Όπως έχει περιγράψει με αναλυτική ακρίβεια ο Πλούταρχος Θεοχαρίδης, ως διακεκριμένος Επιστήμονας για τη Βυζαντινή – Μετα-Βυζαντινή Αρχιτεκτονική, και ως γνώστης, ερευνητής και αναστηλωτής του Αγίου Όρους, η Αρχιτεκτονική της Αθωνικής Πολιτείας καλύπτει όλες τις πτυχές του οργανωμένου Μοναχικού βίου, από τη λατρεία έως την καθημερινή διαβίωση, τα διακονήματα και την άμυνα.

Μέσα από την εξέλιξη αυτής της Αρχιτεκτονικής παράδοσης έχει δημιουργηθεί και διατηρείται ένας τεράστιος Οικιστικός πλούτος, με Ναούς και Κτίσματα κάθε είδους, (είτε στα μεγάλα συγκροτήματα, είτε στα μικρά ασκητήρια), με σπάνιο ευφάνταστο σχεδιασμό, με γήινα πολύτιμα υλικά, που φωτίζει άγνωστες πτυχές στην Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, Τεχνικής και Τέχνης.

Οι Ναοί και τα άλλα κτίρια που υπηρετούν τη λατρεία (.… μεγαλοπρεπείς Ναοί, Εκκλησίες, Κωδωνοστάσια, Τράπεζες, Σκήτες, Κελιά ….) αντιπροσωπεύουν λαμπρά δείγματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής, που επηρέασαν για αιώνες την ορθόδοξη μνημειακή αρχιτεκτονική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ευρύτατη εξάπλωση τού αρχιτεκτονικού τύπου του μεγάλου Ναού, του λεγόμενου «Αθωνικού».

Οι Ιερές Μονές, εκτός από τους Ναούς και τους χώρους τελετουργίας και προσευχής, συμπληρώνονται με τα ενιαία οικιστικά συγκροτήματά τους και με τις συναρτημένες υποστηρικτικές υποδομές τους.
Σταδιακά και εξελικτικά έχει αναπτυχθεί μία εκπληκτικά αλληλο-εξαρτώμενη ποικιλία κτιρίων για την εξυπηρέτηση των αναγκών του καθημερινού βίου, όπως Βιβλιοθήκες, Μουσεία και Θησαυροφυλάκια, πτέρυγες Κατοικίας και Φιλοξενίας, Κτίρια διακονημάτων, νοσοκομεία, μαγειρεία, ειδικά αποθηκευτικά κτίρια, ειδικά εργαστήρια, αμυντικές περιφράξεις, υποδομές φυσικής προστασίας.

Άγιον Όρος: Η κιβωτός της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού

Η Αγιορείτικη Αρχιτεκτονική αναπτύχθηκε μέσα στα γόνιμα ιστορικά πλαίσια όπως αυτά διαμορφώνονται με τις άμεσες και στενές σχέσεις του Αγίου Όρους με ολόκληρο τον Ορθόδοξο κόσμο. Αυτοκράτορες και Ηγεμόνες, Πατριάρχες και Ιεράρχες υπήρξαν οι κύριοι δωρητές – χορηγοί των έργων, τα οποία σχεδιάσθηκαν και υλοποιήθηκαν από θεόπνευστους άριστους Αρχιτέκτονες, Αγιογράφους, Καλλιτέχνες, Επιστήμονες, Τεχνικούς, Μάστορες και Εργαζόμενους.

Δικαιολογημένα το Άγιον Όρος έχει αναδειχτεί σε έναν πόλο έλξης διεθνούς ενδιαφέροντος μέσα σε ένα πρωτόγνωρο και αιώνιο Πολιτισμικό και Οικολογικό Απόθεμα.

Η ίδρυση και η μακραίωνη ιστορική διαδρομή κάθε Ιεράς Μονής, είναι μία τρανή απόδειξη, που αποκαλύπτει την αλήθεια όλων αυτών των αναφορών και περιγραφών.

Στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Θεσσαλονίκη 1997», οργανώθηκε μία εκπληκτική και ανεπανάληπτη Έκθεση με τίτλο «ΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ του ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ», με ευθύνη και συνεργασία της Ιεράς Κοινότητας, του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων.

Οι πάντες, Έλληνες και Ευρωπαίοι, επισκέπτες, δημοσιογράφοι, κριτικοί και επιστήμονες, έμειναν ενεοί και έκθαμβοι από τον πλούτο, τη μοναδικότητα και τη διαχρονικότητα των Θρησκευτικών και Πολιτισμικών Εκθεμάτων, που δίδουν αίγλη και ακτινοβολία στη διαδρομή της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού.

Αξίζει να καταθέσω την εμπειρία μου για το σχεδιασμό αυτής της Έκθεσης, που είχε ως προϋπόθεση την έξοδο των «Θησαυρών» από τα όρια της Αθωνικής Πολιτείας για πρώτη (…. ίσως και μοναδική….) φορά.
Αναπαριστώ στη μνήμη μου τις πολύωρες συναντήσεις και τις έντονες συζητήσεις των Εκπροσώπων της Ελληνικής Πολιτείας (Κ.Λαλιώτης ως Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και Ε.Βενιζέλος ως Υπουργός Πολιτισμού), με τους Εκπροσώπους της Ιεράς Κοινότητας. Κοινός σκοπός μας ήταν να ξεπεραστούν οι δικαιολογημένες φοβίες, αναστολές, επιφυλάξεις και αρνήσεις τόσο για την «Έξοδο» των «Θησαυρών» από το Άγιον Όρος για λόγους αρχής, όσο και για τις απόλυτες εγγυήσεις για την ασφάλεια, για την προστασία και για την επιστροφή τους. Ευτυχώς τα πάντα εξελίχθηκαν ομαλά και σύμφωνα με τις θετικές προβλέψεις μας.
Τέλος καλό όλα καλά, γιατί εκ των υστέρων κατά γενική ομολογία άξιζε για πρώτη φορά η οργανωμένη «Έξοδος» και η συνολική προβολή των «Θησαυρών» από την Ιερή Εστία τους στη «Συμβασιλεύουσα» Θεσσαλονίκη.

Αυτή η μοναδική Έκθεση με τους συνοδευτικούς «Τόμους – Λευκώματα» των Ιερών Μονών τεκμηρίωσε και εμπέδωσε την παραδοχή και την ομολογία, ότι το Άγιον Όρος αποτελεί μία «Κιβωτό της Ορθοδοξίας», ένα «οικιστικό και πολιτισμικό απόθεμα» για τον Χριστιανισμό και τον Ελληνισμό, για την Ευρώπη και την Οικουμένη.

Αυτή η «Έκθεση» δικαίωσε απολύτως την απόφαση της UNESCO (άνοιξη 1988) να κατοχυρωθεί το Άγιον Όρος και η Αθωνική Πολιτεία ως μοναδικό «Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτισμικής Κληρονομιάς».

Νοιώθω την ανάγκη να επισημάνω και να θυμίσω τους εξαιρετικούς «Τόμους – Λευκώματα» πολλών Ιερών Μονών, που καλύπτουν ιστορικά τη διαχρονική εξέλιξη της κάθε Μονής και εκθέτουν τον Ορθόδοξο Πολιτισμικό – Εικονογραφικό πλούτο της με τις υπογραφές έγκυρων Επιστημόνων, Ιστορικών και Βυζαντινολόγων.

Το Άγιον Όρος στην ψηφιακή εποχή

Η Έκθεση «ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ» στη Θεσσαλονίκη το 1997, ως κορυφαίο και αξεπέραστο πολιτισμικό γεγονός, με Εθνική, Ευρωπαϊκή και Διεθνή εμβέλεια, απήχηση και ακτινοβολία, έδωσε το έναυσμα και τη δυναμική ώθηση σε σκέψεις, επιλογές και χρηματοδοτικές δεσμεύσεις για ένα Ολοκληρωμένο Σχέδιο καταγραφής και ανάδειξης αυτού του ανεκτίμητου πλούτου, αυτού του πρωτόγνωρου συμβολικού κεφαλαίου.

Για ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο με συγκεκριμένους στόχους να συντηρηθούν, να προστατευτούν και να ταξινομηθούν θεματικά, να τεκμηριωθούν και να προβληθούν με Επιστημονικό συστηματικό τρόπο, με σύγχρονα τεχνικά και τεχνολογικά μέσα όλοι οι πολύτιμοι και ανεκτίμητοι «Θησαυροί του Αγίου Όρους» τόσο εις το σύνολό τους, όσο και σε κάθε Ιερά Μονή ξεχωριστά.
Βεβαίως, μέχρι τότε ορισμένες Μονές, σε συνεργασία με το Κέντρο Διατήρησης Αθωνικής Κληρονομιάς (ΚΕ.Δ.Α.Κ.), είχαν προσπαθήσει μεμονωμένα να κάνουν, προς την κατεύθυνση αυτή, ορισμένα πρώτα αξιοσημείωτα αλλά κατ’ ανάγκη μικρά, ασυνεχή και ασύνδετα βήματα.

Μετά από πολύχρονες και πολύμοχθες προσπάθειες αυτό το μεγαλόπνοο Πρόγραμμα γίνεται βήμα με βήμα, χρόνο με χρόνο πραγματικότητα, δίνοντας νόημα, περιεχόμενο και αξία στη μοναδικότητα του ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ως «Κιβωτό της Ορθοδοξίας», ως «Πολιτισμικό και Οικολογικό Απόθεμα», ως διαχρονικό λίκνο της Ελληνικής Γλώσσας, με την Οικουμενική της εμβέλεια.
Με τις ευλογίες του Θεού διορατικοί και αφιερωμένοι Γέροντες και Πατέρες μαζί με εμπνευσμένους και πιστούς Επιστήμονες αξιοποιώντας τις Νέες Τεχνολογίες παραδίδουν χρόνο με το χρόνο, ως «μικρό Θαύμα», την «ΑΘΩΝΙΚΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΚΙΒΩΤΟ».

Η «ΑΘΩΝΙΚΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΚΙΒΩΤΟΣ» με Ψηφιακή Πύλη την Κεντρική Ιστοσελίδα της (Portal) “www.mountathos.org”, περιγράφει τον «πολιτισμικό πλούτο» του Αγίου Όρους συνοπτικά και ενδεικτικά με τις εξής αναφορές:

 η μεγαλύτερη Συλλογή Ελληνικών (κατά προσέγγιση 15.000 από τον 4ο – 10ο αιώνα) Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Εγγράφων στον Κόσμο
 η μεγαλύτερη «Συλλογή Ελληνικών Χειρόγραφων και Κωδίκων» στον Κόσμο
 η μεγαλύτερη συγκέντρωση «Φορητών Εικόνων» στον Κόσμο (πάνω από 15.000 εικόνες)
 μία από τις μεγαλύτερες πυκνότητες «Τοιχογραφημένων Συνόλων» στον Κόσμο (100.000 τ.μ.)
 ο μεγαλύτερος όγκος διατηρητέων Αρχιτεκτονικών Οικιστικών Συνόλων και Ιστορικών Μνημείων στην Ελλάδα σε μια ενιαία χωρική ενότητα
 η μεγαλύτερη «Συλλογή αντικειμένων Μεταλλοτεχνίας και Ξυλογλυπτικής» στην Ελλάδα
 η μεγαλύτερη «Συλλογή Χαρακτικών» στην Ελλάδα
 η μεγαλύτερη «Συλλογή Ρωσικών Εγγράφων» εκτός Ρωσίας
 η μεγαλύτερη «Συλλογή Οθωμανικών Εγγράφων» εκτός Τουρκίας
 η μεγαλύτερη «Συλλογή Ρουμανικών Εγγράφων» εκτός Ρουμανίας
 μία από τις σημαντικότερες «Συλλογές Εκκλησιαστικών Υφασμάτων» της Ορθόδοξης Εκκλησίας (ως υφασμάτινα και κεντητά έργα τέχνης)
 μία από τις σημαντικότερες «Συλλογές παλαιών Εντύπων – Βιβλίων» στην Ελλάδα (αρχέτυπα με παλαίτυπα)
 η μεγαλύτερη «Συλλογή Κεραμικών» (Ιζνίκ – Κιουτάχειας) στην Ελλάδα
 μία από τις μεγαλύτερες «Συλλογές παλαιών Φωτογραφιών και Φωτογραφικών Πλακών» στην Ελλάδα.

Σίγουρα οι προηγούμενες συνοπτικές περιγραφές και ενδεικτικές αναφορές στους καταγεγραμμένους Θησαυρούς, στον απαράμιλλο «Πολιτισμικό Πλούτο» του ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ τροφοδοτούν μία απολύτως δικαιολογημένη υπερηφάνεια για Όλους τους Ορθόδοξους πιστούς, για Όλους τους Έλληνες, για Όλους τους Πολίτες της Ευρώπης και του Κόσμου.
6Είναι αναγκαίο και σκόπιμο να επισημανθεί με έμφαση, ότι η «ΑΘΩΝΙΚΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΚΙΒΩΤΟΣ» συμπυκνώνοντας τις δυνατότητες και τους ορίζοντες των Νέων Τεχνολογιών, επιτελεί με καταλυτικό τρόπο τον αναντικατάστατο ρόλο της. Με τη δυνητική προβολή της θέση της στο Διαδίκτυο ανοιχτή προς όλους και όλες, κατοχυρώνει μία απρόσκοπτη πρόσβαση, μία ελκυστική και γόνιμη επίσκεψη στους πάντες (Χριστιανούς, πιστούς και μη Πιστούς όλων των Θρησκειών, Έλληνες, Ευρωπαίους και Πολίτες όλου του Κόσμου), που υπερβαίνει συμβολικά και ουσιαστικά ακόμα και το «άβατο» για τις Γυναίκες.

Το Άγιον Όρος ως παγκόσμιος ψηφιακός φάρος της Ορθοδοξίας

Το ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ, ως Ιερά Κοινότητα και ως άσβεστος φάρος της Ορθοδοξίας, πρέπει και μπορεί να παραμένει διαχρονικά αγέρωχο και γαλήνιο στην περίκλειστη συμβολική και τελετουργική του παράδοση και τάξη.

Η σωστή χρήση των Νέων Τεχνολογιών δεν αποτελεί είτε μία κρυφή απόπειρα είτε ένα ύποπτο βήμα εκκοσμίκευσης.

Αντιθέτως οι Νέες Τεχνολογίες είναι ένα μέσο και μια δύναμη για να μπορεί η Αθωνική Πολιτεία να προβληθεί ως ένας Οικουμενικός Τόπος Ορθόδοξης πίστης και Κοινοβιακής Μοναστικής και Πνευματικής αναζήτησης ανοιχτός και διάφανος, προσιτός και προσβάσιμος στους πάντες, σε όλους και σε όλες σε κάθε γωνιά της γης. Χωρίς διαχωρισμούς και δίχως αποκλεισμούς σε φύλο και σε φυλή, σε ηλικία και σε χρώμα, σε θρησκευτικό δόγμα και σε φιλοσοφική – ιδεολογική – πολιτική στράτευση.

Η «ΑΘΩΝΙΚΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΚΙΒΩΤΟΣ» με τον εμπλουτισμό της, με τις πολλαπλές συνέργειές της και κυρίως με την ολοκλήρωση των θεματικών της ενοτήτων συνολικά για το Άγιον Όρος και για κάθε Ιερά Μονή ξεχωριστά θα αποτελεί αδιαμφισβήτητα ένα τεράστιο κάτοπτρο για να αντικατοπτρίζει την ιστορία, τη ζώσα μνήμη και την πραγματικότητά τους, για να προβάλλει ένα μοναδικό, συμβολικό και οικουμενικό «γεωθρησκευτικό – γεωπολιτισμικό αποτύπωμα», ανοιχτό και διάφανο, προσιτό και προσβάσιμο στους πάντες σε κάθε γωνιά του Κόσμου.

Μπορεί να αποτελεί έναν μεγεθυντικό φακό για να απεικονίζει και να αναπαριστά εσαεί σε κάθε γωνιά της υφηλίου σε όλους τους Ανθρώπους του πλανήτη μας, το μεγαλείο και τους Θησαυρούς ενός μοναδικού τόπου ευλογημένου από το Θεό, προικισμένου από τη Φύση και την ανθρώπινη δημιουργία, και διαχρονικά εξαγνισμένου με την πίστη, την άσκηση, την προσευχή, την κατάθεση ψυχής και τη στάση ζωής των Ορθόδοξων Χριστιανών Μοναχών και Ασκητών.

Η δυνητικά καταγεγραμμένη Ψηφιακή Βάση (DATA) Δεδομένων (…. των «Θησαυρών», της Ορθόδοξης Χριστιανικής παράδοσης και της Ελληνικής Γλώσσας….) μαζί με την εξακτίνωσή της στο Διαδίκτυο μπορεί, μεταφορικά και κυριολεκτικά, χρόνο με το χρόνο να μετεξελιχθεί σε μια υπαρκτή, αναβλύζουσα αστείρευτη πηγή γνώσης, μνήμης και δημιουργίας, σε μία ζώσα και αειφόρο Ορθόδοξη, πνευματική και πολιτισμική οικολογική όαση.
Μια Μεγάλη Βάση Δεδομένων (MegaData) για τους «Θησαυρούς» της Ορθόδοξης Χριστιανικής παράδοσης και κληρονομιάς, για τους «πολιτισμικούς και οικολογικούς Θησαυρούς» της Χερσονήσου σε συνδυασμό με μια Μεγάλη Βάση Δεδομένων (MegaData) για το διαχρονικό πλούτο της Ελληνικής Γλώσσας ως καθιερωμένο «Μεγάλο Γλωσσικό Μοντέλο» μπορεί να μεταβάλλει το Άγιον Όρος από μία απειροελάχιστη «γεωγραφική κουκίδα» στον χάρτη της Ευρώπης, της Μεσογείου και του Πλανήτη σε μία μοναδική «άπειρη Χώρα» με υπαρκτή, κυρίαρχη οικουμενική αναγνώριση και αναφορά στους πλανήτες και τους αστερισμούς του Ψηφιακού Κόσμου.

Με αυτό τον τρόπο και με αυτά τα μέσα της σύγχρονης Τεχνολογίας το Άγιον Όρος και η Αθωνική Πολιτεία μπορεί να συμπυκνώσει έναν μοναδικό και διαχρονικά συμβολικό – άϋλο πλούτο με γεωθρησκευτικό αποτύπωμα στα δίκτυα του Χριστιανισμού και των άλλων Θρησκειών, με γεωπολιτισμικό αποτύπωμα στο διάλογο, τη συσχέτιση και την αλληλεπίδραση των Πολιτισμών.

Ο Κώστας Λαλιώτης είναι ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός.

Το Λιμενικό Σώμα προσπαθεί νυχθημερόν ν’ απωθεί τα αλιευτικά σκάφη άλλων χωρών μέσα από τα χωρικά ύδατα της Ελλάδος στο Αιγαίον, αλλά προφανώς δεν επαρκεί να καλύψει την τεράστια έκταση της χωρικής θαλάσσης της χώρας, που εκτείνεται μέχρι της νήσου Στρογγύλης του νησιωτικού συμπλέγματος Καστελλορίζου. Το κενό αξιοποιείται από τη γείτονα οικονομικώς και γεωπολιτικώς.

Από τους 225.000 τόνους που αλιεύουν οι Τούρκοι στην ανοικτή θάλασσα ετησίως, τουλάχιστον το τέταρτο προέρχεται από λαθραλιεία στα νερά άλλων μεσογειακών χωρών (Κύπρου, Λιβύης, Ελλάδος κ.λπ.).

Η τουρκική λαθραλιεία αποκτά κρατική κάλυψη στο Αιγαίο

Τελευταίως όμως η αποθράσυνση των Τούρκων αλιέων έχει φθάσει στο… αποκορύφωμα, ενθαρρυνόμενη από την κυβέρνηση του Ερντογάν και τη φιλολογία περί της «γαλάζιας πατρίδας», υπό του Τύπου της γείτονος, που εξάπτει τ’ αρπακτικά ένστικτα του τουρκικού όχλου.

Η μεγάλη ανάπτυξη της τουρκικής παραγωγής αλιευμάτων τα τελευταία έξι έτη αποδίδεται στις ιχθυοκαλλιέργειες (650 χιλιάδες τόνους) και στην υποτίμηση της τουρκικής λίρας, που προσφέρει την πιο φθηνή τσιπούρα και λαβράκι στα ελληνικά εστιατόρια των νήσων.

Στους 185.000 τόνους υπολογίζεται η λαθραλιεία στη Μεσόγειο. Μέρος αυτής διενεργείται μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα ακόμη και των 6 μιλίων, όπως στους Φούρνους.

Επιβάλλεται όθεν να ληφθούν μέτρα για την προστασία των ελληνικών αλιευτικών πεδίων καθώς και των αυτοχθόνων αλιέων, προτού ολοκληρωθεί η καταστροφή του αλιευτικού πλούτου των ελληνικών νήσων από τις τουρκικές μηχανότρατες, που είναι μία νέα μορφή… γενοκτονίας των ενάλιων πληθυσμών.

Προς τούτο δεν αρκούν ευκαιριακές παρουσίες και παρεμβάσεις του Λιμενικού ή διπλωματικά ευχολόγια, αλλ’ επιβάλλεται η κατάληψη των εισερχομένων στα ελληνικά νερά ξένων αλιευτικών πλοίων και η κατάσχεση των αλιευμάτων ως προϊόντων κλοπής.

Η παρουσία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού είναι αναγκαία όταν τα σκάφη και τα πληρώματα της ακτοφυλακής δεν επαρκούν. Η διπλωματία της ΕΕ πρέπει ν’ ασχοληθεί επιτέλους με το πρόβλημα και να συστήσει μία αλιευτική ΦΡΟΝΤΕΞ, ως εκείνη για τους λαθρομετανάστες.

Οι καιροί ου μενετοί κι ο Ερντογάν αποχαλινούται με σκοπό να γίνει ισόβιος πρόεδρος της Τουρκίας.

Επαρκής διατροφή δεν είναι μόνο η απουσία πείνας. Είναι η πρόσληψη μιας ισορροπημένης αναλογίας μακροθρεπτικών συστατικών (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπαρά) και, κυρίως, η κάλυψη των μικροθρεπτικών συστατικών (βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία). Δεν αφορά μόνο την ποσότητα της τροφής αλλά και την ποιότητά της.Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), μια υγιεινή διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται στις ατομικές ανάγκες (ηλικία, φύλο, δραστηριότητα), εξασφαλίζοντας την ενεργειακή ισορροπία και την πρόληψη του υποσιτισμού ή των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων.

Μια ισορροπημένη διατροφή

Καλύπτει τις ενεργειακές ανάγκες χωρίς υπερβολές ή ελλείψεις. Περιλαμβάνει ποικιλία τροφίμων. Υποστηρίζει τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Προάγει τη μακροχρόνια υγεία.

Σημάδια ελλείψεων και σημάδια “κρυφής” υποθρεψίας

Ο οργανισμός συχνά δείχνει όταν κάτι δεν πάει καλά και το σώμα μας έχει τον δικό του τρόπο να επικοινωνεί τις ελλείψεις. Ορισμένα πιθανά σημάδια διατροφικών ελλείψεων που συχνά αγνοούμε είναι: Μαλλιά και Νύχια: εύθραυστα νύχια ή έντονη τριχόπτωση μπορεί να υποδηλώνουν ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, έλλειψη σιδήρου, ψευδαργύρου ή βιταμίνης Β7 (βιοτίνη). Δέρμα: ξηροδερμία, εξανθήματα, ερεθισμοί, αργή επούλωση πληγών συνδέονται συχνά με ελλείψεις σε βιταμίνη C, A, B2 (ριβοφλαβίνη), B6 (πυριδοξίνη), ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ή κακή ενυδάτωση. Στοματική Υγεία: ματωμένα ούλα ή πληγές στις γωνίες του στόματος (γωνιακή χειλίτιδα) μπορεί να δείχνουν έλλειψη βιταμινών του συμπλέγματος Β Εξάντληση: συνεχής κόπωση ή αδυναμία μπορεί να υποδηλώνουν έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης D ή συνενζύμου Q10.

Συχνές λοιμώξεις: εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος και συχνή εμφάνιση λοιμώξεων ή κρυολογήματος μπορεί να οφείλονται σε ελλείψεις βιταμινών C, Α, D, σεληνίου, και σιδήρου. Δυσκολία συγκέντρωσης (brain fog), ζάλη ή πονοκέφαλοι: συχνά συνδέονται με συγκεκριμένες διατροφικές ελλείψεις, όπως σύνθετοι υδατάνθρακες, έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης Β12, D3 και μαγνησίου ή με κακή ενυδάτωση.

Απρόσμενη απώλεια ή αύξηση βάρους: Η ακούσια απώλεια βάρους μπορεί να σημαίνει ότι δεν τρώτε αρκετά, ενώ η αύξηση, παρά τη “δίαιτα”, μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη θρεπτικών συστατικών.

Συνεχείς λιγούρες/πείνα: Αν πεινάτε συχνά, ειδικά για γλυκά ή αλμυρά, το σώμα σας ζητάει τα θρεπτικά συστατικά που δεν λαμβάνει από τα κύρια γεύματα.

Πεπτικά προβλήματα: Χρόνια δυσκοιλιότητα ή διάρροια μπορεί να δείχνουν έλλειψη φυτικών ινών, νερού ή δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών.

Εναλλαγές διάθεσης: Η έλλειψη θρεπτικών συστατικών μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, προκαλώντας απάθεια, ευερεθιστότητα ή ακόμη και συμπτώματα κατάθλιψης. Μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης: Η έλλειψη βασικών βιταμινών μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη και τη διαύγεια.

Ενέργεια και Καθημερινή Απόδοση

Ένας από τους πιο πρακτικούς δείκτες επάρκειας είναι το πώς νιώθουμε μέσα στην ημέρα. Την επόμενη φορά που θα έχεις κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα αναρωτήσου:

Έχεις σταθερή ενέργεια μέσα στην ημέρα ή παρουσιάζεις έντονες αυξομειώσεις; Μπορείς να ανταποκριθείς στις καθημερινές σου υποχρεώσεις;Ανακάμπτεις εύκολα μετά από σωματική ή πνευματική κόπωση; Η κακή διατροφή συχνά οδηγεί σε “ενεργειακά σκαμπανεβάσματα”, έντονη πείνα, υπνηλία μετά τα γεύματα ή επιτακτική ανάγκη για καφεΐνη ώστε να βγάλεις τη μέρα. Η επάρκεια σε σύνθετους υδατάνθρακες και μαγνήσιο παίζει κομβικό ρόλο στη διατήρηση σταθερών επιπέδων ενέργειας και στη βελτίωση της πνευματικής διαύγειας.

Υποκειμενικά και αντικειμενικά κριτήρια

Η αξιολόγηση της διατροφής δεν βασίζεται μόνο σε αριθμούς ή μόνο στην αίσθηση του ατόμου, αλλά στον συνδυασμό τους. Η σύνθεση των παρακάτω στοιχείων δίνει την πιο αξιόπιστη εικόνα.

Υποκειμενικά κριτήρια: Αίσθημα ευεξίας. Ποιότητα ύπνου. Πείνα και κορεσμός. Διάθεση
Αντικειμενικά κριτήρια: Σωματικό βάρος και σύσταση σώματος. Εργαστηριακές εξετάσεις. Ιατρικό ιστορικό

Ρόλος των εξετάσεων και πότε χρειάζεται η καθοδήγηση από ειδικό

Οι αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο αξιολόγησης. Οι εξετάσεις μπορούν να εντοπίσουν “σιωπηλές” ελλείψεις πριν εμφανιστούν έντονα συμπτώματα. Ωστόσο, πρέπει να αξιολογούνται συνολικά και όχι απομονωμένα.

Δείκτες που συχνά ελέγχονται

• Σίδηρος και φερριτίνη, είναι απαραίτητος τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο για να επιβεβαιωθεί ότι η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών γίνεται σωστά.Βιταμίνη D, κρίσιμη για το ανοσοποιητικό και τα οστά.
• Βιταμίνη B12, απαραίτητη για το νευρικό σύστημα, ειδικά σε vegetarians ή vegans.
• Γλυκόζη και λιπίδια αίματος, αποτελούν βασικούς δείκτες για την πρόληψη και διαχείριση των πιο διαδεδομένων χρόνιων νοσημάτων, όπως τα καρδιαγγειακά προβλήματα και ο διαβήτης.

Η εξατομικευμένη προσέγγιση είναι καθοριστική για τη διατροφική επάρκεια. Η αυτοδιάγνωση μέσω διαδικτύου συχνά οδηγεί σε άσκοπη λήψη συμπληρωμάτων ή αποκλεισμό ολόκληρων ομάδων τροφίμων, πράγμα που εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία.

Η υποστήριξη από έναν επιστήμονα διατροφής (επαγγελματία διαιτολόγο διατροφολόγο, με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος) είναι απαραίτητη όταν: Υπάρχουν χρόνιες παθήσεις (π.χ. διαβήτης, θυρεοειδοπάθειες, υπέρταση, γαστρεντερικά προβλήματα). Παρατηρούνται επίμονα συμπτώματα κόπωσης ή ελλείψεων, χωρίς προφανή αιτία. Υπάρχει στόχος απώλειας ή αύξησης βάρους. Θέλετε να βελτιώσετε τη σχέση σας με το φαγητό πέρα από την απώλεια βάρους. Ακολουθούνται ειδικές ή περιοριστικές δίαιτες (π.χ. κετογονική, αυστηρή χορτοφαγία).Υπάρχει σύγχυση από αντικρουόμενες πληροφορίες

Μια χρήσιμη λίστα

• “Τρώτε το ουράνιο τόξο”: Βεβαιωθείτε ότι το πιάτο σας έχει ποικιλία χρωμάτων (φρούτα, λαχανικά), όχι μόνο λευκές/καφέ τροφές.
• Αυξήστε τις πρωτεΐνες: Βεβαιωθείτε ότι περιλαμβάνετε άπαχη πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα.
• Επιλέξτε ολική άλεση: Αντικαταστήστε τα λευκά προϊόντα με ολικής άλεσης για περισσότερες φυτικές ίνες.
• Μειώστε τα επεξεργασμένα: Αποφύγετε τρόφιμα με πολλά πρόσθετα, ζάχαρη και συντηρητικά.

Η επαρκής διατροφή δεν είναι ένα στατικό πρότυπο αλλά μια δυναμική κατάσταση που προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ατόμου. Η παρατήρηση του σώματός σας, σε συνδυασμό με επιστημονικά δεδομένα, αποτελεί τον πιο αξιόπιστο οδηγό. Μια διατροφή που σας καλύπτει είναι αυτή που σας επιτρέπει να ζείτε τη ζωή σας με ζωντάνια, χωρίς στερήσεις, υποστηρίζοντας τη μακροπρόθεσμη υγεία σας.

Η Ζήνα Βαρσάμη είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Το NHK μετέδωσε εικόνες που φαίνονται κτίρια να έχουν καταρρεύσει ή στα οποία να έχει ξεσπάσει πυρκαγιά, μεγάλες ρωγμές στους δρόμους καθώς και ένα εμπορικό τρένο που είχε εκτροχιαστεί. Μεταξύ των κτιρίων που υπέστησαν ζημιές είναι ένα εμπορικό κέντρο, όπου σύμφωνα με το NHK σημειώθηκε και έκρηξη όπου υπάρχουν εγκλωβισμένα άτομα. Περισσότεροι από 150.000 άνθρωποι κλήθηκαν να καταφύγουν σε κέντρα εκκένωσης, δήλωσε η υπηρεσία διαχείρισης καταστροφών.

Βίντεο που κάνουν τον γύρο του κόσμου καταγράφουν μεγάλες καταστροφές στην περιοχή Κουμαμότο στα νότια της χώρας, όπου ήταν και το επίκεντρο του σεισμού.

A few minutes ago: The stone walls of Kumamoto Castle collapsed following a magnitude 7.1 earthquake (地震 ) that struck 4 km southeast of Uki, Kumamoto Prefecture, Japan. pic.twitter.com/PwXwldRmIr

— Weather Monitor (@WeatherMonitors) July 28, 2026

Το κάστρο Κουμαμότο υπέστη σοβαρές ζημιές και οι εργασίες αποκατάστασης δεν αναμένεται να ολοκληρωθούν πριν από το 2052, σύμφωνα με το Japan Times. Η πυροσβεστική υπηρεσία στην πόλη Ούκι ανέφερε ότι είχε λάβει πολλές κλήσεις έκτακτης ανάγκης καθώς λόγω της ισχυρής δόνησης ξέσπασαν πολλές πυρκαγιές.

Φόβοι για τσουνάμι ενός μέτρου

Σύμφωνα με την Ιαπωνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, μετά τον σεισμό εκδόθηκε προειδοποίηση για τσουνάμι για κύμα ύψους ενός μέτρου στις παράκτιες περιοχές των θαλασσών Αριάκι και Γιατσουσίρο, προτρέποντας τους ανθρώπους να μείνουν μακριά από τις ακτές.

Ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου, Μινόρου Κιχάρα εμφανίστηκε καθησυχαστικός, δηλώνοντας πως δεν έχουν εντοπιστεί ανωμαλίες στους πυρηνικούς σταθμούς της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης Σεντάι στο Σατσουμασεντάι, στην επαρχία Καγκοσίμα.

More footage showing the shaking during the M6.8 earthquake that hit Japan earlier… pic.twitter.com/r4HkyDl3wM

— Volcaholic 🌋 (@volcaholic1) July 28, 2026

Το πρώτο κύμα τσουνάμι πιστεύεται ότι έφτασε σε αυτές τις θάλασσες λίγο μετά τον σεισμό. Αναμενόταν να φτάσουν περισσότερα κύματα ανά πάσα στιγμή.

Η ιαπωνική κυβέρνηση εξέδωσε έκτακτες προειδοποιήσεις για σεισμό για τις περιφέρειες Κουμαμότο, Ναγκασάκι, Καγκοσίμα, Φουκουόκα, Σάγκα, Οϊτά και Μιγιαζάκι, όλες στο νότιο νησί Κιούσου της Ιαπωνίας.

Το ηλεκτρικό ρεύμα διακόπηκε σε περίπου 48.300 νοικοκυριά στην επαρχία Κουμαμότο, σύμφωνα με την Kyushu Electric. Η εταιρεία ζητά από τους ανθρώπους να μην αγγίζουν κομμένες γραμμές ηλεκτρικού ρεύματος και να τους ενημερώνουν για τυχόν ανωμαλίες.

Στην πολιτική, η αξιοπιστία είναι το σημαντικότερο κεφάλαιο ενός υπουργού. Όταν αυτή τίθεται υπό αμφισβήτηση με τόσο δημόσιο και έντονο τρόπο, η συζήτηση περνά αναπόφευκτα στην πολιτική νομιμοποίηση και στην εμπιστοσύνη που μπορεί να εμπνέει ένας δημόσιος λειτουργός.

Από τη στιγμή αυτή και μετά, ο Γεωργιάδης έχει υποστεί μια πολιτική βλάβη που δύσκολα αναστρέφεται. Ακόμη κι αν οι εξελίξεις ακολουθήσουν διαφορετική δικαστική πορεία, η εικόνα του έχει δεχθεί ένα πλήγμα το οποίο δύσκολα θα εξαλειφθεί από τη δημόσια μνήμη. Η πολιτική δεν λειτουργεί μόνο με δικαστικές αποφάσεις· λειτουργεί πρωτίστως με την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Οι παρεμβάσεις του Σαλμά σηματοδοτούν μια καμπή στην πολιτική διαδρομή του υπουργού. Αν αυτή η εκτίμηση επιβεβαιωθεί από τις μελλοντικές εξελίξεις, τότε η συγκεκριμένη κοινοβουλευτική συνεδρίαση θα καταγραφεί ως η στιγμή κατά την οποία άρχισε το τέλος μιας από τις πλέον προβεβλημένες πολιτικές σταδιοδρομίες της Μεταπολίτευσης – χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτονοήτως τίτλο τιμής. Η πολιτική ιστορία έχει δείξει πολλές φορές ότι δεν είναι πάντοτε μια εκλογική ήττα που τερματίζει μια καριέρα. Συχνά είναι η στιγμή κατά την οποία χάνεται η πολιτική αξιοπιστία. Και όταν αυτή χαθεί, καμία επικοινωνιακή στρατηγική δεν αρκεί για να την αποκαταστήσει.

Ο Γεωργιάδης βρίσκεται πλέον σε αυτήν ακριβώς τη θέση. Αν η υπόθεση συνεχίσει να εξελίσσεται και τα ερωτήματα που έχουν τεθεί δεν λάβουν πειστικές απαντήσεις, τότε ο χαρακτηρισμός “πολιτικά τελειωμένος” δεν θα αποτελεί απλώς ένα σύνθημα των πολιτών ή των αντιπάλων του, αλλά μια περιγραφή της πραγματικότητας όπως θα έχει διαμορφωθεί στο πολιτικό πεδίο.

Σε τι δεν απαντά ο Άδωνις Γεωργιάδης 

Το βασικό σημείο της παρέμβασης του Σαλμά ήταν ο ισχυρισμός ότι υπήρχε επικοινωνία του Γεωργιάδη με τον Νίκο Μανιαδάκη σε χρονική περίοδο κατά την οποία ο τελευταίος είχε ενταχθεί σε καθεστώς προστασίας μαρτύρων. Ο Σαλμάς υποστήριξε ακόμη ότι διαθέτει μηνύματα και λοιπά στοιχεία τα οποία, κατά την άποψή του, πρέπει να αξιολογηθούν από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές, ζητώντας παράλληλα την επανεξέταση της υπόθεσης.

Στην περίπτωση αυτή, η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται ιδιαίτερα στο ζήτημα της επικοινωνίας με πρόσωπο που βρισκόταν σε καθεστώς προστασίας. Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία επειδή αφορά έναν από τους πιο προβεβλημένους υπουργούς της κυβέρνησης.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης έχει οικοδομήσει επί σειρά ετών μια δημόσια εικόνα έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, με συχνές παρεμβάσεις και ενεργή παρουσία στον δημόσιο διάλογο. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι, παρά τις εκτενείς τοποθετήσεις του, ο υπουργός – αν και πάντα λαλίστατος – δεν φαίνεται να απάντησε στον συγκεκριμένο ισχυρισμό που διατυπώθηκε στη Βουλή σχετικά με την επικοινωνία με τον Νίκο Μανιαδάκη κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα. Αντίθετα, επέλεξε να χαρακτηρίσει συνολικά τις καταγγελίες ως ψευδείς και να μεταφέρει την αντιπαράθεση στη δικαστική οδό.

Επιπλέον, η άρνηση ή η αδυναμία ουσιαστικής απάντησης επί του συγκεκριμένου ισχυρισμού δημιουργεί ένα μόνιμο πολιτικό και επικοινωνιακό τρωτό σημείο. Στον δημόσιο διάλογο, η σιωπή σε ένα τόσο συγκεκριμένο ερώτημα προσφέρει “πολεμοφόδια” σε κάθε μελλοντικό συνομιλητή ή πολιτικό αντίπαλο. Οποιαδήποτε στιγμή, σε κάθε συζήτηση ή αντιπαράθεση, η κουβέντα θα μπορεί να επιστρέφει εκ νέου σε αυτό το σημείο, εγκλωβίζοντάς τον σε μια διαρκή θέση απολογούμενου και εκθέτοντάς τον σε πιεστικά ερωτήματα σχετικά με τις επαφές του με τους εμπλεκόμενους στην υπόθεση.

Εύλογα, λοιπόν, δημιουργούνται αμείλικτα πολιτικά ερωτήματα:

• Πώς γνώριζε ο κ. Γεωργιάδης το όνομα του προστατευόμενου μάρτυρα;
• Ποιος του το έδωσε;
• Υπάρχουν δικαστικοί ή δικαστικοί υπάλληλοι εμπλεκόμενοι σε αυτό;

Αυτό από μόνο του αρκεί για να θέσει τον υπουργό σε καθεστώς πολιτικής διαθεσιμότητας.

Όπως επισημαίνεται από την Πυροσβεστική, από την έκρηξη, έχασε τη ζωή του ένας 67χρονος, ο οποίος, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία της έρευνας, εκτελούσε εργασίες ηλεκτροσυγκόλλησης κοντά σε παροχή υγραερίου. Επιπλέον, τραυματίστηκε με ελαφρά εγκαύματα ένας 37χρονος, ελληνικής καταγωγής. Η προανάκριση για τη διακρίβωση των ακριβών αιτιών και συνθηκών του περιστατικού βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και διενεργείται από το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Κορινθίας της Δ.Α.Ε.Ε..

Τέλος, η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.), με αφορμή τα αλλεπάλληλα περιστατικά σε χώρους επιχειρήσεων, απευθύνει αυστηρή σύσταση προς τους ιδιοκτήτες, τους υπευθύνους ασφαλείας και τους εργαζομένους να τηρούν απαρέγκλιτα τους προβλεπόμενους κανόνες ασφάλειας και πυροπροστασίας και να μην προβαίνουν σε εργασίες ή ενέργειες που ενδέχεται να προκαλέσουν έκρηξη ή πυρκαγιά.

Η έκρηξη στην Βιολάντα

Μερικούς μήνες νωρίτερα, τα ξημερώματα της 26ης Ιανουαρίου 2026, μία ακόμη ισχυρή έκρηξη είχε συγκλονίσει τις εγκαταστάσεις της μπισκοτοποιίας Βιολάντα στα Τρίκαλα. Από την έκρηξη και την πυρκαγιά που ακολούθησε έχασαν τη ζωή τους πέντε εργαζόμενες, ενώ αρκετοί ακόμη υπάλληλοι τραυματίστηκαν. Η τραγωδία προκάλεσε σοβαρά ερωτήματα για τις συνθήκες ασφαλείας μέσα στο εργοστάσιο.

Εργαζόμενοι είχαν καταγγείλει ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα υπήρχε έντονη οσμή στις εγκαταστάσεις, χωρίς, όπως υποστήριξαν, να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα. Το πόρισμα πραγματογνωμοσύνης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, έκτασης 95 σελίδων, κατέγραψε εκτεταμένα φαινόμενα φθοράς, διατρήσεις στην υπόγεια σωλήνωση, εμφανείς αστοχίες και μαζικές ρηγματώσεις.

Η πραγματογνωμοσύνη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο προκαταρκτικής εξέτασης της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, έπειτα από εισαγγελική παραγγελία της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Τρικάλων. Κατά την αυτοψία αποκαλύφθηκε η υπόγεια σωλήνωση μεταφοράς αερίου καυσίμου, η οποία συνέδεε δύο υπέργειες δεξαμενές χωρητικότητας 5.000 και 9.000 λίτρων με το σύστημα τροφοδοσίας του κεντρικού κτιρίου.

Από τη σωλήνωση ελήφθησαν επτά μεταλλικά δείγματα. Οι εργαστηριακές αναλύσεις έδειξαν εκτεταμένη διάβρωση, απώλεια μετάλλου και, σε δύο από τα δείγματα, πλήρη διάτρηση του αγωγού. Σύμφωνα με το πόρισμα, η διάβρωση δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά επαναλαμβανόμενο και εκτεταμένο φαινόμενο σε περισσότερα σημεία της υπόγειας γραμμής.

Ιδιαίτερα επιβαρυντικό θεωρήθηκε το γεγονός ότι το υπόγειο τμήμα της σωλήνωσης δεν έφερε εξωτερική αντιδιαβρωτική προστασία. Παράλληλα, δεν είχε τοποθετηθεί η προβλεπόμενη προστατευτική στρώση άμμου, με αποτέλεσμα να απουσιάζουν δύο βασικά μέτρα προστασίας των μεταλλικών αγωγών από την υγρασία και τη διάβρωση.

Στο πόρισμα καταγράφεται επίσης η χρήση βιδωτών συνδέσεων σε υπόγειο περιβάλλον, πρακτική που χαρακτηρίζεται αυξημένου κινδύνου και η οποία περιορίζεται ουσιωδώς ή δεν επιτρέπεται από τα ισχύοντα ευρωπαϊκά και εθνικά πρότυπα για τις εγκαταστάσεις αερίων καυσίμων.

Οι συνθήκες αυξημένης υγρασίας και ηλεκτροχημικής δραστηριότητας ευνόησαν την επιτάχυνση της διάβρωσης, μέχρι τη δημιουργία οπών από τις οποίες μπορούσε να διαρρεύσει προπάνιο. Η σταδιακή συσσώρευση του αερίου εκτιμάται ότι δημιούργησε το εκρηκτικό μείγμα που οδήγησε στην φονική έκρηξη.

Ασπρόπυργος: Η οξυγονοκόλληση και το βυτίο προπανίου

Ανάλογες ήταν οι εικόνες που εκτυλίχθηκαν το πρωί της 9ης Ιουλίου στον Ασπρόπυργο, όταν εκρήξεις σε επιχείρηση ανταλλακτικών προκάλεσαν ανεξέλεγκτη πυρκαγιά, σοβαρούς τραυματισμούς και εκτεταμένες καταστροφές. Η πρώτη έκρηξη φέρεται να σημειώθηκε κατά τη διάρκεια εργασιών οξυγονοκόλλησης μέσα στην επιχείρηση. Ακολούθησε, όμως, δεύτερη και πολύ ισχυρότερη έκρηξη σε βυτίο με προπάνιο, το οποίο βρισκόταν δίπλα στον χώρο των εργασιών.

Τα εύφλεκτα υλικά που βρίσκονταν στην επιχείρηση λειτούργησαν ως προσάναμμα, με αποτέλεσμα η φωτιά να επεκταθεί με μεγάλη ταχύτητα και να προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε τέσσερις επιχειρήσεις. Από το περιστατικό τραυματίστηκαν έντεκα άνθρωποι, αρκετοί από τους οποίους υπέστησαν σοβαρά εγκαύματα. Ένας από τους εγκαυματίες που νοσηλεύονταν στο ΚΑΤ κατέληξε. Κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς σχηματίστηκε ένα τεράστιο πύρινο «μανιτάρι», ενώ οι φλόγες επεκτάθηκαν και στα γειτονικά κτίρια.

Οι κοινοί παρονομαστές

Παρά τις διαφορετικές συνθήκες κάθε δυστυχήματος, στα Εξαμίλια, στη Βιολάντα και στον Ασπρόπυργο διακρίνονται κοινοί παρονομαστές: εργασίες που προκαλούν σπινθήρες, εύφλεκτα υλικά, προπάνιο, ανεπαρκής πρόληψη και αμφιβολίες για την εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας. Μάλιστα, τα στοιχεία της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος αποτυπώνουν τη σταθερά υψηλή ανθρώπινη απώλεια στους χώρους εργασίας.

Το 2022 καταγράφηκαν, σύμφωνα με την ΟΣΕΤΕΕ, 104 θάνατοι εργαζομένων: 20 κατά το πρώτο τετράμηνο, 27 κατά το δεύτερο και 57 κατά το τρίτο. Το 2023 οι ανθρώπινες απώλειες αυξήθηκαν στις 179, με 54 θανάτους το πρώτο τετράμηνο, 69 το δεύτερο και 58 το τρίτο. Το 2024 καταγράφηκαν 149 θάνατοι εργαζομένων, εκ των οποίων 39 στο πρώτο τετράμηνο, 52 στο δεύτερο και 58 στο τρίτο.

Ακόμη βαρύτερος ήταν ο απολογισμός για το 2025, όταν, σύμφωνα με την ίδια καταγραφή, οι θάνατοι στους χώρους εργασίας ανήλθαν σε 201: 67 στο πρώτο τετράμηνο, 81 στο δεύτερο και 53 στο τρίτο.

Μπορεί ο Φιντάν να το είπε αυτό και να εννοεί άλλο; Όπως για παράδειγμα ότι αυτή είναι η «ρεαλιστική λύση», αλλά μπορεί και να επιλέξει μια «δεύτερη καλύτερη» επιλογή; Έχει λόγο να το κάνει αυτό; Ίσως για διαπραγματευτικούς λόγους να θέτει ως όρο την αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας και μετά, θα υποστηρίξουν οι γνωστοί ευκολόπιστοι, θα κάνει πίσω! Κάνει, δηλαδή, παιχνίδια τακτικής; Εάν έχουν δίκαιο οι ευκολόπιστοι θα φανεί τα επόμενα 24ωρα.

Η κατοχική Τουρκία, ωστόσο, έχει συνηθίσει τους πάντες, πως ό,τι δηλώνει το εννοεί. Διαχρονικά η κατοχική πλευρά, ό,τι και να λένε μερικοί στις ελεύθερες περιοχές, οι οποίοι ενίοτε προσφέρουν άλλοθι στην Άγκυρα, μπλοκάρει τις όποιες προσπάθειες. Διαχρονικά βάζει τον δικό της πήχη ψηλά! Η πορεία του Κυπριακού από το 1974 και εντεύθεν επιβεβαιώνει πως κάθε φορά, που καταβάλλονται προσπάθειες για να επιτευχθεί συμφωνία, η κατοχική δύναμη επιμένει στις μαξιμαλιστικές θέσεις της. Απέδειξε δε πως είναι οι επιδιώξεις της, δεν είναι διαπραγματευτική τακτική.

Η τελευταία θέση που εγκαταλείπει η Άγκυρα για να αναβαθμίσει τις αξιώσεις της, είναι η υποχώρηση που υποχρεώθηκε να προβεί η Λευκωσία, «για να διευκολύνει τις προσπάθειες». Αυτό ίσχυε για χρόνια. Αυτή η στάση υιοθετήθηκε στο παρελθόν καθώς θεωρείτο «η μόνη οδός», μέσω της οποίας θα μπορούσε να σπάσει το αδιέξοδο.

Η μόνη οδός για να συνεργασθεί η Άγκυρα ήταν διά των δώρων που ζητούσε. Αυτή η τακτική έχει αποτύχει. Και απέτυχε, όχι μόνο επειδή δεν οδήγησε στην επίτευξη συμφωνίας, αλλά γιατί κάθε φορά που αυτή η τακτική ακολουθείτο, η ελληνική πλευρά άφηνε πίσω της μια σοβαρή υποχώρηση. Οι μόνες, ίσως, φορές που η Τουρκία πέρασε κάτω από τον πήχη, ήταν η αποτυχία της να καταλύσει την Κυπριακή Δημοκρατία ( εξακολουθεί να επιμένει σ’ αυτό) και η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ. Οι απειλές της για «χωρίς όρια αντίδραση» στην περίπτωση κατά την οποία η Κύπρος γινόταν δεκτή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έπεσαν στο κενό.

Γιατί έρχεται ο Γκουτέρες 

Η Άγκυρα δεν έχει λόγο σήμερα να αλλάξει πορεία, στάση στο Κυπριακό. Γιατί να κάνει το χατίρι στον απερχόμενο Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και να διαφοροποιήσει τη στάση της; Ιδιαίτερα όταν βλέπει από τα Ηνωμένα Έθνη (όχι από τον Γενικό Γραμματέα αλλά από την Προσωπική Απεσταλμένη του) ιδέες που προσεγγίζουν τις αξιώσεις και επιδιώξεις της; Ροκανίζει το χρόνο επειδή τούτο την εξυπηρετεί: Να φύγει άπραχτος ο Γ.Γ. και να αναλάβει ο νέος. Μέχρι ο νέος να θέσει τις προτεραιότητες του, θα περάσει χρόνος….

Ο Γενικός Γραμματέας ήλθε, προφανώς, για το αποτέλεσμα. Γνωρίζει τα δεδομένα, τις δυσκολίες, έχει ανοικτή γραμμή με τον συμπατριώτη του, Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και ενημερώνεται και για τη διάσταση των ευρωτουρκικών. Ωστόσο, εφόσον… η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, θα πρέπει να περιμένουμε τις επαφές Γκουτέρες και το όποιο αποτέλεσμα.

Πάντως, η κατοχική πλευρά, δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να διαφοροποιήσει έστω και τη ρητορική της. Στην αντίπερα όχθη, η Λευκωσία γνωρίζοντας και το παρασκήνιο που διαδραματίζεται, τις ιδέες που διακινούνται, έσπευσε να φρεσκάρει τις κόκκινες γραμμές της. Κόκκινες γραμμές, που συνδέονται με την βιωσιμότητα της επόμενης ημέρας μιας συμφωνίας.

Θυμήθηκα τον Αιθίοπα συμφοιτητή καθώς από εκείνον πρωτόμαθα για την επιδρομή σε βάρος Πορτογάλων και άλλων λευκών εποίκων, στις 15 Μαρτίου του 1961, που είχαν πραγματοποιήσει οι ένοπλοι του Χόλντεν Ρομπέρτο στην τότε ακόμα πορτογαλική Ανγκόλα, εξορμώντας από το Κονγκό.

Ομοιότητες με Χαμάς

Οι ομοιότητες με την επιδρομή της Χαμάς είναι εκπληκτικές. Όπως και τα αντίποινα των Πορτογάλων, οι οποίοι τους επόμενους μήνες εξόντωσαν 50.000 ντόπιους. Ταυτόσημη απάντηση με εκείνη των Ισραηλινών. Εντούτοις, στην Ευρώπη κανένα μεγάλο επικοινωνιακό μέσο (ακόμα και τα φιλοπαλαιστινιακά) δεν κατάφερε να διακρίνει την πρόδηλη συνάφεια αυτού του ιστορικού γεγονότος με την ενέργεια της Χαμάς. Να μην εμμένουμε στην έλλειψη κρίσης και γνώσης μόνο των συμπατριωτών μας. Αυτό που οι Αμερικανοί ονομάζουν groupthink θριάμβευσε για άλλη μία φορά.

Ως προσωπικότητα ο Χόλντεν Ρομπέρτο, ηγέτης της UPA αρχικά και μετέπειτα του FNLA, επίσης εμφανίζει εξαιρετικές ομοιότητες με τους ηγέτες της Χαμάς: μισθοδοτούμενος από τη CIA ως ανάχωμα στη Σοβιετική πρωτοκαθεδρία επί των αντιαποικιακών αφρικανικών κινημάτων, τελικά έκανε ό,τι εκείνος ήθελε, χωρίς βεβαίως ο ίδιος να επιτύχει, τελικά, στους στόχους του. Με την επιδρομή όμως του 1961, έθεσε σε κίνηση το μηχανισμό που οδήγησε στη διάλυση της πορτογαλικής αποικιοκρατίας.

Έχουμε όθεν εδώ μία αρχετυπική περίπτωση αποικιακού πολέμου. Ελλάδα και Κύπρος από το 2009-10 έχουν επενδύσει πολλά στη σχέση με το Ισραήλ. Ορθώς έπραξαν, μόνο που πρόκειται για μία σχέση που κινδυνεύει να έχει χρονικό ορίζοντα επισφαλή⋅ δεν ισχύουν τα θέσφατα και οι αιτιοκρατίες στην Ιστορία, ενώ τα δεδομένα και οι ιστορικές διεργασίες δεν παρέχουν ερείσματα για αισιοδοξία. Οι Ισραηλινοί, όπως και οι Πορτογάλοι του Σαλαζάρ και του Καετάνο, είναι αποφασισμένοι να διατηρήσουν το δόγμα “forever war”, σε πείσμα όλων των δημογραφικών, πολιτισμικών, αλλά και στρατιωτικών εξελίξεων.

Η επιρροή του Ισραήλ και οι αδυναμίες του

Η αλκή του Ισραήλ στο αμερικανικό σύστημα οικονομικοπολιτικής και επέκεινα στρατιωτικής ισχύος προοιωνίζεται ακροσφαλής. Όπως είχαμε προειδοποιήσει εδώ στο slpress το Σεπτέμβριο του 2023 (πριν από την επιδρομή της Χαμάς και όλα τα συμπαρομαρτούντα με Γάζα, Μαμντάνι, φιάσκο Ιράν κλπ):

«Η επιρροή όμως των Εβραίων θα είναι σαφώς βληχρότερη στο άμεσο μέλλον: σήμερα αποτελούν μόλις το 2,2% του πληθυσμού των ΗΠΑ και το 18% της Νέας Υόρκης. Περαιτέρω, η τοξικότητα της δημόσιας εικόνας του Ισραήλ στις νέες γενεές των Αμερικανών (κυρίως στους millennials) σε συνδυασμό με τη δημογραφική άνοδο των υπερ-ορθόδοξων Εβραίων, επιταχύνουν τις εξελίξεις. Πέρασαν ανεπιστρεπτί οι εποχές που και τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα συναγωνίζονταν για το ποιο φροντίζει περισσότερο το Ισραήλ και για την εύνοια της AIPAC».

Οι δυσχέρειες επιτείνονται από τα ιδιαίτερα προβλήματα στη δομή και τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ισραηλινής κοινωνίας: Μία πολιτική τάξη ταυτόχρονα φαιδρή και επικίνδυνη, δημογραφική έκρηξη υπερ-ορθόδοξων, ανυπαρξία σχεδίασης και προοπτικής για το μέλλον των κατεχομένων Παλαιστινιακών εδαφών και έλλειψη αυτοκρατορικής κουλτούρας στις ιθύνουσες σφαίρες. Οι Ισραηλινοί, σε αντίθεση με τους Άγγλους, τους Γάλλους, τους Ρώσους ή ακόμα και τους Τούρκους, δεν έχουν κουλτούρα αυτοκρατορικής Μεγάλης Δύναμης, όσο κι αν επιθυμούν να επιτελέσουν τέτοιο ρόλο.

Οι Πορτογάλοι, για να διατηρήσουν τις αφρικανικές αποικίες τους, μετήλθαν διαφόρων μέσων: δολοφονίες ηγετών αντιαποικιακών κινημάτων, διείσδυση και διασπορά σύγχυσης στο εσωτερικό των κινημάτων αυτών, παρουσίαση των στρατιωτικών ενεργειών τους ως συμβολή στην υπεράσπιση του Δυτικού πολιτισμού, εθνοκάθαρση (τότε δεν ονομαζόταν έτσι), καθώς και επιδίωξη συνεχών στρατιωτικών αναμετρήσεων για να εκμεταλλευθούν την τεχνολογική και επιχειρησιακή ανωτερότητά τους. Σας θυμίζουν κάτι αυτά;

Βεβαίως, η πορτογαλική κοινωνία τελικώς δεν άντεξε την προσέγγιση “forever war” και το καθεστώς Σαλαζάρ-Καετάνο, με ρίζες στο μεσοπόλεμο, κατέρρευσε με την Επανάσταση των Γαρυφάλλων.

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ

Από τα ανωτέρω επάγονται καίρια συμπεράσματα για την Ελλάδα, την Κύπρο και τον απανταχού Ελληνισμό. Η σχέση με το Ισραήλ είναι και θα παραμείνει στο εγγύς μέλλον σημαντική, ιδίως στις στρατιωτικές, τεχνολογικές και τουριστικές πτυχές της. Όμως δεν πρέπει να χτίζουμε παλάτια στην άμμο.

Είναι θέαμα επικίνδυνο και προσβλητικό για την αξιοπρέπεια μας, Ελλαδίτες και Κύπριοι αξιωματούχοι, ομιλώντας με το κύρος των κυβερνητικών θέσεών τους, να δικαιολογούν την κάθε ισραηλινή σπασμωδική και ανεπιτήδεια κίνηση και αντίδραση. Η σιωπή είναι χρυσός σε περιπτώσεις σαν αυτή που εξετάζουμε εδώ. Ειδικά όταν οι Ισραηλινοί διαπράττουν ό,τι οι Τούρκοι στην Κύπρο, ή όταν επιδιώκουν περιφερειακές διευθετήσεις ήκιστα ωφέλιμες για τα ζωτικά συμφέροντα του Ελληνισμού.

Εναλλάσσοντας όπως συνηθίζει καυτό και παγωμένο, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ταυτόχρονα να διατάξει να ξαναρχίσει να βομβαρδίζεται το Ιράν σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, παραμερίζοντας τις ανησυχίες για την ενδεχόμενη έλλειψη πυρομαχικών για τα αμερικανικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας που ανέδειξαν διάφορα μέσα ενημέρωσης, όπως για παράδειγμα δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times.

Έπειτα από 15 ημέρες ανταλλαγών πληγμάτων, τα οποία έκαναν κομμάτια την καταρχήν συμφωνία –το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ»–, κείμενο που υπογράφτηκε στα μέσα Ιουνίου κι υποτίθεται πως θα οδηγούσε στον τερματισμό του πολέμου, οι εχθροπραξίες ανεστάλησαν το Σάββατο.

Μολονότι τα όπλα σιγούν στο κυριότερο μέτωπο του πολέμου, που ξέσπασε πριν από ακριβώς έξι μήνες, την 28η Φεβρουαρίου, με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η Σαουδική Αραβία, βασικός σύμμαχος της Ουάσιγκτον στην περιοχή, ανακοίνωσε χθες πως αναχαίτισε επίθεση με drones που εξαπολύθηκε από το έδαφος του Ιράκ. Το Ριάντ την πρόσαψε σε «τρομοκρατικές παραστρατιωτικές οργανώσεις υποστηριζόμενες από το Ιράν», μολονότι δεν υπήρξε ανάληψη ευθύνης.

«Ευαίσθητοι» στόχοι

Αφού η Σαουδική Αραβία απαίτησε η Βαγδάτη να «λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να εμποδίζει να χρησιμοποιείται η επικράτειά της ως ορμητήριο επιθέσεων», η κυβέρνηση του Ιράκ ανακοίνωσε πως διενεργείται έρευνα. Το ουαχαμπιτικό βασίλειο και άλλες μοναρχίες του Κόλπου επέρριπταν την ευθύνη για τις επιθέσεις αυτές σε ιρακινές σιιτικές ένοπλες οργανώσεις προσκείμενες στην Τεχεράνη κατά την προηγούμενη φάση του πολέμου, ωστόσο οι παρατάξεις αυτές δεν έχουν αναλάβει την ευθύνη για κανένα πλήγμα αφού ξανάρχισαν οι εχθροπραξίες στην αρχή του μήνα.

Στην Υεμένη, η Ανσαραλά, κίνημα ανταρτών γνωστότερο στη Δύση με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι, ανακοίνωσε πως «έπληξε» με drones «ευαίσθητους στόχους» και «εγκαταστάσεις εμπλεκόμενες στις παραδόσεις και στις μεταφορές αργού» της Σαουδικής Αραβίας κοντά στη Γιάνμπου, λιμάνι στην Ερυθρά θάλασσα όπου καταλήγει πετρελαιαγωγός του βασιλείου.

Το Ριάντ –ο βασικός υποστηρικτής της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης– κι οι Χούθι ξανάρχισαν την 13η Ιουλίου τις εχθροπραξίες τους, έπειτα από τέσσερα χρόνια ανακωχής. Το κίνημα των υεμενιτών ανταρτών ανακοίνωσε την 20ή Ιουλίου πως θα σταματά στο εξής την κίνηση στην Ερυθρά θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν οποιουδήποτε πλοίου της Σαουδικής Αραβίας, του μεγαλύτερου εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο.

Ανακούφιση στις αγορές

Στην Τεχεράνη, ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Μπαγαεΐ είπε πως η Ουάσιγκτον δεν είχε καμιά εμπλοκή στις πρόσφατες συνομιλίες με το σουλτανάτο του Ομάν για τη διαχείριση του στενού του Ορμούζ –που έκλεισε εκ νέου το Ιράν–, από το οποίο διερχόταν προτού ξεσπάσει ο πόλεμος περί το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.

Οι αμερικανοϊρανικές εχθροπραξίες ξανάρχισαν την 7η Ιουλίου, με έναυσμα τις εντάσεις για τη θαλάσσια οδό αυτή στρατηγικής σημασίας. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν πως έπληξαν εκατοντάδες στρατιωτικούς στόχους, οι ιρανικές εξαπέλυσαν πυραύλους και drones εναντίον μοναρχιών της περιοχής, συμμάχων της Ουάσιγκτον, βάζοντας κυρίως στο στόχαστρο αμερικανικές βάσεις στα εδάφη τους.

Η Τεχεράνη επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού κι εννοεί να προχωρήσει στην επιβολή τέλους διέλευσης, παρότι η Ουάσιγκτον απορρίπτει κάθε τέτοιο ενδεχόμενο. Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης εμπόδισε χθες Δευτέρα έξι εμπορικά πλοία να διασχίσουν το στενό, καθώς ακολουθούσαν μη εγκεκριμένη πορεία. Σε αντίποινα, ο αμερικανικός στρατός επιβάλλει εκ νέου από τα μέσα του μήνα αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.

Οι ΗΠΑ «απείλησαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών ημερών» διάφορα πλοία στην περιοχή, κατήγγειλε η διοίκηση Χαράμ αλ Ανμπιγιά των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, διαμηνύοντας πως θα ανταποδώσει την ενέργεια αυτή, στην οποία βλέπει «επέκταση του πολέμου».

Παρά τις απειλές αυτές και τα κλεισίματα των στενών, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αργού αναφοράς διεθνώς, υποχώρησε χθες Δευτέρα περί τα 90 δολάρια (-11%), εξέλιξη που ερμηνεύεται ως ένδειξη της αισιοδοξίας παραγόντων των αγορών.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος αναμένεται σήμερα στον Λευκό Οίκο για την πρώτη του συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τραμπ αφότου ξέσπασε ο πόλεμος την 28η Φεβρουαρίου, με φόντο διάφορες εντάσεις ανάμεσά τους, διαβεβαίωσε προχθές Κυριακή πως «υποστηρίζει πλήρως τις προσπάθειες» του ρεπουμπλικάνου να βάλει τέλος στις υποτιθέμενες φιλοδοξίες της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο — το Ιράν διαψεύδει εδώ και δεκαετίες πως έχει τέτοια πρόθεση. «Αν μπορούσαμε να καταλήξουμε σε αυτό χωρίς μάχες υψηλής έντασης, θα ήταν καλό», δήλωσε στο Fox News.

Πενήντα δυο χρόνια μετά, θα μπορούσαμε να προβούμε σε λίγο πιο πεζές διαπιστώσεις – ακόμη και φιλοσοφικής μορφής. Οι φιλίες των κρατών στηρίζονται, βέβαια, σε κοινά συμφέροντα, κοινά ιδανικά, συγγενή νοοτροπία. Λίγο-πολύ όπως και των ανθρώπων… Ο ρόλος της ιστορίας είναι σημαντικός, αλλά μόνο σε συνάρτηση με τους παράγοντες που προαναφέρθηκαν. Κανείς δεν πολεμάει, δεν κάνει ειρήνη ή δεν συνάπτει συμμαχίες με το βλέμμα στο παρελθόν. Στην εξωτερική πολιτική σχεδόν πάντοτε αποβλέπουμε στο μέλλον, υπό την πίεση του παρόντος που είναι καμιά φορά ασφυκτική…

Στην περίπτωση της Τουρκίας, η ελληνική ηγεσία, επί πολλές δεκαετίες, εύλογα απέβλεψε σε ένα μέλλον συνεργασίας, κοινής προόδου διεθνούς συμπώρευσης. Οι δυο χώρες είχαν κοινά συμφέροντα – μέσα στο δυτικό κόσμο, μέσα στην κοινή μας περιοχή, ίσως και μέσα στην Ευρώπη. Η ανάπτυξη των σχέσεών θα μπορούσε – και μπορεί ακόμα – να είναι αμοιβαία επωφελής για το μέσο Έλληνα και το μέσο Τούρκο. Θα μπορούσε ακόμα να μας απαλλάξει και από ένα μεγάλο μέρος των υπέρογκων αμυντικών δαπανών. Εμπρός λοιπόν για Τουρισμό, Εξαγωγές, Επενδύσεις, αλληλοκατανόηση, οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, ήρεμα νερά…

Ο οραματισμός αυτός δεν στερείται ούτε λογικής, ούτε θεωρητικής βάσεως. Είναι επίσης ελκυστικός. Είναι φυσιολογικό αντί για αντιπαράθεση, ένταση, φασαρίες να θέλουμε όλοι συνεργασία, ησυχία, προόδο. Το πρόβλημα είναι ότι αυτού του είδους η πολιτική είναι σε μεγάλο βαθμό ανεδαφική. Και είναι ανεδαφική διότι ξεχνάει ποιος είναι ο εξ’ Ανατολών γείτονάς μας. Παραβλέπει δηλαδή με ποιον έχουμε να κάνουμε…

Η Τουρκία δεν είναι Δανία… 

Η Τουρκία δεν είναι Βέλγιο, Δανία, Τσεχία, Καναδάς – όπως εξάλλου ούτε εμείς. Η νοοτροπία της ηγεσίας της, οι αντιδράσεις του λαού της, ο τρόπος που αντιμετωπίζει την ιστορία της και που ονειρεύεται το μέλλον της δεν είναι παρόμοιες με τα δικά μας αντίστοιχα. Για εμάς η εδαφική διεκδίκηση είναι ταμπού. Αυτοί έχουν τα σύνορα της καρδιάς τους και την Γαλάζια Πατρίδα. Θεωρούν την επιθυμία για επέκταση φυσιολογική.

Θρηνούν κατά καιρούς διότι η συνθήκη της Λωζάννης τους άφησε λιγότερα εδάφη από ότι τους αντιστοιχούν – σε Δύση και Ανατολή. Ο πρόεδρος Ερντογκάν δήλωσε – στα σοβαρά – στις 29 Μαΐου ότι μέσα τους έχουν μείνει στοιχεία, επιθυμίες κατάκτησης. Έναντι της Ελλάδος έχουν ένα μακρύ κατάλογο διεκδικήσεων στη θάλασσα, στον αέρα, στον αμυντικό εξοπλισμό των νησιών, στη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, κλπ. Αναγνωρίζουν στο διεθνές δίκαιο περιορισμένη μόνο αρμοδιότητα για την επίλυση των όποιων διαφορών…

Σε επίπεδο νοοτροπίας, οι Τούρκοι έχουν μάθει να περιφρονούν κάθε ενδοτική και διαλλακτική στάση του εκάστοτε αντιπάλου τους. Την θεωρούν μάλιστα ως παραίτηση από τα όποια δικαιώματά τους. Αντιθέτως, σέβονται τη σταθερότητα, τη συνέπεια, τις ξεκάθαρες κουβέντες και φυσικά απαιτούν να τους σέβεσαι και εσύ.

Στο κρίσιμο ερώτημα για το πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την δυσχερή και πολύπλοκή κατάσταση, για το αν υπάρχει ελπίδα συνεργασίας με ένα δύσκολο, επεκτατικό και κατά καιρούς επιθετικό γείτονα, η απάντηση είναι ναι – αλλά υπό προϋποθέσεις. Ναι, αν η ανάλυση μας είναι ρεαλιστική, ναι αν δείχνουμε σταθερότητα και συνέπεια. Ναι, αν εκείνοι ξέρουν ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας. Ναι, αν τους ξεκαθαρίσουμε τι περιμένουμε από αυτούς. Κυρίως ναι, αν βλέπουν απέναντί τους μία χώρα με ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, με ενεργή και αξιοπρεπή διπλωματία, ένα κράτος σοβαρό και αποφασισμένο – που δεν προκαλεί, αλλά και που η ηγεσία του δεν φοβάται.

Με δύο κουβέντες: Ειρηνικό μέλλον με την Τουρκία, χωρίς ισχυρή ελληνική αποτρεπτική ικανότητα, χωρίς αποφασισμένη και εθνικά συνεπή ηγεσία δεν γίνεται. Όσοι θέλουν διάλογο, συνεργασία, ειρήνη, “ήρεμα νερά”, οφείλουν να αναγνωρίσουν, άμεσα, ότι ρεαλιστική προϋπόθεση για όλα αυτά αποτελεί μία συνεπής και πολύπλευρη πολιτική αποτροπής.

Ελληνοτουρκικά: Η πραγματική έννοια της αποτροπής

Οι περισσότεροι αντιλαμβανόμαστε την αποτροπή ως μια κυρίως αμυντική δυνατότητα, η οποία δια της απειλής χρήσεως αντιποίνων, ή γενικά ένοπλης βίας αποθαρρύνει την επιθετικότητα του αντιπάλου – λόγω του κόστους που θα είχε αυτός, αν υπερέβαινε ορισμένο όρια. Αυτό προϋποθέτει φυσικά ότι ο αποτρέπον πρέπει να πείσει ότι είναι αποφασισμένος να χρησιμοποιήσει την ένοπλη υποδομή του και να είναι σαφής για το ποιες είναι οι συνθήκες που θα τον ανάγκαζαν να προσφύγει στη βία.

Η αποτροπή όμως δεν είναι ανάγκη να είναι μόνο ένοπλη. Η Ελλάδα πολύ σωστά χρησιμοποιεί το υστέρημα του λαού της για αγορά οπλικών συστημάτων. Χωρίς αυτά η εθνική ασφάλεια είναι αδύνατη. Επιπλέον, επιτακτική είναι η ανάγκη η αναγέννησης της ελληνικής πολεμικής βιομηχανίας, κατά το λαμπρό παράδειγμα της δεκαετίας του ’70, με σκοπό την αύξηση της οικονομικής βιωσιμότητας, την κατά το δυνατόν ανεξαρτησία των αμυντικών προγραμμάτων και τον εκσυγχρονισμό του οπλοστασίου μας.

Βέβαια, τα όπλα αυτά που αγοράζουμε και παράγουμε θα πρέπει να τα κρατούν στελέχη ικανά και αποφασισμένα. Θα πρέπει κυρίως την ενδεχόμενη χρήση τους να κατευθύνει ανάλογα αποφασισμένη ηγεσία. Αλλιώς, κρίμα τα λεφτά μας, κρίμα οι προσπάθειές μας, κρίμα τα όνειρα για ήρεμα νερά, ειρήνη, και συνεργασία.

Όπως είπαμε η αποτροπή ούτε χρειάζεται ούτε πρέπει να είναι μόνο στρατιωτικής μορφής. Οι ανώτατοι αξιωματικοί πολύ ορθά διδάσκονται ότι η αμυντική ισχύς μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από τους εξοπλισμούς και τις ένοπλες δυνάμεις της, αλλά από τη διεθνή της θέση, τη διπλωματική της παρουσία, το κύρος της στους διεθνείς οργανισμούς, στα αμυντικά σύμφωνα, και στις Συμμαχίες της. Ακόμη, και από την διεθνή οικονομική της δύναμη.

Πολύ σωστά, μόνο που, ποιος θα κατευθύνει όλα αυτά; Ποιος δημιουργεί το κλίμα μέσα στο οποίο λειτουργούν στρατιωτικοί και διπλωμάτες; Ποιος αποφασίζει πότε θα πούμε ναι ή όχι στο Συμβούλιο Ευρώπης, στο ΝΑΤΟ, στον ΟΗΕ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Ποιος αποφασίζει πότε θα καταγγείλουμε παρεκβάσεις, πότε θα αναλάβουμε πρωτοβουλίες, πότε θα υποστηρίξουμε προτάσεις; Ποιος αποφασίζει πότε θα μιλήσουμε με τους γείτονες και τι θα τους πούμε; Προφανώς η πολιτική ηγεσία. Αυτή η ηγεσία οφείλει να πιστεύει στην αποτροπή – και να την καλλιεργεί.

Από τι πάσχει η Ελλάδα

Η Ελλάδα ευτυχώς, το ξαναλέμε, δεν πάσχει από έλλειψη στελεχών. Όσοι από εμάς πέρασαν δεκαετίες στη ζωή τους στα διπλωματικά γραφεία, τους στρατώνες, και στα επιτελεία μπορούν να βεβαιώσουν ότι συνεργάστηκαν με δεκάδες δημόσιους λειτουργούς, ένστολους ή μη, που είναι άξιοι, κατηρτισμένοι, ηθικοί, και φυσικά πατριώτες. Έλληνες και Ελληνίδες που με αξιοπρέπεια, με ευσυνειδησία, με ευστοχία μπορούν να εξειδικεύσουν και να υλοποιήσουν μία συνεπή πολύπλευρη συστηματική αποτρεπτική πολιτική.

Είναι όμως απαραίτητη μια ανάλογη ηγεσία που να ξέρει να πει ναι και όχι, που να εμπνέει σεβασμό σε διεθνείς φίλους και αντιπάλους. Μια ηγεσία που να αγαπά το διάλογο αλλά που να μη φοβάται να τον διακόψει όταν πρέπει. Που να μη μιλάει με πειρατές, κυρίως όσο συμπεριφέρονται σαν πειρατές…