Τόνισε ακόμα ότι: «Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ακόμα ότι: «Η Ελλάδα και η Λιβύη είναι φυσικοί γείτονες στη θάλασσα, με αντικείμενες ακτές, και έχουν το δικαίωμα, βάσει του Διεθνούς Δικαίου, να οριοθετήσουν τις θαλάσσιες ζώνες τους μέσω συμφωνίας. Αντίθετα, η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Ωστόσο, έχουν επιχειρήσει να καθορίσουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους. Αυτό είναι παράλογο. Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση».

«Η Τουρκία και η Λιβύη», σημείωσε ο πρωθυπουργός, «έχουν προσπαθήσει να χαράξουν ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους, ωσάν να μην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους. Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους στη μέση της θάλασσας. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες, με ιστορία αιώνων, δυναμικές οικονομίες, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι».

Και κατέληξε: «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη». Ο πρωθυπουργός δείχνει στο Συμβούλιο Ασφαλείας τον χάρτη με το ανυπόστατο τουρκολυβικό μνημόνιο.

Θέλοντας να καταδείξει ότι κανείς δεν μπορεί να φέρνει το διεθνές δίκαιο στα μέτρα του ή να το αγνοεί τόνισε: «Το Διεθνές Δίκαιο είναι απολύτως σαφές: τα νησιά έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι σχετικές διατάξεις της οποίας αντανακλούν -το επαναλαμβάνω- εθιμικό δίκαιο που είναι δεσμευτικό για όλα τα κράτη. Καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Και καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου».

Και συνέχισε: «Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί το μνημόνιο αυτό να λειτουργήσει ως πρόσχημα για την αμφισβήτηση νόμιμων δραστηριοτήτων στη θάλασσα ή για την παρεμπόδιση στρατηγικών έργων συνδεσιμότητας τα οποία η περιοχή μας χρειάζεται επειγόντως. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις να αποτελέσουν εργαλεία παρεμπόδισης της οικονομικής ανάπτυξης και της ευημερίας μιας ολόκληρης περιοχής».

Γεραπετρίτης: Αρμονικές οι σχέσεις με την Αίγυπτο

Μια εικόνα αρμονικής συνεργασίας με την Αίγυπτο επιχείρησε να δώσει ο Έλληνας ΥΠΕΞ, Γιώργος Γεραπετρίτης, απαντώντας έτσι στις πληροφορίες για «στενό μαρκάρισμα» του Καΐρου από την Τουρκία για ορισμό θαλάσσιων ζωνών. Μιλώντας από τη Νέα Υόρκη, ο ΥΠΕΞ δήλωσε στον ΑΝΤ1 ότι «καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω την πολύ ισχυρή στρατηγική, αδελφική σχέση που έχουμε με την Αίγυπτο, η οποία εξελίσσεται σε όλα τα πεδία», ενώ υπογράμμισε τη στάση του Αιγύπτιου μόνιμου αντιπροσώπου στα Ηνωμένα Έθνη, ο οποίος, όπως σημείωσε, στάθηκε στο πλευρό του κατά την ανακοίνωση της δήλωσης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

«Είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι ο Αιγύπτιος μόνιμος αντιπρόσωπος στα Ηνωμένα Έθνη στάθηκε δίπλα μου εδώ στη Νέα Υόρκη όταν ανακοινώσαμε τη δήλωση η οποία αφορά το παράνομο και ανυπόστατο Τουρκολιβυκό μνημόνιο», τόνισε και υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Αίγυπτος συμμερίζονται την πεποίθηση πως το διεθνές δίκαιο πρέπει να εφαρμόζεται καθολικά, επισημαίνοντας ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης με όρους πλειστηριασμού.

«Έχουμε μια πολύ κοινή πεποίθηση σε σχέση με την καθολική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου με την Αίγυπτο. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ένα πεδίο πλειστηριασμού», ανέφερε ενώ προειδοποίησε ότι η μη εφαρμογή του διεθνούς δικαίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια εξαιρετικά επιζήμια κατάσταση, με συνέπειες όχι μόνο για τις χώρες της Μεσογείου και άλλων θαλάσσιων περιοχών, αλλά και για το παγκόσμιο εμπόριο, την επισιτιστική και την ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και την προστασία των ωκεανών.

«Είναι ένα πεδίο στο οποίο θα πρέπει το διεθνές δίκαιο να επιβάλλεται διαφορετικά, θα φτάσουμε σε μια κατάσταση ακρότητας που θα είναι εξαιρετικά επιζήμια , όχι μόνο για τις χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο ή από άλλες θάλασσες, αλλά εξαιρετικά επιζήμια για το παγκόσμιο εμπόριο, επιζήμια για την επισιτιστική ασφάλεια, για την ενεργειακή ασφάλεια και την προστασία των Ωκεανών», κατέληξε.

Να σημειωθεί ότι η Τουρκία έχει εκφράσει την προθυμία της να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο, η οποία θα «εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα και των δύο χωρών», παρά την κατηγορηματική απόρριψη από το Κάιρο του τουρκολιβυκού μνημονίου κατανόησης για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες, το οποίο υπεγράφη στα τέλη του 2019 και επικυρώθηκε από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων την περασμένη εβδομάδα.

Οι συνδρομητές μπορούν να απολαμβάνουν τίτλους μεταξύ των οποίων «Furious» του Hulu, «Oasis: Don’t Look Back in Anger», «VisionQuest» της Marvel Television, «Star Wars: The Mandalorian & Grogu» της Lucasfilm και «Toy Story 5» των Disney και Pixar. Οι συνδρομητές μπορούν πλέον να έχουν το Disney+ μαζί με το MagentaTV Cinema ή το MagentaTV Full, απολαμβάνοντας τις δύο υπηρεσίες σε μία συνδρομή, με τιμές που ξεκινούν από 19,90€/μήνα, με 12μηνη δέσμευση[1], στο πακέτο MagentaTV Cinema + Disney+.

«Η προσθήκη του Disney+ στη MagentaTV φέρνει στους συνδρομητές μας ακόμα περισσότερες επιλογές premium περιεχομένου. Αξιοποιώντας τη διεθνή δυναμική και τις ισχυρές συνεργασίες του Ομίλου Telekom, συνεχίζουμε να εμπλουτίζουμε το περιεχόμενό μας και να αναβαθμίζουμε διαρκώς την εμπειρία θέασης. Ως MagentaTV, θα συνεχίσουμε να αποτελούμε τον κορυφαίο προορισμό ψυχαγωγίας στην Ελλάδα», δήλωσε ο Νίκος Καλλιάνης, Pay TV Director Ομίλου ΟΤΕ.

«Είμαστε πολύ ευχαριστημένοι που το Disney+ αποκτά πρόσβαση σε περισσότερα σπίτια σε όλη την Ελλάδα μέσω της MagentaTV. Από νέες περιπέτειες όπως τα Toy Story 5 και Star Wars: The Mandalorian & Grogu ως εξαιρετικές πρωτότυπες σειρές και ντοκιμαντέρ, υπάρχουν πολλά για να ανακαλύψουν οι συνδρομητές, είτε πρόκειται για κλασικούς, αγαπημένους τίτλους είτε για κάτι εντελώς νέο», δήλωσε ο Karl Holmes, General Manager, Disney+ EMEA.

MagentaTV MegaStream: Disney+ και Netflix σε μία συνδρομή με δώρο τους 3 πρώτους μήνες

 Για όσους επιθυμούν την απόλυτη εμπειρία ψυχαγωγίας, στα πακέτα της MagentaTV προστίθενται δύο νέα πακέτα, τα MagentaTV MegaStream, που περιλαμβάνουν το MagentaTV Cinema ή MagentaTV Full και Disney+ και Netflix σε μία συνδρομή και σε προνομιακή τιμή. Για να έχουν ακόμα περισσότερες επιλογές για ταινίες, σειρές, διεθνείς παραγωγές, αλλά και κορυφαίο αθλητικό περιεχόμενο.

Οι συνδρομητές μπορούν να επιλέξουν μεταξύ των:

• MagentaTV MegaStream Cinema, με 12μηνη δέσμευση, που περιλαμβάνει MagentaTV Cinema, Disney+ και Netflix
• MagentaTV MegaStream Full, με 24μηνη δέσμευση, που περιλαμβάνει MagentaTV Full, Disney+ και Netflix

Με κάθε νέα ενεργοποίηση των πακέτων MagentaTV MegaStream, οι συνδρομητές λαμβάνουν δώρο το Disney+ και το Netflix για τους πρώτους 3 μήνες. Κατά τη διάρκεια ισχύος της συγκεκριμένης προωθητικής ενέργειας, το MagentaTV MegaStream Cinema διατίθεται στα 10,90€/μήνα για τους πρώτους 3 μήνες και στα 29,90€/μήνα από τον 4^ο μήνα έως τη λήξη της δέσμευσης^[2].

^{[1] Διατίθενται δύο προγράμματα Disney+: Το Disney+ Standard που αποτελεί το προεπιλεγμένο πρόγραμμα, ενώ οι συνδρομητές έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν και αναβάθμιση σε Disney+ Premium.}

^{[2] Σε περίπτωση που ο συνδρομητής, κατά τη διάρκεια της προωθητικής περιόδου, επιλέξει αναβάθμιση σε ανώτερο πρόγραμμα Disney+ ή/και Netflix, η αναβάθμιση θα τιμολογείται σύμφωνα με τον ισχύοντα τιμοκατάλογο.}

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ευχήθηκε στον Ερντογάν επιτυχία ενόψει της Συνόδου Κορυφής των ηγετών του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, που πραγματοποιείται στην Άγκυρα στις 29 και 30 Οκτωβρίου. Σύνοδος που επισκιάζει η απουσία του Αζέρου προέδρου…

Συγκεκριμένα, όπως είχαν μεταδώσει αζέρικα ΜΜΕ, ο Ιλχάμ Αλίεφ, δεν θα συμμετάσχει στη 13η Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών. Η απουσία του έρχεται σε μια περίοδο έντασης στις σχέσεις Μπακού και Άγκυρας, με αφορμή την απαγόρευση της μαντίλας στα σχολεία του Αζερμπαϊτζάν.

Ως αιτία της απουσίας του Αλίεφ, τα αζερικά μέσα επικαλούνται το φορτωμένο πρόγραμμά του, καθώς έχει προγραμματιστεί να παραστεί στην τελετή λήξης του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου U-15 και του σχετικού φεστιβάλ στο Μπακού. Ο τελικός και η τελετή λήξης της διοργάνωσης θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, με τον Αζέρο πρόεδρο να αναμένεται να παραστεί στην απονομή των βραβείων. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η παρουσία του στην εκδήλωση είχε προγραμματιστεί εκ των προτέρων.

Σήμερα πραγματοποιείται στην Άγκυρα η τελετή εγκαινίων του Πάρκου Πολιτισμών των Τουρκικών Κρατών. Τον Αζέρο πρόεδρο
εκπροσωπεί ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει εκπροσώπηση της Ουγγαρίας σε υψηλό επίπεδο στη Σύνοδο Κορυφής των Τουρκικών Κρατών. Η Ουγγαρία επί Όρμπαν μετείχε παγίως στην Σύνοδο. Παρασκευή θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση των ηγετών των χωρών.

Πάντως, η απουσία Αλίεφ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς στη σύνοδο της Άγκυρας η Τουρκία αναμένεται να αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών από το Αζερμπαϊτζάν.

Η απαγόρευση της μαντίλας και η ένταση

Η απόφαση του Αζερμπαϊτζάν να απαγορεύσει τη χρήση μαντίλας στα δημοτικά και τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην Τουρκία και έχει επιβαρύνει τις σχέσεις των δύο χωρών. Οι περιορισμοί τέθηκαν σε εφαρμογή τον περασμένο μήνα, προκαλώντας επικρίσεις κατά της κυβέρνησης του Μπακού.

Την Κυριακή, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν απομάκρυνε από τη θέση του τον επικεφαλής σύμβουλό του, Οκτάι Σαράλ, ο οποίος είχε επικρίνει δημόσια την απόφαση της αζερικής κυβέρνησης. Η κίνηση ερμηνεύεται ως προσπάθεια της Άγκυρας να περιορίσει την ένταση και να αποτρέψει περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν.

Τα αζερικά μέσα ενημέρωσης αποδίδουν την απουσία του Αλίεφ στις προγραμματισμένες υποχρεώσεις του. Ωστόσο, η απόφαση λαμβάνεται σε μια ευαίσθητη συγκυρία, καθώς η σύνοδος θα μπορούσε να προσφέρει στους ηγέτες των δύο χωρών την ευκαιρία για απευθείας επαφές και συνεννόηση.

Η Σύνοδος της Άγκυρας 

Η Τουρκία φιλοξενεί τη διήμερη σύνοδο με σύνθημα “Τουρκικός Αιώνας: Ενότητα στη Γλώσσα, τη Σκέψη και τη Δράση”. Ο Ερντογάν υποδέχεται στην Άγκυρα τους ηγέτες των χωρών που συμμετέχουν, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας και την περαιτέρω σύσφιξη των πολιτικών και πολιτιστικών δεσμών μεταξύ των τουρκόφωνων κρατών.

Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 2009 με την ονομασία Τουρκικό Συμβούλιο και μετονομάστηκε σε Οργανισμό Τουρκικών Κρατών κατά την όγδοη σύνοδο κορυφής, που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 2021. Μέλη του είναι η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Κιργιστάν. Καθεστώς παρατηρητή έχουν το Τουρκμενιστάν, η Ουγγαρία, η “ΤΔΒΚ” και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας.

Η μεταβίβαση της εκ περιτροπής προεδρίας από το Αζερμπαϊτζάν στην Τουρκία αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα της συνόδου. Έστω και το Μπακού εκπροσωπείται από τον ΥΠΕΞ, η απουσία του Αλίεφ, προσθέτει μια επιπλέον παράμετρο σε μια συνάντηση που πραγματοποιείται, ενώ οι σχέσεις Άγκυρας και Μπακού δοκιμάζονται από τη διαφωνία για τη μαντίλα στα σχολεία.

Αυτό συμβαίνει και σε αυτή τη μάλλον φοβική, σκοταδιστική, αποτρόπαια ταινία, που ακολουθεί κατά γράμμα τη συνταγή θρίλερ, αστυνομικού σήριαλ και πολιτικοκοινωνικής μυθοπλασίας με πλούσιο υλικό προς μελέτην από επαγγελματίες (κι ερασιτέχνες. Βεβαίως) Κοινωνιολόγους, Εθνολόγους, Ιστορικούς, Πολιτικούς Επιστήμονες, συγγραφείς, κριτικούς των πολιτιστικών προϊόντων, ερευνητές των πολιτισμικών φαινομένων…

Εάν επιστρέψουμε στα δικά μας χωροχρονικά πεδία, θα δούμε ότι τόσο στο Δέλτα τού Φαλήρου όσο και στον Ιππόδρομο τής Κωνσταντινουπόλεως τόσο το Κυλώνειον Άγος όσο και η περίφημη «Στάση τού Νίκα» πνίγηκαν στο αίμα με συνοπτικές διαδικασίες και με αυτόματη επικράτηση τής Ψυχολογίας τού Όχλου… [τού Αγριεμένου, Έξαλλου Πλήθους – για να είμαστε «πολιτικώς ορθοί»].

Το ίδιο συνέβη φυσικά τα πρώτα χρόνια (αιώνες) τού εποικισμού τής λεγομένης «Άγριας Δύσης» μέχρι να φτάσουμε σήμερα σε νεοϋορκέζικες τηλεοπτικές σειρές τού τύπου “Law and Order”, όπου κάθε σεξουαλική παρενόχληση ή παράβαση τιμωρείται παραδειγματικά. Εν τω μεταξύ κύλησε πολύ νερό στο ποτάμι τού Χρόνου και δεν ξέρουμε τι γίνεται στις μικρές κοινωνίες μακριά πολύ από τα μητροπολιτικά αστικά κέντρα.

ΣΑΦΩΣ, ΣΑΦΕΣΤΑΤΑ ΚΑΘΕ ΛΟΓΙΚΟΣ ΜΟΡΦΩΜΕΝΟΣ ΆΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΑΣΣΕΤΑΙ ΑΝΑΦΑΝΔΟΝ ΚΑΤΑ ΟΙΑΣΔΗΠΟΤΕ ΜΟΡΦΗ ΒΙΑΣ, ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΒΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΤΙΜΑ ΤΟΝ ΔΙΑΛΟΓΟ, ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΝΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΟΥΣ. Η τηλεόραση εξ άλλου είναι ένα μέσο μαζικής κατανάλωσης που συνήθως διασκεδάζει και σπανίως ψυχαγωγεί. Συντηρείται από τις διαφημίσεις και η τηλεθεαματικότητα είναι το αντικειμενικό στατιστικό κριτήριο προβολής μιας εκπομπής σε ανάλογες ζώνες.

Η περιζήτητη “Primetime” είναι η χρονική μπάντα όπου όλα/όλες/όλοι είναι στο σπίτι κι ανοίγουν αναγκαστικά (με πολλά ερωτηματικά) την τηλεοπτική συσκευή ή άλλο ψηφιακό μηχάνημα προβολής οπτικοακουστικών μέσων. Κι εκεί γίνεται η μεγάλη σφαγή για την αποφυγή τού …ζάπινγκ. Όπως και σε κάθε εμπορική κερδοσκοπική επιχείρηση «πρέπει να πιαστούν επειγόντως, πάση θυσία, τα νούμερα τής στοχοθεσίας».

Ένα κυνηγός «ανωμάλων» βρίσκεται και ο ίδιος στο στόχαστρο για την εξωσυζυγική σχέση του με μία «πόρνη» [πάσα μη μονογαμική, σύμφωνα με την μικροαστική ηθική]. Για να αντισταθμίσει την κοινωνική, οικονομική, οικογενειακή, επαγγελματική βλάβη πρέπει να ρίξει στην αρένα κάποιο μεγαλύτερο, σοβαρότερο θύμα [ανώτερο στην κοινωνική ιεραρχία].

Και τα καταφέρνει να παγιδεύσει μία «φάλαινα» (σε εφαρμογή τής γνωμικής ρήσης «το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό»)… Και μπορεί μεν να μην κοιμάται ήσυχος τα βράδια, όμως κοινωνικά είναι ισοζυγισμένος: έχει πληρώσει περισσότερα απ’ όσα χρωστάει στην σκανδαλοθηρική τηλεθέαση.

Φυσικά, καλά κάνει και ξεμπροστιάζει τους ψηφιακούς «κυνηγούς», διαφθορείς τής παιδικής αθωότητας. Κι εμείς είμαστε με το μέρος του, αναφανδόν και άνευ επιφυλάξεως. Το θέμα είναι η δυσαναλογία μεταξύ άμεσης/αυτόματης/ανεξέλεγκτης απόδοσης δικαιοσύνης και Δικαιοσύνης με Δέλτα κεφαλαίο.  Γοργοί ρυθμοί, τηλεοπτικοί. Ταινία δράσης περιπέτειας που βλέπεται εύκολα. Προβληματίζει όμως για τον πασιφανή φασισμό της (από κάθε άποψη)…. Ταινία για προβληματισμό, δίνει σοβαρή τροφή για σκέψη.

“Primetime”

Οι δίκαιοι, οι καθαροί, οι ειλικρινείς, οι διαυγείς, οι πασιφανείς… δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα. Οι άλλοι ας τρέμουν, όχι μόνον τη συνείδησή τους αλλά και τη λαϊκή οργή. Θλίβομαι όταν βλέπω τέτοια θεάματα/ακροάματα, γιατί η τόση ανεξέλεγκτη (κι εν πολλοίς ατιμώρητη) βία δείχνει ότι είμαστε ακόμη στα προϊστορικά σπήλαια. Τι κρίμα! Ενόσω υπάρχει η αληθινή, η Υψηλή Τέχνη που μας ωθείς προς τα άνω.

Δεν ξέρω εάν θέλω να σας προτείνω να δείτε αυτή την ταινία. Καταθέτω απλώς εδώ τους προβληματισμούς μου. Το σεξ μόνον μεταξύ νηφάλιων συναινούντων ενηλίκων μπορεί να είναι και νόμιμο και ηθικό. Μακριά από ποτά, «ξίδια», ναρκωτικά και «χάπια βιασμού». Ο έρωτας είναι δώρο. Ας μην το εμπορευματοποιήσουμε, εάν θέλουμε να λεγόμαστε πολιτισμένοι άνθρωποι. Αλλιώς η επίγεια Κόλαση μάς περιμένει. Κι είναι τόσο εύκολο να καλλιεργήσουμε τον γήινο Παράδεισο.

Με τη μόρφωση, με την καλλιέργεια τής Αισθητικής, με ανθρωπιστικά ιδανικά. Τέχνες και Γράμματα χωρίς φιλανθρωπικό και οικολογικό όραμα δεν νοούνται. Τα άλλα όλα είναι ρωμαϊκή αρένα, θλιβερή και αποτρόπαια, όπως οι κλιμακωτές πυραμίδες ή τα σπήλαια των εθιμικών ανθρωποθυσιών. Ας ελπίσουμε πως θα γλυκοχαράξει μια καινούργια Αναγέννηση γιατί παρατράβηξε ο αντιπνευματικός υλιστικός Μεσαίωνας…  

Ταινία: Primetime

2026

Έγχρωμη ταινία

Διάρκεια Ταινίας: 110′

 2

Θρίλερ

Aμερικανική Ταινία 

Γνωρίζοντας μεγάλη τηλεοπτική επιτυχία, το ριάλιτι «To catch a predator», το οποίο παγιδεύει ζωντανά παιδόφιλους, κερδίζει το 2006 θέση στο primetime του NBC. Για να διατηρηθεί εκεί, ο παρουσιαστής του Κρις Χάνσεν είναι διατεθειμένος να φτάσει στα άκρα.

Σκηνοθεσία Ταινίας:

Λανς Οπενχάιμ

Με τους:

Ρόμπερτ Πάτινσον

Μέριτ Γουέβερ

Σκάιλερ Γκισόντο.

Χωρίς να παραγνωρίζεται η «πλήρης υποστήριξη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ (λέγε με:ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ), αλλά και οι καινοφανείς συμμαχίες του Ισραήλ με Ελλάδα, Κυπριακή Δημοκρατία, Σουδάν, Υεμένη, Αιθιοπία, Σομαλιλάνδη), αμετακίνητος παραμένει ο στόχος πάντα, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που δεν γίνεται ανεκτό από καμία κυβέρνηση στο Ισραήλ, ούτε της αντιπολιτεύσεως του Άιζενκοτ. Είναι υπόθεση ζωής – θανάτου για το Ισραήλ ή, όπως απεφάνθη η ΤΝ, «συνεπάγεται ένα νέο Ολοκαύτωμα» αν ολοκληρωθεί από τους μουλάδες.

Αντίπαλοι, κατά το νέο δόγμα, θεωρούνται οι Χούθι του Άντεν, η Χεζμπολάχ του Λιβάνου και τα «ένοπλα τμήματα του Τουρκικού στρατού στη Συρία, Ιράκ και Κουρδιστάν», χωρίς να αναφέρονται η ίδια η Τουρκία και τα ευρισκόμενα στην κατεχόμενη Κύπρο (Σ.Σ.: ίσως για να μην δυσαρεστήσουν τον Αμερικανό πρεσβευτή Τομ Μπάρακ στην Άγκυρα και την οικογένεια Χαφτάρ της Λιβύης).

Ενδιαφέρον, εντούτοις, αποκτά η επαναφορά του «προληπτικού πλήγματος» κατά τον πόλεμο των «Έξι Ημερών» του Ιουνίου 1967, οπότε η ισραηλινή αεροπορία κατέστρεψε επί του εδάφους την αεροπορία του Αιγυπτίου ηγέτη Νάσερ.

Το χτύπημα αυτό ήταν αποφασιστικό, επέτρεψε την καθήλωση του πολυπληθούς αιγυπτιακού στρατού στη χερσόνησο του Σινά και εξουδετέρωσε το μέτωπο της Συρίας του Αλ Άσαντ, στον βορρά του Ισραήλ.

Προληπτικό πλήγμα εφάρμοσε και η αμερικανική αεροπορία στο Ιράν πρόσφατα για την εξουδετέρωση των αντιαεροπορικών συστημάτων και κέντρων διοίκησης της χώρας με επιτυχία (κρινόμενη από την έλλειψη απωλειών, παρά μόνο δύο μαχητικών αεροπλάνων πάνω από την Περσία).

Ο ποιητής Κάλβος έγραψε ότι η «Ελευθερία θέλει Αρετή και Τόλμη». Το πρώτο ίσως όχι από τον Νετανιάχου, αλλά το δεύτερο οπωσδήποτε.

Η καμινάδα βρίσκεται στο Υπαίθριο Μουσείο Γκιόρεμε στην Καππαδοκία. Πρόκειται για εντυπωσιακούς κωνικούς πυργοειδείς βράχους ύψους έως και 40 μέτρων, οι οποίοι διαθέτουν στην κορυφή τους ένα είδος «καπέλου» από βασάλτη. Σχηματίστηκαν από τη φυσική διάβρωση από τη βροχή και τον άνεμο ηφαιστειογενών πετρωμάτων στο πέρασμα των αιώνων

Για την προσωπικότητα αυτή έχουν γραφτεί και ειπωθεί τα πάντα. Ο Άρης Βελουχιώτης για τους Ιταλούς και τους Γερμανούς ήταν ένας επικηρυγμένος αρχηγός ανταρτών. Για τους Άγγλους εγκληματίας πολέμου. Για την ηγεσία της ελληνικής συντηρητικής παράταξης, σφαγέας και ληστοσυμμορίτης. Για την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, αποκηρυγμένος προβοκάτορας και προδότης.

Άρης Βελουχιώτης, σημείο αντιλεγόμενο

Ακόμα και σήμερα, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ανάλογης πολιτικής αντιπαράθεσης, ανάμεσα σε αυτούς που επιχειρούν να τον ιδιοποιηθούν από την πλευρά του “προοδευτικού” τόξου “λιβανίζοντάς” τον, και σε εκείνους από τη “συντηρητική” πλευρά που τον “πολεμούν”, επιδιώκοντας την πολιτική και ιστορική του αποδόμηση. Η παρούσα προσέγγιση δεν στοχεύει στην ιστορική δικαιολόγηση των μετέπειτα βίαιων εμφύλιων συγκρούσεων, ούτε στην αποσιώπηση των σκοτεινών σελίδων εκείνης της περιόδου. Επιχειρεί, αντίθετα, να απομονώσει το διαχρονικό πολιτικό μήνυμα της ατομικής ευθύνης του πολίτη, πέρα από τα οπαδικά χαρακώματα.

Για κάθε Έλληνα πολίτη, το να εντάσσει τον εαυτό του σε οποιαδήποτε παράταξη, δεν σημαίνει ότι συνεπάγεται αυτομάτως από πλευράς του και αποδοχή του μετεμφυλιακού καθεστώτος, όπως και των ιδεολογικών στεγανών που αυτό επιχείρησε για να διατηρεί διαιρεμένο τον Ελληνικό Λαό. Ο Άρης Βελουχιώτης υπήρξε μια πολυσύνθετη, εκρηκτική και τραγική φιγούρα της ιστορίας μας. Το να προσπαθήσει κανείς σήμερα να τον φέρει στα μέτρα του, είτε για να τον αγιοποιήσει είτε για να τον δαιμονοποιήσει, είναι ιστορικά φθηνό.

Για να αποφύγουμε λοιπόν αυτή την παγίδα αρκεί να σταθούμε σε μια από τις κορυφαίες του στιγμές, στον Λόγο της Λαμίας, και να κρατήσουμε από εκεί το πιο διαχρονικό μήνυμα: τον λαό που πρέπει να είναι “νοικοκύρης στον τόπο του”, με τη δική του ενεργό συμμετοχή και συνείδηση. Με αυτή τη στάση, το παρόν τείνει να λειτουργήσει ως καθαρός καθρέφτης. Όποιος έχει καθαρό νου, θα δει τη διαχρονική αλήθεια για την ατομική ευθύνη του πολίτη. Όποιος είναι εγκλωβισμένος σε παρωπίδες, θα δει απλώς τα δικά του φαντάσματα.

“Έλλην ως το κόκκαλο”

Δεν θα αναλύσουμε εδώ εκτενώς τον Λόγο της Λαμίας, γιατί την καλύτερη ανάλυση την έχει κάνει ήδη, κρίνοντας τον ίδιο τον Άρη, μέσα σε λίγες λέξεις, ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ, Κομνηνός Πυρομάγλου: “Επίστευε με όλη του τη δύναμι στην κοινωνική επανάστασι. Είχε παραμείνη Έλλην ώς το κόκκαλο…” (Κ. Πυρομάγλου: “Ο Δούρειος Ίππος”, Εκδόσεις ΔΩΔΩΝΗ, σελ. 82). Όταν αυτή η παραδοχή έρχεται από έναν άνθρωπο που βρέθηκε στην αντίπερα όχθη των εσωτερικών συγκρούσεων, σφραγίζει το γεγονός ότι ο αληθινός πατριωτισμός δεν φυλακίζεται σε κομματικά στεγανά.

Αυτή η φράση του Κομνηνού Πυρομάγλου αποτυπώνει με χειρουργική ακρίβεια τον πυρήνα και τη διπλή φύση του Λόγου της Λαμίας που εκφώνησε ο Άρης Βελουχιώτης τον Οκτώβριο του 1944. Αν απογυμνώσεις εκείνη την ομιλία από τις λεπτομέρειες της εποχής, αυτό που μένει στο ίζημα είναι ακριβώς ένας βαθιά πατριωτικός λόγος με ξεκάθαρο κοινωνικό και επαναστατικό πρόσημο.

Αν απομονώσει κανείς τις βασικές θεματικές του Λόγου της Λαμίας, θα δει ότι τα προβλήματα που περιγράφει μοιάζουν σαν να γράφτηκαν χθες. Στον Λόγο της Λαμίας, ο Βελουχιώτης μιλά για την ανάγκη ο λαός να γίνει “νοικοκύρης στον τόπο του”, η οποία μεταφράζεται σήμερα στην ανάγκη για πραγματική λαϊκή κυριαρχία και όχι απάθεια. Μιλά για την καταδίκη της εθελοδουλίας και της εξάρτησης από ξένα ή εγχώρια ολιγαρχικά συμφέροντα. Για την κοινωνική δικαιοσύνη, που παραμένει το μεγάλο ζητούμενο σε μια εποχή που οι πολίτες νιώθουν ότι οι θεσμοί δεν τους προστατεύουν.

Επομένως, αυτό που κάποιος ίσως βιαστεί να χαρακτηρίσει ως μια απλή “προβολή του παρόντος στο παρελθόν”, από αυτή τη σκοπιά αποδεικνύεται μια εύστοχη διαχρονική αναλογία. Τα δομικά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας (εξάρτηση, πελατειακές σχέσεις, κοινωνική αδικία) δυστυχώς επαναλαμβάνονται, και γι’ αυτό ο λόγος του 1944 αντηχεί με την ίδια ακριβώς ένταση στο 2026.

Η ανόθευτη έννοια του πατριωτισμού

Τελικά, ο πατριωτισμός δεν είναι ιδεολογία, συνεπώς δεν έχει κομματικό πρόσημο κι όποιοι σήμερα επιδιώκουν να τον στριμώξουν σε πρόσημα “αριστερού” ή “δεξιού πατριωτισμού”, μάλλον έχουν δόλιους σκοπούς. Το να επιδιώκεις την εθνική ανεξαρτησία και παράλληλα την κοινωνική δικαιοσύνη για τη μεγάλη πλειονότητα του λαού, είναι απλά πατριωτισμός στην καθαρή και ανόθευτη έννοιά του.

Το να επιδιώκεις, αντίθετα, να διατηρηθούν οι δομές της εξάρτησης και η υποταγή του λαού στα ντόπια και ξένα ολιγαρχικά συμφέροντα, δεν συνιστά “παράταξη”, αλλά απλή εθελοδουλία. Ο πατριωτισμός δεν κρίνεται από μεγάλα λόγια ή εθνικιστικές κορώνες, αλλά από τη στάση μας απέναντι στα κοινά. Πατριώτης σήμερα είναι αυτός που στηρίζει την κοινωνία, προστατεύει τη δημόσια περιουσία, το περιβάλλον και τους συμπολίτες του, σε αντίθεση με όσους θυσιάζουν το δημόσιο συμφέρον για το προσωπικό ή οικονομικό κέρδος.

Η αποχή από την πολιτική ζωή και η μοιρολατρική παραίτηση δεν είναι στάση ουδετερότητας, είναι η σιωπηρή υπογραφή μας στην παράταση της δικής μας υποτέλειας. Όταν ο Άρης Βελουχιώτης μιλούσε για έναν λαό “νοικοκύρη στον τόπο του”, δεν αναφερόταν σε μια θεωρητική ουτοπία, αλλά στην έμπρακτη ανάληψη της ευθύνης από τον ίδιο τον πολίτη. Στην σύγχρονη Ελλάδα, όπου οι θεσμοί κλυδωνίζονται και η κοινωνική συνοχή δοκιμάζεται από την απάθεια, ο πραγματικός αγώνας δεν διεξάγεται πλέον στα βουνά, αλλά στην καθημερινότητα, με εφόδια τη συνείδηση, την παιδεία και την ενεργό συμμετοχή.

Κανένα καράβι δεν έφτασε στον προορισμό του με το πλήρωμα να παρακολουθεί αμέτοχο την τρικυμία, ελπίζοντας απλώς ότι ο καιρός θα μαλακώσει. Η κοινωνία μας είναι το κοινό μας σκαρί. Αν επιτρέψουμε στους λίγους να ορίζουν την πορεία του με γνώμονα το δικό τους εφήμερο κέρδος και τις πολιτικές σκοπιμότητες, παραμερίζοντας το κοινό καλό, τότε είμαστε συνυπεύθυνοι για το ναυάγιο που νομοτελειακά θα ακολουθήσει.

Τι διδάσκει ο λόγος της Λαμίας σήμερα

Όταν, λοιπόν, η αδικία τείνει να γίνει το νέο κοινωνικό καθεστώς, το καθήκον του Έλληνα πολίτη δεν εξαντλείται στη στείρα διαμαρτυρία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ούτε στην ιδιωτική γκρίνια. Το καθήκον μας επιτάσσει να θυμηθούμε ξανά την ουσία εκείνης της ανόθευτης παρακαταθήκης: να είμαστε “Έλληνες ώς το κόκκαλο”, υπερασπιζόμενοι την αξιοπρέπεια, τη δικαιοσύνη και το μέλλον των επόμενων γενεών.

Ξεπερνώντας τις τεχνητές περιχαρακώσεις και τους ψεύτικους διχασμούς του παρελθόντος, ο πολίτης οφείλει να αναλάβει την ιστορική του ευθύνη. Να αποδείξει ότι η φωνή του δεν εξαγοράζεται, δεν φιμώνεται, και κυρίως ο ίδιος δεν απέχει. Η συνειδητή ψήφος είναι το πρώτο όπλο ανατροπής, αλλά όχι το μοναδικό. Η δημοκρατία δεν τελειώνει την Κυριακή των επόμενων εκλογών· τότε αρχίζει. Το “να είμαστε νοικοκύρηδες στον τόπο μας” σημαίνει ότι πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά πάντα, και όχι μόνο πάνω από την κάλπη.

Η καταγγελία έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση στο Ισραήλ, με το κόμμα Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου να ζητά άμεση διερεύνηση της υπόθεσης και να κάνει λόγο για πρωτοφανή παρέμβαση ξένων παραγόντων στη δημοκρατική διαδικασία.

Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, οι πληροφορίες που έχουν τεθεί υπό εξέταση αφορούν ενδεχόμενη χρηματοδότηση μέσω ειδικών διαύλων, οι οποίοι φέρονται να παρουσιάζουν ομοιότητες με μηχανισμούς που είχαν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για τη διοχέτευση χρημάτων προς τρομοκρατικές δραστηριότητες. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι καταγγελίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τα αποτελέσματα κάποιας ολοκληρωμένης έρευνας.

Την ίδια στιγμή, κατηγορηματικά διαψεύδει το Κέντρο Καταπολέμησης της Παραπληροφόρησης της τουρκικής προεδρίας τις καταγγελίες περί ανάμειξης της Τουρκίας στις εκλογές του Ισραήλ, κάνοντας λόγο για σκόπιμη εκστρατεία παραπληροφόρησης με στόχο τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης.

Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε ως απάντηση σε δημοσιεύματα διεθνών μέσων ενημέρωσης και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η τουρκική πλευρά απορρίπτει στο σύνολό τους τις σχετικές καταγγελίες. «Οι ισχυρισμοί που εμφανίστηκαν σε ορισμένα διεθνή μέσα ενημέρωσης και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, σύμφωνα με τους οποίους “η Τουρκία παρενέβη στις εκλογές του Ισραήλ”, είναι εντελώς αβάσιμοι», αναφέρει.

Η ανακοίνωση χαρακτηρίζει τις σχετικές πληροφορίες μέρος οργανωμένης προσπάθειας παραπλάνησης της κοινής γνώμης, καλώντας τους πολίτες να μην τις θεωρούν αξιόπιστες. «Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτελούν μέρος μιας σκόπιμης και απροκάλυπτης εκστρατείας παραπληροφόρησης, με στόχο τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης. Παρακαλούμε θερμά το κοινό να μη δίνει βάση σε τέτοιου είδους ψευδείς ειδήσεις και ισχυρισμούς που αποσκοπούν στην παραπλάνησή του».

Εντολή για έρευνα σχετικά με ξένη χρηματοδότηση

Το πρωί της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, ο Νόαμ Σόλμπεργκ, επικεφαλής της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής και δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, έδωσε εντολή στον επικεφαλής της Σιν Μπετ, Ντέιβιντ Ζίνι, να προχωρήσει στη διερεύνηση των σχετικών πληροφοριών.

Η εντολή αφορά «υποψίες σχετικά με ξένη χρηματοδότηση και υποψίες για εκλογική δωροδοκία από ξένες οντότητες». Σύμφωνα με τις αναφορές των ισραηλινών μέσων, οι πληροφορίες είχαν προηγουμένως περιέλθει στην κατοχή της Σιν Μπετ και παρουσιάστηκαν στον Σόλμπεργκ.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το ενδεχόμενο ξένα κεφάλαια να χρησιμοποιήθηκαν για να επηρεαστεί η ψήφος πολιτών από τον αραβικό πληθυσμό του Ισραήλ. Η έρευνα καλείται να διαπιστώσει εάν υπήρξε πράγματι παράνομη χρηματοδότηση, ποια ήταν η προέλευση των χρημάτων και εάν συνδέονται με συγκεκριμένες εκλογικές πρακτικές.

Τι είχε δηλώσει η Σιν Μπετ την ημέρα των εκλογών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δηλώσεις που είχε πραγματοποιήσει ο επικεφαλής της Σιν Μπετ την Τρίτη 27 Οκτωβρίου, ημέρα διεξαγωγής των εκλογών. Τότε, ο Ντέιβιντ Ζίνι είχε επισημάνει ότι η εκλογική διαδικασία εξελισσόταν ομαλά, χωρίς να διατυπώνει δημόσια ανησυχίες για την εγκυρότητά της.

Όπως είχε αναφέρει, η ημέρα των εκλογών είχε προχωρήσει «καλά μέχρι στιγμής», προσθέτοντας ότι «η προσέλευση των ψηφοφόρων είναι υψηλή και μπορούμε να πούμε με σιγουριά στους πολίτες του Ισραήλ ότι οι εκλογές παρακολουθούνται και διεξάγονται με σωστό τρόπο». Οι δηλώσεις αυτές είχαν γίνει πριν από τη δημοσιοποίηση των νεότερων καταγγελιών για πιθανή παρέμβαση ξένων παραγόντων.

Το Λικούντ σχεδίαζε να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα

Η πολιτική αντιπαράθεση εντείνεται και από δημοσιεύματα ισραηλινών μέσων ενημέρωσης σχετικά με τις κινήσεις του Λικούντ πριν από τις εκλογές. Σύμφωνα με τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα, το κόμμα του Νετανιάχου φερόταν να έχει προετοιμάσει σχέδιο αμφισβήτησης των αποτελεσμάτων σε περιοχές με σημαντικό αραβικό πληθυσμό, στην περίπτωση που δεν εξασφάλιζε την εκλογική νίκη.

Οι ίδιες πληροφορίες ανέφεραν ότι είχαν συνταχθεί εκ των προτέρων καταγγελίες για ενδεχόμενη νοθεία, με στόχο να χρησιμοποιηθούν μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος. Πρόκειται για ισχυρισμούς που αποδίδονται στα σχετικά δημοσιεύματα και δεν συνιστούν από μόνοι τους επιβεβαίωση οργανωμένου σχεδίου αμφισβήτησης των εκλογών.

Τα σενάρια για το πολιτικό αδιέξοδο

Το παράδοξο να παραμείνει στην εξουσία ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρότι ο κυβερνητικός συνασπισμός του δεν εξασφαλίζει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, διαμορφώνεται στο Ισραήλ μετά τις εκλογές της περασμένης Τρίτης (27/10). Η αδυναμία των αντιπάλων του να συμφωνήσουν σε ένα κοινό κυβερνητικό σχήμα απειλεί να οδηγήσει τη χώρα σε παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο, με ορατό πλέον το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες.

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα, ούτε το στρατόπεδο του Νετανιάχου ούτε εκείνο του βασικού αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ, φαίνεται να συγκεντρώνουν τις 61 έδρες που απαιτούνται για την αυτοδυναμία στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών.

Παράλληλα, η ενισχυμένη παρουσία των αραβικών κομμάτων περιπλέκει τους συσχετισμούς, καθώς, αν και οι έδρες τους θα μπορούσαν να δώσουν στην αντιπολίτευση την πλειοψηφία, οι περισσότερες πολιτικές δυνάμεις του μπλοκ Άιζενκοτ αποκλείουν τη συνεργασία μαζί τους. Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC, η συγκρότηση κυβέρνησης φαίνεται να προϋποθέτει ότι τουλάχιστον μία από τις βασικές πολιτικές δυνάμεις θα αθετήσει κεντρικές προεκλογικές δεσμεύσεις της.

Με τα σημερινά δεδομένα, μια νέα εκλογική αναμέτρηση ενδέχεται να αποτελεί την πιθανότερη διέξοδο, αφήνοντας στο μεταξύ τον Νετανιάχου στη θέση του υπηρεσιακού πρωθυπουργού.

Ειδικοί εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να ανακτήσει δημοσιονομικά περιθώρια, τα οποία θα μπορούσε στη συνέχεια να αξιοποιήσει και πολιτικά. Το ενδεχόμενο να έχουν προγραμματιστεί ήδη νέες εκλογές για το 2027 φαίνεται, ωστόσο, λιγότερο πιθανό. Για τις επιχειρήσεις, καθοριστική είναι η σειρά των κινήσεων: Η κυβέρνηση χρειάζεται πρώτα να εξασφαλίσει πρόσθετα έσοδα, προτού μπορέσει να προχωρήσει σε νέες παροχές. Επομένως, η προετοιμασία για τις εκλογές μπορεί αρχικά να σημαίνει μεγαλύτερες οικονομικές επιβαρύνσεις.

Η κυβέρνηση σχεδιάζει φορολογικά έσοδα περίπου 19,9 δισ. λιρών για το 2027. Σε ονομαστικούς όρους, πρόκειται για αύξηση 36,5%, σε σύγκριση με τα έσοδα που αναμένονται για το τρέχον έτος. Την ίδια στιγμή, το δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί από το 3,1% στο 3,5% του ΑΕΠ. Με άλλα λόγια, τα υψηλότερα έσοδα δεν σημαίνουν αυτομάτως και πιο ισορροπημένο προϋπολογισμό.

Μέρος της αύξησης μπορεί να προέλθει από την ονομαστική μεγέθυνση της οικονομίας, αλλά και από τον πληθωρισμό, ή την υποτίμηση του νομίσματος. Το μερίδιο των φορολογικών εσόδων του κεντρικού προϋπολογισμού στο ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί από το 17,1% στο 17,9%. Η Τουρκία επιδιώκει, επομένως, να εξασφαλίσει μεγαλύτερο μερίδιο από την οικονομική δραστηριότητα. Την ίδια ώρα, οι πληρωμές τόκων απορροφούν περίπου το ίδιο ποσό με εκείνο που αντιστοιχεί στο συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα. Χωρίς τις πληρωμές τόκων, ο προϋπολογισμός θα ήταν θεωρητικά σχεδόν ισοσκελισμένος.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Τζεβντέτ Γιλμάζ, έχει ήδη περιγράψει πώς σχεδιάζεται να εξασφαλιστούν τα πρόσθετα έσοδα: Με αύξηση του μεριδίου των άμεσων φόρων και πιο αποφασιστική αντιμετώπιση της παραοικονομίας. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι όποιος προσδοκά σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις στην Τουρκία το 2027, είναι υπερβολικά αισιόδοξος.

Πιο πιθανό είναι το κράτος να επιδιώξει να εισπράττει με μεγαλύτερη συνέπεια τους οφειλόμενους φόρους και να ελέγχει αυστηρότερα τις εξαιρέσεις. Βραχυπρόθεσμα, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προετοιμαστούν για μια πιο απαιτητική φορολογική διοίκηση. Το βασικό ερώτημα για τον προϋπολογισμό είναι, συνεπώς, από ποιους σκοπεύει πραγματικά η Άγκυρα να αντλήσει τα πρόσθετα έσοδα.

Αιολικά και φωτοβολταϊκά

Ο επόμενος γύρος μεγάλων έργων αιολικής και ηλιακής ενέργειας αποκτά πιο συγκεκριμένη μορφή. Οι διαγωνισμοί για τα αιολικά πάρκα έχουν προγραμματιστεί για τις 2 Νοεμβρίου και εκείνοι για τα φωτοβολταϊκά για τις 3 Νοεμβρίου. Ωστόσο, τρία έργα αφαιρέθηκαν από τον διαγωνισμό για τα φωτοβολταϊκά, χωρίς η σχετική ανακοίνωση να διευκρινίζει τον λόγο.

Πέρα από τις ημερομηνίες, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο κατάλογος των εγκεκριμένων συμμετεχόντων στους διαγωνισμούς. Τα επτά αιολικά πάρκα έχουν συνολική ισχύ 1.500 MW. Η Metgün έχει εγκριθεί για τη συμμετοχή και στα επτά, ενώ στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης οι εταιρείες İş Enerji, Eksim και Limak.

Για όσους ενδιαφέρονται να επεκτείνουν την παρουσία τους στην τουρκική αγορά, ο κατάλογος αυτός προσφέρει συγκεκριμένα σημεία επαφής με εταιρείες που συμμετέχουν στην ανάπτυξη των έργων. Παράλληλα, μια ξεχωριστή ρύθμιση για τις άδειες παραγωγής μεταβάλλει τους όρους χρηματοδότησης των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που διαθέτουν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Η εγγύηση που έχει κατατεθεί για τη μονάδα παραγωγής επιστρέφεται μόνο μετά την πλήρη θέση της σε λειτουργία.

Αυτό σημαίνει ότι οι καθυστερήσεις μπορούν να παρατείνουν τη δέσμευση των πιστωτικών γραμμών που καλύπτουν τις εγγυήσεις, δημιουργώντας έναν πρόσθετο οικονομικό παράγοντα που πρέπει να συνυπολογιστεί στον σχεδιασμό των έργων. Για τους κατασκευαστές ανεμογεννητριών, τις εταιρείες κατασκευής ενεργειακών εγκαταστάσεων και τους προμηθευτές, οι επιχειρηματικές ευκαιρίες αρχίζουν να διαμορφώνονται πριν ακόμη ανατεθούν οι συμβάσεις. Οι εταιρείες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των συμμετεχόντων αποτελούν πλέον συγκεκριμένους συνομιλητές για όσους επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν στην αγορά.

Ταυτόχρονα, η δυνατότητα αξιόπιστης και έγκαιρης παράδοσης αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Όταν μια καθυστέρηση δεσμεύει πρόσθετους οικονομικούς πόρους, το φθηνότερο εξάρτημα μπορεί τελικά να αποδειχθεί η ακριβότερη επιλογή.

Τουρκία-Καναδάς

Πριν από πέντε χρόνια, ο Καναδάς ανακάλεσε τις άδειες εξαγωγής στρατιωτικής τεχνολογίας προς την Τουρκία. Σήμερα, οι αμυντικές βιομηχανίες των δύο χωρών καλούνται να συνεργαστούν στενότερα. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει πόσο έχουν αλλάξει τα περιθώρια κινήσεων της Άγκυρας στην εξωτερική πολιτική. Κατά την επίσκεψη του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, οι δύο χώρες συμφώνησαν στη σύναψη στρατηγικής εταιρικής σχέσης, η οποία περιλαμβάνει τριετές πρόγραμμα εργασίας στους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας και της άμυνας, μεταξύ άλλων.

Το πιο συγκεκριμένο οικονομικό βήμα ακολούθησε με τη συμφωνία μεταξύ της Türk Eximbank και του καναδικού οργανισμού εξαγωγικών πιστώσεων Export Development Canada (EDC). Οι δύο οργανισμοί προτίθενται να συνεργαστούν στη χρηματοδότηση εξαγωγών και σε κοινά έργα, μεταξύ άλλων στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία. Ο πρώτος γύρος διαπραγματεύσεων για μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου έχει προγραμματιστεί για την εβδομάδα που αρχίζει στις 30 Νοεμβρίου.

Ο Κάρνεϊ και ο πρόεδρος Ερντογάν συμφώνησαν επίσης σε τριετές σχέδιο δράσης, το οποίο περιλαμβάνει την άμυνα, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), την πολιτική πυρηνική ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Στην ατζέντα βρίσκονται ακόμη μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου και κοινές επιχειρηματικές δραστηριότητες σε τρίτες χώρες.

Η συνεργασία των δύο οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων, EDC και Türk Eximbank, αποσκοπεί στη δημιουργία των χρηματοδοτικών προϋποθέσεων για την προώθηση αυτών των έργων. Ο Ερντογάν επωφελείται από το γεγονός πως οι δυτικές χώρες επανεξετάζουν τις εξαρτήσεις τους και τις σχέσεις συνεργασίας τους. Έτσι, η Τουρκία αποκτά μεγαλύτερη αξία ως εταίρος, ακόμη και όταν εξακολουθούν να υπάρχουν πολιτικές διαφωνίες.

Τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία και ΕΕ

Ο υπουργός Εμπορίου Ομέρ Μπολάτ συζήτησε πρόσφατα με τις κλαδικές ενώσεις του τομέα τη θέση της Τουρκίας σχετικά με την προγραμματισμένη Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act). Το διακύβευμα είναι σημαντικό, καθώς αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα κατανέμονται στο μέλλον τα δημόσια κονδύλια στην Ευρώπη. Στις δημόσιες προμήθειες, στις επιδοτήσεις και σε ορισμένους διαγωνισμούς, αναμένεται να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα σε κριτήρια ευρωπαϊκής προέλευσης ή παραγωγής με χαμηλές εκπομπές άνθρακα.

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει ότι ορισμένες χώρες-εταίροι μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αντιμετωπίζονται ισότιμα με τις ευρωπαϊκές χώρες. Σε αυτές περιλαμβάνονται και χώρες που συμμετέχουν σε τελωνειακές ενώσεις. Αντίθετα, οι εισηγητές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υποστηρίζουν μια πιο περιοριστική προσέγγιση, με ξεχωριστές αποφάσεις για την αναγνώριση των συγκεκριμένων χωρών. Πρόκειται για διαπραγματευτικές θέσεις, καθώς οι τελικοί κανόνες δεν έχουν ακόμη καθοριστεί.

Η Ford Otosan, η κοινοπραξία της Ford με τον τουρκικό όμιλο Koç Holding, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσε να εκδηλωθεί αυτή η διαφωνία. Η εταιρεία κατασκευάζει αυτοκίνητα, τόσο στην Τουρκία, όσο και στη Ρουμανία. Ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο οι Βρυξέλλες θα ορίσουν την «ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία», αυτοκίνητα του ίδιου κατασκευαστή θα μπορούσαν στο μέλλον να αντιμετωπίζονται διαφορετικά κατά τη συμμετοχή σε δημόσιες συμβάσεις ή κατά τη χορήγηση επιδοτήσεων.

Η ευρωπαϊκή ένωση κατασκευαστών αυτοκινήτων ACEA προειδοποιεί ρητά για τον κίνδυνο να βρεθούν σε μειονεκτική θέση οι εφοδιαστικές αλυσίδες που βασίζονται σε εταίρους από χώρες οι οποίες συμμετέχουν σε τελωνειακή ένωση με την ΕΕ. Η Τουρκία , επομένως, δεν βρίσκεται μόνη της σε αυτή τη διαμάχη, καθώς διαθέτει υποστηρικτές και στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.

Το τουρκολιβυκό και οι επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε την (παράνομη βάση διεθνούς δικαίου) θαλάσσια συμφωνία οριοθέτησης με την Τουρκία του 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη απόρριψή της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε στη συνέχεια την πάγια θέση της: Η συμφωνία παραβιάζει τα δικαιώματα άλλων κρατών, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας, ως κράτους-μέλους της ΕΕ, και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι αυτών. Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στη θαλάσσια οριοθέτηση.

Αφορά και τις υποδομές που σχεδιάζεται να συνδέσουν την Ευρώπη με τις γειτονικές της περιοχές. Σε αυτές περιλαμβάνονται η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, καθώς και τα καλώδια μεταφοράς δεδομένων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Ακόμη και οι εργασίες θαλάσσιας έρευνας και χαρτογράφησης μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αντιπαράθεσης – η Τουρκία το έχει δείξει στην Κάσο΄.

Η πρόσθετη στήριξη από τη Λιβύη ενισχύει την πολιτική θέση της Άγκυρας, χωρίς όμως να εξαλείφει τη σύγκρουση με την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τους φορείς ανάπτυξης έργων και τους χρηματοδότες, αυτό σημαίνει ότι παραμένει μια κρίσιμη πηγή αβεβαιότητας: Η τεχνική δυνατότητα υλοποίησης ενός έργου δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την προβλεψιμότητά του στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα επιδιώκει, παράλληλα, να καταστήσει την επιρροή της λιγότερο εξαρτημένη από το ποια λιβυκή παράταξη επικρατεί.

Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους διπλωμάτες, η παραδοσιακή διάκριση ανάμεσα σε μια δυτική Λιβύη που βρίσκεται κοντά στην Τουρκία και σε μια ανατολική Λιβύη που αντιτίθεται στην τουρκική παρουσία γίνεται ολοένα λιγότερο λειτουργική. Την ίδια στιγμή, η εξέλιξη αυτή διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο σύγκρουσης με κράτη-μέλη της ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιδιώκει να αντιμετωπίζεται ως ισότιμος εταίρος στις Βρυξέλλες.

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία επαναφέρει με δραματικό τρόπο τα ερωτήματα για την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου και τη διαχείριση των δημόσιων υποδομών, την ώρα που οι νεκροί έχουν φτάσει τους 74, ενώ υπάρχουν και δεκάδες αγνοούμενοι. Παράλληλα, διαταράσσει την προεκλογική στρατηγική του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) του Πέδρο Σάντσεθ το οποίο επιχειρούσε να καλλιεργήσει κλίμα αισιοδοξίας και να προσελκύσει νεότερους ψηφοφόρους.

Όπως αναφέρει η ισπανική εφημερίδα El Mundo, η τραγωδία ανέτρεψε μέσα σε λίγες ώρες την εικόνα που προσπαθούσε να οικοδομήσει το κόμμα του Σάντσεθ. Το προεκλογικό μήνυμα υποχώρησε μπροστά στο τριήμερο εθνικό πένθος και στη συζήτηση για τις ευθύνες της κυβέρνησης. «Είναι ένα πολύ σκληρό πλήγμα», παραδέχονται πηγές του PSOE, καθώς το νέο δυστύχημα, μετά την τραγωδία στο Αδαμούθ τον Ιανουάριο, εντείνει την ανησυχία στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Νεκρή πρώην υπουργός

Η πρώην υπουργός Εργασίας Φατίμα Μπάνιεθ συγκαταλέγεται στους 74 νεκρούς του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στην επαρχία του Τολέδο, στην Ισπανία. Την είδηση του θανάτου της Μπάνιεθ, η οποία ήταν στενή φίλη της Ούρσουα φον Ντερ Λάιεν, επιβεβαίωσε εκπρόσωπος του Λαϊκού Κόμματος.

Η πρώην υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στις κυβερνήσεις του Μαριάνο Ραχόι, Φατίμα Μπάνιεθ ήταν αγνοούμενη καθώς επέβαινε στο τρένο της Iryo που ενεπλάκη στο πολύνεκρο δυστύχημα στην επαρχία του Τολέδο, το πρωί της Τετάρτης (28.10.2026). Η τύχη της ήταν άγνωστη τις προηγούμενες ώρες, καθώς δεν είχε καταστεί δυνατή η επικοινωνία μαζί της. Σήμερα επιβεβαιώθηκε ότι η Μπάνιεθ έχασε τη ζωή της στο δυστύχημα.

Η Φατίμα Μπάνιεθ υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές πολιτικές φυσιογνωμίες των κυβερνήσεων Ραχόι, έχοντας αναλάβει το υπουργείο Εργασίας σε μια από τις πιο δύσκολες οικονομικές περιόδους για την Ισπανία. Η πολιτική διαδρομή της Φατίμα Μπάνιεθ ξεκίνησε από το Λαϊκό Κόμμα (PP) της Ανδαλουσίας, όπου ανέλαβε διάφορες κομματικές αρμοδιότητες. Το 2000 εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής στην περιφέρεια της Ουέλβα, στις εκλογές που εξασφάλισαν στον Χοσέ Μαρία Αθνάρ την πρώτη του απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Στα χρόνια που ακολούθησαν, ανέλαβε καθήκοντα εκπροσώπου του Λαϊκού Κόμματος για θέματα προϋπολογισμού και συντονίστριας του οικονομικού τομέα του.

Η μεγάλη πολιτική της αναβάθμιση ήρθε τον Δεκέμβριο του 2011, όταν ο Μαριάνο Ραχόι ανέλαβε την πρωθυπουργία και την τοποθέτησε επικεφαλής του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι τον Ιούνιο του 2018, όταν ο Ραχόι απομακρύνθηκε από την εξουσία ύστερα από την πρόταση δυσπιστίας που οδήγησε τον Πέδρο Σάντσεθ στην πρωθυπουργία. Η πρώην υπουργός Εργασίας της κυβέρνησης του Λαϊκού Κόμματος θα έκλεινε τα 60 της χρόνια στις 6 Ιανουαρίου.

Από την προεκλογική αισιοδοξία στο εθνικό πένθος

Η αλλαγή του σκηνικού ήταν απότομη. Μόλις μία ώρα πριν γίνει γνωστή η σύγκρουση των δύο τρένων υψηλής ταχύτητας, είχε δημοσιευθεί συνέντευξη του Πέδρο Σάντσεθ σε δημοφιλές podcast με μεγάλη απήχηση στους millennials. Η εμφάνιση εντασσόταν στην επικοινωνιακή στρατηγική του πρωθυπουργού, που στόχευε στην προσέγγιση νεότερων ψηφοφόρων και στην προβολή μιας πιο προσιτής εικόνας του ίδιου και του PSOE.

Μετά την ανακοίνωση του δυστυχήματος, όμως, οι προτεραιότητες άλλαξαν. Προγραμματισμένες δραστηριότητες ανεστάλησαν, προεκλογικές εκδηλώσεις ακυρώθηκαν και η κυβέρνηση επικεντρώθηκε στη διαχείριση της κρίσης, στην κατάσταση των σιδηροδρομικών υποδομών και στις ευθύνες των αρμόδιων υπηρεσιών.

Πριν από την τραγωδία, οι εκτιμήσεις στο εσωτερικό του PSOE έκαναν λόγο για δυνατότητα εξασφάλισης 125 έως 145 εδρών, με στελέχη να περιγράφουν την πορεία του κόμματος ως σταθερά ανοδική. Η στρατηγική του Σάντσεθ στηριζόταν στην ανάδειξη μιας σαφούς πολιτικής επιλογής: τη συνέχιση της διακυβέρνησης από τους Σοσιαλιστές ή την ανάληψη της εξουσίας από τη δεξιά, με τη συμμετοχή της ακροδεξιάς.

Ισπανία, σύγκρουση τρένων

Το δυστύχημα, ωστόσο, δημιουργεί νέα δεδομένα. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο εκφράζονται φόβοι ότι η αντιπολίτευση θα αξιοποιήσει την τραγωδία για να ενισχύσει την κριτική της προς τον πρωθυπουργό και να απαιτήσει την αποχώρησή του.

Το PSOE επιχειρεί πλέον να υπερασπιστεί το έργο της κυβέρνησης, δίνοντας έμφαση στη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και στην κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού. Στελέχη του κόμματος αντιπαραβάλλουν τη δική τους πολιτική με εκείνη που, όπως υποστηρίζουν, θα εφάρμοζε μια κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος (PP) με τη συμμετοχή του Vox, κατηγορώντας τα δύο κόμματα ότι θα προχωρούσαν σε περικοπές των δημόσιων υπηρεσιών.

Η προσπάθεια αυτή, ωστόσο, συναντά δυσκολίες, καθώς η τραγωδία έχει αναζωπυρώσει την ανησυχία για την ασφάλεια ενός από τα σημαντικότερα δίκτυα μεταφορών της χώρας. Η σιδηροδρομική τραγωδία σημειώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν καταγραφεί βίαια επεισόδια σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη και το Μπιλμπάο.

Την ίδια ώρα, στα social media κυκλοφορούν καλέσματα για νέες κινητοποιήσεις το Σάββατο, ορισμένα από τα οποία περιλαμβάνουν εκκλήσεις που ενθαρρύνουν επεισόδια. Στελέχη του PSOE φοβούνται ότι ο συνδυασμός των εξελίξεων μπορεί να ενισχύσει στην κοινή γνώμη την αίσθηση γενικευμένης αστάθειας. Οι ανησυχίες εντάθηκαν όταν, ενώ η κυβέρνηση προσπαθούσε να προβάλει την κινητοποίηση των υπηρεσιών μετά το δυστύχημα, οργανώνονταν μέσω των κοινωνικών δικτύων συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας κατά του Σάντσεθ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ηγεσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος ζήτησε από τους εργαζομένους στα κεντρικά γραφεία του στη Μαδρίτη να αποχωρήσουν μετά το μεσημέρι, λόγω φόβων για πιθανά επεισόδια. Από τις πρώτες ώρες μετά το δυστύχημα, η κυβέρνηση έθεσε στο τραπέζι το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους ως πιθανή αιτία της σύγκρουσης.

Το σενάριο που περιγράφεται αφορά απόφαση χειριστή στο κέντρο ελέγχου της Adif, της εταιρείας διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών, στον σταθμό Ατότσα της Μαδρίτης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρατίθενται, ο χειριστής φέρεται να επέτρεψε σε συρμό AVE της Renfe να συνεχίσει την πορεία του, ενώ δεύτερο τρένο της Iryo παρέμενε ακινητοποιημένο στην ίδια γραμμή. Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε «ανεξήγητη» τη συγκεκριμένη απόφαση, υποστηρίζοντας ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες δόθηκε η εντολή εγείρουν σοβαρά ερωτήματα.

Η αναφορά στο ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους ερμηνεύεται από πολιτικούς παρατηρητές ως προσπάθεια να μην αποδοθεί πρόωρα η ευθύνη για την τραγωδία σε πιθανές αστοχίες στη συντήρηση του δικτύου ή σε πολιτικές αποφάσεις. Ωστόσο, τα αίτια της σύγκρουσης παραμένουν υπό διερεύνηση.

Η σύγκριση με το δυστύχημα στο Αδαμούθ, τον Ιανουάριο του 2026, όπου είχαν εντοπιστεί προβλήματα στη σιδηροδρομική υποδομή, εντείνει την πίεση προς το υπουργείο Μεταφορών. Οι δύο τραγωδίες να έχουν στοιχίσει συνολικά τη ζωή σε περισσότερους από 100 ανθρώπους, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται.

Οι διαδοχικές απώλειες ανθρώπινων ζωών έχουν προκαλέσει ερωτήματα για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών και έχουν πλήξει την εμπιστοσύνη των πολιτών σε ένα δίκτυο που για δεκαετίες αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα των ισπανικών υποδομών.

Δηλώσεις Σάντσεθ

Ο ίδιος ο Σάντσεθ αναγνώρισε τη σοβαρότητα της κατάστασης κατά την επίσκεψή του στο επιχειρησιακό κέντρο που δημιουργήθηκε μετά το δυστύχημα. «Δεν είναι αποδεκτό για μια χώρα όπως η Ισπανία να βιώνει δύο σιδηροδρομικά δυστυχήματα υψηλής ταχύτητας μέσα στον ίδιο χρόνο, όπως συνέβη σε εμάς», δήλωσε. Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει την πίεση που δέχεται η κυβέρνηση, καθώς καλείται να εξηγήσει πώς δύο τόσο σοβαρά περιστατικά σημειώθηκαν μέσα σε διάστημα λίγων μηνών.

Μετά το δυστύχημα, ο Πέδρο Σάντσεθ ακύρωσε το πρόγραμμά του, ενώ αντίστοιχες αποφάσεις έλαβαν υπουργοί και τα περισσότερα πολιτικά κόμματα. Εξαίρεση αποτέλεσε το ακροδεξιό Vox, το οποίο δεν ανέστειλε τις προεκλογικές του δραστηριότητες. Ο πρωθυπουργός κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος και μετέβη στις 15:00 στο επιχειρησιακό κέντρο διαχείρισης της τραγωδίας.

Η Μονκλόα, έδρα της ισπανικής κυβέρνησης, ανέλαβε από κοινού με το υπουργείο Μεταφορών τον συντονισμό της αντιμετώπισης της κρίσης, επιδιώκοντας να διασφαλίσει την αποτελεσματική κινητοποίηση των κρατικών υπηρεσιών. Από την πλευρά του, ο Όσκαρ Πουέντε ενημέρωνε συστηματικά για τις ενέργειες του υπουργείου και την εξέλιξη των επιχειρήσεων στο σημείο του δυστυχήματος.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να αναδείξει την άμεση ανταπόκριση των υπηρεσιών, διαβεβαιώνοντας παράλληλα ότι οι συνθήκες της σύγκρουσης θα διερευνηθούν πλήρως.

Στο επίκεντρο ο Όσκαρ Πουέντε

Η τραγωδία επαναφέρει στο προσκήνιο τον υπουργό Μεταφορών, έναν από τους στενότερους πολιτικούς συμμάχους του Σάντσεθ, ο οποίος είχε παραμείνει στη θέση του και μετά το δυστύχημα στο Αδαμούθ. Ο Πουέντε διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πολιτική υπεράσπιση της κυβέρνησης. Στο εσωτερικό του PSOE θεωρείται στέλεχος που δεν αποφεύγει τις αντιπαραθέσεις με την αντιπολίτευση και συχνά αναλαμβάνει να διατυπώσει με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο θέσεις που ο πρωθυπουργός εκφράζει πιο συγκρατημένα.

Στελέχη του κυβερνητικού στρατοπέδου τονίζουν ότι ο υπουργός «πάντα βγαίνει μπροστά», «δίνει εξηγήσεις» και βρίσκεται «στην πρώτη γραμμή» όταν προκύπτουν δύσκολες καταστάσεις. Παράλληλα, ωστόσο, υπάρχουν επιφυλάξεις για το πολιτικό του ύφος, κυρίως λόγω της έντονης παρουσίας του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και των συχνών δημόσιων αντιπαραθέσεών του με πολιτικούς αντιπάλους.

«Ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα για μια κυβέρνηση και μια χώρα είναι οι μεταφορές», αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η συγκεκριμένη θέση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και προσεκτικούς χειρισμούς. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η δήλωση υψηλόβαθμου κυβερνητικού στελέχους: «Η διακυβέρνηση μιας χώρας είναι κάτι πολύ σοβαρό και ενδεχομένως ασύμβατο με άλλες δραστηριότητες».

Η αναφορά εκλαμβάνεται ως αιχμή για τη συστηματική παρουσία του Πουέντε στην πλατφόρμα X και τον χρόνο που αφιερώνει στις δημόσιες αντιπαραθέσεις. Παρά την αυξανόμενη πίεση, ο υπουργός Μεταφορών δεν άφησε την Τετάρτη περιθώρια να ανοίξει δημόσια συζήτηση για ενδεχόμενη παραίτησή του.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, μια τέτοια εξέλιξη πριν ολοκληρωθεί η διερεύνηση των αιτίων θα μπορούσε να εκληφθεί ως παραδοχή πολιτικής ευθύνης για το δυστύχημα. Προς το παρόν, η κυβέρνηση επιμένει στην ανάγκη να αποσαφηνιστούν όλα τα πραγματικά περιστατικά, με το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους να παραμένει ένα από τα σενάρια που εξετάζονται.

Για τον Πουέντε, ωστόσο, η υπόθεση εξελίσσεται σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους της πολιτικής του πορείας. Η δημόσια παρουσία του και ο ενεργός ρόλος του στις αντιπαραθέσεις με την αντιπολίτευση είχαν οδηγήσει ορισμένους να τον θεωρούν πιθανό υποψήφιο για τη μελλοντική διαδοχή του Σάντσεθ στην ηγεσία των Σοσιαλιστών. «Η κατάστασή του είναι τώρα πολύ περίπλοκη», παραδέχεται προβεβλημένο στέλεχος του PSOE με κυβερνητική εμπειρία.

Από την άλλη πλευρά, πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του πρωθυπουργού επιχειρούν να διαχωρίσουν την πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης από τα άμεσα αίτια του δυστυχήματος. «Ο μέσος πολίτης γνωρίζει ότι αυτό που συνέβη δεν οφείλεται στο γεγονός ότι κυβερνά ο Σάντσεθ», υποστηρίζουν, προσθέτοντας ότι η κοινωνία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ώριμη.

Έρευνα για τα αίτια 

Στην πρώτη θεσμική του δήλωση μετά την τραγωδία, ο Πέδρο Σάντσεθ δεσμεύτηκε ότι η έρευνα για τα αίτια της σύγκρουσης θα προχωρήσει μέχρι τέλους. Η δήλωση έγινε χωρίς να δεχθεί ερωτήσεις από τους δημοσιογράφους. «Θα φτάσουμε μέχρι τέλους στην έρευνα και, αν υπήρξαν αμέλειες, θα γίνουν γνωστές. Αν υπήρξαν αστοχίες στο σύστημα ασφαλείας, θα υπάρξει απάντηση με απόλυτη αποφασιστικότητα», δήλωσε.

Όσο για τα αίτια της σύγκρουσης, κατά την οποία ένα τρένο Renfe έπεσε με ταχύτητα άνω των 100 χλμ. πάνω σε ένα ακινητοποιημένο τρένο Iryo που βρισκόταν στην ίδια γραμμή, ερευνάται ένας συνδυασμός αστοχιών του συστήματος και ανθρώπινων λαθών. Σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών, η σύγκρουση συνέβη όταν το τρένο Renfe έλαβε άδεια να συνεχίσει παρά το κόκκινο φανάρι λόγω ακινητοποιημένου τρένου Iryo μπροστά.

Ο Όσκαρ Πουέντε δήλωσε σε δημοσιογράφους στη Μαδρίτη ότι η κόκκινη σηματοδότηση υπήρχε λόγω βλάβης στο αυτοματοποιημένο σύστημα, το οποίο είχε ως συνέπεια να σταματήσει αυτόματα η κυκλοφορία των τρένων, αλλά στη συνέχεια ελήφθη εσφαλμένη απόφαση να επανεκκινήσει το τρένο Renfe.

Το τρένο Renfe έλαβε άδεια να προχωρήσει χωρίς περιορισμούς ταχύτητας λόγω εσφαλμένης εντολής από έναν ελεγκτή τρένου. Ως αποτέλεσμα, ο Πουέντε δήλωσε ότι μεταξύ 8:36 π.μ. και 8:52 π.μ. τοπική ώρα, συνέχισε να ταξιδεύει με περίπου 190 χιλιόμετρα την ώρα, και τελικά συγκρούστηκε με το ακινητοποιημένο τρένο Iryo. Το ερώτημα που αναζητεί απάντηση είναι πώς πέρασαν 16 λεπτά χωρίς κανείς να αντιληφθεί τον κίνδυνο μιας επικείμενης σύγκρουσης.

Οι συνομιλίες

Σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα El País, η οποία δημοσιοποίησε τις ηχογραφήσεις των συνομιλιών μεταξύ των μηχανοδηγών και των ελεγκτών, ο ελεγκτής δίνει εντολή στο AVE, το οποίο βρισκόταν 25 χιλιόμετρα πίσω από την αμαξοστοιχία της Iryo, να συνεχίσει την πορεία του «κανονικά» και όχι με οπτική επιτήρηση, όπως προέβλεπε το πρωτόκολλο, με ανώτατο όριο ταχύτητας τα 40 χιλιόμετρα την ώρα.

Την ίδια εντολή, να συνεχίσει την πορεία της «κανονικά», φέρεται να έλαβε και η αμαξοστοιχία της Iryo. Ωστόσο, στις 8:48, μόλις πέντε λεπτά πριν από τη σύγκρουση, η μηχανοδηγός της Iryo επικοινώνησε εκ νέου με το κέντρο ελέγχου στη Μαδρίτη. Κατά την επικοινωνία αυτή, ενημέρωσε ότι δεν μπορούσε να επανεκκινήσει το σύστημα της αμαξοστοιχίας και ότι «παρέμενε ακινητοποιημένη». Στις ηχογραφημένες συνομιλίες, τις οποίες έχει στη διάθεσή της η El Pais, η μηχανοδηγός ενημερώνει τον ελεγκτή.

Ελεγκτής: 6076, εδώ Ατότσα.
Μηχανοδηγός της Iryo: Καλησπέρα, το τρένο δεν μου επιτρέπει να κάνω επανεκκίνηση στο σύστημα LZB. Γι’ αυτόν τον λόγο παραμένω ακινητοποιημένη στο σήμα εισόδου.
Ελεγκτής: Εντάξει. Ελήφθη. Εάν αντιμετωπίσετε και άλλο πρόβλημα, καλέστε μας.
Μηχανοδηγός της Iryo: Εντάξει, θα σας ξανακαλέσω.

Στη συνέχεια κλείνει το τηλέφωνο και ακούγεται ο ελεγκτής να λέει στους συναδέλφους του στο κέντρο ελέγχου:

Ελεγκτής: Σοβαρά τώρα, ρε φίλε. Το 6076 έχει προβλήματα με τον εξοπλισμό. Αυτός είναι με ένα meta 40 (δηλαδή χιλιόμετρα) μέχρι να μπορέσει να σταματήσει, μέχρι να σταματήσει.

Παρότι ο μηχανοδηγός δεν δήλωσε ποτέ ότι είχε ολοκληρώσει τη διαδικασία επαναφοράς του συστήματος, το κέντρο ελέγχου έδωσε στο άλλο τρένο άδεια να συνεχίσει την πορεία του με κανονική ταχύτητα, χωρίς να επιβάλει το όριο των 40 χλμ./ώρα, το οποίο προβλέπεται σε περιπτώσεις δυσλειτουργίας του αυτόματου συστήματος σηματοδότησης.

Δεύτερος ελεγκτής: Περίμενε ένα λεπτό…
Ελεγκτής: Ναι, αλλά δεν έφτανε στη διαδρομή. Είχε έναν meta 40 να συνεχίσει στο BSL. Δεν έχουμε αλλάξει. Έχουμε πρόβλημα στην Ούρδα.

Συνομιλία του κέντρου ελέγχου με τη μηχανοδηγό του τρένου Iryo

8:41 Πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία με το Iryo

Μηχανοδηγός: Καλημέρα, Ατότσα. Παρουσιάστηκε απώλεια μετάδοσης ενώ κινούμουν με το σύστημα BZL. Το επόμενο [τρένο] πρέπει να κινηθεί στο 113 με ταχύτητα άνω των 200 [χλμ./ώρα]. Ωστόσο, δεν αποκαταστάθηκε η μετάδοση. Έχω ακινητοποιηθεί μπροστά στο σήμα εισόδου της Ούρδα.

Κέντρο ελέγχου: Εντάξει, μια στιγμή. Εδώ αναφέρεται το εξής για τον μηχανοδηγό του τρένου 6076: αποσυνδέστε το σύστημα και επανασυνδέστε το.

Μηχανοδηγός: Και επανασυνδέστε το.

Κέντρο ελέγχου: Συνεχίστε την πορεία σας υπό το καθεστώς λειτουργίας BFL, με κανονική ταχύτητα.

Ο Σαλβαδόρ Αρίζα, επιζών, περιέγραψε το χάος στο βαγόνι του. «Ήμουν πολύ κοντά στην πόρτα, αλλά άλλοι επιβάτες έσπαγαν τα παράθυρα για να μπορέσουν να βγουν. Κάποιοι άνθρωποι ουσιαστικά δεν μπορούσαν να κινηθούν επειδή ήταν παγιδευμένοι ανάμεσα στα καθίσματα», είπε ο 62χρονος.

Ο επιβάτης Ραφαέλ Μπαρσέλο είπε ότι ένιωθε τυχερός καθώς είχε σηκωθεί από τη θέση του για έναν καφέ, προσθέτοντας ότι υπήρχαν τουλάχιστον οκτώ θύματα από το βαγόνι του. «Τρώγαμε πρωινό, πίναμε καφέ όταν νιώσαμε μια πολύ δυνατή πρόσκρουση και εκτοξευτήκαμε στον αέρα», περιέγραψε.

Η τραγωδία του Ιανουαρίου

Το δυστύχημα, το φονικότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ευρώπη από τον εκτροχιασμό του 2013 στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα της Ισπανίας, στον οποίο έχασαν τη ζωή τους 80 άνθρωποι, έρχεται μετά από ένα άλλο θανατηφόρο δυστύχημα τον Ιανουάριο, που είχε προκαλέσει τον θάνατο 46 ατόμων.

Σε εκείνη τη σύγκρουση, ένα τρένο εκτροχιάστηκε και συγκρούστηκε με ένα αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, πυροδοτώντας μια συζήτηση σχετικά με τις επενδύσεις στη συντήρηση των σιδηρόδρομων. Η Renfe δήλωσε την Τετάρτη ότι, αφού έλαβε άδεια να συνεχίσει το ταξίδι της, το τρένο της συγκρούστηκε με το τρένο Iryo, το οποίο είχε παραμείνει ακινητοποιημένο «για λόγους που δεν γνωρίζουμε».

«Το τρένο Renfe συνέχισε την πορεία του σύμφωνα με τις οδηγίες και σημειώθηκε σύγκρουση. Η ακριβής ακολουθία των γεγονότων, οι συνθήκες κυκλοφορίας και οι συνθήκες της σύγκρουσης θα πρέπει να διαπιστωθούν από την έρευνα», ανέφερε η Renfe σε ανακοίνωσή της. 147 άτομα επέβαιναν στο τρένο Iryo και 397 στο δρομολόγιο Renfe όταν σημειώθηκε η σύγκρουση περίπου στις 9 π.μ.