Η γερμανική έκθεση περί λιποταξιών που αναφέρει το γερμανικό και το ουκρανικό μέσο ενημέρωσης έρχεται σε μια περίοδο που η Ουκρανία αντιμετωπίζει πολύ μεγάλη έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού στο στρατό της. Η Kyiv Independent, αντιπολιτευόμενη αλλά πάντως αντιρωσική εφημερίδα, γράφει ότι ο στρατός στηρίζεται όλο και περισσότερο σε επιστρατεύσεις νεοσύλλεκτων, ενώ οι εθελοντές έχουν μειωθεί κάθετα.

Λιποτακτούν και από άλλα κράτη

Στη Γερμανία έχουν σταλεί για εκπαίδευση περισσότεροι από 25.000 Ουκρανοί στρατιώτες τα τελευταία τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με την Bundeswehr, δηλαδή τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις. Η εκπαίδευση αυτή παρέχεται στο πλαίσιο της Αποστολής Στρατιωτικής Βοήθειας της ΕΕ προς την Ουκρανία (EUMAM UA), η οποία ξεκίνησε το 2022.

Άλλοι 60.000 Ουκρανοί στρατιώτες έχουν εκπαιδευτεί στο ίδιο διάστημα σε 22 χώρες που δεν αναφέρονται αναλυτικά και δεν ξέρουμε ούτε ποιες είναι, ούτε πόσοι λιποτάκτησαν από αυτές. Μόνο για τη Γαλλία έχει αναφερθεί ένας αριθμός λιποτακτών – 50 στρατιώτες. Συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι επιστρατευμένοι που δεν θέλουν να σκοτωθούν ή να σκοτώσουν, “επιλέγουν” την εκπαίδευση σε μια άλλη χώρα, ώστε να λιποτακτήσουν από εκεί χωρίς να περάσουν – όπως άλλοι – παράνομα τα σύνορα της πατρίδας τους για να γλιτώσουν το στρατό. Ουκρανοί αξιωματικοί έχουν δηλώσει στην βρετανική Telegraph ότι περίπου 20.000 στρατιώτες εγκαταλείπουν τις θέσεις τους κάθε μήνα.

Η εκπαίδευση στη Γερμανία περιλαμβάνει εκπαίδευση στη λειτουργία στρατιωτικού εξοπλισμού, χειρισμό όπλων, καμουφλάζ και παροχή πρώτων βοηθειών. Η Die Zeit ανέφερε ότι οι περισσότεροι στρατιώτες που λιποτάκτησαν δεν ήταν εθελοντές. Κάποιοι τεκμαίρεται ότι είδαν την στρατιωτική εκπαίδευση στο τεράστιο στρατόπεδο Άλτενγκραμποβ του γερμανικού κρατιδίου ως ευκαιρία να εγκαταλείψουν τις μονάδες τους και να παραμείνουν στη Γερμανία.

Τι περιμένει τον λιποτάκτη

Σύμφωνα με την ουκρανική νομοθεσία, η εγκατάλειψη στρατιωτικής μονάδας με σκοπό την αποφυγή της θητείας μπορεί να διωχθεί ως λιποταξία, αλλά γενικά αν ο λιποτάκτης τελικά δεχτεί να υπηρετήσει στο μέτωπο, δεν ακολουθείται ποινική διαδικασία. Η λιποταξία νομικά μπορεί να επιφέρει ποινή φυλάκισης έως και 12 ετών στην Ουκρανία.

Στην πράξη όμως ελάχιστοι καταδικάζονται, αφ’ ενός λόγω του μεγάλου αριθμού εκκρεμών υποθέσεων, αφ’ ετέρου επειδή η πολιτεία έχει μεγάλη ανάγκη από άνδρες, οπότε αντί για ποινή, τους δίνει μια “δεύτερη ευκαιρία”, να επιστρέψουν εντός 100 ημερών και να υπηρετήσουν στην μονάδα που οι ίδιοι θα επιλέξουν. Αυτό πάντως δεν αλλάζει το βασικό πρόβλημα των υπηρετούντων, ότι δηλαδή δεν παίρνουν άδειες, δεν υπάρχουν άνδρες για να τους αντικαταστήσουν στο μέτωπο και δεν ξέρουν πότε θα γυρίσουν στο σπίτι τους έστω και για λίγες ημέρες.

Οι στρατιώτες που λιποτακτούν στο εξωτερικό, αντιμετωπίζουν επίσης αβέβαιο νομικό καθεστώς. Έχοντας εν προκειμένω σταλεί επίσημα στη Γερμανία από την ουκρανική κυβέρνηση, δεν θεωρούνται εκτοπισμένοι και επομένως δεν δικαιούνται ασύλου, σύμφωνα με την Die Zeit. Η ΕΕ συμφώνησε επίσημα τον Ιούλιο να ανανεώσει την προσωρινή προστασία για 4,4 εκατομμύρια Ουκρανούς πρόσφυγες για ένα ακόμη έτος, ενώ η Γερμανία και άλλες χώρες της ΕΕ έχουν προχωρήσει σε αυστηρότερους κανόνες για τους νεοαφιχθέντες Ουκρανούς άνδρες στρατιωτικής ηλικίας – η οποία είναι ιδιαίτερα διευρυμένη και περιλαμβάνει άνδρες ηλικίας 23 έως 60 ετών. Εν γένει η ΕΕ έχει αυστηροποιήσει το καθεστώς για την υποδοχή ανδρών.

Όσον αφορά ειδικά τη Γερμανία, Βερολίνο και Κίεβο συζητούν επίσης τρόπους να ενθαρρύνουν και, ενδεχομένως, να πιέσουν τους Ουκρανούς άνδρες που ζουν στη Γερμανία να επιστρέψουν στην Ουκρανία, δήλωσε ο πρέσβης της Ουκρανίας στη Γερμανία, Ολέξι Μακεΐεφ. Μέχρι στιγμής καμία χώρα από όσο γνωρίζουμε δεν έχει παράσχει άσυλο σε Ουκρανό λιποτάκτη.

Αβεβαιότητα

Σύμφωνα με πρόσφατες αποφάσεις ευρωπαϊκών δικαστηρίων (όπως της Τσεχίας και της Δανίας), η επιστράτευση και η υποχρέωση άμυνας μιας χώρας απέναντι σε μια ξένη εισβολή θεωρούνται θεμελιώδη καθήκοντα του πολίτη και όχι ποινική ή πολιτική δίωξη, οπότε αρνούνται να χορηγήσουν άσυλο σε λιποτάκτες. Από την άλλη, πολλοί άνδρες που λιποτακτούν μπορούν να συνεχίσουν να ζουν σε μια ξένη χώρα “στην παρανομία” τρόπον τινά, ώστε να μην απελαθούν και αναγκασθούν να υπηρετήσουν.

Ο αριθμός των ανδρών που έχουν λιποτακτήσει εν γένει εκτιμάται από τις ουκρανικές αρχές ότι είναι περίπου 200.000-250.000. Υπάρχουν θεωρητικά στα δικαστήρια πάνω από 200.000 εκκρεμείς υποθέσεις αυθαίρετης εγκατάλειψης μονάδας και 50.000 υποθέσεις καθαρής λιποταξίας. Εκτιμάται ότι κάθε μήνα εγκαταλείπουν τη μονάδα τους 20.000 άνδρες, που είτε επανέρχονται με τη θέλησή τους, είτε αναζητούνται.

Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ο αριθμός των Ουκρανών λιποτακτών φθάνει τους 480.000, εκ των οποίων περίπου 161.500 εξακολουθούν να αναζητούνται. Γενικά πάντως και τα ρωσικά μέσα αναφέρουν τον αριθμό που παραδέχονται και οι Ουκρανοί – τις 20.000 το μήνα, πολλοί από τους οποίους επανέρχονται στο στράτευμα. Ο αριθμός των δικογραφιών που σχηματίσθηκαν πάντως στο πρώτο εξάμηνο του 2026 είναι σχεδόν διπλάσιος από τον περυσινό – αυξήθηκε φέτος κατά 84%.

Η Deutsche Welle, επικαλούμενη στοιχεία από το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Ουκρανίας, αναφέρει ότι ο αριθμός των καταγεγραμμένων ποινικών υποθέσεων για AWOL (μη εξουσιοδοτημένη εγκατάλειψη μονάδας) και λιποταξία από την έναρξη της σύγκρουσης έχει ξεπεράσει τις 290.000. Διευκρινίζεται πάντως ότι για τον ίδιο άνδρα μπορεί να σχηματισθεί πάνω από μια δικογραφία οπότε ο αριθμός των δικογραφιών δεν αντιστοιχεί απαραιτήτως σε ισάριθμα φυσικά πρόσωπα.

Λιποτακτούν και Ρώσοι

Λιποταξίες καταγράφονται και στο ρωσικό στρατό, αλλά οι δικαστικές υποθέσεις είναι μόνον 28.000, παρότι το στράτευμα των Ρώσων είναι πολύ μεγαλύτερο από των Ουκρανών. Όπως αναφέρουν αντιπολιτευόμενα ρωσικά μέσα και δυτικά μέσα, οι λιποταξίες είναι πολύ λιγότερες στο ρωσικό στρατό.

Τα δυτικά μέσα αναφέρουν και εκεί μια αύξηση στο φαινόμενο, αλλά ενώ γράφουν για “δεκάδες χιλιάδες λιποτάκτες”, τα ίδια γράφουν ότι έχουν ανοιχτεί μόνον 1.189 υποθέσεις εγκατάλειψης θέσης το 2024 και διπλάσιες το 2026. Δεν ξεκαθαρίζουν αν πρόκειται για λιποταξίες ή για άνδρες που εγκατέλειψαν τη θέση τους προσωρινά.

Οι ουκρανικές υπηρεσίες αναφέρουν ότι έχουν λιποτακτήσει 25.000 άνδρες από το ρωσικό στρατό, μέσα στο 2025. Έκθεση του ΟΗΕ που συντάχθηκε από Βουλγάρα υπήκοο τo 2025  αναφέρει ότι, είχαν λιποτακτήσει 50.000 άνδρες από το ρωσικό στρατό, αλλά η ίδια παρέθετε στην ίδια έκθεση ότι είχαν σχηματισθεί μόνο 13.500 δικογραφίες.

Αυτό το θέμα αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα (για μία ακόμα φορά), καθώς το χρέος των ΗΠΑ έφθασε τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια, οι οικονομίες της ευρωζώνης βρίσκονται σε δυσμενείς συνθήκες και η παγκόσμια οικονομία εμπεριέχει ποικίλα δίκτυα αλληλεξάρτησης.

Μη-γραμμικές δυναμικές στην οικονομία

Κεντρική έννοια της ανάλυσης είναι η μη-γραμμική δυναμική. Σε ένα οικονομικό σύστημα, μια μικρή διαταραχή δεν προκαλεί υποχρεωτικά μια αντίστοιχα μικρή και προσωρινή μεταβολή. Ανάλογα με τη σταθερότητα του συστήματος, μια αρχική απόκλιση μπορεί είτε να αποσβεστεί είτε να ενισχυθεί.

Επομένως, η ύπαρξη μιας κατάστασης ισορροπίας δεν σημαίνει ότι η οικονομία είναι απαραίτητα σταθερή. Ένα σύστημα μπορεί να βρίσκεται φαινομενικά σε ισορροπία, ενώ ταυτόχρονα να διαθέτει εσωτερικούς μηχανισμούς που ενισχύουν τις αποκλίσεις και το απομακρύνουν από αυτήν. Σε μη-γραμμικά συστήματα, μάλιστα, μια πολύ μικρή μεταβολή σε μια κρίσιμη συνθήκη μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογα μεγάλη μεταβολή της συνολικής οικονομικής κατάστασης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η θετική ανατροφοδότηση. Πρόκειται για μηχανισμό κατά τον οποίο οι συνέπειες μιας αρχικής μεταβολής επιστρέφουν στο σύστημα και ενισχύουν την ίδια μεταβολή. Για παράδειγμα, μια αρχική άνοδος στις τιμές περιουσιακών στοιχείων μπορεί να αυξήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, να ενθαρρύνει νέες αγορές και δανεισμό και, συνεπώς, να προκαλέσει περαιτέρω άνοδο των τιμών.

Η αρνητική ανατροφοδότηση

Ο ίδιος μηχανισμός μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα σε μια περίοδο πτώσης, ενισχύοντας την απαισιοδοξία, τις πωλήσεις και τη μείωση των τιμών. Έτσι, μια περιορισμένη αρχική διαταραχή μπορεί να μετατραπεί σε μεγάλης κλίμακας οικονομική επέκταση ή αποσταθεροποίηση.Η υπερχρέωση και η χρηματοοικονομική μόχλευση ενισχύουν σημαντικά αυτούς τους μηχανισμούς.

Όταν ένας οικονομικός φορέας έχει υψηλή μόχλευση, μια σχετικά μικρή πτώση στην αξία των περιουσιακών του στοιχείων μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη επιδείνωση της κεφαλαιακής του θέσης. Οι ζημίες μπορούν να οδηγήσουν σε αναγκαστικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, οι οποίες πιέζουν περαιτέρω τις τιμές και προκαλούν νέες ζημίες σε άλλους φορείς.

Παράλληλα, το χρέος δημιουργεί διαχρονικές υποχρεώσεις και μπορεί να οδηγήσει σε σπειροειδή διαδικασία υπερχρέωσης, κατά την οποία απαιτείται νέος δανεισμός για την εξυπηρέτηση παλαιότερων υποχρεώσεων. Έτσι, μια αρχικά περιορισμένη διαταραχή μπορεί να μετατραπεί σε σωρευτική χρηματοοικονομική αποσταθεροποίηση.

Πλέγματα αλληλεξάρτησης

Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο πολύπλοκη εξαιτίας των δικτύων οικονομικών αλληλεξαρτήσεων. Οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις, τα νοικοκυριά, και τα κράτη δεν λειτουργούν ως ανεξάρτητες μονάδες, αλλά συνδέονται μέσω πιστώσεων, υποχρεώσεων, αγορών, και άλλων οικονομικών σχέσεων. Η διασύνδεση μπορεί να αυξάνει την αποτελεσματικότητα και τη δυνατότητα επιμερισμού πόρων και κινδύνων, ταυτόχρονα όμως δημιουργεί περισσότερους διαύλους μετάδοσης μιας αποτυχίας.

Μια αθέτηση υποχρέωσης από έναν οικονομικό φορέα μπορεί, επομένως, να προκαλέσει ζημίες στους πιστωτές του, οι οποίοι, με τη σειρά τους, μπορεί να περιορίσουν τη χρηματοδότηση ή να προχωρήσουν σε πωλήσεις, μεταδίδοντας την κρίση σε άλλους φορείς. Μια τοπική αποτυχία μπορεί έτσι να εξελιχθεί σε συστημική κρίση.

Η ανάλυση οδηγεί στην έννοια των μεταβάσεων φάσης. Ένα οικονομικό σύστημα μπορεί να απορροφά σχετικά εύκολα μικρές διαταραχές όσο βρίσκεται κάτω από ένα κρίσιμο επίπεδο αστάθειας. Όταν, όμως, παράγοντες όπως η μόχλευση, το χρέος, η ρευστότητα, και η δικτυακή διασύνδεση υπερβούν κρίσιμα επίπεδα, η ίδια διαταραχή μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτή αποσταθεροποίηση. Επομένως, το μέγεθος μιας κρίσης δεν εξαρτάται μόνο από το μέγεθος του αρχικού σοκ, αλλά και από την κατάσταση και τη δομή του συστήματος που το δέχεται.

Οικονομικά συστήματα και καταρρεύσεις

Το βασικό συμπέρασμα των εισηγήσεών μου είναι ότι η οικονομική κατάρρευση μπορεί να αποτελεί ενδογενή και φυσιολογική δυνατότητα ενός πολύπλοκου οικονομικού συστήματος. Η μη-γραμμική δυναμική εξηγεί την ενίσχυση των διαταραχών, η θετική ανατροφοδότηση τον αυτοενισχυόμενο χαρακτήρα τους, η μόχλευση τη δυσανάλογη επίδραση των μεταβολών στις τιμές, το χρέος τη συσσώρευση των υποχρεώσεων, η θεωρία δικτύων τη μετάδοση των κρίσεων, και η έννοια των μεταβάσεων φάσης τις απότομες αλλαγές μεταξύ σταθερότητας και αστάθειας.

Κατά συνέπεια, η κατανόηση μιας οικονομικής κρίσης δεν πρέπει να περιορίζεται στην αναζήτηση του εξωτερικού γεγονότος που την προκάλεσε. Εξίσου σημαντικό είναι να εξετάζεται η δομή που επέτρεψε σε μια αρχική διαταραχή να μετατραπεί σε συστημικό φαινόμενο. Μια οικονομία μπορεί να φαίνεται σταθερή, ενώ ταυτόχρονα συσσωρεύει υψηλότερη μόχλευση, μεγαλύτερο χρέος, και εντονότερη διασύνδεση. Όταν οι μηχανισμοί ενίσχυσης (δηλαδή θετικής ανατροφοδότησης) υπερβούν τις δυνάμεις σταθεροποίησης, η αστάθεια μπορεί να αναδυθεί από την ίδια τη λειτουργία του συστήματος.

Τελικά, οι οικονομικές κρίσεις μπορούν να θεωρηθούν αναδυόμενες ιδιότητες των αλληλεπιδράσεων μεταξύ οικονομικών φορέων. Οι επιμέρους φορείς μπορεί να ενεργούν ορθολογικά επιδιώκοντας την προστασία του κεφαλαίου, τη μείωση του κινδύνου ή τη μεγιστοποίηση της απόδοσης, ενώ το συλλογικό αποτέλεσμα των ενεργειών τους μπορεί να είναι η αύξηση της συστημικής αστάθειας.

Η οικονομία καθίσταται ιδιαίτερα ευάλωτη όταν οι συνήθεις μηχανισμοί δανεισμού, μόχλευσης, μεταβολής των τιμών, πιστοληπτικής ικανότητας, και χρηματοδότησης συνδέονται τόσο στενά, ώστε να αλληλοενισχύονται. Υπό αυτή την έννοια, τα μαθηματικά παρέχουν ένα πλαίσιο για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ένα οικονομικό σύστημα μπορεί να παράγει ενδογενώς τη δική του αστάθεια και, τελικά, την κατάρρευσή του.

Απέναντι στις προαναφερθείσες προκλήσεις, οι ΗΠΑ φαίνεται να επιλέγουν, όχι μια πολιτική διόρθωσης των ενδογενών προβλημάτων και ευπαθειών τους, αλλά μια πολιτική εξαγωγής και μετακύλισης αυτών, σε συνδυασμό με αρπακτικές και μιλιταριστικές πρακτικές, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να παραπαίει και ως προς τη θεμελιώδη συστημική σκέψη.

Εάν τελικά επιβεβαιωθούν τα σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τα προσόντα και το ακαδημαϊκό έργο του, υπάρχει όμως ένα ακόμη καίριο ζήτημα: Ποιος τον διόρισε και πώς αξιολογήθηκε η υποψηφιότητά του; Το Cambridge έχει πλέον ανακοινώσει ανεξάρτητη έρευνα για τη διαδικασία του διορισμού του. Ένας θεσμός της Δύσης δεν μπορεί να επωφελείται από έναν διορισμό με συμβολική σημασία και, όταν ο συμβολισμός αυτός γίνεται μπούμερανγκ, να αφήνει ολόκληρο το βάρος στο ίδιο το άτομο για να αντιμετωπίσει τις θλιβερές επιπτώσεις.

Η θεσμική ευθύνη ή και η ηθική εμπλοκή ακόμη δεν εξαφανίζονται, επειδή αποκαλύφθηκαν προβλήματα με το άτομο αυτό. Από την όλη υπόθεση σαν να διακρίνεται κάπως, ότι ο καθηγητής αυτός, δυστυχώς, ήταν και φαντασιόπληκτος. Ή, να το πούμε αλλιώς, σαν να υπάρχει και ουκ ολίγη βλακεία σε πολλά απ’ όσα έλεγε.

Τί πιστεύω για την woke ατζέντα

Σε μια πρόσφατη ανάρτησή της με αφορμή την υπόθεση αυτή, η ψυχολόγος Νάνσυ Παπαθανασίου έθεσε ένα σημαντικό ζήτημα: Τι συμβαίνει όταν η εκπροσώπηση μιας μειονότητας σε έναν θεσμό είναι τόσο περιορισμένη, ώστε ένα ιδιαίτερα προβεβλημένο πρόσωπο να καταλήγει να σηκώνει συμβολικά το βάρος ολόκληρης της μειονότητας; Ο καθηγητής John Ellis, του Gonville and Caius College του Cambridge, έγραψε σε επιστολή του στον Guardian: «Τα πανεπιστήμια θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις δομικές ανισότητες με δομικές λύσεις, αντί να μεταθέτουν στα άτομα το βάρος να εκπροσωπούν την πρόοδο του ίδιου του θεσμού».

Η παρατήρηση της Παπαθανασίου με οδηγεί ένα βήμα παραπέρα. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο τι συμβολίζει ένας διορισμός, αλλά τι συμβαίνει όταν ένα πανεπιστήμιο χρειάζεται ένα πρόσωπο-σύμβολο για να αποδείξει ότι έχει, κουτσά-στραβά, αλλάξει. Αλλάξει, για να είναι σύμφωνο με το πνεύμα της woke ατζέντας ή κουλτούρας; Προσωπικά βλέπω αυτές τις θεωρήσεις με μισό μάτι, αντιπαθώ τη λέξη woke, αλλά ταυτόχρονα πιστεύω στην ανάγκη αλλαγών μέσα στην κοινωνία και, μέσα σε έναν θεσμό όπως το πανεπιστήμιο, υπό ένα αριστοτελικό πνεύμα και με τη φωνή της λογικής.

Τα περί woke ατζέντας είναι στάχτη με τη σέσουλα στα μάτια πολλών, και όσων την υπερασπίζονται (pro-DEI) ή και όσων την αντιπαλεύονται (anti-DEI) με τον ίδιο φανατισμό, έτσι ώστε, να μην ασχολείται κανείς με τον καπιταλισμό που μαζεύονται όλα τα λεφτά σε 5.000 χέρια – σε λίγο οι billionaires, μετά τα οικονομικά και τεχνολογικά ηνία που κρατούν, θα πάρουν και την πολιτική εξουσία – να φτωχοποιούνται οι πάντες, να φταίνε οι μετανάστες, ενώ έχουν καταστραφεί οι χώρες από τις οποίες φεύγουν (οι μουσουλμάνοι που φτάνουν στη Δύση, στην πλειοψηφία τους αντιμετωπίζουν προβλήματα ενσωμάτωσης), να προελαύνει η ΑΙ και τα data centers που αυτή χρειάζεται, και να απαβλακώνονται οι άνθρωποι με ένα κινητό στο χέρι, που είναι συνδεδεμένο στον υπόκοσμο των social media 24/7. Μιλήστε, κύριοι, nonstop για τη woke ατζέντα, όταν τα καλής ποιότητας τρόφιμα στα ράφια είναι απλησίαστα!

Μήπως ξεχάσαμε τον Καντ;

Ταυτόχρονα, όταν η εκπροσώπηση πολλών μειονοτήτων παραμένει περιορισμένη, τα λάθη ενός ανθρώπου μπορούν πολύ εύκολα να εργαλειοποιηθούν εναντίον μιας ολόκληρης ομάδας. Ένας προβεβλημένος διορισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη προόδου, ενώ οι βαθύτερες αιτίες παραμένουν ως έχουν.

Εννοώ, κοντά στο πνεύμα της φράσης όσων δήλωσε και ο Nathan Cofnas – επι τη ευκαιρία, είναι αυτός που κατηγόρησε και τον Άρντεϊ για λογοκλοπή – και είναι μια φράση άκρως προσβλητική για την ανθρωπότητα: «Σε μια πραγματική αξιοκρατία, οι μαύροι θα εξαφανίζονταν από σχεδόν όλες τις υψηλές θέσεις εκτός από τα σπορ και τη διασκέδαση». Και τέτοια φράση δεν θυμίζει τις ανοησίες που έλεγε ο Χίτλερ με τα περί «Άριας φυλής»;

Και όταν το ίδιο άτομο – ο Άρντεϊ στη συγκεκριμένη περίπτωση – βρεθεί στο επίκεντρο μιας κρίσης, η αποτυχία ή τα λάθη του μπορούν να παρουσιαστούν ως απόδειξη ότι ολόκληρη η πολιτική DEI ήταν εξαρχής λανθασμένη. Μήπως τελευταία η Δύση, έχει ξεχάσει τον Αριστοτέλη, τον Σπινόζα και τον Καντ;

Το δίδαγμα από την υπόθεση Άρντεϊ

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να κλείσουν ξανά οι πόρτες. Σημαίνει ότι πρέπει να ανοίξουν περισσότερες. Πώς; Μα η ουσιαστική ισότητα δεν μπορεί να βασίζεται σε μια χούφτα προβεβλημένους διορισμούς, αλλά σε μια διεύρυνση των πραγματικών ευκαιριών για περισσότερους, με ταυτόχρονη απαίτηση για τα ίδια υψηλά κριτήρια προσόντων, αξιολόγησης και λογοδοσίας για όλους.

Μένω μόνιμα στην Αμερική όπου η συζήτηση για το DEI και τη woke ατζέντα είναι ήδη έντονη και υποθέσεις όπως τού Άρντεϊ μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε πυρομαχικά. Ίσως αυτή να ήταν μια καλύτερη κληρονομιά για τον Τζέισον Άρντεϊ, δηλαδή λιγότερος συμβολισμός, μα περισσότερες ευκαιρίες και μία ουσιαστικότερη δομική αλλαγή στις δύο ακτές του Ατλαντικού. Γιατί κάθε άνθρωπος που πεθαίνει νέος – φαντασιόπληκτος ή μη – είναι τραγωδία. Και λιγότερη φλυαρία για τη woke ατζέντα που αποπροσανατολίζει από τα πραγματικά προβλήματα που σπέρνει ο καπιταλισμός.

ΥΓ. Και το πανεπιστήμιο του Cambridge θα πρέπει να αναμετρηθεί με την ιστορία του – που είχε στις τάξεις του διανοητές όπως ο Russell και ο Wittgenstein, και απένειμε και ένα διδακτορικό στον Derrida– και να ξαναθυμηθεί την Ιουδαιοχριστιανική παράδοση που είναι το νευρικό σύστημα και η πολιτισμική αυτοπεποίθηση της Δύσης. Γιατί αν πέσει η Δύση θα χαθεί κι ο πλανήτης. Και η Δύση δεν θα πέσει αν είναι αποφασισμένη να δει κατάματα τα προβλήματα, και με λογική να φροντίσει για τους λαούς της.

Κορυφαία σημεία, όπως το Πόρτο Λάγος, την Παναγία Κοσμοσωτείρα Φερών, μικρογραφία της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινούπολης, την Παναγία Αρχαγγελιώτισσα Ξάνθης, σε συνδυασμό με επισκέψεις και σε ιστορικά τεμένη εξειδικευμένων επιστημόνων, όπως της Διπλωματικής Ακαδημίας Aθηνών στο Γένη τζαμί Κομοτηνής, εκπαιδευτικών, αλλά και τουριστών από αραβικές και άλλες χώρες της Ευρώπης που έρχονται στην Κομοτηνή και την υποδοχή και ενημέρωσή της από το Σελήμ Ισά, πρόεδρο της Διαχειριστικής Επιτροπής Μουσουλμανικής περιουσίας, και στην Ξάνθη για να δουν στην πράξη την θρησκευτική ελευθερία των τοπικών πληθυσμών, αλλά και την ειρηνική συνύπαρξη, την αλληλέγγυα συμβίωση με σεβασμό της κάθε πλευράς στα έθιμα και τα θρησκευτικά πιστεύω της άλλης, σε έθιμα και παλαιστικούς αγώνες Αλεβιτών στην Ρούσα του Έβρου.

Δύο ιστορικά τεμένη κλέβουν το ενδιαφέρον στην Κομοτηνή, ενώ με εντατικούς ρυθμούς προχωρά η αποκατάσταση του τεμένους Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο που παρακολουθεί με το προσωπικό της ενδιαφέρον και η υπουργός πολιτισμού Λίνα Μενδώνη που επισκέφθηκε τον Έβρο για να έχει εικόνα κι εποπτεία.

Πανηγύρια όλων των ειδών!

Για 10η χρονιά έγινε στην ορεινή περιοχή Τετεβέν Βουλγαρίας το Φεστιβάλ ψαρόσουπας και τοπικού ρακί συγκεντρώνοντας πολλούς τουρίστες. Όπως με πληροφορεί η δημοσιογράφος Γιάννα Παστάρκοβα Τσάτσεβα, τα ψάρια πέστροφες που ψαρεύονται στα νερά του εκεί ποταμού μαγειρεύονται σε μεγάλα καζάνια. Τα ψάρια μπάρμπελ, με την βουλγαρική ονομασία, πιάνονται με γυμνά χέρια κάτω από μεγάλες στρογγυλές πέτρες, και βράζονται με καβούρια, πολύ αλάτι και πολλές καυτερές πιπεριές – αυτό είναι μόνο ένα μέρος της συνταγής για την περίφημη ψαρόσουπα Τετεβέν, συνοδευόμενα με τοπικό ρακί δαμάσκηνου.

Οι επισκέπτες της “χρυσής” πόλης την αναφέρουν ως άλταν που είναι στην αγκαλιά των βουνών Στάρα Πλάνινα ανάμεσα σε ψηλούς βράχους και κρυστάλλινα ποτάμια, συναγωνίζονταν ποια ψαρόσουπα θα δοκιμάσουν, γιατί υπήρχαν δημιουργίες διαφορετικών σεφ που πωλούνταν προς ένα ευρώ, ενώ χοροί και γλέντια κρατούν μέχρι το πρωί. Το μεγαλύτερο βραβείο κερδήθηκε για το “ελιξίριο Τετεβένσκι – το χρυσό καζάνι του Μπάрμπα Μίσο” στην παρασκευή ρακί, ενώ πραγματοποιήθηκε μια ειδική λαχειοφόρος αγορά με μια σειρά από δώρα, το μεγαλύτερο από τα οποία ήταν διακοπές μιας εβδομάδας στη Λευκάδα στην χώρα μας, που είναι ο απόλυτος ονειρεμένος προορισμός για Βούλγαρους και Ρουμάνους.

Το δεύτερο μεγάλο γαστρονομικό φεστιβάλ με τίτλο “το βασίλειο της Πέστροφας” έγινε στην πόλη Devin και περιλάμβανε διαγωνισμούς μαγειρικής, γευσιγνωσίας φρέσκιας ορεινής πέστροφας και παράλληλους διαγωνισμούς ψαρέματος για μικρούς και μεγάλους. Αυτό ήταν εφικτό γιατί ζωντανεύει δίπλα στην ομώνυμη τεχνητή λίμνη Ντοσπάτ, η οποία φημίζεται για την παραγωγή του συγκεκριμένου ψαριού. Προσφέρονται τόνοι ψαριών μαγειρεμένοι με τοπικές συνταγές, ενώ οι εκδηλώσεις πλαισιώνονται από παραδοσιακή μουσική των Ροδοπαίων Βουλγάρων.

Ακόμη πραγματοποιήθηκε στις 8-9 Αυγούστου το Εθνικό Φεστιβάλ Φολκλόρ “Στα Ίχνη της Παναγιάς” στο χωριό Ντόμπριτς στο δήμο Ντιμιτρόβγκραντ, ενώ στις ίδιες ημερομηνίες το Φεστιβάλ Kaba Gaida στο Smolyan. Στο Ardino έγινε η Γιορτή ” Καθαρού Φαγητού”, με πολλές επίσης νοστιμιές σε κρεατικά και λαχανικά που τις γευθήκαν βορειοελλαδίτες κυρίως επισκέπτες.

Η γιορτη”Rapka 2026″ αντάμωμα παραδόσεων και γεύσεων στο κεφαλοχώρι Τσακαλάροβο της Νότιας Βουλγαρίας είχε σαν σύμβολο τον χορό, την αθωότητα των παιδιών και το καλαμπόκι που παράγεται εκεί και η φήμη του ταξιδεύει σε όλη τη χώρα. Πολλά χορευτικά συγκροτήματα όλων των ηλικιών με εντυπωσιακές στολές παρουσίασαν χορούς της ευρύτερης Θράκης, πρόσφεραν θέαμα, όπως και τραγουδιστές, ζογκλέρ κι άλλοι καλλιτέχνες αυτοδημιούργησαν παρασύροντας τον κόσμο στο χορό σε πολλούς ομόκεντρους κύκλους σε όλη την πλατεία, ενώ έρευσε άφθονη μπύρα σε βαρέλι δωρεάν όπως και σάντουιτς με ντόπια κρεατικά για όλο τον κόσμο, προσφορά επιχειρηματία χορηγού. Εκεί, παρόντες δήμαρχοι της περιοχής, κυβερνητικοί εκπρόσωποι, έπαρχοι δίνοντας βαρύτητα σε πρωτοβουλίες που ζωντανεύουν οι τοπικές κοινωνίες.

Καλοκαιρινό αδιαχώρητο

Στην Ελλάδα επίσης τα καλοκαιρινά πανηγύρια δεσπόζουν με το δικό τους χρώμα εστιάζοντας σε ανταμώματα ξενιτεμένων με ντόπιους στα χωριά που συνδυάζονται με διαγωνισμούς γαστρονομίας όπως στο Θρυλόριο Ροδόπης με συμμετοχή δεκάδων ποντιακών συλλόγων από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας που μαγείρεψαν εξαιρετικά εδέσματα, πίτες, γλυκά, φαγητά που αξιολόγησαν σεφ και ειδικοί επιστήμονες προσκεκλημένοι.

Εκδηλώσεις, όπως η Γιορτή σαρδέλας στο γραφικό λιμάνι του Αγ. Χαραλάμπου Μαρώνειας από το σύλλογο Ιππαρχία, η Γιορτή της παραδοσιακής πίτας μηλίνας στην Κίρκη, η Γιορτή πατάτας στην Λεκάνη Καβάλας, γιορτή σταφυλιού στον Πλατανότοπο Καβάλας, οι ιπποδρομίες στο Δοξάτο Δράμας, το παραδοσιακό “πανηγύρι της μελιτζάνας” σε χωριά του Έβρου, όπως Νέο Χειμώνιο και Χανδράς με βάση τη νηστεία της ημέρας. Στη Ξάνθη ξεκινούν οι περίφημες “Γιορτές Παλιάς Πόλης” όπου εκτός από τις κεντρικές συναυλίες οι τοπικοί σύλλογοι σε όλα τα στενά του παραδοσιακού οικισμού συναγωνίζονται σε ψησταριές με απίθανα κρεατικά εδέσματα, αυτοσχέδιες πίτσες, ιδιαίτερες live μουσικές κ.α. να δελεάσουν τους χιλιάδες επισκέπτες από Ελλάδα κι εξωτερικό που δημιουργούν αδιαχώρητο…

Έτσι, όταν η μουσική καλύπτει τα σύνορα, η τοπική πολιτισμική κληρονομιά παύει να λειτουργεί ως σημείο τριβής και μετατρέπεται σε πεδίο σύγκλισης. Πέρα από γλωσσικούς φραγμούς και εθνικές διαιρέσεις, η ουσία των πανηγυριών της περιοχής συμπυκνώνεται σε μια διαχρονική, οικουμενική παραδοχή: Όσο ο χορός κρατάει στον ίδιο κύκλο και το ψωμί μοιράζεται στο ίδιο τραπέζι, η ειρηνική συνύπαρξη δεν είναι ζητούμενο, αλλά βιωμένη πραγματικότητα.

Σε μια περιοχή όπως η Θράκη, όπου οι θρησκευτικές και γλωσσικές ταυτότητες διασταυρώνονται καθημερινά, τα τοπικά πανηγύρια θα αποτελούν μια ζωντανή υπενθύμιση των λεπτών, αλλά στέρεων ισορροπιών της συνύπαρξης. Πέρα από πολιτικές ρητορικές και ιστορικές αγκυλώσεις, η τοπική κοινωνία βρίσκει τον δικό της κώδικα επικοινωνίας, στον ίδιο κύκλο του χορού, στους κοινούς ρυθμούς της γκάιντας, των κρουστών, και στο μοίρασμα του φαγητού. Στο τέλος της νύχτας, η ουσία δεν βρίσκεται στις διαφορές που χωρίζουν, αλλά στην κοινή, διαχρονική ανάγκη για ειρήνη, σεβασμό και μια ανοιχτή πόρτα στον γείτονα.

Τόσο απλά που κάποιες φορές αυτά γίνονται δύσκολα και σύνθετα… Ας ελπίσουμε ότι οι κοινωνίες ωριμάζουν και δεν ποδηγετούνται απόλυτα από πολιτικές σκοπιμότητες ή κατευθυνόμενα συμφέροντα.

Υγεία, χαρές κι ανταμώματα λοιπόν!

Ο επαγγελματίας αλιέας Χαράλαμπος Περικλέους ανέφερε ότι τουρκικό αλιευτικό πλησίασε μόλις 200 μέτρα από το νησί, παραβιάζοντας και νόμους και κανόνες. Οι ψαράδες διαμαρτύρονται συχνά για τέτοια γεγονότα, καθώς οι ντόπιοι αλιείς υποχρεώνονται να τηρούν τους νόμους, αλλά η παρουσία τουρκικών αλιευτικών εκεί δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός.

Στην περιοχή έσπευσε πλωτό περιπολικό του Λιμενικού Σώματος από την Σκόπελο. Όπως ανακοίνωσε σήμερα το ΛΣ: «το βράδυ της 17ης Αυγούστου, κατόπιν ενημέρωσης για πιθανή παρουσία τουρκικών αλιευτικών στην προαναφερθείσα θαλάσσια περιοχή, πλωτό μέσο του Λιμενικού Σώματος από τη Σκόπελο απέπλευσε άμεσα προς το σημείο. Διαπιστώθηκε ότι τα τουρκικά αλιευτικά είχαν απομακρυνθεί ανοιχτά των ελληνικών χωρικών υδάτων». Τα αλιευτικά βρίσκονταν σύμφωνα με πληροφορίες περίπου σε απόσταση 10 ναυτικών μιλίων από το νησί.

Όπως αναφέρουν πηγές του Λιμενικού, «σε κάθε περίπτωση περιστατικού με αλιευτικά ξένης σημαίας, υπάρχει άμεση ανταπόκριση και επέμβαση του Λιμενικού Σώματος στο θαλάσσιο πεδίο ώστε να απομακρύνονται άμεσα από τα ελληνικά ύδατα. Τα συμβάντα πιθανής παράνομης αλιείας από αλιευτικά ξένης σημαίας καταγράφονται λεπτομερώς με διοπτεύσεις και σχετικό οπτικοακουστικό υλικό από τα επιχειρησιακά μέσα του Λιμενικού Σώματος, ενώ οι σχετικές εκθέσεις διαβιβάζονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Σημειώνεται ότι τα αλιευτικά σκάφη της γείτονος χώρας δεν υπάγονται στην ευρωπαϊκή αλιευτική νομοθεσία, ούτε στο ενωσιακό δορυφορικό σύστημα παρακολούθησης αλιευτικών σκαφών (VMS)», σημειώνουν οι πηγές.

Τι ισχύει για τους αλιείς και τουρίστες

Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων είναι η πρώτη θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή που θεσμοθετήθηκε στην Ελλάδα και περιλαμβάνει την Αλόννησο, έξι μικρότερα νησιά – μεταξύ αυτών και το Πιπέρι – καθώς και δεκάδες βραχονησίδες. Η συνολική προστατευόμενη περιοχή εκτείνεται σε περίπου 2.315 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Το Πιπέρι, όμως, βρίσκεται στον πυρήνα της αυστηρότερης προστασίας για την προστασία της φώκιας Monachus monachus, καθώς φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους πληθυσμούς της. Στο Πιπέρι απαγορεύεται η επίσκεψη στο νησί καθαυτό, αλλά και η προσέγγιση σκάφους σε απόσταση μικρότερη των 3 ναυτικών μιλίων. Κατά συνέπεια απαγορεύεται εκεί η αλιεία.

Ζημία 21 εκ. ευρώ περίπου το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το πρώτο εξάμηνο εφέτος αυξήθηκε ένα δισ. ευρώ στα δέκα περίπου , περιλαμβανομένου του αφανούς δανεισμού Target2 , εις βάρος της Τραπέζης της Ελλάδος.

Ως γνωστόν, η πιστωτική κρίσις του 2009 προεκλήθη από εξωτερικό έλλειμα 5 δισ. ευρώ που αρνήθηκε να καλύψει ο τότε ο Γάλλος διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τραπέζης Τρισέ, παραπέμποντας το πρόβλημα στις 17 τότε Ελληνικές Τράπεζες, με έκδοση “ελκυστικών” ομολόγων του δημοσίου, οι οποίες έπεσαν στην παγίδα όταν η αξία των ελληνικών ομολόγων κατέρρευσε στο 40% της αξίας τους.

Αποπληρωμή για Λωτοφάγους!

Σήμερα, υπάρχουν μόνο τέσσερεις “συστημικές” Τράπεζες που συσσωρεύουν κέρδη 1,6 δισ. ευρώ το 6μηνο, χωρίς να πληρώνουν φόρους έναντι 24% του ΦΠΑ που βαρύνει την κατανάλωση και 30% του φόρου εισοδήματος των συνταξιούχων, με πληθωρισμό 5%.

Αυτ’ είναι η “χρηστή διοίκηση” της “Νέας Δημοκρατίας” του Κυριάκου Μητσοτάκη. Να δούμε τώρα αν θα την ξαναψηφίσει η παρούσα γενεά κι αν το επιτόκιο «Γιούριμπορ» θα παραμείνει στο 2,99% την προσεχή 7ετία, για να δικαιολογεί την πρόωρη αποπληρωμή του δημοσίου χρέους, για την οποία επαίρεται τόσον ο κ. Πιερρακάκης. Αλλά η Ελλάς δεν είναι η χώρα των Λωτοφάγων (*).

(*) Κατά τον Όμηρον , ο Οδυσσέας μετά από περιπετειώδες ταξίδι έφθασε στην νήσο των Λωτοφάγων όπου οι κάτοικοι τρέφονταν με γλυκούς χυμούς λωτών.

Σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, ο αμερικανικός στρατός διαθέτει πλέον περίπου 800 πυραύλους Patriot. Η κλίμακα της κατανάλωσης πυρομαχικών εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα της Ουάσινγκτον να διατηρεί ταυτόχρονα τις δικές της αμυντικές δυνατότητες και να διασφαλίζει την προστασία των συμμάχων της, προκαλώντας ιδιαίτερη ανησυχία σε Ευρώπη, Ασία και Περσικό Κόλπο. Ορισμένες ανησυχίες επικεντρώνονται σε μια πιθανή κρίση σχετικά με την Ταϊβάν και τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ έναντι των χωρών του ΝΑΤΟ.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η Ρωσία παράγει πάνω από 100 βαλλιστικούς πυραύλους ανά μήνα, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη απόκλιση μεταξύ της κατανάλωσης πυραύλων και των ρυθμών παραγωγής τους, με τους εταίρους των ΗΠΑ να αμφισβητούν ολοένα και περισσότερο εάν η Ουάσινγκτον διαθέτει επαρκείς πόρους και πολιτική βούληση για να υπερασπιστεί τους συμμάχους της σε περίπτωση μεγάλης σύγκρουσης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η γερμανική κυβέρνηση εκτιμά ότι θα χρειαστεί σχεδόν 12 δισεκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη ενός νέου οπλοστασίου όπλων μεγάλου βεληνεκούς, με στόχο την αποτροπή της Ρωσίας, σύμφωνα με έγγραφα του υπουργείου Άμυνας που είδε το POLITICO. Τα όπλα θα έδιναν στις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις τη δυνατότητα να πλήττουν στόχους εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες χιλιόμετρα πίσω από τη γραμμή του μετώπου — ενδεχομένως μεταξύ άλλων κέντρα διοίκησης, αεροδρόμια, εκτοξευτές πυραύλων και κόμβους ανεφοδιασμού.

Αιχμές κατά των ΗΠΑ 

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραελ Κατς, αποδοκίμασε σήμερα τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ για τη Συρία, ο οποίος είναι επίσης πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, επειδή επέκρινε ένα ισραηλινό πλήγμα που διεξήχθη την Τρίτη εναντίον μιας συριακής στρατιωτικής βάσης.

Το Ισραήλ είχε διαβιβάσει «πληροφορίες των υπηρεσιών ασφαλείας στις εξουσιοδοτημένες αμερικανικές αρχές» πριν από το πλήγμα, το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, είχε στόχο να αποτρέψει μια τουρκική ανάπτυξη δυνάμεων και οι επικρίσεις του Μπάρακ είναι «γεμάτες ανακρίβειες και θέσεις που έρχονται σε αντίθεση με τη γραμμή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ», έγραψε ο Κατς σε ανάρτησή του στο  Ο Μπάρακ είχε καταδικάσει αυτό το πλήγμα, κατηγορώντας το Ισραήλ για «αχρείαστη κλιμάκωση».

Σε μια συνέντευξη που παραχώρησε στον Λιβανό-αμερικανό ινφλουένσερ Μάριο Ναουφάλ και προβλήθηκε χθες, υποστήριξε πως το πλήγμα θα μπορούσε να είναι ένας εκλογικός ελιγμός του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, που προμηνύονται δύσκολες για την παραμονή του στην εξουσία.

Ο Μπάρακ είπε επίσης πως τα υψίπεδα του Γκολάν βρίσκονται υπό την «κατοχή» του Ισραήλ. Το Ισραήλ κατέλαβε το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής το 1967 και στη συνέχεια προσάρτησε τις περιοχές που βρίσκονταν υπό τον έλεγχό του, μια απόφαση που οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μεταξύ των λίγων χωρών που αναγνώρισαν, κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ το 2019. Ο Κατς απέρριψε επίσης τις επικρίσεις που διατυπώνονται στο εσωτερικό της χώρας του εναντίον του βομβαρδισμού στη Συρία, τον οποίο αποδοκίμασαν ηγέτες της αντιπολίτευσης.

«Η απόπειρα στοιχείων της αντιπολίτευσης και ορισμένων ΜΜΕ» να παρουσιάσουν το πλήγμα «υπό πολιτικό πρίσμα οφείλεται σε ένα μείγμα άγνοιας, έλλειψης κατανόησης των συμφερόντων ασφαλείας του Ισραήλ και μιας διαρκούς επιθυμίας να επιτίθενται στην κυβέρνηση», υπογράμμισε.

Νέο πλήγμα

Σήμερα, το Ισραήλ εξαπέλυσε νέο πλήγμα στη Συρία, κοντά στα υψίπεδα του Γκολάν, το οποίο, σύμφωνα με τη Δαμασκό, είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστεί ένας άνθρωπος. Το Ισραήλ υποστήριξε ότι στοχοθέτησε με μη επανδρωμένο αεροσκάφος ένα άτομο «που προετοίμαζε τρομοκρατικές επιθέσεις, στο τελικό στάδιο προετοιμασίας», χωρίς να υπεισέλθει σε περισσότερες λεπτομέρειες.

Το Ισραήλ έχει εξαπολύσει εκατοντάδες πλήγματα εναντίον της Συρίας μετά την ανατροπή, τον Δεκέμβριο του 2024 του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ από έναν συνασπισμό ισλαμιστικών οργανώσεων. Ανέπτυξε επίσης στρατεύματα στην ουδέτερη ζώνη, υπό την επιτήρηση του ΟΗΕ, που χώριζε τις ισραηλινές από τις συριακές δυνάμεις στα υψίπεδα του Γκολάν, τα οποία βρίσκονται υπό ισραηλινή κατοχή από το 1967, επιβεβαιώνοντας πως δημιούργησε μια «ζώνη ασφαλείας», την οποία σκοπεύει να διατηρήσει.

Την Τετάρτη, ο αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, ο στρατηγός Εγιάλ Ζαμίρ, δήλωσε στους στρατιώτες που έχουν αναπτυχθεί στον συριακό νότο: «Παρακολουθούμε την εξέλιξη της κατάστασης στο συριακό μέτωπο. Δεν θα επιτρέψουμε σε εχθρικές δυνάμεις να εγκατασταθούν στα σύνορά μας». Οι προηγούμενες ισραηλινές επιθέσεις στην Συρία προκάλεσαν την σκληρή ρητορική επίθεση του Ισραήλ στην Τουρκία, που είναι σύμμαχος της ισλαμικής μεταβατικής κυβέρνησης. Η Τουρκία τηρεί σχετικά χαμηλούς τόνους, αποδίδοντας τις επιθέσεις σε “προεκλογικά κόλπα” του Βενιαμίν Νετανιάχου.

Η Συρία καταδίκασε μια ισραηλινή επίθεση κοντά στα υψίπεδα του Γκολάν: “Αυτή η επίθεση συνιστά μια κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας” της Συρίας, “όπως και μια σαφή παράβαση του διεθνούς δικαίου και εντάσσεται στο πλαίσιο των επαναλαμβανόμενων επιθέσεων του Ισραήλ εναντίον της συριακής επικράτειας”, επισήμανε το υπουργείο Εξωτερικών της Συρίας σε ένα δελτίο Τύπου.

Το “διπλό πρόβλημα” του Ιράν 

Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται το Ιράν, καθώς η οικονομική πίεση από τις ΗΠΑ αυξάνεται, ενώ παράλληλα η διπλωματική οδός δεν έχει αποδώσει τα αποτελέσματα που επιδίωκε η Τεχεράνη. Σύμφωνα με το Aljazeera, το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο σύνθετο από τις εσωτερικές διαφωνίες στο ιρανικό καθεστώς, με διαφορετικές ομάδες να εμφανίζονται να υποστηρίζουν διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στις ΗΠΑ και στη γενικότερη κατάσταση ασφαλείας.

Ο Rob Geist Pinfold, ανώτερος μη μόνιμος συνεργάτης στο Διεθνές Φόρουμ του Κόλπου, περιγράφει την κατάσταση ως ένα “διπλό πρόβλημα” για το Ιράν: από τη μία πλευρά βρίσκονται οι απειλές για νέες αμερικανικές κυρώσεις και από την άλλη μια διπλωματική διαδικασία που δεν έχει οδηγήσει σε συμφωνία.

«Το Ιράν βρίσκεται σε ένα αίνιγμα αυτή τη στιγμή», εκτιμά ο Pinfold, επισημαίνοντας ότι το πρόσφατο μνημόνιο κατανόησης δεν κατάφερε να φέρει ούτε την Τεχεράνη ούτε την Ουάσιννγκτον πιο κοντά στους στόχους τους. Όπως εξηγεί, η ιρανική ηγεσία δεν αποτελεί ένα απολύτως ενιαίο μπλοκ. Στο εσωτερικό του καθεστώτος υπάρχουν διαφορετικά πρόσωπα και ομάδες, οι οποίες έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα και για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Αυτές οι διαφορές καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη τη λήψη μιας ξεκάθαρης απόφασης για την επόμενη ημέρα. Το βασικό δίλημμα, σύμφωνα με τον Pinfold, είναι αν η Τεχεράνη θα πρέπει να επιστρέψει σε μια πιο συγκρουσιακή στρατηγική ή να επιχειρήσει να δώσει εκ νέου χώρο στη διπλωματία. «Δεν υπάρχει σαφής απάντηση εδώ», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η οικονομική πίεση παραμένει, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν προσφέρει το αποτέλεσμα που επιθυμούν ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ.

Ενίσχυση της αμυντικής παραγωγικής βάσης  

Την ίδια στιγμή, το Ιράν στέλνει ένα διαφορετικό μήνυμα στο στρατιωτικό επίπεδο, ανακοινώνοντας σημαντική αύξηση της εγχώριας παραγωγής αμυντικού εξοπλισμού. Ο Ρεζά Ταλαέι-Νικ, εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας και Διοικητικής Μέριμνας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, δήλωσε ότι ο ρυθμός παραγωγής αμυντικών όπλων διπλασιάστηκε μέσα σε έναν χρόνο, από τον Ιούλιο του προηγούμενου έτους έως τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, ο ίδιος υποστήριξε ότι τα όπλα και τα πυρομαχικά που χρησιμοποιούνται στο πεδίο των επιχειρήσεων αντικαθίστανται με ταχύ ρυθμό, ενώ η παραγωγή συνεχίζεται παράλληλα με την ανάπτυξη νέων, εγχώριας κατασκευής συστημάτων. Η δήλωση αυτή καταδεικνύει την προσπάθεια της Τεχεράνης να διατηρήσει και να ενισχύσει την αμυντική της παραγωγική βάση, παρά τις οικονομικές και πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει.

Ο Ιρανός αξιωματούχος αναφέρθηκε επίσης στην απόφαση της χώρας να περιορίσει τις στρατιωτικές εκθέσεις και τις δημόσιες αποκαλύψεις σχετικά με νέα οπλικά συστήματα. Όπως υποστήριξε, η περιορισμένη δημοσιοποίηση στρατιωτικών δυνατοτήτων αποσκοπεί στη μείωση των τρωτών σημείων και στη διατήρηση του στοιχείου του αιφνιδιασμού απέναντι σε έναν πιθανό αντίπαλο.

Η λογική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που δίνει έμφαση στην εγχώρια παραγωγή και στη δυνατότητα γρήγορης αναπλήρωσης των αποθεμάτων που καταναλώνονται σε περίπτωση σύγκρουσης. «Ο μόνος τρόπος για να αντισταθεί κανείς στην ηγεμονία και να αντιμετωπίσει ξένες δυνάμεις που στοχεύουν την ανεξαρτησία, την ύπαρξη και την ταυτότητα της χώρας είναι να γίνει ισχυρότερος και πιο ισχυρός», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ταλαέι-Νικ.

Άδεια στα ιρανικά τάνκερ 

Το Ιράν έδωσε ειδική άδεια σε ιρακινά πετρελαιοφόρα να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, μετά από επανειλημμένα αιτήματα της Βαγδάτης μέσω διαφορετικών διαύλων επικοινωνίας. Την είδηση μετέδωσε το Σάββατο το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν IRNA, όπως αναφέρει το Reuters, επισημαίνοντας ότι η εξασφάλιση ειδικής άδειας για τα ιρακινά δεξαμενόπλοια αποτελούσε ένα από τα βασικά αιτήματα του Ιράκ κατά την πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ, στο Ιράκ.

Ο πρόεδρος του Ιράκ Νιζάρ Αμεντί επιβεβαίωσε ότι το Ιράν διευκόλυνε τις τελευταίες ημέρες τη διέλευση πλοίων που μετέφεραν ιρακινό πετρέλαιο μέσω του Ορμούζ. Όπως ανέφερε, οι δύο πλευρές συζήτησαν μεταξύ άλλων το ζήτημα της εξαγωγής ιρακινού πετρελαίου μέσω του Στενού, με τη Βαγδάτη να επιδιώκει τη διασφάλιση μιας κρίσιμης οδού για τη μεταφορά των ενεργειακών της προϊόντων.

Ωστόσο, ο ίδιος χαρακτήρισε το ζήτημα περίπλοκο, καθώς η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εύθραυστη και η κυκλοφορία στη θαλάσσια δίοδο εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ κάτω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την έναρξη του πολέμου. Το Ιράκ συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν επηρεαστεί ιδιαίτερα από το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος αποτελεί κρίσιμο κόμβο για τις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές και η δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράκ. Παράλληλα, πολλά εμπορικά πλοία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιθέσεις στην περιοχή, γεγονός που αυξάνει το ρίσκο για τις ναυτιλιακές εταιρείες και καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την απρόσκοπτη μεταφορά φορτίων.

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, το Ιράκ παρήγαγε περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της πίεσης που προκαλεί η διατάραξη των εξαγωγικών οδών. Η Βαγδάτη, προκειμένου να περιορίσει την εξάρτησή της από το Ορμούζ και να διασφαλίσει τη συνέχιση των εξαγωγών της, αναζητά πλέον εναλλακτικές διαδρομές. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η ενίσχυση των εξαγωγών μέσω του λιμανιού Τσεϊχάν στην Τουρκία, ενώ παράλληλα διερευνάται η δυνατότητα μεταφοράς ιρακινού πετρελαίου μέσω του λιμανιού Μπανιγιάς στη Συρία και του λιμανιού Άκαμπα στην Ιορδανία.

Τραμπ: Αμερικανικό το Ορμούζ!

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την Παρασκευή το Στενό του Ορμούζ «αμερικανική επικράτεια», την ώρα που οι ΗΠΑ συνεχίζουν τον στρατιωτικό αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας και των λιμανιών του Ιράν και ο ίδιος αγωνίζεται να απεμπλακεί από τον πόλεμο με την Ισλαμική Δημοκρατία που έχει βαλτώσει.

«Δεν ξέρουμε καν αν νικήσαμε, γιατί αυτή τη στιγμή θεωρώ το Στενό του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια», δήλωσε ο Τραμπ ενώπιον πλήθους στη Νότια Καρολίνα, όπου συμμετείχε σε προεκλογική συγκέντρωση υπέρ της Ντάρλιν Γκρέιαμ. Η τελευταία διεκδικεί σε μόνιμη βάση την έδρα στη Γερουσία που κατείχε ο εκλιπών αδελφός της, Λίντσεϊ Γκρέιαμ. Κατά τη συνέχεια της ομιλίας του, ο Τραμπ αναφέρθηκε με σκωπτικό τρόπο και στο ενδεχόμενο νέων βομβαρδισμών στο Ιράν.

«Είναι Παρασκευή βράδυ. Έχουμε άφθονο χρόνο», είπε προτού απαγγείλει το The Snake, ένα ποίημα που χρησιμοποιεί συχνά στις προεκλογικές του συγκεντρώσεις για να υπογραμμίσει τις αντιμεταναστευτικές πολιτικές του. «Τι στο καλό πρέπει να κάνω; Να πάω πίσω και να βομβαρδίσω λίγο ακόμη το Ιράν;», διερωτήθηκε.

Οι δηλώσεις του έγιναν ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων συνεχίζεται. Μέχρι την Παρασκευή, οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν εκτρέψει από την πορεία τους 68 εμπορικά πλοία, προκειμένου να συμμορφωθούν με τους όρους του αποκλεισμού, σύμφωνα με ανάρτηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ και το Ιράν δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε ειρηνευτική συμφωνία, καθώς η σύγκρουση πλησιάζει πλέον το ορόσημο των έξι μηνών.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να εντείνει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη για να την αναγκάσει να αποδεχθεί τους όρους του, περιορίζοντας την πρόσβασή του στο Στενό του Ορμούζ, μια θαλάσσια δίοδο ζωτικής σημασίας για τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας. Από το Στενό διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 1/5 της παγκόσμιας ποσότητας πετρελαίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης.

Οι τελευταίες δηλώσεις του Τραμπ αποτελούν συνέχεια όσων είχε πει την περασμένη εβδομάδα, όταν απείλησε να ανακηρύξει το Στενό του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια. «Ουσιαστικά, αυτό ακριβώς είναι. Έχουμε αποκλεισμό. Κανένα πλοίο δεν περνά, εκτός αν το θέλουμε εμείς», είχε δηλώσει κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε αστυνομική ακαδημία της Νέας Υόρκης. Λίγες ημέρες αργότερα, τη Δευτέρα, επανήλθε στο θέμα όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για το συγκεκριμένο σχόλιο. «Το ελέγχουμε μέσω του αποκλεισμού και μου αρέσει η ιδέα να το ανακηρύξουμε επικράτεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανήρτησε μάλιστα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εικόνα χάρτη, στην οποία το Στενό του Ορμούζ εμφανιζόταν με την ένδειξη “νέα επικράτεια των ΗΠΑ”. Η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν σκληρή, με τον υφυπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, να χαρακτηρίζει τις δηλώσεις του Τραμπ «παραισθήσεις».

Η Τουρκία δεν αυτοσχεδιάζει. Αξιοποίησε μεθοδικά, με ιδιαίτερα παραγωγικό γι’ αυτήν τρόπο, την ελληνική πολιτική των “ήρεμων νερών” και την αφελή Διακήρυξη των Αθηνών, και σήμερα προσθέτει, ένα-ένα, νέα διεκδικητικά τετελεσμένα στο τραπέζι, χωρίς κανένα πολιτικό κόστος.

Αναιμική απάντηση στην “Γαλάζια Πατρίδα”

Η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών (16.8.2026) περιορίστηκε στη γνωστή πλέον φόρμουλα ότι οι τουρκικές ενέργειες “δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα”. Καμία αναφορά σε συγκεκριμένα αντίμετρα, καμία αναφορά σε προσφυγή, καμία αναφορά — ούτε καν ως ενδεχόμενο — σε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Πολλά sites σημειώνουν εύγλωττα την “αξιοσημείωτη απουσία” κάθε αναφοράς σε επέκταση κυριαρχικών δικαιωμάτων ή προσφυγή σε διεθνή δικαστήρια — επιλογές που έχουν κατά καιρούς τεθεί στον ελληνικό δημόσιο διάλογο, αλλά ποτέ δεν έγιναν κυβερνητική πολιτική.

Είναι σαν ένας γείτονας να καταπατά κομμάτι το οικοπέδου σου κι εσύ να αρκείσαι να πεις στους υπόλοιπους γείτονες ότι “αυτό που κάνει είναι παράνομο” — χωρίς να πας στα δικαστήρια, χωρίς να το καταγγείλεις στην πολεοδομία, χωρίς να ζητήσεις επιβολή προστίμου. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου επανέλαβε τη νομική επιχειρηματολογία περί έλλειψης έννομων αποτελεσμάτων, χωρίς να θέσει καμία πρόταση αντίδρασης πέρα από τη διπλωματική διαμαρτυρία. Αυτή η φόρμουλα —”δεν παράγει έννομα αποτελέσματα”— είναι ακριβώς η ίδια που χρησιμοποίησε η κυβέρνηση και για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, και για τις λιβυκές συντεταγμένες στον ΟΗΕ. Επαναλαμβάνεται σαν επωδός, ενώ τα τετελεσμένα στο πεδίο συσσωρεύονται.

Η ανεπάρκεια της κυβερνητικής απάντησης δεν είναι μονοπώλιο “κριτικής από αριστερά”. Το ΠΑΣΟΚ, μέσω του εκπροσώπου Κώστα Τσουκαλά, ζήτησε άμεσες κυρώσεις της ΕΕ και δήλωσε ότι η Ελλάδα «δεν πρέπει να υποχωρήσει ούτε βήμα από τις εθνικές κόκκινες γραμμές», ενώ έκρινε ότι η αφήγηση περί “ήρεμων νερών”«καταρρέει με πάταγο», μεταφέροντας μάλιστα το ζήτημα και στην Ευρωβουλή. Άλλα κόμματα καταγγέλλουν  απουσία “συνεκτικής εθνικής στρατηγικής” και  υποτίμηση των συνεπειών εκ μέρους της κυβέρνησης. Ενδεικτικό είναι ότι και ο πρώην πρωθυπουργός της ίδιας παράταξης, χαρακτήρισε την τουρκική κίνηση «διεθνή πειρατεία» και ζήτησε σαφέστερη ελληνική στρατηγική.

Όταν η κριτική για απουσία στρατηγικής έρχεται ταυτόχρονα από όλη την αντιπολίτευση δεν πρόκειται πια για “κομματική αντιπαράθεση”, αλλά για το συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει σχέδιο.

Η τουρκική κίνηση μπορεί να χαρακτηρισθεί ως “η μεγαλύτερη δυνατή νομιμοποιημένη πρόκληση μέχρι τώρα”, επισημαίνοντας ότι πλέον τα όρια εκτείνονται πολύ πέραν και των ίδιων των τουρκικών χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. Η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου από το ΥΠΕΞ, μπορεί να χαρακτηρισθεί αφέλεια ή εύκολη υπεκφυγή, από τη στιγμή που η Τουρκία το παραβιάζει συστηματικά. Η Ελλάδα  χάνει “ιστορική, μοναδική ευκαιρία” καθυστερώντας να προχωρήσει η ίδια σε επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ν.μ.

Τα πάρκα βεβαίως συνδέονται και αποτελούν εισαγωγική κίνηση ευθέως με το αναμενόμενο νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας” και με την προαναγγελλόμενη τουρκική αντίδραση στην επικείμενη πόντιση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου — δύο μέτωπα που η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σαν να είναι ασύνδετα, ενώ στην πράξη είναι το ίδιο σχέδιο.

Η Τουρκία δηλώνει ήδη ότι θα «προστατεύσει» επιτόπου ό,τι η ίδια θεωρεί δικό της εντός των “πάρκων”. Σύμφωνα με καταγγελίες Ελλήνων ψαράδων, τουρκικά αλιευτικά δραστηριοποιούνται ήδη όχι μόνο σε διεθνή ύδατα γύρω από ελληνικά νησιά, αλλά και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, χωρίς καμία ουσιαστική ελληνική ενέργεια επιτήρησης ή αποτροπής επί του πεδίου. Η αδράνεια αυτή διαβάζεται από την  Άγκυρα ως αδυναμία — και αξιοποιείται ως τέτοια.

Ισοδύναμη απάντηση στην Τουρκία

Η κυβέρνηση δεν μπορεί να συνεχίσει να απαντά σε πράξεις με λόγια, σε τετελεσμένα με νομικίστικες διατυπώσεις. Απέναντι σε έναν γείτονα που εφαρμόζει μεθοδικά ένα αναθεωρητικό στρατηγικό σχέδιο, η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει με πράξεις τουλάχιστον ισοδύναμου βάρους — και έχει το νομικό οπλοστάσιο για να το κάνει, αφού το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. είναι κυριαρχικό δικαίωμα κάθε παράκτιου κράτους βάσει του άρθρου 3 της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία η ίδια η Ελλάδα έχει επικυρώσει.

• Άμεση χάραξη γραμμών βάσης σε όλη τη χώρα και έκδοση Προεδρικού Διατάγματος. Η κίνηση αυτή θα αποτελέσει σαφή προειδοποίηση προς την Τουρκία ότι η Ελλάδα, θα απαντήσει και στις επόμενες κινήσεις τόσο με θεσμικές ενέργειες όσο και επί του πεδίου. Επειδή με την κίνηση αυτή θα αυξηθούν κατά κάποιο μικρό ποσοστό τα χωρικά ύδατα, θα υπάρξει ενημέρωση όλων των μερών, που θα φέρει το θέμα στην επιφάνεια.
• Άμεση ανακοίνωση επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και στην Κρήτη — όχι ως απειλή, αλλά ως άσκηση αδιαμφισβήτητου κυριαρχικού δικαιώματος που η χώρα έχει “παγώσει” για δεκαετίες υπό τουρκική πίεση.
• Δημόσια αναγγελία πρόθεσης επέκτασης και στο Ανατολικό Αιγαίο, με σαφές χρονοδιάγραμμα διπλωματικής προετοιμασίας — ώστε η τουρκική “Γαλάζια Πατρίδα” να συναντήσει, για πρώτη φορά, ελληνική αντίστοιχη αποφασιστικότητα, και όχι μόνο ανακοινώσεις περί “μηδενικής νομικής ισχύος”.
• Κατεπείγουσα προσφυγή στα αρμόδια όργανα του ΟΗΕ και αίτημα εγγραφής του θέματος στο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, με ρητό αίτημα κυρώσεων.
• Ανακοίνωση από πλευράς Ελλάδος ότι όσο δεν τηρείται από την Τουρκία το διεθνές (και ευρωπαϊκό δίκαιο) θα θέτει βέτο στις όποιες αποφάσεις της ΕΕ αφορούν χρηματοδοτήσεις ή θέματα που άπτονται τουρκικών συμφερόντων. Θα πρέπει να εμπεδωθεί ότι η αναθεωρητική στάση της Τουρκίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο θα έχει κόστος την αξιοποίηση εκ μέρους της Τουρκίας των διαδικασιών και χρηματοδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
• Ουσιαστική επιχειρησιακή παρουσία στο πεδίο, για την προστασία των χωρικών υδάτων από τα ήδη καταγγελλόμενα περιστατικά τουρκικής αλιευτικής δραστηριότητας — όχι μόνο διπλωματικές διαμαρτυρίες εκ των υστέρων.

Η Τουρκία έχει σχέδιο, το εφαρμόζει μεθοδικά, βήμα-βήμα, εδώ και χρόνια, και δεν πληρώνει κανένα πολιτικό κόστος γι’ αυτό. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αντίθετα, εξαντλείται σε ανακοινώσεις χωρίς συνέχεια, σε νομικές διατυπώσεις χωρίς πολιτική βούληση, σε “ήρεμα νερά” που έχουν καταντήσει συνώνυμο υποχώρησης.

Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι γκρίζες ζώνες προς διαπραγμάτευση σιωπηρών ανοχών· είναι θάλασσες που ορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο — αρκεί κάποιος να είναι διατεθειμένος να το επιβάλει, όχι μόνο να το επικαλείται. Όσο η Αθήνα αρκείται σε ανέξοδες ανακοινώσεις, η Άγκυρα θα συνεχίσει να χαράσσει, κυριολεκτικά, τους δικούς της χάρτες πάνω στο ελληνικό έδαφος και τις ελληνικές  θάλασσες.

Η Θεοδώρα Τζάκρη είναι ανεξάρτητη βουλευτής

Αυτό είναι θετικό και δεν υπάρχει λόγος να το υποβαθμίσουμε. Το ερώτημα αρχίζει όταν μια χρήσιμη διαδικασία δημοσιονομικού ελέγχου αποκτά στη δημόσια παρουσίασή της πολύ ευρύτερες δημοκρατικές διαστάσεις από όσες πράγματι διαθέτει. Ήδη μέρος της σχετικής δημοσιότητας περιγράφει τον νέο μηχανισμό ως “κόφτη” στις προεκλογικές υποσχέσεις, ενώ αλλού γίνεται λόγος ακόμη και για “πλήρη κοστολόγηση” των προτάσεων των κομμάτων.

Αν όμως εξετάσει κανείς το πραγματικό θεσμικό περιεχόμενο της ρύθμισης, η εικόνα είναι αρκετά διαφορετική. Η προσφυγή στον μηχανισμό δεν είναι υποχρεωτική για όλα τα κόμματα και για ολόκληρο το πρόγραμμά τους. Η διαδικασία ενεργοποιείται με πρωτοβουλία του ίδιου του πολιτικού φορέα, ενώ τα κόμματα επιλέγουν τις προτάσεις που επιθυμούν να υποβάλουν και καθορίζουν τη σειρά προτεραιότητάς τους. Για την πρώτη εφαρμογή του συστήματος προβλέπεται, μάλιστα, η αξιολόγηση έως δέκα προτάσεων ανά κόμμα. Επομένως, δεν έχουμε κοστολόγηση του πολιτικού προγράμματος ως ενιαίου συνόλου, αλλά κοστολόγηση επιλεγμένων μέτρων του.

Παρανοήσεις

Η διαφορά είναι ουσιώδης. Δέκα επιμέρους προτάσεις μπορούν να έχουν δέκα απολύτως ορθές κοστολογήσεις και παρ’ όλα αυτά να εντάσσονται σε ένα συνολικό πρόγραμμα που δεν είναι δημοσιονομικά συνεπές. Η βιωσιμότητα ενός κυβερνητικού προγράμματος δεν προκύπτει από την απλή παράθεση ανεξάρτητων αριθμών. Εξαρτάται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολιτικών, από τη χρονική τους αλληλουχία, από τους συνολικά διαθέσιμους πόρους και, σε αρκετές περιπτώσεις, από οικονομικές και κοινωνικές επιδράσεις που υπερβαίνουν την άμεση δημοσιονομική επίπτωση.

Το ίδιο το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο οριοθετεί με σαφήνεια το αντικείμενό του. Η διαδικασία είναι τεχνική και δεν αποβλέπει στην αξιολόγηση της πολιτικής σκοπιμότητας, της συνολικής ποιότητας του σχεδιασμού ή της κοινωνικής αξίας μιας πρότασης. Και αυτό είναι απολύτως εύλογο για έναν δημοσιονομικό θεσμό. Θα ήταν παράδοξο να του ζητούσαμε να μετατραπεί σε υπερκείμενο κριτή της πολιτικής.

Η διάκριση όμως πρέπει να διατηρηθεί και στη δημόσια συζήτηση: η δημοσιονομική επαληθευσιμότητα μιας πολιτικής δεν ταυτίζεται ούτε με την πολιτική της ορθότητα ούτε, πολύ περισσότερο, με τη δημοκρατική ποιότητα της σχέσης που δημιουργείται ανάμεσα στο κόμμα και στον πολίτη.

Υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα. Η τεχνική διαδικασία επιτρέπει την επικοινωνία προκαταρκτικών εκτιμήσεων και τη μεταβολή ή απόσυρση μιας πρότασης πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία. Αυτό είναι εύλογο εφόσον ο σκοπός είναι να βελτιωθεί ο σχεδιασμός μιας πολιτικής. Από τη σκοπιά όμως της δημοκρατικής λογοδοσίας γεννά ένα διαφορετικό ερώτημα: θα γνωρίζει ο πολίτης ολόκληρη την ιστορία μιας σημαντικής πολιτικής δέσμευσης —την αρχική πρόταση, τις παραδοχές της, τις αλλαγές που έγιναν και τους λόγους τους— ή κυρίως την τελική εκδοχή που επιλέχθηκε να παρουσιαστεί στον δημόσιο χώρο;

Η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη, διότι η πραγματική λογοδοσία χρειάζεται θεσμική μνήμη. Δεν αρκεί η τελευταία φωτογραφία μιας πολιτικής πρότασης· χρειάζεται να είναι ορατή και η διαδρομή που οδήγησε σε αυτήν. Το ουσιαστικότερο κενό, ωστόσο, εμφανίζεται ακριβώς εκεί όπου τελειώνει η προεκλογική περίοδος.

Τι θα γίνει με τις προεκλογικές υποσχέσεις

Ας υποθέσουμε ότι ένα κόμμα υποβάλλει μια σημαντική πρόταση στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Η πρόταση κοστολογείται, το αποτέλεσμα δημοσιοποιείται και το κόμμα το επικαλείται ως τεκμήριο αξιοπιστίας κατά την προεκλογική περίοδο. Οι πολίτες ψηφίζουν, το κόμμα αποκτά κυβερνητική εξουσία και, μετά τις εκλογές, η συγκεκριμένη πολιτική είτε δεν εφαρμόζεται είτε εφαρμόζεται με ουσιωδώς διαφορετικό τρόπο.

Τι ενεργοποιεί τότε ο μηχανισμός της προεκλογικής κοστολόγησης; Ως προς τη σχέση της αρχικής δέσμευσης με τη μετέπειτα άσκηση της εξουσίας, τίποτε. Δεν δημιουργεί από μόνος του υποχρέωση εφαρμογής. Δεν εγκαθιστά συνεχή σύγκριση ανάμεσα στην προεκλογική δέσμευση και στην κυβερνητική πράξη. Δεν απαιτεί ειδική δημόσια αιτιολόγηση της απόκλισης, ούτε συνδέει τη μεταβολή μιας υπόσχεσης με συγκεκριμένη διαδικασία επανεξέτασης και λογοδοσίας.

Εδώ βρίσκεται και η ουσιώδης διάκριση. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο μπορεί να ελέγξει πόσο κοστίζει μια προεκλογική υπόσχεση. Δεν ελέγχει ποιος δεσμεύεται από αυτήν, αν παραμένει δεσμευμένος μετά την ψήφο, αν την εφαρμόζει, γιατί αποκλίνει από αυτήν και ποιος λογοδοτεί για την απόκλιση. Αυτό δεν αποτελεί κριτική προς το ίδιο το ΕΔΣ. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ασκεί τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα που του ανατέθηκε και οριοθετεί ορθώς το τεχνικό της αντικείμενο. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η αντιμετώπιση ενός περιορισμένου αλλά υπαρκτού προβλήματος —της δημοσιονομικής αξιοπιστίας των προεκλογικών εξαγγελιών— παρουσιάζεται ως πολύ ευρύτερη θεραπεία του προβλήματος της δημοκρατικής λογοδοσίας.

Τότε κινδυνεύουμε να υποκαταστήσουμε ένα δύσκολο ερώτημα με ένα ευκολότερο. Το δύσκολο ερώτημα είναι: πώς παραμένει ο πολίτης ουσιαστικά παρών στη σχέση με εκείνον στον οποίο ανέθεσε προσωρινά την άσκηση της πολιτικής εξουσίας; Το ευκολότερο είναι: ήταν κοστολογημένες ορισμένες από τις υποσχέσεις του πριν από τις εκλογές; Το δεύτερο είναι χρήσιμο. Δεν απαντά όμως στο πρώτο.

Μια διαδικασία αληθινής λογοδοσίας

Ακριβώς πάνω σε αυτή τη διάκριση έχει αναπτυχθεί το ερευνητικό πρόγραμμα “Αληθής Αντιπροσώπευση – Εντολή με Όρους”. Δεν πρόκειται για κομματικό πρόγραμμα ούτε για πρόταση συγκεκριμένης οικονομικής, κοινωνικής ή εξωτερικής πολιτικής. Είναι μια πρόταση δημόσιας πολιτικής για την ίδια τη θεσμική σχέση αντιπροσώπευσης: εξετάζει με ποιους κανόνες μπορεί η περιοδική εκλογική εξουσιοδότηση να μετατραπεί σε σαφέστερη, ελέγξιμη και αναθεωρήσιμη πολιτική εντολή, χωρίς να καταργείται η αναγκαία αυτονομία της κυβέρνησης να κυβερνά.

Η θεωρητική αυτή αφετηρία έχει μεταφραστεί σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό πλαίσιο. Στον πυρήνα του βρίσκονται οι Δώδεκα Δημοκρατικές Δεσμεύσεις: δημόσια και μετρήσιμη Χάρτα Διακυβέρνησης, διαφάνεια των κυβερνητικών συμφωνιών, αποτύπωση της πραγματικής αποφασιστικής ισχύος, αιτιολόγηση στόχων, εναλλακτικών, κόστους και συνεπειών, συμμετοχή των πολιτών πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα, δυνατότητα πρωτοβουλίας και αναπομπής, υποχρεωτική Έκθεση Απόκλισης όταν η εφαρμογή απομακρύνεται από τη δημόσια δέσμευση, ανεξάρτητος έλεγχος της εφαρμογής, θεσμική μνήμη και κλιμακωτή λογοδοσία ανάλογη προς την πραγματική ισχύ.

Η πλήρης πρόταση, η ερευνητική της τεκμηρίωση και οι διαφορετικές βαθμίδες παρουσίασής της είναι δημόσια διαθέσιμες στην Πύλη της Αληθούς Αντιπροσώπευσης, ενώ οι Δώδεκα Δεσμεύσεις είναι διαθέσιμες και απευθείας ως επιχειρησιακός πυρήνας του σχεδίου. Η δημόσια πύλη επιτρέπει στον αναγνώστη να περάσει από μια σύντομη εισαγωγή σε αναλυτικότερη παρουσίαση και από εκεί στο πλήρες ερευνητικό σώμα που στηρίζει την πρόταση.

Η αναφορά σε αυτή την πρόταση έχει σημασία ακριβώς επειδή επιτρέπει να δούμε πού τοποθετείται η κοστολόγηση μέσα σε ένα ευρύτερο σύστημα λογοδοσίας. Η κοστολόγηση δεν απορρίπτεται. Αντίθετα, εντάσσεται εκεί όπου πραγματικά ανήκει: πρόταση → τεκμηρίωση και κοστολόγηση → δημόσια δέσμευση → εκλογική εντολή → εφαρμογή → μέτρηση → απόκλιση → αιτιολόγηση → λογοδοσία.

Πότε αρχίζει η ουσιαστική δημοκρατική σχέση

Η νέα ρύθμιση καλύπτει ένα χρήσιμο τμήμα της πρώτης φάσης αυτής της ακολουθίας. Η ουσιαστική δημοκρατική σχέση, όμως, αρχίζει όταν η τεκμηριωμένη προεκλογική πρόταση πρέπει να παραμείνει ορατή και ελέγξιμη μετά την ανάθεση της εξουσίας. Αυτό εξηγεί και γιατί η πολιτική συζήτηση γύρω από τη νέα ρύθμιση κινδυνεύει να περιοριστεί σε ένα πολύ στενό πεδίο.

Η κυβέρνηση μπορεί εύκολα να παρουσιάσει την κοστολόγηση ως ανάχωμα στις ανέξοδες υποσχέσεις της αντιπολίτευσης. Τμήμα της σχετικής δημοσιότητας ήδη υιοθετεί αυτή τη λογική, χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως “κόφτης στις προεκλογικές υποσχέσεις”. Η αντιπολίτευση, από την άλλη πλευρά, μπορεί εξίσου εύκολα να απαντήσει αμφισβητώντας τον μηχανισμό, τις παραδοχές ή την πολιτική σκοπιμότητα της πρωτοβουλίας.

Έτσι όμως κινδυνεύουμε να βρεθούμε σε έναν ακόμη κύκλο πολιτικού τακτικισμού και αντιτακτικισμού, ενώ το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει ανέγγιχτο. Η δημοκρατικά απαιτητική απάντηση θα ήταν διαφορετική: Ναι, να κοστολογούνται ανεξάρτητα και με κοινή μεθοδολογία όλες οι ουσιώδεις πολιτικές προτάσεις που μπορούν αξιόπιστα να κοστολογηθούν. Αλλά να μη σταματήσουμε εκεί.

Να ζητηθεί από κάθε κόμμα, συμπεριλαμβανομένου εκείνου που ήδη κυβερνά, να απαντήσει επίσης σε μια δεύτερη σειρά ερωτημάτων:

• Ποια ακριβώς είναι η εντολή που ζητά από τους πολίτες;
• Ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνει και πώς συνδέονται μεταξύ τους σε ένα συνολικά συνεκτικό πρόγραμμα;
• Με ποιους πόρους και σε ποιο χρονοδιάγραμμα θα υλοποιηθούν;
• Ποιος φέρει την πραγματική ευθύνη για καθεμία;
• Πώς θα μετράται δημόσια η εφαρμογή τους;
• Τι διαδικασία θα ακολουθείται όταν οι συνθήκες πράγματι επιβάλλουν αλλαγή πολιτικής;
• Πώς θα καταγράφεται και θα αιτιολογείται μια ουσιώδης απόκλιση;
• Και, τελικά, ποια πραγματική δυνατότητα γνώσης, συμμετοχής, επανεξέτασης και ελέγχου θα διαθέτει ο πολίτης στο διάστημα ανάμεσα σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις;

Αυτή είναι μια βάσανος στην οποία μπορούν να υποβληθούν με τους ίδιους όρους κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Δεν αφορά το αν ένα κόμμα βρίσκεται δεξιά, αριστερά ή στο κέντρο, ούτε υποδεικνύει στον πολίτη ποια πολιτική πρέπει να επιλέξει. Αφορά το προηγούμενο και βαθύτερο ερώτημα: με ποιους όρους είναι διατεθειμένος όποιος ζητά εξουσία, να τη δεχθεί, να την ασκήσει και να λογοδοτεί γι’ αυτήν.

Η ανεξάρτητη κοστολόγηση αποτελεί ένα χρήσιμο βήμα προς σοβαρότερες προεκλογικές δεσμεύσεις. Δεν χρειάζεται ούτε να υποτιμηθεί ούτε να εξιδανικευθεί. Χρειάζεται να τοποθετηθεί στη σωστή της θέση. Γιατί μια υπόσχεση μπορεί να είναι απολύτως κοστολογημένη και να παραμείνει απλώς μια υπόσχεση. Η δημοκρατική μεταβολή αρχίζει όταν η τεκμηριωμένη υπόσχεση μετατρέπεται σε δημόσια, διαρκώς ελέγξιμη εντολή.

Οι περισσότεροι προσβεβλημένοι δεν δηλώνονται καν ως κρούσματα, γιατί παρουσιάζουν πολύ ήπια ή και καθόλου συμπτώματα. Ένα ποσοστό που ο ΕΟΔΥ εκτιμά ότι είναι χαμηλό, παρουσιάζει έντονα συμπτώματα σαν γρίπης ή και γαστρεντερίτιδας και κάποιοι από αυτούς (κυρίως ηλικιωμένοι ή νέοι σε ανοσοκαταστολή) χρειάζονται νοσηλεία.

Από εκείνους με κάπως βαριά συμπτώματα, πολλοί εμφανίζουν συμπτώματα και από το κεντρικό νευρικό σύστημα (σύγχυση, εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, παραλύσεις) και σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται κατά κανόνα διασωλήνωση και υποστηρικτική αγωγή, η οποία διασώζει περίπου το 70%-80% των ασθενών με σοβαρή νόσο. Θεραπεία στην ουσία δεν υπάρχει, αλλά η νοσοκομειακή αντιμετώπιση σώνει ζωές. Από τους 116 με βαριά νόσο φέτος, κατέληξαν οι 13.

Γιατί τόσα κρούσματα;

Η πιο μεγάλη έξαρση στη χώρα πριν τη φετινή σημειώθηκε το 2018, χρονιά κατά την οποία καταγράφηκαν 318 κρούσματα, εκ των οποίων τα 247 με εγκεφαλίτιδες ή μηνιγγίτιδες, εκ των οποίων υπέκυψαν 51 άνθρωποι. Φέτος έχουμε ήδη 157 καταγεγραμμένα κρούσματα και 13 θανάτους ενώ ο ιός κυκλοφορεί μέχρι το Νοέμβριο -πάντως μετά τον Σεπτέμβρη υποχωρεί σημαντικά ο αριθμός των κρουσμάτων. Η φετινή έξαρση, ειδικά στην Αθήνα, αποδίδεται στην πλημμελή κωνοποκτονία και στο αναποτελεσματικό σύστημα ψεκασμών στην Αττική.

Στην Δυτική Ελλάδα που εφαρμόζουν άλλο μοντέλο κωνοποκτονιών με καθημερινούς ελέγχους δεν είχαν φέτος κανένα κρούσμα. Η περιφέρεια Αττικής υποστηρίζει ότι για την φετινή κατάσταση “φταίει η κλιματική αλλαγή” όμως το φετινό καλοκαίρι μέχρι και προχθές ήταν πολύ ήπιο -μόλις τώρα, τέλη Αυγούστου, μπορούμε να μιλήσουμε για καύσωνα στην Αττική. Όσο για την ζέστη εν γένει όλη τη χρονιά, ήταν στα ίδια επίπεδα με του 2025 και μάλιστα όσον αφορά στο πρώτο εξάμηνο, το 2025 ήταν θερμότερο.

Εντούτοις πέρσι είχαμε τα μισά από τα φετινά κρούσματα. Επίσης, το 2018, όταν είχαμε τα περισσότερα κρούσματα, ήταν μια αρκετά ψυχρή χρονιά, που σημαίνει ότι ο αριθμός των κρουσμάτων δεν αιτιολογείται από τις μέσες θερμοκρασίες των μηνών και από την “κλιματική αλλαγή” -ή πάντως δεν αρκεί η θερμοκρασία ως παράγοντας.

Τα κρουσματα του ιού ανά περιοχή

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ τα κρούσματα ανά δήμο και περιφέρεια έως 19/08/2026 είχαν ως εξής:

Ανατολική Αττική

Αχαρνών 4
Βάρης – Βούλας -Βουλιαγμένης 7
Διονύσου 1
Κρωπίας 3
Λαυρεωτικής 2
Μαραθώνος 3
Μαρκοπούλου Μεσογαίας 11
Παιανίας 2
Παλλήνης 5
Ραφήνας – Πικερμίου 2
Σαρωνικού 1
Σπάτων – Αρτέμιδος 14
Βορείου Τομέα Αθηνών
Αγίας Παρασκευής 6
Αμαρουσίου 1
Βριλησσίων 1
Λυκόβρυσης – Πεύκης 1
Νέας Ιωνίας 1
Παπάγου – Χολαργού 1
Πεντέλης 1
Χαλανδρίου 5
Δυτικής Αττικής
Φυλής 1
Δυτικού Τομέα Αθηνών
Αγίων Αναργύρων – Καματερού 1
Πετρούπολης 1
Χαϊδαρίου 1
Κεντρικού Τομέα Αθηνών
Αθηναίων 3
Νοτίου Τομέα Αθηνών
Αλίμου 1
Γλυφάδας 4
Ελληνικού -Αργυρούπολης 2
Καλλιθέας 1
Πειραιώς
Πειραιά 1

Θεσσαλία

Στην Καρδίτσα: στο δήμο Παλαμά 1 και στο δήμο Σοφάδων 2

Στην Λάρισα: Στο δήμο Κιλελέρ 1, Λαρισαίων 8 και Τεμπών 1

Κεντρική Μακεδονία

Στην Ημαθία, δήμος Βέροιας 3
Στη Θεσσαλονίκη, δήμος Χαλκηδόνος 1

Στην Πέλλα, δήμος Πέλλας 1 και δήμος Σκύδρας 2

Στην Πιερία, δήμος Κατερίνης 1 και στη Νέα Ζίχνη Σερρών 1

Στερεά Ελλάδα

Στην Βοιωτία, δήμος Θηβαίων 1

Υπόλοιπη Ελλάδα
Διάσπαρτα σε 39 ακόμη δήμους (Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα), λιγότερα από 3 κρούσματα ανά δήμο.