Ο “Μέγας Ιεροεξεταστής” κόβει και κόβεται, χωρίς να μετακινείται. Μας τρίβει στο πρόσωπο τις αυταπάτες και την μικρότητα μας. Υποχρεώνει τον θεατή να στοχαστεί πάνω στα διαχρονικά αδιέξοδα, που οδηγούν τον άνθρωπο να απεμπολεί οικειοθελώς την ελευθερία για την οποία διακαώς υποτίθεται ότι αγωνίζεται. Να αναζητά σωτήρες. Να αναζητά θαύματα. Να αναζητά πρακτικές, εύκολες και γρήγορες λύσεις, ψωμί να χορτάσει την πείνα του, αυταπάτες να γοητεύσουν την συνείδησή του.  

Η κατάσταση του σημερινού ανθρώπου, του δυτικού ή δυτικοποιημένου, εγγράμματου, μορφωμένου και πληροφορημένου απέχει βέβαια πολύ από εκείνη του μουζίκου της εποχής του Ντοστογιέφσκι κι ακόμα περισσότερο από εκείνη των θυμάτων των ιεροεξεταστών, που έκαιγαν στην πυρά ως “μάγους”, “μάγισσες” και αιρετικούς. Ο άνθρωπος της εποχής μας “έχει άποψη”, “κάνει κριτική”, παρακολουθεί συστηματικά θεατρικές παραστάσεις και έχει διαβάσει πιθανόν τον Μέγα Ιεροεξεταστή. Αυτή η υποτιθέμενη γνωστική πρόοδος δεν είναι βέβαια καθόλου σίγουρο πως τον απάλλαξε από το να τον αφορούν οι διαχρονικές αλήθειες, που με χειρουργική ακρίβεια ο Ντοστογιέφσκι βάζει στο στόμα του ιεροεξεταστή.     

«Οι αδύναμοι άνθρωποι δεν αντέχουν τους “σωτήρες”. Τους σταυρώνουν. Και ξαναγυρίζουν στην “κωμωδία” τους και στη γελοιότητά τους – πιο υποφερτές από το ασήκωτο βάρος της Αλήθειας.» έγραφε ο Μάριος Πλωρίτης στην Εισαγωγή στο θεατρικό έργο του Ο’ Νηλ “Ο παγοπώλης έρχεται”. Τους αναζητούν όμως, μετά μανίας. Τους κατασκευάζουν, αν χρειαστεί. Τους βαφτίζουν. Τους φτιασιδώνουν να μοιάζουν ως τέτοιοι, κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή τους.

Τους αποθεώνουν μέχρι να τους καταβαραθρώσουν. Σίγουρα τους αναθέτουν και τους εξουσιοδοτούν να βγάλουν “το φίδι από την τρύπα” αντί γι’ αυτούς, ώστε μετά να αποδώσουν ευθύνες και να ζητήσουν τα ρέστα από τους “σωτήρες”, που είτε φάνηκαν λίγοι και αναξιόπιστοι, είτε πολύ απόλυτοι και ολοκληρωτικοί. Βέβαια, οι λαοί έχουν τις εξουσίες, που βγαίνουν από τα σπλάχνα τους και αντανακλούν τις νοοτροπίες τους, κατά το γνωστό “όμοιος ομοίω αεί πελάζει”.

“Μέγας Ιεροεξεταστής”: Ο λήθαργος της ευδαιμονίας

Όπως το σημειώνει ο Παπαμιχαήλ (στο “Εξατομίκευση και Παγκοσμιοποίηση”, τόμος 2, σ. 365), ήδη από το τέλος του μεσαίωνα ο ρόλος του ηγεμόνα και της εξουσίας συνίσταται στο να προφυλάξει την κοινωνία από τα άναρχα και αφηρημένα ιδεώδη της ελευθερίας και της αυτονομίας, που διέπουν τις συλλογικές προσδοκίες μιας κοινωνικής αλλαγής και να οργανώσει σε βάρος αποδιοπομπαίων τράγων (μάγισσες, αιρετικοί, Εβραίοι κλπ ), στο συμβολικό και φαντασιακό υπόβαθρο της τότε κοινωνίας, τους πρακτικούς, ηθικούς και λογικούς κανόνες μιας σχέσης τυφλής και ει δυνατόν χαρούμενης υποταγής στην υπάρχουσα τότε τάξη πραγμάτων, ως μόνης εφικτής συνθήκης της αρμονικής συμβίωσης των υπηκόων που δεν ανασκαλεύουν τα πράγματα με το μυαλό τους, ούτε διερευνούν σε βάθος τις ουσίες των πραγμάτων, απλώς προσπαθούν να περάσουν την ζωή τους όσο το δυνατόν καλύτερα.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Παπαμιχαήλ παραπέμπει διεξοδικά στο ιστορικό μυθιστόρημα του Andrzej Szczypiorski “Η λειτουργία της Αρράς”, το οποίο αναφέρεται στη δράση ενός Φραγκισκανού κληρικού, που τον 15ο αιώνα οργανώνει τις άναρχες ομαδικές σφαγές της πόλεως Αρράς (Φλαμανδική εμπορική πόλη, γενέτειρα του Ροβεσπιέρου, που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τις αγγλικές ακτές και σήμερα ανήκει στη Γαλλία).

Ο Szczypiorski περιγράφει μια εκρηκτική κατάσταση, όπου σταδιακά όλοι οι πολίτες συμμετέχουν πρόθυμα στην τελετουργική εξόντωση άλλων συμπολιτών τους, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων, κοινωνικής τάξης, φιλικών ή συγγενικών δεσμών (δηλαδή “χειραφετημένοι” από κάθε ηθική ή κοινωνική δέσμευση, λίγο σαν πρόδρομοι των τεσσάρων φασιστών στελεχών, που πρωταγωνιστούν στην ταινία Salo του Παζολίνι).

Στο προαναφερόμενο μυθιστόρημα ο ιεροεξεταστής εμφανίζεται να εξηγεί το γιατί κατά την άποψή του η πόλη μπορεί να βγει από τον λήθαργο της ευδαιμονίας της και τα σύνδρομα της αμφισβήτησης της ισχύουσας κοινωνικής τάξης, μόνο όταν βιώσει εμπειρικά τις συνέπειες της “ελευθερίας” και βρει τον δρόμο της “σωτηρίας”, μέσα από το χάος της εμπειρίας του αλληλοσπαραγμού: «Πότε μπορεί κανείς να γευτεί την γλύκα της αρετής; Μόνο όταν έχει στο στόμα του ακόμα την πίκρα της αμαρτίας. Πότε μπορεί κανείς να καταλάβει στα αλήθεια τι σημαίνει ειρήνη; Όταν ξέρει τι θα πει αγωνία και φόβος. Και πότε φτάνει να ποθήσει ειλικρινά το Θεό; Μόνο όταν έχει ζήσει στην κόλαση», (Szczypiorski, σ. 141). «Σημασία δεν έχει η αληθινή ουσία του κάθε πράγματος» λέει ο ιεροεξεταστής του Szczypiorski «αλλά μονάχα το όνομα του».

»Όλα είναι ακριβώς όπως λέγονται. Τι είναι η βία που ονομάζεται τιμωρία; Τιμωρία. Και τι είναι η τρέλλα που ονομάζεται πίστη στην σωτηρία; Είναι πίστη στην σωτηρία. Φαίνεται ότι ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος από πράξεις και σχέδια, ενώ στην πραγματικότητα δεν αποτελείται παρά μονάχα από λέξεις…. Δίνω ονόματα σε όλες τις πράξεις αυτής της πόλης. Αυτά που συμβαίνουν τώρα στην Αρράς, τα ονόμασα Ελευθερία. Λοιπόν είναι Ελευθερία, ελευθερία και τίποτε άλλο. Ανάγκασα την πόλη να κάνει αυτά που κάνει. Και τώρα πια θέλει να κάνει αυτά που πρέπει να κάνει.» (σ. 143) .

Έτσι και σήμερα ας αναρωτηθούμε τι βαφτίζουμε Δημοκρατία; Τι καλούμε κίνημα; Τι ορίζουμε ως δίκαιο ή ως ελευθερία; Πως χρησιμοποιούνται αυτές οι έννοιες; Πως διαστρεβλώνονται; Πως κακοποιούνται; Ποιες λέξεις σήμερα ορίζουν τα περιεχόμενα του δημόσιου (αλλά και του ιδιωτικού) βίου μας; Ποιες είναι εκείνες που καθορίζουν την σκέψη μας; Χωρίς “την επανάσταση των εννοιών” (Κοντογιώργης), που αφυπνίζει και δια-φωτίζει τις συνειδήσεις των σύγχρονων ραγιάδων και εγγράμματων “μουζίκων” του παγκοσμιοποιημένου καθεστώτος, θα μείνουν μόνο εκείνοι που θα φωνάζουν “Κάντε μας δούλους, αλλά χορτάστε μας”, όπως αναφέρει ο Ντοστογιέφσκι.

Και όσο εκβιάζονται με την πείνα τους, τόσο θα ενδίδουν στη δουλοποίησή τους αδρανοποιώντας το φρόνημα και την σκέψη τους. Τόσο θα εξατομικεύονται. Τόσο θα ιδιωτεύουν. Τόσο θα μετατρέπονται σε αυτό που ο Todd στο βιβλίο του η “Ήττα της Δύσης” περιέγραφε ως αδρανές έθνος, που θα συμπεριλαμβάνει πολίτες οι οποίοι, όπως σημείωνε ο Μαργαρίτης το 2001, «δεν θα αισθάνονται πλέον αναγκαία την κατάθεση της ζωής τους στην υπηρεσία του έθνους ή της όποιας άλλης ιδέας». 

Δήλωση παραίτησης από το βουλευτικό αξίωμα

Η κοινωνική κατάσταση στη χώρα, μετά από σχεδόν επτά χρόνια διακυβέρνησης της δεξιάς, είναι κυριολεκτικά εκρηκτική. Το δυσβάσταχτο κόστος ζωής, οι απορρυθμισμένες εργασιακές σχέσεις, η στεγαστική κρίση, η απαξίωση του κοινωνικού κράτους, η υπονόμευση του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας, η σύμπραξη με το γενοκτόνο καθεστώς του Ισραήλ είναι μόνο κάποιοι τίτλοι. Τίτλοι πίσω από τους οποίους, όμως, βρίσκεται η ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.

Μπορεί πραγματικά να αλλάξει κάτι σήμερα; Μπορούν να εφαρμοστούν πολιτικές που θα βελτιώσουν τη ζωή των πολλών; Που θα τους κάνουν να νιώθουν ότι έχει νόημα να μένουν σ’ αυτόν τον τόπο; Θα αποκαταστήσουν το βαθιά πληγωμένο αίσθημα δικαιοσύνης; Αυτά τα ερωτήματα λαμβάνουν πια χαρακτήρα επείγοντος. Είναι βαθιά μου πεποίθηση ότι η λογική της αυτάρκειας και της ιδεολογικής καθαρότητας δεν υπηρετεί σήμερα τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που μοχθούν. Η πολιτική αλλαγή είναι ένα γνήσιο λαϊκό αίτημα. Και δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να το υποτιμήσει.

Έχω από καιρό εκφράσει τη διαφωνία μου με τη στρατηγική απόφαση της σημερινής ηγεσίας της Νέας Αριστεράς να επικεντρωθεί περισσότερο στην υπεράσπιση μιας ιδεολογικής ταυτότητας, παρά στην προσπάθεια οικοδόμησης ενός αριστερού πλειοψηφικού πόλου. Ενός πόλου που θα είναι πλήρως αντιπαραθετικός στις πολιτικές της δεξιάς, αλλά ταυτόχρονα θα έχει προοπτική νίκης και διακυβέρνησης, προς όφελος των εργαζομένων, των λαϊκών και μεσαίων στρωμάτων, των νέων.

Με αυτά τα δεδομένα, λαμβάνω σήμερα μία απόφαση ευθύνης και συνέπειας στις αρχές που υπηρετώ από την πρώτη στιγμή της συμμετοχής μου στην πολιτική. Σήμερα αποχωρώ από την Κ.Ο. της Νέας Αριστεράς. Ταυτόχρονα, ανακοινώνω την απόφασή μου να παραιτηθώ από το βουλευτικό αξίωμα. Είναι μια πράξη συνείδησης.

Παραιτούμαι από βουλεύτρια, δεν παραιτούμαι όμως από την ενεργό πολιτική. Παραμένω παρούσα, με όλες μου τις δυνάμεις, μαζί και δίπλα σε κάθε πολίτη, στον συλλογικό αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη. Και θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου, ώστε η παρουσία μου στους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες που έρχονται να ενισχύσει τη φωνή όσων μέχρι σήμερα είναι αόρατοι για την πολιτική εξουσία και να εμπνεύσει την προσπάθεια για πολιτική αλλαγή.

Σας ευχαριστώ όλες και όλους».

Aυτό το δεδομένο αφήνει τα παραδοσιακά κόμματα, στην προκειμένη περίπτωση ΔΗΣΥ, ΑΚΕΛ, ΔΗΚΟ, να κάνουν παιχνίδι για την επόμενη ημέρα. Και η διαχείριση της επόμενης ημέρας, που ξεκίνησε πριν τελειώσει η αποτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος, αφορά τις διεργασίες για την εκλογή Προέδρου της Βουλής, που χρονικά τοποθετείται στις 4 Ιουνίου.

Είναι δε σαφές πως μετά την εκλογή Προέδρου της Βουλής, που θα είναι αποτέλεσμα συνεννοήσεων και συνεργασιών, θα αρχίσει σιγά-σιγά και η προεκλογική για τις προεδρικές εκλογές του 2028. Το σκηνικό, όπως στήνεται, αν και πολύ νωρίς, φαίνεται να δημιουργεί προϋποθέσεις για συνεργασίες με πρωταγωνιστή τον νυν Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.

Αναμένοντας την Προεδρία της Βουλής

Η Πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού μετά και το εκλογικό αποτέλεσμα (27. 1%) επιμένει στη δική της εκλογή. Αυτή η εκλογή απομακρύνει και τις προοπτικές συνεργασίας, κυρίως με το ΔΗΚΟ με το οποίο το φλερτ έφθασε σε σημείο… γάμου. Σημειώνεται ότι η Αννίτα Δημητρίου το 2021 είχε εκλεγεί και με ψήφους του ακροδεξιού ΕΛΑΜ, το οποίο τώρα δηλώνει πως δεν πρόκειται να την υποστηρίξει.

Την Προεδρία της Βουλής διεκδικεί και ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου (23,9%), που σε αυτή τη φάση δεν φαντάζει φαβορί. Μάλλον στα αουτσάιντερ περιλαμβάνεται εκτός κι εάν υπάρξουν ανατροπές. Την Προεδρία διεκδικεί και ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νίκολας Παπαδόπουλος, το κόμμα του οποίου στις εκλογές άντεξε ( 10%).

Στο κάδρο των διεργασιών μπαίνει και το ΕΛΑΜ, που έχει εκλέξει 8 βουλευτές. Σημασία θα έχει τι θα πράξουν τα δυο νεοφανή κόμματα, το ΑΛΜΑ, του τέως Γενικού Ελεγκτή, Οδυσσέα Μιχαηλίδη και η Άμεση Δημοκρατία Κύπρου του ευρωβουλευτή, Φειδία Παναγιώτου. Διαθέτουν από τέσσερις βουλευτές. “Τα μακριά κοντά έγιναν”, όπως αναφέρει και μια κυπριακή παροιμία. Την Πέμπτη θα εκλεγεί Πρόεδρος της Βουλής.

Ακόμα, υπογραμμίζουν ότι το κόμμα διατήρησε «αιχμηρό και τεκμηριωμένο κοινοβουλευτικό λόγο» και ανέπτυξε κινηματική δράση σε μια περίοδο κατά την οποία, όπως εκτιμούν, το πολιτικό περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο συντηρητικό και αυταρχικό. Παράλληλα, τονίζουν ότι επεξεργάστηκαν και στήριξαν ριζοσπαστικές προτάσεις για κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη δημοκρατία και την κοινωνία.

Ωστόσο, επισημαίνουν ότι η πολιτική δράση δεν αρκεί να περιορίζεται στη διατύπωση θέσεων και στη διεξαγωγή πολιτικών αγώνων, αλλά απαιτεί κοινωνική απήχηση, δυναμική και δυνατότητα διαμόρφωσης πλειοψηφικών ρευμάτων που θα μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τις εξελίξεις.

Οι επτά πρώην βουλευτές της Νέας Αριστεράς αναφέρονται επίσης στην ανάγκη συγκρότησης ενός ευρύτερου προοδευτικού μετώπου απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και την άνοδο της ακροδεξιάς. Υπενθυμίζουν ότι το κόμμα είχε θέσει στο δημόσιο διάλογο την προοπτική ενός «Λαϊκού Μετώπου», ωστόσο εκτιμούν πως η στρατηγική που ακολουθεί σήμερα η πλειοψηφία της ηγεσίας δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτή την ανάγκη.

«Δεν αρκεί η λογική της αυτόνομης ανασυγκρότησης της ριζοσπαστικής Αριστεράς σε μια περίοδο βαθιάς κρίσης», σημειώνουν, προσθέτοντας ότι στην κοινωνία ενισχύεται η απαίτηση για ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές συσπειρώσεις που θα μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική πρόταση απέναντι στην κυβέρνηση.

Επιπλέον, στην επιστολή τους επισημαίνουν ότι «το σημερινό καθεστώς δεν πρέπει να έχει τρίτη θητεία, με ή χωρίς τον Κυριάκο Μητσοτάκη», ενώ εκφράζουν την πεποίθηση ότι δεν απαιτείται πλήρης πολιτική ταύτιση για να υπάρξει κοινή πορεία μεταξύ προοδευτικών δυνάμεων. Αντίθετα, θεωρούν κρίσιμη τη διαμόρφωση των όρων για μια μεγάλη πολιτική και κοινωνική συσπείρωση με στόχο τη μετατροπή των αριστερών ιδεών σε εφαρμόσιμες πολιτικές.

Κλείνοντας, δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται πολιτικά με στόχο την προώθηση της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ειρήνης και της στήριξης των λαϊκών στρωμάτων, τονίζοντας πως εκεί βρίσκεται σήμερα «η πραγματική μάχη» για την Αριστερά.

Αναλυτικά η επιστολή των αποχωρησάντων από τη Νέα Αριστερά

«Αποχωρούμε από τη Νέα Αριστερά, γιατί πιστεύουμε ότι ο κύκλος που άνοιξε πριν από δύο χρόνια έχει φτάσει στα όριά του. Είναι μια δύσκολη αλλά αναγκαία απόφαση.

Δημιουργήσαμε τη Νέα Αριστερά για να κρατήσουμε ζωντανή μια άλλη δυνατότητα για την Αριστερά, την κοινωνία και τη χώρα. Για να αντιπαρατεθούμε στον εκφυλισμό, στην απαξίωση της πολιτικής, στη λογική του μέσου όρου. Δώσαμε αυτή τη μάχη με επιμονή και πολιτική εντιμότητα.

Η Νέα Αριστερά δεν ήταν ένα κόμμα σιωπής ή ίσων αποστάσεων. Ήταν η πολιτική δύναμη που, μέσα σε ένα όλο και πιο συντηρητικό και αυταρχικό πολιτικό περιβάλλον, είχε αιχμηρό και τεκμηριωμένο κοινοβουλευτικό λόγο και ζωντανή κινηματική δράση. Δεν κάναμε πίσω σε ζητήματα αρχών. Επεξεργαστήκαμε και υποστηρίξαμε ριζοσπαστικές θέσεις και προτάσεις για κάθε κρίσιμο ζήτημα που αφορά την κοινωνία και τη δημοκρατία στη χώρα μας.

Ξέρουμε, όμως, ότι δεν αρκεί μόνο να έχεις σωστές θέσεις ή να δίνεις τίμιες μάχες. Το κρίσιμο είναι αν αυτές αποκτούν κοινωνική γείωση, δυναμική και κοινωνικό αντίκτυπο. Αν μπορούν να οργανώσουν πλειοψηφικά ρεύματα και να συμβάλλουν, στο σήμερα, στην αντιμετώπιση των κρίσιμων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κόσμος της εργασίας και η κοινωνική πλειοψηφία.

Ως Νέα Αριστερά θέσαμε στο δημόσιο πεδίο την ανάγκη του Λαϊκού Μετώπου, της συσπείρωσης απέναντι στη Δεξιά και την ακροδεξιά. Την ανάγκη της προγραμματικής σύγκρουσης με το καθεστώς Μητσοτάκη. Επιμείναμε σε πραγματικές συγκρούσεις.

Σήμερα, βλέπουμε καθαρά ότι η στρατηγική που επιλέγει η πλειοψηφία της ηγεσίας της Νέας Αριστεράς δεν μπορεί να απαντήσει σε αυτή την ανάγκη. Σεβόμαστε τους συντρόφους και τις συντρόφισσες που βρεθήκαμε μαζί. Διαφωνούμε, όμως, στο κρίσιμο στρατηγικό ζήτημα. Σήμερα, οι διαφορετικές μας εκτιμήσεις μας οδηγούν σε διαφορετικές διαδρομές. Δεν αρκεί η λογική της αυτόνομης ανασυγκρότησης της ριζοσπαστικής Αριστεράς σε καιρούς βαθιάς κρίσης, τη στιγμή που μέσα στην κοινωνία δυναμώνει η απαίτηση για συσπείρωση δυνάμεων και για μια πραγματική πολιτική εναλλακτική απέναντι στη Δεξιά της διαφθοράς, του αυταρχισμού, της ταξικής μεροληψίας υπέρ των ισχυρών. Αν η Αριστερά δεν μπορεί να υπηρετήσει σήμερα αυτό το μέτωπο δεν μπορεί να υπηρετήσει και τον απαραίτητο αγώνα για σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία.

Το σημερινό καθεστώς δεν πρέπει να έχει τρίτη θητεία, με ή χωρίς τον Μητσοτάκη. Ακούμε αυτή την απαίτηση. Δεν πιστεύουμε ότι απαιτείται πλήρης ταύτιση για να υπάρξει κοινή πορεία. Αυτό που έχει σημασία είναι η διαμόρφωση όρων μιας μεγάλης πολιτικής και κοινωνικής συσπείρωσης, με απώτερο στόχο να μετατραπούν οι αριστερές ιδέες σε εφαρμοσμένες ριζοσπαστικές πολιτικές.

Η ανανεωτική και ριζοσπαστική Αριστερά σήμερα μπορεί και πρέπει να φανεί χρήσιμη στον αγώνα του λαού για δημοκρατία και δικαιοσύνη, στον αγώνα των λαϊκών τάξεων για ζωή και όχι επιβίωση, στον αγώνα για ειρήνη και ενάντια σε σύγχρονες μορφές βαρβαρότητας, όπως η γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού από το Ισραήλ.
Εκεί βρίσκεται σήμερα η πραγματική μάχη και για αυτόν τον σκοπό θα εργαστούμε».

-Στο τμήμα σας λειτουργεί ένα αυτόνομο πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών «Προηγμένες Τεχνολογίες στη Ναυπηγική και Ναυτική Μηχανολογία». Μπορείτε να μας πείτε περισσότερα γι’ αυτό;

Στο Τμήμα λειτούργησε το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) «Προηγμένες Τεχνολογίες στη Ναυπηγική και τη Ναυτική Μηχανολογία» στο διάστημα 2017-2024. Στην παρούσα φάση, είναι υπό δημιουργία νέο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) με κεντρικό αντικείμενο την απανθρακοποίηση και τη βιωσιμότητα στο χώρο της ναυτιλίας.

-Τι σημαίνει προηγμένη τεχνολογία στον χώρο σας;

Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μεθόδους του παρελθόντος, η προηγμένη τεχνολογία σήμερα αφορά στη χρήση προχωρημένων επιστημονικών μεθόδων σε συνδυασμό με ευφυή ψηφιακά εργαλεία και καινοτόμα υλικά και δίνει την δυνατότητα στο Ναυπηγό Μηχανικό να σχεδιάζει πλοία που δεν είναι απλώς μέσα μεταφοράς, αλλά εξελιγμένα, αυτόνομα και βιώσιμα οικοσυστήματα σε συμφωνία με τους αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανονισμούς. Για την προηγμένη τεχνολογία θα εστίαζα στους εξής άξονες:

•  Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ)

Η χρήση της (AI) και των Μεγάλων Δεδομένων (Big Data) δίνει την δυνατότητα μετατροπής του πλοίου σε ένα «έξυπνο» σύστημα (Smart Ship). Η τεχνολογία είναι τέτοια που από τη φάση σχεδιασμού του πλοίου γίνονται ψηφιακές δοκιμές των υποσυστημάτων του μέσω «ψηφιακών διδύμων» (digital twins), ελαχιστοποιώντας τα σφάλματα σχεδιασμού, ενώ μέσω αισθητήρων και AI δίνεται η δυνατότητα εν πλω βελτιστοποίησης της λειτουργίας του, με χαρακτηριστικές εφαρμογές την βέλτιστη δρομολόγηση (weather routing), πρόβλεψη βλαβών (predictive maintenance) και κυβερνοασφάλεια (cyber-security).

• Βιωσιμότητα και Απανθρακοποίηση

Η σύγχρονη ναυπηγική θέτει ως προτεραιότητα το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, οπότε μιλάμε για πράσινη πρόωση που περιλαμβάνει έρευνα για εναλλακτικά καύσιμα και σχεδιασμό νέων τύπων μηχανών και υδροδυναμικών μορφών, αλλά και άλλων μέτρων με στόχο την άμεση ή έμμεση μείωση ρύπων. Επιπλέον, οποιαδήποτε σχεδιαστική απόφαση – από τα εξελιγμένα κράματα και τα σύνθετα υλικά έως το σύστημα πρόωσης – αξιολογείται με βάση την επίδρασή της στο περιβάλλον, από την κατασκευή έως τη διάλυση του πλοίου, αξιολογείται μέσω μεθοδολογιών Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA).

• Ολιστικός Σχεδιασμός

Στο παρελθόν ο σχεδιασμός εστίαζε σε μεμονωμένα τεχνικά χαρακτηριστικά του πλοίου. Στην εποχή μας, λόγω κι της διαθεσιμότητας των απαιτούμενων εργαλεία, μπορούμε να μιλάμε πλέον για ολιστικό σχεδιασμό. Το πλοίο σχεδιάζεται εξαρχής με βάση τη συγκεκριμένη αποστολή και το δρομολόγιό του, επιδιώκοντας τη χρυσή τομή μεταξύ τεχνικής αρτιότητας (ασφάλεια, ανθεκτικότητα), περιβαλλοντικής συμμόρφωσης (ελαχιστοποίηση αποτυπώματος) και οικονομικής βιωσιμότητας (μεγιστοποίηση κέρδους και αποδοτικότητας).

-Σχεδίαση, κατασκευή, συντήρηση πλοίων – πως κυλάει πρακτικά η φοίτηση πάνω σε αυτούς τους τομείς;

Συνολικά, το Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών (ΠΠΣ) καλύπτει τους τομείς της σχεδίασης, μελέτης και κατασκευής πλοίων και πλωτών κατασκευών, τόσο από την πλευρά της Ναυπηγικής Αρχιτεκτονικής (σχεδίαση γάστρας, ευστάθεια, κτλ) όσο και από την πλευρά της Ναυτικής Μηχανολογίας (ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις πλοίου για την πρόωση, ηλεκτροδότηση, λειτουργία μηχανημάτων του),. Καλύπτονται επίσης και θέματα οικονομικής ανάλυσης και διαχείρισης θαλασσίων μεταφορών. Οι σπουδές διαρκούν 5 έτη (10 εξάμηνα) και οδηγούν σε δίπλωμα Ναυπηγού Μηχανικού επιπέδου Integrated Master.

Από τη φάση της φοίτησής τους, οι φοιτητές/-τριες έρχονται σε επαφή με την πρακτική πλευρά των θεμάτων, αφού οι σπουδές τους περιλαμβάνουν εργαστηριακά μαθήματα σε βασικά τεχνικά αντικείμενα της ειδικότητάς τους, την υποχρεωτική εκπόνηση διπλωματικής εργασίας στο τελευταίο (10ο) εξάμηνο κατά την οποία μελετούν/ερευνούν επί πραγματικών θεμάτων ναυπηγικής, αλλά και την δυνατότητα εκπόνησης τετράμηνης πρακτικής άσκησης σε εταιρείες, τεχνικά γραφεία, ναυπηγεία, κτλ.

Ειδικότερα, ως προς τα θέματα σχεδίασης πλοίων, λαμβάνουν γνώσεις μέσα από μαθήματα που αφορούν στη μελέτη πλοίου, την υδροδυναμική και την ευστάθειά του, την αντοχή των κατασκευών και το ναυπηγικό σχέδιο με χρήση Η/Υ (CAD) και εφαρμόζουν τις γνώσεις που λαμβάνουν εκπονώντας τεχνικά σχέδια και τεχνικούς υπολογισμούς σχετικά με το μέγεθος, τα υποσυστήματα και τις επιδόσεις του πλοίου.

Το θέμα της κατασκευής διδάσκεται μέσα από μαθήματα που σχετίζονται με υλικά και τεχνολογία ναυπηγικών κατασκευών, μηχανουργικές κατεργασίες, τεχνολογία συγκολλήσεων και μεταλλικές κατασκευές και διαδικασίες παραγωγής πλοίου σε ναυπηγεία, ώστε να μπορούν να κατανοούν πώς κατασκευάζεται ένα πλοίο στην πράξη, ποιες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται και γιατί.

Ως προς το θέμα της συντήρησης διδάσκονται μαθήματα σχετικά με την πρόωση πλοίων, τη λειτουργία ναυτικών μηχανών, τον έλεγχο και επιθεώρηση πλοίων, την ασφάλεια και τους κανονισμούς ναυτιλίας, ώστε να γνωρίζουν τις απαιτήσεις που τίθενται ώστε ένα πλοίο να διατηρείται ασφαλές και λειτουργικό στη διάρκεια της ζωής του.

Το Τμήμα έχει κληρονομήσει, από την προϊστορία του ως Τμήμα ΤΕΙ, σημαντικό πλήθος εργαστηριακών διατάξεων, η λειτουργία / επίδειξη των οποίων αποτελεί πλεονέκτημα στην εκπαίδευση του Μηχανικού. Αυτές περιλαμβάνονται στα ακόλουθα Εκπαιδευτικά Εργαστήρια: Ναυτικής Υδροδυναμικής, Ναυτικής Μηχανολογίας, Συγκολλήσεων και μη Καταστροφικού Ελέγχου Υλικών, Ναυπηγικών Υλικών, Μηχανών Εσωτερικής Καύσεως, Ατμολεβήτων και Θερμικών Στροβιλομηχανών, Ηλεκτροτεχνίας, Ηλεκτρικών Μηχανών και Αυτοματισμού, Μηχανουργικών Κατεργασιών, Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, Κατασκευής Πλοίου, Φυσικής (ανήκει στην Πολυτεχνική Σχολή), Μηχανολογικού και Ναυπηγικού Σχεδίου, Παραδοσιακής Ναυπηγικής.

Πέραν της εργαστηριακής ενασχόλησης στους παραπάνω χώρους, οι φοιτητές έχουν την δυνατότητα απόκτησης πρακτικής εμπειρίας σε εργασιακό περιβάλλον μέσω της εκπόνησης τετράμηνης Πρακτικής Άσκησης, καθώς υπάρχει συνεχής προσφορά θέσεων από εταιρείες του ναυτιλιακού τομέα.

-Υπάρχει απορρόφηση αποφοίτων σας από το ναυτιλιακό κλάδο;

Η απορρόφηση αποφοίτων και τελειοφοίτων του Τμήματος Ναυπηγών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ) είναι πάρα πολύ καλή. Εκτιμώ ότι η ανεργία (αν υπάρχει) στον κλάδο, αγγίζει μονοψήφια πολύ μικρά νούμερα κοντά στο μηδέν. Με βάση την εμπειρία μας, φαίνεται ότι η μεγαλύτερη ζήτηση υπάρχει σε ναυτιλιακές εταιρείες, τεχνικά γραφεία σχεδίασης / μετασκευής πλοίων και εταιρείες επιθεώρησης ή διαχείρισης πλοίων και ναυπηγεία.

Ενδεικτικοί τομείς στους οποίους οι απόφοιτοι μπορούν να αναζητήσουν εργασία, στην Ελλάδα αλλά και στο Εξωτερικό είναι: ναυπηγεία και επισκευαστικές μονάδες (σχεδίαση πλοίων, κατασκευή και επισκευή σκαφών, τεχνική επίβλεψη έργων, παραγωγή ναυπηγικών κατασκευών), ναυτιλιακές εταιρείες (τεχνικά τμήματα στόλου, διαχείριση πλοίων-ship management, έλεγχος συντήρησης και λειτουργίας πλοίων, μελετητικά και τεχνικά γραφεία (ναυπηγικός σχεδιασμός, υπολογισμοί ευστάθειας και υδροδυναμικής, σχεδίαση yacht και ειδικών πλοίων), κλάδος επιθεωρήσεων και πιστοποίησης πλοίων (τεχνικός επιθεωρητής-marine surveyor, έλεγχος ασφαλείας πλοίων, συνεργασία με νηογνώμονες), δημόσιο τομέα, βιομηχανία, εταιρείες του ευρύτερου ναυτιλιακού τομέα (πχ εμπορίας μηχανημάτων και εξοπλισμού πλοίων), κατασκευαστικούς οίκους ναυτικών μηχανών και βοηθητικών συστημάτων, ενεργειακές εγκαταστάσεις (θαλάσσιες κατασκευές, offshore εγκαταστάσεις, ενεργειακά έργα στη θάλασσα), πολυεθνικές εταιρείες εξόρυξης υδρογονανθράκων από τη θάλασσα, στην αμυντική βιομηχανία, ναυτιλιακά χρηματοοικονομικά και επενδύσεις, αλλά και ως ερευνητές σε Πανεπιστήμια (μεταπτυχιακές/διδακτορικές σπουδές), σε ερευνητικά κέντρα ή σε τμήματα R&D εταιρειών του ναυτιλιακού χώρου.

-Η ΑΙ πως επηρεάζει τον κλάδο των νέων Ναυπηγών Μηχανικών;

Η εξέλιξη των μεθόδων και εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) συνεχίζει να είναι ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Το πεδίο εφαρμογών που ανοίγεται είναι απεριόριστο και στη ναυπηγική: Στην μελέτη και σχεδιασμό πλοίου, το ψηφιακό/εικονικό ναυπηγείο, την δυνατότητα ανάλυσης πολλών δεδομένων και πρότασης βελτιωμένων σχεδίων πλοίων (σχήμα γάστρας, κατανάλωση καυσίμου, ευστάθεια), την επιλογή βέλτιστης διαδρομής ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες (weather routing), την έξυπνη διαχείριση των ενεργειακών συστημάτων του πλοίου και κατάλληλη κατανομή της παραγόμενης ενέργειας για την κάλυψη των ενεργειακών φορτίων του πλοίου (smart ship), την συνεχή εν πλω παρακολούθηση – σε συνεργασία με την τεχνολογία αισθητήρων – σημαντικών δεικτών της λειτουργίας του, στην πρόγνωση επερχόμενης αστοχίας κρίσιμου εξαρτήματος και με προληπτική συντήρηση (predictive maintetance) να αποφευχθεί κάτι τέτοιο να γίνει μεσοπέλαγα -πολύ σημαντικό για την ασφάλεια του πληρώματος και για τον οικονομικό αντίκτυπο στην πλοιοκτήτρια εταιρεία, κάλ. Ο σύγχρονος μηχανικός οφείλει να κατέχει αυτή την γνώση, ώστε να μπορεί να παρακολουθεί και να διαμορφώνει τις εξελίξεις στον κλάδο του.

-Με τι μηχανές θα κινούνται τα πλοία του μέλλοντος;

Τα πλοία του μέλλοντος πιθανότατα θα κινούνται με εναλλακτικά καύσιμα, καθαρότερα από τα συμβατικά ορυκτά καύσιμα, με ηλεκτρικά ή υβριδικά συστήματα, ενώ δεν αποκλείεται πλέον και η χρήση μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων, με στόχο τη μείωση της ρύπανσης και την προστασία του περιβάλλοντος.

Στον τομέα των ναυτικών κινητήρων απαιτούνται τεχνολογικές εξελίξεις, ώστε να είναι σε θέση να υλοποιούν αποδοτική καύση με τα υπό μελέτη καύσιμα. Επίσης, για οποιοδήποτε καύσιμο προκριθεί, θα χρειαστεί να υπάρξει διαθεσιμότητά του διεθνώς, τόσο ως προς τον τρόπο παραγωγής, όσο και διάθεσής του (εφοδιαστική αλυσίδα). Κάτι τέτοιο θα απαιτήσει συμφωνία σε διεθνές επίπεδο, κάτι που δε φαίνεται προφανές στις μέρες μας.

Σε μικρότερα πλοία ή πλοία μικρών αποστάσεων μπορούν να χρησιμοποιηθούν ηλεκτρικές μηχανές με μεγάλες μπαταρίες, ενώ πολλά πλοία στο μέλλον θα χρησιμοποιούν υβριδικά συστήματα ενέργειας, βασισμένα σε συνδυασμό τεχνολογιών, όπως μηχανές καυσίμου, ηλεκτρικές μπαταρίες, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (π.χ. υποβοήθηση από άνεμο). Γενικότερα, λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες λύσεις που έχουν προταθεί, δε φαίνεται να υπάρχει μοναδική λύση. Ανάλογα με το είδος του πλοίου, κατά περίπτωση, θα πρέπει από τη φάση του σχεδιασμού του να επιλέγεται η καταλληλότερη μορφοποίηση του συστήματος πρόωσης.

Η περίπτωση της πυρηνικής ενέργειας, μετά τις τεχνολογικές εξελίξεις που έχουν μεσολαβήσει ως προς την ασφαλή χρήση τους και την υιοθέτησή τους σε εφαρμογές ενεργειακής κάλυψης των τεράστιων αναγκών τροφοδότησης σε servers τεχνητής νοημοσύνης στην ξηρά, είναι κάτι που εξετάζεται όλο και περισσότερο (και) από τη ναυτιλιακή βιομηχανία.

Για όλες τις λύσεις απαιτείται συνεχής έρευνα, καθώς και το να ξεπεραστούν διαφόρων ειδών δυσκολίες, όπως τεχνολογικές (δυνατότητα αποδοτικής μαζικής παραγωγής), ασφαλούς διακίνησης και χρήσης (καυσίμων), οικονομικές (επενδύσεις), νομικές (ευθύνη για ατύχημα πλοίου με πυρηνική πρόωση σε ύδατα άλλης χώρας), κτλ.

Ενώ λοιπόν υπάρχει σημαντική έρευνα προς την κατεύθυνση της απανθρακοποίησης ως προς το σύστημα πρόωσης των πλοίων, έχουμε και πολλές αβεβαιότητες και επιπλέον τις γεωπολιτικές αστάθειες. Φαίνεται ότι στο βραχυπρόθεσμο μέλλον τα πλοία θα συνεχίσουν να κινούνται με συμβατικά καύσιμα (diesel) και τεχνολογίες εκμετάλλευσης των καυσαερίων για αύξηση της αποδοτικότητας του κινητήρα και κυρίως με αυτά που ρυπαίνουν λιγότερο όπως το LNG ή και καύσιμα που είναι πιο κοντά σε αυτά (πχ προσθήκη βιοκαυσίμων στο diesel).

Αύριο στο πλαίσιο του αφιερώματος του SLpress.gr: «Τεχνολογίες αιχμής στη ναυτιλία και ο ρόλος των Πανεπιστημιακών Σχολών Ναυπηγών» δημοσιεύεται η συνέντευξη του Δρ. Σταύρου Χιονόπουλου, MSc-Επίκουρου καθηγητή στον Τομέα Μηχανικών και Μεταλλουργικών Δοκιμών και Ελέγχων του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.

email Συντάκτη: filisk24@gmail.com

Ωστόσο στην τελευταία συνεδρίαση την προηγούμενη Τετάρτη η συνήγορος συγγενών θυμάτων και τραυματιών κα Ζωή Κωνσταντοπούλου δήλωσε στο δικαστήριο πως αντιρρήσεις υπάρχουν και από την πλευρά της υποστήριξης της κατηγορίας για την παράσταση του ελληνικού δημοσίου, ζητώντας να προηγηθούν οι συνήγοροι της υποστήριξης πριν προτείνει η εισαγγελέας.

Η εισαγγελέας ανέφερε πως τίθεται ένα «νομικό ζήτημα» με την πρόεδρο να επισημαίνει ότι στην επόμενη συνεδρίαση θα διευκρινιστεί το ποιος τελικά θα προηγηθεί.

Θυμίζουμε πως οι αντιρρήσεις των κατηγορουμένων αφορούν κατά κύριο λόγο τις παραστάσεις των Δικηγορικών Συλλόγων που αριθμούν περίπου τους πενήντα και του σωματείου των μηχανοδηγών «Πανελλήνια Ένωση Προσωπικού Έλξης». Το δημόσιο δήλωσε παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας μόνο για τους τρεις σταθμάρχες απογευματινής-βραδινής βάρδιας της 28ης Φεβρουαρίου του 2023 και για τον τότε προϊστάμενο του Τμήματος Επιθεώρησης Λάρισας της Υπηρεσίας Υποστήριξης Κυκλοφορίας (σιδηροδρόμων) Κεντρικής και Νοτίου Ελλάδος. Οι συνήγοροι των συγκεκριμένων κατηγορούμενων ζήτησαν να μην γίνει η δεκτή η παράσταση του δημοσίου επισημαίνοντας πως τα διαχρονικά κενά στα συστήματα ασφαλείας του ελληνικού σιδηροδρόμου έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο να συγκρουστούν οι δύο αμαξοστοιχίες και δεν οφείλονταν αποκλειστικά στα όποια ατομικά λάθη.

Επίσης κάποιες αντιρρήσεις αφορούν τις παραστάσεις που δηλώθηκαν για τους κατηγορούμενους που διώκονται και για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος.

Πρόκειται για δύο μέλη επιτροπής του ΟΣΕ που το 2022 είχαν αξιολογήσει τον φάκελο μετάταξης του σταθμάρχη της βραδινής βάρδιας και του τότε προέδρου του ΟΣΕ που είχε υπογράψει την μετάταξη του μετά το «πράσινο φως» της επιτροπής.

Συνολικά κατηγορούμενοι στην υπόθεση είναι 36 άτομα, στελέχη και υπάλληλοι του ΟΣΕ της ΕΡΓΟΣΕ, του υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών, της Hellenic Train και της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων. Οι 33 εξ αυτών κατηγορούνται για το κακούργημα της επικίνδυνης παρέμβασης στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς με ενδεχόμενο δόλο, με επικίνδυνες για την ασφάλεια της συγκοινωνίας πράξεις, από τις οποίες μπορούσε να προκύψει κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα και κίνδυνος για ανθρώπους και που είχε ως αποτέλεσμα: α) τον θάνατο μεγάλου αριθμού ανθρώπων, β) τη βαριά σωματική βλάβη περισσότερων ανθρώπων και γ) τη σημαντική βλάβη σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας, τελεσθείσα και κατ’ εξακολούθηση και από κοινού.

Για τα πλημμελήματα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή, της βαριάς σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή, της απλής σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή, κατηγορούνται τα 35 από τα 36 άτομα.

Για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος κατηγορούνται από τα 36 άτομα, τρία στελέχη του ΟΣΕ.

Δεν αναφέρθηκαν τραυματίες ή σοβαρές ζημιές. Έλεγχοι της ιταλικής Πολιτικής Προστασίας και των ιταλικών δημοτικών αρχών βρίσκονται σε εξέλιξη.

«Ο εχθρός επιτίθεται με βαλλιστικούς πυραύλους», προειδοποίησε νωρίτερα μέσω Telegram ο επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης του Κιέβου, ο Τιμούρ Τκατσένκο. Αφού άρχισαν να ακούγονται εκρήξεις πυραύλων, κάτοικοι έσπευσαν σε καταφύγια, φορτωμένοι σάκους και κουβέρτες, ενώ υψώνονταν στήλες πυκνών καπνών από τομείς της πόλης, διαπίστωσαν δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου.

Παράλληλα, στο ανατολικό τμήμα της χώρας, στην πόλη Ντνίπρο, οι αρχές έκαναν λόγο για 5 νεκρούς και 25 τραυματίες. Ο Ολεξάντρ Χάνζα, ο στρατιωτικός περιφερειάρχης στη Ντνιπροπετρόφσκ, ανέφερε μέσω Telegram πως ο αριθμός των τραυματιών «μεγαλώνει».

Δέκα άνθρωποι, ανάμεσά τους παιδί, τραυματίστηκαν στο Χάρκοβο, γνωστοποίησε μέσω Telegram ο δήμαρχος Ιχόρ Τερέχοφ. Η πόλη υπέστη επιδρομή με τη χρήση «15 drones και δυο πυραύλων», πρόσθεσε. Στην άλλη πλευρά των συνόρων, άμαχος έχασε τη ζωή του στην περιφέρεια Κουρσκ, κοντά στα σύνορα, κατά τη διάρκεια επιδρομής ουκρανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων, ανέφερε ο περιφερειάρχης Αλεξάντερ Χινστάιν μέσω Telegram.

Ενώ εκδηλώθηκε πυρκαγιά στο διυλιστήριο της Ίλσκι, στην περιφέρεια Κρασναντάρ, στη νότια Ρωσία, εξαιτίας επιδρομής ουκρανικών drones, ανέφεραν οι αρχές εκεί. Ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποιούσε την Παρασκευή ότι οι δυνάμεις της Μόσχας προετοιμάζονταν για «νέο μαζικό πλήγμα» εναντίον της Ουκρανίας, αφού η ρωσική πλευρά κάλεσε ξένους διπλωμάτες να φύγουν από το Κίεβο.

Τόσοι οι ρωσικές, όσο και οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν εντείνει τις επιθέσεις τους κάθε νύχτα –στην περίπτωση των δυνάμεων της Μόσχας, και κατά τη διάρκεια της ημέρας– εναντίον της άλλης πλευράς τους τελευταίους μήνες, ιδίως με μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα.

Τον Μάιο, ο αριθμός των ρωσικών πυραύλων που εκτοξεύτηκαν εναντίον της ουκρανικής επικράτειας ήταν από τους υψηλότερους αφότου ξέσπασε ο πόλεμος: ανήλθε σε 211, συμπεριλαμβανομένου τουλάχιστον ενός Αρέσνικ, βαλλιστικού πυραύλου μέσου βεληνεκούς ικανού να φέρει συμβατική ή πυρηνική γόμωση. Αυτή ήταν η τρίτη φορά που χρησιμοποιήθηκε το συγκεκριμένο οπλικό σύστημα από την έναρξη του πολέμου με τη ρωσική εισβολή το 2022.

Η Ρωσία εξαπέλυσε επίσης 8.150 drones μακράς εμβέλειας εναντίον της Ουκρανίας τον περασμένο μήνα, αριθμό αυξημένο κατά 24% σε σύγκριση με τον Απρίλιο, σύμφωνα με καταμέτρηση του AFP βασισμένη στις επίσημες ανακοινώσεις. Ο αριθμός ρεκόρ επιθέσεων με drones μακράς εμβέλειας εναντίον της Ουκρανίας καταγράφτηκε παρά την 3ήμερη κατάπαυση του πυρός από την 9η Μαΐου, που ανακοινώθηκε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και γέννησε κάποιες ελπίδες, που δεν είχαν συνέχεια, πως θα μπορούσε να ξαναρχίσει διαδικασία διαπραγματεύσεων για να τελειώσει η ένοπλη σύρραξη.

Η Μόσχα και το Κίεβο αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός. Στα μέσα του Μαΐου εξαπολύθηκε μια από τις πιο αιματηρές ρωσικές επιθέσεις εναντίον της ουκρανικής πρωτεύουσας, όταν πύραυλος έπληξε πολυκατοικία σκοτώνοντας κάπου είκοσι ανθρώπους. Το Κίεβο διαβεβαίωσε ότι αναχαιτίστηκε το «91%» των ρωσικών πυραύλων και drones τον Μάιο.

Η Ουκρανία λέει πως έχει αναπτύξει πρωτοπόρο σύστημα κατά των drones, αλλά είναι πάντα εξαρτημένη από τους συμμάχους της στη Δύση για τον εφοδιασμό της με πυρομαχικά για τα αντιπυραυλικά συστήματά της. Ουκρανοί αξιωματούχοι δεν σταματούν να προειδοποιούν ότι τα πυρομαχικά για αυτά τα συστήματα δεν επαρκούν.

Οι διαπραγματεύσεις για να τερματιστεί ο πόλεμος, ο οποίος έχει στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και μετέτρεψε εκατομμύρια άλλους σε εσωτερικά εκτοπισμένους και πρόσφυγες τα τελευταία τέσσερα και πλέον χρόνια, βρίσκονται σε νεκρό σημείο.

Η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ ήρθε μετά τις απειλές του Ιράν ότι θα εγκαταλείψει τις διαπραγματεύσεις εξαιτίας των επιθέσεων που εξαπολύει συνεχόμενα το Ισραήλ, στον Λίβανο. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ο Τραμπ είπε στον Νετανιάχου πως οι απειλές κατά της Βηρυτού θα οδηγούσαν το Ισραήλ σε ακόμη μεγαλύτερη διεθνή απομόνωση. «Είσαι γ@@@@@@α τρελός. Θα ήσουν στη φυλακή αν δεν ήμουν εγώ. Σε σώζω. Όλοι σε μισούν τώρα. Όλοι μισούν το Ισραήλ εξαιτίας αυτού», φέρεται να του είπε.

Μια δεύτερη πηγή ανέφερε ότι ο Τραμπ ήταν τόσο τσαντισμένος που και σε κάποιο σημείο του φώναξε: «Τι στο διάολο κάνεις;» Αυτό το οργισμένο τηλεφώνημα είναι από τα πολλά που έχει κάνει ο Τραμπ στον Νετανιάχου, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Οι σχέσεις των δύο ηγετών φαίνεται πως περνούν κρίση, όπως μεταδίδουν αμερικανικά μέσα. Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται πως αντιδρά με την στάση του Ισραήλ τόσο απέναντι στους στόχους που έθετε στο Ιράν όσο και στις δολοφονίες αμάχων, στον Λίβανο.

Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου φέρεται να επέμεινε πως αν η Χεζμπολάχ εξαπολύσει νέα επίθεση, τότε το Ισραήλ θα απαντήσει αναλόγως. Στην ανάρτηση που έκανε πάντως ο Τραμπ στο Truth Social λίγη ώρα μετά, διαβεβαίωσε πως Ισραήλ και Χεζμπολάχ συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις, αποκαλύπτοντας πως μίλησε εμμέσως και με την Χεζμπολάχ, για πρώτη φορά στην ιστορία και οι ΗΠΑ την θεωρούν τρομοκρατική οργάνωση:

«Είχα μια συνομιλία με τον Μπίμπι Νετανιάχου σήμερα, ζητώντας του να μην εμπλακεί σε μια μεγάλη επιδρομή στη Βηρυτό του Λιβάνου. Έστρεψε τα στρατεύματά του. Ευχαριστώ Μπίμπι! Είχα επίσης μια συνομιλία με εκπροσώπους των ηγετών της Χεζμπολάχ και συμφώνησαν να σταματήσουν να πυροβολούν το Ισραήλ και τους στρατιώτες του. Ομοίως, το Ισραήλ συμφώνησε να σταματήσει να πυροβολεί εναντίον τους. Ας δούμε πόσο θα διαρκέσει αυτό – Ας ελπίσουμε ότι θα είναι για πάντα!», ανέφερε συγκεκριμένα.

Νέες συγκρούσεις στον Λίβανο

Πάντως ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και η Χεζμπολά συνέχισαν τις εχθροπραξίες τη νύχτα, παρά τη διαβεβαίωση του Τραμπ πως εξασφάλισε δεσμεύσεις από τις αντιμαχόμενες πλευρές πως τις θα σταματήσουν, πριν από νέο κύκλο διαπραγματεύσεων μεταξύ αντιπροσώπων των κυβερνήσεων του Λιβάνου και του Ισραήλ σήμερα στην Ουάσιγκτον. Αντιδρώντας στην κλιμάκωση της επίθεσης του Ισραήλ στον Λίβανο, οι Φρουροί της Επανάστασης–ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας–απείλησαν χθες να ανοίξουν «νέα μέτωπα».

Ο νέος κύκλος συνομιλιών, στις οποίες εναντιώνεται η Χεζμπολά, μεταξύ απεσταλμένων των δυο χωρών, που δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις, είναι ο τέταρτος αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στις αρχές Μαρτίου. Αναμένεται να διεξαχθούν σήμερα και αύριο Τετάρτη. Οι διαπραγματεύσεις αυτές είναι «ο μόνος τρόπος να τερματιστεί ο πόλεμος», υποστήριξε χθες ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν, καταγγέλλοντας την «άγρια επίθεση» του Ισραήλ, που εντατικοποίησε τις επιχειρήσεις του και εισέβαλε πιο βαθιά στην επικράτεια του Λιβάνου για να αντιμετωπίσει το σιιτικό κίνημα το οποίο πρόσκειται στο Ιράν.

Η εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο έχει φτάσει στο μεγαλύτερο βάθος από το 2000, όταν αποφάσισε να αποσύρει τα στρατεύματά του έπειτα από 18 χρόνια κατοχής. Χθες το Ισραήλ απείλησε να πλήξει το κίνημα στο κυριότερο προπύργιό του, στα νότια προάστια της Βηρυτού, πυροδοτώντας φυγή πολλών κατοίκων.

Ο Τραμπ για το Ιράν 

Σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο, ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος είπε σε δημοσιογράφο του τηλεφωνικά ότι μνημόνιο κατανόησης για να ανοίξει ξανά το στενό του Ορμούζ και να παραταθεί η κατάπαυση του πυρός θα μπορούσε να υπογραφτεί «κατά τη διάρκεια της επόμενης εβδομάδας». «Πρέπει να εξασφαλίσω μερικά σημεία ακόμη», πρόσθεσε ο κ. Τραμπ, κατά το ABC News, διευκρινίζοντας πως γι’ αυτό δεν έχει δώσει ακόμη το πράσινο φως.

Δεν έχει υπάρξει δημόσια επιβεβαίωση από την πλευρά του Ιράν πως επίκειται συμφωνία άμεσα. Ο κ. Τραμπ έχει ανακοινώσει και στο παρελθόν φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα, που δεν επαληθεύτηκαν. Οι δυο πλευρές διαπραγματεύονται συμφωνία-πλαίσιο που συμπεριλαμβάνει την παράταση του πυρός σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου. Ωστόσο, παρά την ανακωχή, τα μέρη έχουν εμπλακεί επανειλημμένα σε ανταλλαγές πυρών τις τελευταίες εβδομάδες.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο, και κλόνισε την παγκόσμια οικονομία, ανεβάζοντας τις τιμές του πετρελαίου, κυρίως διότι η ιρανική πλευρά έκλεισε de facto το στενό του Ορμούζ, θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο υδρογονανθράκων.

Η UNIFIL, όπως ανέφερε, έχει καταγράψει «εκτεταμένη στρατιωτική δραστηριότητα» και «εκτεταμένες κατεδαφίσεις κτιρίων» κοντά στη Μπλε Γραμμή, ενώ στις 30 Μαΐου κατέγραψε 992 τροχιές ισραηλινών βλημάτων, «τον υψηλότερο αριθμό από τότε που τέθηκε σε ισχύ η παύση των εχθροπραξιών στις 17 Απριλίου».

Παράλληλα, η Χεζμπολάχ συνεχίζει τις επιθέσεις με ρουκέτες, αντιαρματικούς πυραύλους και drones, μεταξύ των οποίων «ολοένα πιο φονικά drones οπτικών ινών». Η Πόμπι σημείωσε ότι η οργάνωση δηλώνει πως «δεν θα αφοπλιστεί», αψηφώντας την πρόθεση της κυβέρνησης του Λιβάνου να επιβάλει «κρατικό μονοπώλιο στη χρήση βίας».

Το ανθρώπινο κόστος είναι «καταστροφικό»: από τις 2 Μαρτίου, τουλάχιστον 3.412 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 10.000 έχουν τραυματιστεί στον Λίβανο. Μεταξύ των θυμάτων είναι «εκατοντάδες άμαχοι», καθώς και γυναίκες, παιδιά, δημοσιογράφοι και υγειονομικοί. Έχουν επίσης σκοτωθεί 21 μέλη των Ενόπλων Δυνάμεων του Λιβάνου, τέσσερις Ισραηλινοί άμαχοι, 26 μέλη των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων και έξι κυανόκρανοι της UNIFIL.

Η Πόμπι προειδοποίησε ότι οι εξελίξεις αυτές συνιστούν «επικίνδυνη και ανησυχητική κλιμάκωση», υπονομεύοντας τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Τόνισε ότι η παρουσία του Ισραήλ βορείως της Μπλε Γραμμής αποτελεί «σαφή παραβίαση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου» και της απόφασης 1701, ζητώντας την απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων νοτίως της Μπλε Γραμμής.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Χεζμπολάχ και άλλες μη κρατικές ένοπλες ομάδες «πρέπει να αφοπλιστούν», καθώς η κατοχή και χρήση όπλων εκτός κρατικού ελέγχου αποτελεί «σαφή παραβίαση» των Αποφάσεων 1559 και 1701. «Οι Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου είναι η μόνη νόμιμη ένοπλη δύναμη στον Λίβανο», ανέφερε.

Η αξιωματούχος του ΟΗΕ κάλεσε όλα τα μέρη σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και τόνισε ότι ο τελικός στόχος παραμένει «μια διαρκής μόνιμη εκεχειρία, την οποία θα τηρούν όλες οι πλευρές». Ζήτησε επίσης την προστασία των αμάχων, των πολιτικών υποδομών, της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και του προσωπικού και των εγκαταστάσεων των Ηνωμένων Εθνών.

Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας πρέσβυς Αγ. Μπαλτά στην τοποθέτησή της τόνισε ότι η πρόσφατη κατάληψη του στρατηγικής σημασίας Κάστρου Μποφόρ συνιστά επικίνδυνη περαιτέρω χερσαία εισβολή στο λιβανικό έδαφος και κάλεσε για την αναστροφή της.

Η κ. Μπαλτά ζήτησε την άμεση παύση των εχθροπραξιών και εξέφρασε τη στήριξή της στη συνέχιση των απευθείας πολιτικών συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου στην Ουάσιγκτον, με στόχο μια συνολική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Υπογράμμισε ότι η προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών πρέπει να παραμείνει ύψιστη προτεραιότητα και αναγνώρισε τις προσπάθειες της λιβανικής κυβέρνησης να αποκαταστήσει το κρατικό μονοπώλιο επί των όπλων και να ενισχύσει τους εθνικούς θεσμούς, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη για ταχεία διεθνή υποστήριξη.

Επανέλαβε για ακόμη μία φορά την έκκλησή της για την ασφάλεια και προστασία του προσωπικού της UNIFIL, το οποίο συνεχίζει να επιχειρεί υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, και καταδίκασε έντονα όλες τις επιθέσεις, απειλές και πράξεις εκφοβισμού κατά των ειρηνευτικών επιχειρήσεων του ΟΗΕ.