Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Alco, το 72% των πολιτών πιστεύει ότι δεν υπάρχει κράτος δικαίου στην Ελλάδα. Το 78% θεωρεί ότι οι νόμοι εφαρμόζονται επιλεκτικά. Και το 82% εκτιμά ότι η διαφθορά εμποδίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου.

Το κόστος της διαφθοράς

Η ελληνική κοινωνία έμαθε να αντιμετωπίζει τη διαφθορά σαν κάτι αναπότρεπτο. Σαν ένα αναπόφευκτο κομμάτι της λειτουργίας του κράτους. Μία μίζα. Ένα ρουσφέτι. Μία εξυπηρέτηση. Μία κομματική τοποθέτηση. Ένα δημόσιο έργο που κοστίζει πολλαπλάσια από την πραγματική του αξία. Ένας επιχειρηματίας που αγοράζει επιρροή. Ένας πολιτικός που προστατεύεται από την ασυλία και την ατιμωρησία.

Όμως η αλήθεια είναι πολύ πιο θλιβερή. Το ετήσιο κόστος της διαφθοράς στην Ελλάδα ξεπερνά τον ετήσιο προϋπολογισμό του ΕΣΥ. Το 66% των πολιτών αντιλαμβάνεται ότι επηρεάζει πρακτικά την καθημερινή του ζωή. Η διαφθορά είναι κλοπή.

Η διαφθορά αφαιρεί χρήματα από τα νοσοκομεία, από τα σχολεία, από τις υποδομές, από την άμυνα, από τη ζωή των πολιτών. Κάθε ευρώ που κλέβεται από το δημόσιο ταμείο δεν είναι ένας αφηρημένος αριθμός. Είναι ένας άνθρωπος που δεν βρήκε κρεβάτι σε νοσοκομείο. Είναι ένα παιδί που προσπαθεί να μορφωθεί σε ένα σχολείο που καταρρέει. Είναι μία οικογένεια που πληρώνει περισσότερους φόρους για να καλύψει τις τρύπες ενός σάπιου κράτους.

Η διαφθορά δεν παράγει μόνο οικονομική αδικία. Αναπαράγει την παρακμή. Καταστρέφει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ανθρώπους. Διαλύει την έννοια της αξιοκρατίας. Εξορίζει τους ικανούς και επιβραβεύει τους πρόθυμους. Μετατρέπει το κράτος σε λάφυρο. Την πολιτική σε μηχανισμό διανομής συμφερόντων. Τη δημοκρατία σε θέατρο χωρίς αλήθεια.

Και τελικά παράγει κάτι ακόμη πιο επικίνδυνο. Την παραίτηση. Όταν ένας λαός πιστεύει ότι τίποτα δεν αλλάζει, ότι όλοι είναι ίδιοι, ότι η εξουσία είναι άτρωτη, τότε αρχίζει να χάνει την πίστη του όχι μόνο στην πολιτική αλλά και στον ίδιο του τον εαυτό. Η διαφθορά δεν κλέβει μόνο χρήματα. Κλέβει την ελπίδα ενός ολόκληρου έθνους.

Η Ελλάδα πλήρωσε ήδη ακριβά αυτή τη διαδρομή. Η χρεοκοπία δεν έπεσε από τον ουρανό. Ένα ολόκληρο σύστημα εξουσίας οικοδομήθηκε πάνω στην ανταλλαγή εξαρτήσεων. Κόμματα, οικονομικά συμφέροντα, κρατικός μηχανισμός και τμήματα των μέσων ενημέρωσης συνδέθηκαν σε ένα πλέγμα αλληλοπροστασίας που λειτουργούσε χωρίς πραγματικό έλεγχο. Τα ίδια φαινόμενα επαναλαμβάνονται σήμερα, με πολλαπλάσια μεγέθη.

Εθνικό διακύβευμα

Το πιο επικίνδυνο επακόλουθο της είναι η κανονικοποίησή της. Όταν οι πολίτες συνηθίζουν να βλέπουν σκάνδαλα χωρίς συνέπειες, όταν οι εξεταστικές επιτροπές μετατρέπονται σε κομματικές παραστάσεις, όταν η Δικαιοσύνη καθυστερεί για χρόνια ή εμφανίζεται επιλεκτική, τότε η ίδια η δημοκρατία αρχίζει να χάνει τη νομιμοποίησή της.

Η ομηρία αυτή έχει πραγματικές συνέπειες στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Η νέα γενιά εγκαταλείπει τη χώρα όχι μόνο για οικονομικούς λόγους αλλά γιατί αισθάνεται ότι οι κανόνες δεν είναι ίδιοι για όλους. Ότι η προσπάθεια δεν αρκεί όταν η εξουσία λειτουργεί με κλειστά δίκτυα σχέσεων και εξαρτήσεων.

Η διαφθορά έχει μεταβάλει την κυρίαρχη κουλτούρα της χώρας. Γιατί δεν μπορεί να υπάρχει σοβαρή ανάπτυξη χωρίς εμπιστοσύνη. Δεν μπορεί να υπάρχει ισχυρή δημοκρατία χωρίς θεσμούς που λειτουργούν πραγματικά ανεξάρτητα. Η εντύπωση που επικρατεί είναι ότι η χώρα ανήκει σε λίγους.

Η μάχη απέναντι στη διαφθορά δεν είναι επικοινωνιακή. Προϋποθέτει πραγματική διάκριση των εξουσιών, ισχυρή και ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, απόλυτη διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, αυστηρούς ελέγχους παντού όπου υπάρχει εξουσία και κυρίως πολιτική βούληση σύγκρουσης με οργανωμένα συμφέροντα.

Γιατί η διαφθορά δεν είναι ατύχημα του συστήματος. Σε πολλές περιπτώσεις είναι ο ίδιος ο τρόπος λειτουργίας του. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλη μία επιφανειακή μεταρρύθμιση. Χρειάζεται ηθική και θεσμική επανίδρυση. Χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και τη δημοκρατία. Χρειάζεται να αποκατασταθεί η αίσθηση ότι ο νόμος ισχύει για όλους. Όχι μόνο για τους αδύναμους.

Η μεγαλύτερη απειλή για μία χώρα είναι η εσωτερική αποσύνθεση. Αυτή διαβρώνει το κράτος από μέσα, απονεκρώνει τους θεσμούς και μετατρέπει την κοινωνία σε χώρο κυνισμού και αμοιβαίας δυσπιστίας. Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μία ιστορική επιλογή: Ή θα αποδεχθεί οριστικά τη διαφθορά ως κανονικότητα, ή θα αποφασίσει να την αντιμετωπίσει ως έγκλημα κατά του ελληνικού λαού.

Ωστόσο, το ίδιο το ουκρανικό πεδίο μάχης αποκαλύπτει πόσο γρήγορα αλλάζει η τεχνολογία. Η Ρωσία μετατρέπει πλέον τα ελικοφόρα Shahed σε ταχύτερα συστήματα τύπου πυραύλου, με κινητήρες turbojet, αυξάνοντας σημαντικά την ταχύτητα και το ύψος πτήσης τους. Ως αποτέλεσμα, τα φθηνά ουκρανικά drones αναχαίτισης δυσκολεύονται να τα αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά.

Αυτή η εξέλιξη αμφισβητεί το μέχρι πρότινος κυρίαρχο δόγμα ότι τα χαμηλού κόστους drones μπορούν να αποτελέσουν τη βασική λύση άμυνας απέναντι σε μαζικές επιθέσεις. Παράλληλα, το Ιράν έχει παρουσιάσει τον πύραυλο 358, ένα σχετικά οικονομικό σύστημα που μπορεί να καταρρίπτει, όχι μόνο drones τύπου Shahed, αλλά και πιο εξελιγμένες πλατφόρμες, όπως MQ-9 Reaper και Apache. Η ιρανική προσέγγιση εμφανίζεται πιο προσαρμοστική σε σχέση με πολλές δυτικές λύσεις, που εξακολουθούν να βασίζονται κυρίως σε ελικοφόρα UAV.

Παρά τα σημάδια αυτά, αρκετές δυτικές χώρες – ανάμεσά τους και η Ελλάδα – συνεχίζουν να επενδύουν έντονα σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ακόμη κι αν τα τεχνολογικά τους όρια αρχίζουν να γίνονται εμφανή. Εάν μάλιστα μειωθεί το κόστος των πυραυλικών συστημάτων και ωριμάσουν τεχνολογίες, όπως τα λέιζερ, είναι πιθανό τα σημερινά drones να χάσουν τον κυρίαρχο ρόλο που απέκτησαν τα τελευταία χρόνια.

Η τουρκική στροφή στις πυραυλικές τεχνολογίες

Την ώρα που η Δύση εξακολουθεί να επενδύει κυρίως στα drones, η Τουρκία φαίνεται να επιχειρεί μετάβαση στην επόμενη φάση της στρατιωτικής τεχνολογίας: Tα πυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς. Στην έκθεση άμυνας SAHA παρουσιάστηκε ο Yildirimhan, ένας νέος βαλλιστικός πύραυλος, με αναφερόμενη εμβέλεια 6.000 χιλιομέτρων και ταχύτητα έως Mach 25. Αν οι ισχυρισμοί αυτοί επιβεβαιωθούν, τότε πρόκειται ουσιαστικά για διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο (ICBM).

Αναλυτές εκτιμούν ότι η παρουσίαση του συστήματος είχε σαφή στρατηγικό και πολιτικό συμβολισμό. Η Άγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ και να στείλει μήνυμα ότι διαθέτει τη βούληση και την τεχνολογική βάση να εξελιχθεί σε ανεξάρτητη πυραυλική δύναμη. Ο Yildirimhan δεν ήταν το μόνο νέο όπλο που παρουσιάστηκε. Στην ίδια έκθεση εμφανίστηκαν επίσης αντι-drone πύραυλοι, αντιαρματικά συστήματα, μικροπυρομαχικά ακριβείας και μίνι πύραυλοι cruise, που μπορούν να μεταφέρονται από UAV.

Η τουρκική στρατηγική βασίζεται στην επιδίωξη αμυντικής αυτονομίας και στη μείωση της εξάρτησης από δυτικά οπλικά συστήματα. Εταιρείες όπως η Roketsan, η ASELSAN και η κρατική υπηρεσία SSB αποτελούν τον πυρήνα αυτής της προσπάθειας, επιτρέποντας στην Τουρκία να αναπτύσσει όλο και περισσότερα εγχώρια οπλικά συστήματα.

Σήμερα η Άγκυρα διαθέτει ένα διαρκώς διευρυμένο πυραυλικό οπλοστάσιο: Βαλλιστικούς πυραύλους, cruise missiles, αντιαεροπορικά συστήματα, αντιπλοϊκά όπλα και μη επανδρωμένες πλατφόρμες κρούσης. Παράλληλα επενδύει σε τεχνολογίες διαστήματος, κινητήρες στερεών καυσίμων και προηγμένα συστήματα καθοδήγησης, δημιουργώντας τις βάσεις για πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες στο μέλλον.

Το σημερινό τουρκικό οπλοστάσιο

Στον τομέα των βαλλιστικών πυραύλων, η Τουρκία διαθέτει ήδη επιχειρησιακά συστήματα όπως τον Bora, με εμβέλεια περίπου 280 χιλιομέτρων. Ο πύραυλος αυτός έχει χρησιμοποιηθεί σε επιχειρήσεις στη Συρία και το Ιράκ και θεωρείται αντίστοιχος μικρότερης κλίμακας του ρωσικού Iskander. Η Άγκυρα αναπτύσσει επίσης τον Bora-2 και άλλες παραλλαγές με πιθανή εμβέλεια 500 έως 800 χιλιομέτρων, κάτι που θα έθετε μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου εντός ακτίνας πλήγματος.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το πρόγραμμα Tayfun, το οποίο θεωρείται το βασικό βήμα της Τουρκίας προς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς. Οι δοκιμές του δείχνουν ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 1.000 χιλιόμετρα, δίνοντας στην Άγκυρα δυνατότητα στρατηγικών πληγμάτων σε ευρύτερη γεωγραφική ακτίνα.

Στους πυραύλους cruise, ο SOM αποτελεί ήδη σημαντικό στοιχείο της τουρκικής αεροπορικής ισχύος, με δυνατότητα ενσωμάτωσης σε F-16 και μελλοντικά στο εγχώριο μαχητικό KAAN. Στο ναυτικό πεδίο, ο αντιπλοϊκός Atmaca εξελίσσεται στο βασικό όπλο επιφανείας του τουρκικού στόλου, ενώ η Τουρκία εξετάζει και υπερηχητικές εκδόσεις.

Παράλληλα, η χώρα έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία στα drones και στα περιφερόμενα πυρομαχικά. Τα Bayraktar TB2, Akinci και Kizilelma λειτουργούν πλέον σε συνδυασμό με πυραυλικά συστήματα ακριβείας, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο δίκτυο κρούσης χαμηλού κόστους. Η εμπειρία από τη Λιβύη, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ και την Ουκρανία, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτήν τη στρατηγική.

Όσον αφορά τους αριθμούς, η Τουρκία πιθανότατα διαθέτει ήδη εκατοντάδες τακτικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς και χιλιάδες κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Η παραγωγική της ικανότητα αυξάνεται διαρκώς, καθώς η κυβέρνηση Ερντογάν δίνει προτεραιότητα στη μαζική παραγωγή εγχώριων όπλων. Μέσα στην επόμενη δεκαετία, η Τουρκία θα μπορούσε να αποκτήσει αρκετές εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς, μεγάλους στόλους πυραύλων cruise και πολύ εκτεταμένες δυνατότητες πολέμου με drone.

Παρά τις προόδους, η Τουρκία εξακολουθεί να εξαρτάται από ξένες τεχνολογίες σε κρίσιμους τομείς, όπως οι κινητήρες, οι αισθητήρες και τα προηγμένα ηλεκτρονικά. Οι δυτικές κυρώσεις μπορούν να επιβραδύνουν αρκετά προγράμματα. Παρ’ όλα αυτά, η συνολική εικόνα δείχνει ότι, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030, η Τουρκία ενδέχεται να διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο διαφοροποιημένα πυραυλικά οπλοστάσια της περιοχής.

Η ανάγκη για νέα αμυντική στρατηγική

Η αυξανόμενη πυραυλική απειλή επαναφέρει τη συζήτηση για πολυεπίπεδα συστήματα αεράμυνας. Συχνά προβάλλεται ως πρότυπο το ισραηλινό μοντέλο, το οποίο όμως δεν περιορίζεται μόνο στον “Σιδερένιο Θόλο”. Στην πραγματικότητα αποτελείται από τρία επίπεδα άμυνας: Iron Dome, David’s Sling και Arrow, καθένα από τα οποία αντιμετωπίζει διαφορετικές κατηγορίες απειλών.

Μια αποτελεσματική αρχιτεκτονική αεράμυνας απαιτεί συνδυασμό αεροπορικών, χερσαίων, ναυτικών και, ει δυνατόν, διαστημικών δυνατοτήτων. Χρειάζονται πολλαπλά επίπεδα ανίχνευσης, διαφορετικά δίκτυα επικοινωνίας και ποικιλία μέσων αναχαίτισης, ώστε το σύστημα να παραμένει λειτουργικό, ακόμη και σε συνθήκες κορεσμού.

Η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει το ζήτημα με προσοχή. Η άκριτη υιοθέτηση λύσεων βασισμένων αποκλειστικά σε drones ίσως αποδειχθεί λανθασμένη, εάν η τεχνολογία αυτή εισέρχεται ήδη σε φάση σχετικής παρακμής. Τα ελικοφόρα UAV θα συνεχίσουν να έχουν ρόλο, μόνο όσο παραμένουν εξαιρετικά φθηνά και αναλώσιμα.

Απέναντι σε ταχύτερες απειλές, όπως turbojet drones και πυραύλους cruise, η λογική δείχνει προς μια νέα γενιά φθηνών αναχαιτιστικών πυραύλων. Η χρήση πανάκριβων πυραύλων ακριβείας απέναντι σε μαζικά, χαμηλού κόστους drones δημιουργεί δυσμενή οικονομικά δεδομένα. Αντίθετα, αυτόνομα αναχαιτιστικά με τεχνητή νοημοσύνη, χαμηλό κόστος παραγωγής και δυνατότητα μαζικής κατασκευής θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα της αεράμυνας.

Το επόμενο τεχνολογικό “τρένο”

Η βασική ιδέα πίσω από αυτά τα νέα συστήματα δεν απαιτεί επαναστατική επιστήμη. Οι αναγκαίες τεχνολογίες – μικροί αισθητήρες, αυτόνομη πλοήγηση, φθηνή πρόωση στερεών καυσίμων και καθοδήγηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης – υπάρχουν ήδη. Το πρόβλημα βρίσκεται κυρίως στην ενσωμάτωση και στην παραγωγή τους, σε μεγάλη κλίμακα.

Ήδη αρκετές νεοφυείς επιχειρήσεις στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη στρέφονται προς αυτήν την κατεύθυνση, αναπτύσσοντας φθηνά, κλιμακούμενα συστήματα αναχαίτισης, αντί για παραδοσιακές λύσεις βασισμένες αποκλειστικά σε drones. Παρότι οι περισσότερες προσπάθειες βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο, δείχνουν ποια μπορεί να είναι η επόμενη φάση της στρατιωτικής τεχνολογίας.

Η Ελλάδα έχασε σε μεγάλο βαθμό την πρώτη μεγάλη επανάσταση των drones και τώρα προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος, ενώ η Τουρκία φαίνεται ήδη να επενδύει στην επόμενη τεχνολογική μετάβαση: Τα φθηνά πυραυλικά συστήματα και τα αυτόνομα αναχαιτιστικά. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Αθήνα θα συνεχίσει να επενδύει σε τεχνολογίες, που ίσως σύντομα ξεπεραστούν, ή αν θα επιχειρήσει να συμμετάσχει έγκαιρα στη νέα γενιά αμυντικών συστημάτων, πριν χαθεί και αυτό το τεχνολογικό “τρένο”.

Η διαγραφή του Παύλου Πολάκη από τον Σωκράτη Φάμελλο εξαλείφει την σοβαρότερη απειλή για το νέο κόμμα Τσίπρα. Το σενάριο ήταν ότι μετά από μία ενδεχόμενη προσχώρηση της πλειονότητας των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ στο κόμμα Τσίπρα, ο Πολάκης με τον Νίκο Παππά και ενδεχομένως λίγα ακόμη στελέχη, θα κρατούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ με προοπτική να ξαναμπεί στην Βουλή την επόμενη φορά. 

Η περίπτωση Πολάκη

Για τους πολλούς επικριτές του ο Πολάκης εκπροσωπεί ένα ιδιότυπο ρεύμα “αυριανισμού” στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, ρεύμα που δεν έχει σχέση με την ιδεολογική παράδοση της Αριστεράς. Όμως όλοι αναγνωρίζουν την δημοφιλία που έχει ο “αψύς Κρητικός” σε ένα σημαντικό τμήμα της βάσης του ΣΥΡΙΖΑ, δημοφιλία που έφερε τον Πολάκη στην δεύτερη θέση, στον πρώτο γύρο των εσωκομματικών του ΣΥΡΙΖΑ, με 43,51% έναντι 49,41 που πήρε ο Φάμελλος (ο Πολάκης αποσύρθηκε από την δεύτερο γύρο).

Ο Πολάκης είχε διαγραφεί και επί Τσίπρα και επί προεδρίας Στέφανου Κασσελάκη, διαγραφές που αργότερα ανακλήθηκαν, η δεύτερη με επεισοδιακό τρόπο και παράπλευρη απώλεια την Αθηνά Λινού! Μετά την δεύτερη διαγραφή του, μετατράπηκε σε σκληρό πολέμιο του Κασσελάκη, τον οποίο μέχρι πρότινος στήριζε και συνέβαλε στην καθαίρεση του.

Ο Κασσελάκης είχε μάλιστα επανεντάξει τον Πολάκη στην ΚΟ, από όπου τον είχε διαγράψει, χωρίς αυτό να μεταβάλλει τις διαθέσεις του “αψύ Κρητικού”. Θυμίζουμε πως και για τις δύο διαγραφές είχε την ανέλπιστη προφορική στήριξη του Κυριάκου Βελόπουλο, ένα δείγμα του πόσο τέμνει το αντισυστημικό ρεύμα ετερόκλητα κοινά.

Η τρίτη διαγραφή είναι τελικά “φαρμακερή”, όχι μόνο για τον ίδιο τον Πολάκη, αλλά για τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και την Αριστερά γενικότερα… Πάντως, ο Άδωνις Γεωργιάδης, που έδωσε δίκιο στον “αψύ Κρητικό” παρά τις σφοδρές συγκρούσεις που είχε μαζί του. Εκτίμησε δε ότι ο Πολάκης θα κάνει κόμμα, θεωρώντας μάλιστα ότι θα πάει και καλά!

Αναταράξεις στον ΣΥΡΙΖΑ 

Η τελευταία εξέλιξη ενεργοποιήθηκε μετά την συνέντευξη του Δημήτρη Χατζησωκράτη ο οποίος ζήτησε την αυτοδιάλυση του ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου τα στελέχη του να προσχωρήσουν στο κόμμα Τσίπρα και τα περιουσιακά του στοιχεία να μεταβιβαστούν. Το Σάββατο το πρωί ο Πολάκης – με την γνωστή του αμετροέπεια και προφανώς θέλοντας να επιταχύνει τις εξελίξεις, που ούτως ή άλλως τεκταίνονται στο παρασκήνιο – απευθύνθηκε προς τον Φάμελλο, ζητώντας του να συγκαλέσει την Πολιτική Γραμματεία και την Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να συζητήσει την κατάσταση που διαμορφώνεται με την ίδρυση των νέων κομμάτων (Τσίπρα και Καρυστιανού) ρωτώντας: «Σωκράτη Φάμελλε: Τι ακριβώς υπηρετείς μετά την αφωνία, έλλειψη πρωτοβουλίας και την αναποφασιστικότητα; Συγκάλεσε Πολιτική Γραμματεία άμεσα». 

Η απάντηση του Φάμελλου ήταν η διαγραφή του Πολάκη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Αυτομάτως, σύμφωνα με την εκδοχή της ηγεσίας, διαγράφεται και από την Πολιτική Γραμματεία και την Κεντρική Επιτροπή, αφού είναι εξ’ οφίτσιο μέλος και δεν έχει εκλεγεί. Έτσι αποφεύγει και μία δύσκολη διαδικασία στην Κεντρική Επιτροπή, που θα μπορούσε να επιταχύνει την διάσπαση του κόμματος. Βέβαια υπάρχει και ο αντίλογος ότι δεν μπορεί ο πρόεδρος με αποφάσεις του να διαγράφει τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής, ανεξάρτητα από το πώς έχουν εκλεγεί. Κάπως έτσι το παιχνίδι είναι ανοικτό.

Ο Πολάκης ήταν το στέλεχος που δίχως περιφράσεις είχε ταχθεί κατά του Τσίπρα και του υπό ίδρυση φορέα, υποστηρίζοντας την αυτόνομη κάθοδο του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές. Σημείωνε δε ότι οι διαφορές δεν είναι προσωπικές, αλλά πολιτικές και ιδεολογικές, καθώς θεωρεί τον Τσίπρα έναν ακόμη συστημικό παίκτη. Ο Φάμελλος διέγραψε με περισσή ευκολία τον Πολάκη και δίχως προηγουμένως να επικοινωνήσει μαζί του προκειμένου να του ζητήσει εξηγήσεις, ή διορθωτική δήλωση. Επικαλέστηκε δε τον προσωπική προσβολή της τοποθέτησης Πολάκη, ενώ έχει αντιπαρέλθει ακόμη και δηλώσεις βουλευτών ότι θα προσχωρήσουν στο νέο κόμμα!

Κάπως έτσι εκλείπει η απειλή Πολάκη για τον Τσίπρα, αφού η αντίστοιχη τάση στον ΣΥΡΙΖΑ μένει πλέον ακέφαλη και ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να οδηγηθεί στην αυτοδιάλυσή του, όπως ζητούν αρκετά στελέχη. Ήδη οι περισσότεροι βουλευτές είναι έτοιμοι να κατέβουν στις επόμενες εκλογές με τον Τσίπρα, αλλά εν τω μεταξύ δεν αφήνουν και τις έδρες τους. Η όλη κατάσταση προκαλεί περαιτέρω ηθική απαξία, τόσο για τον εναπομείναντα ΣΥΡΙΖΑ, όσο και για τον Τσίπρα και στο κόμμα του. 

Νέα Αριστερά

Παράλληλα ο Τσίπρας διαλύει και τη Νέα Αριστερά. Την περασμένη Πέμπτη αποχώρησε από τη Νέα Αριστερά ο βουλευτής Φερχάτ Οζγκιούρ ο οποίος είχε δώσει το παρόν στην εναρκτήρια εκδήλωση του νέου κόμματος την Δευτέρα στο Χαλάνδρι. Μία ημέρα αργότερα ανακοίνωσε την αποχώρηση του από την Πολιτική Γραμματεία της Νέας Αριστεράς, ο πρώην υπουργός Αριστείδης Μπαλτάς.

Η Νέα Αριστερά προέκυψε από τις δύο διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, επί αρχηγίας Κασσελάκη. Υπάρχουν δύο τάσεις στο κόμμα: Αυτή που προκρίνει την σύμπλευση με τον Τσίπρα και η αυτή υπό του Γαβριήλ Σακελλαρίδη, Ευκλείδη Τσακαλώτο κτλ, που συζητά αυτόνομη κάθοδο, ή την συμμαχία με τον Γιάνη Βαρουφάκη.

Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις οι μισοί από τους 11 βουλευτές που έχουν απομείνει στο κόμμα είναι έτοιμοι να αποχωρήσουν, μεταξύ των οποίων ο Αλέξης Χαρίτσης. Ο Τσίπρας θέλει και τον Νάσο Ηλιόπουλο, ο οποίος όμως διαπραγματεύεται για λογαριασμό της παλιάς ομάδας, ενώ παίζεται η προσχώρηση της Έφης Αχτσιόγλου που έχει και έξω-πολιτικούς υποστηρικτές. 

Οι δυνάμεις επιβολής της τάξης ανέφεραν το απόγευμα ότι προχώρησαν σε 31 συλλήψεις, προσθέτοντας ωστόσο, ότι και οι δύο διαδηλώσεις διεξάγονταν “χωρίς να σημειωθούν σοβαρά επεισόδια”.

Για την περίσταση είχε προβλεφθεί υποστήριξη με θωρακισμένα οχήματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ελικόπτερα, όπως και κάμερες αναγνώρισης προσώπου –κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά σε διαδήλωση.

Η αστυνομία δεν έδωσε αμέσως μια εκτίμηση για τον αριθμό των συμμετεχόντων, αλλά είχε δηλώσει ότι ανέμενε οι διαδηλωτές να ξεπεράσουν τις 50.000 για την πορεία “Ενώστε το Βασίλειο” του Τόμι Ρόμπινσον.

Ο ακραίος εθνικιστής ακτιβιστής, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Στίβεν Γιάξλεϊ-Λένον, ελπίζει ότι θα επαναληφθεί η επιτυχία της πορείας που είχε οργανώσει τον Σεπτέμβριο, στην οποία συμμετείχαν έως και 150.000 άτομα στο Λονδίνο για να υπερασπιστούν την “ελευθερία της έκφρασης”.

“Απροστάτευτα σύνορα”

Η πορεία αυτή δεν συνδέεται με το αντιμεταναστευτικό κόμμα Reform UK. Ωστόσο, πραγματοποιείται μια εβδομάδα μετά την επιτυχία στις τοπικές εκλογές του κόμματος του Νάιτζελ Φάρατζ το οποίο προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις επόμενες γενικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για το 2029. Ο Φάρατζ έχει πάρει αποστάσεις από τον Ρόμπινσον.

Αεροφωτογραφίες δείχνουν ένα πλήθος δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων. Μόλις φτάνει στην Πλατεία του Κοινοβουλίου, μπροστά σε μια θάλασσα από σημαίες της Αγγλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Τόμι Ρόμπινσον επιτίθεται στην κυβέρνηση των Εργατικών και καταγγέλλει τη μετανάστευση.

Στη εξέδρα πολιτικές προσωπικότητες της ακροδεξιάς διαδέχονται η μια την άλλη, η μητέρα μιας γυναίκας που δολοφονήθηκε από έναν αιτούντα άσυλο και ένα μουσικό συγκρότημα.

Για την Κριστίν Τέρνερ, μια 66χρονη συνταξιούχο από τη βορειοανατολική Αγγλία, “η μετανάστευση είναι η μεγαλύτερη ανησυχία”. “Είμαστε ένα νησί. Έχουμε σαφώς καθορισμένα σύνορα, τα οποία δεν προστατεύονται. Πρέπει κάτι να γίνει. Αυτό συνεχίζεται εδώ και πολύ καιρό”, δηλώνει στο Γαλλικό Πρακτορείο, αναφερόμενη στις αφίξεις μεταναστών που διασχίζουν τη Μάγχη με σαπιοκάραβα.

Η Ρίκι Γουέμπστερ, 40 ετών, διευθύντρια επιχείρησης από το Έσεξ, στο ανατολικό Λονδίνο, πιστεύει ότι ο Τόμι Ρόμπινσον είναι η “φωνή των ανθρώπων της εργατικής τάξης”. “Η πολυπολιτισμικότητα είναι καλή αρκεί να μην υπερισχύει του πολιτισμού σας”, δηλώνει. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες είναι η Γαλλίδα Αλίς Κορντιέ, ιδρύτρια της ακροδεξιάς συλλογικότητας Nemesis, όπως αναφέρει στον λογαριασμό της στην πλατφόρμα Χ.

Καθώς είχαν ξεσπάσει συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας κατά τη διάρκεια της πορείας του Σεπτεμβρίου, ο Τόμι Ρόμπινσον κάλεσε επανειλημμένα πριν από τη συγκέντρωση να επικρατήσει ηρεμία.

Η Ντάουνινγκ Στριτ, από την πλευρά της, ανακοίνωσε ότι απαγορεύτηκε η είσοδος στο Ηνωμένο Βασίλειο σε 11 “ξένους ακροδεξιούς ταραχοποιούς”, ανάμεσά τους η Αμερικανοκολομβιανή Βαλεντίνα Γκόμες, η οποία κατηγορήθηκε ότι “έκανε εμπρηστικά και απάνθρωπα σχόλια για τους μουσουλμάνους”. Ο Εργατικός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ αποκάλεσε την Παρασκευή τους διοργανωτές της διαδήλωσης “ρατσιστές καταδικασμένους από τη δικαιοσύνη, που διαδίδουν το μίσος και τον διχασμό”.

“Έξω οι ρατσιστές” 

Οι συγκεντρώσεις αυτές πραγματοποιούνται καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο αύξησε στις αρχές Μαΐου το επίπεδο της τρομοκρατικής απειλής κατά μία βαθμίδα, σε “σοβαρό”, επικαλούμενο αύξηση της “ισλαμιστικής και της ακροδεξιάς απειλής”. Το μέτρο υιοθετήθηκε μετά την επίθεση με μαχαίρι εναντίον δύο ανδρών Εβραίων στη συνοικία Γκόλντερς Γκριν του Λονδίνου και έπειτα από μια σειρά από εμπρησμούς και απόπειρες εμπρησμού αντισημιτικού χαρακτήρα βόρεια της πρωτεύουσας.

Είχαν ληφθεί μέτρα για να παραμένουν σε απόσταση οι υποστηρικτές του ακροδεξιού ακτιβιστή και οι συμμετέχοντες στη φιλοπαλαιστινιακή διαδήλωση, οι οποίοι ήταν αρκετές χιλιάδες σύμφωνα με δημοσιογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου.

Η διαδήλωση διοργανώθηκε για την επέτειο μνήμης της “Νάκμπα” (“καταστροφή” στα αραβικά), που σηματοδοτεί τη φυγή και το εκτοπισμό περίπου 760.000 Παλαιστινίων από τη γη τους κατά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, αλλά και για να αντιταχθεί στην ακροδεξιά. “Ρατσιστές έξω από τους δρόμους μας, πρόσφυγες καλώς ήρθατε”, φώναζαν διαδηλωτές, πολλοί από τους οποίους φορούσαν τις παραδοσιακές κεφίγιες και ύψωναν παλαιστινιακές σημαίες.

“Η ακροδεξιά δυναμώνει – είμαστε εδώ για να προσπαθήσουμε να το αντιμετωπίσουμε αυτό, για να βεβαιωθούμε ότι οι άνθρωποι δεν είναι αδαείς”, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο 62χρονος Σάιμον Ραλς από το Νότιγχαμ στην κεντρική Αγγλία. Ο Τσάρλι, ο οποίος ταξίδεψε από το Κάρντιφ, διαμαρτύρεται που “οι πραγματικοί φασίστες που εκστομίζουν ρατσιστικές δηλώσεις επιτρέπεται να τριγυρνούν στους δρόμους του Λονδίνου”.

Η αστυνομία του Λονδίνου είχε υποσχεθεί να συλλάβει όποιον θα φώναζε “Ας παγκοσμιοποιήσουμε την ιντιφάντα”, αναφορά στις παλαιστινιακές εξεγέρσεις κατά του ισραηλινού στρατού. Λίγο μετά την επίθεση με μαχαίρι στο Γκόλντερς Γκριν, ο Κιρ Στάρμερ θεώρησε το σύνθημα αυτό “εντελώς απαράδεκτο” και άφησε να εννοηθεί ότι μια απαγόρευση φιλοπαλαιστινιακών πορειών θα μπορούσε να δικαιολογηθεί σε ορισμένες περιπτώσεις.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Για να τα πάρουμε από την αρχή. Ποιος θα σε πάρει στις 3 τη νύχτα; Προφανώς, υπονοείς ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων. Μα τι νέο να σου πει ο αρχηγός; Τι το έχουμε το predator;

Και καλά χτυπάει το τριψήφιο στο Μαξίμου, ή μάλλον σπίτι σου, γιατί και να μου ορκιστείς ότι δουλεύεις στο Μαξίμου μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, δεν το αγοράζω με τίποτα…

Ξέρω ότι ως κλασικός καλοπερασάκιας, την κάνεις από το Μαξίμου όσο μπορείς περισσότερο! Αλλά ας πούμε ότι σου τηλεφωνούν στο σπίτι σου για μία έκτακτη εθνική ανάγκη.

Τι να σου πω ρε Κυριάκο, αν συμβεί αυτό, σε εκλιπαρώ να δώσεις το τηλέφωνο στη Μαρέβα! Είναι σίγουρο πως θα το χειριστεί καλύτερα από σένα…

Επειδή πουλάς το “Μητσοτάκης ή χάος”, σου λέω ότι, όπως έδειξε και μια δημοσκόπηση, η πλειοψηφία επέλεξε το χάος! Γι’ αυτό σου λέω, όσο το πας κόντρα, τόσο θα παίρνει πάνω του το “χάος”!

Και επιτέλους, τόσους παρατρεχάμενους , τόσους συμβούλους και παρασυμβούλους, τόσους ίματζ μέικερς έχεις γύρω σου, μόνο για κόπι πέιστ είναι ικανοί!

Τζάμπα λεφτά πληρώνει το δημόσιο για τους άχρηστους; Ούτε μια πρωτότυπη ιδέα! Και καλά τη Χίλαρι βρήκανε να κοπιάρουν. Οι μπαγάσες δεν άλλαξαν ούτε την ώρα!

Η Χίλαρι παιδί μου είναι επαγγελματίας λούζερ! Ψυχανεμίζομαι ότι κάτι μέσα σου Κυριάκο σε σπρώχνει στον ίδιο λουζεροδρόμο!

Μας είπαν ότι έδιωξες τον Γκρίνμπεργκ! Ποιον πήρες στη θέση του; Κανένα Γκρίνμπεργκ από τα Lidl;

Σε άλλο σημείο της εμφάνισης μετέφερε το μήνυμα «θέλω δόξα, αιωνιότητα και λεφτά» μέσα από μία κατασκευή με τρία δωμάτια. Στη συνέχεια, ακολούθησε το πιο συγκινητικό σημείο του act, εμπνευσμένο από τη σχέση του τραγουδιστή με τη μητέρα του.

Η Φινλανδία διεκδικεί τη νίκη στη Eurovision και έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να την κερδίσει. Η βιολίστρια Linda Lampenius με τον Pete Parkkonen «μάγεψαν» τη σκηνή με το “Liekinheitin”.

Η ΕΡΤ1 μεταδίδει απευθείας από τη Βιέννη τον τελικό της Eurovision, όπου διαγωνίζεται ο Akylas, μεταφέροντας τον παλμό της μεγάλης γιορτής της 70ής επετειακής διοργάνωσης. Στον σχολιασμό βρίσκονται για δέκατη φορά η Μαρία Κοζάκου και ο Γιώργος Καπουτζίδης, μεταφέροντας με χιούμορ, εύστοχες παρατηρήσεις και τη μοναδική τους χημεία όλα όσα συμβαίνουν στη σκηνή του Wiener Stadthalle. Παράλληλα, η Klavdia θα ανακοινώσει τη βαθμολογία της ελληνικής κριτικής επιτροπής και το ελληνικό 12άρι.

Οι χώρες που διαγωνίζονται στον αποψινό τελικό, με σειρά εμφάνισης, είναι οι εξής: Δανία, Γερμανία, Ισραήλ, Βέλγιο, Αλβανία, Ελλάδα, Ουκρανία, Αυστραλία, Σερβία, Μάλτα, Τσεχία, Βουλγαρία, Κροατία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Μολδαβία, Φινλανδία, Πολωνία, Λιθουανία, Σουηδία, Κύπρος, Ιταλία, Νορβηγία, Ρουμανία και Αυστρία. Το κοινό στην Ελλάδα θα έχει τη δυνατότητα να στηρίξει τα αγαπημένα του τραγούδια ψηφίζοντας με τηλεφωνική κλήση, SMS ή online στο www.esc.vote.

Eurovision: Ποιοι δεν μετέχουν λόγω Ισραήλ

Οι πέντε χώρες που αποχώρησαν επίσημα από τον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision 2026 στη Βιέννη, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συνεχιζόμενη συμμετοχή του Ισραήλ εν μέσω του πολέμου στη Γάζα, είναι: Ισπανία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Ισλανδία, Σλοβενία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεόρασης (EBU) αρνήθηκε να αποκλείσει το Ισραήλ, γεγονός που ώθησε τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς αυτών των πέντε χωρών να αποσύρουν τη συμμετοχή τους.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ υπερασπίστηκε σήμερα την «συνεπή» απόφαση της Ισπανίας να μην συμμετάσχει στη Eurovision σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την παρουσία του Ισραήλ, με τον Ισπανό πρωθυπουργό να δηλώνει ότι είναι «πεπεισμένος ότι είμαστε στη σωστή πλευρά της Ιστορίας». Την περασμένη Τρίτη, η αυλαία του 1ου Ημιτελικού του Διαγωνισμού έγινε υπό τη σκιά διαδηλώσεων με αίτημα τον αποκλεισμό του Ισραήλ.

Οι δημόσιες τηλεοράσεις της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Σλοβενίας αποφάσισαν να μην προβάλουν καθόλου το τηλεοπτικό σόου στους τηλεθεατές τους. Μάλιστα, ο σλοβενικός φορέας (RTV) επέλεξε να μεταδώσει εναλλακτικό πρόγραμμα αφιερωμένο στον παλαιστινιακό λαό. Αντίθετα, η Ολλανδία και η Ισλανδία επέλεξαν να προβάλουν κανονικά τον διαγωνισμό τηλεοπτικά, παρά το γεγονός ότι δεν έστειλαν καλλιτέχνες να διαγωνιστούν.

Η φετινή διοργάνωση είναι ο διαγωνισμός με τις λιγότερες συμμετοχές (35) από το 2003. Άλλες χώρες που δεν μετέχουν είναι, μεταξύ άλλων, η Τουρκία και η Ουγγαρία (από δική τους επιλογή) και η Ρωσία, που αποκλείστηκε λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Όπως αναφέρει η La Repubblica που επικαλείται ανάρτηση του δημοσιογράφου από τις Μαλδίβες, ο λοχίας πιστεύεται ότι κατέληξε είτε επειδή ανήλθε πολύ γρήγορα στην επιφάνεια είτε επειδή παρέμεινε πολλή ώρα σε μεγάλο βάθος.

Πρόκειται για τον 30χρονο Mohamed Mahudhee, που συμμετείχε στις επιχειρήσεις έρευνας στην ατόλη Vaadu, στις οποίες παρέστη προσωπικά και ο πρόεδρος των Μαλδίβων Mohamed Muizzu. Στην ανάρτηση βλέπετε την τελευταία φωτογραφία του, όπου εξηγεί στους λιμενικούς ποιο είναι το πλάνο της επιχείρησης.

Μέχρι σήμερα έχει ανασυρθεί μόνον το σώμα του 44χρονου Ιταλού Gianluca Benedetti που ήταν ο εκπαιδευτής τους και μόνιμος κάτοικος Μαλδίβων τα τελευταία χρόνια.  Οι άλλοι τέσσερις, ήταν η καθηγήτρια οικολογίας Μόνικα Μοντεφαλκόνε, 52 ετών, που ερευνούσε θαλάσσια οικοσυστήματα, η 23χρονη κόρη της φοιτήτρια βιοϊατρικής, και δύο ερευνητές που μετείχαν στην έρευνα της Μοτεφαλκόνε στο Πανεπιστήμιο, ηλικίας 31 ετών.

Οι ερευνητές ήταν η Μιρέλα Οντενίνο και ο Φεντερίκο Γκουαλτιέρι. Μάλιστα, η διπλωματική εργασία του Γκουαλτιέρι πέρσι αφορούσε τα κοράλλια των Μαλδίβων και είχε γίνει υπό την επίβλεψη της νεκρής πλέον καθηγήτριας. Ο Γκουαλτιέρι εργαζόταν παράλληλα και ως πιστοποιημένος εκπαιδευτής κατάδυσης. Ο εκπαιδευτής και θεωρούμενος επικεφαλής βρέθηκε νεκρός στον πρώτο θάλαμο του λαβυρινθώδους σπηλαίου. Οι άλλοι τέσσερις βρίσκονται στα ενδότερα του επικίνδυνου, κατασκότεινου και με ισχυρά ρεύματα σπηλαίου. Αναμένονται ειδικοί από την Ιταλία, με την ελπίδα η ανάσυρση των νεκρών να μη στοιχίσει άλλη ζωή.

A morire nel tentativo di ritrovare i corpi dei sommozzatori italiani scomparsi è stato Mohamed Mahudhee, uno dei soldati impiegati nelle operazioni di ricerca intorno all’atollo di Vaadu, seguite di persona anche dal presidente delle Maldive Mohamed Muizzu. Qui lo vediamo… pic.twitter.com/kxbg44RqR4

— Repubblica (@repubblica) May 16, 2026

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, αυτόπτες μάρτυρες δήλωσαν ότι ο άνδρας είχε βάλει στόχο τους πεζούς που βρίσκονταν στο πεζοδρόμιο.

Στο πλαίσιο της περιοδείας του στην Πάτρα, ο Στέφανος Κασσελάκης επισκέφθηκε το ίδρυμα “Κιβωτός Αγάπης” και ζήτησε την άμεση ικανοποίηση αιτημάτων του ιδρύματος. Μάλιστα, όπως είπε, «η πραγματικότητα είναι αμείλικτη, παιδιά με σοβαρά θέματα υγείας, στο έλεος της ελάχιστης χρηματοδότησης από το κράτος, που όμως δεν ανταποκρίνεται ούτε στις βασικές τους ανάγκες».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πλεονέκτημα επειδή ο σκοπός της σκηνοθέτιδας και της αφήγησης της ταινίας, που στο σενάριό της συμβάλλει και η δημιουργός του σχετικού μυθιστορήματος Μάγκι Ο’ Φάρελ, είναι να χτίσει αυξητικά το δράμα χωρίς να αποκαλύπτει πολλά για την ταυτότητα των εμπλεκόμενων χαρακτήρων, κάτι που επιτυγχάνεται. Το όνομα του πρωταγωνιστή και το τι ακριβώς κάνει στο Λονδίνο που εργάζεται αποκαλύπτεται στο τελευταίο τέταρτο της δίωρης ταινίας.

Μέχρι τότε υπάρχουν αποσπασματικές πληροφορίες, υπαινιγμοί και μία ερωτική, ρομαντική ιστορία που εξελίσσεται σε δράμα, ενώ το ζευγάρι απομακρύνεται καθώς χάνουν αναπάντεχα το μικρό τους γιο. Και σε εκείνα τα σημεία επικρατεί η αμηχανία να καλυφτούν τα κενά και οι ασάφειες του πρωταγωνιστή, καθώς μένει ασαφές το πόσο συχνά λείπει στο Λονδίνο και γιατί ακριβώς (υπάρχουν αναφορές, χωρίς όμως εικόνα), αφήνοντας την αξιαγάπητη γυναίκα του Άνιες με τρία παιδιά πίσω. Η έλλειψη πληροφοριών για ποιο ακριβώς είναι το θέμα της ταινίας παρέμεινε έτσι και μειονέκτημα, επειδή ακριβώς δεν φαινόταν το κρυφό νόημα πολλών σεκάνς, ενώ υπήρχε.

Καθώς οι ευτυχισμένες στιγμές εκλείπουν, η Άνιες- παιδί του δάσους, οριακά στοιχειό του, με ιστορίες γοτθικής εμπνεύσεως να στρώνονται πίσω της με ισχυρούς ψιθύρους και με ένα πορφυρό φόρεμα να την ακολουθεί σχεδόν σε όλην την ταινία (αυτό και αν ήταν αμήχανο), μοιάζει γραμμικά ανακριβές έως ένα σημείο και χωρίς στόχο και σκοπό, ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα, τι θέλει να δείξει η σκηνοθέτιδα, που ακριβώς το πάει. Ο θεατής μπορεί να αντιληφθεί στιγμιότυπα. Στιγμιότυπα δράματος, χαράς, παιχνιδιού, φανταστικών αποχρώσεων δεισιδαιμονιών, σε μία κοινωνία επαρχιακή, που μοιάζει νωρίς αποχριστιανοποιημένη ή προφορικής ιστορίας και μαρτυρίας.

“Άμνετ”

Η ρομαντική ιστορία δύο ερωτευμένων νέων, ενός δασκάλου λατινικών που εργάζεται και στην οικογενειακή επιχείρηση κατασκευής γαντιών, και μίας αλλοπρόσαλλης, άγριας ομορφιάς νεαρής, που η φήμη της ως μάγισσας τρέχει στους λογισμούς μίας δεισιδαιμονικής, επί το πλείστον μικρής επαρχιακής κοινωνίας, φαίνεται να λειτουργεί σε ένα πρώτο επίπεδο. Τα προβλήματα των οικογενειών και της αποδοχής της ξεπερνιούνται γρήγορα, όταν ο πρωταγωνιστής φαίνεται να πνίγεται σε αυτό που έχει ως συνθήκη ζωής, αλλά χωρίς να ξεκαθαρίζεται γιατί.

Η διπλή ζωή που εξασφαλίζει στο Λονδίνο και το πήγαινε-έλα φέρνει προβλήματα στη σχέση του κι εκεί είναι που οι περιγραφές σκοτεινιάζουν, η αφήγηση μένει αποσπασματική. Η οικογενειακή δυστυχία και δυσφορία εντείνεται με τον άξαφνο χαμό του μικρού τους γιου. Ο Πολ Μεσκάλ αφήνει σε στιγμές να ξεδιπλωθεί το ταλέντο του, αλλά δίπλα στην ερμηνεία της Τζέσι Μπάκλεϊ, δημιουργεί μία απόσταση. Αν και η ταινία θέλει να μας μιλήσει για το προσωπικό δράμα του σημαντικού Άγγλου δημιουργού, τελικά στρέφεται στην Άνιες, τη γυναίκα του, η οποία διαφαίνεται πως δεν ξέρει και δεν καταλαβαίνει τι κάνει ο σύζυγός της στο Λονδίνο.

Όταν θα βρεθεί στην πρεμιέρα του Άμλετ, που είναι η μεταφορά και η δραματική ψυχοθεραπεία του Σαίξπηρ μέσα από την τέχνη της δραματουργίας, θα εντυπωσιασθεί και θα ταυτιστεί με αυτόν που αναγνωρίζει ως τον γιο της που τον βλέπει να πεθαίνει και επί σκηνής. Η ταινία κορυφώνεται σε αυτό το σημείο και αποκαλύπτεται στο σύνολό της όλη η κρυψίνοια και η ασάφεια της προηγούμενης ώρας.

Όλο αυτό το προσωπικό δράμα γίνεται τέχνη. Όταν η Άνιες βρεθεί μπροστά στο θέατρο και αντιληφθεί τι ακριβώς κάνει ο άντρας της στο Λονδίνο αρχικά θα θυμώσει, μετά θα εντυπωσιαστεί και στο τέλος θα συγκινηθεί και μαζί με αυτήν και εμείς. Οι τελευταίες στιγμές της ταινίας ξεπερνούν τις προηγούμενες αμηχανίες, το θέατρο αναδεικνύεται και εδώ άψογα μέσα από το σινεμά, αποκτά μία άλλη σημασία.

Όπως το είδαμε και στον “Εθνικό Θησαυρό” (Σανγκ-ιλ Λι, 2025), το βλέπουμε και εδώ, όπου με τη σκηνοθετική της μαεστρία η Ζάο, καταφέρνει σε μερικά λεπτά να αναδείξει δύο-τρία επίπεδα ανάγνωσης, και το δράμα του ήρωα Άμλετ και το προσωπικό δράμα του πατέρα (Ουίλιαμ) και της μητέρας (Άνιες) που έχασαν το παιδί τους, και τη δύναμη μίας τέχνης σαν τη θεατρική. Τα κοντινά πλάνα στο πρόσωπο της Άνιες και η εκπληκτική ερμηνεία της Μπάκλεϊ σε εκείνο το σημείο είναι εξαιρετικά, συμπληρώνουν και ερμηνεύουν ό,τι είδαμε το προηγούμενο δίωρο.

Τα συν και τα μείον

Η ταινία διαθέτει μία εξαιρετική φωτογραφία, αλλά αυτά τα σκηνοθετημένα επαλειμμένα πλάνα στο δάσος, σε σημεία που μένουν αναπάντητα οριακά κουράζουν, πριν επεξηγηθούν περίτεχνα στο τέλος. Παρότι, δηλαδή, σκηνοθετικά οι επιλογές της Ζάο είναι καινοτόμες και πρωτότυπες, παραμένουν σε σημεία της ατάκτως ειρημένες, σαν ένα σπασμένο μοντάζ, παρά τη συνεχή εντυπωσιακή ερμηνεία της πρωταγωνίστριας. Δεν καταφέρνει, όμως, να εκμεταλλευτεί εξίσου και τον Μεσκάλ, που παρόλα αυτά πείθει, όσο του επιτρέπεται, ως πονεμένος πατέρας που γίνεται Σαίξπηρ, γίνεται ο ίδιος τέχνη για χάρη της απώλειας του γιου του.

Η ταινία κρύβει μία ανισότητα, αλλά και μία σπανιότητα ως σύλληψη για να αφηγηθεί με πρωτότυπο τρόπο και από μία άλλη οπτική έναν μεγάλο δραματουργό της ανθρώπινης ιστορίας. Σε συνδυασμό με την εξαιρετική ερμηνεία της πρωταγωνίστριας, η ταινία κερδίζει σε κριτικές και προτιμήσεις, παρά τις ανισότητές της.