Το βασικό ερώτημα δεν είναι, επομένως, μόνο εάν υπάρχουν πόροι, πολιτική υποστήριξη και επενδυτικά σχέδια. Είναι εάν οι τοπικές κοινωνίες διαθέτουν τις θεσμικές δυνατότητες, το ανθρώπινο δυναμικό και τα μέσα συμμετοχής που απαιτούνται για να μετατραπεί η χρηματοδότηση σε απασχόληση και διατηρήσιμη περιφερειακή ανάπτυξη.

Αυτό το ερώτημα εξετάσαμε σε δύο ανεξάρτητες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν το 2025. Η πρώτη περιέλαβε υπολογιστική ανάλυση 20 συνεντεύξεων και δύο ομάδων εστίασης –περίπου 55.000 λέξεων– με 13 αναλυτικά εργαλεία. Η δεύτερη έρευνα βασίστηκε σε 25 συνεντεύξεις, δύο ομάδες εστίασης και επιτόπιες παρατηρήσεις στη Δυτική Μακεδονία, στην Πελοπόννησο και στην Αθήνα. Η ανεξάρτητη διεξαγωγή τους επέτρεψε να συγκριθούν συστηματικά τα υπολογιστικά ευρήματα με τις εμπειρίες των τοπικών φορέων.

Τι έδειξε η έρευνα

H έρευνα ανέδειξε αυτό που ονομάζουμε «παράδοξο της αφθονίας». Στον λόγο των συμμετεχόντων καταγράφονται ισχυρή δέσμευση της ηγεσίας και μεγάλη έμφαση στους διαθέσιμους πόρους. Όσο, όμως, η ανάλυση μετακινείται από τις εξαγγελίες προς την εφαρμογή, αναδεικνύονται ελλείψεις σε προσωπικό, δεξιότητες, θεσμικές δομές και δυνατότητες συμμετοχής.

Στους διερευνητικούς δείκτες της μελέτης, η εκφρασμένη δέσμευση της ηγεσίας καταγράφεται στο 8/10, ενώ η τεκμηριωμένη ικανότητα εφαρμογής στο 1,3/10. Ο δεύτερος αριθμός αποτυπώνει την περιορισμένη διαθεσιμότητα προσωπικού, δεξιοτήτων, θεσμικών δομών και μηχανισμών συμμετοχής. Οι δείκτες δεν μετρούν κυβερνητικές επιδόσεις· αποτυπώνουν διαφορετικές, αλλά αλληλένδετες, όψεις του χάσματος μεταξύ σχεδιασμού και τοπικής πραγματικότητας.

Το χάσμα είναι επίσης συμμετοχικό. Στο αναλυόμενο υλικό της έρευνας, οι αναφορές στους εργαζομένους αντιπροσωπεύουν μόλις το 4,8% του κωδικοποιημένου λόγου και στις γυναίκες το 0,5%. Τα ποσοστά δεν αφορούν τη σύνθεση του δείγματος. Δείχνουν πόσο περιορισμένο χώρο καταλαμβάνουν οι εμπειρίες και οι ανάγκες αυτών των ομάδων στη συζήτηση για τη μετάβαση. Με άλλα λόγια, oι περισσότερο εκτεθειμένοι στον μετασχηματισμό κινδυνεύουν να έχουν τη μικρότερη επιρροή στον σχεδιασμό του.

Η απόσταση αυτή παίρνει συγκεκριμένες μορφές. Οι αποφάσεις θεωρείται ότι λαμβάνονται κυρίως στην Αθήνα, ενώ δήμοι και τοπικοί φορείς καλούνται να εφαρμόσουν σύνθετα προγράμματα χωρίς ανάλογο προσωπικό, τεχνογνωσία ή αρμοδιότητες. Επενδυτικές προτάσεις που θα μπορούσαν να αξιολογηθούν σε λίγες εβδομάδες χρειάζονται έξι έως οκτώ μήνες.

Το κρισιμότερο, όμως, είναι το χρονικό χάσμα. Η Ελλάδα επιχειρεί σε περίπου οκτώ χρόνια έναν μετασχηματισμό που στην κοιλάδα του Ruhr στη Γερμανία εξελίχθηκε σε τέσσερις δεκαετίες. Οι μονάδες και τα ορυχεία κλείνουν, ενώ οι επενδύσεις που αναμένεται να δημιουργήσουν νέες δραστηριότητες χρειάζονται συχνά τρία έως πέντε χρόνια για να λειτουργήσουν. Στο διάστημα αυτό, οι εργαζόμενοι αναζητούν απασχόληση αλλού, επιχειρήσεις συρρικνώνονται, οι νέοι μετακινούνται και η τοπική βάση δεξιοτήτων αποδυναμώνεται.

Έτσι προκύπτει ένας παραλογισμός στην αλληλουχία των παρεμβάσεων: όταν ενεργοποιούνται τα προγράμματα κατάρτισης και ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, μέρος των ανθρώπων στους οποίους απευθύνονται έχει ήδη εγκαταλείψει την περιοχή ή εργάζεται πλέον αλλού. Η χρηματοδότηση υπάρχει, αλλά φτάνει όταν ο πληθυσμός που θα έπρεπε να στηρίξει έχει ήδη αρχίσει να διασκορπίζεται. Η κατάρτιση, συνεπώς, πρέπει να προηγείται ή τουλάχιστον να συμβαδίζει με την απώλεια των θέσεων εργασίας και να συνοδεύεται από εισοδηματική προστασία, ασφαλιστική συνέχεια και κίνητρα παραμονής.

Προκλήσεις απότομης προσαρμογής

Αυτήν την κατάσταση περιγράφουμε ως Θεωρία του Χάσματος Υλοποίησης: ένα διαγνωστικό πλαίσιο τεσσάρων αλληλεπιδρώντων χασμάτων –κάθετου, μεταξύ εθνικής δέσμευσης και τοπικής ικανότητας· οριζόντιου, μεταξύ χρηματοδοτικών προτεραιοτήτων και κοινωνικών αναγκών· χρονικού μεταξύ πολιτικών προθεσμιών και πραγματικού χρόνου μετασχηματισμού· και γνωστικού, όταν οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται τα προβλήματα, αλλά δεν πιστεύουν ότι διαθέτουν τα μέσα για να τα αντιμετωπίσουν– που εξηγούν πώς η πολιτική φιλοδοξία μπορεί να αποσυνδέεται από την εμπειρία των κοινωνιών.

Η έρευνα δεν ισχυρίζεται ότι μετρά μια ήδη συντελεσμένη αποτυχία· εντοπίζει παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο να μην επιτευχθούν δίκαια αποτελέσματα. Στο πλαίσιο αυτό, η απάντηση δεν είναι απλώς περισσότερη χρηματοδότηση. Απαιτείται πρώτα ενίσχυση της τοπικής ικανότητας πριν από την εγκατάσταση νέων τεχνολογιών, ουσιαστική συμμετοχή εργαζομένων και γυναικών, επείγοντα μέτρα συγκράτησης των νέων και κοινοτική συμμετοχή στην ιδιοκτησία ενεργειακών έργων και διαφοροποιημένα σχέδια ανά περιοχή.

Η επιτυχία της μετάβασης δεν πρέπει, συνεπώς, να αξιολογείται μόνο βάσει απορροφηθέντων κονδυλίων και εγκατεστημένης ισχύος. Αλλά να διαπιστώνει εάν οι άνθρωποι μένουν, εάν δημιουργούνται βιώσιμες θέσεις εργασίας, εάν το εισόδημα παραμένει στις περιοχές και εάν οι κοινωνίες συμμετέχουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση του μέλλοντός τους. Η δίκαιη μετάβαση απαιτεί όχι μόνο δικαιοσύνη στον σχεδιασμό, αλλά και ικανότητα, σωστή αλληλουχία και ρεαλισμό στην εφαρμογή.

Το κείμενο συμπυκνώνει κεντρικά συμπεράσματα πρωτογενούς δημοσιευμένης σε επιστημονικό περιοδικό ερευνητικής εργασίας του συγγραφέα.

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Παππάς είναι Αναπληρωτής Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας του Πανεπιστημίου Texas A&M.

Στο μεταξύ, στο νησί αναμένεται εντός του μήνα και η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Όπως συναφώς πληροφορούματε, η κ. Ολγκίν, φέρεται να έχει εκφράσει την επιθυμία να συνεχίσει την αποστολή της και μετά το τέλος του συμβολαίου της που είναι συνδεδεμένο με την εκπνοή της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες.

Οι… ιδέες της Ολγκίν

Για να γίνει, ωστόσο, τούτο θα πρέπει να πεισθεί ο νέος Γενικός Γραμματέας ότι οι εξελίξεις στο Κυπριακό δικαιολογούν επέκταση/ ανανέωση της θητείας της. Ένας από τους λόγους που θα έλθει εντός του μήνα στο νησί είναι κι αυτός. Ο πρώτιστος, ωστόσο, λόγος είναι οι οδηγίες Γκουτέρες να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα στο Κυπριακό μέχρι την τελευταία ημέρα της θητείας του, τον ερχόμενο Δεκέμβριο.

Η Μαρία Ανχελα Ολγκίν, πάντως, δεν φάνηκε αρχικά να ευνοεί σύνταξη εγγράφου με την καταγραφή των συγκλίσεων. Έγγραφο που ετοιμάσθηκε αλλά επί του παρόντος μπήκε στο συρτάρι επειδή η κατοχική πλευρά δεν θέλει να κατατεθεί. Τα Ηνωμένα Έθνη, διά της κ. Ολγκίν, έχουν δηλώσει πως η κατάθεση του εγγράφου των συγκλίσεων θα γίνει με την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Η θέση της κ. Ολγκίν είναι πως αντί των συγκλίσεων θα μπορούσαν να τεθούν προς συζήτηση νέες ιδέες. Ιδέες που έθεσε η ίδια υπό μορφή βολιδοσκόπησης στο παρελθόν προκαλώντας και αντιδράσεις.

Υπενθυμίζεται ότι η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, προσπάθησε μέσα από την αξιοποίηση παλαιότερων ιδεών, να βρει τον κοινό τόπο, επιστρατεύοντας διάφορες «δοκιμασμένες συνταγές». Το μοντέλο που παρουσίασε υπό τη μορφή βολιδοσκόπησης, ανεξαρτήτως το πως θα ονομαστεί, έχει χαρακτηριστικά χαλαρής ομοσπονδίας, που παρέπεμπε σε συνομοσπονδία.

Δεν διαδηλώνει για μια αφηρημένη ιδέα, διαδηλώνει για το σχολείο της, το σπίτι της, τη δουλειά της, την ειρήνη και τελικά για το δικαίωμά της να έχει μέλλον. Στη Γαλλία, μαθητές και εκπαιδευτικοί διαμαρτύρονται για ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα στις υποδομές και τις ανισότητες στην εκπαίδευση.

Η εικόνα είναι σχεδόν συμβολική, μια Ευρώπη που μιλά για “ανθρώπινο κεφάλαιο” δυσκολεύεται να διαθέσει τα αναγκαία για το πραγματικό ανθρώπινο κεφάλαιο που είναι τα παιδιά της. Η ειρωνεία περισσεύει…. Λεφτά υπάρχουν όταν πρόκειται για εξοπλισμούς. Για σχολεία, όμως, χρειάζεται να ανοίξει η συζήτηση, να μετρηθούν οι προϋπολογισμοί, να αναζητηθούν ισορροπίες. Για τη νέα γενιά, φαίνεται, η Ευρώπη ανακάλυψε τη λέξη “υπομονή”.

Στην Ισπανία, η στεγαστική κρίση αποκαλύπτει το δεύτερο μεγάλο παράδοξο. Χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν επειδή το σπίτι, αντί για αυτονόητο δικαίωμα, μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας. Νέοι άνθρωποι εργάζονται, σπουδάζουν, πληρώνουν φόρους και ενοίκια και παρ’ όλα αυτά δυσκολεύονται να αποκτήσουν το απλούστερο πράγμα που είναι να έχουν έναν χώρο για να ζήσουν. Η Ευρώπη τους λέει να κάνουν οικογένεια. Με ποιο σπίτι; Να αποκτήσουν παιδιά. Με ποιο εισόδημα; Να πιστέψουν στο μέλλον. Ποιο ακριβώς; Νεκρά λόγια και υποσχέσεις που ταξιδεύουν σαν τα αποδημητικά πουλιά…

Στη Γερμανία, η συζήτηση περνά από το ενοίκιο στο στρατόπεδο. Η επιστροφή της στρατιωτικής θητείας και η ενίσχυση των αμυντικών πολιτικών προκαλούν αντιδράσεις μαθητών και φοιτητών. Και εδώ η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο σκληρή. Μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην υπόσχεση ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση θα έκανε τον πόλεμο αδιανόητο, ακούει τώρα ότι πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη για να τον αντιμετωπίσει.

Είναι δύσκολο να μην αναρωτηθεί κανείς: Τι ακριβώς συνέβη στο ευρωπαϊκό όνειρο; Η ειρήνη έγινε προϋπόθεση υπό αίρεση; Η ασφάλεια ταυτίστηκε με την αύξηση των εξοπλισμών; Και το κόστος θα το πληρώσουν ποιοι; Ερωτήματα που περιμένουν απαντήσεις, αλλά οι απαντήσεις αργούν να έρθουν ή μάλλον δεν έρχονται γιατί δεν ξεκίνησαν ποτέ.

Τι συνέβη στο ευρωπαϊκό όνειρο;

Στην Ιταλία, μαθητές και φοιτητές συνδέουν την εκπαίδευση με την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη και δεν είναι καθόλου τυχαίο. Όταν το κράτος ζητά περισσότερους πόρους για άμυνα, οι νέοι έχουν κάθε λόγο να ρωτούν τι απομένει για το σχολείο, το πανεπιστήμιο, την υγεία, την κατοικία και την κοινωνική προστασία. Αυτό είναι το πραγματικό ευρωπαϊκό ερώτημα. Όχι αν οι νέοι είναι “ανήσυχοι”. Είναι ανήσυχοι. Όχι αν είναι “ριζοσπαστικοί”. Αισθάνονται ότι το έδαφος κάτω από τα πόδια τους μετακινείται. Το ερώτημα βέβαια είναι αν οι κυβερνήσεις το αντιλαμβάνονται, ή βρίσκονται σε μια επιδεινούμενη ζάλη εξουσίας.

Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να κάνει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο από μια λανθασμένη οικονομική επιλογή. Κινδυνεύει να διαλύσει τη σχέση της με τη γενιά, που υποτίθεται ότι θα τη συνεχίσει. Μια ήπειρος που ζητά από τους νέους να δουλεύουν περισσότερο, να πληρώνουν ακριβότερα, να περιμένουν περισσότερο για ένα σπίτι, να συμβιβάζονται με επισφαλείς συνθήκες και ταυτόχρονα να είναι έτοιμοι, αν χρειαστεί, να φορέσουν στολή, δεν μπορεί να εμφανίζεται έκπληκτη όταν εκείνοι βγαίνουν στον δρόμο.

Η Ευρώπη “σκοτώνει” τους νέους… 

Η Ευρώπη δεν “σκοτώνει” τα παιδιά της με έναν θεαματικό τρόπο. Τα “εξαφανίζει” με περίεργες μεθόδους. Το κάνει αργά και με άλλον τρόπο, σκοτώνοντας την προσδοκία, την κοινωνική κινητικότητα, την εμπιστοσύνη, την αίσθηση ότι η ζωή μπορεί να γίνει καλύτερη από τη ζωή των γονιών τους.

Και αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη μορφή κοινωνικού θανάτου. Γιατί ένας νέος που δεν μπορεί να βρει σπίτι, δεν βλέπει σταθερή εργασία, κοιτά ένα ακριβό πανεπιστήμιο, φοβάται την επισφάλεια και ακούει συνεχώς για πολέμους και εξοπλισμούς, δεν χρειάζεται κανείς να του εξηγήσει ότι κάτι δεν πάει καλά. Το βλέπει. Το ζει. Το πληρώνει. Οι κυβερνήσεις μπορούν να συνεχίσουν να μιλούν για ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και δημοσιονομική υπευθυνότητα. Όλες αυτές οι λέξεις ψάχνουν να βρουν μια θέση στις κοινωνίες της ΕΕ, είναι όμως κάλπικες, εξαϋλωμένες.

Αλλά υπάρχει μια λέξη που δεν χωρά εύκολα στα κυβερνητικά δελτία τύπου, είναι η λέξη ΖΩΗ. Γιατί στο τέλος εκεί κρίνεται η πολιτική. Όχι στους δείκτες μόνο, αλλά στο αν ένας νέος μπορεί να σπουδάσει, να εργαστεί, να κατοικήσει, να αγαπήσει, να δημιουργήσει οικογένεια και να κοιτάξει το αύριο χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει πρώτα να επιβιώσει.

Από το Παρίσι μέχρι τη Μαδρίτη, από το Βερολίνο μέχρι τη Ρώμη και από εκεί μέχρι την Αθήνα, οι νέοι στέλνουν ένα μήνυμα που οι κυβερνήσεις θα ήταν φρόνιμο να ακούσουν. Δεν ζητούν έναν παράδεισο, ζητούν μια Ευρώπη που να μην τους ζητά να θυσιάσουν τη ζωή τους για να διασώσει το δικό της μέλλον. Γιατί αν για να σωθεί η Ευρώπη πρέπει πρώτα να χαθεί η νέα γενιά, τότε το ερώτημα δεν είναι ποια Ευρώπη θέλουμε, είναι αν αυτή η Ευρώπη αξίζει να συνεχιστεί έτσι.

Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι τα ελληνικά F-35 θα είναι “ κλειδωμένα” και η Ελλάδα δεν μπορεί να τα χρησιμοποιήσει, ή να τα υποστηρίξει επιχειρησιακά. Η ελληνική προμήθεια περιλαμβάνει το αεροσκάφος, τα συστήματα αποστολής, υποστήριξης, εξοπλισμό, εκπαίδευση και τις προβλεπόμενες υπηρεσίες/λογισμικό που αναφέρονται στην σύμβαση. Αυτό που πρέπει να αντιληφθούμε είναι άλλο ο Source Code και άλλο το Mission Data, γιατί το Mission Data είναι αυτό που μας ενδιαφέρει επιχειρησιακά.

Το Mission Data Files που χρησιμοποιεί το F-35, επιτρέπουν στο σύστημα να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει συγκεκριμένες απειλές. Η Ελλάδα αποκτά όλη την επιχειρησιακή ικανότητα του F-35, αλλά όχι κυριότητα, δηλαδή ελεύθερη πρόσβαση στον βασικό πηγαίο κώδικα (Source Code). Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι οι Αμερικανοί μπορούν να απενεργοποιήσουν το F-35 όποτε θέλουν.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται τον Source Code για να έχει τον βαθμό επιχειρησιακής αυτονομίας που επιθυμεί. Συνεπώς: Η Ελλάδα δεν μπορεί να πάρει τον βασικό source code και να τον τροποποιεί κατά βούληση, δεν μπορεί να αναπτύσσει μόνη της νέες εκδόσεις του βασικού λογισμικού, δεδομένου ότι αυτός εξαρτάται από το οικοσύστημα του F-35 και των κατασκευαστών για συστηματικές αναβαθμίσεις. Ωστόσο, όλα τα αεροσκάφη που παραλαμβάνει έχουν πλήρως επιχειρησιακά συστήματα και όχι “άδεια αεροσκάφη” που χρειάζονται κάθε φορά αμερικανική άδεια για να πετάξουν.

Τι προβλέπεται για τα ελληνικά F-35

Για τα eλληνικά F-35 προβλέπεται η επιχειρησιακή χρήση με δικά της mission requirements, συμμετοχή σε mission dada, εθνική εικόνα απειλών και πληροφοριών, εθνικό Command Control( Κέντρο Ελέγχου & Διοίκησης). Για να γίνω πιο κατανοητός, ας αναφέρω ένα υποθετικό σενάριο, και ας φανταστούμε ότι ένα ελληνικό F-35 που πετά στο Αιγαίο εντοπίζει μία εναέρια απειλή.

Το F-35 λειτουργεί ως αισθητήρας και συλλέκτης πληροφοριών, επομένως αφού συνθέσει την πληροφορία την μεταδίδει με Link 16 (είναι ένα ασφαλές ψηφιακό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών), στα Rafale ή F-16V ή στα συστήματα αεράμυνας (Patriot – Ασπίδα του Αχιλλέα) ή Φρεγάτα Belharra, και αυτά τα αναφερόμενα συστήματα αξιοποιούν την πληροφορία μέσω και κατόπιν εντολής του Command Control ανάλογα την κάθε είδους απειλή.

Η πραγματική αξία του F-35 αυξάνεται όταν συνδέεται με ένα ευρύτερο Command Control – και εδώ η Ελλάδα μπορεί να έχει την δυνατότητα για μεγαλύτερη εθνική συμμετοχή: F-35–ελληνικά επίγεια Radar–Command Control–αεράμυνα–άλλα μαχητικά–πλοία–UAV–Ασπίδα του Αχιλλέα.

Τα όπλα του αεροσκάφους F-35

Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα, κρίνεται πολύ σημαντική σε μία δύσκολη γεωπολιτική συγκυρία, και επιβεβαιώνει την αμυντική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών, που θα επηρεάσει και τον φέροντα οπλισμό των αεροσκαφών των F-35. Το F-35 μπορεί να φέρει αρκετά διαφορετικά όπλα, ανάλογα με την διαμόρφωση και την πιστοποίηση.

Η Πολεμική μας Αεροπορία ενδιαφέρεται για AIM-120D AMRAAM (πύραυλος αέρος -αέρος/ μεγάλης εμβέλειας) AIM-9X Sidewinder (πύραυλος αέρος-αέρος μικρότερης εμβέλειας) , GBU -31JDAM( κατευθυνόμενη βόμβα 2000LB, AGM–158 JASSM-ER (πύραυλος Cruise μεγάλης εμβέλειας για προσβολή στόχων εδάφους). Επίσης η Πολεμική Αεροπορία ενδιαφέρεται για τα AIM-260 JATM, για τον αντιπλοϊκό πύραυλο AGM-84 Harpoon, και για την κατευθυνόμενη βόμβα GBU-53 /B Stormbreaker ή CDU|.

Σημαντικό είναι τα όπλα που θα διαθέτει η Πολεμική Αεροπορία να είναι σε ποσότητες που θα κρίνουν οι αρμόδιοι επιχειρησιακοί, και να τα προμηθευτούν ταυτόχρονα με την παραλαβή των αεροσκαφών. Να διευκρινίσουμε ότι για ορισμένα όπλα απαιτείται διαδικασία αμερικανικής έγκρισης, και ενδεχομένως εμπλοκή του Κογκρέσου. Άρα η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο είναι σημαντική πολιτικά, ώστε η Ελλάδα να πάρει το “ πράσινο φως” για ένα ισχυρό και επαρκή οπλοστάσιο.

Γιατί, αν η Ελλάδα αποκτήσει AIM-120 D +AIM-9X + JASSM-ER + SDU ||, τότε η χώρα μας θα έχει συνδυασμό Stealth + Αισθητήρες + Δικτύωση + όπλα βαθιάς και πολύ ισχυρής κρούσης. Και όλα αυτά συνθέτουν ένα ενδιαφέρον αμυντικό σκηνικό συνεργασίας F-35+ Rafale/ Meteor + F-16V + Φρεγάτες Belharra + Κέντρο Ελέγχου & Διοίκησης + “Ασπίδα του Αχιλλέα”. Επίσης θα ήθελα να επισημάνω ότι οι φρεγάτες Belharra μπορούν να δώσουν μία πολύ ισχυρή αντιαεροπορική “ομπρέλα” στην θάλασσα, με τα όπλα που θα διαθέτουν.

Επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα

Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα έχει μεγάλη βαρύτητα από μία απλή εθιμοτυπική επίσκεψη. Είναι επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας και ταυτόχρονα Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Τραμπ. Και έχει σημασία για την Ελλάδα σε τρία επίπεδα. Ως προς την Άμυνα, λόγω των νέων όπλων προμηθειών για τα F-35 και F-16V, αλλά και άλλων αμερικανικών συστημάτων – και ως προς την ενέργεια, αφού οι ΗΠΑ βλέπουν την Ελλάδα ως σημαντικό κόμβο LNG και την γενικότερη για ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Τέλος, ως προς τον γεωπολιτικό τομέα, για τον ρόλο της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ότι δεν πάει στην Άγκυρα δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ παίρνουν αυτομάτως την ελληνική θέση, αλλά στέλνει ένα μήνυμα στην Άγκυρα “να είστε φρόνιμα παιδιά”. Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο που θα συζητηθεί μεταξύ Μητσοτάκη-Ρούμπιο. Το αποτέλεσμα; Θα το μάθουμε αργότερα από τις κινήσεις της Άγκυρας….

Πάντως, το ό,τι δεν ήρθε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στην, πού ήθελε και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, είναι ένα ερώτημα με πολλές απαντήσεις, ενδεχομένως λόγω της προεκλογικής του δραστηριότητας – και πιθανόν να μην δυσαρεστήσει τον φίλο του τον Ερντογάν.

Οι εμφανέστερες συνέπειες αναδύονται στην Καλιφόρνια, όπου η αυστηρές ρυθμιστικές διατάξεις της πολιτείας, η δαπανηρή κανονιστική συμμόρφωση και η υποχρεωτική ενεργειακή μετάβαση συμπίπτουν με την εγκατάλειψη της λειτουργίας μεγάλων διυλιστηρίων. Το αποτέλεσμα δεν αφορά την βραχυπρόθεσμη χαμηλότερη εξάρτηση από τα καύσιμα, αλλά την μείωση της δυναμικότητας για την παραγωγή τους.

Οι ΗΠΑ πάντως ευνοούνται από την στιγμή που δεν αντιμετωπίζουν όπως η Ευρώπη τεράστιες ελλείψεις πετρελαίου κίνησης και αναλόγου θέρμανσης, λόγω του ότι η συνολική παραγωγική δυναμικότητα διΰλισης παραμένει αμετάβλητη μεταξύ των ετών 2008 και 2026, στα 18,16 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα.

Στην Ευρώπη, υπολογίζοντας τελικές τιμές στην αντλία ανά γαλόνι και σε δολάρια για λόγους σύγκρισης, η τιμή φθάνει τα $8,90, ενώ στις ΗΠΑ μειώνεται στα $5,97, οπότε η τιμή στην Ευρώπη αποδεικνύεται αυξημένη κατά 49% σε σχέση με τις ΗΠΑ, ενώ σε αρκετές αγορές της Ευρώπης η τιμή κινείται μεταξύ των $10,70 έως $10,90 ανά γαλόνι στις 11 Σεπτεμβρίου.

Μεταξύ των ετών 2020 και 2024, η συνολική παραγωγική δυναμικότητα διύλισης στην Ευρώπη μειώνεται από τα 15,3 βαρέλια ανά ημέρα στα 14,7 εκατομμύρια, με συνολικές απώλειες σχεδόν 600.000 βαρελιών ανά ημέρα και από το 2009, η παραγωγική δυναμικότητα μειώνεται κατά 20%. Κάποια διυλιστήρια διακόπτουν την λειτουργία τους, μετατρέπονται σε τερματικούς σταθμούς καυσίμων, ή σε μονάδες παραγωγής βιοκαυσίμων, μειώνοντας την συμβατική δυναμικότητα επεξεργασίας αργού πετρελαίου, σε περίοδο που η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης καθίσταται έντονα προβληματική.

Ένα διυλιστήριο κρίνεται ίσως μη αναγκαίο σε περιόδους μεγάλων όγκων εισαγωγών και ανοικτών θαλασσίων διαδρόμων, αλλά αναβαθμίζεται σε στρατηγικής σημασίας, όταν οι εισαγωγές πετρελαίου κίνησης και αναλόγου θέρμανσης πλήττονται από σοβαρές ανατροπές και περιορισμούς προσφοράς. Η διακοπή λειτουργίας ενός διυλιστηρίου δεν μειώνει την εγχώρια ζήτηση, αλλά μετατρέπει την εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα σε πρόσθετη ανάγκη εισαγωγής προϊόντων διύλισης και εξάρτησης από παραγωγική δυναμικότητα του εξωτερικού.

Η ΕΕ απεμπολεί την στρατηγική ασφαλείας

Η απόφαση της ΕΕ να περιορίσει τις εισαγωγές πετρελαιοειδών από την Ρωσία, σε μία συνέχεια των αυτοκτονικών πολιτικών της στο ενεργειακό, δεν εκμηδενίζει την ζήτηση για τις μεταφορές, την γεωργία και την βιομηχανία. Το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης προέρχεται πλέον από μακρινούς προμηθευτές, απαιτεί μεγαλύτερες θαλάσσιες διαδρομές, αυξημένα ναύλα και περισσότερη έκθεση στην συνωστισμό της Ερυθράς Θάλασσας ή των Στενών του Ορμούζ.

Οι κυρώσεις προκαλούν μία ισχυρή ανάκρουση, αυξάνοντας τις εξαρτήσεις της Ευρώπης. Τον Ιανουάριο του 2026, η ΕΕ απαγορεύει τις εισαγωγές προϊόντων διύλισης ρωσικού αργού που παράγονται σε τρίτες χώρες, φράσσοντας και την αποκαλούμενη θυρίδα διύλισης, περιορίζοντας ακόμα περισσότερο την διαθέσιμη προσφορά.

Οπωσδήποτε οι κυρώσεις κρίνονται δικαιολογημένες ως γεωπολιτικό μέσο, αλλά αποκτούν τρομερό κόστος όταν το πολιτικό πλαίσιο της ΕΕ αποθαρρύνει κάθε πρωτοβουλία επένδυσης στην διύλιση στο εσωτερικό της. Οι αυστηροί περιορισμοί σε βάρος ενός βασικού προμηθευτή, σε συνάρτηση με την συρρίκνωση της εγχώριας παραγωγικής δυναμικότητας διύλισης, αποτελούν έναν εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό και οι κυβερνήσεις δεν αναμένεται να θωρακίσουν καταναλωτές και επιχειρήσεις από μία παγκόσμια κρίση στα προϊόντα διύλισης. Κατά συνέπεια η ΕΕ, αντί να προσφύγει σε μία στρατηγική ασφαλείας στην προσφορά, αποκτά επικίνδυνες τάσεις αυτοκτονίας.

Μία άλλη σημαντική παράμετρος αφορά τα όρια της παραγωγής αργού πετρελαίου της Βορείου Θαλάσσης, από μία ώριμη παραγωγικά υποθαλάσσια λεκάνη, όπου όμως η παραγωγή συρρικνώνεται. Η παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου μειώνεται κατά 72% από το 1999 έως το 2025, αν και η φυσιολογική συρρίκνωση δεν καθιστά την πολιτική εμπλοκή άνευ σημασίας. Οι υψηλές έκτακτες φορολογήσεις, η αβεβαιότητα στους χρηματοοικονομικούς όρους και οι περιορισμοί των αδειοδοτήσεων, αποτελούν σοβαρά εμπόδια.

Επιπλέον το ευρύτερο πολιτικό μήνυμα που εστιάζεται στο ότι οι επενδύσεις στους υδρογονάνθρακες δεν συνιστούν επιθυμητή προοπτική, περιορίζει τα κίνητρα για την συντήρηση των υποδομών, την υλοποίηση διευρυμένων προγραμμάτων και την έρευνα για την ανάπτυξη βιώσιμων και ζωτικών ορυκτών πηγών.

Συνέπειες σε προσφορά και υποδομές 

Πολιτικές επιλογές της συγκεκριμένης μορφής δεν παρέχουν δυνατότητες μεταβολής τον επόμενο μήνα των διεθνών τιμών του πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης, αλλά έχουν σοβαρές αρνητικές συνέπειες στην προσφορά, στις επενδύσεις και στις υπάρχουσες υποδομές. Η βρετανική κυβέρνηση επιβεβαιώνει την απαγόρευση έκδοσης νέων αδειών για τα κοιτάσματα αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βορείου Θαλάσσης, αν και επιτρέπει μερικές εξαιρέσεις που αφορούν τις υπάρχουσες εξορύξεις και τις υποδομές τους.

Η στρατηγική συνέπεια καθίσταται αναπόφευκτα προφανής, από την στιγμή που μία χώρα με συρρίκνωση της παραγωγής και της παραγωγικής δυναμικότητας διύλισης, αυξάνει τις εξαρτήσεις της από τις εισαγωγές αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης σε μία περίοδο που οι παγκόσμιοι εμπορικοί διάδρομοι αντιμετωπίζουν φραγές.

Η εγχώρια παραγωγή αργού πετρελαίου δεν αποτελεί την ίδια διαδικασία με την παραγωγή προϊόντων διύλισης, αν και κρίνεται απαραίτητη από την στιγμή που μειώνει τις εισαγωγές, υποστηρίζει τις τοπικές υποδομές και τις επιλογές διύλισης, βελτιώνοντας παράλληλα τις ισορροπίες της προσφοράς κατά την διάρκεια περιόδων ανατροπών και περιορίζοντας την έκθεση σε εξωτερικούς προμηθευτές. Κατά συνέπεια η εγκατάλειψη των συγκεκριμένων δυνατοτήτων χωρίς κάποιο υποκατάστατο της ίδιας κλίμακας αποτελεί μία πολιτική επιλογή με τεράστιες επισφάλειες και αρνητικές συνέπειες στο ζήτημα της προσφοράς.

Στην Ευρώπη, το πλαίσιο της πολιτικής για τα προϊόντα διύλισης προσθέτει ακόμα περισσότερους περιορισμούς, από την στιγμή που η διύλιση αποτελεί διαδικασία έντασης κεφαλαίου, ενέργειας και εκπομπής ρύπων. Οι φόροι εκπομπής ρύπων, οι αναγκαστικές υποχρεώσεις προστασίας του περιβάλλοντος, οι αντίστοιχες κανονιστικής συμμόρφωσης, τα υψηλά κόστη ενέργειας και φυσικού αερίου και οι κίνδυνοι που καιροφυλακτούν λόγω των ρυθμιστικών αρχών, καθιστούν τις επενδύσεις μη βιώσιμες και πιθανές τις διακοπές λειτουργίας των μονάδων.

Η κατάσταση θα επιδεινωθεί με την άμεση εφαρμογή μίας νέας πρόκλησης από το 2027 που εστιάζεται στους κανόνες συναλλαγών ρύπων του συστήματος ETS2 και αφορά καύσιμα που χρησιμοποιούνται για την θέρμανση κτιρίων και στις μεταφορές. Επιβάλλει νέους κανόνες και κανονισμούς ασφαλείας, με στόχο να επιβαρύνει μία επιπλέον τιμή για τον άνθρακα στους συγκεκριμένους προμηθευτές καυσίμων. Κατά συνέπεια μία αγορά που ήδη επιβαρύνεται με υψηλούς δασμούς, φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και περιορισμούς προσφοράς πρόκειται να επιβληθεί ένα νέο δομικό επίπεδο κόστους.

Ο Μεθοριακός Μηχανισμός Προσαρμογής Άνθρακά (Carbon Border Adjustment Mechanism) δεν φορολογεί άμεσα το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης στο πεδίο της παραγωγής τους, αλλά αυξάνει το κόστος για πηγές εκπομπών, όπως οι βιομηχανίες χάλυβα, τσιμέντου, αλουμινίου, λιπασμάτων. Το συγκεκριμένο κρίνεται αναγκαίο για την συντήρηση διυλιστηρίων, δεξαμενών, αγωγών και μεταφορικών υποδομών, αλλά όλες οι συγκεκριμένες δαπάνες αυξάνουν το κόστος λειτουργίας του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης και το μεταφέρουν στους ιδιώτες και στις επιχειρήσεις.

Η στάση των ΗΠΑ

Το πετρέλαιο κίνησης στις ΗΠΑ τιμάται κατά μέσο όρο στις αρχές Οκτωβρίου στα $6,5 ανά γαλόνι, τιμή αυξημένη κατά 75% σε σχέση με την ανάλογη προ δωδεκαμήνου, με την Ασία να διαφαίνεται πως πρόκειται να επωμισθεί την διαφορά με την μορφή υψηλότερων επιτοκίων. Το δαπανηρό καύσιμο διατηρεί τον αμερικανικό πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα, παρέχοντας στην Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED ) το κίνητρο αποτροπής της αποκλιμάκωσης των επιτοκίων.

Τα υψηλά επιτόκια επιφέρουν ανατίμηση του αμερικανικού δολαρίου και ωθούν προς την επιστροφή των επενδύσεων στην χώρα, υποχρεώνοντας τις κεντρικές τράπεζες στην Ασία να λάβουν αποφάσεις για Πιστωτική Συρρίκνωση (QT) για να προστατεύσουν τα νομίσματα των χωρών τους. Στις ΗΠΑ η πίεση των υψηλών τιμών στα καύσιμα μετατρέπεται σε πολιτική κρίση, με τους Ρεπουμπλικάνους των αγροτικών Πολιτειών να απαιτούν άμεση διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης και τον πρόεδρο Τραμπ να δηλώνει πως το “σκέπτεται εξαιρετικά σοβαρά.”

Αρκετά μέλη της κυβέρνησής του, όπως και οι μεγάλοι όμιλοι των πετρελαιοειδών αντιτίθενται στην ιδέα της απαγόρευσης, οπότε παραμένει αβέβαιο το πως πρόκειται τελικά να κινηθεί ο Λευκός Οίκος. Για τις οικονομίες της Ασίας πάντως, η απόφασή του έχει μικρότερη σημασία από ό,τι γενικά πιστεύεται, από την στιγμή που ο πληθωρισμός ήδη προκαλεί μεγάλες ζημίες στις οικονομίες των χωρών της συγκεκριμένης γεωγραφικής ζώνης.

Η Κίνα

Από την άλλη πλευρά τα κινεζικά διυλιστήρια διακόπτουν τις εξαγωγές τους για τον μήνα Οκτώβριο, με το Πεκίνο να επιχειρεί να διατηρήσει ανέπαφα τα εγχώρια αποθέματα, πλήττοντας όμως τις αγορές καυσίμων που ήδη τραυματίζονται από τις συνέπειες του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Η Κίνα απαγορεύει επίσης τις εξαγωγές καυσίμων τον περασμένο Μάρτιο με την έναρξη των βομβαρδισμών στο Ιράν που προκαλούν μεγάλες ανατροπές στην προσφορά αργού πετρελαίου.

Ο μεγαλύτερος εισαγωγέας του στον κόσμο, αποσύρει την απαγόρευση τον Ιούλιο, προχωρώντας σε προσεκτική διαχείριση των εξαγωγών κηροζίνης, πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης σε μηνιαία βάση, για να διευκολύνει κυρίως τις αγορές της νοτιοανατολικής Ασίας.

Από την 1η Οκτωβρίου η Κίνα εισέρχεται σε επταήμερη εορταστική αργία, χωρίς να ανακοινώσει προς τα μεγάλα διυλιστήρια κάποια απόφαση σχετική με τις απαγορεύσεις, με εξαίρεση το γεγονός ότι οι εξαγωγές συνεχίζονται κανονικά προς το Χόνγκ-Κόνγκ και το Μακάο. Κατά τις κινεζικές πηγές, δεν υπάρχει κάποια σαφής αποχρώσα ένδειξη για την επανάληψη των εξαγωγών, που εξαρτάται από τα εγχώρια αποθέματα και την παραγωγική δυναμικότητα των διυλιστηρίων.

Η κινεζική Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων προς το παρόν δεν απαντά για την επανάληψη των εξαγωγών με τις διεθνείς αγορές να αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν την απώλεια προσφοράς καυσίμων λόγω της εμπόλεμης κατάστασης στον Περσικό Κόλπο και της διακοπής των ρωσικών εξαγωγών, οπότε η στάση της Κίνας ίσως εκτοξεύσει τις τιμές σε μερικές χώρες σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα.

Κατά την επικεφαλής των ερευνών ενέργειας για την Κίνα, του Ινστιτούτου Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης, Michal Meidan, οι κινήσεις του Πεκίνου υπερτονίζουν το γεγονός ότι η κυβέρνηση εστιάζεται στην ασφάλεια της εγχώριας προσφοράς, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τις διεθνείς αγορές. Αν και οι μεγάλοι όμιλοι διύλισης προσδοκούν να κεφαλαιοποιήσουν τα επιπλέον περιθώρια κέρδους των εξαγωγών, με την Κίνα να διαθέτει την δυνατότητα να αυξήσει την παραγωγή και να αυξήσει τις εξαγωγές, το Πεκίνο δίδει απόλυτη προτεραιότητα στην εγχώρια προσφορά και κατά τα φαινόμενα μετά τον Αύγουστο τα αποθέματα περιορίζονται.

Η αποδέσμευση των αποθεμάτων 

Η διακοπή των κινεζικών εξαγωγών προϊόντων διύλισης έπεται της πρόσφατης επίσκεψης του Κινέζου προέδρου Xi Jinping στην αμερικανική πρωτεύουσα, όπου ο Τραμπ τον παροτρύνει να συνδράμει στην σταθεροποίηση της παγκόσμιας προσφοράς καυσίμων. Μάλιστα ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Chris Wright, δηλώνει πως η διεθνής αγορά πλήττεται από την απώλεια προσφοράς κηροζίνης, πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης από την Μέση Ανατολή και την Κίνα, οπότε και αναμένονται οι κινήσεις της Ευρώπης.

Τελικά η ομάδα των χωρών του G7 και οι εταίροι της αποφασίζουν να αποδεσμεύσουν από τα αποθέματά τους 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης στο επόμενο τετράμηνο, σε μία αγορά που υποφέρει επί μήνες από έλλειμμα στην παραγωγική δυναμικότητα διύλισης. Όμως η αποκατάσταση των επικίνδυνα ελλειμματικών αποθεμάτων εξαρτάται πλέον από την επάνοδο σε λειτουργία των αδρανών διυλιστηρίων και την άμεση συντήρηση των εγκαταστάσεων.

Οι οδυνηρές συνέπειες

Το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης δεν αποτελούν κατόπιν επιλογής αγαθά, από την στιγμή που συνιστούν την μηχανή της πραγματικής οικονομίας. Χωρίς τα συγκεκριμένα καύσιμα σε τιμές που δεν πιέζουν την αγορά και παραμένουν ανταγωνιστικές, οι μεταφορές, ο γεωργικός εξοπλισμός, ο ανάλογος κατασκευών, η βιομηχανική επιμελητεία, οι υπηρεσίες εκτάκτων αναγκών, τομείς των ορυχείων, εμπορικοί στόλοι και τμήματα των αλυσίδων διανομής, προσθέτουν πληθωριστικές πιέσεις.

Η κρίση στα δύο συγκεκριμένα καύσιμα δεν τερματίζεται στην αντλία, με το αυξημένο κόστος τους, να μετατοπίζεται στις μεταφορές τροφίμων από τα αγροκτήματα στις αποθήκες και στα καταστήματα λιανικής. Μεταφέρεται στις βιομηχανίες, στις φαρμακοβιομηχανίες και στις μονάδες παραγωγής αγαθών, όπως και στον εξοπλισμό των εργοταξίων.

Οι επιχειρήσεις με μικρά περιθώρια κέρδους ήδη μεταφέρουν το επιπλέον κόστος στις τελικές τιμές, αν και ο πληθωρισμός που προκαλούν τα δύο καύσιμα οφείλεται σε πολιτικές επιλογές και δημιουργεί ένα δεύτερο καταστροφικό φαινόμενο, που πλήττει τις μεταφορές, τα είδη διατροφής, τα αγαθά και τις υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το εάν οι τρέχουσες εμπόλεμες συγκρούσεις οδηγηθούν στην λήξη τους.

Η σωστή ενεργειακή πολιτική 

Μία ορθολογική ενεργειακή πολιτική οφείλει να επικεντρωθεί στην αποτροπή πιέσεων στην αγορά και στην διατήρηση ανταγωνιστικών τιμών, αλλά και στην απρόσκοπτη διαθεσιμότητα και την ασφάλεια της προσφοράς. Η αποσύνθεση της φυσικής δυναμικότητας που διατηρεί την οικονομία εφοδιασμένη κατά την διάρκεια ενεργειακής μετάβασης, απλώς ανατινάσει την οικονομία, με συνέπεια να έχει ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα σε σχέση με όσα υπόσχονται οι πολιτικοί, οπότε η Δύση αποκτά δυσανάλογα μεγάλες εξαρτήσεις, βαδίζοντας ταυτόχρονα προς την ένδεια του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού της.

Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, αυτή δεν διαθέτει πλέον την πολυτέλεια να φορολογεί, να επιβάλλει ασφυκτικές ρυθμιστικές διατάξεις, να περιορίζει το ενεργειακό σύστημα σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, να διακόπτει την λειτουργία εγκαταστάσεων απαραίτητων για την παραγωγή προϊόντων διύλισης και να περιορίζει δραστικά τις επενδύσεις στην παραγωγή τους. Κατά συνέπεια αποτελεί απόλυτη ανοησία το να εμφανίζεται έκπληκτη και αιφνιδιασμένη, όταν το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης αρχίζει να σπανίζει και η τιμή τους να εκτοξεύεται.

Οι αναπτυγμένες οικονομίες οφείλουν να συντηρούν και να εκσυγχρονίζουν τις εγκαταστάσεις διύλισης, αντί να τις αντιμετωπίζουν με τα χαρακτηριστικά ενός αναλώσιμου στοιχείου που κληροδοτείται από το παρελθόν. Επιβάλλεται να αποσύρουν τους σωρευτικούς φόρους, το κόστος των ρυθμιστικών διατάξεων και των εκπομπών άνθρακα, ώστε να αποτραπεί η καταστροφή της ανταγωνιστικότητας στην ενέργεια και να ενισχυθεί η εγχώρια παραγωγή της.

Όπως επεσήμανε ο Διευθύνων Σύμβουλος της HELLENiQ ENERGY, Ανδρέας Σιάμισιης, στον εναρκτήριο χαιρετισμό του, «η Ελλάδα είναι φυσική πύλη ενέργειας για τις ευρωπαϊκές αγορές και τόσο οι εταιρείες όσο και η Πολιτεία έχουν κάνει σημαντικά βήματα για να εκπληρώσουν αυτόν τον ρόλο, ώστε τα ενεργειακά προϊόντα να φτάνουν στους ευρωπαίους καταναλωτές είτε μέσα από την ανάπτυξη υποδομών όπως αγωγοί και καλώδια, είτε μέσα από ένα δίκτυο μεταφορών από την ξηρά και τη θάλασσα».

Στο Φόρουμ συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, o Υπουργός Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου, Karim Badawi,‏ ο Ειδικός Απεσταλμένος για την Παγκόσμια Ενεργειακή Ενοποίηση του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Joshua Volz, αλλά και οι Γενικοί Γραμματείς του East Mediterranean Gas Forum (EMGF), Osama Mobarez και του International Energy Forum (IEF), Jassim Alshirawi.

Το παρών έδωσαν, επίσης, εκπρόσωποι των κρατών-μελών του EMGF, υπουργοί και κυβερνητικοί αξιωματούχοι, ρυθμιστικές αρχές, εκπρόσωποι της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Βιομηχανίας Φυσικού Αερίου (Gas Industry Advisory Committee – GIAC), κορυφαίες εταιρείες και φορείς ανάπτυξης ενεργειακών υποδομών, επενδυτές, χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και διεθνείς ενεργειακοί οργανισμοί.

Στο επίκεντρο του Συνεδρίου βρέθηκαν οι προϋποθέσεις για τη σύνδεση των ενεργειακών πόρων της περιοχής με τις υποδομές, τις αγορές και τα κεφάλαια που απαιτούνται για την αξιοποίησή τους. Τόσο στη συζήτηση μεταξύ Υπουργών Ενέργειας, θεσμικών εκπροσώπων, μελών της βιομηχανίας ενέργειας, όσο και στα θεματικά πάνελ που ακολούθησαν, εξετάστηκαν οι βασικές προκλήσεις για τη διαμόρφωση ενός λειτουργικού περιφερειακού ενεργειακού συστήματος. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον προσδιορισμό ενεργειακών διαδρόμων και έργων προτεραιότητας, στις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), στους αγωγούς, στην αποθήκευση και στις διασυνδέσεις, καθώς και στις προϋποθέσεις ωρίμανσης των έργων για τη λήψη Τελικών Επενδυτικών Αποφάσεων (Final Investment Decisions – FIDs).

Ο διάλογος κάλυψε επίσης τη διασυνοριακή ρυθμιστική εναρμόνιση, την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών αδειοδότησης και τους μηχανισμούς κατανομής εμπορικού κινδύνου. Κοινός προσανατολισμός της διοργάνωσης ήταν η σύνδεση της στρατηγικής συζήτησης με συγκεκριμένες προτεραιότητες, που μπορούν να υποστηρίξουν την προσέλκυση κεφαλαίων και την επιτάχυνση των διαδικασιών για την υλοποίηση έργων υψίστης σημασίας.

Ξεχωριστή θέση στη θεματολογία είχε η ανθρώπινη διάσταση της ανάπτυξης των ενεργειακών διαδρόμων, μέσα από ειδική ενότητα με τη συμμετοχή του EmpowerMed Women Network. Η συζήτηση εστίασε στις ηγετικές ικανότητες και την εξειδικευμένη τεχνογνωσία που απαιτούνται για την υλοποίηση σύνθετων έργων, καθώς και στη συμβολή των γυναικών επαγγελματιών στην ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού του ενεργειακού κλάδου.

Με παρουσία σε οκτώ χώρες και δραστηριότητες σε ολόκληρη την ενεργειακή αλυσίδα αξίας, η HELLENiQ ENERGY συμμετείχε στον διάλογο ως ένας από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους της ΝΑ Ευρώπης, αναδεικνύοντας τον κρίσιμο ρόλο των διασυνοριακών υποδομών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον αγωγό Vardax που τέθηκε εκ νέου σε λειτουργία στις αρχές του έτους, συνδέοντας τις εγκαταστάσεις της HELLENiQ ENERGY στην Θεσσαλονίκη με τις εγκαταστάσεις του Ομίλου στα Σκόπια. Ο Vardax μεταφέρει καύσιμα κίνησης στην Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας καθώς και στις γειτονικές αγορές των Βαλκανίων, συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα της περιοχής.

Η HELLENiQ ENERGY και το EMGF υποστήριξαν έναν διάλογο με προσανατολισμό στην υλοποίηση, θέτοντας στο επίκεντρο τις συνεργασίες και τις επενδυτικές προϋποθέσεις που μπορούν να ενισχύσουν τη θέση της Ανατολικής Μεσογείου στον περιφερειακό και ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη.

Εικόνα: Ο Διευθύνων Σύμβουλος της HELLENiQ ENERGY κ. Ανδρέας Σιάμισιης, στην εναρκτήρια ομιλία του στους Συνέδρους.

^{Σχετικά με τη HELLENiQ ENERGY
Η HELLENiQ ENERGY είναι ένας από τους κορυφαίους καθετοποιημένους ενεργειακούς ομίλους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ιδρύθηκε το 1998, ως ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ, με ιστορία που ξεκινά από το πρώτο διυλιστήριο στην Ελλάδα, το 1958. Σήμερα, αποτελεί τη μεγαλύτερη εταιρεία στη χώρα και μία από τις μεγαλύτερες στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, με βάση τα ετήσια έσοδα. Υλοποιώντας με συνέπεια μια φιλόδοξη στρατηγική μετασχηματισμού, έχει αναδειχθεί σε περιφερειακό ηγέτη στον ενεργειακό τομέα, με παρουσία σε 8 χώρες και συνεχώς διευρυνόμενη διεθνή δραστηριότητα.
Η HELLENiQ ENERGY δραστηριοποιείται στην παραγωγή, προμήθεια και εμπορία όλων των μορφών ενέργειας, εστιάζοντας πλέον ολοένα και περισσότερο σε νέες, πιο καθαρές μορφές, καθώς και σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει τη διύλιση, τον εφοδιασμό και εμπορία υγρών καυσίμων και πετροχημικών προϊόντων, την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων και την εμπορία καυσίμων, ενώ παράλληλα αναπτύσσεται ραγδαία στις ΑΠΕ.
Στρατηγικός πυλώνας της HELLENiQ ENERGY είναι η ανάπτυξη ενός πλήρους καθετοποιημένου «πράσινου» utility. Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται η Enerwave, το νέο όνομα της Elpedison, εταιρεία παραγωγής και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην Ελλάδα. Αυτή η νέα επιχειρηματική μονάδα παράγει και προμηθεύει απευθείας την ελληνική αγορά με ηλεκτρική ενέργεια -κυρίως από ανανεώσιμες πηγές -υλοποιώντας τη δέσμευση του Ομίλου για μια δίκαιη, προσιτή και ασφαλή ενεργειακή μετάβαση.
Στο επίκεντρο της στρατηγικής της HELLENiQ ENERGY βρίσκεται η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της, με στόχο να αποτελεί εργοδότη επιλογής στις χώρες όπου δραστηριοποιείται. Παράλληλα, η Εταιρική Υπευθυνότητα αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της λειτουργίας της, μέσα από τον οποίο σχεδιάζει και υλοποιεί πολυδιάστατα προγράμματα για τη στήριξη της νέας γενιάς και της κοινωνίας ευρύτερα, επηρεάζοντας θετικά περισσότερους από 2 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο σε διεθνές επίπεδο.
Η HELLENiQ ENERGY έχει την έδρα της στην Αθήνα, είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών (σύμβολο: ELPE) και διαθέτει δευτερεύουσα εισαγωγή στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου (LSE: HPLD) μέσω Παγκόσμιων Αποθετηρίων Τίτλων (GDRs).
www.helleniqenergy.com}

Δίνουμε στους νέους της Καλλιθέας μας τον δικό τους χώρο για να έχουν τη δική τους αυτόνομη και δυνατή φωνή στην πόλη.

Και θέλουμε να κάνουμε αυτή τη νέα αρχή όλοι μαζί με μια μεγάλη γιορτή γεμάτη, διάδραση και performances, με τη βραδιά να κορυφώνεται με τη συναυλία του STAN!

Φέρτε την παρέα σας. Εμείς φέρνουμε τον STAN και… τη φάση!

Νέες και νέοι της Καλλιθέας, αυτή η βραδιά και αυτός ο νέος χώρος είναι για εσάς.

Σας περιμένουμε!

Πλατεία Δαβάκη – Καλλιθέα

Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026

Ώρα 19:00

Είσοδος Ελεύθερη

🔴DIRECTO | La noticia de la muerte de Maricarmen ha caído en plena asamblea en la Puerta del Sol, donde se ha guardado un minuto de silencio en su recuerdo 📌 Más información, aquí 🔗 https://t.co/Wag0VvI42M https://t.co/eR6mHLT2ub

— EL PAÍS (@el_pais) October 7, 2026

Η υπόθεσή της ανέδειξε την αυξανόμενη πίεση που υφίστανται οι μακροχρόνιοι ενοικιαστές σε μεγάλες πόλεις και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπου η εκτόξευση των ενοικίων, η αναβάθμιση των περιοχών και η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης έχουν τροφοδοτήσει κοινωνικές και πολιτικές αναταραχές. H Ένωση Ενοικιαστών εκτιμά ότι ο θάνατος επήλθε από την ταλαιπωρία που υπέστη η ηλικιωμένη κατά την έξωσή της.

Στο πλευρό της είχαν βρεθεί εκατοντάδες άνθρωποι, μεταξύ τους και διασημότητες, που δεν κατάφεραν να αποτρέψουν την έξωση. Η Μαρικάρμεν, που αντιμετώπιζε σοβαρά κινητικά προβλήματα, ζούσε στην κατοικία της από κορίτσι, μέχρι που αγόρασε το κτίριο μια εταιρεία. Οι νέοι ιδιοκτήτες προχώρησαν σε τεράστια αύξηση του ενοικίου που δεν μπορούσε να καλύψει με τη σύνταξή της, οπότε ζήτησαν την έξωση (από 600 ευρώ ζήτησαν 2.650). Μάλιστα όταν η ηλικιωμένη είπε ότι με σύνταξη 1.360 ευρώ δεν μπορεί να πληρώσει τέτοιο ενοίκιο, το “κατέβασαν” στα… 1.650. Καθώς δεν μπορουσε να δώσει ουτε αυτά, έγινε η έξωση -την έβγαλαν με φορείο έξω.

Όπως σημειώνει η El Mundo, η εντολή για την έξωση εκτελέστηκε στις 23 Σεπτεμβρίου έπειτα από μακρά δικαστική διαμάχη σχετικά με το παλαιό μισθωτήριο συμβόλαιο που είχε υπογράψει ο πατέρας της το 1956.

Η δικαστική επιτροπή ολοκλήρωσε τελικά την έξωση, ενώ εκατοντάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί μπροστά από το κτίριο στο οποίο η γυναίκα διέμενε για περισσότερα από 70 χρόνια. Η Μαρικάρμεν εγκατέλειψε το κτίριο πάνω σε φορείο και διακομίστηκε με ασθενοφόρο σε νοσοκομείο, όπου παρέμενε νοσηλευόμενη από τότε. Εν τω μεταξύ η έξωση ανακλήθηκε, αλλά η Μαρικάρμεν πια δεν χρειάζεται σπίτι στον κόσμο μας…

Η υπόθεσή της είχε εν τω μεταξύ πυροδοτήσει κινητοποίηση σε όλη την Ισπανία, η οποία κατέληξε, μετά από περισσότερο από μία εβδομάδα έντονων διαμαρτυριών, διαδηλώσεων και ενός καταυλισμού που είχε εγκατασταθεί στην Πουέρτα ντελ Σολ, μία από τις κεντρικές πλατείες στη Μαδρίτη, στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών από τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ. Οι εκλογές προκηρύχθηκαν επειδή η κυβέρνηση Σάντσεθ πρότεινε ένα φιλολαϊκό νομοσχέδιο, το οποίο όμως καταψήφισε όλη η αντιπολίτευση αλλά και το καταλανικό κόμμα που αν και δεξιό, μέχρι πέρσι στήριζε τα περισσότερα νομοσχέδια της κυβέρνησης Σάντσεθ.

Επαναφορά νόμων στεγαστικού

Τα δεξιά κόμματα έκριναν ότι το νομοσχέδιο “τρόμαζε” τους ιδιοκτήτες. Αν και το Κοινοβούλιο διαλύθηκε λόγω της προκήρυξης πρόωρων εκλογών, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε δύο κατεπείγοντα διατάγματα για τη στεγαστική κρίση που είχαν καταψηφιστεί την περασμένη εβδομάδα. Τα μέτρα παραπέμπονται τώρα προς έγκριση στην Diputación Permanente (τη Μόνιμη Επιτροπή). Πρόκειται για ένα ολιγομελές, 69μελές κοινοβουλευτικό όργανο που συνεχίζει να λειτουργεί υπηρεσιακά.

Todo mi cariño a la familia y a los seres queridos de Maricarmen. Un abrazo también a todos los que hoy sentimos esta pérdida como propia. Descanse en paz.

— Pedro Sánchez (@sanchezcastejon) October 7, 2026

Σε αυτό το περιορισμένο όργανο, οι Σοσιαλιστές και οι σύμμαχοί τους διαθέτουν οριακή πλειοψηφία. Αυτό σημαίνει ότι τα μέτρα προστασίας είναι πολύ πιθανό να εγκριθούν και να τεθούν σε ισχύ προσωρινά, τουλάχιστον μέχρι τις εκλογές.

Τα μέτρα στοχεύουν απευθείας στις αιτίες που οδήγησαν στην τραγωδία της Μαρικάρμεν: Παγώνουν τις τιμές των ενοικίων, απαγορεύουν προσωρινά τις εξώσεις ειδικά ευάλωτων πολιτών και θέτουν αυστηρούς περιορισμούς στην αγορά οικιστικών ακινήτων από μεγάλες εταιρείες και επενδυτικά funds.

Εξετάστηκαν οι προτεραιότητες της ερχόμενης προεδρίας – που θα είναι του Ουζμπεκιστάν  ενώ συζητήθηκαν και θέματα μεταφορών και υποδομών. Προσχέδιο συντάχθηκε και για τους διεθνείς διαδρόμους μεταφορών «Ανατολής-Δύσης» και «Βορρά-Νότου», καθώς και για την ενίσχυση του εμπορικού και διαμετακομιστικού δυναμικού της ευρύτερης περιοχής.

Οι συζητήσεις για τα στρατιωτικά, βασίστηκαν στο ευρύτερο πλαίσιο της “Concept of Military Cooperation” (Στρατηγική Στρατιωτικής Συνεργασίας) με ορίζοντα το 2030, η οποία στοχεύει στην εναρμόνιση των αμυντικών συστημάτων, των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων και της ανταλλαγής αμυντικής τεχνολογίας και πληροφοριών μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν.

Την τελευταία κοινή δήλωση-προσχέδιο, η Αρμενία δεν την συνυπέγραψε, όπως δεν συνυπέγραψε και το προσχέδιο για τους διαδρόμους εμπορίου, καθώς εκκρεμεί στο έδαφός της ο “διάδρομος Ζανζεγκούρ” (που επιθυμούν οι Αζέροι) αλλά και ο “Διάδρομος Τραμπ”, που επισης δεν την ικανοποιεί.

Η Αρμενία που που ήταν το μόνο κράτος μέλος που εκπροσωπήθηκε από υφυπουργό και όχι υπουργό Εξωτερικών, υπέγραψε μόνο την κοινή δήλωση για την μη στρατιωτικοποιηση του διαστήματος. Το προσχέδιο για την κοινή δήλωση εμπορίου και διαδρόμων η Αρμενία την απέφυγε και για έναν ακόμη λογο: αναφερόταν στην παρανομία των μονομερών κυρώσεων της Δύσης.

Ο Λαβρόφ για το Άνκορατζ

«Έχουμε καθαρή τη συνείδηση μας σε αυτό το θέμα», είπε ο Λαβρόφ, σε συνέντευξη Τύπου μετά την σημερινή συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΚΑΚ (Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών) στο Ασχαμπάντ, πρωτεύουσα του Τουρκμενιστάν. «Εμείς αποδεχθήκαμε πλήρως την πρόταση που υπέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες τον περασμένο Αύγουστο κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής, διότι δεν ήταν δικές μας προτάσεις, ήταν προτάσεις των ΗΠΑ και η Ρωσία στη συνάντηση στην Αλάσκα, τις αποδέχτηκε», είπε ο Λαβρόφ και συμπλήρωσε:

«Η Ουάσιγκτον πρότεινε πρόσφατα τη διοργάνωση τριμερών συνομιλιών και η Μόσχα συμφώνησε, υπό την προϋπόθεση ότι θα διεξάγονταν πρώτα οι εκλογές για την Κρατική Δούμα. Ωστόσο, αμέσως μετά, το καθεστώς του Κιέβου άρχισε να κάνει ό,τι περνούσε από το χέρι του για να τορπιλίσει τις εκλογές στη Ρωσία. Καταστήσαμε σαφές ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, θέλαμε να γνωρίζουμε με ποιες προτάσεις θα έστελνε ο Ζελένσκι τους διαπραγματευτές του. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για εμάς και η αμερικανική πλευρά αναγνώρισε τα επιχειρήματά μας με κατανόηση», πρόσθεσε.

Ο Λαβρόφ είχε προηγουμένως τονίσει ότι η Ρωσία τηρεί τον λόγο της και παραμένει προσηλωμένη στις αμερικανικές προτάσεις που διατυπώθηκαν στο Άνκορατζ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Μόσχα προτιμά τη διπλωματική οδό για την επίλυση της σύγκρουσης, αλλά δεν μπορεί να κάνει τίποτα εάν οι ΗΠΑ συμμερίζονται την άποψη των Ευρωπαίων ηγετών και της Ουκρανίας, ότι οι συμφωνίες της συνόδου κορυφής της Αλάσκας είναι νεκρές.

Τι είπε πρόσφατα για το Άνκορατζ ο Πούτιν

Στα τέλη Σεπτεμβρίου, και ο Βλαντιμίρ Πούτιν είχε δηλώσει ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις με το Κίεβο (μέσω εκπροσώπων) όταν θα ολοκληρώνονταν οι ρωσικές εκλογές, αλλά μετά τις εκλογές ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου δήλωσε ότι ακυρώθηκε η συζήτηση για συνάντηση «επειδή οι  Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας επιχείρησαν μαζική επίθεση κατά της Μόσχας κατά τη διάρκεια της περιόδου της ψηφοφορίας».

Για το Άνκορατζ ο Πούτιν πριν από πέντε ημέρες είπε: «Μας είχαν γίνει ορισμένες προτάσεις από τις ΗΠΑ. Εγώ είπα τότε “πρέπει να το σκεφτούμε”, αλλά όταν έφτασα στο Άνκορατζ δήλωσα ότι συμφωνούμε με τις προτάσεις των ΗΠΑ. Δεν συζητούσαμε δικές μας προτάσεις στο Άνκορατζ, αλλά τις προτάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, που περιλάμβαναν και δύσκολες αποφάσεις για τη Ρωσία, αλλά η Μόσχα τις έκανε δεκτές ως μια κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη συμβιβασμού. Τώρα η κατάσταση έχει αντιστραφεί. Τώρα είναι η Ουάσιγκτον που λέει ότι χρειάζεται χρόνο για να σκεφτεί τις δικές της προτάσεις! Η Ρωσία δεν επιμένει σε τίποτα αυτή τη στιγμή, καθώς το ζήτημα είναι εξαιρετικά σοβαρό».

Οι στρατιωτικές δαπάνες

Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό που δημοσιεύθηκε, η Ρωσική Ομοσπονδία θα κατευθύνει 12 τρισεκομμύρια ρούβλια στην άμυνα το 2026, αλλά το Bloomberg και αντιπολιτευόμενα ρωσόφωνα μέσα που έχουν έδρα εκτός Ρωσίας, όπως το Moskow Today και το Medusa,  υποστηρίζουν ότι «επειδή πλέον το Κρεμλίνο έχει πεισθεί ότι το Άνκορατζ είναι νεκρό, ανέβασε σιωπηρά τον προϋπολογισμό άμυνας στα 17 τρισ. ρουβλια»  (199 δισ. δολάρια). Η ρωσική Βουλή πάντως επισήμως τα τελευταία χρόνια έχει ψηφίσει τα εξής για στρατιωτικές δαπάνες:

Έτος Δαπάνες σε Ρούβλια Ποσοστό του προϋπολογισμού

• 2021 3,57 τρισ. ~9,5%
• 2022 4,67 τρισ. ~16%
• 2023 6,41 τρισ. ~21%
• 2024 10,78 τρισ. ~29%
• 2025 13,29 τρισ. ~30%
• 2026 12,10 τρισ. ~25%

Ο προϋπολογισμός προβλέπει 45 τρισ. δαπάνες και αν η άμυνα “πάρει” 17 τρισ. όπως υποστηρίζει το Bloomberg, τότε απορροφά το 37%. Πιθανόν ο Πούτιν να ζήτησε προ δεκαημέρου την έκτακτη συνεισφορά ιδιωτών ειδικά για τη στρατιωτικές δαπάνες, ώστε να μην χρειασθεί να επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός με 17 τρισ. ρούβλια και το ποσοστό στρατιωτικών δαπανών να μείνει στο 25%-30% του προϋπολογισμού.

Στην Ουκρανία οι στρατιωτικές δαπάνες απορροφούν περίπου το 60% με 61% του προϋπολογισμού (ή πάνω από το 100% των εγχώριων κρατικών εσόδων), αλλά η χώρα στηρίζεται οικονομικά στη Δύση και στο ΔΝΤ για διαρκή δανεισμό. Παρά τον δανεισμό, η Ουκρανία έχει μεγάλη τρύπα στον επόμενο προϋπολογισμό της.

Σύνοδος κορυφής

Στην πρωτεύουσα του Τουρκμενιστάν θα γίνει την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου Σύνοδος Κορυφής των κρατών μελών της ΚΑΚ και αναμένεται να παραστούν:

• Ρωσία: Ο Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν
• Αζερμπαϊτζάν: Ο Πρόεδρος Ιλχάμ Αλίγιεφ
• Λευκορωσία: Ο Πρόεδρος Αλεξάντρ Λουκασένκο
• Καζακστάν: Ο Πρόεδρος Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγιεφ
• Ουζμπεκιστάν: Ο Πρόεδρος Σαβκάτ Μιρζιγιόγιεφ
• Κιργιστάν: Ο Πρόεδρος Σαντίρ Τζαπάροφ
• Τατζικιστάν: Ο Πρόεδρος Εμομαλί Ραχμόν
•  Αρμενία: Ο Πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν (είναι προεδρευομένη και όχι προεδρική δημοκρατία)

Πιθανόν να μετάσχει για πρώτη φορά και ο πρόεδρος του Ιράν.

Στις 18.09, ο οίκος Scope Ratings αναβάθμισε την Ελλάδα σε BBB+ (από BBB), διατηρώντας σταθερό outlook, και ο Moody’s αναβάθμισε το outlook της χώρας σε θετικό, διατηρώντας αμετάβλητη τη βαθμίδα στο Baa3. Νωρίτερα, στις 04.09, ο οίκος DBRS είχε προχωρήσει σε αντίστοιχη αναβάθμιση του Outlook σε θετικό, διατηρώντας αμετάβλητη τη βαθμίδα στο BΒΒ. Οι αξιολογήσεις αυτές αποδόθηκαν στην ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, τα διατηρήσιμα και υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, τον ρυθμό ανάπτυξης που παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, την ενισχυμένη ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα, καθώς και τη συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Διεθνείς Εξελίξεις

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αναπόφευκτα αποτελούν τον καταλύτη για το πως θα κινηθεί η οικονομική δραστηριότητα το επόμενο διάστημα. Η επιστροφή των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ο σημαντικός περιορισμός των εξαγωγών βασικών εισροών του αγροτικού τομέα (όπως λιπάσματα) από τις χώρες του Περσικού Κόλπου και το αυξημένο κόστος μεταφοράς των εμπορευμάτων καθιστούν πολύ πιθανή την έντονη ενίσχυση του πληθωρισμού τους προσεχείς μήνες. Στο πλαίσιο αυτό, η Fed, η ΕΚΤ και η ΤτΙ υιοθέτησαν τον Σεπτέμβριο πιο αυστηρή πολιτική αυξάνοντας τα βασικά επιτόκια κατά 25 μ.β., δηλώνοντας έτοιμες και για νέες αυξήσεις.

Στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη παραμένει απρόσμενα ανθεκτική. Το πραγματικό ΑΕΠ κατά το Β΄ Τρίμηνο αυξήθηκε 2,2% τόσο σε τριμηνιαία- ετησιοποιημένη βάση, όσο και σε ετήσια. Τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν διατήρηση της ισχυρής ανάπτυξης και κατά το Γ΄ Τρίμηνο. Οι αρκετά καλές συνθήκες στην αγορά εργασίας παρέχουν τη δυνατότητα στη Fed να εστιάσει στην αντιμετώπιση του πληθωριστικού κινδύνου.

Στην Ευρωζώνη, ο ρυθμός ανάπτυξης κατά το Β΄ Τρίμηνο ανήλθε στο 0,6% σε τριμηνιαία βάση εκπλήσσοντας θετικά, λαμβάνοντας ώθηση από την ισχυρή ανάπτυξη της Ιρλανδίας. Το πολύ χαμηλό ποσοστό ανεργίας και τα ευνοϊκά πρόσφατα οικονομικά στοιχεία και δείκτες καταδεικνύουν συνέχιση του ήπιου ρυθμού ανάπτυξης. Ωστόσο, η υψηλή εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές ενεργειακών αγαθών επιδρά αρνητικά.

Στην Κίνα, τα τελευταία οικονομικά στοιχεία ήταν συγκρατημένα. Η εσωτερική ζήτηση διατηρείται υποτονική, ενώ βασικός παράγοντας της ανάπτυξης παραμένει η ισχυρή άνοδος των εξαγωγών.

Αναλυτικά το Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων εδώ