Πέθανε δύο μέρες μετά τα γενέθλια του και μόλις 24 ώρες μετά την επιστροφή του από το Κίεβο, όπου αφού είδε εργοστάσιο παραγωγής drone, στην συνέχεια είχε θερμή συνάντηση με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του οποίου ήταν σθεναρός υποστηρικτής.

Ο Γκράχαμ εκλεγόταν στη Νότια Καρολίνα από το 2003 και θεωρείτο “γεράκι” σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Πανηγύριζε όταν  ο Τραμπ επιτέθηκε στο Ιράν και απογοητεύθηκε όταν ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε συμφωνία για κατάπαυση πυρός, λέγοντας ότι «δεν θα αποδώσει αυτή η συμφωνία και θα πρέπει να καταλάβουμε τα Στενά».

Για την Τουρκία

Αν και ήταν ένθερμος υποστηρικτής της απομόνωσης της Τουρκίας λόγω των S-400, είχε σταδιακά  αλλαξογνωμήσει και ήδη από το 2019 προσπαθούσε να χτίσει γέφυρες –  συναντήθηκε επί τούτου και με τον Ερντογάν. Τρεις μέρες προτού πεθάνει έκανε και ανάρτηση στο twitter εκφράζοντας την ικανοποίησή του για τη διεξαγωγή της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και εν γένει τους τελευταίους μήνες τασσόταν υπέρ της επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Σε συνέντευξή το στο Turkiye Today εκφράζει την ελπίδα του η Τουρκία να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των μαχητικών, λέγοντας ότι αυτό μπορεί να σκαλώσει, “αλλά μπορεί να βρεθεί λύση”:

Για Ρωσία

Ήταν κάτι παραπάνω από ένθερμος υποστηρικτής των αυστηρών κυρώσεων κατά της Ρωσίας και το 2018 προσπάθησε να εγκριθεί (αλλά δεν τα κατάφερε) το νομοσχέδιο «Υπεράσπιση της Αμερικανικής Ασφάλειας από την Επιθετικότητα του Κρεμλίνου», το οποίο θα απαγόρευε σε Αμερικανούς πολίτες να “παίζουν” με μετοχές που σχετίζονται με τη Ρωσία ή να συναλλάσσονται με ρωσικές τράπεζες.

Το 2025, ο γερουσιαστής συνυποστήριξε μια πρόταση για την επιβολή δασμών 500% στις εισαγωγές από χώρες που αγοράζουν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ουράνιο και άλλα προϊόντα από τη Ρωσία. Το 2023, το ρωσικό υπουργείο Εσωτερικών έθεσε τον Γκράχαμ στη λίστα καταζητούμενων και το 2024, η Rosfinmonitoring τον πρόσθεσε στη λίστα εξτρεμιστών και τρομοκρατών. Τρεις μέρες προτού πεθάνει είχε κάνει πάλι μια έντονα αντιρωσική ανάρτηση:

https://t.co/RIMEahG0VR

— Lindsey Graham (@LindseyGrahamSC) July 8, 2026

Γράφει σχετικά: «Η Ουκρανία ξεπέρασε κάθε προσδοκία στο πεδίο της μάχης. Τώρα είναι η ώρα να ασκήσουμε τη μέγιστη πίεση στον Πούτιν για να τερματίσει το λουτρό αίματος. Πιστεύω ότι η νομοθεσία μου για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας με τον Γερουσιαστή Blumenthal είναι εξαιρετικά επίκαιρη. Θα επέτρεπε στον Πρόεδρο Τραμπ να επιβάλει δασμούς στις χώρες που αγοράζουν φθηνό ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε μεγάλες ποσότητες για να στηρίξουν τον Πούτιν.

Χαιρετίζω την απόφαση του Προέδρου Τραμπ να χορηγήσει στην Ουκρανία άδεια για την παραγωγή των δικών της πυραύλων αναχαίτισης Patriot. Πιστεύω ότι αυτό θα είναι ένα τεράστιο βήμα προς τα εμπρός. Αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει τελικά μέσω διαπραγματεύσεων, και όσο πιο γρήγορα βρεθούμε στο τραπέζι, τόσο το καλύτερο για όλους».

Για Ιράν και Ισραήλ

Μιλώντας στην εκπομπή Face the Nation του CBS μετά από μια πολύωρη συνάντηση που είχε με τον Τραμπ, ο Γκράχαμ περιέγραψε πριν από λίγες μέρες με απόλυτο τρόπο ποιο θα είναι το σκληρό πλάνο των ΗΠΑ εάν αποτύγχαναν οι διπλωματικές συνομιλίες με την Τεχεράνη, Έλεγε «Θα τους αφανίσουμε για τα Στενά του Ορμούζ» και προειδοποιούσε για «ολοκληρωτικό στρατιωτικό πλήγμα εάν το Ιράν επιχειρήσει να κλείσει ή να ελέγξει τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο των Στενών του Ορμούζ».

«Εάν αυτή η διπλωματική προσπάθεια αποτύχει, ο Πρόεδρος Τραμπ πρόκειται να καταλάβει τα Στενά του Ορμούζ με τη βία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ελέγχουν τα Στενά και θα χρεώνουμε τέλη σε όσους διέρχονται για να αποσβεστεί το κόστος της επιχείρησής μας εκεί. Και αν το Ιράν αμφισβητήσει τον έλεγχο των ΗΠΑ, θα τους αφανίσουμε από προσώπου γης» (obliterate them).

Ο Λίντσεϊ Γκράχαμ υπήρξε ένας από τους πιο φανατικούς υποστηρικτές του Ισραήλ στο αμερικανικό Κογκρέσο μέχρι την τελευταία ημέρα της ζωής του. Λίγο μετά την ανακοίνωση του θανάτου του, ο Νετανιάχου δήλωσε συγκινημένος ότι «το Ισραήλ έχασε έναν από τους μεγαλύτερους φίλους του». «Θα είμαι με το Ισραήλ μέχρι την ημέρα που θα πεθάνω» είχε δηλώσει προ τριμήνου.

Παράλληλα, είναι πρόδηλο ότι στις επαφές ζητούν να δουν “τα χαρτιά” των συνομιλητών τους πριν “παρουσιάσουν” τα δικά τους. Επιχειρούν, τουτέστιν, να εξασφαλίσουν εκ προοιμίου τα δώρα, τα ανταλλάγματα, και μόνον εν συνεχεία να κουβεντιάσουν οτιδήποτε σχετικά με το Κυπριακό ή ενδεχομένως και τα ελληνοτουρκικά. 

Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως ούτε από πλευράς των Ευρωπαίων υπάρχει διάθεση να ανοίξουν ανεξέλεγκτα την “κάνουλα” προς την Τουρκία, χωρίς διαβουλεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών αλλά και αλλαγή στάσης της Άγκυρας. Είναι σαφές πως στην Ένωση, σε διαφορετικά ζητήματα υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις και συμφέροντα και τούτο λαμβάνεται υπ’ όψιν από τους θεσμούς. Για παράδειγμα, στο θέμα της θεώρησης διαβατηρίων για Τούρκους υπηκόους, υπάρχουν σοβαρές ενστάσεις από κράτη-μέλη. 

Η σύνοδος στην Άγκυρα

Η Τουρκία μετά και τη δείπνο Ερντογάν, θεωρεί πως έχει αποκτήσει σημαντικά πλεονεκτήματα, ότι επιβεβαιώθηκε η «χρησιμότητά» της σε περιφερειακές εξελίξεις και στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η κατοχική δύναμη, η οποία βγήκε ενισχυμένη από τη σύνοδο, αλλά και από τις εξελίξεις στην περιοχή, θεωρεί πως διεθνείς παίκτες επενδύουν σε αυτήν και αυτή, με την σειρά της, επενδύει στην υλοποίηση των επεκτατικών σχεδιασμών της πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά. 

Βέβαια, το παιχνίδι επικράτησης συνεχίζεται και τίποτε δεν έχει τελειώσει. Θα φανεί στη συνέχεια και σε σχέση με το Ισραήλ, που για δικούς του λόγους, που συνδέονται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις προσπάθειες ελέγχου, αντιδρά τόσο στην αναβάθμιση της Άγκυρας όσο και στη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν. 

Παράλληλα, με βάση τα όσα παρακολουθήσαμε το διήμερο 7-8 Ιουλίου, κατά τη διάρκεια της συνόδου του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα έκλεισε συμφωνίες στον αμυντικό τομέα και οι εταίροι της στη Συμμαχία έδειξαν να θέλουν τη «συμβολή» της στο ουκρανικό μέτωπο. 

Διασύνδεση με ευρωτουρκικά 

Είναι σαφές πως όλες οι προσπάθειες έχουν επικεντρωθεί στη διασύνδεση Κυπριακού με τα ευρωτουρκικά. Τόσο τα Ηνωμένα Έθνη όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύουν σε αυτή τη διασύνδεση. Και εργάστηκαν προς αυτή την κατεύθυνση και υπήρξαν συζητήσεις με την Άγκυρα. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον συμπατριώτη του, Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ενώ μίλησε και με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η προσοχή τις τελευταίες ημέρες ήταν επικεντρωμένη στο δείπνο Ερντογάν και Φιντάν με Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην Άγκυρα. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, ο οποίος ενημερώθηκε τηλεφωνικά από τους Κόστα και φον ντερ Λάιεν για τα διαμειφθέντα, θα συναντηθεί την ερχόμενη Τρίτη με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Παρίσι. Θα βρίσκονται αμφότεροι στο Παρίσι για να παραστούν στους γιορτασμούς για την εθνική επέτειο της Γαλλίας. Στη συνάντηση αυτή αναμένεται ότι θα ειπωθούν λεπτομέρειες για τις συζητήσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων με την τουρκική ηγεσία, αλλά και θα συζητηθούν τα επόμενα βήματα. 

Είναι σαφές πως ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η διασύνδεση Κυπριακού και ευρωτουρκικών δεν «περπάτησε» όσο θα έπρεπε, τόσο η Λευκωσία όσο και οι Βρυξέλλες, συνεχίζουν σε αυτή την πορεία. Θεωρούν πως αποτελεί την μόνη, υπό τις περιστάσεις, διέξοδο για να προχωρήσει μια προσπάθεια στο Κυπριακό. 

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και ο διορισμός Απεσταλμένου της Προέδρου της Κομισιόν για το Κυπριακό, που αναμένεται να γίνει σύντομα. Μετά από το διορισμό αναμένεται να υπάρξει μια πιο συστηματική προσπάθεια στο Κυπριακό. Δεν θα περιορίζονται εν πολλοίς οι προσπάθειες μόνο στο υψηλότερο επίπεδο. 

Τα σενάρια της Ολγκίν 

Στο πεδίο των Ηνωμένων Εθνών, η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ετοιμάζεται για νέα περιοδεία. Πέρα από τις Βρυξέλλες, έχει εντάξει κι άλλες χώρες στην περιοδεία της, όπως τη Ρώμη. 

Πάντως, όσο η σύγκληση της άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό καθυστερεί, δυσκολεύει και την πραγματοποίηση της. Ανατρέπονται τόσο οι σχεδιασμοί του Γενικού Γραμματέα όσο και της κ. Ολγκίν. Όπως σημείωσαν ενημερωμένες πηγές, μετά το καλοκαίρι, όταν τα Ηνωμένα Έθνη θα βρίσκονται στην τελευταία στροφή πριν τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες, δεν θα υπάρχουν δυνατότητες για σοβαρές εξελίξεις.

Οι ίδιες πηγές επιστράτευσαν και έναν όρο που χρησιμοποιείται στη διπλωματική γλώσσα, αυτόν της «κουτσής πάπιας» (lame duck), που περιγράφει κάποιον που βρίσκεται στο τέλος της θητείας του, είναι απερχόμενος, δεν έχει επιρροή και δεν μπορεί να δεσμεύσει το διάδοχό του. Αυτό μετά το καλοκαίρι θα ισχύσει για τον κ. Γκουτέρες.

Η κ. Ολγκίν γνωρίζει τα χρονικά περιθώρια και βάσει αυτών κινείται. Οι επαφές της, και οι συζητήσεις στις οποίες μετέχει, στηρίζονται στην τακτική της διασύνδεσης ενώ παρουσιάζει και τις διάφορες ιδέες, που έθεσε και στη Λευκωσία. Εν όψει του γεγονότος ότι πιέζει ο χρόνος, δεν αποκλείεται να προχωρήσει – όπως έχει ακουστεί όπερ σημαίνει συζητήθηκε – και να θέσει ενώπιον των εμπλεκόμενων τις ιδέες της, να τους ζητήσει να τις αποδεχθούν και εφόσον αυτό γίνει, τότε να συγκληθεί από τον Γενικό Γραμματέα του Διεθνούς Οργανισμού, η άτυπη Πενταμερής. Μια τέτοια εξέλιξη, ιδιαίτερα εάν δεν είναι ώριμες οι συνθήκες, θα προκαλέσει αρνητικά αποτελέσματα. 

Ανέλαβε την εξουσία το 1995 και παρέμεινε εμίρης έως το 2013, όταν προχώρησε σε μια σπάνια για την περιοχή οικειοθελή μεταβίβαση της εξουσίας στον γιο του, τον σημερινό εμίρη, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι. Κατά τη διάρκεια της 18χρονης διακυβέρνησής του, το Κατάρ μετατράπηκε σε μία από τις ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου, χάρη στο πετρέλαιο, τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου, ενώ ενίσχυσε σημαντικά τη διεθνή επιρροή του στη διπλωματία, τις επενδύσεις και τα ΜΜΕ.

Ο Χαμάντ μπιν Χαλίφα Αλ Θάνι συνδέθηκε με το Al Jazeera, το οποίο μετατράπηκε σε παγκόσμιο ενημερωτικό δίκτυο, μεταδίδοντας δηλώσεις του Οσάμα Μπιν Λάντεν όταν οι ΗΠΑ είχαν εισβάλει στο Αφγανιστάν και καλύπτοντας εκτενώς τον πόλεμο στο Ιράκ που ακολούθησε, με τον αμερικανικό στρατό να φτάνει να βομβαρδίζει το γραφείο του στην Βαγδάτη! Το Al Jazeera διέρρηξε την μιντιακή κυριαρχία του CNN, που είχε συνδεθεί με τον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου.

Ήταν αυτός που αποδέσμευσε την εξωτερική πολιτική της Ντόχα από την παραδοσιακή εξάρτηση της από το βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, χαράσσοντας μια αυτόνομη και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Καλλιέργησε το προφίλ του μεσολαβητή σε μία σειρά από διεθνείς συγκρούσεις (Λίβανος, Σουδάν, Σομαλία) και καλλιέργησε διευρυμένους διαύλους με το Ιράν, τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ, ακόμη και με τους Ταλιμπάν. Ταυτόχρονα, το εμιράτο φιλοξένησε τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ στην περιοχή, την Al Udeid!

Ήταν όμως και ο “πατέρας” της στρατηγικής σχέσης του εμιράτου με την Τουρκία, η οποία οδήγησε αρχικά στην βάση του Tariq bin Ziyad όπου αναπτύχθηκαν οι πρώτες τουρκικές δυνάμεις, ενώ Ντόχα και Άγκυρα υποστήριξαν από κοινού το ξέσπασμα της “Αραβικής Άνοιξης”  (από τα τέλη του 2010, με πρώτο σταθμό την Τυνησία) με όραμα μία “μεταπολίτευση” του πολιτικού Ισλάμ στον αραβικό κόσμο, με αποτέλεσμα να έρθουν σε αντιπαράθεση με τις παραδοσιακές σουνιτικές δυνάμεις, με κυριότερη την Σαουδική Αραβία.

H οικογένεια Αλ Θάνι

Μία χούφτα ανθρώπων, η οικογένεια Αλ Θάνι, διαχειρίζεται τον εντυπωσιακό ενεργειακό και χρηματικό πλούτο του Κατάρ. Η δυναστεία αυτή κυριαρχεί στην περιοχή εδώ και σχεδόν δύο αιώνες. Ο οίκος των Αλ Θάνι διοικεί το Κατάρ καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της ανεξάρτητης ιστορίας του. Το οικονομικό θαύμα στηρίχθηκε στο γεγονός ότι το Κατάρ αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα φυσικού αερίου στον κόσμο.

Στην περιοχή, οι Αλ Θάνι εγκαταστάθηκαν από τον 18ο αιώνα ενώ από το 1868 οι διάδοχοι του οίκου είναι αυτοί που ασκούν την εξουσία ως φύλαρχοι. Πατριάρχης ήταν ο Μοχάμεντ Μπιν Αλ Θάνι με καταγωγή από την Μπανού Ταμίμ, μία εκ των μεγαλύτερων φυλών της Αραβικής Χερσονήσου. Όπως προαναφέρθηκε, ο εμίρης του Κατάρ είναι ο 46χρονος σήμερα Ταμίμ Μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, ο νεότερος βασιλιάς σε μοναρχία του Κόλπου που διαδέχθηκε το 2013 τον εκλιπών πατέρα του, σε μία ασυνήθιστη όπως προαναφέραμε για το εμιράτο εκούσια μεταβίβαση της εξουσίας.

Η πατρική αυτή γενναιοδωρία δεν συνηθίζεται στη δυναστεία των Αλ Θάνι. Ο πατέρας που αποποιήθηκε την εξουσία του προς όφελος του γιου του, δεν είχε διστάσει να ανατρέψει τον δικό του πατέρα, σχεδόν δύο δεκαετίες νωρίτερα. Σε μια αναίμακτη εξέγερση ο 63χρονος τότε εμίρης Χαλίφα Μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, έκτος ηγεμόνας του Κατάρ και ο δεύτερος από τη δυναστεία των Αλ Θάνι, είχε ανατραπεί από τον γιο του, ενώ βρισκόταν στην Ελβετία!

Ο όγδοος εμίρης του Κατάρ

Απολαμβάνοντας, λοιπόν, αρκετές πρωτιές ο νεαρός Θάνι έγινε ο όγδοος κατά σειρά εμίρης της οικογένειας, παίρνοντας την βαριά κληρονομιά του πατέρα του. Από την πρώτη μέρα καλλιέργησε στον διεθνή χώρο τον μύθο του μεταρρυθμιστή. Μεταξύ άλλων, ήταν και εμπνευστής της ιδιότυπης αθλητικής διπλωματίας του Κατάρ, με το εμιράτο να φιλοξενεί τους αγώνες της Formula 1 το 2021 και βεβαίως το Μουντιάλ το 2022. Στην αθλητική διπλωματία αυτή κάνει κουμάντο ο πακτωλός των πετροδολαρίων, ενώ έχει συνδεθεί και με ουκ ολίγα σκάνδαλα, βλ. το γνωστό μας Qatargate.

Το Μουντιάλ, το μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό γεγονός της τετραετίας, εκτός από μία προσπάθεια διεθνούς προβολής, ήταν και μια ευκαιρία να αξιοποιηθούν τα τεράστια λιμνάζοντα κεφάλαια που διαθέτει το εμιράτο. Ενδεικτικό είναι ότι για τα έργα υποδομής ξοδεύτηκαν 220 δισεκατομμύρια δολάρια. Μία σύγκριση είναι ενδεικτική: Το 2006 η Γερμανία είχε δαπανήσει για την ίδια ποδοσφαιρική εκδήλωση 4,3 δισεκατομμύρια. Το 2010, η Νότιος Αφρική 3,6 δισ. Το 2014 η Βραζιλία 15 δισεκατομμύρια και το 2018 η Ρωσία 11,6 δισεκατομμύρια.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η βασιλική οικογένεια ασκεί σχεδόν ολοκληρωτικά τη νομοθετική και εκτελεστική εξουσία, ενώ ελέγχει και τη δικαστική. Υπολογίζεται ότι σχεδόν 50.000 Καταριανοί ανήκουν στην ευρύτερη βασιλική οικογένεια. Τουλάχιστον χίλιοι από αυτούς κατέχουν όλες τις κομβικές θέσεις στο κράτος. Η πρώτη οικογένεια του Κατάρ, άλλωστε, διαθέτει μία τεράστια περιουσία, η οποία φημολογείται πως ξεπερνά τα 335 δισ. δολάρια.

Ο πλούτος της χώρας κατανέμεται ως εξής: Το 25% καταλήγει στον ίδιο τον εμίρη, 25% στους στενότερους συγγενείς του και ένα άλλο 25% στην ευρύτερη οικογένεια. Το υπόλοιπο 25% πηγαίνει στο Quatar Investment Authority, ένα κρατικό fund, το οποίο και λειτουργεί υπό τον απόλυτο έλεγχο του εμίρη.

Ο ρόλος της Σέικα

Αναβαθμισμένο ρόλο σε αυτό έχει και η Σέικα, μητέρα του σημερινού εμίρη και δεύτερη σύζυγος του πατέρα του. Ο οίκος Valentino, o οίκος Balmain και το πολυκατάστημα Harrods έχουν πλέον περάσει στα χέρια του Κατάρ, με την Σέικα να συμμετέχει στη διοίκησή τους. Εξάλλου, αυτή θεωρείται η κινητήριος δύναμη πίσω από τον θρόνο του Κατάρ. Οι φήμες θέλουν να άσκησε τεράστια πίεση στον εκλιπόντα σύζυγό της, ώστε να παραδώσει τον θρόνο στον μεγαλύτερο γιό της κι αυτός να γίνει ο νεότερος μονάρχης στον κόσμο.

Οι πόροι αυτού του καταριανού fund ξεπερνούν τα 460 δισ. ευρώ. Ας σημειωθεί ότι έχει επενδύσει μέσω αυτού πάνω από 335 δισ. δολάρια διεθνώς σε μεγάλες κυρίως δυτικές εταιρείες. Μεταξύ αυτών των επενδύσεων είναι το 17% των μετοχών της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen (αποτιμάται στα 11 δισ. ευρώ στις αρχές του 2022). Το μέλος της βασιλικής οικογένειας Αλ Θάνι και πρώην πρωθυπουργός της χώρας, ήταν που αγόρασε σημαντικό μερίδιο στη Deutsche Bank, όταν έγινε η αύξηση κεφαλαίου του γερμανικού χρηματοπιστωτικού κολοσσού το 2014.

Επίσης, το Κατάρ κατέχει στη Βρετανία το 6,3% των μετοχών της τράπεζας Barclays, σημαντικό ποσοστό της Credit Suisse, το 9% της αγγλοελβετικής βιομηχανίας Glencore, το 22% της δεύτερης μεγαλύτερης βρετανικής αλυσίδας σουπερμάρκετ Sainsbury, σημαντικό ποσοστό της Harrods Group, το 2,13% της πετρελαϊκής Royal Dutch Shell Plc, το 20% του αεροδρομίου Heathrow, το 20% της British Airways, ακίνητα στο συγκρότημα κτιρίων Canary Wharf στο Λονδίνο, τον πύργο της τράπεζας HSBC, το ξενοδοχείο Savoy, το Olympic Village. Στην Γαλλία, η Qatar Sports Investment έχει αγοράσει την ποδοσφαιρική ομάδα Paris Saint-Germain, στην Ιταλία τον οίκο Valentino, στη Ρωσία το 10% της πετρελαϊκής Rosneft και το 24,9% του αεροδρομίου της Αγίας Πετρούπολης.

Στην Κίνα πραγματοποιεί τις μισές εξαγωγές LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο), έχει ανακοινώσει επενδύσεις συνολικού ύψους 20 δισ. δολαρίων κατέχει το 12,99% της Αγροτικής Τράπεζας της Κίνας, εξαγόρασε το Asia Square Tower στη Σιγκαπούρη προς 2,5 δισ. δολάρια, ενώ έχει αποκτήσει συμμετοχή σε πολλά ακίνητα.

Τέλος, το Κατάρ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ξένους επενδυτές στις ΗΠΑ, με το κρατικό επενδυτικό του ταμείο (QIA) να υλοποιεί μακροπρόθεσμα επενδυτικά πλάνα. Επί κυβέρνησης Μπάϊντεν έλαβε το σημαίνων καθεστώς του Major Non-NATO Ally. Οι δε σχέσεις του εμιράτου με τον Ντόναλντ Τραμπ έχουν περάσει σε άλλη “πίστα”, με το Κατάρ να δωρίζει στον Αμερικανό πρόεδρο ένα υπερπολυτελές Boeing 747-8 (αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων), που χρησιμοποιείται ως προσωρινό Air Force One. Μετά το ισραηλινό πλήγμα στην Ντόχα κατά της αντιπροσωπείας της Χαμάς, ο Τραμπ ανάγκασε το Ισραήλ να ζητήσει συγγνώμη από το εμιράτο και με προεδρικό διάταγμα παρέχει εγγυήσεις στο Κατάρ τύπου του νατοϊκού “Άρθρου 5”.

Εγγυήσεις που αποδείχτηκαν κενό γράμμα στον πόλεμο του Ιράν, όπου το Κατάρ – παρά τις πάγιες-καλές του σχέσεις με την Τεχεράνη, την μεσολαβητική του προσπάθεια στην σύγκρουση, αλλά και το μεγαλύτερο υπεράκτιο κοίτασμα φυσικού αερίου που μοιράζονται στον κόσμο, το γνωστό South Pars – αποτελεί στόχο των ιρανικών αντιποίνων, λόγω της αμερικανικής βάσης.. Ο υιός Θάνι αντιμετωπίζει την μεγαλύτερη πρόκληση στην νεότερη ιστορία του Εμιράτου, που δεν απειλεί μόνο την κληρονομιά του πατρός του, αλλά και ολόκληρη την περιοχή.

Με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Γιαβουζγιλμάζ υποστήριξε ότι η προσφυγή για την ακύρωση της απόφασης του Διεθνούς Διαιτητικού Δικαστηρίου, με την οποία επιδικάστηκε σε βάρος της Τουρκίας αποζημίωση 1 δισ. 471 εκατ. δολαρίων, δεν είχε αποτέλεσμα.

Παραθέτοντας ορισμένα έγγραφα, ανέφερε τα εξής: «Το AKP έχασε τη δίκη στο Παρίσι! Φτάσαμε στο αποτέλεσμα μιας δίκης που είχε αποκρυφθεί. Τεκμηριώσαμε ότι απορρίφθηκε η προσφυγή που είχε ασκήσει το AKP στο Εφετείο του Παρισιού με αίτημα την ακύρωση της απόφασης του Διεθνούς Διαιτητικού Δικαστηρίου, το οποίο είχε επιδικάσει σε βάρος της Τουρκίας αποζημίωση ύψους 1 δισ. 471 εκατ. δολαρίων λόγω παρατυπιών στον αγωγό μεταφοράς αργού πετρελαίου Ιράκ-Τουρκίας. Πλέον άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την καταβολή της διαιτητικής αποζημίωσης ύψους 1 δισ. 471 εκατ. δολαρίων».

Πώς φτάσαμε στην αποζημίωση

Στις 13 Φεβρουαρίου 2023, το Διεθνές Διαιτητικό Δικαστήριο αποφάσισε ότι, κατά το διάστημα από τις 21 Μαΐου 2014 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2018, το AKP:

• Μετέφερε παράτυπα πετρέλαιο που ανήκε στο Ιράκ μέσω του αγωγού Ιράκ-Τουρκίας, χωρίς την άδεια της κυβέρνησης του Ιράκ.
• Προχώρησε στη φόρτωσή του στο λιμάνι του Τζεϊχάν.
• Πούλησε το πετρέλαιο σε τιμή χαμηλότερη από εκείνη που είχε καθορίσει το ιρακινό κράτος.

Για τους λόγους αυτούς αποφασίστηκε ότι η Τουρκία όφειλε να καταβάλει στο Ιράκ καθαρή αποζημίωση ύψους 1 δισ. 471 εκατ. δολαρίων. Ήμασταν οι πρώτοι που δημοσιοποιήσαμε την τελική διαιτητική απόφαση των 277 σελίδων μαζί με τα σχετικά έγγραφα, υποστήριξε ο Γιαβουζγιλμάζ.

Το AKP, από την πλευρά του, είχε ανακοινώσει ότι είχε προσφύγει στα δικαστήρια του Παρισιού, ζητώντας την ακύρωση της συγκεκριμένης διαιτητικής απόφασης. Ωστόσο, από την έρευνά μας διαπιστώσαμε ότι το AKP έχασε την “αγωγή ακύρωσης της απόφασης” που είχε ασκήσει ενώπιον του Εφετείου του Παρισιού κατά της διεθνούς διαιτητικής απόφασης. Το αποτέλεσμα είναι ότι άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την καταβολή της αποζημίωσης ύψους 1 δισ. 471 εκατ. δολαρίων.

Ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν ανακοίνωσε επίσης ότι οι αεροδιαστημικές δυνάμεις του διεξήγαγαν βαριά επίθεση σε πλατφόρμες υποστήριξης και ανεφοδιασμού αμερικανικού αεροπλανοφόρου στο λιμάνι Ντουκμ, στο Ομάν, κατά το τρίτο στάδιο της απάντησής του στην, όπως την αποκάλεσε, αμερικανική στρατιωτική “επίθεση”. Το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) πρόσθεσε ότι η επιχείρηση είχε στόχο κέντρα επιμελητειακής υποστήριξης για αμερικανικά ναυτικά σκάφη.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά μέχρι νεωτέρας. Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ύστερα από το επεισόδιο με το πλοίο αποφασίστηκε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ μέχρι νεωτέρας και «έως ότου σταματήσει η αμερικανική παρέμβαση στην περιοχή». Υπογραμμίζεται επίσης ότι δεν θα επιτραπεί σε κανένα πλοίο να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ και ότι εάν ο εχθρός χρησιμοποιήσει ως πρόσχημα το συμβάν για να εξαπολύσει νέες επιθέσεις εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, τότε θα λάβει «σκληρή απάντηση».

Το χρονικό 

Το ιρανικό Ναυτικό αργά το Σάββατο ανέφερε ότι έριξε προειδοποιητικές βολές κατά πλοίου το οποίο φέρεται να είχε επιχειρήσει να διέλθει τα Στενά ακολουθώντας μη εγκεκριμένη διαδρομή. Κατά το Ιράν, το πλοίο είχε απεργοποιήσει τον μηχανισμό (transponder) που δείχνει συνέχεια τη θέση του. Το ημι-επίσημο πρακτορείο Fars μετέδωσε στη συνέχεια ότι το πλοίο χτυπήθηκε με πύραυλο κρουζ και ότι αγνόησε τις εκκλήσεις των ιρανικών Αρχών.

Οι ΗΠΑ απάντησαν με βομβαρδισμούς (τους τρίτους αυτή την εβδομάδα) που ξεκίνησαν στις 2:15 ώρα Ελλάδος (19:15 ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ) «αφού δυνάμεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης επιτέθηκαν κατάφωρα στο M/V GFS Galaxy, ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων υπό κυπριακή σημαία που διέσχιζε το Στενό του Ορμούζ. Ένα μέλος του πληρώματος, πολίτης, αγνοείται, ενώ το πλοίο δεν είναι σε θέση να συνεχίσει το ταξίδι του λόγω πυρκαγιάς επί του σκάφους και σημαντικών ζημιών στο μηχανοστάσιο» (σημ. λίγο μετά ο αγνοούμενος βρέθηκε νεκρός).

Σε νεότερη ανακοίνωση γνωστοποιήθηκε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «έπληξαν περίπου 140 ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους με πυρομαχικά ακριβείας που εκτοξεύτηκαν από μαχητικά αεροσκάφη ξηράς και θάλασσας, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ναυτικά σκάφη. Οι στόχοι περιλάμβαναν ιρανικές θέσεις πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ναυτικές δυνατότητες, εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρομαχικών, δίκτυα επικοινωνιών και τοποθεσίες παράκτιας επιτήρησης».

Ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε σήμερα ότι «το Ιράν έκανε μια κακή επιλογή», ανοίγοντας πυρ εναντίον εμπορικού πλοίου στα Στενά του Ορμούζ, και ότι «τώρα πληρώνει» το τίμημα. Κάνοντας, μάλιστα, απολογισμό όσων συνέβησαν κατά τις τρεις αμερικανικές επιθέσεις την τελευταία εβδομάδα η CENTCOM ανακοίνωσε ότι «έπληξε περισσότερους από 300 στόχους κατόπιν εντολής του Αρχηγού του Στρατεύματος (σ.σ. ο Ντόναλντ Τραμπ) για να υποβαθμίσει την ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε ναυτικούς και εμπορικά πλοία που διέρχονται ελεύθερα το στενό. Οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων μέσω του ζωτικού διεθνούς θαλάσσιου διαδρόμου συνεχίζονται».

Κατά την ίδια ανακοίνωση, «από τις αρχές Μαΐου, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν βοηθήσει στη διευκόλυνση της επιτυχούς διέλευσης περισσότερων από 800 εμπορικών πλοίων και 400 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ».

Πύραυλοι κατά αραβικών κρατών

Μετά τους βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ, τα ξημερώματα της Κυριακής ακούστηκαν εκρήξεις στο Κουβέιτ, αλλά και το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπως και την Ιορδανία. Οι Φρουροί της Επανάστασης ισχυρίστηκαν αρχικά ότι χτύπησαν στην Ιορδανία βάση από όπου οι ΗΠΑ ελέγχουν τα drone MQ-9.

Το υπουργείο Άμυνας των Εμιράτων ανακοίνωσε πως ενεργοποιήθηκε η αντιαεροπορική άμυνα για την αναχαίτιση πυραύλων και drones που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν. Εκρήξεις ακούστηκαν στην πρωτεύουσα του Κατάρ, όπου δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP) είδε αναχαιτίσεις βλημάτων και οι κάτοικοι έλαβαν στα κινητά τηλέφωνά τους μήνυμα από τις αρχές προκειμένου να παραμείνουν στα σπίτια τους. Σειρήνες συναγερμού ήχησαν στο Μπαχρέιν, όπου το υπουργείο Εσωτερικών κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι και να αναζητήσουν ασφαλή καταφύγια.

Οι ένοπλες δυνάμεις της Ιορδανίας ανακοίνωσαν σήμερα ότι τρεις ιρανικοί πύραυλοι έπεσαν στο έδαφος του βασιλείου το ξημέρωμα, χωρίς να προκληθούν θύματα, εν μέσω της επανάληψης των εχθροπραξιών ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ. “Τρεις πύραυλοι που ρίφθηκαν από το ιρανικό έδαφος έπεσαν το ξημέρωμα σε σημεία του βασιλείου, χωρίς να προκληθούν θύματα. Οι ζημιές περιορίζονται σε μικρές υλικές ζημιές”, ανέφερε στρατιωτική πηγή την οποία επικαλέστηκαν οι ένοπλες δυνάμεις στην ανακοίνωσή τους.

Η “λίστα θανάτου” του Ιράν

Ενδεικτικό της κλιμάκωσης είναι ότι η ιρανική εφημερίδα «Hamshari», η οποία ανήκει στον Δήμο της Τεχεράνης, δημοσίευσε λίστα θανάτου με ονόματα κορυφαίων δυτικών ηγετών, παρουσιάζοντάς τους ως υπεύθυνους για την δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Συγκεκριμένα, ανάμεσα στα πρόσωπα που εμφανίζονται στη δημοσίευση, βρίσκονται ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ο πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, και ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς. Στην εικόνα που δημοσίευσε η «Hamshari» από το Ιράν, η Τζόρτζια Μελόνι απεικονίζεται να φορά πορτοκαλί στολή κρατουμένου, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, φαίνονται με στόχο ζωγραφισμένο στο μέτωπό τους.

Η δημοσίευση έγινε λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση γραπτού μηνύματος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου και διαδόχου του ανώτατου ηγέτη, ο οποίος έκανε λόγο για «αναπόφευκτη εκδίκηση» απέναντι σε όσους θεωρεί υπεύθυνους για τη δολοφονία του πατέρα του. Εκτός από τους Ντόναλντ Τραμπ, Τζόρτζια Μελόνι, Εμανουέλ Μακρόν, Κιρ Στάρμερ και Φρίντριχ Μερτς, στη δημοσίευση εμφανίζονται ακόμη ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ο διοικητής της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM), Μάικλ Κούπερ, ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, καθώς και οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι, Ίσραελ Κατς, Γκίντεον Σάαρ και Εγιάλ Ζαμίρ.

Πάντως, η εν λόγω δημοσίευση εντάσσεται στο κλίμα έντονης αντιπαράθεσης που επικρατεί μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ κατά τη διάρκεια των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στο Ιράν, τις επανειλημμένες δηλώσεις περί εκδίκησης από την πλευρά της Τεχεράνης και τις αναφορές Τραμπ ότι 1.000 πύραυλοι θα πλήξουν το Ιράν, αν τυχόν τον δολοφονήσει!

Η μέχρι τώρα θεωρούμενη πλειοψηφία έχει μείνει ακέφαλη μετά την παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου, ενώ οι περισσότεροι εξ αυτών (βουλευτές και στελέχη) είναι με το ένα πόδι στην έξοδο από το κόμμα, προκειμένου να ενταχθούν άμεσα, ή σε δεύτερο χρόνο στην ΕΛΑΣ. Ήταν εμφανής η απροθυμία των στελεχών που υποστηρίζουν την άνευ όρων συμπόρευση με την ΕΛΑΣ να συμμετέχουν και να δώσουν μία εσωκομματική μάχη, ενώ είναι έτοιμοι να αποχωρήσουν. Πέραν των άλλων υπάρχει και ένα ζήτημα πολιτικής ηθικής.

Κάπως έτσι συμπληρώθηκε η απαιτούμενη απαρτία των 140 στελεχών προκειμένου να συνεδριάσει η Κεντρική Επιτροπή, την οποία είχε ζητήσει το 1/4 των μελών. Σημειώνεται ότι η αναπληρώτρια γραμματέας Αναστασία Σαπουνά αφέθηκε μόνη της να βγάλει τα κάστανα από την φωτιά. Προσπάθησε να αποτρέψει την συνεδρίαση της Κ.Ε. – ενδεικτικό του κλίματος που επικράτησε είναι ότι το Σάββατο ήταν κλειδωμένα τα γραφεία της Κουμουνδούρου, προφανώς για να μην “μπουκάρουν” οι διαφωνούντες και κάνουν “κατάληψη”.

Η θέση “να αυτοδιαλυθούμε για να πάμε σπίτια μας και να περιμένουν την κλήση από τον Τσίπρα”, ενώ είναι πλειοψηφική, δεν είναι υποστηρίξιμη. Για αυτό άλλωστε όλο το προηγούμενο διάστημα, από τις 6 Ιουνίου και μετά, ο Φάμελλος έμεινε μόνος του να προβάλλει την απόφαση της αυτοδιάλυσης και να δέχεται τα πυρά από τους Πολάκη, Παππά, Δούρου. Μέλη της Πολιτικής Γραμματείας και της Κεντρικής Επιτροπής που συμφωνούν με αυτή την προοπτική άρχισαν να παραιτούνται και οι βουλευτές να παραδίδουν τις έδρες τους – Γιώργος Καραμέρος και Κατερίνα Νοτοπούλου – ενώ καμιά δεκαριά ακόμη είναι έτοιμοι να ακολουθήσουν. Σάββατο μόνο έξι βουλευτές έδωσαν το παρόν.

Κεντρική Επιτροπή ΣΥΡΙΖΑ: Η επόμενη μέρα

Την ομόφωνη απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής των 140 συμμετεχόντων ανέγνωσε ο Νίκος Παππάς. Συμπυκνωμένα η Κ.Ε. αποφάσισε ότι η πολιτική στήριξη άλλου κόμματος (της ΕΛΑΣ) έχει καταστεί κενή περιεχομένου, μετά και τις δηλώσεις του προέδρου και στελεχών της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης που αποκλείουν την συνεργασία. Αποφασίσθηκε η επιτάχυνση των διαδικασιών στην κατεύθυνση των εκλογικών συμμαχιών (χωρίς να προσδιορίζονται οι εν δυνάμει σύμμαχοι), ενώ καλείται η Πολιτική Γραμματεία να χαράξει οδικό χάρτη προς τις εκλογές.

Τέλος, η Κεντρική Επιτροπή έκρινε ως πολιτικά αναγκαία την ανάκληση διαγραφής του Παύλου Πολάκη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Την ικανοποίηση του εξέφρασε ο Πολάκης, ο οποίος δήλωσε ότι θα είναι υποψήφιος πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, εφόσον βέβαια αρθούν τα εμπόδια για την επιστροφή του, κάτι που προϋποθέτει μία ερμηνεία του κανονισμού της Βουλής και την έγκριση του Νικήτα Κακλαμάνη.

Το παιχνίδι βέβαια έχει και άλλο ημίχρονο καθώς την Δευτέρα συγκαλείται η Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ το επόμενο Σαββατοκύριακο θα συνεδριάσει εκ νέου η Κεντρική Επιτροπή, προκειμένου να αποφασίσει τα επόμενα βήματα για την προετοιμασία του κόμματος για τις εκλογές. Πιθανότατα θα εκλέξει την προσωρινή ηγεσία. Ένα ερώτημα είναι εάν η εν αποδρομή θεωρούμενη πλειοψηφία θα μείνει για να δώσει την μάχη της ανατροπής της απόφασης πριν αποχωρήσει οριστικά από το κόμμα. Θα είναι όμως ωσάν – ενώ είναι θέμα χρόνου η προσχώρησή τους σε άλλο κόμμα – να δίνουν την μάχη προκειμένου να διαλυθεί ο ΣΥΡΙΖΑ.

Μέχρι τώρα ο Τσίπρας έμεινε εκτός κάδρου ακριβώς για να μην έχει πολιτικό κόστος από τις διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ. Εάν το κόμμα περάσει στην τρόικα Πολάκη-Παππά-Δούρου είναι ανοικτό ποιος θα είναι ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, παρότι το πιθανότερο είναι να κερδίσει ο Πολάκης και ποιοι θα τον πλαισιώνουν σαν κομματική ηγεσία.

Εκ των πραγμάτων ένας υπό νέα ηγεσία ΣΥΡΙΖΑ που θα διεκδικεί την κοινοβουλευτική του επιβίωση θα κινηθεί ανταγωνιστικά με την ΕΛΑΣ, ειδικά εάν πρόεδρος γίνει τελικά ο Πολάκης. Το τι ποσοστό θα αποσπάσει είναι ζητούμενο…

Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί ο Πούτιν απέφευγε όχι μόνο την κλιμάκωση, αλλά και δραστικές απαντήσεις, όποτε το Κίεβο κλιμακώνει. Η απάντηση είναι ότι δεν αντιμετωπίζει τον πόλεμο ως αποκλειστικά στρατιωτική αναμέτρηση. Για το Κρεμλίνο, η Ουκρανία αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης γεωπολιτικής σύγκρουσης με τη Δύση, η οποία αφορά τη θέση της Ρωσίας στο αναδυόμενο διεθνές σύστημα. Συγκεκριμένα, ο Πούτιν θεώρησε ότι η εκλογή Τραμπ συνιστούσε ευκαιρία, λόγω του γεγονότος ότι έχει ταχθεί κατά της παγκοσμιοποίησης και είχε επιδείξει διάθεση συνεννόησης με τη Μόσχα.

Η συνάντηση στο Άνκορατζ (Αύγουστος 2025) φάνηκε να επιβεβαιώνει αυτή τη θεώρηση. Για την ακρίβεια, το Κρεμλίνο θεώρησε ότι από κοινού ΗΠΑ και Ρωσία θα μπορούσαν να διαμορφώσουν το νέο διεθνές σύστημα, γεγονός που θα συνιστούσε εγγύηση για την εθνική ασφάλεια της “Αρκούδας” και θα αναβάθμιζε τον ρόλο της. Στο πλαίσιο αυτό, στην Αλάσκα ο Πούτιν έκανε πίσω από τους όρους που είχε θέσει τον Ιούνιο 2024 για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Ενώ είχε θέσει ως όρο τη μετατροπή της Ουκρανίας σε κράτος-μαξιλάρι (αποναζιστικοποίηση και μερική αποστρατιωτικοποίηση), στο Άνκορατζ περιόρισε τις απαιτήσεις του απλώς στην παράδοση του τμήματος του Ντονμπάς που βρισκόταν υπό ουκρανικό έλεγχο.

Είχε φύγει, μάλιστα, από τη συνάντηση κορυφής, θεωρώντας ότι είχε συνάψει μέχρι συμφωνία με τον Τραμπ. Η αλήθεια είναι ότι ο Αμερικανός πρόεδρος στη συνέχεια πίεσε τον Ζελένσκι να αποδεχθεί αυτόν τον συμβιβασμό, αλλά ο Ουκρανός πρόεδρος –λόγω και της παρέμβασης των Ευρωπαίων– τον απέρριψε. Για τον Λευκό Οίκο η παραχώρηση κάποιων ουκρανικών εδαφών ήταν ασήμαντο τίμημα. Το σημαντικό ήταν να σταματήσει ο πόλεμος και κατ’ αυτόν τον τρόπο να αποτραπεί μία καθαρή ρωσική στρατιωτική νίκη, που θα ανέβαζε εντυπωσιακά τις μετοχές της Μόσχας διεθνώς.

Το “πνεύμα του Άνκορατζ”

Ο Πούτιν, όχι μόνο “αγόρασε” το “πνεύμα του Άνκορατζ”, αλλά και μέχρι τώρα κάνει ό,τι μπορεί για να το κρατήσει ζωντανό, παρότι ο Λευκός Οίκος από ένα σημείο και πέρα, σιωπηλά το εγκατέλειψε. Πριν λίγες ημέρες, μάλιστα, ο Ρούμπιο το ενταφίασε, δηλώνοντας ότι στο Άνκορατζ δεν υπήρξε συμφωνία, αλλά απλώς μία πρόταση! Και για να μην αφεθεί περιθώριο παρερμηνείας, στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής του G7 στη Γαλλία, ο Τραμπ μετατοπίστηκε σαφώς υπέρ της Ουκρανίας και κατά της Ρωσίας. Στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, μάλιστα, ο Τραμπ υποσχέθηκε στον Ζέλένσκι ότι θα δοθεί άδεια στην Ουκρανία να κατασκευάζει πυραύλους αεράμυνας Patriot.

Η εξέλιξη αυτή δικαίωσε τον Λαβρόφ και ευρύτερα τη μερίδα της ρωσικής ηγετικής ομάδας, η οποία εδώ και πολλούς μήνες υποστήριζε ότι το “πνεύμα του Άνκορατζ”, ακόμα κι αν υπήρξε στην αρχή, έχει εξατμισθεί. Ως εκ τούτου, άρχισε να ασκεί πιέσεις στον Πούτιν να προσαρμόσει τη ρωσική πολιτική και πιο συγκεκριμένα να υιοθετήσει πολύ πιο δραστικά στρατιωτικά μέτρα στην Ουκρανία, ειδικά μετά την έναρξη των ουκρανικών επιθέσεων σε ρωσικά διυλιστήρια.

Ο Πούτιν, όμως, δεν ήθελε να κλιμακώσει, θεωρώντας πως –εκτός των άλλων– αυτό μπορεί να έδινε τη χαριστική βολή στο “πνεύμα του Άνκορατζ”. Θεωρούσε πως μία ταχύτερη στρατιωτική νίκη στην Ουκρανία ήταν λιγότερο σημαντική από την αμερικανορωσική προσέγγιση και την εξ αυτού διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου ασφάλειας που θα αναγνώριζε τη Ρωσία ως ισότιμη μεγάλη δύναμη και στα μάτια των ΗΠΑ. Στο Κρεμλίνο αρκετοί ακόμα θεωρούν πως ο Τραμπ θέλει, αλλά συναντάει εμπόδια από το “βαθύ κράτος” και ως εκ τούτου πρέπει να τον διευκολύνουν!

Ο εγκλωβισμός του Πούτιν στο “πνεύμα του Άνκορατζ” εξηγεί και το γεγονός ότι παρά τις εντεινόμενες ουκρανικές επιθέσεις στη ρωσική επικράτεια, η Μόσχα απέφευγε να πλήξει με Ορέσνικ κέντρα διοίκησης και να καταστρέψει κρίσιμες για τον ουκρανικό εφοδιασμό υποδομές (γέφυρες, αποθήκες και πρατήρια καυσίμων, σιδηροδρόμους κλπ). Βασικός λόγος ήταν ο φόβος του Κρεμλίνου ότι επειδή στα ουκρανικά κέντρα διοίκησης βρίσκονται Αμερικανοί και Ευρωπαίοι στρατιωτικοί σύμβουλοι, ένα θανατηφόρο πλήγμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Ένας πρόσθετος λόγος της διστακτικότητας του Πούτιν να καταστρέψει κρίσιμες ουκρανικές στρατιωτικές υποδομές (με καθυστέρηση προχωράει τώρα σε κάποιες τέτοιες ενέργειες) που βρίσκονται σε αστικό ιστό είναι για να διατηρήσει τη συμπάθεια του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου προς τη Ρωσία. Ένας αποτελεσματικός βομβαρδισμός, που αναπόφευκτα θα προκαλούσε απώλειες αμάχων, εκ των πραγμάτων θα υπονόμευε αυτό το διπλωματικό κεφάλαιο.

Πιέσεις για κλιμάκωση

Σε αντίθεση με όσους στη Μόσχα επιδιώκουν την κλιμάκωση με σκοπό να τελειώσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία με μία καθαρή ρωσική στρατιωτική νίκη και τη συνθηκολόγηση του Κιέβου, ο Πούτιν θα προτιμούσε ο πόλεμος να τελειώσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά σε μεγάλο βαθμό με βάση τους ρωσικούς όρους. Αυτό, όμως, που φαίνεται να μην συνειδητοποιεί επαρκώς είναι ότι οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να παρατείνουν όσο γίνεται περισσότερο τον πόλεμο. Αδιαφορούν για το τεράστιο κόστος που πληρώνει η Ουκρανία. Αυτό που τους ενδιαφέρει είναι να μεγιστοποιήσουν την εντεινόμενη φθορά της Ρωσίας. Με άλλα λόγια, γι’ αυτούς η Ουκρανία είναι το εργαλείο για να επιφέρουν στρατηγική ήττα στη Ρωσία, ή τουλάχιστον να την αποδυναμώσουν όσο γίνεται περισσότερο. Πόλεμος, λοιπόν, μέχρι τον τελευταίο Ουκρανό!

Ο Τραμπ είχε άλλη οπτική, αλλά δεν μπόρεσε να πιέσει αποτελεσματικά ούτε τον Ζελένσκι, ούτε τους Ευρωπαίους. Τους τελευταίους μήνες, μάλιστα, δείχνει να απολαμβάνει τη δύσκολη θέση, στην οποία έχει περιέλθει η Ρωσία λόγω των ουκρανικών επιθέσεων. Δήλωσε, άλλωστε, πως η συνεχής αιμορραγία της Ρωσίας θα υποχρεώσει τον Πούτιν να διαπραγματευθεί πιο κοντά στους δυτικούς όρους με ό,τι αρνητικό αυτό συνεπάγεται για το κύρος της Ρωσίας ως μεγάλης δύναμης. Γι’ αυτό και οι ΗΠΑ ενισχύουν το Κίεβο. Θεωρούν ότι ακόμα κι αν οι ουκρανικές επιθέσεις δεν υποχρεώσουν τον Πούτιν να ζητήσει κατάπαυση του πυρός, σίγουρα αποδυναμώνουν τη διαπραγματευτική θέση του.

Η ιστορία, ωστόσο, δείχνει πως το Κρεμλίνο ναι μεν αυτοσυγκρατείται, αλλά δεν υποκύπτει, όταν δέχεται πίεση. Μάλλον θα εγκαταλείψει τον μετρημένο τρόπο που διεξάγει τον πόλεμο, καταφεύγοντας σε πιο δραστικά μέτρα. Προς το παρόν, ο Πούτιν δίνει έμφαση στο γεγονός ότι στο έδαφος ο ρωσικός στρατός αργά, αλλά σταθερά προελαύνει, θέτοντας υπό τον έλεγχό του ολοένα και περισσότερες ουκρανικές περιοχές. Από την άλλη πλευρά, όμως, είναι προφανές ότι η Ρωσία δεν μπορεί να ανέχεται για πολύ ακόμα τα ουκρανικά πλήγματα στο εσωτερικό της, τα οποία τους τελευταίους μήνες κλιμακώθηκαν.

Εκτός από εντυπωσιακές εικόνες που αξιοποιήθηκαν από τα δυτικά συστημικά Μίντια, οι ουκρανικές επιθέσεις επιφέρουν μεγάλο οικονομικό-κοινωνικό κόστος Η έλλειψη καυσίμων μιλάει από μόνη της για να περιοριστώ σ’ αυτό. Όσο, όμως, η Ρωσία δεν αντιδρά με ό,τι μέσο διαθέτει και η κατάσταση αυτή παρατείνεται, τόσο διαβρώνεται η διεθνής θέση της. Είναι ενδεικτικό ότι χάνει συνεχώς ερείσματα και στη γειτονιά της (Αρμενία, στρατιωτική συνεργασία Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν με Κίεβο κλπ).

Αναμφίβολα, οι εναέριες ουκρανικές επιθέσεις έχουν και πολιτικό κόστος, το οποίο ασκεί πίεση στον Πούτιν. Η πίεση, όμως, που του ασκείται και από την κοινωνία και από την άρχουσα ελίτ είναι κυρίως για να κλιμακώσει τη στρατιωτική πίεση στο Κίεβο με σκοπό να τελειώσει τον πόλεμο με τους ρωσικούς όρους, παρά να διαπραγματευθεί την ειρήνευση με τον Ζελένσκι από σχετικά μειονεκτική θέση. Με άλλα λόγια, η κύρια πίεση είναι προς την κατεύθυνση μίας ποιοτικής κλιμάκωσης.

Η πίεση, λοιπόν, που ασκείται στον Πούτιν κι από μεγάλη μερίδα της ηγετικής ομάδας κι από τη ρωσική κοινωνία, έχει ήδη φέρει τα πρώτα αποτελέσματα. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Πεσκόφ, για πρώτη φορά δήλωσε ότι η ειδική στρατιωτική επιχείρηση έχει –λόγω της εμπλοκής των δυτικών– μεταλλαγεί σε πόλεμο. Η αλλαγή ορολογίας δεν είναι άνευ σημασίας. Αντιθέτως, μάλλον σηματοδοτεί μία κλιμάκωση. Ήδη, η Ρωσία μετατοπίζει το κέντρο βάρους της πολεμικής της προσπάθειας, χωρίς να είναι σαφές ακόμα μέχρι που θα φθάσει.

Γι’ αυτό το ζήτημα, όμως, στο επόμενο άρθρο.

Ως εκ τούτου, η έρευνα ερμηνεύεται, όχι μόνο ως μια υπόθεση τοπικής διαφθοράς. Ενδέχεται να αποτελεί το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης εκστρατείας, η οποία θα μπορούσε τελικά να στραφεί εναντίον του δημάρχου της Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς. Ο Γιαβάς κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των δημοφιλέστερων δυνητικών υποψηφίων για την προεδρία της Τουρκίας, τόσο πριν, όσο και μετά τις εκλογές του 2023. Παρότι το CHP δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επίσημα τον υποψήφιό του για τις επόμενες προεδρικές εκλογές, θεωρείται ευρέως ότι ο Γιαβάς θα είναι ένας από τους ισχυρότερους διεκδικητές του κόμματος.

Νέα επιχείρηση προστέθηκε στις επιχειρήσεις εναντίον δήμων που ελέγχονται από το CHP. Εκδόθηκαν εντάλματα σύλληψης για 36 άτομα, μεταξύ των οποίων και ο δήμαρχος Τσάνκαγια, Χουσεΐν Τσαν Γκιουνέρ. Οι ομάδες της Αστυνομικής Διεύθυνσης Άγκυρας έφτασαν το πρωί στο κτίριο του δήμου. Κατά τη διάρκεια των ερευνών που πραγματοποιήθηκαν στο δημαρχείο, συνελήφθησαν 29 άτομα, μεταξύ των οποίων ο αντιδήμαρχος Μεσούτ Ακιντζί και ορισμένα μέλη του δημοτικού συμβουλίου.

Ο δήμαρχος Τσάνκαγια, Χουσεΐν Τσαν Γκιουνέρ, σε δήλωσή του μετά την επιχείρηση ανέφερε: «Θέλω να είναι γνωστό ότι δεν έχουμε προβεί ούτε στην παραμικρή ενέργεια για την οποία θα μπορούσε να ντραπεί οποιοσδήποτε μας εμπιστεύτηκε». Ο Γκιουνέρ δήλωσε ότι την ώρα της επιχείρησης δεν βρισκόταν στην Άγκυρα, αλλά είχε ενημερώσει τις αρμόδιες αρχές ότι θα επέστρεφε στην πρωτεύουσα μέσα σε λίγες ώρες. Πρόσθεσε ότι παρέδωσε εφεδρικό κλειδί στις ομάδες που πήγαν στο σπίτι του για να πραγματοποιήσουν έρευνα.

Αντιδράσεις στο κόμμα

Σε ανακοίνωσή της, η Εισαγγελία της Άγκυρας αναφέρει ότι αποφασίστηκε η σύλληψη 36 υπόπτων, μεταξύ των οποίων και ο δήμαρχος Χουσεΐν Τσαν Γκιουνέρ, για τα αδικήματα της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης, της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση, της λήψης και παροχής δωροδοκιών, καθώς και της νόθευσης διαγωνισμών.

Ο Μανσούρ Γιαβάς δήλωσε σχετικά : «Εδώ και μία εβδομάδα άρχισαν να μιλούν στην τηλεόραση για τον δήμαρχο Χουσεΐν Τζαν. Έλεγαν ότι θα τεθεί υπό κράτηση. Από πού είχαν αυτές τις πληροφορίες;».  Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, ο οποίος βρισκόταν στα Άδανα στο πλαίσιο περιοδείας του, αντέδρασε στην επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε στον Δήμο Τσάνκαγια.

Ο Οζέλ υποστήριξε ότι για πρώτη φορά στην Άγκυρα πραγματοποιείται μια τέτοια επιχείρηση βασισμένη σε κατάθεση μυστικού μάρτυρα. «Δεν είναι γνωστή η ταυτότητά του. Δεν είναι γνωστό το πρόσωπό του. Κάνει μια συκοφαντική καταγγελία και δεν εμφανίζεται. Με βάση αυτό πραγματοποιούν επιχείρηση στον δήμο μας. Είναι ολοφάνερο τι είδους πολιτική επιχείρηση είναι αυτή», δήλωσε.

Ο Οζέλ υποστήριξε επίσης ότι έχουν αλλάξει οι εισαγγελείς και οι επικεφαλής εισαγγελείς στην Άγκυρα, λέγοντας ότι «εισαγγελείς επιχειρήσεων και επικεφαλείς εισαγγελείς μεταφέρθηκαν από την Κωνσταντινούπολη στην Άγκυρα». Αναφερόμενος στην επικοινωνία του με τον δήμαρχο Τσάνκαγια, είπε ότι του πρότεινε να διακόψει το πρόγραμμα στα Άδανα και να επιστρέψει στην πρωτεύουσα, αλλά ο δήμαρχος του απάντησε: «Πρόεδρέ, εσείς συνεχίστε το πρόγραμμά σας. Αν εσείς σταματήσετε, όλα σταματούν».

CHP: Διάσπαση και νέο κόμμα στα σκαριά;

Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι εξελίξεις στη διαμάχη μεταξύ της διορισμένης από το δικαστήριο ηγεσίας του CHP και της εκλεγμένης μεταρρυθμιστικής πτέρυγας του κόμματος. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου περί «απόλυτης ακυρότητας» του 38ου Τακτικού Συνεδρίου του CHP, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου επέστρεψε ως προσωρινός αρχηγός του κόμματος.

Σε απάντηση, η μεταρρυθμιστική πτέρυγα υπό την ηγεσία του Οζέλ υπέβαλε 833 επικυρωμένες από συμβολαιογράφο υπογραφές συνέδρων, ξεπερνώντας το όριο που απαιτείται από το καταστατικό του κόμματος για τη σύγκληση έκτακτου Συνεδρίου. Σύμφωνα με το καταστατικό του CHP, από τη στιγμή που κατατίθεται ο απαιτούμενος αριθμός υπογραφών, η ηγεσία του κόμματος οφείλει να συγκαλέσει έκτακτο συνέδριο εντός 45 ημερών.

Η διοίκηση Κιλιτσντάρογλου απορρίπτει την εγκυρότητα του αιτήματος, υποστηρίζοντας ότι η δικαστική απόφαση δημιούργησε νομική αβεβαιότητα και εμποδίζει τη διεξαγωγή του συνεδρίου. Η πλευρά Οζέλ υποστηρίζει ότι οι υπογραφές είναι έγκυρες και ότι η ηγεσία έχει νομική υποχρέωση να ξεκινήσει τη διαδικασία για τη διεξαγωγή του συνεδρίου.

Η στήριξη για τη σύγκληση έκτακτου συνεδρίου δεν περιορίζεται μόνο στην ηγεσία του κόμματος. 111 από τους 138 βουλευτές του CHP υπέγραψαν κοινή δήλωση, ζητώντας τη διεξαγωγή του συνεδρίου στις 12 Ιουλίου. Από τους υπόλοιπους 27 βουλευτές, σύμφωνα με πληροφορίες, οι 17 στηρίζουν τον Κιλιτσντάρογλου, ενώ οι 10 έχουν επιλέξει να παραμείνουν ουδέτεροι.

Παράλληλα, έχει ανακύψει και μια ξεχωριστή νομική διαμάχη σχετικά με το εκλογικό μέλλον του CHP. Η μεταρρυθμιστική πτέρυγα υποστηρίζει ότι, εάν η διαδικασία του Συνεδρίου δεν ολοκληρωθεί έως τα τέλη Ιουλίου, το κόμμα ενδέχεται να τεθεί υπό νομική αμφισβήτηση βάσει των διατάξεων του Νόμου περί Πολιτικών Κομμάτων που αφορούν το χρονοδιάγραμμα διεξαγωγής των συνεδρίων.

Η διοίκηση Κιλιτσντάρογλου απορρίπτει αυτή την ερμηνεία και υποστηρίζει ότι η συνεχιζόμενη νομική διαμάχη δεν επηρεάζει την εκλογική νομιμότητα του CHP, ούτε τη δυνατότητά του να συμμετάσχει σε μελλοντικές εκλογές. Για αυτούς τους λόγους, πολιτικοί παρατηρητές στην Άγκυρα ανέμεναν ευρέως ότι η ηγεσία του κόμματος θα είχε καλέσει το συνέδριο έως χθες, Παρασκευή (10 Ιουλίου). Καθώς αυτό δεν συνέβη, οι εικασίες για πιθανή διάσπαση του κόμματος έχουν ενταθεί.

Σύμφωνα με πληροφορίες πολιτικών κύκλων της Άγκυρας, οι προετοιμασίες για την ίδρυση ενός νέου κόμματος βρίσκονται πλέον στο τελικό στάδιο. Φέρεται ότι ολοκληρώνονται οι οργανωτικές δομές, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών και επαρχιακών γραφείων.
Αρκετά μέλη του CHP που συμμετέχουν στις οργανώσεις του κόμματος στο εξωτερικό ανακοίνωσαν δημόσια ότι ακύρωσαν την κομματική τους ιδιότητα, μέσω της πλατφόρμας ηλεκτρονικής διακυβέρνησης της Τουρκίας (e-Devlet).

«Με διέταξε να σκοτώσω την Αναστασία Μπερεζόφσκα και όταν αρνήθηκα, της έριξε εκείνος πισώπλατα δύο σφαίρες στο κεφάλι. Αλλά απείλησε την οικογένειά μου αν μιλούσα, οπότε προτίμησα να πάρω στην αρχή πάνω μου το έγκλημα. Την σκότωσε γιατί θα κατέθετε εις βάρος του σε δίκη για εκβιασμούς», λέει ο 34χρονος, αποστασιοποιούμενος και από το θέμα της βόμβας.

Ο συγκατηγορούμενός του, πρώην αστυνομικός και πράκτορας, με τη σειρά του αντιτάσσει τα εξής: «Δεν έχω ιδέα για τη βόμβα και δεν σκότωσα την γυναίκα. Ο 34χρονος ομολόγησε επειδή νόμιζε ότι θα τον καλύψουν τα αφεντικά του και μόλις είδε ότι είναι μόνος και ότι θα φάει ισόβια, αποφάσισε να μου φορτώσει το έγκλημα. Εγώ πια είμαι απλός πολίτης, πώς θα μπορούσα να δίνω διαταγές σε μάχιμο ενεργό πράκτορα της HUR να σκοτώσει κάποιον;».

Ο πρώτος, ο 34χρονος έχει παρασημοφορηθεί γιατί πολέμησε στην πρώτη γραμμή. Ο δεύτερος είναι 49χρονος και έχει αποταχθεί από την αστυνομία, αλλά και από τις μυστικές υπηρεσίες, την SBU. Τo 2014 είχε ενταχθεί στον φασιστικό Δεξιό Τομέα, είτε λόγω πεποιθήσεων, είτε για να τον ξαναπροσλάβουν στα σώματα ασφαλείας, πράγμα που τότε κατάφερε – αποτάχθηκε τελικά το 2020. Σε αντίθεση με τον 34χρονο, έχει ποινικό μητρώο για εκβιάσεις και άλλες παρανομίες. Αυτά δεν σημαίνουν πάντως ότι λέει απαραιτήτως την αλήθεια ο 34χρονος.

Ποιος και γιατί;

Πολλά τα ερωτηματικά για την βόμβα στο Μονακό, αλλά και για τη γυναίκα που την τοποθέτησε. Η 38χρονη ήταν μια γυναίκα χωρίς βαρύ ποινικό μητρώο – συνελήφθη μια φορά επειδή μεθυσμένη έδειρε μια άλλη γυναίκα. Το βασικό ερώτημα όμως είναι ποιος έστελνε τα πεντοχίλιαρα στην 38χρονη Αναστασία Μπερεζόφσκα αρχικά στη Γερμανία και μετά στο Μονακό. Το γεγονός ότι έστελναν μεγάλα ποσά στην Αναστασία Μπερέζοφσκα για να κάνει “διακοπές στο Μονακό”, δείχνει ότι σίγουρα υπήρχαν χρηματοδότες.

Οι δύο συνεργοί της, που έκαναν τις καταθέσεις σε κρυπτονομίσματα και δολάρια, δεν είχαν την οικονομική επιφάνεια για τέτοιες “επιχειρήσεις” και τεκμαίρεται ότι ήταν απλώς οι μεταφορείς των εμβασμάτων και αφελείς, είτε γιατί δεν πίστευαν ότι θα ιχνηλατηθούν οι οικονομικές συναλλαγές, είτε γιατί ήταν βέβαιοι ότι δεν θα ταυτοποιείτο η Μπερεζόφσκα. Το βασικό ερώτημα είναι αν ο ηθικός αυτουργός ή “εργοδότης” των τριών ενεχομένων ήταν κάποιος μαφιόζος που ήθελε “να δώσει ένα μάθημα” στον 58χρονο ζάπλουτο “συνάδελφό” του Ουκρανό απατεώνα, ή αν η εντολή για τη βόμβα εκπορευόταν από μυστικές υπηρεσίες της Ουκρανίας, ή ίσως από άλλους κύκλους οργισμένους με την υποτιθέμενη φιλορωσική στάση του Βαντίμ Γερμολάγιεφ.

Τα γαλλικά μέσα, με εξαίρεση την Φιγκαρό, δεν συνέδεσαν τη βόμβα με πολιτικές σκοπιμότητες. Όμως σε αυτό μπορεί να παίζει ρόλο η εν γένει φιλοουκρανική θέση των γαλλικών μέσων ενημέρωσης, που δεν ήθελαν να δείξουν ότι ίσως ήταν εκδίκηση των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών. Ακόμα και η Φιγκαρό πάντως, μόνο την πρώτη μέρα έκανε νύξεις γι’ αυτή την εκδοχή. Όλα τα μέσα στη Γαλλία και στην Ουκρανία –εκτός από τα ρωσικά– “αθωώνουν” τις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες ως ηθικούς αυτουργούς.

Ως κίνητρο “πατριωτών” εκτιμάται ότι ήταν το γεγονός ότι ο 58χρονος ολιγάρχης συνέχιζε να συνεργάζεται με εταιρείες στην Κριμαία και μετά την προσάρτησή της από τη Ρωσία – ως εκ τούτου θεωρείτο προδότης από την κυβέρνηση και είχε υποστεί κυρώσεις. Στο δε Μονακό, όπως περιγράφει και (πιο κάτω) το βίντεο του ουκρανικού ειδησεογραφικού πρακτορείου Ukrainska Pravda, “κατέφυγαν” και ζουν βασιλικά δεκάδες ζάπλουτοι Ουκρανοί μετά το 2022, γεγονός που θεωρείται πρόκληση για μια χώρα εν πολέμω.

Υπάρχουν δε στην Ουκρανία ιστότοποι που στοχοποιούν διάφορους Ουκρανούς, είτε επειδή συντηρούν τις οικονομικές και πολιτικές σχέσεις τους με την Ρωσία, είτε επειδή λειτουργούν με ποικίλους τρόπους προδοτικά. Η Γαλλική Ριβιέρα έγινε δημοφιλής προορισμός για πλούσιες ουκρανικές οικογένειες μετά το ξέσπασμα του πολέμου. Το μικρό ντοκιμαντέρ στο βίντεο χαρακτηρίζει τους πλούσιους  που καλοπερνούν εκεί “Τάγμα του Μονακό” και αναφέρει (σε ανύποπτο χρόνο) και τον Γερμολάγεφ.

Οι εκδοχές για το μαφιόζικο χτύπημα

Το γεγονός ότι οι δύο συλληφθέντες είναι (ο ένας) ή ήταν (ο άλλος) ένστολοι, δεν “δείχνει” απαραιτήτως τις κρατικές μυστικές υπηρεσίες, γιατί η διαφθορά είναι διάχυτη στη χώρα και πολλοί πράκτορες μυστικών υπηρεσιών ή αστυνομικοί κάνουν διπλή ζωή – με το κύριο εισόδημά τους να προέρχεται από τον υπόκοσμο. Προς την εκδοχή του μαφιόζικου και όχι πολιτικού κινήτρου “δείχνει” το γεγονός ότι ο απατεώνας επιχειρηματίας Βαντίμ Γερμολάγεφ “έκαψε” συνεργούς του. Συγκεκριμένα, το 2025 συνελήφθη στην Κύπρο και εκδόθηκε στην Εσθονία ο 37χρονος γιος του, ο Αρτούρ  Γερμολάγιεφ (“υποδιευθυντής” τρόπον τινά στην επιχείρηση απάτης του πατέρα του).

Για να γλιτώσει τη φυλάκιση, ο Αρτούρ πλήρωσε “πρόστιμο” 8,5 εκατ. δολάρια και κατονόμασε συνεργούς του. Εν συνεχεία απελάθηκε και πέταξε στο Ισραήλ, το οποίο δεν εκδίδει ποτέ Εβραίους. Ίσως, λοιπόν, η βόμβα στο Μονακό να ήταν τιμωρία της μαφίας για το “κάρφωμα”. Η δε απάτη που είχε στήσει με τηλεφωνικές υπηρεσίες ο πατέρας και ο γιος Γερμολαγιεφ με τουλάχιστον άλλους τρεις άνδρες συνεργούς (άγνωστους σε εμάς), ήταν της τάξης των 110 εκατ. δολαρίων – μόνον από Εσθονούς απέσπασαν 100 εκατ.

Το σενάριο της “προστασίας”

Ως σενάριο εξετάζεται και άλλη μια εκδοχή, με τα ουκρανικά μέσα να αναφέρουν και ονόματα “επιχειρηματιών” της μαφίας που θα είχαν λόγο να βγάλουν από τη μέση τον Γερμολάγιεφ, ή που πάντως είχαν κακές σχέσεις με αυτόν. Φαίνεται να κερδίζει έδαφος η εκδοχή της “προστασίας”. Γράφουν κάποια μέσα ότι οι μαφιόζοι της Ουκρανίας απαίτησαν μερτικό από την περιουσία του Γερμολάγιεφ και εκείνος αρνήθηκε. Σύμφωνα με κάποια μέσα στόχος ήταν μάλλον να τρομάξουν τον Γερμολάγεφ, παρά να τον σκοτώσουν και ότι ίσως εκτέλεσαν την βομβίστρια – επειδή η βόμβα ήταν πιο ισχυρή από όσο ήθελαν οι εκβιαστές.

Ο Γερμολάγεφ έχει μεγάλη περιουσία σε κρυπτονομίσματα αλλά και πολλά (δεσμευμένα τα περισσότερα) ακίνητα, καθώς και επιχειρήσεις που συνεχίζουν να λειτουργούν στην πατρίδα του. Κάποια σενάρια θέλουν η βόμβα να μπήκε, επειδή η ουκρανική μαφία απαιτούσε μίζα από τις επιχειρήσεις του Γερμολάγεφ που λειτουργούν με αχυράνθρωπους.

Το αφήγημα του 34χρονου

Ο 34χρονος παρασημοφορημένος πράκτορας των Στρατιωτικών Μυστικών Υπηρεσιών αρνήθηκε χθες στον ανακριτή ότι ήταν αυτός που σκότωσε τη 38χρονη “εκτελέστρια” και είπε ότι την πυροβόλησε ο συγκατηγορούμενός του, Βιτάλι Ζίκοβιτς. Όμως ούτε αυτός ούτε ο Ζίκοβιτς έχουν πει “τίνος ήταν τα λεφτά” που έστελναν στην 38χρονη. Ο δε Ζίκοβιτς αρνείται κατηγορηματικά την όλη συμμετοχή του, όμως εκείνο που τον “καίει” (πέραν του συνεργού του) είναι ότι και εκείνος έστελνε χρήματα στην γυναίκα.

Υπενθυμίζεται ότι η δράστης, όταν τοποθέτησε και πυροδότησε τη βόμβα στο Μονακό, διέφυγε στην Πολωνία και εν συνεχεία ταξίδεψε με λεωφορείο στο Κίεβο. Όταν έφθασε με το λεωφορείο στην ουκρανική πρωτεύουσα, την παρέλαβε με μια μαύρη BMW ο 34χρονος μαζί με τον συνεργό του, καθώς η Μπερεζόφσκα τους ζήτησε να της βρουν κρησφύγετο, μια που πλέον καταζητείτο. Εκτιμάται ότι την σκότωσαν επειδή η Ιντερπόλ την αναζητούσε με ονοματεπώνυμο – την πρόδωσε το τατουάζ με φίδια στο χέρι. Δεν ήταν πλέον μια ανώνυμη δράστης, οπότε η σύλληψή της ήταν ζήτημα χρόνου και τότε θα “έσπαγε”.

Ο 34χρονος τώρα υποστηρίζει ότι ο συνεργός του, ο Ζίκοβιτς, οδήγησε το ΙΧ σε απομονωμένη δασική περιοχή. Προηγουμένως όταν τον ρώτησε γιατί κουβαλούσε όπλο (ένα πιστόλι Μακάροφ) του είπε «για περίπτωση που χρειαστεί». Όμως όταν έφθασαν σε ερημικό σημείο στο δάσος, έβγαλε το πιστόλι και του το έδωσε λέγοντας: «Ή αυτή ή εμείς». Σύμφωνα με τα λεγόμενα του 34χρονου, εκείνος αρνήθηκε να σκοτώσει τη γυναίκα και τότε την πυροβόλησε πισώπλατα δυο φορές στο κεφάλι ο Ζίκοβιτς. Μετά έθαψαν μαζί το πτώμα και πέταξαν το όπλο και τα προσωπικά της αντικείμενά της σε κοντινή λίμνη. Η εισαγγελία τους έκρινε συνυπαίτιους και κατηγορούνται αμφότεροι για ανθρωποκτονία από πρόθεση.

Η εκλογή παρέχει νομιμοποίηση, δεν παρέχει όμως, από μόνη της, θεσμικά αναγνώσιμο περιεχόμενο διακυβέρνησης. Μετά την κάλπη, η λαϊκή εντολή μεταφέρεται στην κυβέρνηση ως γενική εξουσιοδότηση: η κυβέρνηση μπορεί να ισχυρίζεται ότι εφαρμόζει την εντολή που έλαβε, η αντιπολίτευση μπορεί να ισχυρίζεται ότι την προδίδει, ενώ ο πολίτης μπορεί να αισθάνεται είτε δικαιωμένος είτε εξαπατημένος. Εκείνο που λείπει είναι ένα κοινό σημείο αναφοράς, βάσει του οποίου να μπορεί να ελεγχθεί η σχέση ανάμεσα σε όσα ζητήθηκαν, όσα εγκρίθηκαν και όσα τελικά ασκήθηκαν ως πολιτική.

Ακριβώς εδώ αναδύεται το πρόβλημα της εν λευκώ εξουσιοδότησης. Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση για τον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ενδεικτική. Μετά τη διαβίβαση δικογραφίας στη Βουλή από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, ο Άδωνις Γεωργιάδης, σύμφωνα με τη δημοσιογραφική καταγραφή που έχουμε στη διάθεσή μας, είπε: «Ποιος έχει στο Σύνταγμα την αρμοδιότητα να δει αν πρέπει να ελεγχθούν; Η Βουλή. Τι λέει η Βουλή, δηλαδή η πλειοψηφία της; Ποιος είναι η πλειοψηφία της; Η ΝΔ. Τι αποφάσισε η Νέα Δημοκρατία; Ότι δεν θέλει να ελεγχθούν. Τέλος».

Η κυβέρνηση κάνει την εκλογική εντολή ό,τι θέλει;

Το ζήτημα εδώ δεν είναι η ποινική αξιολόγηση συγκεκριμένων προσώπων, αλλά η θεσμική λογική που υπονοείται: ότι η κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί να μετατραπεί από φορέα πολιτικής εντολής σε μηχανισμό τερματισμού του ελέγχου. Αυτό είναι ακριβώς το πρόβλημα της εν λευκώ εξουσιοδότησης. Η εκλογική ή κοινοβουλευτική νομιμοποίηση δεν μπορεί να εξαφανίζει την υποχρέωση λογοδοσίας· η πλειοψηφία κυβερνά, δεν απαλλάσσεται όμως από την ανάγκη να αιτιολογεί θεσμικά τις κρίσιμες επιλογές της.

Το προεκλογικό πρόγραμμα δεν καλύπτει αυτό το κενό, διότι είναι αναγκαίο εργαλείο πολιτικής πειθούς, όχι θεσμική πράξη διακυβέρνησης. Η μορφή του είναι ελεύθερη, η γλώσσα του άνιση και η μεθοδολογία του μη κοινή: Άλλο κόμμα παρουσιάζει αναλυτικό πρόγραμμα, άλλο συνθήματα, άλλο γενικές κατευθύνσεις, ενώ άλλο αποφεύγει συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Όλα αυτά είναι θεμιτά ως πολιτικός λόγος, δεν είναι όμως επαρκή ως βάση θεσμικής λογοδοσίας.

Ούτε οι προγραμματικές δηλώσεις επαρκούν. Είναι αναγκαία κοινοβουλευτική διαδικασία και συνδέονται με την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης, δεν αποτελούν όμως κοινό, συγκρίσιμο και τυποποιημένο πρότυπο μετασχηματισμού της εκλογικής εντολής σε κυβερνητική πορεία. Δεν υποχρεώνουν την κυβέρνηση να διακρίνει με μεθοδολογική ακρίβεια στόχους, μέσα, πόρους, περιορισμούς, χρονοδιαγράμματα, κριτήρια αξιολόγησης και όρους αναθεώρησης. Παράγουν πολιτική εμπιστοσύνη, αλλά δεν παράγουν, από μόνες τους, θεσμική συνέπεια.

Αυτό που λείπει είναι μια αρχή θεσμικής συνέπειας. Όχι συνέπεια με την απλοϊκή έννοια ότι μια κυβέρνηση οφείλει να εφαρμόσει μηχανικά κάθε προεκλογική της διατύπωση, καθώς η πολιτική πράξη εκτυλίσσεται μέσα σε κρίσεις, περιορισμούς, διεθνείς πιέσεις και απρόβλεπτες μεταβολές. Η απόκλιση από αρχικές δεσμεύσεις δεν μπορεί να απαγορευθεί· πρέπει όμως να αιτιολογείται.

Θεσμικός Χάρτης Διακυβέρνησης

Η θεσμική συνέπεια σημαίνει ότι κάθε κυβέρνηση οφείλει να διατηρεί δημόσια αναγνώσιμη τη σχέση ανάμεσα στην εντολή που έλαβε, στις πολιτικές που ασκεί και στις αποκλίσεις που πραγματοποιεί. Δεν καταργεί την κυβερνητική ευχέρεια, αλλά την μετατρέπει από αδιαφανές προνόμιο σε αιτιολογημένη ευθύνη.

Η πρώτη μορφή αυτής της αρχής θα μπορούσε να είναι ένας Θεσμικός Χάρτης Διακυβέρνησης. Δεν θα αντικαθιστά ούτε το προεκλογικό πρόγραμμα ούτε τις προγραμματικές δηλώσεις, αλλά θα λειτουργεί ως ενδιάμεσο θεσμικό κείμενο ανάμεσα στην εκλογική εντολή και στην καθημερινή άσκηση της εξουσίας. Θα απαντά σε βασικά ερωτήματα: ποια εντολή θεωρεί ότι έλαβε η κυβέρνηση; ποιοι είναι οι στρατηγικοί στόχοι; ποια τα μέσα; ποιοι οι πόροι; ποιοι οι περιορισμοί; ποιο το χρονοδιάγραμμα; με ποια κριτήρια θα κριθεί η επιτυχία ή η αποτυχία;

Η ενδεχόμενη θεσμική του μορφή μπορεί να είναι απλή. Σε πρώτη φάση, ο Χάρτης θα μπορούσε να προβλέπεται από τον Κανονισμό της Βουλής ή από ειδικό νόμο· θα κατατίθεται υποχρεωτικά μετά τις προγραμματικές δηλώσεις ή μαζί με αυτές, αλλά ως διακριτό κείμενο· θα έχει κοινό πρότυπο σύνταξης για όλες τις κυβερνήσεις και θα αποτελεί επίσημο σημείο αναφοράς για τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, τη δημόσια αποτίμηση και τη θεσμική μνήμη της κυβερνητικής θητείας.

Το ουσιώδες δεν είναι να επιβληθεί κοινό πολιτικό περιεχόμενο, διότι αυτό θα ήταν αντιδημοκρατικό. Το ουσιώδες είναι να υπάρξει κοινή μορφή λογοδοσίας. Όταν όλες οι κυβερνήσεις καλούνται να εκθέσουν τις δεσμεύσεις τους με συγκρίσιμο τρόπο, ο πολίτης δεν συγκρίνει απλώς υποσχέσεις, αλλά αρχιτεκτονικές διακυβέρνησης.

Ο Θεσμικός Χάρτης χρειάζεται όμως και το αναγκαίο συμπλήρωμά του: ένα Αναθεωρητικό Πλαίσιο, δηλαδή μια Έκθεση Θεσμικής Απόκλισης. Καμία κυβέρνηση δεν πρέπει να φυλακίζεται σε άκαμπτο σχέδιο· όταν όμως αποκλίνει από ουσιώδες σημείο του Χάρτη της, πρέπει να εξηγεί τι άλλαξε, ποια αρχική παραδοχή διαψεύστηκε, ποιες εναλλακτικές εξετάστηκαν, ποιο κόστος είχε κάθε επιλογή και ποιο νέο σημείο αναφοράς αντικαθιστά την αρχική δέσμευση.

Η Έκθεση Απόκλισης δεν είναι δήλωση συγγνώμης ούτε επικοινωνιακή άμυνα. Είναι μηχανισμός διάκρισης ανάμεσα στην αναγκαία προσαρμογή και στην αδιαφανή ανακολουθία. Δεν αποφασίζει εκ των προτέρων αν η κυβέρνηση έχει δίκιο ή άδικο, αλλά την υποχρεώνει να εκθέσει τους λόγους της σε δημόσια κρίση.

Η ελληνική εμπειρία δείχνει καθαρά τη σημασία μιας τέτοιας πρότασης. Το 2015 συνδυάστηκαν εκλογική εντολή, έντονη προγραμματική σύγκρουση, δημοψήφισμα και ριζική μεταβολή κυβερνητικής πορείας. Το δημοψήφισμα κατέγραψε 61,31% υπέρ του “Όχι”, ενώ λίγες εβδομάδες αργότερα η χώρα εισήλθε στο τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής.

Το ζήτημα δεν είναι να κριθεί εκ νέου αν η μεταβολή ήταν αναγκαστική, ορθή ή λανθασμένη. Το θεσμικό ερώτημα είναι άλλο: ποια διαδικασία υπήρχε για να καταγραφεί από ποια εντολή αποκλίνει η κυβέρνηση, γιατί αποκλίνει, ποιες εναλλακτικές είχε και ποιο νέο περιεχόμενο αποκτά η πορεία της; Υπήρξαν δηλώσεις, κοινοβουλευτικές συζητήσεις και δημόσιες αντιπαραθέσεις, δεν υπήρξε όμως τυποποιημένη θεσμική πράξη απόκλισης. Έτσι η δημόσια συζήτηση εγκλωβίστηκε ανάμεσα σε δύο αφηγήσεις: “αναγκαστήκαμε” και “προδώσατε”.

Ένα δεύτερο παράδειγμα είναι η Συμφωνία των Πρεσπών. Ως αντιπολίτευση, η Νέα Δημοκρατία χαρακτήρισε τη συμφωνία επιζήμια και την καταψήφισε. Ως κυβέρνηση, όμως, κλήθηκε να τη διαχειριστεί ως ισχύουσα διεθνή πραγματικότητα και στη συνέχεια την επικαλέστηκε ως δεσμευτικό πλαίσιο συμμόρφωσης της άλλης πλευράς.

Και εδώ το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν η μετατόπιση ήταν διπλωματικά αναγκαία ή πολιτικά δικαιολογημένη, αλλά ότι δεν υπήρξε θεσμικά τυποποιημένη αιτιολόγηση της μετάβασης από την αντιπολιτευτική απόρριψη στην κυβερνητική αποδοχή της δεσμευτικότητας της συμφωνίας. Ένας Θεσμικός Χάρτης θα υποχρέωνε την κυβέρνηση να εξηγήσει τι ακριβώς αλλάζει όταν ένα κόμμα περνά από την αντιπολίτευση στην άσκηση εξουσίας, ποιο μέρος της προηγούμενης θέσης διατηρείται, ποιο αναθεωρείται, ποια διεθνής δέσμευση θεωρείται πλέον μη αναστρέψιμη και ποια στρατηγική επιλέγεται έναντι της ήδη κυρωμένης συμφωνίας.

Αυτό ακριβώς πρέπει να αλλάξει. Η δημοκρατία δεν χρειάζεται να απαγορεύσει τη μεταβολή, αλλά να εμποδίσει τη μεταβολή να εξαφανίζει την ευθύνη της. Η κυβέρνηση πρέπει να μπορεί να προσαρμόζεται, χωρίς όμως να μπορεί να χάνει, χωρίς θεσμικό ίχνος, τη σχέση της με την εντολή που επικαλέστηκε για να κυβερνήσει.

Ο Θεσμικός Χάρτης δεν πρέπει να δικαστικοποιήσει την πολιτική, διότι τα δικαστήρια δεν μπορούν να αποφασίζουν αν μια κυβέρνηση τήρησε την εντολή της. Η δεσμευτικότητά του πρέπει να είναι κυρίως διαδικαστική: κατάθεση, δημοσιότητα, αιτιολόγηση, συζήτηση, θεσμική μνήμη. Το περιεχόμενο της τελικής κρίσης παραμένει πολιτικό.

Ούτε πρέπει να γίνει τεχνοκρατικό υποκατάστατο της δημοκρατίας. Δεν υπάρχει ουδέτερη διακυβέρνηση, καθώς κάθε κυβέρνηση ιεραρχεί, αποκλείει, συγκρούεται και επιλέγει. Ο Χάρτης δεν αφαιρεί την πολιτικότητα αυτών των επιλογών, αλλά την καθιστά πιο ορατή.

Η δημοκρατία χρειάζεται λογοδοσία

Εδώ βρίσκεται και η σύνδεση με την Πολιτική Οντολογία. Η εκλογή είναι στιγμή, ενώ η διακυβέρνηση είναι διάρκεια. Αν δεν υπάρχει θεσμός που να συνδέει τη στιγμή με τη διάρκεια, η εντολή φθείρεται, επανερμηνεύεται ή εξαφανίζεται, παράγοντας ένα πολιτικό εντροπικό υπόλοιπο: ασάφεια, καχυποψία, απώλεια μνήμης και απονομιμοποίηση.

Ο Θεσμικός Χάρτης Διακυβέρνησης είναι μια μορφή μείωσης αυτού του εντροπικού υπολοίπου. Δεν παγώνει τη μεταβολή, αλλά της δίνει μορφή· δεν καταργεί τη σύγκρουση, αλλά της προσφέρει κοινό σημείο αναφοράς. Δεν υπόσχεται μια πολιτική χωρίς αποκλίσεις, αλλά απαιτεί οι αποκλίσεις να γίνονται ορατές, αιτιολογημένες και θεσμικά μνημονεύσιμες.

Η ωριμότητα ενός αντιπροσωπευτικού συστήματος δεν μετριέται μόνο από την ελευθερία με την οποία εκλέγονται οι κυβερνήσεις, αλλά και από τον βαθμό στον οποίο η εντολή που τους δίνεται παραμένει αναγνώσιμη κατά την άσκηση της εξουσίας. Αυτό είναι το νόημα της θεσμικής συνέπειας: όχι να εμποδίσει την πολιτική να αλλάζει, αλλά να εμποδίσει την αλλαγή να εξαφανίζει τη λογοδοσία.

Ο Άνυτος Αγγελής σπούδασε Διεθνές Δίκαιο και Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του Παρισιού και απέκτησε τίτλο MPhil στην Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Έχει διατελέσει σύμβουλος επιχειρήσεων, ανώτερο διοικητικό στέλεχος σε οργανισμούς και εταιρείες, καθώς και διδάσκων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.