Σήμερα το Κράτος έχει υποταχθεί στην οικονομία. Διεθνώς και κατ΄επέκταση εγχωρίως. Αυταπόδεικτα μικρές οικονομίες δύσκολα μπορούν να αποκλίνουν από τις διεθνείς νόρμες. Μπορούν όμως να απομονώσουν τα δυναμικά εκείνα στοιχεία που θα διαφοροποιήσουν την οικονομία σε μία πιο εθνοκεντρική οικονομική και αναπτυξιακή πολιτική.

Η εύκολη επωδός του πολιτικού συστήματος – κυρίως μετά την κρίση χρέους της χώρας – για την αδυναμία ουσιαστικής ελληνοκεντρικής ανάπτυξης, επικεντρώνεται σε διεθνείς κρίσεις. Είναι παθογένειες που διαχρονικά προσφέρουν άλλοθι για τις αποτυχίες των κυβερνήσεων να δώσουν έναν «έντιμο» και ουσιαστικό ρόλο στο κράτος.

Διεθνείς και εγχώριες κρίσεις

Η κρίση του 2009 αντέστρεψε προσωρινά την “υποταγή” του Κράτους λόγω του “επιβαλλόμενου” ρόλου του στην μνημονιακή προσαρμογή. Στην ουσία εργαλειοποιήθηκε η υπόστασή του καθώς και οι λειτουργοί τους στο όνομα της ανασυγκρότησης. Δυστυχώς, οι υφιστάμενες παθογένειες που «εξυπηρετούσαν» διαχρονικά το πολιτικό σύστημα δεν έδωσαν την δυνατότητα ανασύνταξης της φιλοσοφίας λειτουργίας του και του ρόλου του. Μετά το πέρας των μνημονίων η “υποταγή” του Κράτους στην οικονομία επανήλθε ως αξιακή πραγματικότητα.

Τα μνημόνια αντιπροσώπευαν την σκληρότερη μορφή υποταγής της οικονομίας σε ένα ιστορικά παρεμβατικό κράτος, χωρίς όμως να επιδιώκεται μέσα από την στρεβλότητα αυτή να δομηθεί μία νέα φιλοσοφία λειτουργίας του. Ακόμα και με την ευρύτερη έννοια της συμμετοχής της οικονομίας στο ευρύτερο σύνολο της ΕΕ. Για άλλη μία φορά υπήρξε “βολική” η “δημιουργική καταστροφή” του Κράτους με την επίφαση της λογιστικής σμίκρυνσής του. Χάθηκε όμως η πραγματικά δημιουργική ανασύσταση, με αποτέλεσμα σήμερα η λειτουργία του Κράτους “υπό τα δεσμά” των στρεβλοτήτων να αναδεικνύει συνεχώς παθογένειες.

Το Κράτος έρμαιο των παθογενειών του

Η κατ’ επίφαση εκ νέου “υποταγή” του Κράτους στην οικονομία υπάρχει για να προασπίσει -μέσω των υφιστάμενων παθογενειών- μία ιδιότυπη και κατευθυνόμενη μεγέθυνση συγκεκριμένων κλάδων, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ως προς την τήρηση των κανόνων της αγοράς που θεωρητικά στηρίζουν την ελεύθερη οικονομία. Αντί δηλαδή το Κράτος να αναδεικνύει την ορθή λειτουργία των στοιχείων της οικονομίας, επί της ουσίας χειραγωγείται έμμεσα από τις παθογένειές του με αποτέλεσμα τη “διασφάλιση” της λειτουργίας ειδικών συμφερόντων ως μία ένδειξη κατ’ επίφαση ελεύθερης οικονομίας.

Η λανθασμένη πορεία του πλαισίου λειτουργίας Κράτους και Οικονομίας δύσκολα αναστρέφεται. Ειδικά σε περιόδους διεθνών κρίσεων. Κατά συνέπεια, η ζημιά έχει γίνει. Διορθωτικές κινήσεις όμως είναι δυνατόν να επιφέρουν βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα ανάσχεσης με απώτερο στόχο την σταδιακή επαναφορά σε υγιή και, μακροπρόθεσμα, αναπτυξιακά δεδομένα.

Ίσως είναι κατάλληλη περίοδος επαναφοράς των παλαιών ξεχασμένων πενταετών προγραμμάτων. Άλλωστε ο υπό την καθοδήγηση του Κράτους αυξημένος κρατικός παρεμβατισμός με στόχο την εξάλειψη των στρεβλοτήτων και την “υπόδειξη” μίας νέας πορείας δεν είναι δυνατόν να χαρακτηρισθεί ως ανασχετικός της ελεύθερης οικονομίας.

Τουναντίον, η δομικά ορθή παρεμβατική λειτουργία είναι δυνατόν να επαναφέρει την “καρτελοποιημένη” οικονομία στην “ελεύθερή” της μορφή. Καλόν θα είναι να θυμηθούμε για παράδειγμα τους λόγους που οδήγησαν τον Παναγή Παπαληγούρα των κυβερνήσεων Καραμανλή στην κρατικοποίηση των τραπεζών του Ανδρεάδη, που την περίοδο εκείνη δρούσαν ως ιδιότυπο καρτέλ εκτός ελεγκτικών πλαισίων της Τραπέζης Ελλάδος.

Ο έλεγχος του κράτους στην οικονομία

Η επαναφορά του ρόλου ενός Υπουργείου Συντονισμού με βάση επίβλεψης τον αναγκαίο σχεδιασμό και την υπαγωγή της πορείας εξυγίανσης σε πενταετή σχεδιασμό είναι δυνατόν να δώσει ένα πρώτο στίγμα αποτελεσματικότερου ευρύτερου συντονισμού σε πολιτικό επίπεδο και όχι σε επίπεδο ελέγχου από το γραφείο του Πρωθυπουργού.

Σήμερα, άλλωστε, η παρεμβατική λειτουργία του Κράτους γίνεται κεκαλυμμένα. Κατευθύνσεις δίδονται με άγνωστα επί της ουσίας χαρακτηριστικά. Στοχεύσεις μέσω γενικών εξαγγελιών της Κυβέρνησης που όμως στην πορεία ακυρώνονται ή αυτοαναιρούνται από τα ίδια τα δεδομένα της πορείας τη οικονομίας και των ατυχών στοχεύσεων.

Ο πολίτης έχει απαξιώσει το Κράτος

Σε αυτή την καθοδική πορεία του αναπτυξιακού αφηγήματος αρκείται η Κυβέρνηση στην επικοινωνιακή “χειραγώγηση” των Ευρωπαίων μέσω “επιστροφής” των δανεικών με πρόωρες αποπληρωμές χρέους, καθώς και την “απένταξη” προγραμμάτων από το Ταμείο Ανάκαμψης, αφήνοντας τον κύριο Σκέρτσο να “αναζητήσει” αλλού τα κονδύλια που θα χρηματοδοτήσουν τα προγράμματα που απεντάχθηκαν. Κι αυτό σε μία αδύναμη Ευρώπη όπου ο Μάριο Ντράγκι παρουσιάζει το Rhine Group, με στόχο να αναδειχθούν πολιτικές που ως πρόκληση θα έχουν την “αποφυγή της ευρωπαϊκής παρακμής”.

Οι πολίτες σήμερα στην δύσκολη καθημερινότητά τους έχουν υποταχθεί σε “οργανωτικές” μορφές που διεκδικούν κυριαρχία ανώτερη από την εξουσία του Κράτους ή την συναγωνίζονται: κόμματα, σωματεία, επιχειρηματικά συμφέροντα κλπ που πηγάζουν από τις ανάγκες της καθημερινής επιβίωσης. Ο σύγχρονος πολίτης – παρά την απαξίωση – θέλει να αισθάνεται ακόμα μέλος του κόμματος, της κοινωνικής τάξης ή κάποιας οργάνωσης.

Με βάση αυτή την αξιολογική διαπίστωση, ο πολίτης έχει απαξιώσει στην συνείδηση του τόσο το Κράτος, όσο και τα κόμματα. Μία διαπίστωση που εάν δεν αντιστραφεί, εγκυμονεί κινδύνους για την συνέχεια. Κατ΄ επέκταση, είναι ανάγκη το κράτος να ανακτήσει την αξιοπιστία του έναντι των πολιτών. Μόνον τότε θα καταστεί δυνατή η ανάκτηση της αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος.

«Σε ανταπόδοση για τα εγκλήματα που διαπράχτηκαν από την Αμερική εναντίον του ιρανικού λαού, βρίσκονται σε εξέλιξη επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών βάσεων στο Κουβέιτ», επιβεβαίωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση λίγη ώρα αργότερα.

Οι εχθροπραξίες αναζωπυρώθηκαν την Κυριακή στη Μέση Ανατολή, έπειτα από έναν μήνα σχετικής ηρεμίας, σενάριο που επαναλαμβάνεται από την αρχή του πολέμου, ο οποίος ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου και δεν έχει βρεθεί διπλωματική οδός για να τερματιστεί.

Οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις εξαπέλυσαν δυο κύματα βομβαρδισμών, την Κυριακή και το βράδυ της Τρίτης, βάζοντας στο στόχαστρο την πρώτη φορά πυραύλους που ήταν φορτωμένοι με θαλάσσιες νάρκες προοριζόμενες για το στενό του Ορμούζ, τη δεύτερη εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, ιδίως συστήματα ραντάρ και μέσα αντιαεροπορικής άμυνας.

Στη δεύτερη σειρά πληγμάτων είχε αποτέλεσμα να σκοτωθούν συνολικά 19 άνθρωποι, ανάμεσά τους μέλη των ενόπλων δυνάμεων, αλλά και άμαχοι. Επρόκειτο για έναν από τους βαρύτερους απολογισμούς που ανακοινώθηκαν εδώ και μήνες. Τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν και άλλοι 70 τραυματίστηκαν ενώ παραβρίσκονταν σε γάμο στη Σιρίκ (νοτιοανατολικά). Ο αμερικανικός στρατός δεν αντέδρασε στην καταγγελία πως βομβάρδισε γαμήλια τελετή, αλλά διαβεβαίωσε ότι «δεν βάζει ποτέ στο στόχαστρο αμάχους, αντίθετα με τους Φρουρούς».

Οικονομική πίεση

Καταγγέλλοντας το «έγκλημα πολέμου», το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις αντιποίνων προς κάθε κατεύθυνση: εναντίον αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία, στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν, στο Ιράκ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Προειδοποίησε τις ΗΠΑ πως πρέπει να αναμένουν «νέα στρατηγική», σχεδιασμένη να «συντρίψει τα θεμέλια» του εχθρού, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Απηύθυνε ακόμη νέα προειδοποίηση εναντίον «οποιασδήποτε χώρας συνεργάζεται με τον επιτιθέμενο αμερικανικό στρατό».

Η επανέναρξη των βομβαρδισμών μοιάζει να βρίσκεται σε αντίθεση με τις πρόσφατες δηλώσεις του αμερικανού προέδρου Τραμπ και υπουργών του. Τόνισαν πως πλέον η έμφαση της Ουάσιγκτον θα δοθεί στην οικονομική πίεση στο Ιράν και στους εμπορικούς εταίρους του. Ο Αμερικανός πρόεδρος δυσκολεύεται να βρει λύση για να τερματιστεί ο πόλεμος, εξαιρετικά αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, όπου πλησιάζουν οι εκλογές του μέσου της δεύτερης θητείας του, και δαπανηρός για το αμερικανικό κράτος.

Πριν από τη συγκριτική ηρεμία του καλοκαιριού, ο Τύπος και η δημοκρατική αντιπολίτευση τόνιζαν πως οι επιχειρήσεις μείωσαν σε κρίσιμο βαθμό τα αποθέματα ειδών πυρομαχικών καίριας σημασίας των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, κάτι που απορρίπτει η κυβέρνηση Τραμπ. «Καταστρέψαμε πολύ περισσότερα από τα ραντάρ τους», είπε χθες ο ίδιος ο ρεπουμπλικάνος, κάνοντας λόγο για «πολύ σφοδρά» πλήγματα και προσθέτοντας πως «είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε νέα ανά πάσα στιγμή».

«Στενό Τραμπ»

Στο στενό του Ορμούζ, που ο πρόεδρος Τραμπ έριξε χθες την ιδέα να μετονομαστεί σε «στενό Τραμπ», προτού ξεκαθαρίσει πως δεν μίλαγε σοβαρά, δυο δεξαμενόπλοια βρίσκονταν στις φλόγες αφού έπεσαν σε νάρκες, σύμφωνα με την Τεχεράνη.

Η θαλάσσια οδός, στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, αποφασίστηκε να κλείσει από το Ιράν όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Σε αντίποινα οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επέβαλαν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο και, τις τελευταίες ημέρες, νέα σειρά δευτερογενών κυρώσεων σε βάρος εμπορικών εταίρων της Τεχεράνης. Τα νέα μέτρα θα επιτρέψουν να ασκηθεί «η μέγιστη οικονομική πίεση» στην Τεχεράνη, ανέφερε ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ χθες, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Βενεζουέλα.

Στο Ισραήλ, ο υπουργός Εξωτερικών Γεδεών Σάαρ διαβεβαίωσε πως ο στρατός της χώρας του είναι έτοιμος να ανταποδώσει «με δύναμη» οποιαδήποτε νέα ιρανική επίθεση, προσθέτοντας ωστόσο πως η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου «δεν έχει πρόθεση» να εμπλακεί εκ νέου στον πόλεμο, τουλάχιστον «για την ώρα». Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν τον πόλεμο από κοινού με το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου. Αλλά ο ισραηλινός στρατός δεν έχει εμπλακεί σε εχθροπραξίες μετά την κατάπαυση του πυρός ΗΠΑ-Ιράν τον Απρίλιο, παρότι έγινε κομμάτια.

Ο Μητσοτάκης παίζει – νομίζει – το τελευταίο του χαρτί, ενώ είναι ήδη “τελειωμένος” για το κόμμα του κι ενώ οι δελφίνοι – με πρώτο τον… πιστό του Σπυράδωνι – έχουν αρχίσει, εδώ και καιρό, να ακροβολίζονται στα πέριξ. Διαβάζω στην “Καθημερινή” πως η πριμαντόνα του υπουργείου Υγείας περιοδεύει στη Μακεδονία λιγότερο σαν υπουργός και περισσότερο σαν υποψήφιος αρχηγός της ΝΔ (συναντήσεις με κομματικά στελέχη, συγκρότηση μηχανισμού κλπ) έτοιμος για το σάλτο μορτάλε. Ιδιαίτερα μετά την επίθεση εναντίον του Αντώνη Σαμαρά.

Οι πάντες λοιπόν έχουν βγει παγανιά προς άγραν ψήφων – ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Το επιτελικό (λέμε τώρα) κράτος κατά- καταρρέει, που τραγουδούσε κι ο Βασιλάκης, ο Παπακωνσταντίνου. Πάνω στη σύγχυση μάθαμε για την άπαιχτη κωλοτούμπα και του νέου πρωθυπουργού της Βρετανίας Μπέρναμ, σχετικά με τα γλυπτά του Παρθενώνα.

Γλυπτά: Παραμύθι η επιστροφή τους

Όπως το γράφω και το λέω τα τελευταία χρόνια, οι Βρετανοί ΔΕΝ θα επιστρέψουν τα γλυπτά, τα μοναδικά αριστουργήματα του Ιερού Βράχου, το απαραίτητο συμπλήρωμα του ναού που σχεδίασαν οι Φειδίας, Ικτίνος, Καλλικράτης και Περικλής. Απλώς κωλυσιεργούν ενώ με τις “ήξεις αφήξεις” δηλώσεις τους αφενός μας εμπαίζουν -θυμηθείτε τη στάση του προηγούμενου Ινδού πρωθυπουργού, του Σούνακ- και αφετέρου υπηρετούν το παραμύθι των Μενδώνη-Μητσοτάκη, ότι τάχα μου σε τρία τέρμινα τα Μάρμαρα θα είναι πίσω!

Αυτό για τα γλυπτά, το έχουν πουλήσει πάμπολλες φορές. Εκεί επάνω, σ’ ένα πρόστυχο ψέμα δηλαδή, στήριξε αφενός ο Μητσοτάκης τις προεκλογικές του περί πολιτισμού διακηρύξεις και αφετέρου η σκοτεινή, εξωκοινοβουλευτική Μενδώνη την επταετή σκανδαλώδη όσο και χαριστική προς ημέτερους, θητεία της. Αυτό διακήρυσσαν ανερυθρίαστα στο πόπολο. Εν γνώσει τους ότι ήταν μύθευμα: Ότι αύριο, μεθαύριο, μάς γυρίζουν τα Γλυπτά!

Θέλω μετά λόγου γνώσεως εδώ να υπογραμμίσω ότι ήταν τεράστιο λάθος η τόσο επιπόλαιη εγκατάλειψη της πολιτικής για τα Γλυπτά μέσω νομικών επιχειρημάτων του διεθνούς δικαίου και μέσω μίας άνευ προηγουμένου παγκόσμιας κινητοποίησης που είχε εγκαινιάσει τότε με μεγάλη επιτυχία ο Αντώνης Σαμαράς ως υπουργός Πολιτισμού, αξιώνοντας την επιστροφή των Θησαυρών του Ιερού Βράχου hic et nunc.

Η κατρακύλα και τα Γλυπτά

Πέρα από τα Γλυπτά, και λίγα τώρα για την ανώτατη παιδεία και τα διαφυγόντα κέρδη λόγω της απόφασης-καταπέλτη του νόμου Πιερρακάκη από το ΣτΕ (Συμβούλιο της Επικρατείας). Η σειρά έχει ως εξής: Πρώτα ο καθηγητής Γαβρόγλου “ανωτατοποίησε” εν μια νυκτί – ουσιαστικά ακυρώνοντας τα τόσο χρήσιμα ως τότε – ΤΕΙ δημιουργώντας το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής “Αλέξης Τσίπρας” (δική μου η ονομασία).

Μετά η Κεραμέως, μίαν άλλη μοιραία νύχτα, κατέστησε τα ιδιωτικά κολλέγια ισότιμα των ΑΕΙ ανοίγοντας έτσι τον ασκό του Αιόλου. Κι έπειτα ήρθε ο τεχνοκράτης Πιερρακάκης για τα περαιτέρω. Επτά άδειες εκ των οποίων ανακλήθηκαν οι μισές και ακυρώθηκαν οι υπόλοιπες. Κι όπου φάνηκε πως για επτά, ολόκληρα χρόνια η μόνη, “πραματική” πολιτική (που θα έλεγε κι ο Κυριάκος… από το “πραμάτεια”), την οποία διέθετε η ΝΔ για την ανώτατη, κρατική εκπαίδευση, ήταν τα… ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Και μετά βέβαια το… ζέον ζήτημα των ομοφυλόφιλων. Προσωπικά δεν είμαι αντίθετος ούτε με το ένα, ούτε με το άλλο. Όμως η απόλυτη ακινησία που διαπιστώνεται στα ΑΕΙ με τους τόσο πρόθυμους, κομματικούς, στην πλειοψηφία τους, πρυτάνεις, είναι ειλικρινά θλιβερό. Και για να θυμώσω κάποιους: Τούτων δοθέντων και εν όψει των άμεσων αδιεξόδων και στον πολιτισμό και στην παιδεία, ποιος από τους τρεις έχει τις περισσότερες πιθανότητες να ανατάξει κάπως την κατάσταση γνωρίζοντας την πολιτεία και των τριών στα θέματα Πολιτισμού και στα αντίστοιχα της Παιδείας; Ο Μητσοτάκης, ο Τσίπρας ή ο Σαμαράς;

Ξαναχορήγησαν τις ακυρωμένες άδειες

Παράλληλα, ο συνάδελφος, καθηγητής της Νομικής στο ΕΚΠΑ κ. Λαζαράτος, καταγγέλλει την απαράδεκτη και πριν ακόμη στεγνώσει το μελάνι της Απόφασης του ΣτΕ… επαναχορήγηση από το υπουργείο Παιδείας των ακυρωμένων αδειών. Σε χρόνο μηδέν! Συγκεκριμένα αναφέρει:

«Πληροφορούμαι πως το υπουργείο Παιδείας χορήγησε εκ νέου μετά την τήρηση της αναγκαίας, διοικητικής διαδικασίας τις άδειες των ΝΠΠΕ Keele και York. Το υπουργείο περιέπεσε στο μείζον σφάλμα που φοβόμουν. Αντί να ανακαλέσει την παλαιά άδεια και να χορηγήσει νέα εξ αρχής φαίνεται να χορηγεί εκ νέου την παλαιά, ακυρωθείσα άδεια δίχως να την ανακαλεί! Αυτό κατά την εκτίμησή μου είναι παράνομο και αντισυνταγματικό γιατί οι αποφάσεις του ΣτΕ λειτουργούν πάντοτε ex tunc, εκτός αν το ίδιο αποφασίσει άλλως, εφαρμόζοντας το άρθρο 50 παρ. 3 πδ 18/1989 , πράγμα που εν προκειμένω συνειδητά δεν έκανε.

»Οι νέες άδειες μετά βεβαιότητος θα προσβληθούν εκ νέου και αυτοτελώς και ενώπιον της ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΕΩΣ του ΣτΕ, πρωτίστως για αυτό το λόγο, προκειμένου να διευκρινισθεί αν όντως ενέχουν ανάκληση των παλαιών, πράγμα που το Υπουργείο Παιδείας κακώς και μάλλον σκοπίμως δεν διευκρινίζει με την νέα πράξη. Το Υπουργείο θα πρέπει να διευκρινίσει άμεσα αν όντως επαναχορηγεί τις παλιές άδειες, όπως εκ πρώτης όψεως φαίνεται, ή χορηγεί νέες, όπως είναι το νομικώς ορθό…».

Μητσοτάκης: Τα πάντα για τα funds…

Όλη η φροντίδα του καθεστώτος Μαξίμου είναι προφανές ότι στρέφεται όχι στην ενίσχυση και αναβάθμιση των κρατικών ΑΕΙ – που ταλανίζονται από χρόνια κρίση, οικονομική και λειτουργική – αλλά στη δικαίωση των φίλων του επιχειρηματιών που έχουν επενδύσει και στην ιδιωτική εκπαίδευση. Πρόκειται, πάνω-κάτω, για τα ίδια funds που έχουν εξαγοράσει το μεγαλύτερο ποσοστό των ιδιωτικών, άλλοτε κραταιών, σχολείων της χώρας.

Η λογική της Airbnb “ανάπτυξης” και του ξεπλύματος-ξεπουλήματος ήρθε τώρα και στην εκπαίδευση. Τελειώνοντας, ιδού ένα τίμιο σχόλιο για την αριστερά που είναι απούσα, παρά την κρίση, και από την Παιδεία και από τον Πολιτισμό. Από τον παλιό φίλο μου, τον “Καιρό” της Ελευθεροτυπίας (Γιώργο Παπαδόπουλο – Τετράδη). Για την αριστερά που… χτενίζεται: «Στην Ελλάδα δεν υπάρχει, εδώ και χρόνια, Αριστερά. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι που αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί. Εκεί τελειώνουν όλα…»

Το κερασάκι στην τούρτα

Και το κερασάκι στην τούρτα από την Ναταλί Χατζηαντωνίου σχετικά με την ιδιωτική εκμετάλλευση των εθνικών Θησαυρών. Σε ποιόν ανήκει η Ακρόπολη τελικά; “Ιδιωτική” εκδήλωση στην Ακρόπολη την βραδιά της Πανσελήνου διαβάζω και βλέπω σε ποστ της Δέσποινας Κουτσούμπα. Για λίγους κι εκλεκτούς γιατί η Ακρόπολη (για λόγους ασφαλείας, αποφυγή συνωστισμού και πτώσεων) δεν περιλαμβανόταν στα άλλα μνημεία που άνοιξαν με δωρεάν είσοδο για τις εκδηλώσεις που διοργάνωσε το ΥΠΠΟ λόγω φεγγαριού.

Ποιος άραγε να έκλεισε πριβέ την Ακρόπολη με ιδιωτική συναυλία; Ιδιωτική επίσκεψη: Πάντως απ’ ό,τι μαθαίνουμε, επίσκεψη μόνο για εκλεκτούς; Κι ένας καλλιτέχνης εμπλέκεται στο… πριβέ. Ποιος καλλιτέχνης αυτοεξευτελίζεται και δε ντράπηκε να πάει σε ιδιωτική βραδιά που παραβιάζει το σύμβολο της Δημοκρατίας; Και γιατί το ΥΠΠΟ συμπεριφέρεται στην Ακρόπολη σαν να είναι ιδιοκτήτης παραλιακού μπαρ στα 80ς με “πόρτα” που αποκλείει όλους τους άλλους πολίτες; Σαν να είμαστε οι Μπυθουλαίοι που έλεγε κι η μαντάμ Σουσού σουφρώνοντας τη μύτη της, υπουργέ μου; Ελπίζω ότι θα μάθουμε..

Σε τέτοιο περιβάλλον, η στρατηγική είναι διαδικασία διαρκούς μάθησης: Ξεκινάς με μια εκτίμηση για τον αντίπαλο και την αναθεωρείς κάθε φορά που εκείνος σου δίνει στοιχεία. Δεν χρειάζονται μαθηματικά για να το καταλάβεις. Όταν ο γείτονας δημιουργεί τετελεσμένα, εισβάλλει σε χώρες, απειλεί με πόλεμο και διευρύνει απαιτήσεις, το να εξακολουθείς να του συμπεριφέρεσαι όπως στον παίκτη που φαντάστηκες στην αρχή, δεν είναι απλώς αφέλεια.

Η Αθήνα μπορεί να εικάζει, αλλά δεν γνωρίζει ακριβώς πώς, πότε και πόσο μακριά θα κινηθεί η Άγκυρα – ούτε τι θα έκαναν στην πράξη οι σύμμαχοι της Ελλάδας στο μέλλον. Το παίγνιο είναι πολυπαραγοντικό και δικτυωμένο. Η Άγκυρα έχει ήδη αποκαλύψει τον “τύπο” της: Στην Κύπρο η Τουρκία απέδειξε ότι μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα επί του εδάφους και να μεταθέσει στην Αθήνα το δίλημμα, αν είναι δηλαδή διατεθειμένη να πληρώσει για να ανατρέψει την πραγματικότητα αυτή.

Στο Ιράκ και στην Συρία η Τουρκία απέδειξε ότι η πολεμική επέμβαση είναι βασικό εργαλείο της πολιτικής της. Έναντι της Ελλάδας, αμφισβητεί πλέον την ίδια την ελληνική κυριαρχία και ετοιμάζεται. Πρόκειται για αφοσιωμένο παίκτη, που κλιμακώνει κάθε φορά που του δίνεται η ευκαιρία. Αυτά δεν αποτελούν εικασίες για προθέσεις· είναι παρατηρήσεις πάνω σε κινήσεις. Και οι παρατηρήσεις σε ένα παίγνιο αλλάζουν τις πεποιθήσεις σου. Ή μήπως όχι;

Διαφορετικές κυβερνήσεις, ίδια “λάθη”

Το 2017 η κυβέρνηση Τσίπρα έβλεπε “νέο κεφάλαιο”. Ο Ερντογάν ήρθε στην Αθήνα και, μέσα στην ίδια επίσκεψη, άνοιξε το θέμα της Λωζάννης. Η Άγκυρα κοιτούσε το αντικείμενο· η Αθήνα την εικόνα. Και η Αθήνα προσποιήθηκε ότι ο “διάλογος” μετασχηματίζει το –
παίγνιο  μια οφθαλμαπάτη που την πρόσφερε απλόχερα στο εγχώριο ακροατήριο. Όμως, ο διάλογος από μόνος του δεν αλλάζει τις αποδόσεις. Το αποτέλεσμα: Μέχρι το 2019 η Τουρκία γεωτρούσε γύρω από την Κύπρο.

Οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη συνέχισαν την ίδια πολιτική με άλλο περιτύλιγμα: Rafale, Belharra, συμφωνίες με συμμάχους. Ψελλίσματα διαλόγου και αγορές παρουσιάστηκαν ως απόδειξη αποτροπής. Κανένας όμως δεν αποτρέπει επειδή ξοδεύει πολλά, ή επειδή συνομιλεί· αποτρέπει όταν καθιστά τη συνέχιση της στρατηγικής του αντιπάλου ασύμφορη. Αυτή είναι το μόνο που μετράει στο πεδίο. Το αποτέλεσμα ήταν μεταξύ άλλων οι χιλιάδες παραβιάσεις ελληνικών χωρικών υδάτων, στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας.

Εμπλέκοντας τη χώρα σε συμμετρικό ανταγωνισμό ακριβών πλατφορμών, η Αθήνα έπαιξε ακριβώς το παιχνίδι που ευνοεί τον μεγαλύτερο. Όπως λέει ο καθηγητής Κώστας Γρίβας, ένας ορθολογικός παίκτης θα έκανε το αντίστροφο: Θα μετέτρεπε τη γεωγραφία του Αιγαίου σε πολλαπλασιαστή ισχύος, με κλάσμα του κόστους. Όχι επειδή τα F-35 είναι αχρείαστα. Αλλά επειδή το σωστό ερώτημα δεν είναι “ποιο όπλο είναι καλύτερο”, αλλά “ποια αρχιτεκτονική κάνει το τουρκικό τετελεσμένο ακριβότερο, ανά ελληνικό ευρώ”.

Μήπως δεν πρόκειται για “λάθος”

Η κυβέρνηση προέταξε τα “ήρεμα νερά” ως απόδειξη σώφρονος στάσης. Παρά την αριστοτεχνική επικοινωνιακή διαχείριση, η πραγματικότητα διαψεύδει το εγχώριο αφήγημα και η ελληνική “πολιτική” μοιάζει ανεξήγητη, αν θεωρήσουμε ότι το κράτος μεγιστοποιεί το εθνικό συμφέρον. Η θεωρία παιγνίων προσφέρει μια εναλλακτική ερμηνεία. Ίσως η κυβέρνηση να μην είναι ανορθολογική ή ανίκανη. Ίσως απλώς να βελτιστοποιεί άλλη συνάρτηση.

Για το κράτος, το αντικείμενο του παιγνίου είναι κυριαρχία, ασφάλεια, σχετική ισχύς. Για την ελληνική κυβέρνηση όμως υπάρχουν και άλλες αποδόσεις: Μπίζνες, “καλές σχέσεις” με διεθνείς παράγοντες, ο συμβολισμός μιας εντυπωσιακής αγοράς που μαγεύει το εκλογικό σώμα. Κλασικό πρόβλημα εντολέα-εντολοδόχου.

Και η οφθαλμαπάτη είναι πειστική. Το καινούργιο αεροσκάφος φωτογραφίζεται· τα αποθέματα πυρομαχικών, όχι. Η σύνοδος κορυφής παράγει εικόνα· η μεταβολή της σχετικής ισχύος, όχι. Τα “ήρεμα νερά” αποδίδουν αμέσως, ενώ ο λογαριασμός έρχεται χρόνια μετά – όταν οι σημερινοί πολιτικοί δεν θα βρίσκονται στην εξουσία. Αυτό εξηγεί πολλά. Δεν δικαιολογεί τίποτα.

Τα “ήρεμα νερά” ως πληροφορία για την Τουρκία

Κάθε κίνηση δίνει στην Άγκυρα δεδομένα σχεδόν δωρεάν: Πόσο γρήγορα αντιδρά η Ελλάδα, πόσο αντέχει, τι θεωρεί κόκκινη γραμμή, πότε παρεμβαίνουν οι τρίτοι, τι μένει. Στον Έβρο η κυβέρνηση απέκρουσε, ως όφειλε, μια εισβολή οργανωμένη από το τουρκικό κράτος μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες. Στην Κάσο, οι κάμερες δεν ήταν εκεί. Τι ακριβώς έκαναν οι σύμμαχοι όταν η Τουρκία εμπόδισε τις έρευνες; Και τι έκανε η ελληνική κυβέρνηση;

Το συμπέρασμα είναι σαφές: Η Τουρκία μαθαίνει. Η Ελλάδα όχι – δεν την ενδιαφέρει, γιατί παίζει άλλο παίγνιο: Παιχνίδι εντυπώσεων στο εσωτερικό, κατευνασμού στο εξωτερικό, με κεντρικό ζητούμενο να αγοραστεί χρόνος. Η Κάσος αποκαλύπτει ολόκληρο τον μηχανισμό: Τουρκικός εξαναγκασμός με ελάχιστο κόστος, ελληνική προσαρμογή, επικοινωνιακή διαχείριση στο εσωτερικό και, στον επόμενο γύρο, μια Τουρκία που γιγαντώνει τις αξιώσεις της και έχει μάθει περισσότερα για το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει και με ποιο κόστος.

Και μαθαίνει τρία επιπλέον πράγματα: Δεν χρειάζεται να κερδίσει στον πρώτο γύρο, αρκεί να μεταφέρει ζωντανές τις απαιτήσεις της στον επόμενο. Η Ελλάδα αποδίδει τεράστια αξία στην αποφυγή της έντασης και δέχεται να χάνει λίγο κάθε φορά, ώστε να μη διακινδυνεύσει να χάσει πολύ μία φορά. Οι τρίτοι ενδιαφέρονται περισσότερο να κατευνάσουν, παρά να τιμωρήσουν εκείνον που κλιμακώνει. Έτσι, όμως, το τουρκικό κόστος εξατμίζεται, οι απαιτήσεις διογκώνονται και η ελληνική σχετική θέση απομειώνεται σε κάθε γύρο – καθιστώντας μια μελλοντική τουρκική επέμβαση φθηνότερη και πιθανότερη.

Το κατώφλι του πολέμου

Ο πόλεμος κοστίζει. Γι’ αυτό συνήθως υπάρχει ένα ειρηνικό αποτέλεσμα που και οι δύο πλευρές προτιμούν. Το ερώτημα είναι πότε αποτυγχάνει η διαπραγμάτευση. Όσο η Άγκυρα κρίνει ότι το όφελος μιας στρατιωτικής ενέργειας είναι μικρότερο από το κόστος της, δεν κινείται. Αν όμως συμβούν ταυτόχρονα τέσσερα πράγματα  – αυξηθεί η σχετική της ισχύς, παραμείνει υψηλή η αξία του τετελεσμένου, μειωθεί η εκτίμησή της για την ελληνική αποφασιστικότητα και κρίνει διαχειρίσιμες τις διεθνείς αντιδράσεις – η σχέση αντιστρέφεται. Η κίνηση που χθες ήταν ασύμφορη μπαίνει σήμερα στον υπολογισμό και αύριο γίνεται συμφέρουσα.

Καμία σοβαρή ανάλυση δεν θεωρεί τον πόλεμο βέβαιο. Η ελληνική πολιτική όμως τον κάνει πιθανότερο: Μεταβάλλει σταδιακά τις συνθήκες ώστε η χρήση ισχύος να γίνεται περισσότερο ορθολογική επιλογή για την Τουρκία. Και δεν θα τη συγκρατήσει το γεγονός ότι η Αθήνα επιθυμούσε ειρηνικό “συμβιβασμό”. Η επιθυμία της Αθήνας είναι ήδη μέρος του υπολογισμού της.

Τι θα έκανε ένας ορθολογικός παίκτης

Όταν διακυβεύεται η ισορροπία ισχύος και τα κυριαρχικά δικαιώματα, πρώτη έρχεται η επιβίωση και μετά οι μπίζνες. Η λογική επιτάσσει σκλήρυνση της ελληνικής στάσης και αλλαγή αντικειμένου: Από τις οφθαλμαπάτες, στην ισχύ. Η Κύπρος στο κέντρο του παιγνίου. Η Ελλάδα χρειάζεται μακροχρόνιο εθνικό δόγμα απελευθέρωσης. Ο χρόνος οφείλει να καθιστά την κατοχή ακριβότερη. Ελλάδα και Κύπρος χρειάζονται κοινή στρατηγική απέναντι στα ευρωπαϊκά προνόμια που γιγάντωσαν την τουρκική οικονομία.

Η ΕΕ πρέπει να λειτουργεί ως μοχλός. Η Άγκυρα μάς προσφέρει άφθονες ευκαιρίες: Εκπομπές άνθρακα, επικίνδυνα απόβλητα στην Αλιάγα, ανθρώπινα δικαιώματα, εργαλειοποίηση της μετανάστευσης, απειλή πολέμου, εχθρικές ενέργειες. Και ζητά ταυτόχρονα ανακούφιση από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό άνθρακα, αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, απελευθέρωση θεωρήσεων, πρόσβαση σε Ευρωπαϊκά προγράμματα. Κάθε όφελος που απαιτεί ομοφωνία πρέπει να έχει τουλάχιστον ισομεγέθες αντίτιμο σε Κυπριακό, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο – αλλιώς μπλοκάρεται. Το ελληνικό “όχι” κοστίζει λίγο στην Ελλάδα και πολλά στην Τουρκία. Όπως είπε πρώην υφυπουργός, απευθυνόμενη στο ελληνικό κοινό, “το τζάμπα πέθανε”.

Το Αιγαίο πρέπει να είναι χώρος άρνησης. Δικτυωμένη, πολυεπίπεδη άρνηση πρόσβασης – αφορμή για τεχνολογική επανάσταση και αναγέννηση της οικονομίας σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας. Πλήρης και άμεση άσκηση όλων των νομίμων δικαιωμάτων της χώρας και κανόνες εμπλοκής που καθιστούν την παραβίαση χωρικών υδάτων και εναερίου χώρου θανάσιμα επικίνδυνη για εκείνον που την επιχειρεί. Σε ένα παίγνιο όπου τα τετελεσμένα δημιουργούνται ευκολότερα απ’ όσο ανατρέπονται, όποιος αποδέχεται ότι θα κινηθεί δεύτερος μπορεί να έχει χάσει πριν καν αντιδράσει.

Η οικονομία πρέπει να έχει στρατηγικό βάθος. Καμία αποτροπή δεν μπορεί να σταθεί πάνω σε δημογραφική συρρίκνωση, διογκούμενο ιδιωτικό χρέος, αποβιομηχάνιση και καταδιωκόμενη αγροτική παραγωγή. Η Τουρκία πέρασε από την εισαγωγή σχεδόν του συνόλου του οπλισμού της, στην εγχώρια παραγωγή drones, πλοίων και πυραύλων. Η Ελλάδα στο ίδιο διάστημα αποβιομηχανίστηκε και έχασε τους νέους της. Χρειάζεται να ξαναχτίσει παραγωγική βάση, να κατοχυρώσει ενεργειακή και επισιτιστική αυτάρκεια, να παράγει η ίδια τα όπλα της και πάνω απ’ όλα να κρατήσει και να μεγαλώσει τον πληθυσμό της. Η ισχύς δεν αγοράζεται. Παράγεται.

Το σκορ

Μετά από μία δεκαετία της ίδιας “πολιτικής”, έγινε η Τουρκία λιγότερο αναθεωρητική; Λιγότερο ικανή να ασκήσει στρατιωτική πίεση; Εγκατέλειψε το casus belli; Τις γκρίζες ζώνες; Τις αξιώσεις αποστρατιωτικοποίησης; Το τουρκολιβυκό; Το αντίθετο. Διατήρησε κάθε απαίτηση, πρόσθεσε νέες, ανέπτυξε την πολεμική της βιομηχανία, και κέρδισε έδαφος και πολύτιμες πληροφορίες για το πώς αντιδρά η Ελλάδα.

Και η Ελλάδα; Αγόρασε πρόσκαιρη ηρεμία. Αγόρασε ακριβά όπλα, χωρίς να αξιοποιήσει τη γεωγραφία της. Και κατέστησε την άρνησή της να σηκώσει ανάστημα απολύτως ορατή σε εχθρούς και φίλους. Η Τουρκία παίζει επαναλαμβανόμενο παίγνιο: Παρατηρεί, μαθαίνει, αναθεωρεί, περιμένει καλύτερες αποδόσεις. Η Ελλάδα επαναλαμβάνει την ίδια στρατηγική εγχώριας παραπλάνησης και εξωτερικού κατευνασμού.

Αυτό φέρνει πιο κοντά τη στιγμή που η Άγκυρα θα ζυγίσει κόστος και όφελος και θα κρίνει ότι αξίζει να παγιώσει στο πεδίο τις αξιώσεις της. Τότε θα είναι αργά να ανακαλύψουμε ότι η αποτροπή δεν ήταν τα Rafale, οι φωτογραφίες και τα “ήρεμα νερά”. Τότε η ιστορία θα γράψει με μαύρα γράμματα τα ονόματα όσων οδήγησαν εκεί τη χώρα. Η Ελλάδα όμως θα έχει ήδη ζήσει μια νέα καταστροφή.

Την ίδια ώρα, το έργο GSI εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές τεχνικές, χρηματοδοτικές και γεωπολιτικές εκκρεμότητες. Σύμφωνα με τα επενδυτικά έγγραφα του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (IPTO/ΑΔΜΗΕ), η κατασκευάστρια εταιρεία καλωδίων Nexans δεν έχει ακόμη λάβει την πλήρη εντολή έναρξης των εργασιών (Full Notice to Proceed – FNTP).

Παράλληλα, οι εναπομείνασες έρευνες του θαλάσσιου πυθμένα πρόκειται να πραγματοποιηθούν ανατολικά της Κάσου, σε περιοχή όπου συναντώνται οι ελληνικές και τουρκικές διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα. Η Αθήνα δηλώνει ότι δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία. Ωστόσο, έχει εξεταστεί το ενδεχόμενο η Meridiam να ενημερώσει την Άγκυρα πριν από την έναρξη των εργασιών. Η ίδια η εταιρεία δεν έχει επιβεβαιώσει ότι θα αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο.

Η Nexans εξακολουθεί να περιμένει την πλήρη εντολή

Ο IPTO, στην ετήσια έκθεσή του τον Απρίλιο του 2026, συνέδεσε μια σειρά εκκρεμών ρυθμιστικών ζητημάτων με τη σύμβαση της Nexans. Στα ζητήματα αυτά περιλαμβάνεται ο μηχανισμός ανάκτησης εσόδων στην Κυπριακή Δημοκρατία, η κοινή έγκριση των λειτουργικών δαπανών από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές Ελλάδας και Κύπρου, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων αναμονής του ερευνητικού πλοίου έως τον Φεβρουάριο του 2025, καθώς και η κοινή έγκριση της σύμβασης παραχώρησης που ρυθμίζει τη μεταβίβαση του έργου στην εταιρεία ειδικού σκοπού του GSI.

Η έκθεση αναφέρει ότι η FNTP δεν είχε εκδοθεί και ότι η τελευταία πληρωμή προς τη Nexans πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2025. Σύμφωνα με τον IPTO, η Nexans εκτιμά ότι η συσσωρευμένη καθυστέρηση θα μπορούσε να προσθέσει περίπου ένα έτος στο χρονοδιάγραμμα του έργου, αφού εκδοθεί η FNTP και επαναπρογραμματιστούν οι υπόλοιπες εργασίες.

Το νεότερο επενδυτικό έγγραφο του IPTO, της 16ης Ιουνίου 2026, καταγράφει τέσσερις βασικές εκκρεμότητες. Μεταξύ αυτών είναι η καταβολή από την Κυπριακή Δημοκρατία 25 εκατ. ευρώ για το 2025 και ακόμη 25 εκατ. ευρώ για το 2026, με στόχο την αντιστάθμιση του κόστους του έργου για τους Ελληνοκύπριους καταναλωτές και στη συνέχεια η λήψη απόφασης για το ονομαστικό τιμολόγιο.

Παράλληλα, εκκρεμούν η απόφαση για τα επιτρεπόμενα έσοδα του 2025, η κοινή έγκριση των λειτουργικών δαπανών και των εξόδων αναμονής του ερευνητικού πλοίου και η κοινή έγκριση της σύμβασης παραχώρησης. Τα 50 εκατ. ευρώ δεν αποτελούν, με την κλασική έννοια, ανεξόφλητη οφειλή. Αποτελούν μέρος του μηχανισμού μέσω του οποίου ρυθμίζεται η χρηματοδότηση του έργου και η επιβάρυνση των καταναλωτών.

Η απόφαση 280/2025 της κυπριακής Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας βασίστηκε σε πραγματοποιηθείσα επενδυτική δαπάνη ύψους 82 εκατ. ευρώ και καθόρισε τα επιτρεπόμενα έσοδα για το 2025 σε περίπου 25 εκατ. ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ωστόσο, το έγγραφο του IPTO του Ιουνίου 2026 εξακολουθεί να καταγράφει την απόφαση για τα επιτρεπόμενα έσοδα του 2025 ως εκκρεμότητα. Η χρηματοδοτική και ρυθμιστική αβεβαιότητα γύρω από το GSI είναι επομένως εμφανής εδώ και μήνες και πλέον τα ίδια τα έγγραφα του IPTO αποτυπώνουν τον άμεσο αντίκτυπό της στη σύμβαση με τη Nexans.

Έχουν ήδη παραχθεί περισσότερα από 500 χιλιόμετρα καλωδίου

Παρά τις καθυστερήσεις, σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί στον τομέα της παραγωγής. Σύμφωνα με τον IPTO, έως το τέλος του 2025 είχαν επενδυθεί στο έργο 301,4 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 251,4 εκατ. ευρώ είχαν καταβληθεί στον ανάδοχο των καλωδίων. Έως τις 31 Μαρτίου 2026, είχαν ολοκληρωθεί 513 χιλιόμετρα υποθαλάσσιου καλωδίου, ενώ η παραγωγή επιπλέον τμήματος 10 χιλιομέτρων βρισκόταν σε εξέλιξη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εγκρίνει συνολική επιχορήγηση ύψους 658 εκατ. ευρώ για το τμήμα Κρήτης–Κύπρου.

Ωστόσο, μέχρι τις 31 Μαρτίου είχαν πράγματι καταβληθεί 164,5 εκατ. ευρώ ως προχρηματοδότηση από την ΕΕ. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της συνολικής επιχορήγησης και είναι ξεχωριστό από τα 251,4 εκατ. ευρώ που έχουν καταβληθεί στη Nexans.

Κατά καιρούς το έργο έχει παρουσιαστεί σαν να έχει ήδη εξασφαλιστεί το σύνολο της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Τα διαθέσιμα στοιχεία του IPTO δεν υποστηρίζουν αυτή την εικόνα. Ο Διαχειριστής αναφέρει επίσης ότι τον Μάιο υπέβαλε επίσημη αίτηση χρηματοδότησης στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί υπογεγραμμένη δανειακή συμφωνία της ΕΤΕπ για το GSI. Την ίδια στιγμή, περισσότερα από τα μισά από τα συνολικά 898 χιλιόμετρα του καλωδίου Κρήτης–Κύπρου έχουν ήδη παραχθεί, ενώ η Nexans εξακολουθεί να περιμένει την εντολή που θα της επιτρέψει να επανεκκινήσει το σύνολο των εργασιών.

Οι έρευνες μπορεί να αρχίσουν τον Οκτώβριο

Για τις εναπομείνασες έρευνες του θαλάσσιου πυθμένα γίνεται πλέον λόγος για τον Οκτώβριο, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί οριστικό χρονοδιάγραμμα. Μετά την ολοκλήρωση των εκκρεμοτήτων από την πλευρά της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι εταιρείες που συμμετέχουν στο έργο σχεδιάζουν να ζητήσουν την έκδοση NAVTEX για τις νέες έρευνες.

Οι υπόλοιπες εργασίες εντοπίζονται στα διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και ανοικτά της δυτικής Κύπρου. Οι έρευνες στα ελληνικά χωρικά ύδατα των έξι ναυτικών μιλίων και στα κυπριακά χωρικά ύδατα των 12 ναυτικών μιλίων έχουν ολοκληρωθεί. Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου, ωστόσο, δεν είχε εκδοθεί NAVTEX που να καθορίζει τις ημερομηνίες και τις συντεταγμένες της νέας ερευνητικής δραστηριότητας.

Οι προετοιμασίες για την επιστροφή στην περιοχή της Κάσου είχαν ξεκινήσει τον Αύγουστο. Ο υπουργός Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μιχάλης Δαμιανός, είχε δηλώσει τότε ότι η νέα NAVTEX αναμενόταν μέσα σε λίγες εβδομάδες και ότι η επόμενη φάση θα πραγματοποιούνταν από γαλλικό ερευνητικό πλοίο. Μέχρι σήμερα δεν έχουν γίνει γνωστά το όνομα του πλοίου ή της εταιρείας που θα το διαχειριστεί.

Η Meridiam έχει επενδύσει περισσότερα από 2,3 δισ. ευρώ στην Τουρκία

Η είσοδος της Meridiam στο GSI έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της παρουσίας της στην Τουρκία. Η γαλλική εταιρεία δραστηριοποιείται στη χώρα για περισσότερο από μία δεκαετία και η Rönesans αποτελεί τον βασικό τουρκικό εταίρο της στο χαρτοφυλάκιο των νοσοκομείων πόλης.

Στη μελέτη Foreign Direct Investment in Türkiye Century, που δημοσιεύθηκε το 2024 από το Γραφείο Επενδύσεων της τουρκικής Προεδρίας και την YASED, η διευθύντρια της Meridiam στην Τουρκία, Günay Gökçen, ανέφερε ότι η εταιρεία έχει επενδύσει σε πέντε νοσοκομεία πόλης. Πρόκειται για τα νοσοκομεία σε Άδανα, Γιοζγκάτ, Ελαζίγ, Προύσα και Γκαζιαντέπ. Το χαρτοφυλάκιο διαθέτει περισσότερες από 6.300 κλίνες, ενώ η συνολική επένδυση ξεπερνά τα 2,3 δισ. ευρώ.

Η Gökçen είχε επίσης δηλώσει ότι η Meridiam επιθυμεί να συνεχίσει να επενδύει στην Τουρκία, μεταξύ άλλων στους τομείς της πράσινης και βιώσιμης χρηματοδότησης υποδομών. Το 2019, κατά την έναρξη λειτουργίας του Νοσοκομείου Πόλης της Προύσας, η Meridiam είχε παρουσιάσει τη Rönesans ως εταίρο της.

Στη συνέχεια, η Meridiam εισήλθε στο έργο του Γκαζιαντέπ μαζί με τη Samsung C&T και την İstanbul Portföy, διευρύνοντας το τουρκικό χαρτοφυλάκιό της σε πέντε νοσοκομεία. Στα συγκεκριμένα έργα, ο βασικός δημόσιος αντισυμβαλλόμενος είναι το τουρκικό υπουργείο Υγείας. Στην περίπτωση του Γκαζιαντέπ, η σχέση αυτή έγινε ακόμη πιο άμεση.

Σύμφωνα με τη Meridiam, μετά τις καθυστερήσεις και τις αυξήσεις κόστους, το υπουργείο Υγείας, οι τουρκικές αρχές του υπουργείου Οικονομικών και αναπτυξιακοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί ζήτησαν από τη Meridiam και τη Rönesans να αναδιαρθρώσουν και να ολοκληρώσουν το έργο. Το Νοσοκομείο Πόλης του Γκαζιαντέπ, δυναμικότητας 1.875 κλινών, τέθηκε σε λειτουργία το 2023. Η παρουσία της Meridiam στην Τουρκία, επομένως, δεν περιορίζεται στην κατασκευή έργων. Αφορά μακροχρόνιες επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές και σχέσεις με τουρκικές εταιρείες και κρατικούς φορείς.

Το ενδιαφέρον για τις γέφυρες του Βοσπόρου

Το ενδιαφέρον της Meridiam στην Τουρκία δεν περιορίζεται στον τομέα της υγείας. Το Bloomberg ανέφερε στις 29 Ιουλίου ότι η γαλλική εταιρεία εξετάζει το ενδεχόμενο δημιουργίας κοινοπραξίας με τη Makyol İnşaat για μια πιθανή διαδικασία που θα μπορούσε να αφορά τα δικαιώματα εκμετάλλευσης της Γέφυρας των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου, της Γέφυρας Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ και τμημάτων του τουρκικού δικτύου αυτοκινητοδρόμων.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη προσφορά από τη Meridiam και τη Makyol. Οι δύο γέφυρες του Βοσπόρου λειτουργούν υπό την αρμοδιότητα της Γενικής Διεύθυνσης Αυτοκινητοδρόμων του τουρκικού υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών. Το τουρκικό νομικό πλαίσιο διαχωρίζει την κυριότητα από το δικαίωμα εκμετάλλευσης.

Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας έχει διευκρινίσει ότι σε μια πιθανή διαδικασία ιδιωτικοποίησης η κυριότητα των γεφυρών και των αυτοκινητοδρόμων θα παραμείνει στο κράτος, ενώ θα μπορούσε να μεταβιβαστεί για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα το δικαίωμα εκμετάλλευσης και συντήρησης. Μία εβδομάδα μετά το δημοσίευμα του Bloomberg, η Meridiam υπέγραψε στην Αθήνα τη συμφωνία για το GSI.

Ο Μακρόν και το “Team France”

Ο γαλλικός παράγοντας στο έργο δεν περιορίζεται στο γεγονός ότι η Meridiam και η Nexans είναι γαλλικές εταιρείες. Ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε στην τελετή υπογραφής της 5ης Αυγούστου ότι η διαδικασία που οδήγησε στην είσοδο της Meridiam στο GSI προχώρησε μετά από πολιτική κατεύθυνση που δόθηκε έπειτα από την επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Ελλάδα.

Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Meridiam, Thierry Déau, παρουσίασε το έργο ως μέρος της στρατηγικής εταιρικής σχέσης Ελλάδας-Γαλλίας και χαρακτήρισε τον Μακρόν έναν από τους σημαντικούς υποστηρικτές του GSI. Ο ίδιος, κατά την τελετή υπογραφής, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι ο Μακρόν «τον παίρνει κάθε μέρα τηλέφωνο» για το συγκεκριμένο θέμα. Ο αντιπρόεδρος της Nexans, Pascal Radue, χαρακτήρισε τις γαλλικές εταιρείες που συμμετέχουν στο έργο “Team France”. Η Meridiam δεν είναι γαλλική κρατική εταιρεία αλλά ιδιωτικός επενδυτής υποδομών. Ωστόσο, η είσοδός της στο GSI έχει λάβει ισχυρή πολιτική στήριξη τόσο από το Παρίσι όσο και από την Αθήνα.

Η διαφορετική ανάγνωση για το καλώδιο

Η διαφωνία Ελλάδας και Τουρκίας επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστούν οι έρευνες και η πόντιση του καλωδίου στην περιοχή ανατολικά της Κάσου. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, στο άρθρο 79, αναγνωρίζει στα κράτη το δικαίωμα τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών στην υφαλοκρηπίδα.

Για τα καλώδια δεν προβλέπεται η ίδια απαίτηση συναίνεσης του παράκτιου κράτους που προβλέπεται για τη χάραξη αγωγών. Η Αθήνα στηρίζεται σε αυτή τη διάκριση και υποστηρίζει ότι η πόντιση του GSI εκτός χωρικών υδάτων δεν απαιτεί τουρκική άδεια. Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στην UNCLOS και ακολουθεί διαφορετική νομική προσέγγιση. Η τουρκική θέση είναι ότι τα δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα γεννώνται αυτομάτως, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη ανακήρυξη.

Η θέση αυτή συνδέεται με τη νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, μεταξύ άλλων με την απόφαση του 1969 για την υπόθεση North Sea Continental Shelf. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την ελληνική οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στην περιοχή ανατολικά της Κάσου. Έτσι, οι δύο πλευρές ξεκινούν από διαφορετικές νομικές αφετηρίες.

Η Ελλάδα εξετάζει το ζήτημα από την πλευρά του νομικού καθεστώτος του υποθαλάσσιου καλωδίου. Η Τουρκία ξεκινά από την άποψη ότι μέρος του θαλάσσιου πυθμένα βρίσκεται ήδη σε περιοχή όπου διαθέτει δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας. Το πρακτικό πρόβλημα προκύπτει πριν ακόμη από την πόντιση του καλωδίου, καθώς απαιτούνται έρευνες του θαλάσσιου πυθμένα.

Καλώδιο: Η Αθήνα δεν ζητά άδεια… 

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στις 31 Αυγούστου ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία για την υλοποίηση του έργου. Όπως είπε, το διεθνές δίκαιο δεν απαιτεί τουρκική άδεια και «ούτε πρόκειται να ζητηθεί». Η θέση αυτή επιβεβαιώθηκε και από πρόσφατες αναφορές σύμφωνα με τις οποίες το έργο θα μπορούσε να επανεκκινήσει τους επόμενους μήνες και ενδεχομένως πριν από το τέλος του 2026.

Από την τουρκική πλευρά, ωστόσο, έχει διατυπωθεί η θέση ότι όταν πλοία πραγματοποιούν έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στα κυριαρχικά της δικαιώματα, το κράτος σημαίας των πλοίων θα πρέπει προηγουμένως να επικοινωνεί με την Τουρκία.

Η Καθημερινή είχε αναφέρει στις 27 Αυγούστου ότι Αθήνα, Παρίσι και Λευκωσία εξετάζουν μια φόρμουλα βάσει της οποίας η Meridiam θα μπορούσε, πριν από την έναρξη των εργασιών, να ενημερώσει την Τουρκία και άλλες χώρες της περιοχής για τις δραστηριότητες που απαιτούνται για την ολοκλήρωση του έργου.

Πρόκειται για σχέδιο που βρίσκεται υπό συζήτηση και όχι για συμφωνημένη διαδικασία. Η Meridiam δεν έχει επιβεβαιώσει ότι έχει συνταχθεί ή ότι πρόκειται να σταλεί τέτοια επιστολή. Εάν τελικά υιοθετηθεί αυτή η λύση, η Ελλάδα θα μπορούσε να διατηρήσει τη θέση ότι δεν ζητά τουρκική άδεια, ενώ ταυτόχρονα η Άγκυρα θα είχε προηγούμενη ενημέρωση για τις εργασίες.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παραμέτρους της νέας αρχιτεκτονικής γύρω από το GSI: η ενημέρωση θα μπορούσε να γίνει από έναν ιδιώτη επενδυτή που διαθέτει ήδη βαθιές και μακροχρόνιες επιχειρηματικές σχέσεις με την Τουρκία.

Ελλάδα-Τουρκία συνεργάζονται σε άλλη ηλεκτρική διασύνδεση

Η τουρκική στάση απέναντι στο GSI δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα απορρίπτει γενικά την ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα. Η TEİAŞ, η τουρκική εταιρεία μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, και ο IPTO αναπτύσσουν παράλληλα μια δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ των δύο χωρών. Τον Δεκέμβριο του 2023 υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για τη νέα γραμμή 400 kV Νέα Σάντα–Babaeski.

Σύμφωνα με το επενδυτικό έγγραφο του IPTO του Ιουνίου 2026, η γραμμή θα έχει μήκος περίπου 130 χιλιόμετρα και δυναμικότητα 2 GW. Προβλέπεται ότι θα προσφέρει περίπου 600 MW πρόσθετης μεταφορικής ικανότητας προς κάθε κατεύθυνση. Έτσι, ο ίδιος ελληνικός διαχειριστής που βρίσκεται πίσω από το GSI συνεργάζεται απευθείας με την τουρκική κρατική εταιρεία μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας για μια διαφορετική ενεργειακή διασύνδεση.

Η διαφορά γύρω από την Κάσο είναι, επομένως, πιο συγκεκριμένη: αφορά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τον τρόπο διεξαγωγής των ερευνών του θαλάσσιου πυθμένα.

Τι ισχύει σήμερα με το καλώδιο

Έως τις 2 Σεπτεμβρίου: Δεν είχε εκδοθεί NAVTEX για την επόμενη ερευνητική εκστρατεία στην περιοχή της Κάσου, δεν είχε ανακοινωθεί το όνομα του γαλλικού ερευνητικού πλοίου, η Nexans εξακολουθούσε να μην έχει λάβει την πλήρη εντολή έναρξης εργασιών, και η Ελλάδα επέμενε ότι δεν πρόκειται να ζητήσει τουρκική άδεια. Την ίδια ώρα, η Meridiam έχει ήδη αποκτήσει τον ρόλο του πλειοψηφούντος επενδυτή στο GSI, αλλάζοντας σημαντικά την εταιρική και χρηματοδοτική δομή του έργου.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: Μια γαλλική ιδιωτική εταιρεία με επενδύσεις άνω των 2,3 δισ. ευρώ στην Τουρκία βρίσκεται πλέον στην καρδιά ενός έργου που αγγίζει μια από τις πιο ευαίσθητες ελληνοτουρκικές διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν το GSI θα ολοκληρωθεί.

Είναι και εάν η παρουσία της Meridiam, με τις ιδιαίτερα στενές επιχειρηματικές της σχέσεις στην Τουρκία, μπορεί να συμβάλει ώστε το έργο να προχωρήσει χωρίς η αντιπαράθεση για την Κάσο να οδηγήσει σε νέα ελληνοτουρκική κρίση. Σημαντικό: Η Meridiam δεν είναι τουρκικός εταίρος του GSI και η είσοδός της στο έργο δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα αποδέχεται το έργο ή τη συγκεκριμένη ελληνική νομική θέση. Η σημασία της εξέλιξης βρίσκεται αλλού: ένας γαλλικός ιδιώτης επενδυτής με βαθιά και μακροχρόνια παρουσία στην Τουρκία βρίσκεται πλέον στη θέση του πλειοψηφούντος επενδυτή ενός έργου που η Αθήνα θέλει να προχωρήσει χωρίς να ζητήσει άδεια από την Άγκυρα.

Το γεγονός δεν είναι μια απλή επικοινωνιακή αστοχία. Είναι σύμπτωμα ενός βαθύτερου προβλήματος: Όταν η πραγματική στρατηγική δυσκολεύεται να παραγάγει αποτελέσματα, η πολιτική επικοινωνία αρχίζει να υποκαθιστά την πραγματικότητα. Το ίδιο “σκηνικό” επαναλήφθηκε και την μεθεπομένη ημέρα 1/2 Σεπτεμβρίου με τον Τραμπ να εκτοξεύει νέες απειλές για επικείμενη ολική καταστροφή του Ιράν. Ο Τραμπ υποσχέθηκε έναν σύντομο πόλεμο. Έξι μήνες αργότερα, όμως, ο πόλεμος συνεχίζεται…

Ο Τραμπ μπήκε στη σύγκρουση με το γνώριμο δόγμα της προσωπικής ισχύος: Πίεση, απειλή, συντριπτική στρατιωτική δύναμη και γρήγορη επιβολή μιας συμφωνίας. Όμως ένας πόλεμος δεν τελειώνει επειδή ο πρόεδρος δηλώνει ότι …τελείωσε! Όσες φορές και αν το πει.

Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ουάσινγκτον. Έξι μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, το ιρανικό καθεστώς παραμένει στη θέση του, το Στενό του Ορμούζ δεν έχει “ανοίξει”, τα αμερικανικά αποθέματα όπλων βρίσκονται επικίνδυνα χαμηλά και η Διοίκηση Τραμπ αναζητά πλέον τρόπους να μειώσει τη στρατιωτική επιβάρυνση, μέσω οικονομικής πίεσης. Εκτιμάται ότι η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιήθηκε χωρίς να έχει προηγουμένως καθοριστεί με σαφήνεια ποιο ακριβώς πολιτικό αποτέλεσμα θα θεωρηθεί νίκη!

Περισσότερες απειλές

Η βασική αδυναμία της στρατηγικής Τραμπ είναι η σύγχυση ανάμεσα στην κλιμάκωση και την επίτευξη στόχων. Κάθε φορά που η προηγούμενη πίεση δεν παράγει το επιθυμητό αποτέλεσμα, η απάντηση είναι μια νέα απειλή, ένα νέο “κούφιο” τελεσίγραφο, ή μια νέα επίδειξη ισχύος.

Όμως η στρατηγική δεν είναι διαγωνισμός έντασης, αλλά η ικανότητα να μετατρέπεις την ισχύ σε πολιτικό αποτέλεσμα. Αυτό ακριβώς είναι που λείπει. Η Ουάσινγκτον έχει βομβαρδίσει, έχει επιβάλει κυρώσεις, έχει απειλήσει, έχει πιέσει το Ιράν οικονομικά και έχει επιχειρήσει να ελέγξει τη θαλάσσια κυκλοφορία. Η Τεχεράνη όμως εξακολουθεί να διαθέτει την ικανότητα να απαντά, και να επιβάλει κόστος στην παγκόσμια οικονομία.

Από την “αμερικανική νίκη” στην ενεργειακή κρίση

Το μεγαλύτερο στρατηγικό παράδοξο βρίσκεται στο Στενό του Ορμούζ. Η αμερικανική επέμβαση υποτίθεται ότι θα ενίσχυε την ασφάλεια και θα αποκαθιστούσε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Αντί γι’ αυτό, η σύγκρουση άφησε το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη σε κατάσταση σοβαρής ανασφάλειας.

Η ναυτιλιακή κίνηση έχει μειωθεί δραματικά και οι τιμές του πετρελαίου αντέδρασαν ανοδικά μετά την επανέναρξη των αμερικανοϊρανικών εχθροπραξιών, με την τιμή αργού πετρελαίου Brent να φθάνει την 2 Σεπτεμβρίου ακόμα και τα 95 το βαρέλι. Η Ουάσινγκτον ξεκίνησε τον πόλεμο για να αλλάξει τη συμπεριφορά του Ιράν και κατέληξε να αντιμετωπίζει μια κρίση που απειλεί την παγκόσμια οικονομία.

Η επικοινωνία του Τραμπ γίνεται μέρος του προβλήματος. Κάνει έναν πόλεμο σε μεγάλο βαθμό μέσω των κοινωνικών δικτύων. Οι αναρτήσεις του δεν λειτουργούν απλώς ως πολιτική επικοινωνία. Ο ίδιος πιστεύει ότι λειτουργούν ως μέρος στρατηγικής πίεσης. Όμως όταν ένας πρόεδρος χρησιμοποιεί μια εικόνα με τεχνητή νοημοσύνη για να παρουσιάσει μια επίθεση που δεν έχει επιβεβαιωθεί, η γραμμή ανάμεσα στην αποτροπή, την προπαγάνδα και την παραπληροφόρηση γίνεται επικίνδυνα δυσδιάκριτη.

Η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών βασίζεται πάνω από στρατιωτικές δυνατότητες στην αξιοπιστία. Όταν οι σύμμαχοι δεν γνωρίζουν εάν μια δραματική εικόνα που δημοσιεύει ο πρόεδρος είναι πραγματικό πολεμικό υλικό ή προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, αυτή απλά…. διαβρώνεται.

Το πραγματικό τίμημα

Και εδώ επιστρέφουμε στους αριθμούς. Σε μία απόρρητη αξιολόγηση (SDOB) της 14ης Αυγούστου, σύμφωνα με τη Washington Post η Στρατιωτική Ηγεσία ενημέρωσε τον υπουργό “Πολέμου” ότι οι παρατεταμένες επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας στη Μέση Ανατολή κινδυνεύουν να αποδυναμώσουν τις δυνατότητες των ΗΠΑ αλλού. Μόλις ένα μέρος του στόλου των αντιτορπιλικών είναι διαθέσιμο για νέες αναπτύξεις. Τα αποθέματα πυραύλων έχουν πιεστεί. Δυνάμεις που θα μπορούσαν να αποτελούν στρατηγική εφεδρεία παραμένουν δεσμευμένες στη Μέση Ανατολή.

Μια υπερδύναμη πρέπει να διατηρεί εφεδρείες. Πρέπει να μπορεί να αντιμετωπίσει μια δεύτερη κρίση. Πρέπει να μπορεί να αποτρέψει έναν αντίπαλο που παρακολουθεί την πρώτη κρίση. Εάν η αμερικανική στρατιωτική ισχύς απορροφάται από έναν πόλεμο, χωρίς σαφή ημερομηνία λήξης, η Ουάσινγκτον δεν χάνει απλώς πυρομαχικά. Χάνει επιλογές.

Αυτό ακριβώς παρακολουθούν η Μόσχα και το Πεκίνο. Ο Πούτιν βλέπει μια Αμερική που δυσκολεύεται να τερματίσει έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ενώ εξακολουθεί να έχει δεσμεύσεις στην Ευρώπη. Ο Σι Tζινπίνγκ βλέπει κάτι ακόμη πιο σημαντικό, μια Ουάσινγκτον που δυσκολεύεται να μεταφέρει στρατιωτικούς πόρους στον Ινδό-Ειρηνικό, στη Μέση Ανατολή και στην Ευρώπη ταυτόχρονα.

Το Πεκίνο δεν χρειάζεται να επιτεθεί. Αρκεί να περιμένει. Να παρατηρεί πόσα πλοία είναι διαθέσιμα. Πόσα πυρομαχικά έχουν απομείνει. Πόσο γρήγορα αναπληρώνονται. Πόσο αντέχουν οι σύμμαχοι. Και πόσο πολιτικά ανεκτός γίνεται ένας μακροχρόνιος πόλεμος για την αμερικανική κοινωνία.

Ο Τραμπ στερείται στρατηγικής εικόνας

Η κριτική στον Τραμπ δεν αφορά στην χρησιμοποίηση της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος αλλά για ποιόν σκοπό έκανε χρήση της! Ένας πρόεδρος μπορεί να διατάξει επιτυχημένα αεροπορικά πλήγματα και παρ’ όλα αυτά να αποτύχει στρατηγικά. Μπορεί να καταστρέψει στόχους και να μην καταστρέψει την ικανότητα του αντιπάλου να συνεχίσει τον πόλεμο. Μπορεί να απειλεί με «συντριπτική δύναμη» και την ίδια στιγμή να εξαντλεί τα αποθέματα που χρειάζεται για τον επόμενο πόλεμο. Και μπορεί να παρουσιάζει μέσω AI μια υποτιθέμενη νίκη που δεν συνέβη, την ώρα που η πραγματικότητα δείχνει ότι ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει!

Ένας πρόεδρος που θέλει να κάνει την Αμερική «ισχυρή ξανά» κινδυνεύει να υπερεκτείνει την αμερικανική ισχύ σε έναν αδιέξοδο πόλεμο χωρίς καθαρό τέλος. Και αυτό είναι πολύ πιο σοβαρό από ένα κακό tweet.

Το πραγματικό στρατηγικό αδιέξοδο

Η Αμερική δεν έχει πάψει να είναι υπερδύναμη. Όμως έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου η στρατιωτική της ισχύς, οι παγκόσμιες δεσμεύσεις της και οι πολιτικοί στόχοι της δεν βρίσκονται πλέον σε ασφαλή ισορροπία. Ο Τραμπ βέβαια δεν δημιούργησε όλα αυτά τα προβλήματα. Αλλά η επιλογή του να αντιμετωπίσει το Ιράν με έναν συνδυασμό στρατιωτικής κλιμάκωσης, οικονομικού στραγγαλισμού και προσωπικής διπλωματίας μέσω κοινωνικών δικτύων, τα έχει οξύνει. Και το πιο επικίνδυνο είναι ότι δεν υπάρχει ακόμη σαφής στρατηγική εξόδου.

Από την αρχή αυτού το πολέμου ο γράφων δεν σταμάτησε να επισημαίνει ότι ένας πόλεμος χωρίς σαφείς προτεραιοποιημένους και ρεαλιστικούς στόχους, χωρίς διακριτό τερματισμό και χωρίς βιώσιμη στρατηγική εξόδου γίνεται εύκολα πόλεμος χωρίς τέλος. Και ένας πόλεμος χωρίς τέλος γίνεται, αργά ή γρήγορα, στρατηγική εξάντληση.

Οι προσωπικές ευθύνες του Τραμπ

Ο Τραμπ δεν ευθύνεται για όλα τα δομικά προβλήματα της αμερικανικής ισχύος. Ευθύνεται όμως για τον τρόπο με τον οποίο επέλεξε να τη χρησιμοποιήσει. Και τώρα η Ουάσινγκτον βρίσκεται μπροστά στο κλασικό στρατηγικό δίλημμα. Αν σταματήσει, υπάρχει ο κίνδυνος να εμφανιστεί ότι υποχώρησε, χωρίς να πετύχει τους στόχους της. Εάν συνεχίσει, αυξάνει την κατανάλωση πυρομαχικών, τη φθορά των δυνάμεων και τον κίνδυνο μιας ακόμη μεγαλύτερης περιφερειακής σύγκρουσης. Ο ορισμός της στρατηγικής παγίδευσης.

Υπάρχει όμως και άλλο πρόβλημα, που αφορά προσωπικά τον Τραμπ. Η υπερβολική προσωποποίηση της στρατηγικής. Ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί το Truth Social, όχι απλώς ως μέσο πολιτικής επικοινωνίας, αλλά όπως προαναφέραμε ως εργαλείο άσκησης… στρατηγικής πίεσης. Η αποτροπή απαιτεί αξιοπιστία. Και η αξιοπιστία απαιτεί η απειλή να συνδέεται με πραγματικές δυνατότητες και πραγματικές αποφάσεις. Όταν η επικοινωνία προηγείται της στρατηγικής, η απειλή κινδυνεύει να μετατραπεί σε μπλόφα.

Η ανάρτηση για το Χαργκ είναι χαρακτηριστική. Σε μια στιγμή κατά την οποία ο κόσμος χρειάζεται αξιόπιστη πληροφόρηση για το εάν έχει πραγματοποιηθεί μια σημαντική στρατιωτική επίθεση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρουσιάζει μια ψευδή εικόνα. Ακόμη κι αν ο στόχος ήταν η ψυχολογική πίεση προς την Τεχεράνη, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι το αντίθετο.

Το μεγαλύτερο λάθος

Εδώ βρίσκεται τελικά η ουσία. Ένας Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει την πολυτέλεια να σκέφτεται μόνο την τρέχουσα σύγκρουση. Πρέπει να σκέφτεται και την επόμενη. Κάθε πύραυλος Τόμαχωκ που εκτοξεύεται σήμερα, δεν είναι διαθέσιμος αύριο. Κάθε αντιτορπιλικό που παραμένει επί μήνες σε παρατεταμένη ανάπτυξη, δεν είναι διαθέσιμο για μια άλλη κρίση. Κάθε μονάδα που δεσμεύεται στη Μέση Ανατολή μειώνει, έστω προσωρινά, τη στρατηγική εφεδρεία των ΗΠΑ.

Και αυτή η εφεδρεία είναι ακριβώς που χρειάζεται η Αμερική για να αποτρέψει τη Ρωσία στην Ευρώπη και την Κίνα στον Ινδό-Ειρηνικό. Ο Τραμπ μπορεί να κερδίζει τακτικές αναμετρήσεις, αλλά κινδυνεύει να καταναλώνει τη στρατηγική εφεδρεία που χρειάζεται για να κερδίσει τον επόμενο πόλεμο.

Η στρατιωτική ισχύς, όσο συντριπτική και αν είναι, δεν αποτελεί από μόνη της στρατηγική. Η χρήση της χωρίς σαφή πολιτικό σκοπό, ρεαλιστικούς και ιεραρχημένους στόχους, σαφή κριτήρια επιτυχίας και, κυρίως, σχέδιο τερματισμού μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγική αποτυχία. Ο Τραμπ φαίνεται να βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που υπερεκτίμησε την ικανότητα της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος να επιβάλει γρήγορα πολιτική λύση στο Ιράν.

Η συνέχιση του πολέμου αυξάνει το κόστος, δεσμεύει δυνάμεις και πυρομαχικά, περιορίζει τη στρατηγική εφεδρεία και αυξάνει τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης. Η διακοπή του, από την άλλη, χωρίς μια συμφωνία που να μπορεί να παρουσιαστεί ως αποτέλεσμα της αμερικανικής πίεσης, δημιουργεί τον κίνδυνο να εκληφθεί ως υποχώρηση.

Η Αμερική δεν πρέπει να αξιολογεί τη στρατηγική της μόνο με βάση το εάν κερδίζει την τρέχουσα αναμέτρηση, αλλά και με βάση το τι δυνατότητες θα της απομένουν μετά από αυτήν. Μια υπερδύναμη που καταναλώνει τη στρατηγική της εφεδρεία σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές τέλος, κινδυνεύει να αποδυναμώσει την αποτρεπτική της ικανότητα απέναντι σε άλλους, πολύ πιο μακροπρόθεσμους ανταγωνιστές. Αυτό είναι, τελικά, το πραγματικό αδιέξοδο του Τραμπ, ένας πόλεμος που ξεκίνησε ως επίδειξη αμερικανικής ισχύος κινδυνεύει να εξελιχθεί σε δοκιμασία των ορίων της!

Τα ιδεολογήματα της διαφορετικότητας, δηλαδή της πολιτικά ορθής απεριόριστης ανεκτικότητας σε όλες τις διαφορές και επιτρεπτικότητας σε όλες τις παρεκκλίσεις από τους καθιερωμένους ηθικούς κανόνες που οργάνωναν την κανονική κοινωνική ζωή των πολιτών, αποτελούν σήμερα κάτι σαν ιδεολογικό συμπλήρωμα διατροφής της πολιτικά ορθής σκέψης όλων των κατά φαντασίαν πολιτών του κόσμου που ορκίζονται στο όνομα μιας παγκόσμιας συμπεριληπτικής κοινωνίας ομιλούντων διπόδων, με την αίσθηση μάλιστα ότι έτσι γίνονται και φαίνονται “προοδευτικοί” ή /και “αριστεροί”…

Έτσι, ο ιστορικά αμερικανόπνευστος πολιτισμικός ανιστορισμός ενός “Νέου Κόσμου” συναντά και διασταυρώνεται με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική θρησκεία του δικαιωματισμού και την καλλιέργεια της πολιτισμικής “αντι-συνεκτικότητας” των “ανοικτών κοινωνιών”. Η συνάντηση αυτή είναι ανοιχτή και ανεκτική σε όλα τα συμπληρώματα διαστροφής που είναι καθημερινώς ορατά στις σύγχρονες δυτικές, αντισυνεκτικές και αντικοινωνικές “κοινωνίες”.

Με άλλα λόγια, τα καθημερινά σχεδόν συμπληρώματα διαστροφής είναι απαραίτητα στο “σύστημα” γιατί παρέχουν επί του αέναου παρόντος, το έδαφος επί του οποίου ασκείται, εξασκείται και ελέγχεται από το καθεστώς η απεριόριστη ανοχή των εξατομικευμένων υπηκόων στο αποτρόπαιο. Ελέγχεται η ιδεολογική και πολιτισμική υποτέλεια των οικειόφοβων, των οποίων τις νοοτροπίες και τα αντανακλαστικά, τις ηθικοπολιτικές και ιδεολογικές αποστάσεις από τον “πρόγονο”, τον “γείτονα”, τον “συμπατριώτη”, τον “συνάδελφο” κλπ., έχουμε ήδη περιγράψει αναλυτικά από το 2005 (Αυτοκρατορία και Συνειδήσεις), σε συνάρτηση προφανώς με το “θάνατο” των συλλογικών υποκειμένων της ιστορίας (εθνικών και ταξικών).

Ο ρόλος “διανοουμένων”

Ας σημειωθεί ωστόσο παρεμπιπτόντως, ότι ορισμένοι “διανοούμενοι” του δήθεν “αντι-συστημικού”, αλλά ωστόσο έντονα μετα-μοντέρνου συρμού, που, παριστάνοντας τους “πρωτοπόρους”, ανακαλύπτουν συνήθως με στόμφο τον κόσμο που οι ίδιοι ως τώρα δεν υποψιαζόντουσαν κάν – αναγνώρισαν πρόσφατα την σημασία της έννοιας “οικειοφοβία”, αλλά προφανώς λόγω της θεωρητικής τους ανεπάρκειας, την απέδωσαν με τον αδόκιμο όρο της “οικοφοβίας”.

Αυτή η κατηγορία “στοχαστών” “αποκαλύπτει”, πάντα εκ των υστέρων, διάφορα κοινωνικά φαινόμενα που έχουν ήδη εντοπιστεί και αναλυθεί διεξοδικά, χωρίς βέβαια οι ίδιοι να κουράζονται με “περιττές βιβλιογραφικές αναφορές” στις τοποθετήσεις τους. Ωστόσο, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι δεν υπάρχει καμία φοβία του “οίκου”.

Υπάρχει “φοβία” (αντιπάθεια, περιφρόνηση, απαξίωση κλπ.) του πολιτισμικώς και ιστορικώς οικείου. Στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, ενδεχομένως και του συγγενικού προσώπου. Διότι, για όλους αυτούς τους μετανεωτερικούς νέο-αγρίους, το καλύτερο συμπλήρωμα διαστροφής είναι η σαδιστική βία κατά των πιο αδύναμων και ανυπεράσπιστων. Προφανώς, τα ανήλικα παιδιά και οι εν ζωή ηλικιωμένοι είναι τα καλύτερα θύματα της νεοφασίζουσας θηριωδίας των οικειόφοβων.

Από την μεριά της, επιφυλακτική σε κάθε ιδέα αυθόρμητης και ανοργάνωτης αυτοδικίας κατά των σαδιστών του είδους αυτού, η υπόλοιπη κοινωνία παρακολουθεί σαστισμένη τις διαδικασίες της εσωτερικής της διάλυσης. Συνηθίζει και εξοικειώνεται με το πεπρωμένο της παρακμής της. Τα ΜΜΕ και κάθε λογής “ειδικοί” που “είδαν σκοτάδι και μπήκαν” αναζητώντας κι αυτοί μια κάποια αναγνώριση ως “διανοούμενοι” από δεύτερο και τρίτο χέρι, (νομικοί, ψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι κλπ.), είναι πάντα ούτως ή άλλως εκεί για να αποδομήσουν ή να αποκρύψουν την ιστορική, κοινωνιοπολιτική σημασία των συμπληρωμάτων διαστροφής και με τις ελλειπτικές, ψευτο-ορθολογικές ερμηνείες τους, να τα κάνουν ίσως κάπως πιο εύπεπτα…..

Οι δημοσκοπήσεις φέρουν ανερχόμενο το Vox (ομνύει στον δικτάτορα Φράνκο) και σταθερό το Λαϊκό Κόμμα, με τους Σοσιαλιστές του Σάντσεθ σε πτώση. Όμως και το 2023 οι δημοσκοπήσεις έφεραν ως σίγουρους νικητές το Λαϊκό Κόμμα – ή και σε συνασπισμό με το Vox – θεωρώντας τον Σάντσεθ “χαμένο”. Δεν επαληθεύθηκαν. Όπως και να έχει, προφανώς ο Σάντσεθ δεν θέλει μάλλον να το ρισκάρει και προσπαθεί να συσπειρώσει τον κόσμο των Σοσιαλιστών και των Αριστερών, εξ’ ου και επιτέθηκε στο “όλο και πιο δεξιό Λαϊκό Κόμμα”.

Το συνέδεσε έμμεσα με το Vox (με το οποίο το Λαϊκό Κόμμα εξέταζε το 2023 συνασπισμό) αλλά και με ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης, και φέροντάς τους όλους ως συμπλέοντες με τους Ρώσους στο ζήτημα της Θέουτα, παρότι ειδικά το Vox έχει έντονα αντιρωσική πολιτική. Αυτό μπερδεύει λίγο το τοπίο, γιατί κατά τον Σάντσεθ το Vox συμμάχησε με Ρώσους και Ισραηλινούς στο θέμα της Θέουτα.

Οι ισχυρισμοί Σάντσεθ 

Μιλώντας ο Ισπανός πρωθυπουργός είπε ότι «ακροδεξιά, ρωσικά και ισραηλινά δίκτυα μεγαλοποίησαν τα γεγονότα στις 30 και 31 Ιουλίου», δηλαδή ουσιαστικά είπε την αλήθεια (ότι τα σχόλια άρχισαν μετά την εισροή των μεταναστών) αλλά το ανέφερε επί τροχάδην, και με τον τρόπο που εκφράσθηκε εν συνεχεία, στην ουσία είπε ότι αυτοί οι τρεις προκάλεσαν με παραπληροφόρηση την εισροή και ότι το κάνουν και σε άλλες περιοχές «για να επιτεθούν στην Ευρώπη και να την διχάσουν».

Να θυμίσουμε ότι στην Θέουτα (που έχει έκταση μισή από την Κίμωλο, ή ίση με το δήμο Γλυφάδας) οι δεκάδες χιλιάδες μετανάστες άρχισαν να εισρέουν στις 30 και 31 Ιουλίου, δηλαδή προτού αρχίσουν τα σχετικά τρολ τις αναρτήσεις, και κατά συνέπεια δεν ήταν δυνατόν αυτά να τους είχαν παροτρύνει.

Για να ακριβολογούμε, δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιος μηχανισμός τους παρότρυνε εξαρχής, ποιος γέννησε τις φρούδες ελπίδες των μεταναστών και τους ώθησε στην Θέουτα με πρωτοφανή ένταση, αλλά πάντως η έρευνα της Κομισιόν ανέφερε πως το θέμα διαστρεβλώθηκε και μεγαλοποιήθηκε «μετά τις 30 Ιουλίου από διάφορα δίκτυα» και όχι πριν. Εξ’ αρχής οι υποψίες βάρυναν το Μαρόκο και το Ισραήλ, αλλά ο Σάντσεθ απάλλαξε με ζέση το Μαρόκο ως υπαίτιο και επέμεινε στο Ισραήλ, προσθέτοντας τη Ρωσία και την ακροδεξιά.

Η αλλαγή στο νόμο

Να υπενθυμίσουμε ότι η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ προχώρησε προ τριμήνου σε μια ριζική μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής νομοθεσίας στην Ισπανία, εγκρίνοντας ένα έκτακτο πρόγραμμα μαζικής νομιμοποίησης μεταναστών. Ο Σάντσεθ υποστηρίζει την μετανάστευση ως “μοχλό οικονομικής ανάπτυξης και λύση στο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας” και ήδη από τον Απρίλιο η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης προκάλεσε αντιδράσεις στην Κομισιόν.

Η Ισπανία υπερασπίστηκε την απόφαση ως ζωτική για την οικονομία της χώρας, αλλά πολλοί εξέφρασαν δυσαρέσκεια, ακόμα και στις ΗΠΑ. Κόμματα της ισπανικής αντιπολίτευσης, καθώς και ορισμένες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν κατηγορήσει το Μαρόκο ότι επέτρεψε σκόπιμα τη μαζική διέλευση.

Το Μαρόκο έχει αρνηθεί την κατηγορία. Πολλοί πιστεύουν ότι το “γιουρούσι” που κόστισε 100 ζωές ήταν συμπαιγνία Μαρόκου, ΜΚΟ των Αμερικανών και των Ισραηλινών που “έχουν στο μάτι” τον Σάντσεθ, αλλά στην πραγματικότητα, αν κάποιος θέλει να αναζητήσει πιθανούς προβοκάτορες που έσπρωξαν τους μετανάστες στο απονενοημένο διάβημά τους δυόμισι μήνες μετά την αλλαγή του νόμου, θα είχε μεγάλη λίστα με υπόπτους.

Ο νόμος άλλαξε στις 15 Απριλίου ανοίγοντας τον δρόμο για τη νομιμοποίηση εκατοντάδων χιλιάδων ατόμων “χωρίς χαρτιά”. Μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026 κατατέθηκαν σχεδόν 1.200.000 αιτήσεις νομιμοποίησης (έναντι των αρχικών εκτιμήσεων που ανέμεναν 500.000 άτομα). Ο νόμος θα κάλυπτε όσους είχαν υποβάλει χαρτιά μέχρι τις 30 Ιουνίου. Και σταδιακά εγκρίθηκαν προσωρινά 600.000 αιτήσεις στις αρχές Ιουλίου, όμως οι υπόλοιπες 600.000 εκκρεμούν και έχουν εγκριθεί μόλις 11.000 από το υπόλοιπο “πακέτο” αιτήσεων.

Η κρίση εκδηλώθηκε ένα μήνα μετά την λήξη της υποβολής αιτήσεων. Για ποιο λόγο κινητοποιήθηκαν ξαφνικά δεκάδες χιλιάδες; Σίγουρα δεν επρόκειτο για μαζική υστερία ούτε ήταν τυχαίο γεγονός. Φώναζαν δε όλοι “ζήτω ο Σάντσεθ” και “ζήτω η Ισπανία”, αναφερόμενοι προφανώς στο νέο νόμο. Κάτι όμως τους παρακίνησε, δεδομένου ότι π.χ. το Reuters και άλλα μέσα αναφέρονταν σε 600.000 νομιμοποιήσεις μεταναστών στην Ισπανία ήδη από τις 2 Ιουλίου, δηλαδή και πάλι με μεγάλη χρονική απόσταση από τις 30 Ιουλίου. Άρα, ούτε τα δημοσιεύματα για τις ημιτελικές νομιμοποιήσεις έπαιξαν τον καθοριστικό ρόλο.

Η Θέουτα σήμερα

Στον θύλακα η ένταση συνεχίζεται. Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι παραμένουν στο θύλακα 5.000-8.000 άτομα από τα 72.000 που είχαν περάσει στα τέλη Ιουλίου. Όμως ούτε αυτοί είναι εύκολο να απορροφηθούν σε δομές και οι περισσότεροι δηλώνουν ανήλικοι. Προέρχονται από 26 διαφορετικά κράτη και συχνά σημειώνονται επεισόδια μεταξύ τους.

Καταγράφηκαν εν τω μεταξύ 23 σεξουαλικές επιθέσεις με τέσσερις βιασμούς ανηλίκων κοριτσιών και έναν βιασμό αγοριού. Πολλά μέσα προέβαλαν ως δράστες μετανάστες, αλλά από τους οκτώ συλληφθέντες, οι μεν μισοί ήταν όντως μετανάστες, αλλά οι τρεις ήταν Ισπανοί και ο όγδοος ήταν Βέλγος τουρίστας. Οι τοπικές αρχές φέρονται να συνέλαβαν προ διημέρου τρεις Μαροκινούς πολίτες, οι οποίοι πέταξαν μπουκάλια με διαβρωτικά υγρά εναντίον στρατιωτικής περιπόλου και τραυματίσθηκαν αστυνομικοί.

Στις 26 και 27 Αυγούστου, ομάδες διαδηλωτών κρατώντας ισπανικές σημαίες εισέβαλαν σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς μεταναστών στις παραλίες Μπενίτεθ και Τραμπολίν, έσκισαν σκηνές, κατέστρεψαν τα προσωπικά αντικείμενα των μεταναστών, τα πέταξαν στη θάλασσα και έβαλαν φωτιά στα καταλύματά τους, αναγκάζοντας τους μετανάστες να τραπούν σε φυγή για να σωθούν

Εκατοντάδες κάτοικοι σχημάτισαν ανθρώπινες αλυσίδες για να εμποδίσουν τα φορτηγά και τα ασθενοφόρα του Ερυθρού Σταυρού να προσεγγίσουν τις παραλίες για να παράσχουν φαγητό, νερό και ιατρική φροντίδα στους μετανάστες. Δημιουργήθηκαν παράλληλα ομάδες “Vigilantes” λόγω του αισθήματος ανασφάλειας

Η αστυνομία έριξε δακρυγόνα, πλαστικές σφαίρες και προειδοποιητικές βολές στον αέρα για να δημιουργήσει ζώνες ασφαλείας, να απωθήσει τους οργισμένους κατοίκους και να προστατεύσει τους μετανάστες από λιντσάρισμα. Η αστυνομία χρησιμοποίησε παρόμοια όπλα και για να ελέγξει τους μετανάστες. Ομάδα 70 μεταναστών έστησε ενέδρα και επιτέθηκε με πέτρες σε στρατιωτικό όχημα, τραυματίζοντας στρατιώτες. Ο Ισπανός Υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία, κατηγορώντας «την ακροδεξιά ότι υποδαυλίζει το μίσος».

Εν τω μεταξύ δεν λείπουν και οι συγκρούσεις μεταξύ των μεταναστών, που ανήκουν σε 26 εθνικότητες.

Ποιους κατηγορεί ο Σάντσεθ

Την ίδια ώρα, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ  έδωσε μια συνέντευξη και για εσωτερική και για εξωτερική κατανάλωση. «Όταν οι άνθρωποι μιλάνε για τη συμμετοχή των μαροκινών αρχών, το αρνούμαι κατηγορηματικά», δήλωσε.  Πρόσθεσε ότι έρευνα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS) έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ρωσικά και ισραηλινά δίκτυα βρίσκονταν πίσω από τη διάδοση της παραπληροφόρησης, σε συνεργασία με ακροδεξιά δίκτυα.

«Κάποιοι σε αυτές τις δύο χώρες χρησιμοποίησαν την κρίση για να επικρίνουν τη Μαδρίτη, λόγω της δυσαρέσκειάς τους για τη θέση της Ισπανίας σχετικά με τους πολέμους στην Ουκρανία και τη γενοκτονία στη Γάζα», είπε ο Σάντσεθ. Είπε ότι «δεν τους έπιασε ο πόνος για την μετανάστευση στην Ευρώπη και την Ισπανία, αλλά τους ενοχλεί η στάση μας απέναντί τους».

Η επίθεση στον  βασιλιά

Σάντσεθ και βασιλιάς είχαν πρόσφατα πολύωρη συνάντηση. Ο Σάντσεθ δήλωσε εν συνεχεία ότι ο βασιλιάς της Ισπανίας δεσμεύθηκε να επισκεφθεί την Θέουτα. Στη συνέντευξή του ο Σάντσεθ κατηγορεί μεταξύ άλλων και τον βασιλιά της Ισπανίας, ότι εξέφρασε αρνητική άποψη για την κατάσταση στην Θέουτα, «χωρίς να την επισκεφθεί».

Ειδικότερα, είπε: «Κάποιοι με αντιπολιτεύονται, επειδή θεωρούν ότι έμεινα πολύ καιρό στην εξουσία, αλλά εγώ είμαι στην κυβέρνηση 8 χρόνια, ο βασιλιάς βασιλεύει 20 χρόνια, πόσες φορές πήγε στη Θέουτα; Έπρεπε να είχε πάει», είπε, απευθυνόμενος προφανώς στο αντιβασιλικό ακροατήριο των ψηφοφόρων. Προσέθεσε ότι δεν ξέρει πότε θα γίνει η επίσκεψη του Φιλίππου στη Θέουτα.

Αντιδράσεις

Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα συνέδεσε την κρίση στην Θέουτα με την «διχόνοια στο δυτικό στρατόπεδο». Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Διεθνών Υποθέσεων της ομοσπονδιακής ρωσικής Βουλής, χαρακτήρισε τις κατηγορίες εναντίον της Ρωσίας «εντελώς γελοίες που δεν αντέχουν σε καμία κριτική». «Ο ιός της ρωσοφοβίας έχει ξαπλωθεί στην Ευρώπη και ο Ισπανός πρωθυπουργός μάλλον ήθελε να δώσει αντιρωσικά διαπιστευτήρια στην Κομισιόν», είπε.

Μια άλλη εκδοχή είναι ότι ο Σάντσεθ ανέφερε την Ρωσία επειδή δεν ήθελε να βάλει αποκλειστικά εναντίον του Ισραήλ. Επίσης, ήθελε να συνδέσει το πρόβλημα με την Δεξιά της Ισπανίας, η οποία επίσης αντέδρασε, δηλώνοντας ότι θα ήταν αδύνατον να προκαλέσει «εισβολή από εκείνους που δεν θέλει στη χώρα». Μια άλλη εικασία είναι ότι ο Σάντσεθ είπε όσα είπε, για να  προστατεύσει τις διπλωματικές σχέσεις της Μαδρίτης με το Μαρόκο. Είπε «κακώς κατηγορούν το Μαρόκο, υπάρχουν στοιχεία για Ρωσία και Ισραήλ, κανένα για Μαρόκο».

Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, αντέδρασε οργισμένα χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του Σάντσεθ «κατάπτυστο ψέμα». Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνο Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε «δεν έχουμε καμία σχέση με όσα συνέβησαν στην Ισπανία, αλλά στην Ευρώπη κυριαρχεί η άμετρη εχθρότητα προς τη Ρωσία και αντί να κοιτούν τα προβλήματά τους, τα ρίχνουν σε εμάς».

Το “δια ταύτα”

Αν και ο Σάντσειθ επικαλέσθηκε έρευνα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας EEAS που διαθέτει ειδικό τμήμα παρακολούθησης ψηφιακών απειλών, το FIMI (Foreign Information Manipulation and Interference), εκπρόσωπός της αρνήθηκε στο Reuters να σχολιάσει όσα είπε ο Ισπανός πρωθυπουργός. Εν τω μεταξύ, δεν υπάρχει δημόσιο έγγραφο ή αναρτημένη γραπτή έκθεση (report) που να μπορεί κάποιος να διαβάσει για να σχηματίσει άποψη και η έκθεση φέρεται να διαβιβάσθηκε στις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

Εντούτοις, η Κομισιόν είχε ανακοινώσει ότι «δεν έχουμε στοιχεία ότι κρύβεται κάποια χώρα πίσω από την κινητοποίηση των μεταναστών στην Θέουτα», όχι τόσο για να απαλλάξει τους Ρώσους, όσους μάλλον για να απαλλάξει το Μαρόκο και το Ισραήλ. Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν επ΄αυτού στις 6 Αυγούστου διέψευσε στην ουσία αυτό που χθες υποστήριξε ο Σάντσεθ, δηλαδή είπε κατά λέξη ότι «ορισμένα ρωσικοί δίαυλοι μετά την κρίση μεγαλοποίησαν τα γεγονότα και την κατάσταση, αλλά αυτά μετά τις 30 Ιουλίου. Για πριν από το συμβάν δεν έχουμε στοιχεία που να δείχνουν ρωσικά τρολ».

Ουσιαστικά ο Σάντσεθ χρησιμοποίησε την EEAS για να υποστηρίξει ότι η Ρωσία και το Ισραήλ “προκάλεσαν” ή “φούντωσαν” εσκεμμένα την κρίση, μασώντας κάπως τα λόγια του. Συνεπώς η ΕΕ (για τους δικούς της λόγους) μιλάει μόνο για ψηφιακή μεγέθυνση μετά την εισβολή, αλλά ο Σάντσεθ με γενικότητες το παρουσίασε έμμεσα ως την ψηφιακή αιτία που προκάλεσε την εισβολή.

Και όσο περίσσευαν οι ακοστολόγητες υποσχέσεις, τόσο δεν ακούστηκε από τον πρώην πρωθυπουργό μια λέξη αυτοκριτικής για όσα προκάλεσε στη χώρα και στους πολίτες. Αμετανόητος, προσπαθεί να πείσει ότι με 600.000 θέσεις εργασίας λιγότερες, διπλάσια ανεργία, χαμηλότερα εισοδήματα και δεκάδες υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές, οι Έλληνες το 2019 ζούσαν καλύτερα από σήμερα.

Ο κ. Τσίπρας σερβίρει ξανά «εύκολες» λύσεις για δύσκολα προβλήματα, σε μια απόπειρα να διαγράψει το παρελθόν. Με νέες λέξεις και παλιές αυταπάτες. Μπορεί να αλλάζει η συσκευασία, το περιεχόμενο παραμένει το ίδιο. Όμως, όλοι πλέον γνωρίζουν ότι όσο πιο πολλά υπόσχεται ο κ. Τσίπρας, τόσο μεγαλύτερος είναι ο λογαριασμός που θέλει να φορτώσει στους φορολογούμενους”, καταλήγει στην ανακοίνωσή του ο κ. Μαρινάκης.

Κύκλοι από το υπουργείο Οικονομικών επισημαίνουν ότι «τα μέτρα που παρουσίασε ο κ. Τσίπρας παραβιάζουν κάθε ευρωπαϊκό κανόνα για τα όρια των δημοσιονομικών δαπανών και παραπέμπουν ευθέως στις περιπέτειες της δικής του περιόδου με τα μέτρα λιτότητας του αχρείαστου τρίτου μνημονίου, την υπερφορολόγηση και εξόντωση τόσο της μεσαίας τάξης όσο και των οικονομικά αδύναμων»…

Αντίδραση ΠΑΣΟΚ

«Οι πολίτες γνωρίζουν πλέον ποιος έχει το πρόγραμμα, τα στελέχη για μια άλλη πολιτική με μοναδική εξάρτηση τα συμφέροντα του λαού και ποιος ψαρεύει στα θολά νερά χωρίς πυξίδα», επισημαίνει σε ανακοίνωση του το ΠΑΣΟΚ κατά του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος πριν από λίγο ολοκλήρωσε την παρουσίαση του οικονομικού του προγράμματος στη Θεσσαλονίκη. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση ο πρώην πρωθυπουργός «προπαγάνδιζε πως έρχεται να καλύψει το “κενό αντιπολίτευσης” και σήμερα έκανε copy paste το 80% του προγράμματος του ΠΑΣΟΚ, στο οποίο επιτίθεται με μανία».

Επίσης, σημειώνεται ότι ο κ. Τσίπρας «αντέγραψε πλήρως την περυσινή ομιλία Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ κάνοντας λόγο για τη νέα ευρωπαϊκή σύγκλιση που ήταν ο πυρήνας της τοποθέτησης του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Το Ταμείο Εθνικού Πλούτου που έχουμε εξαγγείλει, το βάφτισε Ταμείο Εθνικής Σύγκλισης». «Ο κ. Τσίπρας όπως και ο κ. Μητσοτάκης, μετρήθηκαν και κρίθηκαν. Η Ελλάδα δεν έχει άλλο χρόνο για χάσιμο. 12 χρόνια πισωγυρίσματος είναι πολλά», επισημαίνεται στην ανακοίνωση.

Αντεπίθεση ΕΛΑΣ

«Η κυβέρνηση κοστολόγησε το πρόγραμμα που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στη ΔΕΘ πριν καλά καλά τελειώσει η ομιλία του. Πρόκειται για νέο ρεκόρ στην μπακάλικη αριθμητική της», σχολίασε η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, σημειώνοντας ότι τα 13 δισ. που αναφέρει η κυβέρνηση «είναι πιο συντηρητικά από τον κ. Κοντογεώργη που δυο μήνες πριν είχε κοστολογήσει ένα μέρος μόνο των ίδιων μέτρων στα 18 δισ.».

Απαντώντας στο non paper του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, η ΕΛΑΣ επισημαίνει ότι «για να κατασκευάσουν το ποσό των 13 δισ. ευρώ, προσθέτουν μόνιμες δαπάνες, επενδύσεις τετραετίας, δάνεια, ανακατανομές ήδη διαθέσιμων πόρων και μέτρα που θα εφαρμοστούν σταδιακά» και στη συνέχεια «βαφτίζουν το άθροισμα “ετήσιο κόστος”».

Στη συνέχεια η ΕΛΑΣ παραθέτει τέσσερα σημεία και τονίζει πως είναι ευπρόσδεκτη η πρόσκληση για ανεξάρτητη κοστολόγηση, τόσο του προγράμματος του κόμματος, όσο και των κυβερνητικών εξαγγελιών, από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, με ενιαία μεθοδολογία, δημοσιευμένες παραδοχές, πλήρη στοιχεία και «όχι με ανώνυμα σημειώματα και αυθαίρετους πολλαπλασιασμούς».

Η κυβέρνηση «μπορεί να συνεχίσει να κατασκευάζει φόβο. Εμείς παρουσιάζουμε ένα πρόγραμμα εφαρμόσιμο, χρηματοδοτημένο και συμβατό με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Το πρόβλημά της δεν είναι ότι δεν βγαίνουν οι αριθμοί μας. Είναι ότι βγαίνει η πολιτική διαφορά ανάμεσα στις προτεραιότητές μας», καταλήγει.

Το πρόγραμμα Τσίπρα

Συγκεκριμένα, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Αλέξης Τσίπρας την αντιμετώπιση της διαφθοράς την οποία συνέδεσε με την οικονομία και έθεσε και το δίλημμα των επόμενων εκλογών: «Διαιώνιση της διαφθοράς ή κυβερνητική αλλαγή;».  Σε ένα συνολικό και «συνεκτικό» όπως ανέφερε σχέδιο ανασυγκρότησης της οικονομίας εξήγγειλε μία σειρά θετικών μέτρων για την κοινωνία: 1000 ευρώ κατώτατος μισθός το 2027 και μέσος μισθός 1800 ευρώ μέχρι το τέλος της τετραετίας. Επίσης 500 ευρώ τον μήνα για κάθε φοιτητή που σπουδάζει μακριά από το σπίτι του, αύξηση 300 ευρώ στους εκπαιδευτικούς και 500 ευρώ σε γιατρούς και νοσηλευτές.

Ο Τσίπρας υπογράμμισε ότι δεν παρουσίασε μόνο μία οικονομική πρόταση «αλλά ένα όραμα αλλαγής. Αλλαγής παραδείγματος. Αλλαγής μοντέλου παραγωγής και οικονομίας. Αλλαγής πυξίδας και πορείας για τη χώρα και το λαό μας». Περιέγραψε με μελανά χρώματα την κατάσταση της ελληνικής κοινωνίας και κατηγόρησε την κυβέρνηση για χαμένη επταετία. «Η χώρα γερνά, ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας μειώνεται, η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή», είπε και πρόσθεσε: «Η απάντησή σε αυτές τις προκλήσεις δε μπορεί να περιμένει. Οφείλουμε άμεσα:

• Να αυξήσουμε την παραγωγική ικανότητα της χώρας.
• Να επιταχύνουμε τη σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Να κατακτήσουμε ισχυρότερη θέση στον νέο διεθνή καταμερισμό εργασίας. Αυτοί οι τρεις στόχοι συγκροτούν την ανάγκη μίας νέας εθνικής στρατηγικής που θα συνδέει την ανάπτυξη με την οικονομική ασφάλεια. Αυτό που διεθνώς περιγράφεται πλέον με τον όρο securonomics.

Σημείωσε δε ότι αριθμοί λένε το ίδιο πράγμα: η οικονομία σταθεροποιήθηκε, αλλά η χώρα δεν προχώρησε. Η ανάπτυξη δεν έφτασε στη ζωή των πολλών. «Υπάρχει όμως και μια μεγαλύτερη ζημιά», είπε ο Τσίπρας και ανέπτυξε την “βαθιά και εκτεταμένη διαφθορά της κυβέρνησης” για την οποία επέρριψε την ευθύνη στον πρωθυπουργό.

Το δίλημμα που έθεσε ο Τσίπρας

Έθεσε το δίλημμα «Διαφθορά ή εντιμότητα;» και εξήγησε: «Γιατί η διαφθορά δεν έχει να κάνει μόνο με την ηθική στην πολιτική. Είναι κρίσιμος όρος για την οικονομία. Γιατί κάθε ευρώ που χάνεται, λείπει από τα δημόσια νοσοκομεία. Λείπει από τα δημόσια σχολεία. Κι εμφανίζεται στην τιμή των προϊόντων, στο σούπερ μάρκετ. Στο λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος. Η βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού είναι μία: Να τελειώνουμε με αυτό το σάπιο σύστημα. Για αυτό πιστεύουμε ότι η χώρα μας χρειάζεται πριν από όλα μια Ηθική Επανάσταση. Και αυτό σημαίνει τρεις λέξεις με πραγματικό περιεχόμενο: Διαφάνεια. Έλεγχος. Λογοδοσία».

Σημείωσε ότι η μάχη, η μάχη απέναντι στις ανισότητες, «είναι για μας ο Νέος Πατριωτισμός» και πρόσθεσε ότι «το σχέδιό μας θα μπορούσε να χωρέσει σε τρεις μόνο φράσεις: Να παράγουμε περισσότερο. Να μοιραζόμαστε δικαιότερα. Να ζούμε καλύτερα. Εξήγησε τι σημαίνει νέα βιομηχανική πολιτική: Σημαίνει ότι δεν επιλέγουμε φίλους επιχειρηματίες. Επιλέγουμε τις παραγωγικές δυνατότητες που χρειάζεται η χώρα. Και στηρίζεται σε τρεις αρχές:

• Καταρχήν, εθνικές προτεραιότητες.Τι πρέπει να μπορεί να παράγει η Ελλάδα σε δέκα χρόνια από σήμερα; Φάρμακα και βιοτεχνολογία. Ποιοτικά τρόφιμα. Ενεργειακό εξοπλισμό και συστήματα αποθήκευσης. Ναυτιλιακή τεχνολογία. Κρίσιμα υλικά. Αμυντικά προϊόντα. Και σύγχρονα δίκτυα μεταφορών.
• Δεύτερον, το κράτος επενδύει μακροπρόθεσμα και με τόλμη στην προστιθέμενη αξία.
• Τρίτον, ούτε ένα ευρώ δημόσιου χρήματος χωρίς όρους».

Ο Τσίπρας για την χρηματοδότηση της οικονομίας

Για την χρηματοδότηση της οικονομίας με ορίζοντας δεκαετίας ανέπτυξε: «Δημιουργούμε το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, τη νέα επενδυτική μηχανή της επόμενης δεκαετίας. Με πρωτογενή κεφάλαια 12 δισεκατομμυρίων στην τετραετία: Ενάμισι δισεκατομμύριο τον χρόνο από το εθνικό σκέλος των δημοσίων επενδύσεων. 500 εκ από τη συμμετοχή εγχώριων επιχειρήσεων. Και ένα δισεκατομμύριο τον χρόνο από την ανακατεύθυνση των εσόδων από την Golden Visa.

Για την φορολογική του πολιτική ανέφερε: «Θεσπίζουμε Πατριωτική Εισφορά για το ισχυρότερο 1% των Ελλήνων: Ένα ευρώ τον χρόνο για κάθε εκατό ευρώ καθαρής περιουσίας, σε αντικατάσταση των άλλων γενικών επιβαρύνσεων πάνω στην ίδια περιουσία. Ένα τοις εκατό στο ισχυρότερο ένα τοις εκατό.  Για το εκατό τοις εκατό της κοινωνίας.

• Ελαφρύνουμε την οικογένεια, την εργασία και τη μικρή επιχείρηση.
• Διπλασιάζουμε την έκπτωση φόρου για τις οικογένειες με παιδιά.
• Καταργούμε το τέλος επιτηδεύματος για κάθε επιχείρηση.
• Καταργούμε την προκαταβολή φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις.
• Μειώνουμε τη προκαταβολή φόρου για τα νομικά πρόσωπα».

Το ιδιωτικό χρέος

Για το ιδιωτικό χρέος εξήγγειλε: «Δίνουμε πραγματική Δεύτερη Ευκαιρία σε δανειολήπτες ή σε εγγυητές που έχασαν περιουσία για δάνεια που δόθηκαν στα χρόνια της κρίσης. Ανακτούν φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, ώστε να μπορούν ξανά να ενταχθούν στην οικονομική ζωή. Όσοι κατάφεραν υπερβάλλοντάς δυνάμεις, να είναι συνεπείς μέσα από ρυθμίσεις, διαγράφονται από τον Τειρεσία. Και για όσους σήμερα βρίσκονται εκ νέου σε ασφυκτική πίεση εξ αιτίας της πληθωριστικής κρίσης, επαναλαμβάνουμε το πρόγραμμα ρυθμίσεων του 2015 για φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές.

• 120 δόσεις στη βασική οφειλή με διαγραφή των προσαυξήσεων.
• Θεσμοθετούμε προοδευτική κλίμακα στη φορολόγηση των μερισμάτων.
• Αυξημένη φορολόγηση των ακινήτων νομικών προσώπων που μένουν κλειστά ως τοποθέτηση.
• Επαρκέστερη φορολόγηση των τυχερών παιγνίων.
• Και καταργούμε τις προκλητικές φοροαπαλλαγές του μεγάλου πλούτου».

Για τις τράπεζες ανέφερε: «Οι τράπεζες επιταχύνουν την αποκατάσταση της κεφαλαιακής τους επάρκειας με ίδια κεφάλαια, στην επόμενη τριετία, αντί να μοιράζουν μερίσματα. Και στη τετραετία πληρώνουν φόρο κανονικά, όπως όλες οι άλλες επιχειρήσεις. Για τους μισθούς εξήγγειλε: Σήμερα η πραγματική αξία του μέσου μισθού παραμένει περίπου 22% χαμηλότερη συγκριτικά με το 2009.

Γι’ αυτό θέτουμε δύο συγκεκριμένους και συνδεδεμένους στόχους:  Κατώτατος μισθός 1000 ευρώ μέσα στο 2027 και μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης 1800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας. Η αύξηση του κατώτατου δίνει την πρώτη ώθηση σε ολόκληρη τη μισθολογική κλίμακα. Και πάνω σε αυτή χτίζουμε με συλλογικές διαπραγματεύσεις, κλαδικές συμβάσεις και αυξήσεις που συμβαδίζουν με την παραγωγικότητα», είπε ο Τσίπρας.

Παιδεία και υγεία

Για την δημόσια παιδεία ανέφερε: «Στηρίζουμε αυτούς που κρατούν το σχολείο όρθιο. Με μισθούς αξιοπρέπειας για τους εκπαιδευτικούς με αυξήσεις, αρχικά ύψους 300 ευρώ το μήνα.  Με πρόσληψη 30.000 νέων εκπαιδευτικών. Καταργούμε τις Πανελλαδικές. Και μεταβαίνουμε σε ένα αξιόπιστο, αδιάβλητο σύστημα πρόσβασης που αποτιμά τη συνολική σχολική πορεία και όχι τρεις εβδομάδες αγωνίας τον Ιούνιο.

Κάνουμε και μια μεγάλη επιλογή για 80.000 φοιτητές και φοιτήτριες που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους, στα περιφερειακά πανεπιστήμια. Κάθε φοιτητής περιφερειακού πανεπιστημίου που σπουδάζει μακριά από τον τόπο του θα λαμβάνει φοιτητική υποτροφία 500 ευρώ τον μήνα, για δέκα μήνες τον χρόνο. Για τον χώρο της Υγείας εξήγγειλε: Αυξάνουμε αρχικά, κατά μέσο όρο, 500 ευρώ τον μήνα τις αποδοχές γιατρών και νοσηλευτών». Για την ενέργεια είπε:

• «Θεσπίζουμε λοιπόν, ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ενέργειας σε σταθερή προσιτή τιμή για κάθε νοικοκυριό.
• Και μειώνουμε μεσοσταθμικά κατά 30% τους λογαριασμούς ρεύματος.

Η σταθερή τιμή θα εξασφαλίζεται από μακροχρόνια συμβόλαια εγχώριας παραγωγής χαμηλού κόστους και θα προστατεύεται από τις ακραίες διακυμάνσεις της αγοράς. Αυτό βεβαίως προϋποθέτει μια άλλη ΔΕΗ. Όχι υπηρέτη της αισχροκέρδειας αλλά του δημόσιου συμφέροντος.  Ανακτούμε λοιπόν το δημόσιο στρατηγικό ρόλο της ΔΕΗ, δίνοντάς της τρεις βασικές λειτουργίες: εγγυητής του τιμολογίου βάσης,

• στρατηγικός αγοραστής και διαθέτης εγχώριας καθαρής ενέργειας,
• επενδυτικός πυλώνας δικτύων και αποθήκευσης.

Το δεύτερο μέτωπο είναι το ράφι. Μειώνουμε τον ΦΠΑ στο 6% για τα βασικά είδη διατροφής και υγιεινής.  Στο ίδιο πακέτο, η δωρεάν μετακίνηση με τις αστικές συγκοινωνίες. Ενισχύουμε το μεταφορικό ισοδύναμο για τη νησιωτικότητα. Για την αντιμετώπιση της κρίσης στέγης:

Προστατεύουμε την πρώτη κατοικία. Ενεργοποιούμε τα χιλιάδες κλειστά σπίτια. Χρηματοδοτούμε την ανακαίνισή τους, με αντάλλαγμα να διατεθούν για χρόνια σε προσιτό ενοίκιο. Και δίνουμε στους δήμους τη δυνατότητα να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις εκεί όπου διώχνουν τους μόνιμους κατοίκους. Χτίζουμε 50.000 νέες προσιτές στεγαστικές επιλογές μέσα σε τέσσερα χρόνια.

Δημιουργούμε τον Οργανισμό Κοινωνικά Προσιτής Κατοικίας που αναλαμβάνει τη δημιουργία νέων κατοικιών, την αξιοποίηση κενών κτιρίων και την επιστροφή σπιτιών στη μακροχρόνια μίσθωση. Για τους συνταξιούχους αφού θύμισε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη τους στέρησε τη 13η σύνταξη είπε: Βάζουμε τέλος στη συμμετοχή τους στα φάρμακα. Μηδενική συμμετοχή. Δημιουργούμε Εθνικό Σύστημα Φροντίδας ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία», ανέφερε μεταξύ άλλων ο Αλέξης Τσίπρας, το πρόγραμμα του οποίου προκάλεσε έναν νέο γύρο πολιτικής σύγκρουσης.

Φάση Α: Aποκλεισμός της αριστερής και της μεσαίας λωρίδας από τo 50,8o χλμ. έως και το 54,1^ο χλμ., με την κυκλοφορία να διεξάγεται από τη δεξιά λωρίδα.

Φάση Β: Αποκλεισμός της δεξιάς και της μεσαίας λωρίδας, καθώς και της Λωρίδας Έκτακτης Ανάγκης (Λ.Ε.Α.) από το 50,8^ο χλμ. έως και το 54,1^ο χλμ., με την κυκλοφορία να διεξάγεται από την αριστερή λωρίδα.

Σημειώνεται ότι, οι εργασίες θα πραγματοποιούνται Δευτέρα με Παρασκευή από τις 18:00 έως και τις 06:00 της επόμενης ημέρας.

Σε περίπτωση ταχύτερης ολοκλήρωσης των εργασιών, η κυκλοφορία θα αποκατασταθεί νωρίτερα από τον προγραμματισμένο χρόνο.

Η Νέα Οδός έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια και εξυπηρέτηση των οδηγών, ενώ σχετικές προσωρινές σημάνσεις θα τοποθετηθούν με στόχο την πλήρη ενημέρωση όλων των οδηγών.

Η Νέα Οδός ευχαριστεί για την κατανόηση και εφιστά την προσοχή των οδηγών καθώς οι τελευταίοι οφείλουν να συμμορφώνονται πλήρως με τη σχετική σήμανση.