Η σύντομη απάντηση είναι ότι οδηγούμαστε προς συνθήκες μεγαλύτερης όξυνσης μεγάλων ανταγωνισμών που είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη μετατροπής τους σε μετωπική θερμή σύγκρουση. Αν αυτό το τελευταίο βήμα θα διανυθεί ή θα το προλάβει κάποιο άλλο “ιστορικό γεγονός” ή η αντίδραση του λαϊκού παράγοντα, είναι αδύνατο να απαντηθεί, όπως και το ποιος θα ξεκινήσει τι. Ωστόσο, μια πρώτη προσέγγιση δεν επιτρέπει αισιοδοξία. Μεγαλύτερη σημασία έχει ποιος είναι ο πολυπολικός κόσμος που διαμορφώνεται. Η εικόνα μιας Κίνας, που όπου να ‘ναι φτάνει και αντικαθιστά τις ΗΠΑ ως ηγεμονική παγκόσμια δύναμη, συνιστά υπεραπλούστευση. Πριν από αυτό, είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε το πόσο εύκολα μπορεί να κριθεί ως συμφερότερος ένας ηλίθιος πόλεμος.

Παλιότερα και πρόσφατα παραδείγματα

Η Ιαπωνία ξεκίνησε το 1941 έναν αυτοκαταστροφικό πόλεμο (η ιθύνουσα τάξη ξανάγινε σύντομα κραταιά οικονομική δύναμη), όχι γιατί είχε σίγουρο το αποτέλεσμα. Έχοντας βαλτώσει στην Κίνα, και με τις ΗΠΑ να την εξωθούν σε πόλεμο με το εμπάργκο, είχε να επιλέξει ανάμεσα στη στέρηση πρώτων υλών και βέβαιη υποβάθμιση και σε ένα “απεγνωσμένο ρίσκο”. «Οι ηγέτες της σε ένα μεγάλο μέρος αντιλαμβάνονταν ότι έμπαιναν σε έναν πόλεμο που ήταν σχεδόν βέβαιοι ότι θα χάσουν» (Japan 1941: Countdown to Infamy, της Eri Hotta).

Το ίδιο έτος η Γερμανία ξεκίνησε έναν αυτοκαταστροφικό πόλεμο κατά της ΕΣΣΔ (η ιθύνουσα τάξη ξανάγινε κραταιά οικονομική δύναμη στη Δυτική Γερμανία), πιστεύοντας αντίθετα πως σίγουρα θα επικρατούσε. Οδηγήθηκε σε αυτόν από την αποτυχία να “πείσει” τη Βρετανία να συνταχθεί μαζί της και την μακροπρόθεσμη απειλή που συνιστούσε ο αμερικανοβρετανικός συνασπισμός. Αν την είχε “πείσει”, η επίθεση στην ΕΣΣΔ θα γινόταν και πάλι “επιβεβλημένη” λόγω ευνοϊκότερων όρων.

Το 1956, Βρετανία και Γαλλία με τη συνδρομή του Ισραήλ, επιχείρησαν να  ανακόψουν στο Σουέζ τη διεθνή πορεία αποαποικιοποίησης έναντι της ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ. Το μόνο που κατάφεραν ήταν να αποδεχτούν την οριστική δύση της παλιάς, προπολεμικής τάξης πραγμάτων. Όταν το 1965 οι ΗΠΑ εμπλέκονταν αποφασιστικά στον πόλεμο του Βιετνάμ, ο Πρόεδρος Τζόνσον έλεγε στον Μακναμάρα (ο Χέγκσεθ μπροστά του δεν είναι ούτε νάνος): “δεν βλέπω κανέναν τρόπο να κερδίσουμε” τον πόλεμο, που θα εξελισσόταν στο μεγαλύτερο μεταπολεμικά τραύμα των ΗΠΑ. Δημοσίως εκπεμπόταν αυτοπεποίθηση επιτυχίας.

Η Ρωσία το 2022 προχωρούσε σε αυτό που υπολόγιζε ως αστραπιαία, περιορισμένη επέμβαση αποτροπής του Κιέβου να ενσωματωθεί σε νατοϊκούς σχεδιασμούς. Βρέθηκε αναπάντεχα σε έναν μακρόχρονο πόλεμο φθοράς, που είναι ζήτημα αν θα επέλεγε. Αλλά και από την απέναντι πλευρά, τα πράγματα αλλιώς εξελίχθηκαν. Για τις ΗΠΑ που η προσφυγή της Μόσχας σε πόλεμο απέναντι στην υπολογισμένη δυτική πρόκληση καλωσοριζόταν ως ευκαιρία καθήλωσης της Ρωσίας και εκβιασμού, οι αρνητικές επιπτώσεις στους παγκόσμιους συσχετισμούς αποδείχθηκαν μεγαλύτερες από τη δεδομένη φθορά και περικύκλωση της Ρωσίας.

Η δε Ευρώπη όπου η υπερταχύτητα μερικών εκατοντάδων επιχειρήσεων (European Business Association) έβλεπε το 2014 την Ουκρανία ως Ελντοράντο, αγνόησε τα σήματα, όπως το διαβόητο “να πάει να γαμηθεί η ΕΕ” της Νούλαντ. Σήμερα επιμένει στην “επένδυση” ως μέσον για να αντιμετωπίσει τα οικονομικά και γεωπολιτικά κόστη της επιλογής της, που υπερβαίνουν δεκάδες φορές ό,τι θα κέρδιζε, αν η “επένδυση” είχε προχωρήσει αναίμακτα. Παράνοια.

Πρόσφατα ο πόλεμος που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ στο Ιράν είναι η βεβιασμένη και τραβηγμένη από τα μαλλιά εφαρμογή της Στρατηγικής της Άρνησης συμμάχων, πόρων, οδεύσεων σε στρατηγικούς ανταγωνιστές. Οι επιπτώσεις της αποτυχίας για τις ΗΠΑ στους παγκόσμιους συσχετισμούς θα υπερβεί πολλαπλάσια όλα τα κέρδη της μέχρι χθες σε άλλα μέτωπα εφαρμογής αυτής της Στρατηγικής.

Ο γεωπολιτικός τζόγος ως πολιτική κερδοφορίας

Τα παραπάνω δεν αποσκοπούν να επιβεβαιώσουν το τετριμμένο της ετερογονίας των σκοπών. Με εξαίρεση ίσως τον τρέχοντα πόλεμο στο Ιράν, που παραήταν ανόητη επιλογή για να είναι επιβεβλημένη, αναδεικνύουν το ιστορικά αναπόδραστο της λήψης λανθασμένων “επιβεβλημένων” αποφάσεων. Ακόμη και σε περιπτώσεις που υπάρχει εξαρχής επίγνωση του λάθους. Για όσους ο χρόνος και το στάτους κβο λειτουργούν εναντίον τους, αυξάνεται η ευκολία αποφάσεων, που μπορεί να είναι σωστές βραχυπρόθεσμα και λανθασμένες μακροπρόθεσμα.

Η διεθνής τάση συρρίκνωσης του βάθους σχεδιασμού στη Δύση στους χρόνους απόδοσης μιας επένδυσης ή μιας-δυο προεδρικών θητειών των ΗΠΑ επιτείνει αυτό που ο Αμερικανός ιστορικός Gabriel Kolko εδώ και δεκαετίες έχει αποκαλέσει “Ενδημική Μυωπία” των καπιταλιστικών μεγάλων δυνάμεων. Σημαντική διαφορά, πχ, με το βάθος στρατηγικού σχεδιασμού στην Κίνα, όπως φάνηκε και με τις σπάνιες γαίες.

Η επιστροφή της γεωπολιτικής και αφύπνιση ενδύεται το “εθνικό συμφέρον πρώτα”, αλλά σχετίζεται με την αδυναμία ειρηνικής διατήρησης θέσεων στη διεθνή οικονομική σφαίρα από ισχυρότατα χρηματοπιστωτικά συμφέροντα, θέσεων που για τις μεγάλες δυνάμεις της Δύσης μικρή σχέση έχουν με το “εθνικό συμφέρον”. Ο πόλεμος ως συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα ξαναήρθε στην ημερήσια διάταξη, γιατί η πολιτική με τα προηγούμενα μέσα απέτυχε και αδυνατεί να εξασφαλίσει τις θέσεις που εξασφάλιζε χθες για αυτά τα συμφέροντα, όχι γιατί αγαπήθηκε ξαφνικά το έθνος. Η μέριμνα για το λαό δίνει το μέτρο της αγάπης περί το έθνος.

Ο γεωπολιτικός τζόγος ήταν παρών και στον εικοστό αιώνα. Πρόκειται για τζόγο και όχι για παγίδες. Ο τυχοδιωκτισμός παραμένει δομικός στις ελίτ που λαμβάνουν τις αποφάσεις, τόσο περισσότερο όσο έχει ενισχυθεί η επικυριαρχία της χρηματοπιστωτικής σφαίρας στην πραγματική οικονομία, δηλαδή ιδιαίτερα στη Δύση και ιδιαίτερα σήμερα. Τζόγος ήταν η Ουκρανία, τζόγος χαμηλού ρίσκου και χαμηλών κερδών η Βενεζουέλα, τζόγος δυσθεώρητου ρίσκου και ακόμη μεγαλύτερων δυνητικών κερδών και χασούρας το Ιράν. Δεν θα επαναληφθεί ο μνημειώδης Α’ Παγκόσμιος, που ήταν τυχοδιωκτικός από όλες τις πλευρές πλην Σερβίας. Αλλά πάντα θα βρίσκονται τρόποι να ξεκινήσουν μεγάλοι πόλεμοι.

Κίνα και ΗΠΑ

Η Κίνα έγινε ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος περισσότερων από 160 χωρών του πλανήτη. Έχει ξεπεράσει τις ΗΠΑ στις ετήσιες ροές Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, κυρίως greenfield, αλλά παραμένει στο μισό περίπου των αποθεμάτων ΑΞΕ των ΗΠΑ, που διατηρούν δεσπόζουσα θέση. Νομισματικά, το δολάριο κυριαρχεί ακόμη συντριπτικά σε αποθεματικά και συναλλαγές. Χρηματοπιστωτικά, η Κίνα έχει καταστεί ο μεγαλύτερος διμερής πιστωτής στον κόσμο, αντιπροσωπεύοντας για την περίοδο 2008-2021 το 83% του δανεισμού της Παγκόσμιας Τράπεζας, βασικά στο Νότο, κυρίως δάνεια σε δολάριο από τα συναλλαγματικά της αποθέματα που τροφοδοτούν οι εξαγωγές.

Η λογική της χρηματοπιστωτικής επέκτασης της Κίνας διαφέρει ποιοτικά από τη δυτική χρεομηχανή, που βιώσαμε οδυνηρά στην Ελλάδα. Δεν έχει τα πολιτικά προαπαιτούμενα του Washington Consensus, εστιάζει στις υποδομές, με ανταλλάγματα την πρόσβαση σε πρώτες ύλες και υποδομές, με επιτόκια χαμηλότερα από τις διεθνείς αγορές. Μετά την κρίση του 2008 οι δυσκολίες αποπληρωμής πολλών οφειλετών έχουν αυξήσει τη πολιτική επιρροή του Πεκίνου και την ιδιοποίηση άλλων εθνικών υποδομών. Η άρνηση της Κίνας να αποδέχεται στο εξής την απαίτηση της Δύσης για άνισο κούρεμα υπέρ δυτικών πολυμερών χρηματοπιστωτικών οργανισμών (ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα) οδηγεί σε συγκρούσεις, που μοιραία ο “καλός” θα είναι το Πεκίνο και ο “κακός” η Δύση.

Γεωπολιτικά η Κίνα δεν έχει επικυριαρχήσει ούτε στην ανατολική Ασία, με την έννοια που ΗΠΑ και Δύση επικυριαρχούν στο μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου πλανήτη, και η αυξανόμενη στρατιωτική της ισχύς περιορίζεται στη γειτονιά της. Έχει όμως εκτοξευτεί η οριζόντια οικονομική της επιρροή σε περιοχές του κόσμου και μετουσιώνεται αργά σε πολιτική επιρροή. Οι ιστορικές καταβολές της αμερικανικής επιρροής είναι πολύ διαφορετικές, όπως γνωρίζουμε και από το ελληνικό παράδειγμα, και σήμερα βασίζεται σε ένα πλέγμα δυτικής οικονομικής παρουσίας, δεσμών και απειλών και αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, δεσμών και απειλών.

Ακόμη και αν επιβεβαιωθούν οι καμπύλες μεγέθυνσης και η Κίνα ξεπεράσει σε ονομαστικό ΑΕΠ τις ΗΠΑ στην επόμενη δεκαπενταετία, οι ΗΠΑ θα παραμείνουν ο μεγάλος ήλιος στο με δύο ήλιους πλανητικό σύστημα που διαμορφώνεται, όσο οι ΗΠΑ παραμένουν η μόνη δύναμη με παγκόσμια προβολή στρατιωτικής ισχύος, η ισχυρότερη πολιτική επιρροή και κυρίως όσο η δυτική οικονομία συνολικά παραμένει η καρδιά του διεθνούς οικονομικού συστήματος. Αλλά πόσο θα διαρκέσουν αυτά τα “όσο”; Ο πολυπολικός κόσμος και η οριζόντια οικονομική επέκταση της Κίνας και “συμμάχων” σημαίνουν συσσώρευση όρων ανατροπής (tipping points) αυτών των πυλώνων.

Ανώμαλη προσγείωση

Το δόγμα Κλίντον για ικανότητα δύο ταυτόχρονων σύντομων περιφερειακών συγκρούσεων απογειώθηκε στην πολιτική 1-4-2-1 επί Ράμσφελντ (υπεράσπιση ΗΠΑ + αποτροπή σε 4 περιοχές + νίκη σε 2 περιφερειακούς πολέμους + κατάληψη 1 πρωτεύουσας), αλλά οι πόλεμοι σε Αφγανιστάν και Ιράκ αποδείχτηκαν ατέρμονοι, όχι σύντομοι. Με Ομπάμα προσγειώθηκαν στο δόγμα 1+ (κερδίζουν έναν μεγάλο πόλεμο αποτρέποντας ταυτόχρονα έναν δεύτερο αντίπαλο) και επί Τραμπ 1.0 παραδέχθηκαν δημοσίως ότι δεν έχουν την ικανότητα να πολεμήσουν Κίνα και Ρωσία ταυτόχρονα.

Η ανώμαλη προσγείωση στο Ιράν αμφισβητεί την ικανότητα των ΗΠΑ να κερδίσουν ακόμη και έναν περιφερειακό πόλεμο με μια θεωρούμενη μεσαία δύναμη, πόσο μάλλον την Κίνα στην Ταϊβάν. Δεν έγιναν απότομα αδύναμες οι ΗΠΑ, οι δομές παγκόσμιας ισχύος έχουν αλλάξει με ταχύτητα που ξεπέρασε τους σχεδιασμούς των ΗΠΑ και τη δυνατότητά τους να μετασχηματίζουν τη στρατιωτική υπεροχή σε πολιτικό αποτέλεσμα. Αργούν να το καταλάβουν λόγω “Ενδημικής Μυωπίας”.

Ο πολυπολικός κόσμος υπερβαίνει το σχήμα Δύση-BRICS

Η ευθεία προειδοποίηση ότι “αν υπάρξει κακός χειρισμός [σε Ταϊβάν] τα δύο έθνη μπορεί να συγκρουστούν ή και να φτάσουν σε σύρραξη”, ενώ γνωρίζουν ότι οι ΗΠΑ μπορούν εκεί να εκβιάσουν μια μετωπική σύγκρουση, ήταν υπολογισμένη κίνηση λόγω αλλαγής συσχετισμών υπέρ Κίνας. Το φιάσκο στο Ιράν ήταν η κατάλληλη στιγμή. Ωστόσο, δεν υπάρχει μόνο η επιλογή της Ταϊβάν για πρόκληση σύγκρουσης. Βούληση να υπάρχει, υπάρχουν κι άλλοι τρόποι. Τα πράγματα περιπλέκονται μελλοντικά από εισπηδήσεις ανάμεσα σε στρατόπεδα και πιθανή διάσπαση στρατοπέδων. Η Ινδία ήταν αναμενόμενο να κοιτάξει προς ΗΠΑ, αλλά το ίδιο μπορεί να συμβεί και με άλλους λιγότερο αναμενόμενους, όπως και αντίστροφες εισπηδήσεις, ανοίγοντας νέα πεδία ανταγωνισμών και σημείων μετωπικής σύγκρουσης.

Η αποφυγή σύστασης συνασπισμών με τη στενή έννοια είναι στρατηγική επιλογή της Κίνας υπέρ της οριζόντιας επέκτασης, που είναι και ο στόχος της αμερικανικής Στρατηγικής της Άρνησης. Το Πεκίνο έχει τη δυνατότητα να δίνει και να παίρνει από “φίλους” χωρίς να μεταβάλει τη στρατηγική της. Η διατήρηση αποστάσεων από Μόσχα, όπως και Τεχεράνη (ο ρόλος της Κίνας στην διαπραγματευτική άμβλυνση του Ιράν ήταν καθοριστικός) σχετίζεται με την εμβληματική στρατηγική υπομονή της Κίνας, που την προστατεύει μέχρι σήμερα από “επιβεβλημένα” λάθη που χαρακτηρίζουν τη Δύση.

Τίποτα δεν εξασφαλίζει ότι οι ΗΠΑ θα αποτρέψουν με έναν μεγάλο πολεμικό τυχοδιωκτισμό τα tipping points που τις απειλούν, αλλά η παρακμή ωθεί προς το απονενοημένο. Κινέζοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν, όπως κι εδώ έχει υποστηριχθεί, ότι η επιθετική πολιτική Τραμπ επιταχύνει την παρακμή. Την εκμεταλλεύονται με γνώμονα όχι τα μέγιστα κέρδη, όσο την ασφάλεια της μακροπρόθεσμης ανόδου της Κίνας.

Το πρώτο και ίσως πιο κρίσιμο μάθημα είναι ότι οι πόλεμοι δεν ανήκουν στο παρελθόν. Για δεκαετίες, πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεώρησαν πως η οικονομική αλληλεξάρτηση και οι διεθνείς οργανισμοί είχαν μειώσει δραστικά το ενδεχόμενο μιας μεγάλης σύγκρουσης. Η Ουκρανία απέδειξε το αντίθετο. Η Ελλάδα, η οποία ποτέ δεν εγκατέλειψε πλήρως την ανάγκη ισχυρής άμυνας λόγω της αντιπαράθεσης με την Τουρκία, είδε ουσιαστικά να επιβεβαιώνεται η στρατηγική της επιλογή να διατηρεί υψηλές αμυντικές δαπάνες και αξιόμαχες ένοπλες δυνάμεις.

Ο πόλεμος ανέδειξε επίσης τη σημασία της αποτροπής. Η Ουκρανία πριν από το 2022 διέθετε στρατό, αλλά δεν είχε το επίπεδο αποτρεπτικής ισχύος που θα μπορούσε να αποθαρρύνει μια ρωσική εισβολή. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται στην ανάγκη όχι μόνο να διαθέτει σύγχρονα οπλικά συστήματα, αλλά και να πείθει πως είναι έτοιμη να τα χρησιμοποιήσει εάν χρειαστεί. Η αποτροπή είναι κυρίως ψυχολογική και πολιτική έννοια: Ο αντίπαλος πρέπει να πιστέψει ότι το κόστος μιας επιθετικής ενέργειας θα είναι δυσβάσταχτο.

Ένα άλλο σημαντικό δίδαγμα αφορά την τεχνολογία και ιδιαίτερα τα drones. Η Ουκρανία απέδειξε πως φθηνά μη επανδρωμένα συστήματα μπορούν να καταστρέψουν πανάκριβα άρματα μάχης, πλοία ή εγκαταστάσεις. Η εικόνα του πολέμου άλλαξε δραματικά, όταν μικρές ομάδες χειριστών drones απέκτησαν δυνατότητες που παλαιότερα απαιτούσαν αεροπορία ή πυροβολικό. Για την Ελλάδα, με το γεωγραφικά κατακερματισμένο περιβάλλον του Αιγαίου, τα drones αποκτούν τεράστια σημασία. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιτήρηση νησιών, στοχοποίηση εχθρικών δυνάμεων, προστασία θαλάσσιων περιοχών και συλλογή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

Τι μας έμαθε η Ουκρανία

Παράλληλα, η Ουκρανία ανέδειξε τη σημασία της αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας. Οι συνεχείς ρωσικές επιθέσεις με πυραύλους cruise, βαλλιστικούς πυραύλους και drones αυτοκτονίας έδειξαν ότι καμία χώρα δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην αεροπορία της. Η Ελλάδα ήδη διαθέτει ένα πολυεπίπεδο δίκτυο αεράμυνας, αλλά ο πόλεμος έδειξε ότι απαιτούνται περισσότερα συστήματα μικρού κόστους και υψηλής πυκνότητας για την αντιμετώπιση μαζικών επιθέσεων drones.

Ο πόλεμος κατέδειξε επίσης τη σημασία της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Η Ουκρανία κατάφερε να επιβιώσει επειδή είχε τη δυνατότητα να παράγει, ή να επισκευάζει όπλα, πυρομαχικά και drones ακόμα και κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ταυτόχρονα, η Ευρώπη ανακάλυψε ότι τα αποθέματά της σε πυρομαχικά ήταν ανεπαρκή για έναν παρατεταμένο πόλεμο υψηλής έντασης. Για την Ελλάδα, αυτό αποτελεί σαφή προειδοποίηση. Η χώρα δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από ξένους προμηθευτές σε περίοδο κρίσης. Η ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά θέμα εθνικής ασφάλειας.

Ένα ακόμα μάθημα αφορά τη σημασία των συμμαχιών. Η Ουκρανία άντεξε κυρίως χάρη στη δυτική στρατιωτική και οικονομική βοήθεια. Η Ελλάδα, ως μέλος του NATO και της ΕΕ κατανοεί πλέον ακόμα περισσότερο τη σημασία των στρατηγικών συνεργασιών. Οι αμυντικές συμφωνίες με τη Γαλλία και τις ΗΠΑ αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αστάθειας.

Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία έδειξε πως η εθνική συνοχή είναι εξίσου σημαντική με τα όπλα. Το υψηλό ηθικό των Ουκρανών, η κοινωνική αντοχή και η προθυμία των πολιτών να στηρίξουν την άμυνα της χώρας αποτέλεσαν κρίσιμο παράγοντα επιβίωσης. Η Ελλάδα, λόγω της μακράς ιστορικής εμπειρίας της, γνωρίζει τη σημασία της κοινωνικής συνοχής, αλλά η ουκρανική εμπειρία υπενθυμίζει ότι η άμυνα δεν είναι μόνο υπόθεση των ενόπλων δυνάμεων. Περιλαμβάνει την πολιτική προστασία, τις υποδομές, την ενεργειακή ασφάλεια, την κυβερνοασφάλεια και την ανθεκτικότητα της κοινωνίας σε περιόδους κρίσης.

Τέλος, ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι η πληροφορία και η επικοινωνία αποτελούν πλέον πεδίο μάχης. Τα social media, οι δορυφορικές εικόνες, η προπαγάνδα και οι κυβερνοεπιθέσεις επηρεάζουν άμεσα την εξέλιξη μιας σύγκρουσης. Η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην κυβερνοάμυνα, στην αντιμετώπιση υβριδικών απειλών και στην προστασία κρίσιμων δικτύων.

Συνολικά, η Ουκρανία δεν διδάσκει στην Ελλάδα μόνο πώς να πολεμά, αλλά κυρίως πώς να προετοιμάζεται ώστε να μη χρειαστεί ποτέ να πολεμήσει. Ο σύγχρονος πόλεμος απαιτεί τεχνολογία, αποθέματα, συμμαχίες, κοινωνική ανθεκτικότητα και στρατηγική διορατικότητα. Για την Ελλάδα, που βρίσκεται σε μια γεωπολιτικά ευαίσθητη περιοχή, τα μαθήματα αυτά δεν είναι θεωρητικά· είναι άμεσα και απολύτως πρακτικά.

Όπως αναφέρεται, “αποφασίστηκε, κατόπιν αιτήματος της Προεδρίας του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης και σύμφωνα με το ‘Αρθρο 11 του Νόμου περί Ανώτατης Εκπαίδευσης αριθ. 2547, να καταργηθεί το Προεδρικό Διάταγμα αριθ. 11384 της 21/5/2026 σχετικά με την ανάκληση της άδειας λειτουργίας του Πανεπιστημίου Istanbul Bilgi, στο οποίο είχε διοριστεί επίτροπος”.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Λίγο πριν το τζάμπολ του τελικού της Euroleague ο ισχυρός άνδρας της ΠΑΕ Ολυμπιακός ήρθε πρόσωπο με πρόσωπο με τον ανιψιό του πρωθυπουργού και πρώην στενό συνεργάτη, με τον οποίον είχε ένα εντονότατο φραστικό επεισόδιο! Άλλα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι πιάστηκαν μέχρι και στα χέρια!

Στον καβγά συμμετέχει και ο Κώστας Καραπαπάς, ενώ εκτοξεύτηκε και ένα κασκόλ προς το πρόσωπο του Δημητριάδη και άλλα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι του πέταξαν και ποτήρι με νερό! Στο βίντεο εμφανίζεται ο πρόεδρος της ΠΑΕ Ολυμπιακός με σκισμένη μπλούζα!

Λίγο μετά υπήρξε νέος γύρος έντασης, καθώς φαίνεται στο βίντεο ο πρόεδρος της ΠΑΕ Ολυμπιακός να έχει αλλάξει μπλούζα (με μαύρο χρώμα) και πλησιάζει προς το μέρος του Δημητριάδη, στον οποίο φαίνεται να μιλάει σε πολύ έντονο ύφος και ο ανιψιός του πρωθυπουργού να απαντά σε αντίστοιχους τόνους. Στο βίντεο ακούγονται από οπαδούς υβριστικά συνθήματα κατά του Γρηγόρη Δημητριάδη, ενώ φαίνεται καθαρά να εκτοξεύεται ένα μπουκάλι προς την κατεύθυνση!

Θυμίζουμε πως ο Γρηγόρης Δημητριάδης παραιτήθηκε από την κυβέρνηση με το ξέσπασμα του σκανδάλου των υποκλοπών. Παραμένει βέβαια ενεργός στα εσωκομματικά της ΝΔ. Ο γνωστός επιχειρηματίας ήταν θύμα των παρακολουθήσεων του Predator. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν σχετίζεται με τις παρακολουθήσεις με το παράνομο λογισμικό, ισχυρισμός που δεν πείθει την αντιπολίτευση και την πλειονότητα των ΜΜΕ.

Η πολιτική μου διαδρομή στο χώρο αυτό δεν υπήρξε σιωπηλή. Βοήθησα σε πολλές εκλογές, ως σύμβουλος Στρατηγικής. Πάντα εκφράζω τις απόψεις μου ανοιχτά και καθαρά.

Το 2006 ήμουν ο πρώτος υποψήφιος δήμαρχος του ΠΑΣΟΚ στη Βουλιαγμένη, από το 1974. Τότε, διατύπωσα την πρόταση για τη Ριβιέρα της Αθήνας, ένα όραμα για την ανάδειξη και την οικολογική προστασία της Αττικής ακτογραμμής. Η υποψηφιότητά μου έλαβε την εμπιστοσύνη του 36% των πολιτών. Σήμερα, το ΠΑΣΟΚ σιωπά για την τσιμεντούπολη που πνίγει το παραλιακό μέτωπο της πρωτεύουσας.

Στην πρόταση που κατέθεσα το 2007 στην Κεντρική Επιτροπή ως υποψήφιος πρόεδρος – με την κατάθεση 30.000 υπογραφών από τα μέλη του Κινήματος – τόνισα ότι το ΠΑΣΟΚ έπρεπε να ξαναβρεί την ιδεολογική του ταυτότητα για να δημιουργήσει τη μεγάλη δημοκρατική παράταξη από την αρχή.

Στο πρόγραμμα που κατέθεσα στις εσωκομματικές εκλογές του 2017 με τον τίτλο Επανάσταση, το πρώτο κεφάλαιο είχε τον τίτλο Κίνημα Αλλαγής. Όχι όμως για όνομα του κόμματος, αλλά ως αποστολή του. Ήμουν ο μόνος υποψήφιος που υποστήριξε ότι η νέα πρωτοβουλία θα έπρεπε να ονομάζεται πάλι ΠΑΣΟΚ και να έχει ως σύμβολο τον ήλιο.

Από τις εκλογές του 2023 επισημαίνω, με την αρθρογραφία μου, την ανάγκη διαμόρφωσης μίας νέας Στρατηγικής. Μάταια. Εδώ και πολύ καιρό, η βελόνα έχει κολλήσει, ενώ η αντίστροφη μέτρηση για τις επόμενες εθνικές εκλογές έχει ήδη ξεκινήσει. Το Συνέδριο του 2026 απέκλεισε κάθε συνεργασία με τη ΝΔ. Όχι μόνο μέχρι τις εκλογές, όπως τώρα υπονοείται. Οι πολίτες δεν μπορεί να ψηφίσουν ΠΑΣΟΚ και να ξυπνήσουν με κυβέρνηση της ΝΔ. Με αυτή τη διφορούμενη τακτική είναι βέβαιο ότι το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να βγει πλέον πρώτο κόμμα. Ούτε με μία ψήφο διαφορά.

«Σε μία Δικαιοσύνη που νοσεί και η ανοχή μας είναι συνενοχή», τόνισε ο εφέτης Γιάννης Ευαγγελάτος που παραιτήθηκε πρόσφατα από το δικαστικό σώμα. Πολιτική Αλλαγή είναι η αλήθεια”, καταλήγει.

Ο Μιλουτίνοφ έγραψε το 3-9, όμως ο Λάιλς ευστόχησε ξανά σε τρίποντο για το 3-12, με τον Αμπάλδε να ακολουθεί δίνοντας διψήφια διαφορά στη Ρεάλ με έξι λεπτά να απομένουν για το τέλος της πρώτης περιόδου (3-15). Το γκολ-φάουλ του Βεζένκοβ και το τρίποντο του Γουόκαπ ξεμπούκωσαν τον Ολυμπιακό (9-15), με τους «ερυθρόλευκους» να τρέχουν σερί 9-0 για το 12-15. Ο Λάιλς έβαλε τέλος στο σερί του Ολυμπιακού και έφτασε τους 13 πόντους για το 12-18. Οι Πειραιώτες πάλευαν να κρατήσουν τη διαφορά κοντά στους πέντε πόντους με τον Χολ, όμως η Ρεάλ έδειχνε να έχει το πάνω χέρι στο πρώτο δεκάλεπτο (19-26).

Ο Αμπάλδε πλήγωσε ξανά τον Ολυμπιακό από την περιφέρεια για το 19-29, όμως οι Πειραιώτες απάντησαν με έξι αναπάντητους πόντους και μείωσαν σε 25-29 στο 12:40, με τη βοήθεια του Πίτερς. Με τρίποντο του Γουόρντ ο Ολυμπιακός πλησίασε στους τρεις (28-31), όμως ο Φελίζ δεν άφησε τους «ερυθρόλευκους» να πλησιάσουν περισσότερο (28-33 στο 15’).

Ο Φουρνιέ με περίσσια άνεση από τη γωνία έκανε το 31-33, όμως ο Γιουλ με το γνωστό του «μανταρίνι» διαμόρφωσε το 31-35 στο 16’. Το γκολ-φάουλ του Φουρνιέ έριξε τη διαφορά στο καλάθι και ο Πίτερς ισοφάρισε σε 36-36. Ο Φουρνιέ ήταν εκείνος που έβαλε μπροστά τον Ολυμπιακό για το 38-36, με 2:21 να απομένουν για το ημίχρονο. Ο Λάιλς με τρίποντο έδωσε ξανά το προβάδισμα στη Ρεάλ, όμως ο Φουρνιέ απάντησε με το ίδιο νόμισμα για το 41-39. Το… κερασάκι στην τούρτα ήρθε από τον Πίτερς, όμως ο Λάιλς ήταν ξανά εκεί σε αυτή τη… βροχή τριπόντων για το 44-42. Ο Καμπάτσο έφερε το ματς στα ίσα, όμως με καλάθι του Πίτερς ο Ολυμπιακός πήγε στα αποδυτήρια έχοντας το προβάδισμα (46-44).

Μετά την ανάπαυλα, ο Ολυμπιακός μπήκε με το… μαχαίρι στα δόντια με τρίποντο από τον συνήθη… ύποπτο σε αυτπά τα ματς ΜακΚίσικ (49-44). Ο Χεζόνια και ο Αμπάλδε, ωστόσο έφεραν και πάλι το ματς σε ισορροπία για το 49-49 στο 22:10. Με μόλις το δεύτερο τρίποντό του, ο Γουόκαπ έγραψε το 52-49, όμως με επιμέρους 1-11 η Ρεάλ πέρασε μπροστά για το 54-60 στο 26ο λεπτό της αναμέτρησης. Ο ΜακΚίσικ έσπασε το σερί των Ισπανών και ακολούθησαν οι Γουόκαπ και Μιλουτίνοφ για να φέρουν τη διαφορά στον πόντο (59-60). Oι βολές των Χεζόνια και Μαλεντόν είχαν δώσει προβάδισμα 6 πόντων στη Ρεάλ (59-65), με τον Μιλουτίνοφ να διαμορφώνει το 61-65 στο φινάλε της τρίτης περιόδου.

To τελευταίο δεκάλεπτο ξεκίνησε με τρίποντο από την κορυφή δια χειρός Εβάν Φουρνιέ για το 64-65 με τον Τζόσεφ να ευστοχεί κι εκείνος από τα 6.25, όμως ο Μαλεντόν με κρύο «αίμα» είχε την απάντησή του για το 67-68 με 07:38 να απομένουν για το φινάλε. To παιχνίδι βρισκόταν στην κόψη του ξυραφιού με τις δύο ομάδες να πηγαίνουν χέρι-χέρι στο σκοράρισμα. Ο Βεζένκοβ την κρίσιμη στιγμή έβρισκε τον δρόμο προς το καλάθι, όμως το ίδιο έκανε και ο Χεζόνια (70-71, στο 35:30). Ο Βεζένκοβ ευστόχησε σε τρίποντο για το 73-70 και ξεσήκωσε τους ερυθρόλευκους φιλάθλους που είχαν κατακλύσει το T-Center. και με τις προσωπικές ενέργειες του Φουρνιέ ο Ολυμπιακός διατηρούταν μπροστά στο σκορ (76-73 με 3:27 να απομένουν).

O Xεζόνια πλήγωσε τον Ολυμπιακό με δύο λεπτά να απομένουν για το φινάλε ισοφαρίζοντας στο 80-80, όμως ο Τζόουνς με κάρφωμα έβαλε τους Πειραιώτες και πάλι σε θέση οδηγού (82-80). Ο Γουόκαπ ευστόχησε στις δύο κρίσιμες βολές για το 84-80, ακολούθησαν εκείνες του Φουρνιέ για το 86-80 με ένα λεπτο να απομένει, όμως η Ρεάλ δεν παρατούσε τις προσπάθειες με τον Λάιλς να επανέρχεται δυναμικά και μαζί του ο Καμπάτσο από τη γραμμή των βολών (μετά από φάουλ στο τρίποντο) 88-85 μετατρέποντας το ματς σε… θρίλερ. Ο Πίτερς με τη σειρά του έκανε το καθήκον του με 2/2 βολές και 11 δευτερόλεπτα στο χρονόμετρο, ο Λάιλς αποβλήθηκε με το πέμπτο φάουλ του και η ιστορία γράφτηκε. Ο Ολυμπιακός είναι πρωταθλητής Ευρώπης επικρατώντας με 92-85.

Στην απάντησή του, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο «καταδικασμένο δολοφόνο και τρομοκράτη», υπογραμμίζοντας παράλληλα την ευγνωμοσύνη των ΗΠΑ προς τις ελληνικές διωκτικές αρχές για τον ρόλο τους στην εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη και στην προσαγωγή των μελών της στη Δικαιοσύνη.

«Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είναι καταδικασμένος δολοφόνος και τρομοκράτης που διέπραξε ειδεχθή εγκλήματα», ανέφερε η απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες στέκονται αλληλέγγυες στις οικογένειες και τους φίλους των θυμάτων της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη, είτε ήταν Αμερικανοί, Έλληνες ή οποιασδήποτε άλλης εθνικότητας».

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε επίσης τη βαθιά ευγνωμοσύνη των Ηνωμένων Πολιτειών προς τα στελέχη των ελληνικών διωκτικών Αρχών, τα οποία, όπως σημείωσε, «επί γενιές, εργάστηκαν ακούραστα ώστε οι τρομοκράτες να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη».

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Για την κατάσβεσή της επιχείρησαν 62 πυροσβέστες με 2 ομάδες πεζοπόρων τμημάτων της 1ης Ε.ΜΟ.Δ.Ε., 18 οχήματα και 1 ελικόπτερο, ενώ συνέδραμαν εθελοντικές ομάδες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και υδροφόρες Ο.Τ.Α.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τίς φωτογραφίες είχε μέχρι τότε στή κατοχή του, ένας οίκος δημοπρασιών στό Βέλγιο. Η γενικότερη φωτογραφική ανάκληση τών δραματικών αυτών γεγονότων, μάς καλεί νά αναγνωρίσουμε καί νά θυμηθούμε καί ένα πολύ γνωστό πρωτοπόρο στήν έρευνα καί στήν ανακάλυψη σχετικών κειμένων καί φωτογραφιών μέ τά ναζιστικά εγκλήματα τής κατοχής.

Εννοώ τό συστηματικό, επίμονο ερευνητή τής Γερμανικής Κατοχής, Βάσο Μαθιόπουλο (1928-2013) συγγραφέα καί δημοσιογράφο, από τήν παλαιά φρουρά τών μαχητικών στελεχών τών “ΝΕΩΝ” καί τού “ΒΗΜΑΤΟΣ”, εμψυχωτή τού μέσα καί έξω Ελληνισμού μέσω τής Ντώυτσε Βέλλε κατά τή διάρκεια τής Δικτατορίας καί αξέχαστου σεβαστού φίλου.

Μέσα στά πολυάριθμα δημοσιεύματα καί βιβλία τού Βάσου Μαθιόπουλου γιά τή Γερμανική Κατοχή βρίσκουμε δημοσιευμένα καί εύγλωττα φωτογραφικά ντοκουμέντα-συγκλονιστικές μαρτυρίες από τίς ελληνικές θυσίες, τίς καταστροφές καί τίς εκτελέσεις από τούς κατακτητές τόσο στήν Πρωτεύουσα όσο καί στήν πολύπαθη ελληνική ύπαιθρο. Τά κείμενα καί φωτογραφικά ντοκουμέντα αυτά δέν προέρχονται από οίκους δημοπρασιών, ή από ιδιωτικές συλλογές, αλλά από τά ίδια τά Γερμανικά Αρχεία τού Γ Ράιχ, ύστερα από τή μακρόχρονη έρευνα του…

Μέ τήν ευκαιρία τής Επετείου γιά τή Μάχη τής Κρήτης (21 Μαίου 1941) καί μέ αφορμή τή δημοσίευση τών φωτογραφιών μέ τούς πατριώτες τής θυσίας στή Καισαριανή, παρουσιάζουμε μέ τό ίδιο δέος καί οφειλόμενη τιμή, μιά σειρά φωτογραφιών πού βρήκε στά Γερμανικά Αρχεία ο Βάσος Μαθιόπουλος, από τήν ομαδική εκτέλεση 25 αμάχων κατοίκων από τό χωριό Κοντομαρί, λίγα χιλιόμετρα δυτικά τών Χανίων. Η ομαδική εκτέλεση εν ψυχρώ έγινε ύστερα από τήν είσοδο τής Γερμανικής Ομάδας υπό τόν υπολοχαγό Τρέμπες στό χωριό Κοντομαρί, στίς 2 Ιουνίου 1941 αμέσως μετά τή μεγάλη Μάχη καί τή κατάληψη τής Κρήτης.

Στίς φωτογραφίες φαίνονται, είτε καθισμένοι στό έδαφος, είτε όρθιοι, οι άντρες τού χωριού περιμένοντας αποφασισμένοι τή μοιραία στιγμή, ενώ οι γέροντες γονείς τους αρνούνται νά απομακρυνθούν μακριά από τούς δικούς τους, πού οδηγούνταν στόν ελαιώνα τού χωριού γιά τό ομαδικό έγκλημα.

Τίς συγκεκριμένες φωτογραφίες είχε τραβήξει ο υπολοχαγός Βάνς Πήτερ Βάιξλερ, ειδικά επιφορτισμένος μέ τό “καθήκον” αυτό τής φωτογράφισης, πού όπως γράφει ο Βάσος Μαθιόπουλος «απαθανάτισε μέ ψυχραιμία τά γεγονότα-γιατί έζησε τή δολοφονία εν ψυχρώ , ατάραχος καί αυτός χωρίς καμμιά διαμαρτυρία».

«Οι εικόνες είναι συντριπτικές» – συνεχίζει ο Βάσος Μαθιόπουλος – «καί μπορούν νά συνθέσουν ένα φίλμ μιάς εκτέλεσης γιά τήν Ιστορία, γιατί αυτή η κωδικοποίηση δολοφονίας ομήρων είναι από τά ελάχιστα ντοκουμέντα πού διατήρησε ατόφια η γερμανική πολεμική γραφειοκρατία».

Ο Β. Μαθιόπουλος δημοσίευσε τίς φωτογραφίες αυτές πρώτα στό περιοδικό “ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ” τό 1980 καί στό βιβλίο του – Λεύκωμα “ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΤΟΧΗΣ” (μαζί μέ άλλες φωτογραφίες από τήν κατοχική Αθήνα καί άλλα ελληνικά μαρτυρικά μέρη) σέ 4 εκδόσεις. Πρώτη έκδοση τό 1980 καί τελευταία τό 2006 (Εκδόσεις ΕΡΜΗΣ) πού παρουσίασε καί στά Χανιά στό “Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών ΕΛΕΥΘΈΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ” τό 2007. Οι λεζάντες τού Βάσου Μαθιόπουλου κάτω από τίς συγκεκριμένες φωτογραφίες είναι αρκούντως επεξηγηματικές.

Ένα ερώτημα πάντως πλανάται ακόμη στή μνήμη τού μαρτυρικού αυτού χωριού:”Ποιά άραγε εσωτερική γερμανική παρόρμηση ώθησε τόν υπολοχαγό-φωτογράφο Βάνς Πήτερ Βάιξελ νά επισκεφτεί χρόνια αργότερα τό τόπο τού εγκλήματος, τό Κοντομαρί, καί νά συναντηθεί μέ τούς χωριανούς καί τό μόνο διασωθέντα από τήν εκτέλεση, Γεώργιο Γαλάνη ο οποίος κατά τήν κρίσιμη στιγμή, άν καί χτυπημένος στό στήθος έτρεξε πρός τό διπλανό χωράφι καί σώθηκε τελικά;

Σημειώνεται τέλος, ότι ο Βάσος Μαθιόπουλος τιμήθηκε γιά τή γενικότερη ανάδειξη τών θυσιών τής Κρήτης κατά τήν Κατοχή μέσα από τίς έρευνές του. Τό 2000, ανακηρύχθηκε επίσημα Επίτιμος Δημότης από τόν Δήμο Χανίων. Ήταν μιά αναγνώριση πού συγκινούσε τό Βάσο Μαθιόπουλο βαθύτατα, γιατί εκτιμούσε απέραντα τούς ηρωικούς αγώνες τής Κρήτης καί τό κρητικό δημοκρατικό φρόνημα. Μέ μεγάλη εκτίμηση, σεβασμό καί θαυμασμό μιλούσε πάντα καί γιά τό έργο καί τήν άφοβη στάση τού μακαριστού Μητροπολίτη Γέροντα Ειρηναίου στή Γερμανία, πρώην Μητροπολίτη Κισάμου και Σελίνου Χανίων, κατά τά δίσεκτα χρόνια τής Δικτατορίας.

Ο Κυριάκος Ροδουσάκης είναι Έλληνας διπλωμάτης. Μεταξύ άλλων διατέλεσε διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, πρέσβης της Ελλάδας στη Ρωσία, την Κύπρο και την Ιαπωνία, και διευθυντής της Διπλωματικής Ακαδημίας του Υπουργείου Εξωτερικών.