (Κυριακή 30/8, 21:00, COSMOTE CINEMA 1) με τη Νιβ Κάμπελ να επιστρέφει ως Σίντνεϊ Πρέσκοτ για να προστατεύσει την κόρη της από έναν νέο Ghostface. Με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας, θα προβληθούν 4 προηγούμενες ταινίες του δημοφιλούς franchise τρόμου στο COSMOTE CINEMA 1 από την Τετάρτη 26 Αυγούστου, καθημερινά στις 21:00.

Στις κινηματογραφικές αφίξεις ξεχωρίζει επίσης, το θρίλερ «Καμία Άλλη Επιλογή» (Κυριακή 16/8, 21:00, COSMOTE CINEMA 1), το οποίο αποτελεί διασκευή της ταινίας του Κώστα Γαβρά, το «Τσεκούρι», και ακολουθεί έναν απελπισμένο οικογενειάρχη που απολύεται από τη δουλειά του και αποφασίζει να εξοντώσει κάθε ανταγωνιστή για να εξασφαλίσει μια νέα θέση εργασίας. Στην ατζέντα του μήνα ανήκει και η οικογενειακή ταινία «Οι Επαναστάτες του Σαββατοκύριακου» (Παρασκευή 14/8, 21:00, COSMOTE CINEMA 1), στην οποία ένας πατέρας προσπαθεί να βοηθήσει τον 10χρονο γιο του, που είναι στο φάσμα του αυτισμού, να επιλέξει την αγαπημένη του ποδοσφαιρική ομάδα, ταξιδεύοντας σε όλα τα γήπεδα της Γερμανίας.

Παράλληλα, το μουσικό ντοκιμαντέρ «Billy Idol Should Be Dead» (Παρασκευή 28/8, 22:00, COSMOTE CINEMA 2) παρουσιάζει την εκρηκτική καριέρα και τις προσωπικές μάχες του εμβληματικού Μπίλι Άιντολ, από τα πρώτα του βήματα στην πανκ μέχρι την καθιέρωσή του ως παγκόσμιο σύμβολο της ροκ. Επιπλέον, στο ντοκιμαντέρ «Tea with Judi Dench» (Σάββατο 1/8, 22:45, COSMOTE CINEMA 1) η Τζούντι Ντεντς προσκαλεί για τσάι τον καλό της φίλο Κένεθ Μπράνα, κάνοντας μια συγκινητική αναδρομή στη μακρόχρονη φιλία και την κοινή τους πορεία στο θέατρο και το σινεμά.

Για τους μικρούς φίλους της COSMOTE TV, η μεταγλωττισμένη ταινία «Καρό Νίντζα 3» (Σάββατο 22/8, 19:20, COSMOTE CINEMA 1) έρχεται για να ολοκληρώσει την αγαπημένη τριλογία περιπέτειας.

Κάθε νέο επεισόδιο σειράς και κάθε ταινία θα είναι διαθέσιμα, αμέσως μετά την προβολή τους στα κανάλια της COSMOTE TV, στον On Demand κατάλογό της. Μέσα από την υπηρεσία, οι συνδρομητές απολαμβάνουν πρόσβαση σε πάνω από 12.000 τίτλους, με ταινίες, σειρές, ντοκιμαντέρ και εκπομπές, για ατελείωτη διασκέδαση για όλα τα γούστα.

«Γαλλία και Ισπανία αντιμετωπίζουν mega πυρκαγιές, τους συνδράμαμε – η Ελλάδα πρωταγωνίστησε στην Ευρώπη να υπάρξει συμφωνία για να λειτουργήσει ξανά η γραμμή παραγωγής Canadair, η Ελλάδα θα παραλάβει το πρώτο το 2028. Έχουμε ακόμα μπροστά μας ακόμη δύσκολες μέρες – ζητώ από όλους τη μέγιστη προσοχή», πρόσθεσε.

Αναφορικά με την κινητικότητα στο Κυπριακό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε: «Η ελληνική δίπλα στην κυπριακή διπλωματία, έχει καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες για να επανεκκινήσουν οι άτυπες συζητήσεις. Πρόκειται για μία ενδιαφέρουσα κινητικότητα ύστερα από καιρό, με την προοπτική μιας διευρυμένης Διάσκεψης υπό την αιγίδα του ΓΓ ΟΗΕ να σηματοδοτεί ένα σοβαρό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».

Σημειώνεται ότι στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίασης του Υπουργικού Συμβουλίου, που πραγματοποιήθηκε στις 11:00 στο Μέγαρο Μαξίμου υπό την προεδρία του Κυριάκου Μητσοτάκη, βρίσκονται επτά σημαντικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα κυβερνητικών πρωτοβουλιών.

Μέσω της ατζέντας αυτής, η κυβέρνηση επιδιώκει να καταδείξει ότι συνεχίζει απρόσκοπτα την υλοποίηση του μεταρρυθμιστικού της έργου, απορρίπτοντας τα σενάρια περί πρόωρης εισόδου σε προεκλογική περίοδο. Μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν είναι η έναρξη της διαδικασίας για τη διερεύνηση της πιθανής αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, η παρουσίαση της εθνικής στρατηγικής για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, καθώς και η αναθεώρηση του κυβερνητικού προγραμματισμού για το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Ο πρωθυπουργός για το νερό

Για τη διαχείριση του νερού, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεσήμανε ότι «σήμερα ψηφίζεται η σημαντική δομική μεταρρύθμιση, βάζοντας οριστικά τέλος στον αδιανόητο πολυκερματισμό», προσθέτοντας ότι «η Πολιτεία αναλαμβάνει την προστασία αυτού του πολύτιμου δημόσιου αγαθού».

Παράλληλα, υπογράμμισε πως διασφαλίζεται ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού, στέλνοντας μια ηχηρή απάντηση σε όσους μιλούσαν για τάχα ιδιωτικοποίηση και για τάχα εμπορευματοποίησή του, ενώ άσκησε κριτική στην αντιπολίτευση, λέγοντας: «Λυπάμαι για τη στάση της αντιπολίτευσης, και το αίτημα αντισυνταγματικότητας του ΠΑΣΟΚ, θλιβερή η μικροκομματική προσέγγιση σε πρόβλημα που απαιτεί δραστικές λύσεις». Προανήγγειλε, επίσης, ότι «θα υπάρξουν και άλλες σημαντικές ανακοινώσεις για διαχείριση νερού ενόψει ΔΕΘ».

Πυρά από την αντιπολίτευση για το νερό

Με την αντιπολίτευση να εκτοξεύει ομαδικά πυρά, καταγγέλλοντας υποβάθμιση του χαρακτήρα του νερού ως δημόσιου και κοινωνικού αγαθού, μιλώντας για «εμπορευματοποίηση» ακόμη και για «Κερκόπορτα ιδιωτικοποίησής» του, αιτιάσεις τις οποίες απορρίπτει κατηγορηματικώς η κυβέρνηση, επιμένοντας πως ούτε μεταβάλλεται ο χαρακτήρας του νερού ούτε προβλέπεται ιδιωτικοποίηση της υπηρεσίας ύδατος, συζητείται από νωρίς το πρωί στην Ολομέλεια το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Με το νομοσχέδιο του Σταύρου Παπασταύρου μεταρρυθμίζεται δομικά το σύστημα διαχείρισης του νερού, με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ να αποκτούν πλέον βασικό ρόλο. Απαντώντας στην κριτική της αντιπολίτευσης, η ηγεσία του υπουργείου τονίζει πως το σημερινό «κατακερματισμένο» μοντέλο διαχείρισης του νερού με τους 730 διαφορετικούς οργανισμούς σε όλη τη χώρα, οδηγεί σε υπονόμευση της ποιότητας του νερού και βάζει σε κίνδυνο τη δημόσια Υγεία, εξηγώντας πως το υφιστάμενο σύστημα διαχείρισης νερού έχει ξεπεράσει τα όριά του.

Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην αρμόδια επιτροπή εξάλλου, ο Σταύρος Παπασταύρου, επικαλούμενος και τις δυο εισαγγελικές έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη αναφορικώς με την ποιότητα του νερού σε Χαλκιδική και Βόλβη, επέμεινε πως στόχος είναι να διασφαλιστεί ένα ασφαλές, προσιτό και ποιοτικό νερό για όλους.

Η σημερινή μάχη πάντως στην Ολομέλεια επί του νομοσχεδίου, το οποίο καταψηφίζει σύσσωμη η αντιπολίτευση, αναμένεται μαραθώνια, ενώ το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε ήδη αίτημα ονομαστικής ψηφοφορίας επί της αρχής και επί των επίμαχων άρθρων, καθώς και ένσταση αντισυνταγματικότητας.

«Με τις προτεινόμενες διατάξεις, προβλέπεται η επέκταση της γεωγραφικής αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ στο σύνολο των ΟΤΑ, η μεταφορά στις εταιρείες της αρμοδιότητας διαχείρισης των δικτύων ομβρίων υδάτων, καθώς και των αρμοδιοτήτων των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων και υπηρεσιών άρδευσης του πρώην Οργανισμού Κωπαϊδας», αναφέρει αρχικώς το ΠΑΣΟΚ.

Κατά τη Χαριλάου Τρικούπη, οι συγκεκριμένες προβλέψεις του νομοσχεδίου «αντίκεινται στο άρθρο 102 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, αλλά και στο άρθρο 25 του Συντάγματος σχετικά με την αρχή της αναλογικότητας».

Κόντρα για τα δάνεια

Σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ) του Αλέξη Τσίπρα και του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής ξέσπασε με αφορμή τα κομματικά χρέη και τη χρηματοδότηση των πολιτικών σχηματισμών. Η ΕΛΑΣ εξαπέλυσε επίθεση κατά της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, κάνοντας λόγο για συνολικά χρέη ύψους 1,16 δισ. ευρώ και υποστηρίζοντας ότι τα δύο κόμματα «δεν χρωστάνε απλώς, ανήκουν στις τράπεζες».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, οι οφειλές της ΝΔ ανέρχονται σε 602,14 εκατ. ευρώ, ενώ του ΠΑΣΟΚ σε 565,14 εκατ. ευρώ, με την ΕΛΑΣ να υποστηρίζει ότι πρόκειται για «δανεικά και αγύριστα» και να κατηγορεί τα δύο κόμματα ότι ασκούν κριτική στη δημοσιονομική διαχείριση της χώρας ενώ τα ίδια έχουν υψηλές δανειακές υποχρεώσεις.

Όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση: «Το μαγαζί του Κυριάκου Μητσοτάκη που κουνά το δάχτυλο για μη κοστολογημένα μέτρα και απειλή της δημοσιονομικής ισορροπίας εάν δεν είναι αυτός στο τιμόνι της χώρας, θα είχε βάλει λουκέτο λόγω χρεών και ελλειμμάτων. Ο διαχειριστής του success story για τα δικά μας παιδιά είναι… γυμνός. Οι ειρωνείες για «λεφτόδεντρα» του επιστρέφονται, αφού μάλλον σε αυτά υπολογίζει σε ό,τι αφορά τα του οίκου του».

«Η σύγκριση εσόδων – υποχρεώσεων και προβλέψεων δε στον ισολογισμό της ΝΔ αποδεικνύει ότι πρόκειται περί «θαλασσοδανείων», που δεν θα αποπληρωθούν ποτέ, επιβεβαιώνοντας την κυνική παραδοχή του αντιπροέδρου της ΝΔ και υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη. Με περίσσια αλαζονείας και θράσους, την ώρα που για χιλιάδες πολίτες τα funds έχουν γίνει εφιάλτης απειλώντας τους με πλειστηριασμό του σπιτιού τους ο Γεωργιάδης δήλωνε ότι η ΝΔ θα εξακολουθήσει να παρασιτεί «στην υγειά των κορόιδων».

Η Χαριλάου Τρικούπη απάντησε σε υψηλούς τόνους, κατηγορώντας την ΕΛΑΣ ότι επιλέγει «διμέτωπο αγώνα» με στόχο, όπως υποστηρίζει, τη διατήρηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στην πρωθυπουργία. «Την ημέρα που η Ελλάδα θρηνεί τρεις νεκρούς πυροσβέστες, το κόμμα με τους ολιγάρχες χορηγούς και τις καμπάνιες εκατομμυρίων, επέλεξε η μοναδική δημόσια ανακοίνωση του να είναι μια ευθεία επίθεση στο ΠΑΣΟΚ», σημειώνει χαρακτηροστικά.

Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι έχει ρυθμίσει τις οφειλές του και πως από το 2010 δεν έχει λάβει νέο τραπεζικό δάνειο, ενώ σημειώνει ότι αποπληρώνει τις υποχρεώσεις του μέσω της κρατικής χρηματοδότησης. Παράλληλα, στρέφει τα πυρά του προσωπικά κατά του Αλέξη Τσίπρα, θέτοντας ζήτημα για τη χρηματοδότηση της ΕΛΑΣ και ζητώντας απαντήσεις για τους πόρους που, όπως αναφέρει, απαιτούνται για τη λειτουργία ενός νέου κόμματος με γραφεία, προσωπικό, περιοδείες και ψηφιακές καμπάνιες.

Χαμός για τα γυαλιά του Άδωνι!

Στη Βουλή έφερε το θέμα που έχει προκύψει τα τελευταίες ώρες -κυρίως- στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τα «ειδικά γυαλιά» του Άδωνι Γεωργιάδη, ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, Παναγιώτης Δουδωνής.

Ο βουλευτής μιλώντας στη Βουλή χαρακτήρισε τον κ. Γεωργιάδη υπουργό – κατάσκοπο, υπογραμμίζοντας πως η εικόνα αυτή δεν είναι δυνατόν να είναι συμβατή με το GDPR, δηλαδή με τους κανόνες προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Η υπόθεση αφορά την εμφάνιση του υπουργού Υγείας με τα έξυπνα γυαλιά Ray-Ban Meta κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Λήμνο. Αρκετοί χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναρωτήθηκαν αν η ενσωματωμένη κάμερα βρισκόταν σε λειτουργία και έθεσαν ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων και νομιμότητας της καταγραφής σε δημόσιους χώρους.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης επιτίθεται σε όσους αρκούν κριτική και αποδομεί τις αιτιάσεις ότι καταγράφει παράνομα τους ανθρώπους και δεν σέβεται τα προσωπικά δεδομένα. «Τα γυαλιά είναι δικά μου, τα αγόρασα νομίμως, για όσους ενδιαφέρονται κοστίζουν 600€ και τα διάλεξα από νόμιμο κατάστημα, διότι μου αρέσουν. Ναι είναι τα meta2!» λέει στην ανάρτησή του.

«Η κριτική από τους αριστερούς έχει ξεπεράσει κάθε όριο λογικής και υποκρισίας« προσθέτει ο υπουργός Υγείας και εξηγεί: «Πρώτον, τα γυαλιά αυτά είναι συμβατά με το GDPR, διότι η εταιρία προσέθεσε ένα λαμπάκι σε ευκρινές σημείο και όταν ο χρήστης καταγράφει, αυτό ανάβει. Έτσι, κανένας δεν μπορεί να καταγράψει κάποιον κρυφά με αυτά τα γυαλιά. Ο κατασκευαστής έχει φροντίσει επιπλέον να ρυθμίσει έτσι το λογισμικό του, ώστε εάν κάποιος χρήστης προσπαθήσει να καλύψει το λαμπάκι, να σταματάει η εγγραφή. Άρα, μυστική και παράνομη εγγραφή με αυτά τα γυαλιά δεν γίνεται».

Τονίζει ότι καμία λειτουργία κάμερας με γυαλιά δεν έγινε στις επισκέψεις του στα νησιά, ωστόσο εγκαλεί τους επικριτές του για υποκρισία. Αφενός λέει ότι υπήρχαν κάμερες τηλεοπτικές, καθώς όλα τα τοπικά sites ήταν εκεί και κατέγραφαν διαρκώς και κάποια έκαναν και live μετάδοση. «Όσοι ήταν εκεί λοιπόν, γνώριζαν ότι καταγράφονται» τονίζει ο κ. Γεωργιάδης. Επιπλέον, ο υπουργός Υγείας κάνει λόγο για υποκρισία όσων δεν ευαισθητοποιούνται για τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών στην περίπτωση της Ζωής Κωνσταντοπούλου η οποία «σηκώνει διαρκώς το κινητό της, καταγράφει όποιον θέλει, χωρίς καμία συναίνεση, ακόμη και όταν της λένε ότι δεν το επιθυμούν, όπως πχ της το είπα εγώ στην Βουλή. Εκείνη απτόητη, όχι μόνον καταγράφει, όπως σήμερα πχ, την πρώην υπάλληλο της κα Πολύζου ή τους αστυνομικούς, αλλά και τα δημοσιεύει».

Τέλος καταλήγει: «Τα γυαλιά θα τα φοράω, οπότε μην ανησυχείτε άδικα. Πέρα από το ότι μου αρέσουν αισθητικά, τα θεωρώ και μέσο προστασίας. Αν κάποιος ξεπεράσει τα όρια απέναντί μου και τεθεί ζήτημα της ασφάλειάς μου, θα υπάρχει καταγραφή των γεγονότων».

Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ποιο ακριβώς θα είναι το περιεχόμενο του νόμου και ποιες ρυθμίσεις θα προβλέπει για τα πρόσωπα που εμπλέκονται στη διαδικασία. Ο Κουρτουλμούς άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και άλλες νομοθετικές πρωτοβουλίες, τονίζοντας ότι η διαδικασία δεν εξαντλείται στην ψήφιση ενός μόνο νόμου.

Σε πολιτικό επίπεδο, παρουσίασε τη ρύθμιση ως την αφετηρία μιας «νέας εποχής αδελφοσύνης», εθνικής αλληλεγγύης και ενίσχυσης της δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία εισέρχεται σε μια περίοδο χωρίς όπλα και συγκρούσεις.

«Ειδικός νόμος» για το PKK

Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί οι συγκεκριμένες πρόνοιες του νόμου. Από τις δηλώσεις του δεν προκύπτει αν θα προβλέπονται μειώσεις ποινών, αναστολές διώξεων, επιστροφή μελών από το εξωτερικό, μέτρα επανένταξης, ή άλλες ειδικές ρυθμίσεις.

Όταν ο Κουρτουλμούς αναφέρεται σε νόμο που θα αφορά τη «διαλυθείσα οργάνωση», επιχειρεί να διαχωρίσει τη ρύθμιση από την έννοια της ατομικής χάρης. Το πλαίσιο που περιγράφει συνδέεται με τη συλλογική διάλυση και τον αφοπλισμό του PKK και όχι με μια γενική ή προσωποποιημένη αμνηστία.

Με βάση τη δική του περιγραφή, η σειρά των βημάτων είναι σαφής: «Πρώτα η πλήρης διάλυση και ο αφοπλισμός του PKK και στη συνέχεια η ενεργοποίηση ενός ειδικού νόμου για τη διαχείριση της νέας κατάστασης — χωρίς αυτός να χαρακτηριστεί ή να παρουσιαστεί ως αμνηστία».

Η επίμονη διαβεβαίωση ότι «δεν πρόκειται για αμνηστία» έχει και πολιτική σημασία. Η τουρκική κυβέρνηση και η Εθνοσυνέλευση επιδιώκουν να αποφύγουν την εντύπωση μιας γενικευμένης ή αδιακρίτως παρεχόμενης συγχώρεσης αδικημάτων, ενώ παράλληλα διαμορφώνουν ένα νομικό πλαίσιο που θα μπορούσε να διευκολύνει την ολοκλήρωση της διαδικασίας μετά τον αφοπλισμό και τη διάλυση της οργάνωσης.