Δεν είναι επί του παρόντος σαφές αν η ανησυχία για τα αποθέματα ή η προειδοποίηση για κλιμάκωση ήταν οι κύριοι λόγοι για τους οποίους οι ΗΠΑ διέκοψαν τις συνεχόμενες νυχτερινές επιδρομές ή αν θα συνεχίσουν να το κάνουν. «Ο πρόεδρος Τραμπ ήταν πάντα συνεπής λέγοντας ότι προτιμά μια διπλωματική λύση, αλλά συνεχίζει να διατηρεί όλες τις επιλογές ανοιχτές εάν το Ιράν συνεχίσει τις τρομοκρατικές δραστηριότητες στα Στενά του Ορμούζ ή εναντίον συμμάχων», δήλωσε σε ανακοίνωση ο διευθυντής επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, Στίβεν Τσουνγκ.

«Σε συνδυασμό με τις επιτυχημένες κυρώσεις που έχουν παραλύσει την οικονομία του Ιράν και τις 13 συνεχόμενες ημέρες επιθέσεων εναντίον στρατιωτικών στόχων ως απάντηση στη συνεχιζόμενη επιθετικότητά τους, θα ήταν συνετό για το Ιράν να εργαστεί προς μια συμφωνία μέσω διαπραγματεύσεων. Διαφορετικά, γνωρίζουν τι θα συμβεί».

Η εξέλιξη αυτή έρχεται καθώς βασικά αποθέματα αμερικανικών όπλων παραμένουν σημαντικά μειωμένα και θα μπορούσαν να δεχθούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις κατά του Ιράν, όπως έχει αναφέρει προηγουμένως το CNN. Μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση της Παρασκευής με μέλη του υπουργικού συμβουλίου και κορυφαίους συμβούλους, ο Τραμπ τόνισε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι διαπραγματεύονταν ενεργά με το Ιράν, αν και πρόσθεσε ότι ήταν πιθανό ο στρατός να συνεχίσει την εκστρατεία βομβαρδισμών ή να «δώσει μια πιο βαριά δόση». Υποστήριξε ότι το Ιράν φαινόταν να γίνεται «πιο σοβαρό» στις συνεχιζόμενες συνομιλίες.

Ακόμη και μετά το γεγονός ότι ο Τραμπ δήλωσε πως εξετάζει μια μαζική επίθεση εναντίον του Ιράν αυτή την εβδομάδα, είχε δώσει ιδιωτικά εντολή στους διαπραγματευτές του να «συνεχίσουν να μιλούν», σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα, γεγονός που υπογραμμίζει το πώς ο πρόεδρος αντιμετωπίζει την πραγματικότητα των περιορισμένων στρατιωτικών επιλογών κλιμάκωσης, χωρίς την ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφος.

“Ησυχία” από ΗΠΑ

«Φαίνεται ότι το αγαπημένο μας Ιράν είχε μια ειρηνική νύχτα χθες» ανέφερε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας Χοσεΐν Κερμανπούρ σε ανάρτηση στην πλατφόρμα. Δεν υπήρξαν επίσης το Σάββατο αναφορές περί επιθέσεων του Ιράν στις γειτονικές χώρες του Κόλπου, όπως γινόταν καθημερινά τις προηγούμενες ημέρες, ως απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα.

Ο ενημερωτικός ιστότοπος Axios, επικαλούμενος δύο πηγές τις οποίες δεν κατονομάζει, ανέφερε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδωσε την Παρασκευή οδηγίες στον στρατό να μην πραγματοποιήσει νέα πλήγματα στο Ιράν. Σήμερα, ένας υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος είπε στο Reuters ότι ο Τραμπ «ήταν ανέκαθεν σαφής ότι προτιμά τη διπλωματία, αλλά έδειξε στο Ιράν τι θα συμβεί αν δεν προσέλθει στο τραπέζι (των διαπραγματεύσεων) με σοβαρότητα». Την Παρασκευή ο Τραμπ είπε επίσης ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν συζητούν μια διαπραγμάτευση για τον τερματισμό της σύγκρουσης, επαναλαμβάνοντας όμως ότι η Τεχεράνη δεν είναι ακόμη έτοιμη για συμφωνία.

Παρά την ηρεμία στον Κόλπο, η σύγκρουση μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί μια ένδειξη ότι ο πόλεμος, που ήδη έχει διαταράξει τον ενεργειακό ανεφοδιασμό μέσω του Ορμούζ, ενδέχεται να επεκταθεί σε έναν δεύτερο, εξίσου σημαντικό θαλάσσιο κόμβο αλλά και να αναζωπυρώσει τον εμφύλιο πόλεμο εντός της Υεμένης.

Επιθέσεις των Χούθι

Οι σιίτες αντάρτες Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στη Σαουδική Αραβία. Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, ο εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχία Σάρι, δήλωσε ότι εγκαταστάσεις του σαουδαραβικού πετρελαϊκού κολοσσού στο Τζιζάν και το Γιανμπού δέχθηκαν επίθεση με drones και πυραύλους, προειδοποιώντας παράλληλα για περαιτέρω κλιμάκωση τις επόμενες ημέρες και ώρες.

Η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει επεκταθεί και στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, καθώς οι εχθροπραξίες μεταξύ των μαχητών Χούθι και του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας επανεκκινήθηκαν από τις 13 Ιουλίου, έπειτα από τετραετή εκεχειρία. Η Σαουδική Αραβία είχε υποστηρίξει από το 2015 την κυβέρνηση της Υεμένης στον πόλεμο κατά των ανταρτών Χούθι. Βίντεο από τις επιθέσεις κυκλοφορούν εκτενώς στα social. Η νέα κλιμάκωση ενισχύει την αβεβαιότητα σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων. Η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε πρόσκαιρα τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα στην εβδομάδα, πριν υποχωρήσει εκ νέου.

Η κατάσταση δημιουργεί νέες ανησυχίες για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας, καθώς από τις συγκεκριμένες θαλάσσιες αρτηρίες διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και εμπορευμάτων. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ιράν προχώρησε στην ανακοπή της πορείας τεσσάρων πλοίων στην περιοχή του Ορμούζ, προκαλώντας νέο κύκλο ανησυχίας στις ναυτιλιακές εταιρείες και στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, καταγράφηκε περιστατικό με δεξαμενόπλοιο στον Κόλπο του Ομάν, γεγονός που ενίσχυσε τους φόβους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς «διαδρόμους» παγκοσμίως, καθώς μέσω αυτού μεταφέρεται μεγάλο ποσοστό των εξαγωγών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Κάθε απειλή για την ομαλή λειτουργία του μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις στις τιμές ενέργειας και στις διεθνείς μεταφορές. Πάντως, για πρώτη φορά έπειτα από δύο εβδομάδες, οι ΗΠΑ δεν πραγματοποίησαν αεροπορικά πλήγματα στο Ιράν την περασμένη νύχτα, την ώρα ωστόσο που οι σύμμαχοι της Τεχεράνης Χούθι εξαπέλυαν επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας, σε δύο λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας.

Μία σειρά πυραύλων και drones που εκτόξευσαν οι Χούθι, αναχαιτίστηκαν από ελληνικούς Patriot, με κόμματα της αντιπολίτευσης να επικρίνουν την εμπλοκή της χώρας.

Το δεύτερο μέρος πήρε μία άγρια μορφή, με απανωτές ισοφαρίσεις και πρώτο προβάδισμα των Μαγυάρων. Η Ελλάδα άντεξε και βρήκε τέσσερα τέρματα με οδηγούς τους Σκουμπάκη και Πούρο.

Ο Μάνχερζ ισοφάρισε σε 14-14 με 45” να απομένουν και έσβησε το +3 των Ελλήνων. Εκεί, ήταν η στιγμή του αρχηγού να μιλήσει. Ο Στέλιος Αργυρόπουλος εκτέλεσε την Ουγγαρία και έστειλε την Ελλάδα στην κορυφή.

Ο αγώνας

Η Ελλάδα άνοιξε το σκορ στο πρώτο λεπτό με το εύστοχο πέναλτι του Αργυρόπουλου, το οποίο κέρδισε ο Χαλυβόπουλος.

Οι Ούγγροι απάντησαν αμέσως με τον Βίσμερκ σε παίκτη παραπάνω. Ο Κάκαρης πήρε μπρος και διαμόρφωσε το 3-1, τη μία τραβώντας δύο αμυντικούς και δίνοντας πάσα στον Παπαναστασίου που σούταρε μόνος του και την άλλη με εκπληκτικό γυριστό.

Στη συνέχεια, ο κεραυνός του Σκουμπάκη τρύπησε τον Τσόμα, με σουτ πίσω από τα έξι μέτρα και έδωσε καθαρό προβάδισμα για την Ελλάδα που είχε τον απόλυτο έλεγχο του αγώνα.

Οι Μαγυάροι πείσμωσαν και μείωσαν σε 5-4 με τον Νάγκι έπειτα από κόντρα και έφεραν το ματς σε μία σχετική ισορροπία, εκμεταλλευόμενοι την επιθετική αδράνεια των Ελλήνων.

Οι παίκτες του Βλάχου έκαναν το 6-4 στην πρώτη καλή επίθεση με παίκτη παραπάνω. Η κυκλοφορία στην επίθεση έφερε την μπάλα από τη μία γωνία στην άλλη και ο Πούρος με το σκαστό σφράγισε μία καλή δημιουργία.

Η εθνική χαλάρωσε στο δεύτερο μισό του δευτέρου οκταλέπτου και οι Μαγυάροι το εκμεταλλεύτηκαν αυτό για την ισοφάριση τους σε 6-6 και αυτό χτύπησε καμπανάκι στην ομάδα. Πλέον δεν υπήρχαν περιθώρια για έλλειψη συγκέντρωσης και η συνέπεια στην άμυνα ήταν μονόδρομος.

Ο Σκουμπάκης έκανε το 7-6 και έδωσε ανάσα στην γαλανόλευκη, με ακόμη μία οβίδα από το κέντρο που δεν άφησε κανένα περιθώριο σε όποιον βρέθηκε μπροστά του.

Η Ουγγαρία μπήκε στο δεύτερο ημίχρονο και ισοφάρισε αμέσως με τον Γιάντσικ στην πρώτη πάσα από κερδισμένη αποβολή. Ο Γκιουβέτσης από την αγαπημένη του γωνία έδωσε ξανά το προβάδισμα στην Ελλάδα.
Ο Ζάλανγκι έκανε το 9-8 στο 19ο λεπτό και έβαλε για πρώτη φορά τη χώρα του μπροστά στο ματς.

Εκεί μπήκε μπροστά και πάλι ο Γκιουβέτσης και έφερε το ματς στην ισοπαλία (9-9) από την ίδια γωνία, με τον ίδιο τρόπο, με παίκτη παραπάνω.

Ήταν σειρά της εθνικής να αντιδράσει στο πρώτο προβάδισμα των αντιπάλων και ο Σκουμπάκης έφερε ξανά την Ελλάδα μπροστά, αλλά δεν κράτησε για πολύ καθώς η Ουγγαρία σκόραρε στην επόμενη επίθεση.

Στο τελευταίο οκτάλεπτο έπεσαν κορμιά, με την ένταση να κορυφώνεται. Από την μία ήταν ο Σκουμπάκης που συνέχισε ανενόχλητος να εκτελεί την Ουγγαρία και από την άλλη ο Ζάλανγκι κράτησε ζωντανή την ομάδα του με τρία σερί γκολ και έδωσε ελπίδες καθώς έκανε το 14-13 στο τελευταίο δίλεπτο και έσβησε το +3 των Ελλήνων.

Ο φάκελος υποψηφιότητας καταρτίστηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α), που εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού.

 Όλυμπος: η 21η εγγραφή

Η εγγραφή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Όλυμπος εντάσσεται στον Κατάλογο ως μικτό αγαθό, σε μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες, η ένταξη των οποίων προϋποθέτει ταυτόχρονη τεκμηρίωση, τόσο των πολιτιστικών, όσο και για τα φυσικών αξιών τους. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν, συγκριτικά, μικρό ποσοστό του συνόλου των εγγραφών, στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τη μοναδική που παρουσιάστηκε προς εξέταση στην παρούσα Σύνοδο της Επιτροπής.

Η Ελλάδα -μαζί με τις παλαιότερες εγγραφές των Μετεώρων και του Αγίου Όρους- διαθέτει τρία μικτά αγαθά στον Κατάλογο, ενώ συνολικά αριθμεί 21 εγγραφές πλέον, γεγονός που καθιστά αυτή την επιτυχία ιδιαίτερα σημαντική για τη χώρα, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της στο πλαίσιο της Σύμβασης.

Παράλληλα, αυτή η εγγραφή αναγνωρίζει τη μοναδική φυσική αξία του Ολύμπου, ως τόπου εξαιρετικής σημασίας για την βιοποικιλότητα. Με υψόμετρο 2.918 μ. διαθέτει, λόγω της εγγύτητάς του με τις ακτές του Αιγαίου Πελάγους, μεγάλη υψομετρική διακύμανση και έντονο το ανάγλυφό του, τοπογραφική απομόνωση και ιστορικό ρόλο ως παγετώδες καταφύγιο, φιλοξενώντας 1.983 taxa, δηλαδή πάνω από το 25% της Ελληνικής χλωρίδας.

Αυτός ο χλωριδικός πλούτος και η εξαιρετικά πυκνή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών (είδη που απαντώνται μόνον στον Όλυμπο, σ’ ολόκληρο τον κόσμο), του προσδίδουν παγκόσμια αξία, καθιστώντας τον «κιβωτό» της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, φιλοξενεί πλούσια πανίδα, που περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη πτηνών, θηλαστικών, όπως και την καφέ αρκούδα και τον μεγαλύτερο ελληνικό υποπληθυσμό αγριόγιδου, ερπετά, αμφίβια και ασπόνδυλα.

 Όλυμπος και Δίον

Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ως η μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων. Η επίδρασή του, μέσα από τα Ομηρικά Έπη, τη Θεογονία του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη γραμματεία, υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου. Εξακολουθεί και σήμερα να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία. Η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, στους πρόποδες του βουνού, συνιστά τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών, συμπληρώνοντας οργανικά το εξαιρετικό πολιτιστικό και φυσικό τοπίο του.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε: «Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά, ενώ φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων -πάνω από 1900 είδη και μάλιστα 27 εξ αυτών που φύονται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο- και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας. Μέσα από τη συστηματική συνεργασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καταρτίστηκε ο πλήρης φάκελος της υποψηφιότητας του Ολύμπου για την ένταξή του στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, ολοκληρώνοντας με επιτυχία μια προσπάθεια που είχε ξεκινήσει το 2014.»

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε μεταξύ άλλων: «Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς. Ο Όλυμπος είναι το βουνό που, μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών, και ενός πολυδιάστατου και “ δραματικού” τοπίου, εμπνέοντας δέος και σεβασμό και συνεχίζοντας να τροφοδοτεί τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία».

Ο Αντόνιο Γκουτέρες, έρχεται στην Κύπρο έχοντας ως στόχο να πετύχει τη σύγκληση άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό, με στόχο να αφήσει «κληρονομιά» στον διάδοχό του. Όπως έγινε γνωστό από τα Ηνωμένα Έθνη, τούτο θα γίνει εάν και εφόσον, διασφαλισθεί πως η νέα άτυπη σύναξη θα έχει προοπτική επιτυχίας. Δηλαδή, να δεσμευθούν οι εμπλεκόμενοι πριν τη σύγκληση της, ότι μετά την Πενταμερή θα υπάρξει συνέχεια, με στόχο πάντα την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Εάν τούτο δεν καταστεί εφικτό, τότε ο Γενικός Γραμματέας, θα συντηρήσει την προσπάθεια, δίνοντας συνέχεια. Θα επιλέξει να πραγματοποιήσει επαφές με τους εμπλεκόμενους, το Σεπτέμβριο, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Τούτο θα γίνει για την ομαλή διαβίβαση του «φακέλου Κύπρου», στο διάδοχό του.

Η τουρκική στάση

Όλα εξαρτώνται από τη στάση της κατοχικής δύναμης. Η Άγκυρα, όπως προκύπτει από τα όσα αναφέρουν αξιωματούχοι της, δεν απορρίπτει συναντήσεις, επαφές, αλλά αποφεύγει επιμελώς να πει κατά πόσο θα διαφοροποιήσει τη στάση της στο Κυπριακό. Εάν θα εγκαταλείψει, δηλαδή, τις μαξιμαλιστικές θέσεις της. Άλλωστε, αυτό που καταγράφεται είναι ότι η κατοχική πλευρά διατυπώνει και δημόσια τις θέσεις της, όπως έπραξε και στις 20 Ιουλίου, στα πανηγύρια για την εισβολή, ο Τούρκος Αντιπρόεδρος, Cevdet Yılmaz.

Ο τελευταίος επανέλαβε ότι η μόνιμη λύση στο νησί περνά μέσα από την αναγνώριση της «κυριαρχικής ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος των δύο κρατών». Θέση, που δεν διατυπώθηκε, λόγω του «πανηγυρικού κλίματος», αλλά είναι η τουρκική θέση στο Κυπριακό. Σημειώνεται ότι και ο ηγέτης της αποσχιστικής οντότητας, Τουφάν Έρχιουρμαν, σε έγγραφο που κατέθεσε στα Ηνωμένα Έθνη (περιλαμβάνεται στην έκθεση Γκουτέρες για τις Καλές Υπηρεσίες), σημειώνει ότι «η τουρκοκυπριακή πλευρά κατανοεί ότι η πολιτική ισότητα, καθώς και μια τελική διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος με οποιαδήποτε μορφή, θα πρέπει να απορρέει και να βασίζεται στα εγγενή και αναφαίρετα ίσα κυριαρχικά δικαιώματα καθενός από τους δύο λαούς του νησιού».

Είναι σαφές πως τα Ηνωμένα Έθνη και οι άλλοι παίκτες, χρειάζονται μια γενική τοποθέτηση των Τούρκων, για να κάνουν το επόμενο βήμα. Εάν οι Τούρκοι δηλώσουν, για παράδειγμα, ότι είναι έτοιμοι να συζητήσουν, να συναντηθούν, θα αξιοποιούν την αναφορά αυτή, αφήνοντας κατά μέρος την ουρά, που είναι και η ουσία. Τούτο, όμως, αφορά τις εντυπώσεις και όχι την προοπτική.

Τα ευρωτουρκικά

Η διασύνδεση του Κυπριακού με τα ευρωτουρκικά αποτελεί μια στρατηγική, την οποία προώθησε η Λευκωσία και υιοθέτησε στη συνέχεια ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι σημαντικό ότι στην εξίσωση βρίσκονται οι Βρυξέλλες. Είναι, όμως, σαφές πως δεν υπάρχει έτοιμη συνταγή να δοθεί στην Τουρκία. Υπάρχουν οι διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν από την Ένωση ενώ χρειάζεται και η συναίνεση των κρατών-μελών. Την ίδια ώρα, θα πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της η κατοχική Τουρκία. Αρχικά είχαν τεθεί μια σειρά “κινήτρων”, που θα μπορούσαν να συζητηθούν με την κατοχική δύναμη, ώστε να δεχθεί να συνεργασθεί.

Το πρώτο, που διακαώς επιδιώκει η κατοχική δύναμη, είναι η συμμετοχή στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE. Το θέμα δεν προχωρά, αν και η Τουρκία θεωρεί ότι έχει δικαίωμα καθώς διαθέτει το δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ! Αλλά σε αυτή τη συμμετοχή έχει ασκήσει βέτο η Ελλάδα, λόγω της εμμονής της Άγκυρας στο casus belli. Η Άγκυρα, πάντως, έχει βρει διαδικασίες έμμεσης συμμετοχής, με τη δημιουργία κοινών προγραμμάτων με την ευρωπαϊκές εταιρείες, όπως ιταλικές, τσέχικες κ.ά.

Το δεύτερο, είναι το θέμα της άρσης των θεωρήσεων, που επίσης αντιμετωπίζει δυσκολίες. Παρά το γεγονός ότι Τουρκία προβάλλει το επιχείρημα ότι θα ανέμενε αντάλλαγμα λόγω του ρόλου της στο μεταναστευτικό («ελέγχει την παράτυπη μετανάστευση»!), ωστόσο ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, προβάλλουν επιφυλάξεις. Συνεπώς δύσκολα προχωρά και το θέμα της βίζας.

Το τρίτο, είναι η επικαιροποίηση/ αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης-Τουρκίας. Στο πεδίο αυτό υπάρχουν εκατέρωθεν οικονομικά συμφέροντα, αλλά δεν μπορεί να προχωρήσει αυτόματα. Στις συζητήσεις που έχουν διεξαχθεί στο παρελθόν, υπήρξε πρόοδος, ωστόσο, είναι σαφές πως υπάρχουν υποχρεώσεις που πρέπει να υλοποιήσει η Τουρκία, περιλαμβανομένων και των κυπρογενών. Σε περίπτωση κατά την οποία θα επιλεγεί η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, αυτό για να προχωρήσει χρειάζεται χρόνος.

Η Άγκυρα ζητάει προκαταβολή

Η Άγκυρα, ωστόσο, ζητά όπως υπάρξουν προκαταβολικά δώρα από την Ένωση για να εξετάσει το ενδεχόμενο να συνεργασθεί στο Κυπριακό. Αυτό δεν φαίνεται να είναι εφικτό. Σημειώνεται, πάντως, ότι η κατοχική έχει σημειώσει προς τους Ευρωπαίους αξιωματούχους πως τα ευρωτουρκικά αφορούν τεχνικά ζητήματα και δεν μπορούν να διασυνδεθούν με ένα πολιτικό πρόβλημα, όπως είναι το Κυπριακό.

Είναι σαφές πως στην Τουρκία γνωρίζουν τις ευρωπαϊκές προθέσεις. Πρόσφατα έχουν επισκεφθεί την Άγκυρα οι Πρόεδροι του Ευρ. Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καθώς και τρεις Επίτροποι και έχουν τεθεί όλα αυτά τα ζητήματα και δόθηκαν απαντήσεις και διευκρινίσεις.

Επίσης είναι προφανές ότι η κατοχική πλευρά προτάσσοντας το ρόλο και τις δυνατότητες της κατοχικής δύναμης στην περιοχή αλλά και ευρύτερα, διαμηνύει πως δεν υπάρχει επαρκές κίνητρο για να διαφοροποιήσει τη θέση της στο Κυπριακό. Κι αυτό ενδεχομένως να καθορίσει και το παιχνίδι.

Η τακτική Γκουτέρες

Θα φανεί κατά τις επαφές του στην Κύπρο, κατά πόσο ο κ. Αντόνιο Γκουτέρες, θα ακολουθήσει μια δική του τακτική και θα επιμένει στο δικό του Πλαίσιο ή θα υιοθετήσει την τακτική της Προσωπικής του Απεσταλμένης. Η στάση του ενδεχομένως να εξαρτηθεί και από την αποτίμηση του ταξιδιού Ολγκίν στην Άγκυρα.

Ωστόσο, υπάρχει ένα δεδομένο, το οποίο δεν μπορεί να υποβαθμισθεί: Ότι η Προσωπική του Απεσταλμένη, πραγματοποιεί επαφές και συζητά με τους συνομιλητές της διάφορες ιδέες για ένα μελλοντικό μοντέλο για την Κύπρο. Το συζητούμενο μοντέλο, παραπέμπει σε μια χαλαρή, ανοιχτή σχέση δυο κρατιδίων. Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Εθνικού Συμβουλίου, τα κόμματα εξέφρασαν την ενόχλησή τους για το γεγονός ότι η κ. Ολγκίν σε επιλεκτικές συναντήσεις της, εκφράζει απόψεις «εκτός του κουτιού».

Το θέμα, που θα φανεί στη διάρκεια των συζητήσεων στη Λευκωσία, είναι κατά πόσο ο Γενικός Γραμματέας θα επιμένει στο δικό του Πλαίσιο, του 2017 ή θα θέσει προς συζήτηση τις ιδέες που διακινεί η Προσωπική του Απεσταλμένη. Εάν ισχύσει το δεύτερο, τότε θα πρόκειται για ανατροπή. Η Λευκωσία, πάντως, παρουσιάζεται έτοιμη και για τα δυο ενδεχόμενα, έχοντας επεξεργασθεί απαντήσεις. Την ίδια ώρα, υποδεικνύει προς τα Ηνωμένα Έθνη πως είναι κράτος-μέλος της ΕΕ. κι αυτή η παράμετρος μπαίνει στην εξίσωση σε σχέση με το περιεχόμενο μιας συμφωνίας.

Η Ασία κυριαρχεί στον τομέα, καθώς παράγει περίπου το 89% της παγκόσμιας υδατοκαλλιέργειας. Ο FAO εκτιμά ότι μέχρι το 2034 η παραγωγή από εκτροφές θα συνεχίσει να αυξάνεται, ενώ η αλιεία από τη θάλασσα θα παραμείνει περίπου στα ίδια επίπεδα.

Η Τουρκία παρήγαγε το 2025 συνολικά 1,037 εκατομμύρια τόνους ψαριών και προϊόντων αλιείας. Οι 626.591 τόνοι προήλθαν από ιχθυοκαλλιέργειες, ενώ οι 410.428 τόνοι από την αλιεία. Στις θαλάσσιες εκτροφές πρωταγωνιστούν: Το λαβράκι με 174.859 τόνους, η τσιπούρα με 164.643 τόνους. Η παραγωγή πέστροφας στα εσωτερικά ύδατα έφτασε, επίσης, τους 185.310 τόνους. Η αλιεία αυξήθηκε, κυρίως λόγω του γαύρου, όμως οι εκτροφές εξακολουθούν να έχουν το προβάδισμα.

Η “μάχη” για τις ιχθυοκαλλιέργειες

Η Ελλάδα και η Τουρκία αποτελούν τους δύο σημαντικούς παίκτες στην Ανατολική Μεσόγειο στην παραγωγή λαβρακιού και τσιπούρας. Η Ελλάδα έχει ισχυρή παρουσία στις εξαγωγές, με περίπου το 80% της παραγωγής της να κατευθύνεται σε ξένες αγορές.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η Τουρκία έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή της. Το 2003 η Ελλάδα παρήγαγε περισσότερο λαβράκι και τσιπούρα από την Τουρκία. Μέχρι το 2023 όμως η εικόνα είχε αλλάξει: Η τουρκική παραγωγή ξεπέρασε την ελληνική, κατά περίπου 35%. Η συνολική αξία της τουρκικής παραγωγής λαβρακιού και τσιπούρας ήταν σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερη από την ελληνική.

Παρά τον ανταγωνισμό, οι δύο χώρες συνδέονται στενά στην ίδια αγορά. Το 2024 η Τουρκία ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής ζωντανών και μη επεξεργασμένων ψαριών στην Ελλάδα. Οι τουρκικές εξαγωγές αυτής της κατηγορίας έφτασαν τα 169,3 εκατομμύρια δολάρια, ενώ μόνο οι εξαγωγές λαβρακιού ανήλθαν περίπου στα 43 εκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, περισσότερους από 12.000 τόνους φρέσκων ψαριών τουρκικής προέλευσης διακίνησε η Ελλάδα το 2023.

Οι προκλήσεις για το μέλλον

Η αύξηση της παραγωγής δεν οδηγεί πάντα σε ανάλογη αύξηση των εσόδων. Η τουρκική παραγωγή λαβρακιού αυξήθηκε σημαντικά, όμως τα έσοδα δεν αυξήθηκαν στον ίδιο βαθμό, λόγω της πτώσης της αξίας της τουρκικής λίρας. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, αντιμετώπισε προβλήματα το 2024 λόγω υψηλών θερμοκρασιών, που επηρέασαν την παραγωγή μεγάλων λαβρακιών.

Ο κλάδος αντιμετωπίζει κοινά προβλήματα: Αυξημένο κόστος ζωοτροφών, ασθένειες, άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας, πιέσεις από τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Η Τουρκία έχει αποκτήσει ισχυρό προβάδισμα στην παραγωγή, όμως η Ελλάδα παραμένει σημαντικός παίκτης λόγω της εμπειρίας, των εξαγωγών και της παρουσίας της στις ευρωπαϊκές αγορές. Η “μάχη” της τσιπούρας και του λαβρακιού στην Ανατολική Μεσόγειο συνεχίζεται.

Τουλάχιστον τρία μεγάλα πύρινα μέτωπα σχηματίζουν κλοιό δυτικά της Μαδρίτης, ενώ οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για νέο κύμα καύσωνα. Οι γαλλικές αρχές πραγματοποιούν την μεγαλύτερη επιχείρηση εκκένωσης που έχει γίνει μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Ζιρόντ, λόγω πρωτοφανών φαινομένων «καταιγίδας φωτιάς». Οι ισχυροί δυτικοί άνεμοι ενισχύουν τη φωτιά, προκαλώντας καταστροφικούς στροβιλισμούς.

Στην προσπάθεια περιορισμού της πυρκαγιάς χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στρατιωτικό μεταγωγικό αεροσκάφος Airbus A400M, το οποίο έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί ρίψεις έως 20 τόνων νερού ή επιβραδυντικού υγρού. Οι ισπανικές αρχές διέταξαν το βράδυ του Σαββάτου την εκκένωση άλλων οκτώ δήμων κοντά στο Τολέδο, λόγω του πύρινου μετώπου δυτικά της Μαδρίτης, με τον υπουργό Εσωτερικών να μην κρύβει την ανησυχία του.

«Λόγω της δασικής πυρκαγιάς, εκδόθηκε προειδοποίηση για την εκκένωση των κάτωθι δήμων του Τολέδο: Μπουεναβεντούρα, Ναβαμορκουέντε, Ρεάλ ντε Σαν Βιθέντε, Χινοχόσα ντε Σαν Βιθέντε, Καστίγιο ντε Μπαγιουέλα, Γκαρσιοτούμ, Νούνιο Γκόμεθ και Πελαουστάν», αναφέρει η ανακοίνωση του ισπανικού υπουργείου Εσωτερικών στην πλατφόρμα Χ.

«Η κατάσταση είναι περίπλοκη», είπε σε δημοσιογράφους ο υπουργός Εσωτερικών Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα. «Σήμερα, είμαστε λίγο πιο απαισιόδοξοι από χθες. Οι καιρικές συνθήκες, όπως διαπιστώσατε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, δεν βοήθησαν καθόλου. Η νύχτα δεν προβλέπεται ιδιαίτερα ευνοϊκή, δεν θα είναι διόλου εύκολη για εμάς», συμπλήρωσε.

Εφιάλτης σε Ισπανία-Γαλλία

Νέες εντολές εκκένωσης εξέδωσαν οι γαλλικές αρχές, καλώντας περίπου 8.000 κατοίκους δήμων κοντά στην πόλη Μπορντό να απομακρυνθούν λόγω «της αναζωπύρωσης της πυρκαγιάς» η οποία μαίνεται από την Τετάρτη στη Ζιρόντ της νοτιοδυτικής Γαλλίας. Η απόφαση αφορά πολλές συνοικίες των δήμων Μαρσπρίμ και Σεστά, που βρίσκονται περίπου 30 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Μπορντό, αναφέρει η ανακοίνωση της νομαρχίας.

Εκπρόσωπος Τύπου της Πυροσβεστικής δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) πως το πύρινο μέτωπο ενισχύθηκε εκ νέου, δημιουργώντας στροβιλισμούς που το καθιστούν απρόβλεπτο και δύσκολο να τεθεί υπό έλεγχο. «Θα είναι άλλη μια δύσκολη νύχτα», είπε ο πυραγός Νικολά Μπραζ.

Οι αρχές της Ζιρόντ ανακοίνωσαν τη σύλληψη δύο υπόπτων, ηλικίας 19 και 21 ετών, οι οποίοι εργάζονταν σε εστιατόριο και κατηγορούνται ότι προκάλεσαν πυρκαγιά εκτοξεύοντας πυροτεχνήματα. Παράλληλα, ένας 33χρονος συνελήφθη λίγο μετά τα μεσάνυχτα στο Λορμόν της Ζιρόντ, στα προάστια του Μπορντό, με την κατηγορία του εμπρησμού από αμέλεια, καθώς βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ ενώ εκτελούσε βάρδια ως οδηγός ασθενοφόρου.

Στην πόλη Μανίσες της Βαλένθια, ένας 70χρονος εντοπίστηκε νεκρός μέσα στο αυτοκίνητό του, το οποίο είχε παγιδευτεί σε χαράδρα, εξαιτίας πυρκαγιάς που δεν σχετίζεται με το μεγάλο πύρινο μέτωπο στην περιοχή της Μαδρίτης.

Σύμφωνα με την BILD, o Αμπντούλ Μπαλούτ είναι Γερμανός πολίτης λιβανέζικης καταγωγής και γεννήθηκε στο Βερολίνο το 2005. Μέχρι τον περασμένο Μάιο κρατείτο σε φυλακή ανηλίκων, για αδικήματα όπως επίθεση και εκβιασμός, ενώ θεωρείται υποστηρικτής της τρομοκρατικής οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος. Η γείτονάς του δήλωσε στο FOCUS ότι τον γνωρίζει από παιδί και περιέγραψε τις έρευνες κατά τη διάρκεια της νύχτας ως «απόλυτο χάος», καθώς, όπως είπε, οι πόρτες γειτονικών διαμερισμάτων έχουν υποστεί ζημιές από την ελεγχόμενη έκρηξη που προκάλεσε η αστυνομία για να εισβάλει στο διαμέρισμα του αναζητούμενου στο Βερολίνο, Οι έρευνες δεν είχαν κάποιο αποτέλεσμα.

Η αστυνομία εξέδωσε κατεπείγουσα ανακοίνωση με τη φωτογραφία του υπόπτου και τα στοιχεία του, ζητώντας τη βοήθεια των πολιτών. Ο άνδρας περιγράφεται ως εξής: Αδύνατος, ύψους 1,90μ, με μαύρα μαλλιά και θεωρείται ότι φορούσε μαύρο φούτερ με κουκούλα και λευκό παντελόνι.

«Ποιος έχει γίνει μάρτυρας οτιδήποτε θα μπορούσε να σχετίζεται με το έγκλημα; Ποιος μπορεί να παράσχει πληροφορίες σχετικά με την πιθανή τρέχουσα κατάστασή του; Εάν τον συναντήσετε, παρακαλούμε μην τον πλησιάσετε σε καμία περίπτωση και αποφύγετε την άμεση επαφή. Μπορεί να είναι οπλισμένος και επικίνδυνος! Επικοινωνήστε αμέσως με τον αριθμό έκτακτης ανάγκης της αστυνομίας 110», τονίζεται στην ανακοίνωση της αστυνομίας. Νωρίτερα εκπρόσωπος της αστυνομίας είχε δηλώσει ότι δεν υπάρχουν έως τώρα πληροφορίες «σχετικά με τα συγκεκριμένα κίνητρά του, την ακριβή ακολουθία των γεγονότων ή τον ρόλο του στην επίθεση».

Ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή του και 16 τραυματίστηκαν αργά χθες (Σάββατο) το βράδυ, όταν ένα μίνι βαν έπεσε πάνω σε συγκεντρωμένο πλήθος που συμμετείχε στον εορτασμό της Ημέρας της Οδού Christopher στο κέντρο του Βερολίνου. Ο οδηγός εγκατέλειψε το όχημα και διαφεύγει τη σύλληψη.

Το χρονικό του τρόμου στο Βερολίνο

Στις 22:15 (τοπική ώρα) χιλιάδες άνθρωποι γιόρταζαν ακόμη στο κεντρικό πάρκο Tiergarten του Βερολίνου την Ημέρα της Οδού Christopher, η οποία είναι αφιερωμένη στα δικαιώματα της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+ και περιλαμβάνει μια από τις μεγαλύτερες εκδηλώσεις του κινήματος Pride στην Ευρώπη, όταν ένα λευκό βαν έπεσε πάνω στο πλήθος, τραυματίζοντας 17 άτομα. Μια γυναίκα υπέκυψε λίγο αργότερα στα τραύματά της. Το αυτοκίνητο προσέκρουσε σε δέντρο και ο οδηγός το εγκατέλειψε και επιχείρησε να διαφύγει, ενώ, σύμφωνα με την εφημερίδα BILD, κρατούσε αιχμηρό αντικείμενο, πιθανόν μαχαίρι, το οποίο έστρεψε προς το πλήθος. Αυτόπτες μάρτυρες δήλωσαν μάλιστα στην εφημερίδα ότι είδαν ανθρώπους να φέρουν τραύματα από μαχαίρι.

Τις τελευταίες ώρες βρίσκεται σε εξέλιξη μεγάλη αστυνομική επιχείρηση, με τη συμμετοχή ειδικών δυνάμεων GSG 9 και ελικοπτέρων, για τον εντοπισμό και τη σύλληψη του δράστη. Γερμανικά ΜΜΕ μετέδωσαν νωρίτερα ότι έχει συλληφθεί ένας ύποπτος, ενώ ένα σχετικό βίντεο κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η αστυνομία διέψευσε ωστόσο την πληροφορία και διευκρίνισε ότι οι συλλήψεις στα βίντεο αφορούν περιστατικά που συνέβησαν κατά τη διάρκεια της ημέρας στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων.

Ο φερόμενος ως δράστης της επίθεσης σε φεστιβάλ της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+ στο Βερολίνο προέρχεται από τον «ισλαμιστικό χώρο», δήλωσε εκπρόσωπος της γερμανικής αστυνομίας τα ξημερώματα, συμπληρώνοντας πως ο ύποπτος δεν έχει συλληφθεί ακόμη. «Έχουμε ταυτοποιήσει πλέον τον ύποπτο. Σε εξέλιξη είναι η επιχείρηση για τον εντοπισμό του φερόμενου ως δράστη, ο οποίος δεν έχει συλληφθεί ακόμη. Ωστόσο, ο ύποπτος είναι γνώριμος στην αστυνομία και προέρχεται από τον ισλαμιστικό χώρο, εδώ στο Βερολίνο», είπε σε δημοσιογράφους.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς καταδίκασε την επίθεση ως «ειδεχθή πράξη» και, σύμφωνα με εκπρόσωπό του, βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον ομοσπονδιακό υπουργό Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ και ενημερώνεται συνεχώς από τις υπηρεσίες ασφαλείας. Ο καγκελάριος και ο υπουργός Εσωτερικών «ευχαριστούν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και θα εργαστούν με όλες τους τις δυνάμεις προκειμένου να διασφαλίσουν τη διερεύνηση και τη δίωξη της αποτρόπαιας αυτής πράξης», ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. O κ. Ντόμπριντ έχει ήδη θέσει τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες στη διάθεση των αντίστοιχων αρχών του Βερολίνου.

Ο κυβερνήτης/δήμαρχος του Βερολίνου Κάι Βέγκνερ (CDU) έκανε από την πλευρά του λόγο για «μια επίθεση στην ελεύθερη και ανοιχτή κοινωνία μας». Έπειτα από έναν ειρηνικό και ζωηρό εορτασμό της Ημέρας της Οδού Christopher, «η συγκέντρωση για ένα Βερολίνο της ανοχής και της ειρήνης δέχθηκε επίθεση με τον πλέον βάναυσο τρόπο», πρόσθεσε ο κ. Βέγκνερ και διαβεβαίωσε ότι είχαν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα περιφρούρησης των συγκεντρώσεων, αλλά, υπογράμμισε, «δεν υπάρχει ποτέ 100% ασφάλεια».

Επιθέσεις ισλαμιστών-“μοναχικών λύκων” απασχολούν συχνά την Γερμανία. Τον Φεβρουάριο 2025, ένας 24χρονος Αφγανός έπεσε σκόπιμα με το αυτοκίνητο του σε πλήθος κόσμου στο Μόναχο, με αποτέλεσμα δύο άτομα να σκοτωθούν και να τραυματιστούν δεκάδες άλλοι. Τον Αύγουστο του 2024 στο Ζόλινγκεν κατά τη διάρκεια Φεστιβάλ, ένας 26χρονος Σύρος επιτέθηκε τυφλά με μαχαίρι σε παρευρισκόμενους, σκοτώνοντας 3 άτομα και τραυματίζοντας 10. Τον Μάιο του 2024 στο Μάνχαϊμ ένας Αφγανός μετανάστης επιτέθηκε με μαχαίρι σε συγκέντρωση, σκοτώνοντας έναν αστυνομικό.

Η μητέρα είναι γιατρός και βρήκε το παιδί της στον πυθμένα της πισίνας, οπότε εφάρμοσε αμέσως ΚΑΡΠΑ. Το αγοράκι απέκτησε ξανά σφυγμό αλλά δεν ξέρουμε ακόμη αν έχει υποστεί εγκεφαλική βλάβη, καθώς αυτή εξαρτάται από το πόση ώρα  έμεινε χωρίς οξυγόνωση ο εγκέφαλος.

Το παιδί διακομίστηκε αρχικά στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου. Ωστόσο, λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής του, κρίθηκε αναγκαία η διασωλήνωσή του και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου. Ανησυχία πάντως προκαλεί το γεγονός ότι το παιδί παρουσίασε μειωμένη συνείδηση.

Σώνοντας κόρη και πατέρα

Μια μητέρα έσωσε τη 16χρονη κόρη της στην Πέλλα, εφαρμόζοντας προ εικοσαημέρου άμεσα ΚΑΡΠΑ όταν το κορίτσι υπέστη ξαφνική καρδιακή ανακοπή στο σπίτι τους. Προ μηνών ένα 16χρνο κορίτσι είχε σώσει τον πατέρα του με ΚΑΠΡΑ και ο πατέρας είναι πλέον εν ζωή στο σπίτι τους.

Όσον αφορά στην 16χρονη που σώθηκε χάρη στη μητέρα της και η οποία (η έφηβη) πάσχει από χρόνιο πρόβλημα υγείας, υπέστη μέσα στη νύχτα ανακοπή στους Προμάχους Αλμωπίας στην Πέλλα, ένα απομακρυσμένο ορεινό χωριό. Η μικρή κόρη της οικογένειας ξύπνησε όταν άκουσε την αδελφή της να αναπνέει βαριά και κινητοποίησε τους γονείς της. Η μητέρα, η οποία είχε εκπαιδευτεί από το Kids Save Lives ξεκίνησε ΚΑΡΠΑ και ο πατέρας κάλεσε το ΕΚΑΒ, σπεύδοντας να φέρει από την πλατεία έναν από τους δύο απινιδωτές που διαθέτει το χωριό.

Ο απινιδωτής εφαρμόστηκε σε λιγότερο από δύο λεπτά και με την πρώτη απινίδωση η αναπνοή της 16χρονης επανήλθε. Το ΕΚΑΒ την παρέλαβε ζωντανή 45 λεπτά αργότερα, λόγω της μεγάλης απόστασης του χωριού και άρχισαν οι μαραθώνιες μεταφορές σε Κέντρο Υγείας Αριδαίας, Νοσοκομείο Έδεσσας, ΜΕΘ Λάρισας, καταλήγοντας στο Ωνάσειο Αθήνας, όπου και τοποθετήθηκε εσωτερικός βηματοδότης – απινιδωτής τελευταίας γενιάς. Μετά από περίπου δύο εβδομάδες, το κορίτσι γύρισε στο σπίτι του.

«Όλα δούλεψαν σωστά στην Αλυσίδα Επιβίωσης, αποδεικνύοντας πως οι εκπαιδευμένοι πολίτες και οι απινιδωτές μπορούν να κάνουν τη διαφορά, ειδικά στην επαρχία, στις απομακρυσμένες περιοχές και τα Ελληνικά νησιά!», αναφέρει σε σχετική ανάρτηση το «Kids Save Lives – Τα Παιδιά Σώζουν Ζωές»

Επίσης, συνδέονται με την απόσταση που παίρνουν όλο και περισσότεροι δυτικοί άντρες από τα παραδοσιακά γονεϊκά πρότυπα και τους ρόλους του συζύγου και του πατέρα. Τα πρότυπα δηλαδή που, έστω εμμέσως, έχουν στιγματιστεί ως ξεπερασμένα και «αντιδραστικά» από τη συνηθισμένη ρητορική του νεοφεμινισμού.

Απρόθυμοι άνδρες και γυναίκες

Από την πλευρά τους, πολλοί άντρες τείνουν με τον ένα τρόπο ή τον άλλο να υποβαθμίζουν την «αξία της επένδυσης» που συνίσταται στη δημιουργία οικογένειας και στην πρόθυμη αποδοχή των βαρών που έχει παραδοσιακά μια τέτοια κοινωνική δομή τόσο για τους άντρες, όσο βέβαια και για τις όλο και πιο δύστροπες (“δύσκολες”, “αντιφατικές” κ.λπ.) νέες γυναίκες.

Απρόθυμοι λοιπόν για τέτοιες, σχετικά έστω σταθερές σχέσεις, οι άντρες. Απρόθυμες όμως και οι γυναίκες. Η νεοφεμινιστική ρητορική της «child-free» ζωής έχει πιάσει ιδεολογικά και πρακτικά τόπο, διότι αντανακλά άριστα τα μεταμοντέρνα στερεότυπα του δικαιωματισμού, της εξατομίκευσης, του καταναλωτισμού, της ατομικής χειραφέτησης από όλες τις παραδοσιακές υποχρεώσεις της ζωής των καταναλωτών στο αέναο παρόν: της στάσης ζωής δηλαδή που υπό διάφορα προσχήματα φαίνεται να αδιαφορεί τόσο για το ιστορικό παρελθόν, όσο και για το μέλλον των κοινωνιών. Αξίζει ίσως να σημειωθεί ότι στο πεδίο των ταυτοποιήσεων το 40 % περίπου των νεαρών φιλελεύθερων Αμερικανίδων φαίνεται να εντάσσεται στην κοινότητα LGBT+ (The Despair of Young Liberal Women – The Survey Center on American Life). 

Το δημογραφικό είναι ψυχοπολιτική αταξία

Έτσι θα λέγαμε ότι πριν γίνει θέμα αριθμών ή φανεί σαν μια κάμψη της ποσότητας των γεννήσεων ή ακόμα εκτραπεί σε ανόητες και πρακτικά εκτός θέματος συζητήσεις «υπέρ ή κατά» των εκτρώσεων, το δημογραφικό αντανακλά πρώτα από όλα μια κρίση νοήματος. Είναι ένα σύμπτωμα ψυχοπολιτικής αταξίας και βαθύτατης υπαρξιακής κρίσης του παρακμάζοντος δυτικού κόσμου.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι προσπάθειες κρατικής ενίσχυσης της γεννητικότητας με οικονομικά και υλικά μέσα συνήθως δεν αποδίδουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Και δεν αποδίδουν διότι τα διάφορα επιδόματα δεν στοχεύουν, ούτε μπορούν να στοχεύσουν στο πραγματικό αξιακό κέντρο του προβλήματος. Καταλήγουν σε έναν άρρητο, προσχηματικό λόγο του κράτους και των επίσημων δημογράφων του, ο οποίος εν μέρει συσκοτίζει αντί να διαφωτίζει την ορατή κοινωνική πραγματικότητα.

Άλλωστε, τα μέτρα οικονομικής ενίσχυσης για μείωση της υπογεννητικότητας που εφαρμόζονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (εκτός φυσικά της Ελλάδας, που και επίσημα το κράτος, όχι μόνο δεν στηρίζει την τεκνοποίηση, αλλά την καθιστά και τεκμήριο…) αξιοποιούνται κατά βάση από τους μετανάστες και όχι τον εγχώριο πληθυσμό.

Σε αυτή την λογική, η τεκνοποίηση σε ευρωπαϊκό έδαφος καθίσταται τρόπος όχι μόνο «ριζώματος», αλλά και βιοπορισμού για πολλούς μετανάστες, δυσχεραίνοντας ακόμα περισσότερο το δημογραφικό πρόβλημα για το ντόπιο πληθυσμό, ο οποίος παρά τα όποια μέτρα οικονομικής και υλικής ενίσχυσης, δεν φαίνεται να επιθυμεί να αναπαραχθεί.

Δεν είναι θέμα φτώχειας

Οι ευρωπαίες γυναίκες δεν γεννούν, ακόμα και αν το κράτος, με τις κοινωνικές του πολιτικές, υποστηρίζει την αναπαραγωγή του εγχώριου πληθυσμού. Από την άλλη μεριά, στην Ελλάδα, η ιστορική εμπειρία μέχρι τουλάχιστον το ’80, δείχνει ότι τα φτωχά (όχι άπορα, αλλά φτωχά) λαϊκά στρώματα είχαν πολλές πολύτεκνες οικογένειες και πολύ περισσότερες με δύο τουλάχιστον παιδιά: 2,1 παιδιά ανά γυναίκα σε ηλικία αναπαραγωγής είναι ας θυμηθούμε το δημογραφικό όριο που επιτρέπει την εξισορρόπηση των θανάτων και των γεννήσεων. Το όριο δηλαδή που εξασφαλίζει τη διατήρηση μιας κοινότητας που δεν επιθυμεί να ζήσει κάποια στιγμή στο μέλλον της την εμπειρία του «τελευταίου των Μοϊκανών». 

Άλλωστε, το βλέπουμε ξεκάθαρα και σήμερα: η πληθυσμιακή αύξηση των φτωχών χωρών του λεγόμενου τρίτου κόσμου είναι εκρηκτική. Πράγμα που προφανώς συνδέεται άμεσα και με το φαινόμενο της μαζικής μετανάστευσης νέων ανθρώπων από αυτές τις πολυάνθρωπες και ρημαγμένες τριτοκοσμικές κοινωνίες της Ασίας και της Αφρικής προς το δυτικό κόσμο. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το 2023 η Νιγηρία μόνη της είχε περισσότερες γεννήσεις από το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ηπείρου.

Αξίζει επίσης να θυμηθούμε ότι η αποικιοκρατία που λεηλάτησε την Αφρική, άφησε παράλληλα πίσω της τους ιατρικούς μηχανισμούς και τις παραδόσεις περίθαλψης που μείωσαν κάθετα την παιδική θνησιμότητα και αύξησαν το προσδόκιμο ζωής των πληθυσμών. Σήμερα, η νεοαποικιοκρατία, με πρώτη ίσως την πρώην αποικιοκρατούμενη Κίνα, έχει βάλει για τα καλά το πόδι της στην Αφρικανική Ήπειρο. Πολύ δύσκολα οι μεταρρυθμίσεις επαναστατών ή πατριωτών ηγετών θα μπορούσαν να συγκρατήσουν τις ροές της νέας Αφρικής προς τον δυτικό ή δυτικοποιημένο κόσμο.

Οι εύποροι δυτικοί συρρικνώνονται

Παράλληλα, οι πιο εύπορες δυτικές κοινωνίες χαρακτηρίζονται από το φαινόμενο της πληθυσμιακής τους συρρίκνωσης. Είναι ηλίου φαεινότερον  ότι το επιχείρημα της οικονομικής στενότητας , όσο πραγματικό και σοβαρό κι αν είναι, δεν επαρκεί από μόνο του για να ερμηνεύσει την υπογεννητικότητα στις περισσότερες δυτικές κοινωνίες. Λειτουργεί μάλλον σαν άλλοθι που συχνά υποκρύπτει τις πραγματικές, ψυχοπολιτικές, αξιακές και πολιτισμικές αιτίες του φαινόμενου.

Είναι το ίδιο πάνω-κάτω κοινωνικό και στενά οικονομικό, μισο-ορθολογικό, εκλογικευτικό άλλοθι, που συγκαλύπτει εδώ και δεκαετίες το φαινόμενο της αστυφιλίας, πρώτα από όλα των νέων σε ηλικία γυναικών που μαζικά εγκατέλειψαν το χωριό και την ύπαιθρο, όχι μόνο για να σπουδάσουν κάτι, αλλά και για να εγκατασταθούν οριστικά στις μεγαλύτερες πόλεις.

Πότε έγινε αυτό; Την στιγμή ακριβώς ιστορικά που οι επαρχίες και τα χωριά ηλεκτροδοτήθηκαν, απέκτησαν ασφαλτοστρωμένους δρόμους, τρεχούμενο νερό και τα σπίτια τηλεοράσεις. Βεβαίως, αυτό ερμηνεύεται ψυχοκοινωνιολογικά και εν μέρει δικαιολογείται (αλλά αυτό θα ήταν ένα θέμα μιας άλλης τοποθέτησης, που υπερβαίνει τους στόχους του παρόντος άρθρου).

Η κρίση των πρότυπων

Για να το πούμε αλλιώς: οι συνθήκες ζωής και η στάση των ανθρώπων απέναντι σε ζητήματα όπως η γεωγραφική εγκατάσταση ή η γονεϊκότητα δεν είναι καθόλου άσχετη με την κρίση που διέρχονται τα παραδοσιακά πολιτισμικά πρότυπα, τα ήθη και οι νοοτροπίες που καθοδηγούν και οργανώνουν  τις προτιμήσεις και τις επιλογές, τις στάσεις και τις συμπεριφορές των ατόμων. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί το ντοκιμαντέρ “Sugartown” στην περιοχή της Ζαχάρως στην Ηλεία, αναφορικά με τα ζητήματα της εσωτερικής καταρχάς μετανάστευσης του γυναικείου πληθυσμού προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Προφανώς, οι  κοινωνιολογικοί, οικονομικοί, πολιτικοί, πολιτισμικοί, ανθρωπολογικοί και τεχνολογικοί παράγοντες έχουν την αναμφισβήτητη σημασία τους και οφείλουν να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από εκείνους που ασχολούνται ή τοποθετούνται δημόσια για το δημογραφικό. Η αλληλουχία τους εξηγεί άλλωστε την εγκατάλειψη όλων των ορεινών όγκων και των περιοχών της χώρας που δεν ήταν τουριστικά αξιοποιήσιμοι.

Βιοθεωρίες της ευκολίας

Όμως, κατά βάση τα φαινόμενα αυτά εξαρτώνται τόσο από την εξέλιξη των σημασιών τόσο της ιστορικής έννοιας της «ανάγκης», όσο και από τις άρρητες συνήθως, προσωπικές τρόπον τινά νοηματοδοτήσεις της «καλής ζωής». Από επιλογές δηλαδή εν μέρει τουλάχιστον ορθολογικές, ενός “στυλ ζωής” πιο άνετου και πιο “κοσμοπολίτικου” από ό,τι στο παρελθόν.

Έτσι, για να επανέλθουμε στο ζήτημα της υπογεννητικότητας και εμμέσως στην κρίση του θεσμού της παραδοσιακής οικογένειας, θα ήταν παράλογο να παρακάμψουμε με τις στενά οικονομικίστικες ερμηνείες μας την ανωριμότητα όλο και περισσότερων νέων δυτικών ανθρώπων που δυσφορούν όταν πρέπει να αναλάβουν ευθύνες και παλιμπαιδίζουν σε κάθε ευκαιρία αναζητώντας μια «ωραία ζωή με όσο το δυνατόν λιγότερες υποχρεώσεις και κόπο».

Άλλωστε, δεν θα έπρεπε να ξεχάσουμε τα καθημερινά ιδεώδη ζωής του άμεσου καταναλωτικού ευδαιμονισμού, με όσο το δυνατόν περισσότερες ανέσεις και εξωτικά ταξίδια όλο και περισσότερων δυτικών ανθρώπων. Γιατί λοιπόν άραγε να δωρίσει κανείς τη ζωή σε έναν νέο άνθρωπο, όταν το κόστος της συντήρησής του και του μεγαλώματος του ξέρει ότι θα τον εμποδίσει να «περνάει καλά»; Γιατί να μην σκεφτεί ο υποψήφιος γονέας κυνικά και ρεαλιστικά: «Τι του χρωστάω αυτού του αγέννητου ανθρώπου»;

Και βεβαίως, αν ένας άνθρωπος σκέπτεται έτσι, είναι έντιμο και προς τιμήν του να μην κάνει παιδιά. Και όπως χωρίς παιδιά δεν υπάρχει μέλλον, η συζήτηση στις αντικοινωνικές, παρακμάζουσες δυτικές κοινωνίες μας μετατοπίζεται: Τι ακριβώς είναι και τι ακριβώς σημαίνει αυτό το εγωκεντρικό «περνάω καλά»;

Ο Νόλαν δίνει ένα έπος σε τρεις ώρες, ένα στοίχημα απίθανα δύσκολο για να πετύχει, και ένα όραμα ακόμα πιο δύσκολο για να ερμηνευθεί. Ο Νόλαν δεν αφήνει απείραχτο το κείμενο, το κάνει ουσιαστικό δικό του, δίνει μία δική του εκδοχή για τον Οδυσσέα, βλέπει στον ήρωα, με μία υπαρξιακή πεσιμιστική διάσταση, το σύγχρονο άνθρωπο, την παραίτησή του, τη λήθη του, τον τρόπο που οδεύει στο τέλος του πολιτισμού όπως τον ξέραμε, και ενός καινούργιου που διακρίνει να έρχεται.

Η καταστροφή, τα επιτεύγματα του παρελθόντος, οι ηρωισμοί του κεντρικού χαρακτήρα, περνούν υπό αίρεση, αναστοχασμό. “Τι έκανα; “Τι κατάφερα;”, αναρωτιέται ο Οδυσσέας όταν βλέπει την καταστροφή που προκάλεσε μία, εκ των πραγμάτων, ευφυέστατη ιδέα του για να κατακτήσουν οι Έλληνες την Τροία μετά από δεκαετή πολιορκία. Τα πάντα γύρω του καίγονται, οι πάντες σφάζονται, η οργή και η οδύνη του πολέμου εκτυλίσσεται σαν ταινία που ο ίδιος πρωταγωνιστεί, συνειδητοποιώντας αυτά που προκάλεσε.

Ο Οδυσσέας μοιάζει μελαγχολικός, ταυτόχρονα νοσταλγικός. Και η επιστροφή προς το σπίτι του παίρνει ένα χαρακτήρα ωρίμανσης και ανταπόδοσης των πληγών που προκάλεσε σε άλλους. Τώρα εκείνος και το πλήρωμά του θερίζουν ό,τι έσπειραν: Τρόμο, πόνο, εξαφάνιση. Η σεκάνς με την επαφή του με τον κάτω κόσμο και των νεκρών να κυνηγούν τους ζωντανούς παραμένει εκπληκτική σε σύλληψη και σε αντίληψη στην ταινία. Οι νεκροί κουβαλούν τις αναμνήσεις και την τιμή που τους οφείλουν οι ζωντανοί, είναι οι μάρτυρες που θυσιάστηκαν και ζητούν τη δικαίωσή τους. Η δικαίωση στον αρχαίο κόσμο περνά μέσα από τους ζωντανούς, τους στοιχειώνουν.
Ο χριστιανισμός αλλάζει αυτή την αντίληψη, συμφιλιώνεται με τον θάνατο, ο άδικος θάνατος του ενός, γίνεται η σωτηρία όλων.

Ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός αποφεύγει το θάνατο, τον κρύβει, δε θέλει να τον συναντά, δεν αναμετράται μαζί του, οι νεκροί δε μας αφορούν και τόσο, είναι θαμμένοι ενίοτε στις άκρες της πόλης. Πάνε, έφυγαν. Μόνο η διαρκής ζωηρή και υγιής νεότητα εξυμνείται. Ο Όμηρος αναπτύσσει έναν άλλο, αλλά διαχρονικό αξιακό κώδικα: Οι νεκροί πρέπει να τιμούνται και αυτό κάνει στο τέλος της ταινίας ο Οδυσσέας: Πορεύεται στη Δύση για να τιμήσει τους νεκρούς του και αφήνει τη νέα γενιά παρακαταθήκη, το γιο του να κυβερνήσει. Αλλά αυτή η στροφή στη Δύση είναι το εφεύρημα για να δείξει ο Νόλαν την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού και τις απαρχές της.

Ο Οδυσσέας ως σαιξπηρικός ήρωας

Ο Οδυσσέας εκφράζει το όλον του ανθρώπου, σε μία εποχή που η αρετή συνδέεται με την ανδρεία, τον ηρωισμό, τα κατορθώματα, που ο άνθρωπος έχει σχέση με τις θεότητες, συνομιλεί, έχει άμεση σχέση, και οι θεότητες έχουν ανθρώπινες αδυναμίες και πάθη, θυμώνουν, τιμωρούν, παίρνουν θέση στις αντιμαχίες. Το οδοιπορικό του Οδυσσέα συνδέεται με τη σχέση του με τους θεούς. Και πόσο παράταιρο μπορεί να ακούγεται αυτό σε μία άθεη, επί το πλείστον, Δύση.

Ο Νόλαν δεν αφήνει πολλά απέξω, η Οδύσσειά του παίρνει, όμως, μία χολιγουντιανή απεικόνιση τύπου “Game of thrones” και ο λόγος στην ταινία εκφέρεται ενίοτε με ύφος σαιξπηρικού δράματος, παρά ως αρχαιοελληνικό ομηρικό έπος. Ο Οδυσσέας αναμετράται με τον εαυτό του, τις αναμνήσεις του, το ρόλο του και υπό αυτή την έννοια μας αφορά. Μας αφορά έτσι κι αλλιώς, όχι επειδή τα ομηρικά έπη είναι ελληνική κληρονομιά, αλλά επειδή ο άνθρωπος Οδυσσέας είναι εκείνος που ξετυλίγει πανανθρώπινα συναισθήματα, επιθυμίες, ματαιώσεις, αγωνίες, ματαιότητες.

Ο Οδυσσέας μοιάζει είναι ανήμπορος μπροστά στο θάνατο. Αντικρίζει τον Αγαμέμνονα σαν το μεγάλο και δοξασμένο αρχιστράτηγο των Ελλήνων, που πέτυχε ένα μεγάλο κατόρθωμα με τη νίκη του στην Τροία και τον βρήκε ο θάνατος από την ίδια του τη γυναίκα και τον εραστή της στο ίδιο του το σπίτι. Ο Όμηρος από τις πρώτες σελίδες του έπους του κάνει λόγο για το θάνατο του αρχιστράτηγου. Ο Νόλαν τον παρουσιάζει, τονίζοντας την πρωτοκαθεδρία του, μόνο με την εμβληματική εμφάνιση ενός σούπερ ήρωα των αμερικανικών κόμικς.

Η “Οδύσσεια” του Νόλαν έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας χολιγουντιανής blockbuster παραγωγής: Σταρ του αμερικάνικου σινεμά στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, υπερπαραγωγή με εκπληκτικά εφέ, ήχο, φωτισμό, εικόνα, φαντασία, μάχες σώμα με σώμα. Τα χολιγουντιανά στούντιο επικεντρώνονται συχνά-πυκνά, ειδικά μετά τη δεκαετία του 1980, σε ταινίες υψηλού προϋπολογισμού, που βασίζονται σε κλασικά έργα και είναι γεμάτα ειδικά εφέ.

Τα κέρδη τους σε αυτές τις περιπτώσεις προέρχονται από ταυτόχρονη κυκλοφορία σε χιλιάδες αίθουσες με την αφίσα της ταινίες να φιγουράρει για πολλές εβδομάδες παντού, και με ταυτόχρονη συνέργεια σε συναφείς αγορές, στην τηλεόραση, τις πλατφόρμες, με συμφωνίες ενδεχομένως αδειοδότησης π.χ. σε κόμικς, βιντεοπαιχνίδι, τηλεοπτική σειρά.

Η “Οδύσσεια” ως “ταινία κύρους”

Οι ταινίες αυτές, όπως έγινε και εδώ, δημιουργούν αίσθηση πολύ πριν την πρεμιέρα τους, απασχολούν περιοδικά, τηλεοπτικές εκπομπές. Είναι ταινίες-γεγονότα, που πρέπει οπωσδήποτε κάποιος να δει (must-see films). Τείνουν να περιορίζουν το οικονομικό ρίσκο τους με την πρόσληψη μεγάλων σταρ και κορυφαίου σκηνοθέτη, ή και σεναριογράφου (εδώ συμπίπτουν στο ένα όνομα του Νόλαν). Άλλωστε το Χόλιγουντ στοχεύει κυρίως στο κοινό που επισκέπτεται τα σινεμά περισσότερο, οι νέοι έως 29 ετών εν προκειμένω, οι οποίοι προτιμούν την επιστημονική φαντασία, τον τρόμο, την κωμωδία, τη σωματική δράση και τα εντυπωσιακά ειδικά εφέ, κι όλα αυτά με σταρ ηθοποιούς.

Επιπλέον, η Οδύσσεια έχει και τα χαρακτηριστικά των “ταινιών κύρους” που συχνά επιλέγουν τα στούντιο, με σημαντικά θέματα, βασισμένα σε λογοτεχνικά έργα, φημισμένους ηθοποιούς και καταξιωμένους σκηνοθέτες, που μπορούν να καταφέρουν υποψηφιότητες βραβείων στα Όσκαρ. Οι ταινίες κύρους είναι μία επένδυση με μεγάλη διάρκεια ζωής στις αγορές, που ταυτόχρονα έχουν στόχο το κύρος και την ενίσχυση της φήμης των στούντιο για να προσελκύσουν επιπλέον ταλέντα σε άλλες παραγωγές τους.

Η ταινία του Νόλαν συνδυάζει τα παραπάνω χαρακτηριστικά και τα καταφέρνει έξοχα και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις. Ο τρόπος που σκηνοθετεί και περιγράφει την άλωση της Τροίας ο Νόλαν είναι εξαιρετικός, όπως και η πλανοθεσία που επιλέγει, όπου κάθε φορά αλλάζει, ανάλογα την οπτική του ήρωα περιγράφοντας το ίδιο θέμα. Ομολογουμένως η σκηνοθεσία του Νόλαν πετυχαίνει σε αυτό το επίπεδο. Παραμένει όμως υπερβολικά εκτεθειμένος στις μάχες, στον εντυπωσιασμό δηλαδή, χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτών των παραγωγών και λιγότερο στη ψυχοσύνθεση των ηρώων, αν και συχνά κρατάει μία γόνιμη ισορροπία.

Οι προστριβές περί ωραίας Ελένης δεν έχουν και τόσο σημασία, το κέντρο βάρους απέχει πολύ από το πρόσωπο αυτής της κινηματογραφικής ηρωίδας. Γενικά το κάστινγκ παραμένει επιτυχημένη επιλογή, πλην του Μενέλαου, που μοιάζει αρκετά ασμίλευτος και μονοκόμματος. Η Αν Χάθαγουέη είναι εξαιρετική ως Πηνελόπη, όπως και ο Ρόμπερτ Πάτισον ως ο αλαζόνας Αντίνοος. Ο Ματ Ντέιμον υποδύεται με μία μετριοπάθεια τον Οδυσσέα, αρκετά συγκρατημένα, γοητεύει.

Που δεν πέτυχε ο Νόλαν

Υπάρχουν σημεία που έχει αποφύγει στην Οδύσσεια ο Νόλαν, όπως το διάλογο του Πολύφημου με τον Οδυσσέα και τον τρόπο που τον ξεγελάει, που κανείς δεν καταλαβαίνει γιατί αποφεύγει αυτό το διάσημο πολυμήχανο τρόπο του “κανένα” Οδυσσέα, εφόσον ασχολήθηκε τόσο πολύ με το συγκεκριμένη περιπέτεια του Οδυσσέα και των συντρόφων του. Η περίπτωση της Ναυσικάς επίσης λείπει, ενώ οι Λαιστρυγόνες μοιάζουν να βγήκαν από video games. Ακόμα όμως και έτσι, αυτή δηλαδή η σύγχρονη επιλογή αποτύπωσης των σημείων του Ομήρου που παρουσιάζει ως θέματα ο Νόλαν, επιτυγχάνει το γενικότερο σκοπό του: Να παρουσιάσει ένα δύσκολο εγχείρημα, όπως η Οδύσσεια του Ομήρου και να αποδώσει στο ελάχιστο ένα σημαντικό μέρος της αλήθειας του.

Ο Οδυσσέας είναι και ένα ιστορικό πρόσωπο και το Καβαφικό ταξίδι για την Ιθάκη του, αποπνέεται σε όλη την ταινία, και σε αυτό το θέμα πρέπει ο θεατής να σταθεί και μάλλον να αποφύγει να συνδέσει τι έχει κατά νου ως Οδυσσέα από τα μαθητικά του χρόνια ή τα νεότερα διαβάσματά του. Δεν έχει σημασία τι μπορεί να σκεφτεί ότι ήταν ο Οδυσσέας ακριβώς – ακόμα και οι πιο έγκριτοι λογοτεχνικοί κριτικοί θα διαφωνούσαν – όσο τι μας προσφέρει ο Νόλαν ως κινηματογραφική απόδοση της διασκευής του, και αυτό οφείλουμε να ερμηνεύσουμε. Άλλωστε, οι αποδόσεις λογοτεχνικών κειμένων στην οθόνη σπάνια έβρισκαν σύμφωνους τους περισσότερους.

Αυτό που μάλλον δεν πέτυχε ο Νόλαν, και αυτό νομίζω είναι το μεγάλο μειονέκτημα της συνολικής του προσπάθειας, είναι να εντάξει τον Οδυσσέα ως ένα χαρακτήρα που ο θεατής δε θα ξεχάσει, ή θα τον σημαδέψει με τη σοφία που πηγάζει από τον Όμηρο στο έπος του. Αν και το γενικότερο μήνυμά του έχει διπλή όψη: Το τέλος ενός πολιτισμού και την αρχή ενός άλλου. Ο Νόλαν είναι εσχατολογικός και απαισιόδοξος, παρά την τελική δικαίωση του ήρωα.