Και είναι πράγματι “επίτευγμα” αυτό σε μια φτωχοποιημένη χώρα, η οποία έχει φτάσει να είναι, σε όρους αγοραστικής δύναμης, η δεύτερη πιο φτωχή χώρα στην Ευρώπη. Όμως η κυβέρνηση επιτυγχάνει πλεονάσματα, επειδή είναι ο βασικός κερδοσκόπος του πληθωρισμού. Μέσω των εμμέσων φόρων, και κυρίως του ΦΠΑ, το κράτος είναι συνεταίρος των πάντων· κάθε άνοδος τιμών συνεπάγεται και αύξηση εσόδων. Ήτοι, δημοσιονομικό πλεόνασμα, όπως δεσμεύτηκε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο εγγυάται την πρόωρη πληρωμή των δανειστών από την παρούσα κυβέρνηση ΝΔ, διότι “το κράτος έχει συνέχεια”.

Κατά τα λοιπά, η χώρα μετά τα μνημόνια απλώς χωνεύει τη φτώχεια της, με την οποία έμαθε να ζει. Το πολιτικό προσωπικό που την έφερε σε αυτή την κατάσταση λίγο ή πολύ παραμένει στην εξουσία και, φυσικά, δεν έχει καμία πρόταση για την παραγωγική της ανασυγκρότηση, παρ’ εκτός κάποιων παρεμβάσεων εμπορικού real estate. Πώς λοιπόν να φέρει κανείς στον κόσμο παιδί, όταν λόγω ακρίβειας δεν βγαίνει ο μήνας; Πώς να ανοίξει σπίτι και να σχηματίσει οικογένεια, όταν τα ενοίκια βρίσκονται στα ύψη; Και ποια αντιπολίτευση να ασκήσει πίεση στην κυβέρνηση, όταν τα μικροκομματίδια στα οποία έχει κατακερματιστεί απλώς διαγκωνίζονται για το ποιο θα έχει την πρωτοκαθεδρία;

Το πολιτικό σύστημα της χώρας ποτέ δεν έθεσε στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης το γεγονός ότι η χώρα πεθαίνει. Το δημογραφικό το θυμάται μόνον όταν είναι να δικαιολογήσει την πολιτική ανοικτών συνόρων στο μεταναστευτικό. Διότι, όπως κατά καιρούς διατείνονται κορυφαίοι πολιτικοί μας ταγοί, το δημογραφικό πρόβλημα θα το λύσουν οι μετανάστες που καταφθάνουν παράνομα στη χώρα μας από την Ασία και την Αφρική. Παραλείπουν όμως να πουν ότι αυτούς τους ανθρώπους μάς τους στέλνει εδώ η Τουρκία. Έχουν βεβαίως βρει και σε αυτό τη βολική δικαιολογία: Ότι όσοι κι αν είναι και από όπου κι αν έλθουν, στο τέλος θα ενσωματωθούν.

Τα δύο παράδοξα με το δημογραφικό

Έτσι έχουμε δύο παράδοξα. Το πρώτο είναι ότι, τελικά, τη λύση του δημογραφικού την έχουμε αναθέσει στην Τουρκία. Το δεύτερο είναι ότι, στο τέλος, όλοι οι παράνομοι μετανάστες θα γίνουν Έλληνες, αφού θα “μετάσχουν της ημετέρας -φθίνουσας- παιδείας”. Όποιος βέβαια έχει αντίρρηση στην αθρόα εγκατάσταση παράνομων μεταναστών θεωρείται ξενοφοβικός, ακραίος ή αντιδραστικός. Όμως καθόλου δεν θεωρείται προσβολή ή υποτίμηση του δικού τους πολιτισμού, όταν οι Έλληνες πολιτικοί διατείνονται ότι οι “μετανάστες” θα ενσωματωθούν, θα “εξελληνιστούν” και τελικά θα καλύψουν όλα τα κενά της χώρας, ακόμη και εκείνα των ενόπλων δυνάμεων.

Τέτοια είναι τα επιτεύγματα της κυβέρνησης και των λοιπών κομμάτων εξουσίας, που στερούνται εθνικού οράματος και αίσθησης ιστορικής ευθύνης. Διότι ποια αίσθηση ιστορικής ευθύνης έχει ένα πολιτικό σύστημα που βλέπει τον πληθυσμό της χώρας να μειώνεται για 17η συνεχόμενη χρονιά και αυτοεπαινείται ότι πληρώνει τους δανειστές πριν από την ώρα τους; Ή, ως (βουβή) αντιπολίτευση, βγάζει πού και πού κανέναν υποκριτικό αναστεναγμό ανησυχίας για το δημογραφικό;

«Μα η κυβέρνηση πήρε μέτρα για το δημογραφικό», θα αντιτείνει κανείς. Ναι, πράγματι, έδωσε επίδομα γέννησης παιδιού, μείωσε τον ΦΠΑ στα βρεφικά είδη και έλαβε μέτρα για τη στέγαση των νέων ζευγαριών. Εξ αρχής όμως είχα επισημάνει ότι τα μέτρα αυτά δεν είναι απλώς ανεπαρκή, αλλά υποτιμούν σφοδρά το πρόβλημα και, τελικά, και τη νοημοσύνη των πολιτών. Και αυτό δεν χρειάζεται να το αναλύσει κανείς. Αρκεί να δει τα “πειραματικά δεδομένα”: Από το 2020 μέχρι σήμερα ο αριθμός των ετήσιων γεννήσεων μειώθηκε κατά 22,6%.

Πώς να μην προειδοποιεί μετά –  κατόπιν εορτής –  ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος ότι σε λίγα χρόνια οι κρατικές συντάξεις δεν θα επαρκούν για ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης; Και βέβαια φταίει ο λαός “που δεν έχει κουλτούρα ιδιωτικής ασφάλισης”, όπως ειπώθηκε. Αλλά κάπου φταίει και το πολιτικό σύστημα της χώρας, το οποίο αφού τη χρεοκόπησε και την υποθήκευσε, την άφησε πάλι στον αυτόματο πιλότο, μετά τον τιτάνιο αγώνα που έδωσε κατά των “κακών δανειστών”.

Το πολιτικό σύστημα έχει πράξει βέβαια ήδη τα μέγιστα, όπως το να βάζει τα αποθεματικά των ταμείων άτοκα – τον καιρό που τα επιτόκια δραχμής ήταν 25%, να κουρεύει ομόλογα κ.λπ. Όμως και σήμερα, η “εκσυγχρονιστική” κυβέρνηση φροντίζει πάνω από όλα για θέματα υψηλής πολιτικής, όπως η “πράσινη ανάπτυξη”. Έτσι δεν δίστασε να σταματήσει την εξόρυξη λιγνίτη, δηλαδή την κύρια οικονομική δραστηριότητα στη Δυτική Μακεδονία, η οποία είδε στην απογραφή τον πληθυσμό της να έχει μειωθεί κατά 10%.

Η χώρα που έσβηνε…

Αυτά συνέβαιναν στη χώρα που έσβηνε στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα. Η κυβέρνησή της όμως μπορούσε συνεχώς να αυτοσυγχαίρεται για επιτυχίες που ήξερε μόνο αυτή. Κανείς βέβαια δεν είχε μια άμεση απάντηση, ούτε στο γιατί η εκλογική της επιρροή είχε υποχωρήσει δραματικά μετά από τόσες “επιτυχίες”, ούτε στο γιατί η αντιπολίτευση παρέμενε τόσο κατακερματισμένη, χωρίς ουσιαστική πρόταση για την πορεία της χώρας.

Ήξεραν όμως οι δανειστές, που ήταν ευχαριστημένοι, επειδή είχαν απέναντί τους ένα σοβαρό πολιτικό σύστημα, το οποίο ήταν και με το παραπάνω εντάξει στις πληρωμές του. Διότι σοβαρότητα πάνω από όλα σημαίνει να είσαι συνεπής προς αυτούς που κυρίως θεωρείς ότι λογοδοτείς. Και αυτό ενίοτε μπορεί να αμειφθεί και με υψηλόβαθμες θέσεις στις γραφειοκρατικές δομές των δανειστών…

Το προτεινόμενο άρμα μάχης CAPINT παρουσιάστηκε πρόσφατα στην αμυντική έκθεση Eurosatory, στα περίχωρα του Παρισιού. Το προτεινόμενο άρμα μάχης υποτίθεται ότι θα γεφύρωνε το χάσμα μεταξύ του Leclerc και του καθυστερημένου κοινού Γαλλο-Γερμανικού Συστήματος Επίγειας Μάχης.

Η ευρωπαϊκή προσπάθεια για άρματα μάχης

Η Ευρώπη (εξαιρουμένου του Ηνωμένου Βασιλείου) έχει επί του παρόντος τέσσερις κύριες γραμμές ανάπτυξης για μελλοντικά κύρια άρματα μάχης, κυρίως εθνικά, ή πολυεθνικά προγράμματα. Το τοπίο έχει γίνει πολύ πιο κατακερματισμένο τα τελευταία δύο χρόνια, την στιγμή που τα κράτη κατανοούν όλο και περισσότερο την προτεραιότητα ανάπτυξης τεθωρακισμένων οχημάτων νέας γενιάς.

Αναμφισβήτητα το πιο φιλόδοξο από αυτά τα προγράμματα είναι το πλέον καθυστερημένο γαλλο-γερμανικό MGCS (Franco-German Main Ground Combat System) το οποίο ξεκίνησε το 2017 και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία κάποια στιγμή… στα μέσα της δεκαετίας του 2040! Με το MGCS να έχει καθυστερήσει περίπου μια δεκαετία, δεν λείπει το χάσμα δυνατοτήτων μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Στην περίπτωση της Γαλλίας, τα άρματα μάχης της Leclerc, πρόκειται να αποσυρθούν από την υπηρεσία έως το 2038.

Εκτός από το κύριο άρμα μάχης – που υποτίθεται ότι είναι το κεντρικό στοιχείο στο πρόγραμμα MGCS – αυτό ως «σύστημα συστημάτων», αναμένεται να παρατάξει και άλλα επανδρωμένα και μη επανδρωμένα οχήματα. Αυτά πιθανότατα θα έχουν ως αποστολή τον ηλεκτρονικό πόλεμο, την αεράμυνα, ή θα χρησιμοποιούνται ως πλατφόρμες – από τις οποίες θα εκτοξεύονται drones ή περιπλανώμενα πυρομαχικά – ή θα φέρουν όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας.

Παράλληλα με αυτή την προσπάθεια, περίπου δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες (εκτός της Γαλλίας) εργάζονται επί του παρόντος στο πλαίσιο του προγράμματος MARTE (Κύριο Τεθωρακισμένο Άρμα της Ευρώπης), το οποίο εξετάζει τις απαιτήσεις για άρματα μάχης, για την περίοδο μετά το 2040.

Γερμανία και Γαλλία

Σε αυτό το περίπλοκο πλαίσιο, η Γαλλία και η Γερμανία έχουν συνειδητοποιήσει ότι θα χρειαστούν νέα άρματα μάχης, πριν το MGCS τεθεί σε λειτουργία. Ως αποτέλεσμα, η Γερμανία εργάζεται τώρα στο Leopard 3, γνωστό και ως Leopard 2AX, το οποίο αναμένεται να παρέχει ένα έτοιμο για υπηρεσία όχημα μάχης, γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, η υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλίας Κατρίν Βοτρίν, δήλωσε στο Κοινοβούλιο ότι το Παρίσι αποφάσισε να ξεκινήσει ένα «ενδιάμεσο» πρόγραμμα αρμάτων μάχης, για να μετριάσει τις καθυστερήσεις που επηρεάζουν το MGCS. Για να ανταποκριθεί στην γαλλική απαίτηση για ένα προσωρινό άρμα μάχης, η KNDS προτείνει τώρα το CAPINT (CAPacité INTérmédiaire ή Προσωρινή Ικανότητα).

Αυτό θα συνδυάζει έναν γαλλικό πυργίσκο και ένα κύριο πυροβόλο στο κύτος ενός γερμανικού Leopard 2, ενός άρματος μάχης που ήδη κατασκευάζεται για μια ποικιλία πελατών. Εάν επιλεγεί αυτή η λύση, μια γραμμή παραγωγής Leopard 2 πιθανότατα θα εγκατασταθεί στη Γαλλία για να διαχειριστεί τη ζήτηση.

Kοινοπραξία Leonardo Rheinmetall

Είναι ενδιαφέρον ότι ένα άλλο νέο άρμα μάχης που παρουσιάστηκε στο Παρίσι – το πρωτότυπο επίδειξης του Νέου Κύριου Άρματος Μάχης (NMBT), από την κοινοπραξία Leonardo Rheinmetall Military Vehicles (LRMV) – χρησιμοποιεί επίσης ένα πήγμα Leopard 2 ως σημείο εκκίνησης, αν και αυτό μπορεί να αλλάξει στο μέλλον. Προερχόμενο από το Rheinmetall Panther KF51, το νέο άρμα μάχης προσφέρεται στον ιταλικό Στρατό, ο οποίος αναζητά επίσης έναν διάδοχο του παρόντος κύριου άρματος μάχης Ariete.

Επιστρέφοντας στο άρμα μάχης CAPINT, ο πυργίσκος θα είναι χωρίς πλήρωμα και οπλισμένος με το λειόκαννο πυροβόλο ASCALON 120 χιλιοστών από την KNDS France. Το σχέδιο είναι ο πυργίσκος να μπορεί να φιλοξενήσει ένα πυροβόλο 140 χιλιοστών στο μέλλον. Το ASCALON 120 χιλιοστών έχει ήδη υποβληθεί σε δοκιμές βολής, χρησιμοποιώντας έναν μη επανδρωμένο πύργο σε κινούμενο όχημα. Εν τω μεταξύ, η έκδοση 140 χιλιοστών του ASCALON έχει προγραμματιστεί για το MGCS.

Σε αντίθεση με τα πυροβόλα μεγαλύτερου διαμετρήματος που έχουν προταθεί για μελλοντικά προγράμματα αρμάτων μάχης στο παρελθόν, το ASCALON 120 χιλιοστών προσφέρει το πλεονέκτημα ότι είναι πλήρως συμβατό με όλα τα πυρομαχικά 120 χιλιοστών που πληρούν τα πρότυπα του ΝΑΤΟ. Αυτό σημαίνει ότι οι χειριστές μπορούν να διατηρούν και να αξιοποιούν το υπάρχον απόθεμα πυρομαχικών τους. Το τριμελές πλήρωμα του CAPINT θα μεταφέρεται σε ένα «θωρακισμένο φρούριο» στο μπροστινό μέρος του οχήματος, το οποίο θα προστατεύεται από παθητική σύνθετη θωράκιση, καθώς και από συστήματα παθητικής και ενεργητικής προστασίας.

Το σύστημα ενεργητικής προστασίας θα αναπτυχθεί από την KNDS και θα κατανεμηθεί γύρω από τον πύργο και το κύτος, έτσι ώστε οι αμυντικοί του τελεστές να παρέχουν πληρέστερη κάλυψη. Στο μεταξύ, είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι ένα Leclerc εξοπλισμένο με ένα “κλουβί” κατά των drone στην κορυφή του πύργου του, αποτέλεσε μέρος της δυναμικής επίδειξης στην Έκθεση.

Η KNDS αναφέρει ότι θα ολοκληρώσει ένα άρμα επίδειξης CAPINT ήδη από το 2030 και, εάν η Γαλλία επιλέξει να το ακολουθήσει, θα μπορούσε να παραδώσει τα πρώτα μοντέλα σειριακής παραγωγής το 2035, οδηγώντας στην  ανάπτυξη του στην πρώτη γραμμή το 2037. Υπάρχει επίσης ένα σχέδιο για την ενσωμάτωση στο CAPINT ορισμένων από τα προηγμένα συστήματα που προορίζονται για το MGCS.

Αυτά τα στοιχεία είναι πιθανό να περιλαμβάνουν πλήρως ενσωματωμένη Τεχνητή Νοημοσύνη,  δηλαδή συστήματα παθητικής/αντιδραστικής/ενεργητικής προστασίας, μέσα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δυνατότητα εμπλοκής πέρα από την οπτική επαφή.

Μη επανδρωμένοι συνοδοί

Ένα άλλο χαρακτηριστικό του προγράμματος MGCS, που πιθανότατα θα προωθηθεί για το άρμα CAPINT, είναι η συνοδεία μη επανδρωμένων επίγειων οχημάτων (UGV). Σύμφωνα με την MGCS, ένας ή δύο τύποι “ρομποτικών συνοδών” σχεδιάζονται για το προσωρινό άρμα μάχης. Αυτά τα UGV θα είναι σε θέση να συμβαδίζουν με το άρμα μάχης, αλλά θα είναι αρκετά μικρά ώστε να είναι οικονομικά προσιτά. Το κόστος τους θα διέπεται επίσης από την προσφορά διαφορετικών επιπέδων παθητικής προστασίας.

Η ανανεωμένη εστίαση στα προγράμματα αρμάτων μάχης αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αναζωπύρωση του τεθωρακισμένου πολέμου σε όλη την Ευρώπη, η οποία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα μαθήματα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αν και αυτή η σύγκρουση έχει αναδείξει την ευπάθεια των αρμάτων μάχης σε drones, αιωρούμενα πυρομαχικά και αντιαρματικά όπλα ακριβείας, έχει ταυτόχρονα υπογραμμίσει ότι η έντονα προστατευμένη-κινητή ισχύς πυρός παραμένει απαραίτητη, για επιχειρήσεις συνδυασμένων όπλων. Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκοί στρατοί – που κάποτε είχαν μειώσει, ή καθυστερήσει τον εκσυγχρονισμό των τεθωρακισμένων – επενδύουν τώρα σε νέα κύρια άρματα μάχης και αναβαθμίσεις.

Ενώ η ανάγκη για προσωρινά άρματα μάχης – τόσο στη Γαλλία, όσο και στη Γερμανία, γίνεται ολοένα και πιο επείγουσα – η τρέχουσα ώθηση για το CAPINT και για το γερμανικό Leopard 3/Leopard 2AX κινδυνεύει να θέσει υπό απειλή το πρόγραμμα MGCS. «Εργαζόμαστε ήδη για να δημιουργήσουμε αυτό που θα είναι η μάχη του αύριο», δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος της KNDS, Ζαν-Πολ Αλαρί, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Eurosatory. «Ίσως η μάχη του αύριο, που στοχεύει το MGCS, να έρθει λίγο νωρίτερα από το ίδιο το έργο»…

Αμφιβολίες για το μέλλον του MGCS

Στο μεταξύ, σύμφωνα με το Reuters, ένας εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης εξέφρασε αμφιβολίες για το μέλλον του MGCS, λέγοντας ότι το έργο θα επικεντρωθεί σε τεχνολογίες «ανεξάρτητες από την πλατφόρμα», προσθέτοντας ότι δεν είναι σαφές εάν θα κατασκευαστεί ένα κοινό άρμα μάχης. Ανάλογα με το πόσο ικανά αποδειχθούν αυτά τα προσωρινά άρματα μάχης, θα μπορούσε να καταστεί πιο εύκολη η απόφαση της Γαλλίας ή/και της Γερμανίας να αποχωρήσουν από το περίπλοκο πρόγραμμα MGCS – υπάρχει εξάλλου η πικρή εμπειρία με το φιάσκο με το κοινό μαχητικό.

Πολλά πιθανότατα θα εξαρτηθούν επίσης από την πορεία που θα ακολουθήσει το πρόγραμμα MARTE, με την πιθανότητα οι απαιτήσεις του MGCS να αντικατασταθούν. Πάντως, η πρόσφατη αποτυχημένη εμπειρία με το υπό γαλλο-γερμανική ηγεσία “πανευρωπαϊκό σύστημα μελλοντικής αεροπορίας μάχης (FCAS)” έχει καταδείξει πόσο δύσκολο μπορεί να είναι να διατηρηθούν εξοπλιστικά προγράμματα, ανεξάρτητα από το αν αυτά είναι απαραίτητα…

Η συζήτηση που διεξάγεται στην Ινδία για τη στρατιωτική προσαρμογή, και ιδιαίτερα η ανάλυση του σύγχρονου πολέμου από τον ανώτερο ερευνητή του National Maritime Foundation, Πλοίαρχο KS Vikramaditya, προσφέρει ένα χρήσιμο συγκριτικό πλαίσιο για την Ελλάδα. Αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο μια μεσαία δύναμη που βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ισχυρότερο βιομηχανικό ανταγωνιστή οφείλει να συνδυάζει τον συμβατικό εκσυγχρονισμό με τα drones, τα αναλώσιμα συστήματα χαμηλού κόστους, την άρνηση αεροπορικής και θαλάσσιας υπεροχής, την εγχώρια παραγωγή, την ταχεία αποκατάσταση ζημιών και την καινοτομία που προέρχεται από τον πολιτικό-τεχνολογικό τομέα.

Πρόσφατα διδάγματα

Η Στρατηγική Εταιρική Σχέση Ελλάδας–Ινδίας, η έννοια του Νέου Rimland και ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC) ενισχύουν περαιτέρω αυτό το επιχείρημα, εντάσσοντας τον ελληνικό αμυντικό μετασχηματισμό σε μια ευρύτερη θαλάσσια και γεωοικονομική αρχιτεκτονική που συνδέει τον Ινδο-Ειρηνικό, τον Περσικό Κόλπο, την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη.

Η Ελλάδα δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αντιλαμβάνεται την άμυνα αποκλειστικά μέσα από την απόκτηση μεγάλων οπλικών πλατφορμών. Τα Rafale, οι φρεγάτες FDI HN κλάσης “Κίμων”, τα αναβαθμισμένα F-16 Viper, τα υποβρύχια Type 214 και τα μελλοντικά F-35 προσφέρουν επιχειρησιακή εμβέλεια, αξιοπιστία, διαλειτουργικότητα και σαφές επιχειρησιακό πλεονέκτημα. Παράλληλα, αποτελούν ένδειξη πολιτικής βούλησης και ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας εντός των δυτικών αμυντικών δικτύων.

Ωστόσο, οι ένοπλες συγκρούσεις και οι κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας απέδειξαν ότι τα προηγμένα οπλικά συστήματα από μόνα τους δεν εγγυώνται αντοχή σε βάθος χρόνου. Ο καθοριστικός παράγοντας είναι ολοένα και περισσότερο η ικανότητα διατήρησης των επιχειρήσεων, απορρόφησης των απωλειών και προσαρμογής υπό συνθήκες πίεσης. Ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα που προκύπτουν από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ και τη Δυτική Ασία είναι ότι τα φθηνά drones, τα περιφερόμενα πυρομαχικά (loitering munitions), ο ηλεκτρονικός πόλεμος, οι εμπορικοί αισθητήρες, το λογισμικό και τα συστήματα ακριβείας που παράγονται μαζικά, μπορούν να αναδιαμορφώσουν την οικονομία των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ένα κράτος μπορεί να διαθέτει προηγμένα αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και αντιαεροπορικά συστήματα. Εάν όμως αναγκάζεται να χρησιμοποιεί αναχαιτιστικά βλήματα αξίας εκατομμυρίων ευρώ για να καταρρίψει drones, που κοστίζουν ένα ελάχιστο ποσοστό αυτού του ποσού, ενδέχεται να κερδίζει μεμονωμένες εμπλοκές, αλλά να χάνει τη συνολική αναμέτρηση αντοχής. Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) χαρακτηρίζει τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας ως σημείο καμπής στη σύγχρονη στρατιωτική ιστορία, κυρίως επειδή τα αυτόνομα συστήματα, ο ηλεκτρονικός πόλεμος, οι επιχειρήσεις πληροφόρησης, οι αμφισβητούμενες γραμμές ανεφοδιασμού και η προσαρμογή της αεράμυνας έχουν αναδειχθεί σε βασικούς παράγοντες αποτελεσματικότητας στο πεδίο της μάχης.

Πως η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει την “Ατζέντα 2030”

Το παρόν άρθρο βασίζεται σε επίσημα έγγραφα, αναλύσεις ερευνητικών κέντρων και επιχειρησιακά διδάγματα από πρόσφατες συγκρούσεις. Βασικός του στόχος είναι να εξετάσει με ποιον τρόπο η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει την “Ατζέντα 2030” όχι απλώς ως πρόγραμμα εξοπλισμών και οργανωτικής αναδιάρθρωσης, αλλά ως έναν συνολικό μηχανισμό αμυντικού μετασχηματισμού.

Το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει παρουσιάσει την “Ατζέντα 2030” ως ένα σχέδιο συνολικής αναμόρφωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, με στόχο τον εκσυγχρονισμό τόσο των επιχειρησιακών δυνατοτήτων, όσο και του ευρύτερου αμυντικού οικοσυστήματος της χώρας. Παράλληλα, το Reuters έχει αναφέρει ότι η Ελλάδα σχεδιάζει έως το 2036 να διαθέσει περισσότερα από 25 δισ. ευρώ για εξοπλιστικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων υποβρυχίων, drones, δορυφόρων, μαχητικών αεροσκαφών και του αντιαεροπορικού και αντι-drone συστήματος “Ασπίδα του Αχιλλέα”.

Το κεντρικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι αν η Ελλάδα εκσυγχρονίζει τις στρατιωτικές της δυνατότητες, αλλά αν ο εκσυγχρονισμός νοείται αποκλειστικά ως προμήθεια οπλικών συστημάτων ή, ευρύτερα, ως διαδικασία προσαρμογής. Αν η “Ατζέντα 2030” περιοριστεί σε έναν κατάλογο πλατφορμών, ο στρατηγικός της αντίκτυπος θα είναι περιορισμένος. Αν, αντίθετα, εξελιχθεί σε μηχανισμό μάθησης, παραγωγής, επισκευής, διάχυσης γνώσης και ταχείας απορρόφησης τεχνολογιών, μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την εθνική αποτροπή.

Υπό αυτή την έννοια, η “Ατζέντα 2030” συνιστά μια εθνική ευκαιρία σύνδεσης των προηγμένων οπλικών πλατφορμών με την εγχώρια παραγωγή, τα αντι-drone συστήματα, τον ηλεκτρονικό πόλεμο, τα μη επανδρωμένα μέσα, τις προστατευμένες υποδομές, τα ψηφιακά συστήματα διοίκησης και ελέγχου, τις ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες και τη στενότερη διασύνδεση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την ελληνική βιομηχανία.

Η συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ινδία για τη στρατιωτική προσαρμογή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αντιμετωπίζει ένα παρόμοιο πρόβλημα σε διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον. Η Ινδία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ισχυρότερο βιομηχανικά και τεχνολογικά ανταγωνιστή, την Κίνα, και δεν μπορεί να καλύψει συμμετρικά κάθε κενό μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα. Η ανάλυση του Πλοιάρχου KS Vikramaditya προκρίνει ένα μοντέλο που διατηρεί τον συμβατικό στρατιωτικό εκσυγχρονισμό, ενώ ταυτόχρονα ενσωματώνει ανατρεπτικές τεχνολογίες, αναλώσιμα συστήματα χαμηλού κόστους, δυνατότητες άρνησης αεροπορικής και θαλάσσιας υπεροχής, ανθεκτικές υποδομές και στενότερο συντονισμό μεταξύ Ενόπλων Δυνάμεων, βιομηχανίας και νεοφυών επιχειρήσεων.

Η Στρατηγική Εταιρική Σχέση Ελλάδας – Ινδίας

Η αυξανόμενη στρατηγική σύγκλιση Ελλάδας και Ινδίας προσδίδει στο παραπάνω επιχείρημα μεγαλύτερο διπλωματικό και γεωπολιτικό βάρος. Κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, στην Αθήνα, τον Αύγουστο του 2023, οι δύο χώρες αναβάθμισαν τις διμερείς τους σχέσεις στο επίπεδο της “Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης”. Η ελληνική πλευρά παρουσίασε την επίσκεψη ως μια νέα αφετηρία στις διμερείς σχέσεις, δίνοντας έμφαση στη συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας, της οικονομίας, της άμυνας, της τεχνολογίας και των κοινών θαλάσσιων συμφερόντων.

Το πλαίσιο αυτό ενισχύθηκε περαιτέρω τον Φεβρουάριο του 2026, όταν η επίσκεψη του υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, στην Ινδία οδήγησε στην υπογραφή κοινής δήλωσης προθέσεων για αμυντικοβιομηχανική συνεργασία και στη διαμόρφωση ενός πενταετούς οδικού χάρτη που συνδέει την ινδική πρωτοβουλία Aatmanirbhar Bharat με την ελληνική “Ατζέντα 2030”.

Παρότι η Ελλάδα και η Ινδία δεν είναι γειτονικά κράτη, συνδέονται μέσω της θαλάσσιας γεωγραφίας, των ενεργειακών ροών, των εμπορικών διαδρόμων και του κοινού ενδιαφέροντος για μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες στη θάλασσα. Για τον λόγο αυτό, η συνεργασία τους συνδέεται άμεσα με τη στρατιωτική προσαρμογή. Η Ελλάδα βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ανατολικής Μεσογείου, των Βαλκανίων, της Μαύρης Θάλασσας και του αναδυόμενου χώρου διασύνδεσης Ευρώπης-Δυτικής Ασίας-Ινδίας. Η Ινδία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δυνάμεις του Ινδο-Ειρηνικού, με διαρκώς αυξανόμενες ναυτικές, τεχνολογικές και βιομηχανικές φιλοδοξίες.

Πρόκειται για δύο θαλάσσιες δημοκρατίες που βρίσκονται σε κρίσιμα γεωστρατηγικά σημεία. Ως εκ τούτου, η συνεργασία τους υπερβαίνει τον συμβολισμό. Μπορεί να λειτουργήσει ως πρακτικός δίαυλος διαλόγου για τη θαλάσσια ασφάλεια, την αμυντικοβιομηχανική συνεργασία, την ανταλλαγή τεχνολογίας, τη συνεργασία νεοφυών επιχειρήσεων και την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τον τρόπο που οι μεσαίες δυνάμεις επιχειρούν και προσαρμόζονται υπό συνθήκες πίεσης. Ο πρωθυπουργός Μόντι αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, των υποδομών, των αναδυόμενων τεχνολογιών και των δεξιοτήτων, καθώς και στην περαιτέρω εμβάθυνση των στρατιωτικών και αμυντικοβιομηχανικών σχέσεων.

Η διάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το μέλλον της ελληνικής αποτροπής είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την τεχνολογία, τη βιομηχανία και τη θαλάσσια διασυνδεσιμότητα. Η εμπειρία της Ινδίας στην εξισορρόπηση του συμβατικού εκσυγχρονισμού με την εγχώρια παραγωγή και τις ανατρεπτικές τεχνολογίες προσφέρει στην Ελλάδα ένα χρήσιμο συγκριτικό υπόδειγμα – όχι για μηχανική αντιγραφή, αλλά για επιλεκτική και στοχευμένη προσαρμογή.

Οι ιρανικοί πύραυλοι δεν περιλαμβάνονται στο μνημόνιο συνεννόησης (MoU) που υπέγραψε το Ιράν με τις ΗΠΑ και «δεν θα συμπεριληφθούν ποτέ», τόνισε ο Πεζεσκιάν σε κοινή συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο Ισλαμαμπάντ με τον πακιστανό πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ.

Το Ιράν δεν θα διαπραγματευτεί ποτέ, με καμία χώρα, τις αμυντικές δυνατότητές του και πιστεύει σθεναρά ότι η περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσα από ειλικρινείς συνομιλίες και συνεργασία, πρόσθεσε.

Από την πλευρά του, ο πακιστανός πρωθυπουργός υπογράμμισε πως στο μνημόνιο δεν υπάρχει «καμία απολύτως αναφορά σε βαλλιστικούς πυραύλους». «Δεν μπορεί να υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά… ώστε ορισμένες χώρες να δύνανται να έχουν βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ το Ιράν όχι», εξήγησε ο Σαρίφ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί το δικαίωμα αρνησικυρίας. Για να ξεπεραστεί το προεδρικό βέτο θα απαιτείται σε αυτή την περίπτωση να διεξαχθούν νέες ψηφοφορίες και στα δυο σώματα του κοινοβουλίου, με απαραίτητη προϋπόθεση να εξασφαλιστούν πλειοψηφίες δύο τρίτων στο καθένα — κάτι αριθμητικά αδύνατον, με δεδομένη την τρέχουσα σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας.

Τυπικά, δυνάμει του Συντάγματος των ΗΠΑ, μόνο το Κογκρέσο έχει τη δικαιοδοσία να κηρύξει πόλεμο, όμως ο κανόνας αυτός καταστρατηγείται επί δεκαετίες.

Μολονότι η αμερικανική νομοθεσία επιτρέπει ο πρόεδρος να διατάσσει εχθροπραξίες σε εξαιρετικές περιπτώσεις, για την αντιμετώπιση άμεσης απειλής, απαιτεί ταυτόχρονα να ζητήσει και να λάβει έγκριση από το Κογκρέσο εντός 60 ημερών.

Στις αρχές Μαΐου, ο Ντόναλντ Τραμπ αψήφησε την προθεσμία αυτή, επιχειρηματολογώντας ότι ο πόλεμος, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς, τερματίστηκε με την εκεχειρία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Μελόνι δήλωσε ότι την ξάφνιασαν οι πρόσφατες δηλώσεις του πλανητάρχη με αναφορά στην ίδια και στην κυβέρνησή της, αλλά πρόσθεσε ότι “οι διμερείς σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να επανέλθουν σε συνθήκες ομαλότητας”.

“Εξέφρασα την άποψη αυτή και στο υπουργικό συμβούλιο σε ό,τι αφορά τις επόμενες συναντήσεις. Το μέτωπο, πάντως, διευρύνθηκε, δεν αφορά μόνο την Ιταλία”, πρόσθεσε η Μελόνι.

“Δεν αλλάζω γνώμη, θεωρώ σημαντικό να διατηρηθεί η σχέση της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες”, είπε η επικεφαλής της κυβέρνησης της Ρώμης.

Ερωτηθείσα σχετικά με τη διαπραγμάτευση των ΗΠΑ με το Ιράν, δήλωσε ότι “είναι αρκετά αισιόδοξη, αν και ξέρει ότι δεν πρόκειται για κάτι το απλό”. Εξήγησε, δε, ότι η χώρα της είναι διατεθειμένη να βοηθήσει σε διπλωματικό επίπεδο, όπως και με συμμετοχή σε αποστολή για καθαρισμό των Στενών του Ορμούζ από τις νάρκες.

Η Τζόρτζια Μελόνι, τέλος, υπογράμμισε ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς την πληρωμή “διοδίων” στο καθεστώς της Τεχεράνης.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Σχεδόν το 40% του ρωσικού προϋπολογισμού κατευθύνεται σε δαπάνες για την άμυνα και την ασφάλεια, καθώς και για τη χρηματοδότηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία. «Είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε επιχειρησιακά και κατάλληλα σε κάθε είδους απειλή», τόνισε ο 73χρονος πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022, ώθησε τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ να υποστηρίξουν το Κίεβο με εκτεταμένη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια.

Καθώς το τέλος του πολέμου δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα, εντείνεται η ανησυχία αρκετών χωρών της Δύσης για το ενδεχόμενο σύγκρουσης με τη Ρωσία, με αποτέλεσμα να προχωρούν σε αύξηση αμυντικών δαπανών.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

«Πολλά» απόλυτα ρεκόρ καταρρίφθηκαν για μία ακόμη φορά σε πόλεις στο δυτικό τμήμα της χώρας με 43,3°C στο Καζό (Ζιρόντ), 42,2°C στο Νιορτ (Ντε-Σεβρ), 42,1°C στο Μπορντό (Ζιρόντ) ή 41,3°C στη Ρεν (Ιλ ε Βιλέν), σύμφωνα πάντα με τα προκαταρκτικά στοιχεία. Θερμοκρασία 44,3 βαθμών Κελσίου μετρήθηκε στο Πισός (Λαντ), επισημαίνει η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Γαλλίας.

«Ανάλογες συνθήκες αναμένονται έως το Σαββατοκύριακο, με τις μέγιστες θερμοκρασίες γύρω στους 40-42 βαθμούς Κελσίου και δύσκολες ελάχιστες θερμοκρασίες», σημειώνει η Météo-France. «Αυτό το κύμα καύσωνα θα είναι οπωσδήποτε συγκρίσιμο σε σφοδρότητα με εκείνο του Αυγούστου του 2003. Αναμένεται να το ξεπεράσει σε όρους μέγιστης έντασης. Η αβεβαιότητα παραμένει σχετικά με τη διάρκειά του», υπογραμμίζει η Météo-France στον ιστότοπό της.

Συναγερμός λόγω καύσωνα

Το ακραίο κύμα ζέστης, που ξεκίνησε από τη Σαχάρα και έχει θέσει τη μισή χώρα στη Γαλλία σε κόκκινο συναγερμό, αναγκάζει κορυφαία τουριστικά αξιοθέατα όπως το Λούβρο και τον Πύργο του Άιφελ να κλείσουν νωρίτερα, την ώρα που η αποπνικτική ζέστη εξαπλώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, δοκιμάζοντας τις υποδομές και τα συστήματα υγείας από την Αγγλία μέχρι την Ιταλία και την Ισπανία.

Την ίδια στιγμή, ο καύσωνας προκαλεί εκτίναξη των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία, καθώς η ζήτηση για ψύξη αυξάνεται κατακόρυφα και η παραγωγή περιορίζεται.

Στην Αγγλία, ορισμένα σχολεία έκλεισαν νωρίς την Τρίτη, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο προετοιμαζόταν για τον καύσωνα που αναμένεται να σπάσει νέα ρεκόρ. Με τις θερμοκρασίες να αναμένεται να εκτοξευθούν στους 40 °C, η Μετεωρολογική Υπηρεσία εξέδωσε τη δεύτερη κόκκινη προειδοποίηση για καύσωνα στην ιστορία της. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε σε ομιλία του σε εκδήλωση της Εβδομάδας Δράσης για το Κλίμα στο Λονδίνο την Τρίτη: «Το Λονδίνο δεν απλώς καλεί. Βράζει».

Στην Ιταλία, ο υπουργός Υγείας κήρυξε κόκκινο συναγερμό για καύσωνα σε 15 πόλεις, μεταξύ των οποίων το Μιλάνο και η Ρώμη, ενώ η απότομη αύξηση της χρήσης κλιματιστικών οδήγησε σε διακοπές ρεύματος στο Μιλάνο και το Τορίνο. Στην Πάρμα, η νοσοκομειακή υπηρεσία ανέφερε ότι 1.068 άτομα προσήλθαν στα τμήματα επειγόντων περιστατικών τις τελευταίες τρεις ημέρες λόγω των υψηλών θερμοκρασιών.

Στη Γερμανία, αξιωματούχοι ανέφεραν ότι τα ατυχήματα κατά την κολύμβηση αυξήθηκαν κατακόρυφα το Σαββατοκύριακο, με αποτέλεσμα τον θάνατο πέντε ατόμων.

Σχεδόν ολόκληρη η Ισπανία βρισκόταν υπό προειδοποίηση για καύσωνα την Τρίτη, με κόκκινες προειδοποιήσεις για «εξαιρετικό κίνδυνο» να έχουν εκδοθεί για περιοχές γύρω από τη νότια πόλη της Κόρδοβα, τη βόρεια πόλη του Μπιλμπάο και τμήματα της βόρειας περιφέρειας της Κανταβρίας.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ-ieidiseis

Η πενθήμερη δημοσκόπηση, που ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα, δείχνει επίσης ότι ο πόλεμος βλέπει σοβαρά τη δημοτικότητα του Τραμπ, η οποία έπεσε στο 34%, στο χαμηλότερο επίπεδο από την αρχή της δεύτερης θητείας του. Το ίδιο ποσοστό είχε καταγραφεί και σε άλλη δημοσκόπηση, τον Απρίλιο.

Μόνο το 23% των Αμερικανών –και μόλις οι μισοί Ρεπουμπλικάνοι– πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σήμερα σε ισχυρότερη θέση απέναντι στο Ιράν, απ’ ότι ήταν πριν από τον πόλεμο. Το 35% πιστεύει ότι η χώρα είναι σε πιο αδύναμη θέση. Οι υπόλοιποι απάντησαν ότι δεν είναι βέβαιοι ή ότι η θέση των ΗΠΑ είναι η ίδια με προηγουμένως.

Ο Τραμπ και ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψαν μια προκαταρκτική συμφωνία στις 17 Ιουνίου, με την οποία θα ξεκινήσει και πάλι η ροή πετρελαίου ενώ θα χαλαρώσουν οι οικονομικές πιέσεις των ΗΠΑ στην Τεχεράνη. Η συμφωνία οδήγησε σε ραγδαία πτώση της τιμής του αργού πετρελαίου, ωστόσο οι περισσότεροι Αμερικανοί θεωρούν ότι η τιμή της βενζίνης παραμένει σημαντικά υψηλότερη σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος.

Μόνο το 24% των Αμερικανών πιστεύει ότι ο πόλεμος στο Ιράν άξιζε το κόστος του. Οι μισοί απάντησαν ότι δεν άξιζε και οι υπόλοιποι δήλωσαν ότι δεν είναι βέβαιοι. Το 63% (οι μισοί Ρεπουμπλικάνοι και οι 8 στους δέκα Δημοκρατικούς) είπαν ότι είναι απίθανο η συμφωνία που υπέγραψε ο Τραμπ να οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη μεταξύ των δύο χωρών. Μόνο το 18% (10% των Δημοκρατικών και 34% των Ρεπουμπλικάνων) θεωρεί πιθανή μια διαρκή ειρήνη.

Όσον αφορά το κόστος διαβίωσης, τους χειρισμούς του Τραμπ εγκρίνει μόνο το 22%, σχεδόν το χαμηλότερο της προεδρίας του και κάτω και από το ποσοστό που κατέγραφε ο προκάτοχός του, ο Δημοκρατικός Τζο Μπάιντεν, προς το τέλος της θητείας του.

Όταν επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, η δημοτικότητα του Τραμπ ανερχόταν στο 47%, όμως μειώθηκε λόγω του υψηλού πληθωρισμού και της αμφισβήτησης των επιθετικών προσπαθειών του να απελάσει ανθρώπους που βρίσκονται παράτυπα στις ΗΠΑ. Αυτή η πτώση μπορεί να έχει συνέπειες για τους Ρεπουμπλικάνους συμμάχους του που θα διεκδικήσουν μια έδρα στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Η τελευταία δημοσκόπηση του Reuters/Ipsos δείχνει ότι μόνο το 37% εγκρίνει τους χειρισμούς του Τραμπ στο μεταναστευτικό. Στην προηγούμενη, το ποσοστό αυτό ανερχόταν στο 40%. Η δημοσκόπηση διενεργήθηκε σε δείγμα 1.262 ενηλίκων και το περιθώριο λάθους ανέρχεται στο συν/πλην 3%.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

«Επί του παρόντος έχουμε εκεχειρία… Το Ισραήλ δεν έχει άλλη επιλογή από την πλήρη απόσυρση (των δυνάμεών του) από όλα τα εδάφη του Λιβάνου», δήλωσε ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ κατά τη διάρκεια θρησκευτικής τελετής.

Το Ισραήλ πρέπει να αποσύρει τις δυνάμεις του «και μόνο ο στρατός του Λιβάνου να αναπτυχθεί στα νότια του ποταμού Λιτάνι», σε απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων από τα σύνορα με το Ισραήλ, τόνισε ο σεΐχης Κάσεμ.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ