Για την προσωπικότητα αυτή έχουν γραφτεί και ειπωθεί τα πάντα. Ο Άρης Βελουχιώτης για τους Ιταλούς και τους Γερμανούς ήταν ένας επικηρυγμένος αρχηγός ανταρτών. Για τους Άγγλους εγκληματίας πολέμου. Για την ηγεσία της ελληνικής συντηρητικής παράταξης, σφαγέας και ληστοσυμμορίτης. Για την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, αποκηρυγμένος προβοκάτορας και προδότης.

Άρης Βελουχιώτης, σημείο αντιλεγόμενο

Ακόμα και σήμερα, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ανάλογης πολιτικής αντιπαράθεσης, ανάμεσα σε αυτούς που επιχειρούν να τον ιδιοποιηθούν από την πλευρά του “προοδευτικού” τόξου “λιβανίζοντάς” τον, και σε εκείνους από τη “συντηρητική” πλευρά που τον “πολεμούν”, επιδιώκοντας την πολιτική και ιστορική του αποδόμηση. Η παρούσα προσέγγιση δεν στοχεύει στην ιστορική δικαιολόγηση των μετέπειτα βίαιων εμφύλιων συγκρούσεων, ούτε στην αποσιώπηση των σκοτεινών σελίδων εκείνης της περιόδου. Επιχειρεί, αντίθετα, να απομονώσει το διαχρονικό πολιτικό μήνυμα της ατομικής ευθύνης του πολίτη, πέρα από τα οπαδικά χαρακώματα.

Για κάθε Έλληνα πολίτη, το να εντάσσει τον εαυτό του σε οποιαδήποτε παράταξη, δεν σημαίνει ότι συνεπάγεται αυτομάτως από πλευράς του και αποδοχή του μετεμφυλιακού καθεστώτος, όπως και των ιδεολογικών στεγανών που αυτό επιχείρησε για να διατηρεί διαιρεμένο τον Ελληνικό Λαό. Ο Άρης Βελουχιώτης υπήρξε μια πολυσύνθετη, εκρηκτική και τραγική φιγούρα της ιστορίας μας. Το να προσπαθήσει κανείς σήμερα να τον φέρει στα μέτρα του, είτε για να τον αγιοποιήσει είτε για να τον δαιμονοποιήσει, είναι ιστορικά φθηνό.

Για να αποφύγουμε λοιπόν αυτή την παγίδα αρκεί να σταθούμε σε μια από τις κορυφαίες του στιγμές, στον Λόγο της Λαμίας, και να κρατήσουμε από εκεί το πιο διαχρονικό μήνυμα: τον λαό που πρέπει να είναι “νοικοκύρης στον τόπο του”, με τη δική του ενεργό συμμετοχή και συνείδηση. Με αυτή τη στάση, το παρόν τείνει να λειτουργήσει ως καθαρός καθρέφτης. Όποιος έχει καθαρό νου, θα δει τη διαχρονική αλήθεια για την ατομική ευθύνη του πολίτη. Όποιος είναι εγκλωβισμένος σε παρωπίδες, θα δει απλώς τα δικά του φαντάσματα.

“Έλλην ως το κόκκαλο”

Δεν θα αναλύσουμε εδώ εκτενώς τον Λόγο της Λαμίας, γιατί την καλύτερη ανάλυση την έχει κάνει ήδη, κρίνοντας τον ίδιο τον Άρη, μέσα σε λίγες λέξεις, ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ, Κομνηνός Πυρομάγλου: “Επίστευε με όλη του τη δύναμι στην κοινωνική επανάστασι. Είχε παραμείνη Έλλην ώς το κόκκαλο…” (Κ. Πυρομάγλου: “Ο Δούρειος Ίππος”, Εκδόσεις ΔΩΔΩΝΗ, σελ. 82). Όταν αυτή η παραδοχή έρχεται από έναν άνθρωπο που βρέθηκε στην αντίπερα όχθη των εσωτερικών συγκρούσεων, σφραγίζει το γεγονός ότι ο αληθινός πατριωτισμός δεν φυλακίζεται σε κομματικά στεγανά.

Αυτή η φράση του Κομνηνού Πυρομάγλου αποτυπώνει με χειρουργική ακρίβεια τον πυρήνα και τη διπλή φύση του Λόγου της Λαμίας που εκφώνησε ο Άρης Βελουχιώτης τον Οκτώβριο του 1944. Αν απογυμνώσεις εκείνη την ομιλία από τις λεπτομέρειες της εποχής, αυτό που μένει στο ίζημα είναι ακριβώς ένας βαθιά πατριωτικός λόγος με ξεκάθαρο κοινωνικό και επαναστατικό πρόσημο.

Αν απομονώσει κανείς τις βασικές θεματικές του Λόγου της Λαμίας, θα δει ότι τα προβλήματα που περιγράφει μοιάζουν σαν να γράφτηκαν χθες. Στον Λόγο της Λαμίας, ο Βελουχιώτης μιλά για την ανάγκη ο λαός να γίνει “νοικοκύρης στον τόπο του”, η οποία μεταφράζεται σήμερα στην ανάγκη για πραγματική λαϊκή κυριαρχία και όχι απάθεια. Μιλά για την καταδίκη της εθελοδουλίας και της εξάρτησης από ξένα ή εγχώρια ολιγαρχικά συμφέροντα. Για την κοινωνική δικαιοσύνη, που παραμένει το μεγάλο ζητούμενο σε μια εποχή που οι πολίτες νιώθουν ότι οι θεσμοί δεν τους προστατεύουν.

Επομένως, αυτό που κάποιος ίσως βιαστεί να χαρακτηρίσει ως μια απλή “προβολή του παρόντος στο παρελθόν”, από αυτή τη σκοπιά αποδεικνύεται μια εύστοχη διαχρονική αναλογία. Τα δομικά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας (εξάρτηση, πελατειακές σχέσεις, κοινωνική αδικία) δυστυχώς επαναλαμβάνονται, και γι’ αυτό ο λόγος του 1944 αντηχεί με την ίδια ακριβώς ένταση στο 2026.

Η ανόθευτη έννοια του πατριωτισμού

Τελικά, ο πατριωτισμός δεν είναι ιδεολογία, συνεπώς δεν έχει κομματικό πρόσημο κι όποιοι σήμερα επιδιώκουν να τον στριμώξουν σε πρόσημα “αριστερού” ή “δεξιού πατριωτισμού”, μάλλον έχουν δόλιους σκοπούς. Το να επιδιώκεις την εθνική ανεξαρτησία και παράλληλα την κοινωνική δικαιοσύνη για τη μεγάλη πλειονότητα του λαού, είναι απλά πατριωτισμός στην καθαρή και ανόθευτη έννοιά του.

Το να επιδιώκεις, αντίθετα, να διατηρηθούν οι δομές της εξάρτησης και η υποταγή του λαού στα ντόπια και ξένα ολιγαρχικά συμφέροντα, δεν συνιστά “παράταξη”, αλλά απλή εθελοδουλία. Ο πατριωτισμός δεν κρίνεται από μεγάλα λόγια ή εθνικιστικές κορώνες, αλλά από τη στάση μας απέναντι στα κοινά. Πατριώτης σήμερα είναι αυτός που στηρίζει την κοινωνία, προστατεύει τη δημόσια περιουσία, το περιβάλλον και τους συμπολίτες του, σε αντίθεση με όσους θυσιάζουν το δημόσιο συμφέρον για το προσωπικό ή οικονομικό κέρδος.

Η αποχή από την πολιτική ζωή και η μοιρολατρική παραίτηση δεν είναι στάση ουδετερότητας, είναι η σιωπηρή υπογραφή μας στην παράταση της δικής μας υποτέλειας. Όταν ο Άρης Βελουχιώτης μιλούσε για έναν λαό “νοικοκύρη στον τόπο του”, δεν αναφερόταν σε μια θεωρητική ουτοπία, αλλά στην έμπρακτη ανάληψη της ευθύνης από τον ίδιο τον πολίτη. Στην σύγχρονη Ελλάδα, όπου οι θεσμοί κλυδωνίζονται και η κοινωνική συνοχή δοκιμάζεται από την απάθεια, ο πραγματικός αγώνας δεν διεξάγεται πλέον στα βουνά, αλλά στην καθημερινότητα, με εφόδια τη συνείδηση, την παιδεία και την ενεργό συμμετοχή.

Κανένα καράβι δεν έφτασε στον προορισμό του με το πλήρωμα να παρακολουθεί αμέτοχο την τρικυμία, ελπίζοντας απλώς ότι ο καιρός θα μαλακώσει. Η κοινωνία μας είναι το κοινό μας σκαρί. Αν επιτρέψουμε στους λίγους να ορίζουν την πορεία του με γνώμονα το δικό τους εφήμερο κέρδος και τις πολιτικές σκοπιμότητες, παραμερίζοντας το κοινό καλό, τότε είμαστε συνυπεύθυνοι για το ναυάγιο που νομοτελειακά θα ακολουθήσει.

Τι διδάσκει ο λόγος της Λαμίας σήμερα

Όταν, λοιπόν, η αδικία τείνει να γίνει το νέο κοινωνικό καθεστώς, το καθήκον του Έλληνα πολίτη δεν εξαντλείται στη στείρα διαμαρτυρία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ούτε στην ιδιωτική γκρίνια. Το καθήκον μας επιτάσσει να θυμηθούμε ξανά την ουσία εκείνης της ανόθευτης παρακαταθήκης: να είμαστε “Έλληνες ώς το κόκκαλο”, υπερασπιζόμενοι την αξιοπρέπεια, τη δικαιοσύνη και το μέλλον των επόμενων γενεών.

Ξεπερνώντας τις τεχνητές περιχαρακώσεις και τους ψεύτικους διχασμούς του παρελθόντος, ο πολίτης οφείλει να αναλάβει την ιστορική του ευθύνη. Να αποδείξει ότι η φωνή του δεν εξαγοράζεται, δεν φιμώνεται, και κυρίως ο ίδιος δεν απέχει. Η συνειδητή ψήφος είναι το πρώτο όπλο ανατροπής, αλλά όχι το μοναδικό. Η δημοκρατία δεν τελειώνει την Κυριακή των επόμενων εκλογών· τότε αρχίζει. Το “να είμαστε νοικοκύρηδες στον τόπο μας” σημαίνει ότι πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά πάντα, και όχι μόνο πάνω από την κάλπη.

Η καταγγελία έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση στο Ισραήλ, με το κόμμα Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου να ζητά άμεση διερεύνηση της υπόθεσης και να κάνει λόγο για πρωτοφανή παρέμβαση ξένων παραγόντων στη δημοκρατική διαδικασία.

Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, οι πληροφορίες που έχουν τεθεί υπό εξέταση αφορούν ενδεχόμενη χρηματοδότηση μέσω ειδικών διαύλων, οι οποίοι φέρονται να παρουσιάζουν ομοιότητες με μηχανισμούς που είχαν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για τη διοχέτευση χρημάτων προς τρομοκρατικές δραστηριότητες. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι καταγγελίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τα αποτελέσματα κάποιας ολοκληρωμένης έρευνας.

Εντολή για έρευνα σχετικά με ξένη χρηματοδότηση

Το πρωί της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, ο Νόαμ Σόλμπεργκ, επικεφαλής της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής και δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, έδωσε εντολή στον επικεφαλής της Σιν Μπετ, Ντέιβιντ Ζίνι, να προχωρήσει στη διερεύνηση των σχετικών πληροφοριών.

Η εντολή αφορά «υποψίες σχετικά με ξένη χρηματοδότηση και υποψίες για εκλογική δωροδοκία από ξένες οντότητες». Σύμφωνα με τις αναφορές των ισραηλινών μέσων, οι πληροφορίες είχαν προηγουμένως περιέλθει στην κατοχή της Σιν Μπετ και παρουσιάστηκαν στον Σόλμπεργκ.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το ενδεχόμενο ξένα κεφάλαια να χρησιμοποιήθηκαν για να επηρεαστεί η ψήφος πολιτών από τον αραβικό πληθυσμό του Ισραήλ. Η έρευνα καλείται να διαπιστώσει εάν υπήρξε πράγματι παράνομη χρηματοδότηση, ποια ήταν η προέλευση των χρημάτων και εάν συνδέονται με συγκεκριμένες εκλογικές πρακτικές.

Τι είχε δηλώσει η Σιν Μπετ την ημέρα των εκλογών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δηλώσεις που είχε πραγματοποιήσει ο επικεφαλής της Σιν Μπετ την Τρίτη 27 Οκτωβρίου, ημέρα διεξαγωγής των εκλογών. Τότε, ο Ντέιβιντ Ζίνι είχε επισημάνει ότι η εκλογική διαδικασία εξελισσόταν ομαλά, χωρίς να διατυπώνει δημόσια ανησυχίες για την εγκυρότητά της.

Όπως είχε αναφέρει, η ημέρα των εκλογών είχε προχωρήσει «καλά μέχρι στιγμής», προσθέτοντας ότι «η προσέλευση των ψηφοφόρων είναι υψηλή και μπορούμε να πούμε με σιγουριά στους πολίτες του Ισραήλ ότι οι εκλογές παρακολουθούνται και διεξάγονται με σωστό τρόπο». Οι δηλώσεις αυτές είχαν γίνει πριν από τη δημοσιοποίηση των νεότερων καταγγελιών για πιθανή παρέμβαση ξένων παραγόντων.

Ισραηλινά ΜΜΕ: Το Λικούντ σχεδίαζε να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα

Η πολιτική αντιπαράθεση εντείνεται και από δημοσιεύματα ισραηλινών μέσων ενημέρωσης σχετικά με τις κινήσεις του Λικούντ πριν από τις εκλογές. Σύμφωνα με τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα, το κόμμα του Νετανιάχου φερόταν να έχει προετοιμάσει σχέδιο αμφισβήτησης των αποτελεσμάτων σε περιοχές με σημαντικό αραβικό πληθυσμό, στην περίπτωση που δεν εξασφάλιζε την εκλογική νίκη.

Οι ίδιες πληροφορίες ανέφεραν ότι είχαν συνταχθεί εκ των προτέρων καταγγελίες για ενδεχόμενη νοθεία, με στόχο να χρησιμοποιηθούν μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος. Πρόκειται για ισχυρισμούς που αποδίδονται στα σχετικά δημοσιεύματα και δεν συνιστούν από μόνοι τους επιβεβαίωση οργανωμένου σχεδίου αμφισβήτησης των εκλογών.

Τα σενάρια για το πολιτικό αδιέξοδο

Το παράδοξο να παραμείνει στην εξουσία ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρότι ο κυβερνητικός συνασπισμός του δεν εξασφαλίζει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, διαμορφώνεται στο Ισραήλ μετά τις εκλογές της περασμένης Τρίτης (27/10).

Η αδυναμία των αντιπάλων του να συμφωνήσουν σε ένα κοινό κυβερνητικό σχήμα απειλεί να οδηγήσει τη χώρα σε παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο, με ορατό πλέον το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες.

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα, ούτε το στρατόπεδο του Νετανιάχου ούτε εκείνο του βασικού αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ, φαίνεται να συγκεντρώνουν τις 61 έδρες που απαιτούνται για την αυτοδυναμία στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών.

Παράλληλα, η ενισχυμένη παρουσία των αραβικών κομμάτων περιπλέκει τους συσχετισμούς, καθώς, αν και οι έδρες τους θα μπορούσαν να δώσουν στην αντιπολίτευση την πλειοψηφία, οι περισσότερες πολιτικές δυνάμεις του μπλοκ Άιζενκοτ αποκλείουν τη συνεργασία μαζί τους.

Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC, η συγκρότηση κυβέρνησης φαίνεται να προϋποθέτει ότι τουλάχιστον μία από τις βασικές πολιτικές δυνάμεις θα αθετήσει κεντρικές προεκλογικές δεσμεύσεις της.

Με τα σημερινά δεδομένα, μια νέα εκλογική αναμέτρηση ενδέχεται να αποτελεί την πιθανότερη διέξοδο, αφήνοντας στο μεταξύ τον Νετανιάχου στη θέση του υπηρεσιακού πρωθυπουργού.

Ειδικοί εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να ανακτήσει δημοσιονομικά περιθώρια, τα οποία θα μπορούσε στη συνέχεια να αξιοποιήσει και πολιτικά. Το ενδεχόμενο να έχουν προγραμματιστεί ήδη νέες εκλογές για το 2027 φαίνεται, ωστόσο, λιγότερο πιθανό. Για τις επιχειρήσεις, καθοριστική είναι η σειρά των κινήσεων: Η κυβέρνηση χρειάζεται πρώτα να εξασφαλίσει πρόσθετα έσοδα, προτού μπορέσει να προχωρήσει σε νέες παροχές. Επομένως, η προετοιμασία για τις εκλογές μπορεί αρχικά να σημαίνει μεγαλύτερες οικονομικές επιβαρύνσεις.

Η κυβέρνηση σχεδιάζει φορολογικά έσοδα περίπου 19,9 δισ. λιρών για το 2027. Σε ονομαστικούς όρους, πρόκειται για αύξηση 36,5%, σε σύγκριση με τα έσοδα που αναμένονται για το τρέχον έτος. Την ίδια στιγμή, το δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί από το 3,1% στο 3,5% του ΑΕΠ. Με άλλα λόγια, τα υψηλότερα έσοδα δεν σημαίνουν αυτομάτως και πιο ισορροπημένο προϋπολογισμό.

Μέρος της αύξησης μπορεί να προέλθει από την ονομαστική μεγέθυνση της οικονομίας, αλλά και από τον πληθωρισμό, ή την υποτίμηση του νομίσματος. Το μερίδιο των φορολογικών εσόδων του κεντρικού προϋπολογισμού στο ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί από το 17,1% στο 17,9%. Η Τουρκία επιδιώκει, επομένως, να εξασφαλίσει μεγαλύτερο μερίδιο από την οικονομική δραστηριότητα. Την ίδια ώρα, οι πληρωμές τόκων απορροφούν περίπου το ίδιο ποσό με εκείνο που αντιστοιχεί στο συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα. Χωρίς τις πληρωμές τόκων, ο προϋπολογισμός θα ήταν θεωρητικά σχεδόν ισοσκελισμένος.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Τζεβντέτ Γιλμάζ, έχει ήδη περιγράψει πώς σχεδιάζεται να εξασφαλιστούν τα πρόσθετα έσοδα: Με αύξηση του μεριδίου των άμεσων φόρων και πιο αποφασιστική αντιμετώπιση της παραοικονομίας. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι όποιος προσδοκά σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις στην Τουρκία το 2027, είναι υπερβολικά αισιόδοξος.

Πιο πιθανό είναι το κράτος να επιδιώξει να εισπράττει με μεγαλύτερη συνέπεια τους οφειλόμενους φόρους και να ελέγχει αυστηρότερα τις εξαιρέσεις. Βραχυπρόθεσμα, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προετοιμαστούν για μια πιο απαιτητική φορολογική διοίκηση. Το βασικό ερώτημα για τον προϋπολογισμό είναι, συνεπώς, από ποιους σκοπεύει πραγματικά η Άγκυρα να αντλήσει τα πρόσθετα έσοδα.

Αιολικά και φωτοβολταϊκά

Ο επόμενος γύρος μεγάλων έργων αιολικής και ηλιακής ενέργειας αποκτά πιο συγκεκριμένη μορφή. Οι διαγωνισμοί για τα αιολικά πάρκα έχουν προγραμματιστεί για τις 2 Νοεμβρίου και εκείνοι για τα φωτοβολταϊκά για τις 3 Νοεμβρίου. Ωστόσο, τρία έργα αφαιρέθηκαν από τον διαγωνισμό για τα φωτοβολταϊκά, χωρίς η σχετική ανακοίνωση να διευκρινίζει τον λόγο.

Πέρα από τις ημερομηνίες, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο κατάλογος των εγκεκριμένων συμμετεχόντων στους διαγωνισμούς. Τα επτά αιολικά πάρκα έχουν συνολική ισχύ 1.500 MW. Η Metgün έχει εγκριθεί για τη συμμετοχή και στα επτά, ενώ στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης οι εταιρείες İş Enerji, Eksim και Limak.

Για όσους ενδιαφέρονται να επεκτείνουν την παρουσία τους στην τουρκική αγορά, ο κατάλογος αυτός προσφέρει συγκεκριμένα σημεία επαφής με εταιρείες που συμμετέχουν στην ανάπτυξη των έργων. Παράλληλα, μια ξεχωριστή ρύθμιση για τις άδειες παραγωγής μεταβάλλει τους όρους χρηματοδότησης των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που διαθέτουν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Η εγγύηση που έχει κατατεθεί για τη μονάδα παραγωγής επιστρέφεται μόνο μετά την πλήρη θέση της σε λειτουργία.

Αυτό σημαίνει ότι οι καθυστερήσεις μπορούν να παρατείνουν τη δέσμευση των πιστωτικών γραμμών που καλύπτουν τις εγγυήσεις, δημιουργώντας έναν πρόσθετο οικονομικό παράγοντα που πρέπει να συνυπολογιστεί στον σχεδιασμό των έργων. Για τους κατασκευαστές ανεμογεννητριών, τις εταιρείες κατασκευής ενεργειακών εγκαταστάσεων και τους προμηθευτές, οι επιχειρηματικές ευκαιρίες αρχίζουν να διαμορφώνονται πριν ακόμη ανατεθούν οι συμβάσεις. Οι εταιρείες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των συμμετεχόντων αποτελούν πλέον συγκεκριμένους συνομιλητές για όσους επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν στην αγορά.

Ταυτόχρονα, η δυνατότητα αξιόπιστης και έγκαιρης παράδοσης αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Όταν μια καθυστέρηση δεσμεύει πρόσθετους οικονομικούς πόρους, το φθηνότερο εξάρτημα μπορεί τελικά να αποδειχθεί η ακριβότερη επιλογή.

Τουρκία-Καναδάς

Πριν από πέντε χρόνια, ο Καναδάς ανακάλεσε τις άδειες εξαγωγής στρατιωτικής τεχνολογίας προς την Τουρκία. Σήμερα, οι αμυντικές βιομηχανίες των δύο χωρών καλούνται να συνεργαστούν στενότερα. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει πόσο έχουν αλλάξει τα περιθώρια κινήσεων της Άγκυρας στην εξωτερική πολιτική. Κατά την επίσκεψη του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, οι δύο χώρες συμφώνησαν στη σύναψη στρατηγικής εταιρικής σχέσης, η οποία περιλαμβάνει τριετές πρόγραμμα εργασίας στους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας και της άμυνας, μεταξύ άλλων.

Το πιο συγκεκριμένο οικονομικό βήμα ακολούθησε με τη συμφωνία μεταξύ της Türk Eximbank και του καναδικού οργανισμού εξαγωγικών πιστώσεων Export Development Canada (EDC). Οι δύο οργανισμοί προτίθενται να συνεργαστούν στη χρηματοδότηση εξαγωγών και σε κοινά έργα, μεταξύ άλλων στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία. Ο πρώτος γύρος διαπραγματεύσεων για μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου έχει προγραμματιστεί για την εβδομάδα που αρχίζει στις 30 Νοεμβρίου.

Ο Κάρνεϊ και ο πρόεδρος Ερντογάν συμφώνησαν επίσης σε τριετές σχέδιο δράσης, το οποίο περιλαμβάνει την άμυνα, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), την πολιτική πυρηνική ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Στην ατζέντα βρίσκονται ακόμη μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου και κοινές επιχειρηματικές δραστηριότητες σε τρίτες χώρες.

Η συνεργασία των δύο οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων, EDC και Türk Eximbank, αποσκοπεί στη δημιουργία των χρηματοδοτικών προϋποθέσεων για την προώθηση αυτών των έργων. Ο Ερντογάν επωφελείται από το γεγονός πως οι δυτικές χώρες επανεξετάζουν τις εξαρτήσεις τους και τις σχέσεις συνεργασίας τους. Έτσι, η Τουρκία αποκτά μεγαλύτερη αξία ως εταίρος, ακόμη και όταν εξακολουθούν να υπάρχουν πολιτικές διαφωνίες.

Τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία και ΕΕ

Ο υπουργός Εμπορίου Ομέρ Μπολάτ συζήτησε πρόσφατα με τις κλαδικές ενώσεις του τομέα τη θέση της Τουρκίας σχετικά με την προγραμματισμένη Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act). Το διακύβευμα είναι σημαντικό, καθώς αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα κατανέμονται στο μέλλον τα δημόσια κονδύλια στην Ευρώπη. Στις δημόσιες προμήθειες, στις επιδοτήσεις και σε ορισμένους διαγωνισμούς, αναμένεται να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα σε κριτήρια ευρωπαϊκής προέλευσης ή παραγωγής με χαμηλές εκπομπές άνθρακα.

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει ότι ορισμένες χώρες-εταίροι μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αντιμετωπίζονται ισότιμα με τις ευρωπαϊκές χώρες. Σε αυτές περιλαμβάνονται και χώρες που συμμετέχουν σε τελωνειακές ενώσεις. Αντίθετα, οι εισηγητές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υποστηρίζουν μια πιο περιοριστική προσέγγιση, με ξεχωριστές αποφάσεις για την αναγνώριση των συγκεκριμένων χωρών. Πρόκειται για διαπραγματευτικές θέσεις, καθώς οι τελικοί κανόνες δεν έχουν ακόμη καθοριστεί.

Η Ford Otosan, η κοινοπραξία της Ford με τον τουρκικό όμιλο Koç Holding, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσε να εκδηλωθεί αυτή η διαφωνία. Η εταιρεία κατασκευάζει αυτοκίνητα, τόσο στην Τουρκία, όσο και στη Ρουμανία. Ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο οι Βρυξέλλες θα ορίσουν την «ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία», αυτοκίνητα του ίδιου κατασκευαστή θα μπορούσαν στο μέλλον να αντιμετωπίζονται διαφορετικά κατά τη συμμετοχή σε δημόσιες συμβάσεις ή κατά τη χορήγηση επιδοτήσεων.

Η ευρωπαϊκή ένωση κατασκευαστών αυτοκινήτων ACEA προειδοποιεί ρητά για τον κίνδυνο να βρεθούν σε μειονεκτική θέση οι εφοδιαστικές αλυσίδες που βασίζονται σε εταίρους από χώρες οι οποίες συμμετέχουν σε τελωνειακή ένωση με την ΕΕ. Η Τουρκία , επομένως, δεν βρίσκεται μόνη της σε αυτή τη διαμάχη, καθώς διαθέτει υποστηρικτές και στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.

Το τουρκολιβυκό και οι επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε την (παράνομη βάση διεθνούς δικαίου) θαλάσσια συμφωνία οριοθέτησης με την Τουρκία του 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη απόρριψή της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε στη συνέχεια την πάγια θέση της: Η συμφωνία παραβιάζει τα δικαιώματα άλλων κρατών, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας, ως κράτους-μέλους της ΕΕ, και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι αυτών. Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στη θαλάσσια οριοθέτηση.

Αφορά και τις υποδομές που σχεδιάζεται να συνδέσουν την Ευρώπη με τις γειτονικές της περιοχές. Σε αυτές περιλαμβάνονται η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, καθώς και τα καλώδια μεταφοράς δεδομένων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Ακόμη και οι εργασίες θαλάσσιας έρευνας και χαρτογράφησης μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αντιπαράθεσης – η Τουρκία το έχει δείξει στην Κάσο΄.

Η πρόσθετη στήριξη από τη Λιβύη ενισχύει την πολιτική θέση της Άγκυρας, χωρίς όμως να εξαλείφει τη σύγκρουση με την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τους φορείς ανάπτυξης έργων και τους χρηματοδότες, αυτό σημαίνει ότι παραμένει μια κρίσιμη πηγή αβεβαιότητας: Η τεχνική δυνατότητα υλοποίησης ενός έργου δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την προβλεψιμότητά του στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα επιδιώκει, παράλληλα, να καταστήσει την επιρροή της λιγότερο εξαρτημένη από το ποια λιβυκή παράταξη επικρατεί.

Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους διπλωμάτες, η παραδοσιακή διάκριση ανάμεσα σε μια δυτική Λιβύη που βρίσκεται κοντά στην Τουρκία και σε μια ανατολική Λιβύη που αντιτίθεται στην τουρκική παρουσία γίνεται ολοένα λιγότερο λειτουργική. Την ίδια στιγμή, η εξέλιξη αυτή διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο σύγκρουσης με κράτη-μέλη της ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιδιώκει να αντιμετωπίζεται ως ισότιμος εταίρος στις Βρυξέλλες.

Ο Όσκαρ Πουέντε δήλωσε σε δημοσιογράφους στη Μαδρίτη ότι η κόκκινη σηματοδότηση υπήρχε λόγω βλάβης στο αυτοματοποιημένο σύστημα, το οποίο είχε ως συνέπεια να σταματήσει αυτόματα η κυκλοφορία των τρένων, αλλά στη συνέχεια ελήφθη εσφαλμένη απόφαση να επανεκκινήσει το τρένο Renfe.

Το τρένο Renfe έλαβε άδεια να προχωρήσει χωρίς περιορισμούς ταχύτητας λόγω εσφαλμένης εντολής από έναν ελεγκτή τρένου. Ως αποτέλεσμα, ο Πουέντε δήλωσε ότι μεταξύ 8:36 π.μ. και 8:52 π.μ. τοπική ώρα, συνέχισε να ταξιδεύει με περίπου 190 χιλιόμετρα την ώρα, και τελικά συγκρούστηκε με το ακινητοποιημένο τρένο Iryo. Το ερώτημα που αναζητεί απάντηση είναι πώς πέρασαν 16 λεπτά χωρίς κανείς να αντιληφθεί τον κίνδυνο μιας επικείμενης σύγκρουσης.

Οι συνομιλίες

Σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα El País, η οποία δημοσιοποίησε τις ηχογραφήσεις των συνομιλιών μεταξύ των μηχανοδηγών και των ελεγκτών, ο ελεγκτής δίνει εντολή στο AVE, το οποίο βρισκόταν 25 χιλιόμετρα πίσω από την αμαξοστοιχία της Iryo, να συνεχίσει την πορεία του «κανονικά» και όχι με οπτική επιτήρηση, όπως προέβλεπε το πρωτόκολλο, με ανώτατο όριο ταχύτητας τα 40 χιλιόμετρα την ώρα.

Την ίδια εντολή, να συνεχίσει την πορεία της «κανονικά», φέρεται να έλαβε και η αμαξοστοιχία της Iryo. Ωστόσο, στις 8:48, μόλις πέντε λεπτά πριν από τη σύγκρουση, η μηχανοδηγός της Iryo επικοινώνησε εκ νέου με το κέντρο ελέγχου στη Μαδρίτη. Κατά την επικοινωνία αυτή, ενημέρωσε ότι δεν μπορούσε να επανεκκινήσει το σύστημα της αμαξοστοιχίας και ότι «παρέμενε ακινητοποιημένη». Στις ηχογραφημένες συνομιλίες, τις οποίες έχει στη διάθεσή της η El Pais, η μηχανοδηγός ενημερώνει τον ελεγκτή.

Ελεγκτής: 6076, εδώ Ατότσα.
Μηχανοδηγός της Iryo: Καλησπέρα, το τρένο δεν μου επιτρέπει να κάνω επανεκκίνηση στο σύστημα LZB. Γι’ αυτόν τον λόγο παραμένω ακινητοποιημένη στο σήμα εισόδου.
Ελεγκτής: Εντάξει. Ελήφθη. Εάν αντιμετωπίσετε και άλλο πρόβλημα, καλέστε μας.
Μηχανοδηγός της Iryo: Εντάξει, θα σας ξανακαλέσω.

Στη συνέχεια κλείνει το τηλέφωνο και ακούγεται ο ελεγκτής να λέει στους συναδέλφους του στο κέντρο ελέγχου:

Ελεγκτής: Σοβαρά τώρα, ρε φίλε. Το 6076 έχει προβλήματα με τον εξοπλισμό. Αυτός είναι με ένα meta 40 (δηλαδή χιλιόμετρα) μέχρι να μπορέσει να σταματήσει, μέχρι να σταματήσει.

Παρότι ο μηχανοδηγός δεν δήλωσε ποτέ ότι είχε ολοκληρώσει τη διαδικασία επαναφοράς του συστήματος, το κέντρο ελέγχου έδωσε στο άλλο τρένο άδεια να συνεχίσει την πορεία του με κανονική ταχύτητα, χωρίς να επιβάλει το όριο των 40 χλμ./ώρα, το οποίο προβλέπεται σε περιπτώσεις δυσλειτουργίας του αυτόματου συστήματος σηματοδότησης.

Δεύτερος ελεγκτής: Περίμενε ένα λεπτό…
Ελεγκτής: Ναι, αλλά δεν έφτανε στη διαδρομή. Είχε έναν meta 40 να συνεχίσει στο BSL. Δεν έχουμε αλλάξει. Έχουμε πρόβλημα στην Ούρδα.

Συνομιλία του κέντρου ελέγχου με τη μηχανοδηγό του τρένου Iryo

8:41 Πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία με το Iryo

Μηχανοδηγός: Καλημέρα, Ατότσα. Παρουσιάστηκε απώλεια μετάδοσης ενώ κινούμουν με το σύστημα BZL. Το επόμενο [τρένο] πρέπει να κινηθεί στο 113 με ταχύτητα άνω των 200 [χλμ./ώρα]. Ωστόσο, δεν αποκαταστάθηκε η μετάδοση. Έχω ακινητοποιηθεί μπροστά στο σήμα εισόδου της Ούρδα.

Κέντρο ελέγχου: Εντάξει, μια στιγμή. Εδώ αναφέρεται το εξής για τον μηχανοδηγό του τρένου 6076: αποσυνδέστε το σύστημα και επανασυνδέστε το.

Μηχανοδηγός: Και επανασυνδέστε το.

Κέντρο ελέγχου: Συνεχίστε την πορεία σας υπό το καθεστώς λειτουργίας BFL, με κανονική ταχύτητα.

Ο Σαλβαδόρ Αρίζα, επιζών, περιέγραψε το χάος στο βαγόνι του. «Ήμουν πολύ κοντά στην πόρτα, αλλά άλλοι επιβάτες έσπαγαν τα παράθυρα για να μπορέσουν να βγουν. Κάποιοι άνθρωποι ουσιαστικά δεν μπορούσαν να κινηθούν επειδή ήταν παγιδευμένοι ανάμεσα στα καθίσματα», είπε ο 62χρονος.

Ο επιβάτης Ραφαέλ Μπαρσέλο είπε ότι ένιωθε τυχερός καθώς είχε σηκωθεί από τη θέση του για έναν καφέ, προσθέτοντας ότι υπήρχαν τουλάχιστον οκτώ θύματα από το βαγόνι του. «Τρώγαμε πρωινό, πίναμε καφέ όταν νιώσαμε μια πολύ δυνατή πρόσκρουση και εκτοξευτήκαμε στον αέρα», περιέγραψε.

Έρευνα σε εξέλιξη

Το δυστύχημα, το φονικότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ευρώπη από τον εκτροχιασμό του 2013 στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα της Ισπανίας, στον οποίο έχασαν τη ζωή τους 80 άνθρωποι, έρχεται μετά από ένα άλλο θανατηφόρο δυστύχημα τον Ιανουάριο, που είχε προκαλέσει τον θάνατο 46 ατόμων.

Σε εκείνη τη σύγκρουση, ένα τρένο εκτροχιάστηκε και συγκρούστηκε με ένα αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, πυροδοτώντας μια συζήτηση σχετικά με τις επενδύσεις στη συντήρηση των σιδηρόδρομων. Η Renfe δήλωσε την Τετάρτη ότι, αφού έλαβε άδεια να συνεχίσει το ταξίδι της, το τρένο της συγκρούστηκε με το τρένο Iryo, το οποίο είχε παραμείνει ακινητοποιημένο «για λόγους που δεν γνωρίζουμε».

«Το τρένο Renfe συνέχισε την πορεία του σύμφωνα με τις οδηγίες και σημειώθηκε σύγκρουση. Η ακριβής ακολουθία των γεγονότων, οι συνθήκες κυκλοφορίας και οι συνθήκες της σύγκρουσης θα πρέπει να διαπιστωθούν από την έρευνα», ανέφερε η Renfe σε ανακοίνωσή της. 147 άτομα επέβαιναν στο τρένο Iryo και 397 στο δρομολόγιο Renfe όταν σημειώθηκε η σύγκρουση περίπου στις 9 π.μ.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, κατά την επίσκεψή του στο πρώην στρατόπεδο “Οπλαρχηγού Θεοδώρου Ζιάκα”, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας παρουσίαζε έναν εντελώς διαφορετικό σχεδιασμό. Μιλούσε τότε για περισσότερες από 600 κατοικίες και δήλωνε επισήμως ότι το έργο θα έδινε λύση σε στεγαστικά προβλήματα τόσο στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, όσο και τμήματος της ελληνικής κοινωνίας.

Τι άλλαξε από τότε μέχρι σήμερα; Πώς περάσαμε από τις κατοικίες για «στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και τμήματος της ελληνικής κοινωνίας» στο “καμία από τις 1.000 κατοικίες για στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων”; Η κοινοβουλευτική ερώτηση είχε μάλιστα προειδοποιήσει ακριβώς γι’ αυτή την εξέλιξη: Επισήμαινε ότι οι διαδοχικές νομοθετικές αλλαγές αφαίρεσαν τη μέχρι τότε εγγύηση συγκεκριμένου ποσοστού κατοικιών για το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η επίσημη απάντηση το επιβεβαιώνει πλέον, με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο: Όχι μόνο δεν προβλέπεται ούτε μία κατοικία, αλλά το υπουργείο διευκρινίζει ότι δεν προβλέπεται καν επιμερισμός του οικιστικού αποθέματος υπέρ του στρατιωτικού προσωπικού. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ούτε από τα μισθώματα προβλέπεται συγκεκριμένο ποσοστό για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των στελεχών.

Στρατόπεδο Ζιάκα: Ανεπαρκές το στεγαστικό πρόγραμμα

Η Πολιτεία μεταθέτει τον στρατιωτικό. Τον στέλνει από τη μία άκρη της Ελλάδας στην άλλη. Του ζητά να μετακινήσει οικογένεια και παιδιά. Του ζητά να πληρώνει ενοίκια που σε πολλές περιοχές απορροφούν τεράστιο μέρος του μισθού του. Και την ίδια στιγμή αξιοποιεί περιουσία της Εθνικής Άμυνας, κατασκευάζει τουλάχιστον 1.000 κατοικίες και του ανακοινώνει επίσημα: Για εσένα, ούτε μία! Αυτό δεν μπορεί να βαφτίζεται «μέριμνα προσωπικού». Και η αντίφαση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη, όταν το ίδιο το υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει διακηρύξει ότι στόχος είναι κάθε μετατιθέμενο στέλεχος να λαμβάνει μαζί με τη μετάθεσή του και το κλειδί ενός σπιτιού…

Κανείς δεν στρέφεται εναντίον της κοινωνικής κατοικίας. Το αντίθετο. Η κοινωνική στέγη είναι αναγκαία και πρέπει να ενισχυθεί. Αλλά η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να ασκείται με τον πλήρη αποκλεισμό των στρατιωτικών από περιουσία που προέρχεται από την ίδια την Εθνική Άμυνα, όταν οι ίδιοι αντιμετωπίζουν οξύτατο στεγαστικό πρόβλημα.

Και υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο που πρέπει να ειπωθεί. Η επίσημη απάντηση αναφέρει ότι για τη μακροχρόνια παραχώρηση της χρήσης τριών ανενεργών στρατοπέδων το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας θα καταβάλει στο ΤΑΕΘΑ 70 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση δράσεων αντιμετώπισης των στεγαστικών αναγκών των στελεχών.  Αυτό όμως δεν αλλάζει το κεντρικό γεγονός: Στο ίδιο το στρατόπεδο Ζιάκα, από τουλάχιστον 1.000 νέες κατοικίες, οι στρατιωτικοί παίρνουν μηδέν.

Ποιος και πότε αποφάσισε να αλλάξει τον αρχικό σχεδιασμό; Γιατί από την εξαγγελία ότι το Ζιάκα θα έδινε λύση και στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων φτάσαμε στον πλήρη αποκλεισμό τους; Γιατί δεν διασφαλίστηκε ούτε ένα ποσοστό των κατοικιών για τους στρατιωτικούς; Και κυρίως: προτίθεται το ΥΠΕΘΑ να ζητήσει την αλλαγή αυτού του σχεδιασμού πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα; Οι στρατιωτικοί έχουν ακούσει πολλές εξαγγελίες. Τώρα υπάρχουν έγγραφα. Και τα έγγραφα λένε κάτι εξαιρετικά απλό:

• 1.000+ κατοικίες σε περιουσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
• 0 κατοικίες για τους στρατιωτικούς!

Αυτό δεν είναι μέριμνα προσωπικού. Είναι επιλογή αποκλεισμού του προσωπικού από το ίδιο του το σπίτι… 

Σε αυτή τη φάση, όμως, με τις εν εξελίξει προσπάθειες, λογικά θα έπρεπε η κατοχική δύναμη να ήταν ολίγον… προσεκτική! Τίποτε, όμως, δεν αφήνει να πέσει κάτω η Τουρκία και οι εγκάθετοι της στα κατεχόμενα. Υπονομεύουν και πολεμούν μανιωδώς το κυπριακό κράτος. Και σε ό,τι αφορά τους εγκάθετους, αυτοί μπορεί να απολαμβάνουν τα καλά της Κυπριακής Δημοκρατίας, κράτους-μέλους της ΕΕ (με διαβατήρια κλπ), αλλά ο πόλεμος δεν σταματά.

Στη Νέα Υόρκη, ο αντιπρόσωπος του ψευδοκράτους Μουράτ Σοϊσάλ σε επιστολή που διαβίβασε στον ΟΗΕ ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας, Αχμέτ Γιλντίζ*, επανέλαβε τα γνωστά. ότι συμφωνία στο Κυπριακό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω συνεργασίας μεταξύ «δύο κρατών», με κυριαρχική ισότητα και ίσο διεθνές καθεστώς.

Η επιστολή του εκπροσώπου της αποσχιστικής οντότητας, αναφέρει τηλεγράφημα του Κυπριακού Πρακτορείου, αποτελεί απάντηση, όπως σημειώνεται, στην παρέμβαση της Μονίμου Αντιπροσώπου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Πρέσβεως Μαρίας Μιχαήλ στο Συμβούλιο Ασφαλείας στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 με θέμα «Η τήρηση του διεθνούς δικαίου σε καταστάσεις ένοπλης σύγκρουσης».

“Εξαφάνιση” της Κυπριακής Δημοκρατίας

Στην επιστολή προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι «δεν υπάρχει ενιαία αρχή στη νήσο Κύπρο ικανή να εκπροσωπεί τόσο τον τουρκοκυπριακό λαό όσο και τον ελληνοκυπριακό λαό ή το νησί στο σύνολό του», υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν «δύο χωριστοί λαοί και δύο χωριστά κράτη».

Για το 1974, παρουσιάζει την τουρκική στρατιωτική ενέργεια ως επέμβαση βάσει της Συνθήκης Εγγυήσεως του 1960, ενώ διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι η Τουρκία «ήταν υποχρεωμένη να επέμβει σύμφωνα με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της». Κανένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν χαρακτηρίζει την τουρκική ενέργεια «εισβολή» ή τη μετέπειτα παρουσία της «κατοχή», συνεχίζει.

Ως προς τον εκτοπισμό, ισχυρίζεται ότι το ζήτημα «διευθετήθηκε συνολικά» μέσω της Συμφωνίας της Γ’ Βιέννης το 1975. Η επιστολή προβάλλει ισχυρισμούς για απουσία λογοδοσίας για παραβιάσεις δικαιωμάτων κατά Τουρκοκυπρίων και λέει ότι το ζήτημα των αγνοουμένων αφορά τους Τουρκοκυπρίους ήδη από το 1963. Η γνωστή, δηλαδή, τουρκική προπαγάνδα. Μια προπαγάνδα που στοχεύει να αποκρύψει τα τουρκικά εγκλήματα στην Κύπρο.

*Οι επιστολές του εκπροσώπου της αποσχιστικής οντότητας, που ειρήσθω εν παρόδω ετοιμάζονται στο τουρκικό υπουργείου Εξωτερικών, δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν απευθείας από το παράνομο μόρφωμα. Γι αυτό και τις κυκλοφορεί πάντα, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας.

Και σίγουρα όχι τον λόγο για τον οποίο μπήκα στην πολιτική. Όλα αυτά τα χρόνια προσπάθησα να αποδείξω ποιος είμαι μέσα από τη δουλειά μου. Με παρεμβάσεις, διεκδικήσεις και συνεχή παρουσία για την Αιτωλοακαρνανία, για τα προβλήματα των ανθρώπων της, για όσα δικαιούται και πολλές φορές δεν της δίνονται. Αυτό δεν αλλάζει. Για μένα, η πολιτική δεν ήταν ποτέ, ένα αξίωμα ή μια αίθουσα. Ήταν και παραμένει η δυνατότητα να αλλάζεις τα πράγματα. Να είσαι χρήσιμος. Να μην συμβιβάζεσαι με το λίγο, όταν ξέρεις ότι μπορούμε περισσότερα. Γι’ αυτό και σήμερα δεν κάνω ένα βήμα πίσω.

Κάνω ένα βήμα μπροστά. Σε μια νέα προσπάθεια. Πιο μεγάλη, πιο δύσκολη, πιο απαιτητική. Σε μια προσπάθεια που θέλει να ξαναδώσει στην πολιτική περιεχόμενο, αξιοπιστία και προοπτική. Φεύγω από τα έδρανα, αλλά όχι από την πρώτη γραμμή. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό: να ξέρεις πότε πρέπει να αφήσεις τη θέση που έχεις, για να υπηρετήσεις τον στόχο που πιστεύεις. Από σήμερα, συνεχίζω από ένα νέο σημείο. Με τον Αλέξη Τσίπρα. Με την ΕΛΑΣ. Για όσα έχουμε ακόμη να ανοίξουμε μπροστά μας. ΞΕΚΙΝΑΜΕ!» αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανάρτησή του.

Όπως όλα δείχνουν την έδρα του Μίλτου Ζαμπάρα θα πάρει ο πρώτος επιλαχών Γιώργος Βαρεμένος και πλέον μένει να φανεί εάν θα την κρατήσει ή εάν θα ανεξαρτητοποιηθεί. Σε περίπτωση που δεν την δεχθεί επόμενο στη λίστα είναι ο Θάνος Μωραΐτης.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αναφορές για τραυματισμούς ή εγκλωβισμένα άτομα, ωστόσο γίνονται σχετικές έρευνες, ενώ παραμένουν άγνωστα τα αίτια της κατάρρευσης. Πληροφορίες αναφέρουν πως το ΕΚΑΒ έχει φτάσει επίσης στο σημείο.

Για εκπομπές που δεν περιέχουν ακατάλληλο περιεχόμενο, δεν προκαλούν ψηφιακό εθισμό, ούτε ενέχει κινδύνους για την σωματική και ψυχική υγεία ανηλίκων. Απλά δίνει υλικό “τροφή” για σκέψη και διάλογο. Μάλλον προστασία ανηλίκων – ασφαλές διαδίκτυο – σημαίνει στη πράξη φίμωση κάθε ελεύθερης σε πρόσβαση εκπομπής που είναι “τροφή για σκέψη και διάλογο”.

“Για το καλό μας! Προσοχή στα παιδιά! Τι μηνύματα παίρνουν; Σε τι παιδιά θα αφήσουμε τον κόσμο; Προστατέψτε τα παιδιά από το ανεξέλεγκτο περιεχόμενο του διαδικτύου!”, κλπ. Πολλά άλλα τέτοια συγκινητικά και “φιλοπαιδικά” συναισθήματα διακρίνουν όπως φαίνεται τους απρόσωπους κηδεμονεύοντες αλγορίθμους του Καφκικού “συστήματος” που κρύβει βέβαια το αυταρχικό πρόσωπό του, έχει όμως επώνυμους διαχειριστές. 

Για τα μάτια του κόσμου αυτοί οι συγκεκριμένοι καλούνται πολιτικοί εκπρόσωποι, βουλευτές, υπουργοί, πρωθυπουργοί και οι συν αυτώ παρατρεχάμενοι υπάλληλοι που πάντα με κάποιο χρηματικό ή συμβολικό αζημίωτο, φροντίζουν να κάνουν τη βρώμικη δουλειά συντήρησης της εξουσίας του μαφιοποιημένου συστήματος, που καλείται (και εν μέρει είναι) “εκλεγμένη” κυβέρνηση. Κάθε καθεστώς έχει ανάγκη και τους ανάλογους υπηκόους. Κάθε αυταρχική εξουσία χρειάζεται το λαό της. Ή όπως έλεγε ο Μπρεχτ, αν ο λαός είναι δυσαρεστημένος ή αντιστέκεται στην εξουσία, δεν έχουμε παρά να αλλάξουμε λαό. Και αλλάζουμε! 

Πως η κοροϊδία γίνεται πολιτική τακτική

Μερικά δείγματα της αλλαγής νοοτροπιών, συνειδήσεων, τρόπων σκέψης επισυνάπτονται ως λινκ παρακάτω. Η γράφουσα προκαλεί τον αναγνώστη να τα ακούσει μετά προσοχής. Βεβαίως, δεν λένε όσα διαμείφθηκαν επί παραδείγματι στην τελευταία εκπομπή των “Αντιθέσεων” με καλεσμένο τον καθηγητή Γιώργο Κοντογιώργη, που κόπηκε από τον “αλγόριθμο” με ηλικιακούς περιορισμούς και θέλει ειδική διαδικασία για να την παρακολουθήσει κανείς.

Τα δείγματα που επισυνάπτει η γράφουσα εκπαιδεύουν την κοινωνία στις νέες χρηστοήθειες. Δεν κάνουν “επανάσταση των εννοιών”, δεν “αφυπνίζουν”…. Θοῦ, Κύριε, φυλακὴν τῷ στόµατί µου… Φοβάμαι να βάλω και αποσπάσματα της εκπομπής των “Αντιθέσεων”, γιατί η αφύπνιση “βλάπτει σοβαρά την υγεία του καθεστώτος” και δεν θέλω να πάρω τέτοιο κρίμα στο λαιμό μου…  Αντίθετα, τα βίντεο που επισυνάπτω, ως ελάχιστο δείγμα – και κυκλοφορούν ελεύθερα στο youtube – δεν τα κόβει ο ηλικιακός αλγόριθμος, ενώ απευθύνονται ειδικά σε νέους και παιδιά κάτω των 15 ετών:

• “Το πόσα πέοι (κρατάμε την ορθογραφία του τίτλου) έχει πιάσει η Νάσια” που είναι λογοπαίγνιο με το πόσα  “μόρια” έχει πιάσει (στις πανελλήνιες εννοούν;), και βγαίνουν περίπου 15.550…
• ή “Το γαμ..ι δυνατό ακούγεται σαν παλαμάκια”,
• ή “Ραπ με λάιτ στάζουν όλα τα μου…κια”,
• ή “Έχω γνωριμίες σχεδόν σε όλη την Europa, νταραβέρι ένα άσπρο τ’ άφησα στην γκαρνταρόμπα”,
• ή “Το σορτσάκι μέσα στον κ…λο κι η κοτσίδα από πάνω σαν τη Λάρα Κροφτ”,
• ή “Δεν πειράζει αν σου αρέσει το ξύλο στο σεξ”,
• ή “Πάω για ψώνια, λέω τίναξε την κάρτα, πάνω σου γυαλίζουν διαμάντια, είμαι εγκληματίας για τα φράγκα”.     

Νέος φασισμός

Τα ανωτέρω δεν διαφθείρουν, όπως φαίνεται…. Ειδικά μάλιστα όταν προφέρονται ή τραγουδιούνται με χαρακτηριστικό ένρινο, συρτό, αλήτικο τόνο, που έχει καμιά φορά περισσότερη επιρροή και από τα ίδια τα λόγια. Όπως έγραφε προφητικά ο Παζολίνι ήδη από το 1974 (“Ο φασισμός των αντιφασιστών”, εκδ. Επέκεινα, σ.σ. 74, 75, 80): «Ο πραγματικός φασισμός είναι εκείνος που οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν πολύ επιεικώς “η καταναλωτική κοινωνία”. Ο νέος φασισμός, αυτή η καταναλωτική κοινωνία, έχει μεταμορφώσει εκ βάθρων τους νέους, τους έχει αγγίξει στα ενδόμυχα, τους έχει δώσει άλλα συναισθήματα, άλλους τρόπους σκέψης, ζωής, άλλα πολιτισμικά πρότυπα.

Πρόκειται για μια πραγματική πειθάρχηση που έκλεψε και άλλαξε την ψυχή τους. Αν η λέξη φασισμός σημαίνει την αυθαιρεσία και τον φασισμό της εξουσίας, η καταναλωτική κοινωνία, έχει υλοποιήσει πλήρως τον φασισμό.[..] Πρόκειται για την καλλιέργεια της χειρότερης, της πιο ύπουλης, της πιο ψυχρής και αδίστακτης μορφής μισαλλοδοξίας.

Γιατί είναι μισαλλοδοξία μεταμφιεσμένη σε ανεκτικότητα. Δεν είναι αληθινή. Μπορεί να ανακληθεί κάθε φορά που η εξουσία το θεωρεί απαραίτητο. Γιατί είναι ο αληθινός φασισμός, από τον οποίο αναδύεται κατόπιν ο συμβατικός, τυπικός και δήθεν αντιφασισμός: άχρηστος, υποκριτικός και ουσιαστικά αρεστός στο καθεστώς».  

Διότι τέτοιου τύπου πρακτικές σαν αυτές που είδαμε να λαμβάνουν χώρα στις τελευταίες εκπομπές των “Αντιθέσεων”, δεν είναι απλά μια “από τα πάνω” αυταρχική πρακτική απαγόρευσης και λογοκρισίας της ελευθερίας του λόγου. Είναι έμπρακτη εκπαίδευση στη νέα μορφή φασισμού. Πρόπλασμα ενός νέου είδους λαού.

Κοίτα ποιοί τιμωρούνται

Από την πλευρά του ο κ. Κοντογιώργης, επισημαίνει στο δικό του προφίλ στο GB, πάνω στο ζήτημα του φασισμού: «O φασισμός είναι τρόπος που διακινούν οι αρουραίοι των υπονόμων της εξουσίας. Κάποιο ευφάνταστο φασισταριό αποφάσισε να την κατατάξει στην κατηγορία των ταινιών με σκληρό πορνό και, επομένως, ως απαγορευμένη για παιδιά κάτω των 15 ετών.

Έτσι, για να την παρακολουθήσει κανείς τη συνέντευξη καλείται να δηλώσει ότι είναι άνω των 15 ετών, δηλαδή χειράφετος, ώστε να μην διαφθαρούν τα χρηστά του ήθη από τα λεγόμενά μου. Όπως επανειλημμένα έχω πει, ο φασισμός είναι τρόπος πριν γίνει καθεστώς, και έχοντας επίγνωση ότι στη χώρα που ζούμε τίποτε δεν γίνεται εάν δεν το επιτρέπει ή, διαφορετικά, εάν δεν το υποθάλπει η πολιτική εξουσία». 

Αυτή η πολιτική εξουσία θα προσθέταμε χρησιμοποιεί το φύλο συκής της ασφάλειας και της πρόληψης. Το έχουμε δει πολλές φορές αυτό το έργο και μάλιστα συχνά με συνέπειες ολέθριες. Χρειάζεται να απαριθμήσουμε τα γεγονότα της πρόσφατης ιστορίας;  Βεβαίως, από το μόνο από το οποίο δεν θέλει να προστατέψει η μαφία της εξουσίας είναι από την συμμοριοποίηση και την λουμπενοποίηση της νεολαίας, από την ηδονιστική αρχή, δηλαδή την επιθυμία να ικανοποιούνται όλες οι επιθυμίες με άμεσο τρόπο, από μια αντίληψη για τη ζωή με διαρκείς ψευτοεντάσεις που διαρκώς οφείλουν να “ξεπερνούν τα όρια”.

Οτιδήποτε δηλαδή υποκαθιστά τις αξίες της αυτοσυγκράτησης, της λιτότητας και της σωφροσύνης. Θέλει δηλαδή να μας κάνει σαν τα μούτρα της. Και κάποιοι επιχειρούν να της χαλάσουν τα σχέδια… Οφείλουν να τιμωρηθούν γι’ αυτό! Έχει δίκιο το καθεστώς! Προασπίζεται τα συμφέροντα του! Διακρίνεται από αυτοσυντήρηση!  Η ελληνική κοινωνία προασπίζεται τα συμφέροντά της; Διακρίνεται άραγε από συλλογική αυτοσυντήρηση; Ερωτήματα που η μεν γράφουσα εδώ και χρόνια θέτει κατ’ επανάληψη, η δε σιωπηλή απάντηση σε αυτά, διαρκώς χειροτερεύει. 

Και χειροτερεύει ακριβώς επειδή το λαιφ στάιλ του “μαφιόζου” για όλους τους νεοέλληνες που αφήσανε τα brokola και γίνανε “Bro”, έχει ήδη σε μεγάλο βαθμό συντελεστεί.  Η αλλαγή νοοτροπιών ενδεικτικά γίνεται έκδηλη σε κάθε τι που μέχρι πρότινος θεωρείτο “νορμάλ” και έχει σήμερα μετατραπεί σε “μπανάλ”. Η λουμπενοποίηση ηλεκτρίζει και “βάζει στην πρίζα” τα άτομα σε μια μόνιμη εντατικοποίηση της καθημερινής ζωής που μοιάζει με πλειοδοσία.

Κανένα όριο 

«Πρόκειται για μια ένταση παρουσίας που μέσα της το περιεχόμενο υστερεί και που ακόμη και όταν υπάρχει χάνεται στην θορυβώδη καθημερινότητα, όπου η επικαιρότητα επιβάλλεται και το ουσιαστικό, ως απαιτητικό έχει υποχωρήσει μπροστά στις ανάγκες της εικόνας και του θεάματος», γράφει ο Λευτέρης Κουσούλης σε άρθρο του στην εφημερίδα “Πένα”, με τίτλο: “Ο κορεσμός φοράει τα καλά του”.

Και τι εννοούμε με αυτό; Ο “μπλαζέ τύπος” χρειάζεται συνέχεια παραπάνω, το παίζει “ακόρεστος”, χρειάζεται λιγότερα όρια. Φαίνεται όχι μόνο στη βία στο σινεμά, αλλά στην πορνογραφία και στην τραπ μουσική. Το μόνο που δεν χρειάζεται ο παραπάνω τύπος είναι διαφώτιση, αφύπνιση, περισσότερη δημοκρατία, “επανάσταση των εννοιών”, επανάσταση γενικώς. Στην καλύτερη, να μείνουμε στις εξεγέρσεις….

Μαζί με λίγο πλιάτσικο και ετερόκλητες λαϊκές μάζες χωρίς πολιτικά προτάγματα και συλλογικές διεκδικήσεις (αλλά ας μην ανοίξουμε το θέμα των διαδηλώσεων στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για τις οποίες ακούγονται το τελευταίο διάστημα από διάφορους “αναλυτές”, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων μισές αλήθειες, ενσωματωμένες στην πιο απίστευτη μπουρδολογία…).

• 2021: 36,957 δισ. ευρώ
• 2022: 49,925 δισ. ευρώ (καθαρή αύξηση κατά +12,968 δισ. ευρώ μέσα στο έτος)
• 2023: 54,539 δισ. ευρώ
• 2024: 56,944 δισ. ευρώ (αύξηση κατά +2,405 δισ. ευρώ)
• 2025: 62,851 δισ. ευρώ (αύξηση κατά +5,907 δισ. ευρώ — το ιστορικό υψηλό κλεισίματος έτους)

 Βασικές Παρατηρήσεις της Πενταετίας

• Συνεχής Διόγκωση: Μέσα σε 5 χρόνια, το κράτος «τράβηξε» επιπλέον ~25,9 δισ. ευρώ από τα διαθέσιμα των φορέων (ασφαλιστικά ταμεία, δήμους, νοσοκομεία), αυξάνοντας το stock κατά σχεδόν 70%.
• Το μεγάλο άλμα του 2022: Η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση (+12,96 δισ.) σημειώθηκε το 2022, όταν το κράτος έπρεπε να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση και ταυτόχρονα να ξεκινήσει τις πρόωρες αποπληρωμές των μνημονιακών δανείων (ΔΝΤ) χωρίς να επιβαρύνει το επίσημο ενοποιημένο χρέος.
• Η Κορύφωση (2025): Το σύστημα έφτασε στο ανώτατο καταγεγραμμένο σημείο του στο τέλος του 2025 στα 62,85 δισ. ευρώ.

Οι εξελίξεις το Α’ εξάμηνο του 2026

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα και επίσημα στοιχεία του ΟΔΔΗΧ (Δελτίο Δημοσίου Χρέους Ιουνίου 2026) και τις πρόσφατες εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης (όπως της Scope Ratings τον Σεπτέμβριο 2026), η κατάσταση του αποθέματος των repo agreements, διαμορφώνεται ως εξής:

• Το Απόθεμα των Repos (Ενδοκυβερνητικό Χρέος): Ανέρχεται πλέον σε περίπου 59,0 δισ. ευρώ. Το ποσό κατέγραψε μια μικρή, ελεγχόμενη υποχώρηση από το ιστορικό υψηλό των 62,85 δισ. ευρώ του πρώτου τριμήνου, καθώς το ελληνικό δημόσιο χρησιμοποίησε μέρος της εισρέουσας ρευστότητας από τα ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα για να απομειώσει ένα τμήμα του εσωτερικού αυτού δανεισμού. Θα δούμε πόσο θα κλείσει τελικά το 2026.

Το ότι το ποσό μεγαλώνει σταθερά επί 5 χρόνια, είναι πράγματι ισχυρή ένδειξη ότι δεν καλύπτει έκτακτες ταμειακές ανάγκες αλλά έχει γίνει διαρθρωτικό στοιχείο χρηματοδότησης – μια μορφή δανεισμού που το επίσημο χρέος/ΑΕΠ δεν καταγράφει, ακριβώς επειδή ο δανειστής είναι «μέσα στην οικογένεια» της γενικής κυβέρνησης. Η ορολογία «κρυφό» ή «σκιώδες» χρέος που χρησιμοποιείται σε αρκετά άρθρα δεν είναι υπερβολή με στατιστικούς όρους – είναι μια πραγματική υποχρέωση του κεντρικού κράτους προς άλλους φορείς, απλώς εξαφανίζεται στην ενοποίηση Μάαστριχτ επειδή έτσι ορίζεται μεθοδολογικά ο δείκτης.

Τα Ταμειακά Διαθέσιμα (Cash Buffer)

Τα ενδοκυβερνητικά repos του ΟΔΔΗΧ λειτουργούν ως διαρθρωτικός μηχανισμός χρηματοδότησης του κράτους περίπου 60 δισ. ευρώ, ο οποίος εξαιρείται μεθοδολογικά από το ενοποιημένο χρέος Γενικής Κυβέρνησης κατά Μάαστριχτ, παρότι συνιστά πραγματική υποχρέωση της Κεντρικής Διοίκησης προς τους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Τα Ταμειακά Διαθέσιμα διαμορφώνονται ακριβώς στα 31,11 δισ. ευρώ (στρογγυλοποιημένα στις διεθνείς εκθέσεις στα ~31 δισ. ευρώ). Η μείωση από τα 39 δισ. ευρώ που βρίσκονταν στις αρχές του έτους οφείλεται στην υλοποίηση του επίσημου σχεδιασμού για πρόωρες αποπληρωμές διμερών δανείων του πρώτου μνημονίου (GLF), οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μέσα στο καλοκαίρι του 2026.

Η απόσταση ανάμεσα στα δύο μεγέθη παραμένει σταθερά κοντά στα 28 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος του εσωτερικού δανεισμού από τα ασφαλιστικά ταμεία και τους δήμους παραμένει μόνιμα «απορροφημένο» από το κράτος για τη χρηματοδότηση των παλαιότερων δανειακών υποχρεώσεων της χώρας.

Τι καλύπτουν τα repos

Το απόθεμα των ενδοκυβερνητικών repos (ύψους περίπου 60 δισ. ευρώ) καλύπτει τρεις βασικές δημοσιονομικές ανάγκες του κράτους: τη χρηματοδότηση των ετήσιων ελλειμμάτων, τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του υφιστάμενου χρέους και τη διατήρηση ενός ισχυρού ταμειακού μαξιλαριού χωρίς την ανάγκη συνεχούς δανεισμού από τις διεθνείς αγορές. Οι κύριες δημοσιονομικές ανάγκες που καλύπτονται είναι:

• Υποκατάσταση Εξωτερικού Δανεισμού: Το κράτος χρησιμοποιεί αυτά τα 62+ δισ. ευρώ αντί να βγει στις αγορές για να εκδώσει νέα ομόλογα ή έντοκα γραμμάτια Μειώνει την εξάρτηση της χώρας από τις διαθέσεις των ξένων επενδυτών.
• Μείωση του Κόστους Εξυπηρέτησης (Τόκοι): Το επιτόκιο που πληρώνει το κράτος στους εγχώριους φορείς (π.χ. 3%) είναι συχνά χαμηλότερο από την απόδοση που θα απαιτούσαν οι αγορές για μακροχρόνιο δανεισμό. Οι τόκοι αυτοί παραμένουν «εντός της οικογένειας» του δημοσίου αντί να εκρέουν στο εξωτερικό.
• Χρηματοδότηση του Ταμειακού Αποθέματος (Cash Buffer): Ένα μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων τροφοδοτεί το επίσημο ταμειακό μαξιλάρι της χώρας. Το μαξιλάρι αυτό λειτουργεί ως εγγύηση ασφάλειας για τις αγορές και τους οίκους αξιολόγησης.
• Κάλυψη Προσωρινών και Διαρθρωτικών Ελλειμμάτων: Χρηματοδοτεί τρέχουσες δαπάνες του προϋπολογισμού (π.χ. δημόσιες επενδύσεις, εξόφληση παλαιότερων ομολόγων που λήγουν) όταν τα φορολογικά έσοδα δεν επαρκούν.

Γιατί η ανάγκη έγινε «διαρθρωτική» (μόνιμη);

Αν το κράτος αποφάσιζε αύριο το πρωί να επιστρέψει αυτά τα 60 δισ. ευρώ στους φορείς (ασφαλιστικά ταμεία, νοσοκομεία κ.λπ.) και να σταματήσει το πρόγραμμα, θα δημιουργούνταν αμέσως μια τεράστια «τρύπα» ρευστότητας. Για να την καλύψει, η Κεντρική Διοίκηση θα έπρεπε να δανειστεί το αντίστοιχο ποσό από τις αγορές, γεγονός που θα εκτίναζε το επίσημο χρέος κατά Μάαστριχτ και θα αύξανε κατακόρυφα το κόστος δανεισμού της χώρας.

Όταν αναφέρεται ότι τα repos καλύπτουν «δαπάνες του προϋπολογισμού», εννοούνται κυρίως δύο πράγματα που δεν αναιρούν το πρωτογενές πλεόνασμα:

1. Οι Τόκοι του Χρέους: Οι τόκοι είναι δαπάνη του προϋπολογισμού, αλλά εξαιρούνται εξ ορισμού από το πρωτογενές πλεόνασμα. Μπορεί, δηλαδή, το κράτος να έχει πλεόνασμα προ τόκων, αλλά μετά την πληρωμή των τόκων να περνάει σε συνολικό (δημοσιονομικό) έλλειμμα. Αυτό το τελικό έλλειμμα χρηματοδοτείται με τα repos.
2. Η Εποχικότητα (Ταμειακό Mismatch): Τα έσοδα του κράτους (π.χ. ο Φόρος Εισοδήματος ή ο ΕΝΦΙΑ) εισπράττονται κυρίως στο δεύτερο μισό του έτους. Όμως, οι δαπάνες (μισθοί, συντάξεις, λειτουργικά) τρέχουν κάθε μήνα. Το κράτος χρησιμοποιεί το μόνιμο απόθεμα των repos για να πληρώνει τις δαπάνες του Ιανουαρίου ή του Μαρτίου και «ρεφάρει» ταμειακά το φθινόπωρο.

Η διαρθρωτική παγίδα

Αν το κράτος είχε τόσο μεγάλα πλεονάσματα που θα μπορούσαν να καλύψουν και την αποπληρωμή του παλαιού χρέους και τις καθημερινές ανάγκες ρευστότητας, τότε το απόθεμα των repos θα έπρεπε να μειώνεται. Το γεγονός ότι το απόθεμα αυξάνεται αποδεικνύει ότι το κράτος έχει ενσωματώσει αυτά τα 60 δισ. ευρώ ως μόνιμη βάση της ταμειακής του επιβίωσης. Τα χρησιμοποιεί ως ένα εσωτερικό, ανακυκλούμενο δάνειο.

Αν αύριο σταματούσε να το κάνει, το πρωτογενές πλεόνασμα δεν θα άλλαζε (αφού οι φόροι και οι μισθοί θα έμεναν ίδιοι), αλλά το κράτος θα ξέμενε από μετρητά (ρευστότητα) για να πληρώσει τις υποχρεώσεις του. Τα 60,00 δισ. ευρώ των repos «δεν υπάρχουν στο ταμείο», δεν κάθονται αδρανή σε έναν λογαριασμό ως καθαρά, ελεύθερα μετρητά που μπορεί το κράτος να τα ξοδέψει ανά πάσα στιγμή χωρίς συνέπειες. Στην πραγματικότητα, αυτά τα χρήματα είναι ταμειακά δεσμευμένα και λειτουργικά επενδυμένα με τους εξής δύο τρόπους:

1. Είναι «κλειδωμένα» στο Ταμειακό Μαξιλάρι (Cash Buffer)

Ένα τεράστιο μέρος από αυτά τα 60,00 δισ. ευρώ αποτελεί το επίσημο ταμειακό μαξιλάρι ασφαλείας της χώρας στην Τράπεζα της Ελλάδος.

• Γιατί είναι δεσμευμένα; Αυτό το μαξιλάρι (π.χ. της τάξης των 30-35 δισ. ευρώ) είναι ο λόγος που οι οίκοι αξιολόγησης μας έδωσαν την επενδυτική βαθμίδα και που οι ξένοι μας δανείζουν με χαμηλά επιτόκια.
•  Το κράτος απαγορεύεται ψυχολογικά και πολιτικά να το αγγίξει για να χρηματοδοτήσει τρέχουσες ανάγκες, γιατί αν το μαξιλάρι μειωθεί απότομα, οι αγορές θα τρομάξουν, τα spreads θα εκτιναχθούν και η χώρα θα βρεθεί σε κρίση. Επομένως, τα λεφτά των repos είναι εκεί, αλλά είναι «βιτρίνα» για τις αγορές.

Συμπέρασμα: Μια «Λογιστική Ανακύκλωση»

Επιπλέον, έχουν χρησιμοποιηθεί για την αποπληρωμή παλαιού χρέους (Roll-over). Όπως εξηγήσαμε προηγουμένως, το κράτος χρησιμοποιεί συνεχώς μέρος αυτών των χρημάτων για να πληρώνει ομόλογα που λήγουν, αντί να δανείζεται από το εξωτερικό.

• Η επένδυση/χρήση: Αν το κράτος πήρε 10 δισ. από τα repos του ΕΦΚΑ πριν από τρία χρόνια και τα έδωσε για να εξοφλήσει ένα παλιό ομόλογο που έληγε, τα μετρητά αυτά έχουν φύγει από τη χώρα, έχουν πάει στους ξένους επενδυτές που κρατούσαν το ομόλογο.
• Πώς συντηρείται αυτό; Κάθε μέρα ή κάθε μήνα που λήγει το repo του ΕΦΚΑ, ο ΟΔΔΗΧ δεν έχει να του δώσει τα 10 δισ. σε μετρητά. Αντίθετα, του δίνει ένα νέο χαρτί (ανανέωση/roll-over), λέγοντάς του: «Κράτα αυτό το repo για άλλες 30 μέρες και θα σου δώσω και τον τόκο».

Τα λεφτά των repos, λοιπόν, δεν είναι καταχωνιασμένα σε ένα χρηματοκιβώτιο. Είτε λειτουργούν ως εγγύηση (κάθονται στην ΤτΕ για να τα βλέπουν οι αγορές), είτε έχουν ήδη ξοδευτεί για να σβήσουν παλαιότερα χρέη προς το εξωτερικό. Γι’ αυτό, αν πχ. ο ΕΦΚΑ ζητούσε ξαφνικά τα μετρητά του πίσω, το κράτος δεν θα μπορούσε απλά να ανοίξει το ταμείο και να τα δώσει. Θα έπρεπε είτε να «χαλάσει» το μαξιλάρι ασφαλείας (σοκάροντας τις αγορές) είτε να τρέξει στις αγορές να τυπώσει νέα ομόλογα για να βρει τα μετρητά.