Χαρακτηριστικές είναι οι τελευταίες για το ελεγκτικό κενό που υπάρχει στον χώρο της υγείας μετά την κατάργηση, στο πλαίσιο του “επιτελικού κράτους” με τον νόμο 4622/2019, του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ) και τη μεταφορά των  αρμοδιοτήτων του στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο δείχνει τα κενά

Δεν ευσταθεί η καταγγελία της ΕΛΑΣ ότι «ο δημόσιος έλεγχος έχει στην πράξη αποσυρθεί ακόμη και από κρίσιμες λειτουργίες που αφορούν τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια των πολιτών» και ότι «αποκλείστηκε κάθε πιθανότητα ανεπιθύμητου ελέγχου στις απευθείας αναθέσεις δισεκατομμυρίων ευρώ και τις δημόσιες συμβάσεις «πίσω από κλειστές πόρτες».

Δεν είναι αληθές, διότι οι ετήσιες και ειδικές εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου με τα απίστευτα ευρήματα για κράτος δικαίου με τα οποία συμφωνεί και η Εθνικής Αρχή Διαφάνειας (με επιστολή της στον πρόεδρο του ανωτάτου δημοσιονομικού δικαστηρίου) καταδεικνύουν ότι ελεγκτικοί μηχανισμοί υπάρχουν σε ανώτατο επίπεδο και απουσιάζουν εντός των νοσοκομείων. Παράλληλα δεν χρησιμοποιούνται για ευρεία δημόσια συζήτηση και ενημέρωση των πολιτών και φορολογουμένων μέσω του Τύπου, ούτε αξιοποιούνται από τη Βουλή, τα κόμματα, τους βουλευτές και τους άλλους δύο ανεξάρτητους δημοσιονομικούς θεσμούς.

Γιατί δεν κατήγγειλε ο Τσίπρας τα κενά;

Έτσι,  είναι αλλήθωρη η συνοδευτική καταγγελία ότι «σχεδόν καμία από τις μεγάλες υποθέσεις διαφθοράς δεν αποκαλύφθηκε από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας» και είναι υποκριτικό το “μάθημα” ότι «η καταπολέμηση της διαφθοράς και της κακοδιοίκησης δεν είναι μόνο αξιακό ζήτημα: αφορά στην ίδια τη ζωή και την ασφάλεια των πολιτών, αλλά έχει και ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα: κάθε ευρώ που χάνεται στις μαύρες τρύπες της διαφθοράς, αφαιρείται από το κοινωνικό κράτος, από το δημόσιο νοσοκομείο, το δημόσιο σχολείο, την ασφάλεια του πολίτη».

Είναι αλλήθωρη, διότι ως πρώην πρωθυπουργός, πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, από  τον Ιούλιο του 2019 έως τον Ιούνιο του 2023 δεν έφερε στη Βουλή και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης τα απίστευτα ευρήματα των παραπάνω ετήσιων και ειδικών εκθέσεων, ακόμα  και της τελευταίας (Φεβρουάριος 2026) για τους εσωτερικούς ελέγχους στον δημόσιο τομέα (και, φυσικά, στα νοσοκομεία) οι οποίοι «αποτελούν κρίσιμο πυλώνα για τη διασφάλιση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και για την πρόληψη φαινομένων απάτης, διαφθοράς και κακοδιοίκησης», όπως τονίζει το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Υπάρχουν, λοιπόν, θεσμοί, υπάρχουν αποτελεσματικές επιστημονικές ελεγκτικές δικλίδες, τις οποίες παρέχει επιμόνως με τις εκθέσεις του το Ελεγκτικό Συνέδριο με την απίστευτη για ευνομούμενη πολιτεία και κράτος δικαίου διαπίστωση ότι επαναλαμβάνονται σε κάθε επόμενη έκθεση τα ίδια ευρήματα για κακοδιαχείριση και κακοδιοίκηση, δηλαδή χωρίς καμία διάθεση για συμμόρφωση.

Ευρήματα για τα νοσοκομεία

Στη συνέχεια παραθέτω μερικά (η αναλυτική παρουσίασή τους χρειάζεται … τόμο!) χαρακτηριστικά  ευρήματα (με την ελπίδα ότι, επιτέλους, έχει γίνει συμμόρφωση προς τις συστάσεις του ανωτάτου δημοσιονομικού δικαστηρίου) ετήσιων και ειδικών εκθέσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον χώρο της δημόσιας υγείας, τα νοσοκομεία. Σημειώνεται ότι στην  Εθνική Αρχή Διαφάνειας δεν μεταφέρθηκαν μόνο οι αρμοδιότητες του ΣΕΥΥΠ που αφορούν τον έλεγχο της αγοράς υγείας, αλλά και εκείνες που αφορούν την οικονομική διαχείριση  των επιχορηγήσεων των νοσοκομείων από τους φορολογουμένους:

• Ο Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας  (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) δεν έχει συντάξει Ισολογισμό από της ιδρύσεώς του (έτος 2012) έως και σήμερα.
• Σε ό,τι αφορά τον απολογισμό, διαπιστώθηκε ότι εκκρεμεί η έγκριση από την εποπτεύουσα αρχή των απολογισμών όλων των ετών, πλην του έτους 2012 (έτος σύστασης του Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) μέχρι το έτος 202.
• Διαπιστώθηκε παντελής έλλειψη λογοδοσίας και μη υποβολή εγκεκριμένων οικονομικών καταστάσεων εκ μέρους του  ΕΟΠΥΥ.
• Τα Νοσοκομεία (μαζί με ΝΠΔΔ και τα ΝΠΙΔ),  δεν έχουν προβεί σε καμία ενέργεια για την συγκρότηση των Επιτροπών Ελέγχου.
• Το 25% των νοσοκομείων τείνουν σε μεγαλύτερο βαθμό να συστήνουν, αλλά να μην στελεχώνουν καθόλου τις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ), ακολουθώντας μια λογική κατ΄ επίφαση συμμόρφωσης.
• Η πλειονότητα των νοσοκομείων εξακολουθεί, τέσσερα  έτη μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4795/2021, να στηρίζεται στη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών, είτε για την υποστήριξη της ΜΕΕ τους, είτε για την ανάθεση της λειτουργίας του εσωτερικού ελέγχου.
• Τα νοσοκομεία, όπου δεν  υπάρχει Επιτροπή Ελέγχου, δεν έχουν προβεί σε καμία ενέργεια για τη συγκρότησής τους.
• Περίπου το 40% των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου στα Νοσοκομεία παραμένει χωρίς στελέχωση.
• Δεν υφίσταται θεσμοθετημένη διαδικασία υποβολής και εξέτασης των αιτημάτων των ιατρών για την εισαγωγή νέων υλικών.
• Η κατανομή των αρμοδιοτήτων αποσυνδέει την κρίση για την ιατρική αναγκαιότητα της προμήθειας ορισμένου υλικού από τη διενέργεια οικονομικών σταθμίσεων.
• Διαπιστώθηκε ότι στο πληροφοριακό σύστημα νοσοκομείων δεν καταγράφεται η πορεία εξέλιξης των υποβληθέντων από τους ιατρούς αιτημάτων.
• Διαπιστώθηκε σε πολλές περιπτώσεις ότι τα αιτήματα των ιατρών για την εισαγωγή υλικών δεν αιτιολογούνται επαρκώς ως προς το κόστος και το όφελος από την εισαγωγή του προτεινόμενου προς προμήθεια υλικού.
• Δεν προκύπτει ότι ο έλεγχος των επιστημονικών συμβουλίων επί των αιτημάτων είναι επαρκής.
• Τα διοικητικά και τα οικονομικά όργανα των νοσοκομείων κρίνουν επί των αιτημάτων των ιατρών, χωρίς να έχουν αναγκαίως τις σχετικές γνώσεις.
• Πρακτικές ανάγκες έχουν οδηγήσει τα νοσοκομεία στην τήρηση άτυπων διαδικασιών προμηθειών.
• Στα περισσότερα νοσοκομεία χρησιμοποιείται ευρέως η παρακαταθήκη, η οποία συνιστά θεσμό του ιδιωτικού δικαίου και δεν προβλέπεται στις διατάξεις για την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων.
• Διαπιστώθηκε ότι δεν υφίσταται μηχανισμός διασφάλισης ότι τα υλικά που τίθενται σε παρακαταθήκη αποτελούν είδη τα οποία τα νοσοκομεία δεν μπορούσαν να έχουν προμηθευθεί κατόπιν προγραμματισμού με τη συνήθη διαδικασία προμήθειας.
• Ένα εκ των ελεγχθέντων νοσοκομείων προμηθεύτηκε το ίδιο είδος υλικού από διαφορετικούς προμηθευτές που επιλέχθηκαν από διαφορετικούς ιατρούς σε διαφορετικές μεταξύ τους τιμές.
• Σε πολλές περιπτώσεις, διαπιστώθηκε ότι το τιμολόγιο για την προμήθεια ορισμένων υλικών εκδόθηκε κατά το οικονομικό έτος που έπεται του χρόνου διενέργειας της προμήθειας!
• Η ανάγκη ικανοποίησης των αναγκών των νοσοκομείων τελικώς καταλήγει να εξαρτάται από την καλή διάθεση των προμηθευτών που αποδέχονται την προμήθεια χωρίς εξασφάλιση ή με σημαντική καθυστέρηση της πληρωμής τους.
• Ο προγραμματισμός των προμηθειών στηρίζεται στις αναλώσεις των προηγούμενων ετών και όχι σε επίκαιρα στοιχεία.
• Ο προγραμματισμός των προμηθειών δεν διενεργείται με βάση τις καταγραφόμενες ετήσιες ανάγκες για την αποτελεσματική εξυπηρέτηση των ασθενών, αλλά αποκλειστικά με βάση τις αναλώσεις των τελευταίων ετών.
• Μη ρεαλιστικοί και μη ειλικρινείς προϋπολογισμοί
• Οι πιστώσεις εξαντλούνται κατά τη διάρκεια του έτους και οι προϋπολογισμοί υπόκεινται σε συνεχείς αναμορφώσεις, συχνά χωρίς ιδιαίτερη αιτιολογία.
• Στην πράξη η λειτουργία του Παρατηρητηρίου Τιμών έχει εγκαταλειφθεί από την Εθνικής Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ), χωρίς να έχει μέχρι σήμερα αντικατασταθεί από άλλο μηχανισμό ελέγχου των τιμών, ενώ επιτελεί με βάση τις σχετικές διατάξεις σημαίνοντα ρόλο στον έλεγχο των τιμών κατακύρωσης των προμηθειών.
• Τα νοσοκομεία προσφεύγουν κατά κανόνα σε απευθείας αναθέσεις για την κάλυψη των αναγκών τους.
• Έχουν παρέλθει σχεδόν επτά έτη από την πρόβλεψη των σχετικών διατάξεων για υλοποίηση μητρώων, αλλά μητρώα δεν έχουν μέχρι σήμερα δημιουργηθεί.
• Έτσι, κατά το μεταβατικό στάδιο μέχρι τη δημιουργία των μητρώων, δεν υφίστανται αξιόπιστοι εναλλακτικοί τρόποι άντλησης των στοιχείων που είναι αναγκαία για τον προγραμματισμό και τη διενέργεια προμηθειών ιατροτεχνολογικού και υγειονομικού υλικού.
• Διαπιστώθηκε ότι δεν υφίσταται ενιαία κωδικοποίηση των υγειονομικών ειδών, μολονότι αιυξ αποτελεί προϋπόθεση κάθε σχεδιασμού.
• Η έλλειψη στοιχείων κόστους και αναλώσεων υποχρεώνει την ΕΚΑΠΥ (Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας) όταν διενεργεί κεντρικούς διαγωνισμούς για λογαριασμό των νοσοκομείων, να αναζητά στοιχεία από τα νοσοκομεία για τις αναλώσεις τους σε μορφή υπολογιστικών φύλλων (excel).

Λείπουν οι εσωτερικοί έλεγχοι, “χορεύουν τα ποντίκια”

Τα αίτια αυτής της απογοητευτικής διαδικασίας προμήθειας ιατροτεχνολογικού και υγειονομικού υλικού αναζητούνται στην σε μεγάλο βαθμό ελλιπή και ανομοιογενή εφαρμογή του συστήματος εσωτερικού ελέγχου σε όλο τον δημόσιο τομέα και, φυσικά, και στα νοσοκομεία.

Αυτό συμβαίνει παρότι θεσμοθετήθηκε το 2021 και αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για τη διασφάλιση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και για την πρόληψη φαινομένων απάτης, διαφθοράς και κακοδιοίκησης. Παραθέτω μερικά σχετικά ευρήματα της τελευταίας έκθεσης (Φεβρουάριος 2026) του Ελεγκτικού Συνεδρίου που αφορούν τα νοσοκομεία:

• Η πλειονότητα των νοσοκομείων εξακολουθεί, τέσσερα  έτη μετά τη θέση σε ισχύ του Ν. 4795/2021 για εφαρμογή συστημάτων εσωτερικού ελέγχου, να προσφεύγει στη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών για την υποστήριξη της λειτουργίας τους.
• Τα Νοσοκομεία (μαζί με άλλα ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ), για τα οποία έχει παρέλθει διάστημα 18 μηνών από τη συγκρότηση των Μονάδων Εσωτερικού Ελέχου τους, δεν έχουν προβεί σε καμία ενέργεια για την συγκρότηση των Επιτροπών Ελέγχου
• Στην πλειονότητα των στελεχωμένων τέτοιων μονάδων νοσοκομείων υπηρετεί μόλις ένας υπάλληλος.
• Τα νοσοκομεία (25%) παρουσιάζουν υψηλή συχνότητα μη  στελέχωσης, «γεγονός που υποδηλώνει την υιοθέτηση μιας κατ’ επίφαση συμμόρφωσης χωρίς την απαιτούμενη λειτουργική υποστήριξη», σχολιάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο.
• Ακόμα και η προαναφερθείσα Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ, η οποία ιδρύθηκε το 2017 (Ν. 4472/2017) ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και το 2021 (Ν. 4865) με τον ίδιο τίτλο ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με κεντρικές  αρμοδιότητες  σχετικά με τη διενέργεια των προμηθειών υγείας, διαπιστώνεται ότι δεν έχει συνταχθεί ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας της  (άρθρο 15 ν. 4865/2021) και δεν έχει συσταθεί η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου (άρθρο 16 του ν. 4865/2021) ούτε το συμβούλιο εμπειρογνωμόνων (άρθρο 14).

Πρόβλημα για νοσοκομείο η αναντιστοιχία για 0,40 ευρώ

Στην έκθεση του το Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρει ένα περιστατικό που θυμίζει την «περί όνου σκιά», δηλαδή  την περίπτωση κατά την οποία για ένα ασήμαντο ζήτημα πήγαν στα δικαστήρια ένας αγωγιάτης και ένας Αθηναίος, αλλά και την κυβέρνηση Τσίπρα:

Το υπουργείο Υγείας εντόπισε διαφορά μόλις 40 λεπτών του ευρώ κατά τον έλεγχο των απολογιστικών στοιχείων έτους 2016 που εγκαίρως υπέβαλε σε αυτό το νοσοκομείο. Η διαφορά των 40 λεπτών τακτοποιήθηκε τελικά το έτος 2023. Η μη έγκριση από το υπουργείο Υγείας του απολογισμού έτους 2016 λόγω της προαναφερόμενης διαφοράς συμπαρέσυρε και τους απολογισμούς των επόμενων ετών 2017-2021, καθώς η οικεία Υγειονομική Περιφέρεια δεν δέχθηκε να τους ελέγξει, χωρίς να έχει κλείσει και εγκριθεί η οικονομική χρήση του 2016.

Επίσης, οι απολογισμοί νοσοκομείου ετών 2014 έως και 2022 βρίσκονται στο στάδιο της κατάρτισης γιατί εκκρεμεί ο προσδιορισμός του ταμειακού υπολοίπου του απολογισμού του 2013 από το υπουργείο Υγείας, λόγω της υπεξαίρεσης που διαπιστώθηκε στο ταμείο του νοσοκομείου το έτος αυτό. Διαπιστώθηκε, για παράδειγμα, μη υποβολή των απολογισμών εσόδων – εξόδων ενός νοσοκομείου, για τα οικονομικά έτη 2013-2021, από το Οικονομικό Τμήμα προς το Διοικητικό Συμβούλιο, σε αναμονή της απόφασης έγκρισης του απολογισμού οικονομικού έτους 2012 από την εποπτεύουσα Υγειονομική Περιφέρεια.

Ο ίδιος ο όρος «Γαλάζια Πατρίδα» (Mavi Vatan) διατυπώθηκε επισήμως το 2006, αλλά ο χάρτης με τίτλο «Εκδίκηση» (Intikam) του 1916 αποδεικνύει ότι το ιδεολογικό και ψυχολογικό υπόβαθρο αυτών των διεκδικήσεων ξεπερνά τον έναν αιώνα ζωής. Αυτή η ιστορική πηγή φωτίζει τη βαθύτερη ρίζα του ζητήματος με πολύ συγκεκριμένο τρόπο.

Η «Μαύρη» Χαρτογράφηση (1916) και η Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922)

Ο χάρτης αυτός δημιουργήθηκε από το καθεστώς των Νεότουρκων κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, αποτυπώνοντας με μαύρο, πένθιμο χρώμα τα εδάφη (Βαλκάνια και νησιά του Αιγαίου) που έχασε η Οθωμανική Αυτοκρατορία στους Βαλκανικούς Πολέμους. Ο τίτλος «Εκδίκηση» δείχνει ότι η απώλεια του Αιγαίου και των ευρωπαϊκών εδαφών δεν έγινε ποτέ αποδεκτή ως οριστική. Καλλιεργούσε συστηματικά στο εσωτερικό της Τουρκίας ένα αίσθημα «ανολοκλήρωτου καθήκοντος» και γεωπολιτικού ακρωτηριασμού.

Η Τουρκία δεν επέτυχε τους στόχους της στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά η νίκη του Κεμάλ το 1922 (αυτό που η Τουρκία γιορτάζει ως «Πόλεμο της Ανεξαρτησίας») βασίστηκε στην απόλυτη δαιμονοποίηση του ελληνικού στοιχείου. Η Μικρασιατική Εκστρατεία εμβάθυνε το μίσος γιατί έφερε τον πόλεμο μέσα στα σπίτια των Τούρκων. Αυτή η νίκη αποτελεί το θεμέλιο του σύγχρονου τουρκικού κράτους και διδάσκεται στα σχολεία με τέτοιο τρόπο, ώστε η Ελλάδα να παρουσιάζεται πάντα ως ο «ύπουλος, αιώνιος εχθρός» που περιμένει την ευκαιρία να ξαναμπεί στη Μικρά Ασία.

Από τη «Χαμένη» Πατρίδα (1916) στη «Γαλάζια» Πατρίδα (2006)

Υπάρχει μια ευθεία γραμμή που συνδέει τον χάρτη του 1916 με το σήμερα. Η ψυχολογία της «Εκδίκησης» για τις χαμένες θάλασσες και τα νησιά του 1912-1913 μετατράπηκε, 90 χρόνια μετά, στο επίσημο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η γεωγραφική εμμονή παραμένει η ίδια: η Άγκυρα θεωρεί ότι η φυσική της επιρροή και τα σύνορά της πρέπει να εκτείνονται δυτικά, εκεί που τελείωνε κάποτε η αυτοκρατορία. 

Στον 21ο αιώνα, η γεωγραφική αυτή εμμονή αποκτά πλέον έναν ωμό οικονομικό ρεαλισμό: το ιστορικό απωθημένο μετατρέπεται σε μια επιθετική στρατηγική για τον έλεγχο των ενεργειακών πηγών της Ανατολικής Μεσογείου, ώστε η Άγκυρα να αποτρέψει τον ενεργειακό της αποκλεισμό.

Συνεπώς, η σύγχρονη «Γαλάζια Πατρίδα» δεν γεννήθηκε στο κενό το 2006. Είναι η σύγχρονη, ψηφιοποιημένη και προσεχώς νομικοποιημένη εκδοχή ενός οθωμανικού συνδρόμου απώλειας που κρατά τουλάχιστον από το 1916. Είναι η γεωπολιτική απάντηση σε αυτόν ακριβώς τον φόβο που γεννήθηκε το 1919: η Άγκυρα θεωρεί ότι αν δεν ελέγξει το μισό Αιγαίο, η Ελλάδα θα έχει πάντα τη δυνατότητα να την απειλήσει ξανά. 

Αυτή η επιχειρούμενη «νομικοποιημένη» εκδοχή του δόγματος περνά μέσα από την ευθεία και συνειδητή αμφισβήτηση της Διεθνούς Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), με την Τουρκία να μετασκευάζει τις αυθαίρετες θεωρίες της σε έωλα νομικοφανή προσχήματα που ακρωτηριάζουν το δικαίωμα των ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.

Για να κατανοήσουμε πώς το τραύμα του 1922 και ο χάρτης του 1916 «κουμπώνουν» απόλυτα στο σήμερα, αρκεί να δούμε πώς ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το τουρκικό κατεστημένο χρησιμοποιούν αυτή την ιστορική μνήμη. Δεν πρόκειται για απλή ρητορική, αλλά για μια συστηματική, ψυχολογική επιχείρηση που μετατρέπει το παρελθόν σε σύγχρονη απειλή.

Ένα σχέδιο με βαθιές ρίζες

Η ιστορική αναδρομή που κάναμε αποδεικνύει ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» είναι το σύγχρονο όνομα ενός παλαιού οράματος. Όσοι, λοιπόν, πιστεύουν ότι το ζήτημα θα λυθεί εύκολα, εθελοτυφλούν μπροστά σε μια στρατηγική που μετρά πάνω από έναν αιώνα συστηματικής καλλιέργειας.

Αν ο χάρτης του 1916 ήταν το εργαλείο προπαγάνδας των Νεότουρκων για να κρατήσουν ζωντανό το μίσος και την επιθυμία ανακατάληψης, η σημερινή τουρκική κυβέρνηση πέτυχε κάτι πολύ πιο μόνιμο: έβαλε τη «Γαλάζια Πατρίδα» στα σχολικά βιβλία επίσημα το 2024. 

Η εισαγωγή της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα («Ο Αιώνας της Τουρκίας») κλείνει τον κύκλο που άνοιξε ο χάρτης της «Εκδίκησης» το 1916, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις επόμενες γενιές…

Ο Ιωάννης Ε. Τράτσης είναι Πλοίαρχος Α΄ Τάξεως Εμπορικού Ναυτικού.

«Συνεργαστήκαμε με εκπροσώπους της Δανίας και της Γροιλανδίας ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι ΗΠΑ θα έχουν για πάντα κάθε δυνατότητα να κάνουν ό,τι απαιτείται στη Γροιλανδία προκειμένου να διαφυλάξουν και να υπερασπιστούν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, καθώς και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», έγραψε ο Τραμπ.

«Στο εξής, κανείς αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα μπορέσει ουδέποτε να έχει βάση στη Γροιλανδία, να έχει στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία ή να πραγματοποιήσει επενδύσεις ευαίσθητου χαρακτήρα στη Γροιλανδία, χωρίς τη ρητή γραπτή έγκρισή μας», δήλωσε ο Τραμπ.

Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διευκρίνισε ακολούθως ότι «αυτή η συμφωνία διασφαλίζει πως η Κίνα και η Ρωσία δεν μπορούν να διαθέτουν βάση στη Γροιλανδία, ότι δεν μπορούν να στείλουν στρατεύματα εκεί και ότι υφίστανται οι απαραίτητοι μηχανισμοί για την αποτροπή οποιασδήποτε επένδυσης σε ευαίσθητους τομείς».

Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν χαιρέτισε τη συμφωνία που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, διαβεβαιώνοντας πως θα είναι «καλή για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη». Μια συμφωνία που «αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση», επισημαίνει η Φρεντέρικσεν. Η υπογραφή της συμφωνίας αναμένεται την επόμενη εβδομάδα στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.

Tι περιλαμβάνει η συμφωνία

Ο Τραμπ εμφανίζεται να εξασφαλίζει μέσω της νέας συμφωνίας με τη Δανία και τη Γροιλανδία μεγάλο μέρος εκείνου που η Ουάσιγκτον θεωρούσε στρατηγικά αναγκαίο: Μόνιμη αμερικανική παρουσία στο κρίσιμο νησί της Αρκτικής, δυνατότητα ενίσχυσης των στρατιωτικών υποδομών και ένα πλαίσιο που θα εμποδίζει τη Ρωσία και την Κίνα να αποκτήσουν στρατιωτικό ή ευαίσθητο οικονομικό αποτύπωμα στην περιοχή.

Την ίδια στιγμή, η συμφωνία φαίνεται να έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να ικανοποιεί τη βασική «κόκκινη γραμμή» της Κοπεγχάγης και του Νουούκ: Η κυριαρχία της Γροιλανδίας δεν περνά στις Ηνωμένες Πολιτείες και το δικαίωμα των Γροιλανδών στην αυτοδιάθεση παραμένει ανέπαφο.

Κάπως έτσι, έπειτα από μήνες κατά τους οποίους οι απειλές ακόμη και για χρήση βίας είχαν προκαλέσει πρωτοφανή ένταση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, η αντιπαράθεση οδηγείται σε έναν συμβιβασμό που επιτρέπει στον Τραμπ να μιλά για «νίκη», χωρίς η Δανία να παραδίδει το έδαφός της.

Το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας αποτελεί μυστήριο. Οι κυβερνήσεις Δανίας και Γροιλανδίας αναφέρουν ότι αναμένεται να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και στη συνέχεια θα πρέπει να περάσει από τις προβλεπόμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες.

Δύο διαφορετικές αναγνώσεις 

Ο Τραμπ επέλεξε να παρουσιάσει το deal με τους πιο απόλυτους όρους. «Είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κατέληξαν σε συμφωνία με το Βασίλειο της Δανίας και τη Γροιλανδία, η οποία δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνιμο έλεγχο επί της ασφάλειας και όλων των άλλων αναγκών στη Γροιλανδία», ανέφερε στο Truth Social.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ΗΠΑ θα έχουν «για πάντα» τη δυνατότητα να κάνουν ό,τι θεωρούν αναγκαίο για την άμυνα της Γροιλανδίας και της αμερικανικής επικράτειας. Χαρακτήρισε μάλιστα τη συμφωνία “Infinite Life”, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει ημερομηνία λήξης. Η εικόνα που δίνουν, ωστόσο, Δανία και Γροιλανδία είναι προσεκτικότερη.

Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν τόνισε ότι η συμφωνία ενισχύει την κοινή ασφάλεια στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό, αλλά ταυτόχρονα «αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση». Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν σημείωσε από την πλευρά του ότι το deal αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας και τη θέση της στη διεθνή συνεργασία.

Τι φαίνεται να πήραν οι ΗΠΑ

Η ουσία της συμφωνίας βρίσκεται κυρίως στην ασφάλεια και στη μακροχρόνια στρατηγική θέση της Γροιλανδίας. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις και μίλησαν στη Washington Post, το πλαίσιο προβλέπει ότι μόνο κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ θα μπορούν να εγκαθιστούν στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία, ενώ ευαίσθητες επενδύσεις θα επιτρέπονται σε χώρες του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρακτικά, το μέτρο στοχεύει κατά κύριο λόγο στο να αποκλείσει μια μελλοντική στρατιωτική ή στρατηγικής σημασίας οικονομική παρουσία της Ρωσίας και της Κίνας. Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι η συμφωνία διασφαλίζει πως η Κίνα και η Ρωσία δεν μπορούν να αποκτήσουν βάση ή να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία και ότι προβλέπονται μηχανισμοί για την αποτροπή επενδύσεων σε ευαίσθητους τομείς.

Ο Τραμπ πήγε ακόμη μακρύτερα, υποστηρίζοντας ότι κανένας αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα μπορεί «ποτέ» να διαθέτει στρατιωτική βάση, παρουσία ή ευαίσθητη επένδυση στη Γροιλανδία χωρίς «ρητή γραπτή έγκριση» της Ουάσιγκτον. Ωστόσο, πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων ανέφεραν στη Washington Post ότι η συμφωνία δεν δίνει στις ΗΠΑ γενικό δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις της Γροιλανδίας, παρά την ευρύτερη διατύπωση που χρησιμοποίησε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Το κρίσιμο σημείο

Ίσως το σημαντικότερο μακροπρόθεσμο στοιχείο του deal αφορά ένα σενάριο που δεν σχετίζεται άμεσα με τη σημερινή σχέση Γροιλανδίας και Δανίας, αλλά απασχολεί εδώ και καιρό την Ουάσιγκτον: τι θα συμβεί εάν κάποια στιγμή η Γροιλανδία αποκτήσει πλήρη ανεξαρτησία. Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν εκφράσει ανησυχίες ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι υφιστάμενες συμφωνίες για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία θα μπορούσαν να τεθούν εκ νέου υπό διαπραγμάτευση ή ακόμη και να καταργηθούν.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Washington Post και του Reuters, το νέο πλαίσιο έχει σχεδιαστεί ώστε να εξακολουθήσει να ισχύει ακόμη και σε περίπτωση που η Γροιλανδία αποχωρήσει κάποτε από το Βασίλειο της Δανίας. Αυτό εξηγεί και την ιδιαίτερη επιμονή του Τραμπ στη λέξη «μόνιμος».

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Γροιλανδία θα παραμείνει «για πάντα μέρος της στρατηγικής αμυντικής περιοχής της Βόρειας Αμερικής», υποστηρίζοντας ότι το deal αντιμετωπίζει σε μόνιμη βάση τις αμερικανικές ανησυχίες ασφαλείας.

Υπάρχει, πάντως, μία σημαντική παράμετρος: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποκτούν τώρα για πρώτη φορά στρατιωτική πρόσβαση στη Γροιλανδία. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο νησί χρονολογείται από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η αμυντική συμφωνία ΗΠΑ–Δανίας του 1951 παραχώρησε ήδη στην Ουάσιγκτον ευρείες δυνατότητες για εγκαταστάσεις και στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η συμφωνία τροποποιήθηκε το 2004 και σήμερα η βάση Πιτουφίκ αποτελεί την κύρια αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Γροιλανδία. Η υφιστάμενη συμφωνία προβλέπει επίσης διαδικασία για τη δημιουργία νέων αμυντικών περιοχών, ενώ για σημαντικές αλλαγές στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις προβλέπεται ενημέρωση και διαβούλευση με τη Δανία και τη Γροιλανδία.

Επομένως, το νέο deal φαίνεται να αφορά λιγότερο την απόκτηση μιας δυνατότητας που δεν υπήρχε και περισσότερο την κατοχύρωση και επέκταση της αμερικανικής στρατηγικής παρουσίας σε βάθος χρόνου, αλλά και τον αποκλεισμό τρίτων δυνάμεων από κρίσιμες υποδομές και επενδύσεις.

Διεθνή μέσα έχουν αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει ακόμη και τη δημιουργία τριών νέων βάσεων στη νότια Γροιλανδία, πέρα από την Πιτουφίκ, χωρίς ωστόσο κάτι τέτοιο να έχει επιβεβαιωθεί στο δημοσιοποιημένο πλαίσιο της συμφωνίας.

Από την απειλή προσάρτησης στον συμβιβασμό

Η απόσταση από το σημείο στο οποίο είχαν φτάσει οι σχέσεις των δύο πλευρών στις αρχές του έτους είναι μεγάλη. Ο Τραμπ είχε επανειλημμένα δηλώσει ότι οι ΗΠΑ έπρεπε να αποκτήσουν τη Γροιλανδία και δεν είχε αποκλείσει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής δύναμης.

Η στάση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Δανία και στην Ευρώπη, καθώς θα επρόκειτο για πρωτοφανές ενδεχόμενο: το ισχυρότερο στρατιωτικά μέλος του ΝΑΤΟ να απειλεί την εδαφική ακεραιότητα άλλου κράτους-μέλους. Τον Ιανουάριο, η Φρεντέρικσεν είχε δηλώσει δημοσίως ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη ευρεία πρόσβαση στη Γροιλανδία βάσει της υφιστάμενης αμυντικής συμφωνίας και είχε καλέσει την Ουάσιγκτον να σταματήσει τις απειλές περί προσάρτησης.

Οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν πραγματοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, από έναν μικρό κύκλο υψηλόβαθμων Αμερικανών και Δανών αξιωματούχων. Σύμφωνα με τη Washington Post, στόχος ήταν να αποφευχθούν δημόσιες τοποθετήσεις που θα μπορούσαν να τινάξουν τις συνομιλίες στον αέρα.

Χαρακτηριστικό του κλίματος ήταν το επεισόδιο στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όταν, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους που μίλησαν στην εφημερίδα, η Φρεντέρικσεν πλησίασε τον Τραμπ και του είπε: «Ντόναλντ, δεν πρόκειται να πάρεις τη Γροιλανδία». «Εντάξει, θα δούμε», φέρεται να απάντησε εκείνος.

Η συμφωνία έρχεται την ώρα που η Αρκτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Η υποχώρηση των πάγων δημιουργεί νέες θαλάσσιες οδούς και αυξάνει το ενδιαφέρον για φυσικούς πόρους και κρίσιμα ορυκτά, ενώ η στρατιωτική δραστηριότητα της Ρωσίας και το αυξανόμενο ενδιαφέρον της Κίνας έχουν μετατρέψει την περιοχή σε πεδίο εντονότερου ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων. Ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν μόλις αυτή την εβδομάδα ότι η Αρκτική αποτελεί πλέον κρίσιμο πεδίο για την ευρωπαϊκή και διατλαντική ασφάλεια.

Για την Ουάσιγκτον, επομένως, το ζητούμενο δεν περιορίζεται στην κατοχή της Γροιλανδίας. Το σημαντικότερο είναι ποιος θα έχει στρατιωτική πρόσβαση στο νησί, ποιος θα ελέγχει κρίσιμες υποδομές και επενδύσεις και εάν η Γροιλανδία θα παραμείνει σταθερά ενταγμένη στο δυτικό σύστημα ασφαλείας τις επόμενες δεκαετίες. Και εκεί φαίνεται να βρίσκεται η ουσία του νέου deal: ο Τραμπ δεν απέκτησε τη Γροιλανδία, αλλά η Ουάσιγκτον επιχειρεί να εξασφαλίσει ότι, ανεξάρτητα από το πολιτικό μέλλον του νησιού, δεν θα την αποκτήσει στρατηγικά ούτε η Μόσχα ούτε το Πεκίν

Στην πραγματικότητα θα αρχίσει να επιδοτεί όταν η τιμή είναι 50% σε σχέση με πέρυσι. Όσο για την βενζίνη, η τιμή είναι ήδη στα 2,2 ευρώ το λίτρο και στα νησιά σε ορισμένες περιπτώσεις έχει ήδη φθάσει τα 2,5 ευρώ. Παρομοίως, αυξημένα είναι το πετρέλαιο κίνησης και το φυσικό αέριο που επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής και διακίνησης. Είναι θέμα χρόνου το κόστος να μεταφερθεί και στις τιμές των προϊόντων, ενώ οι επιχειρηματίες δηλώνουν ότι “η συμφωνία κυρίων” για την συγκράτηση των τιμών δεν θα ισχύσει από τον Οκτώβριο. 

Έπαιξε τα ρέστα του στην ΔΕΘ

Η ακρίβεια και οι τιμές των ενοικίων έχουν ήδη εξανεμίσει τις όποιες ονομαστικές αυξήσεις στο εισόδημα υποσχέθηκε στην ΔΕΘ. Η κυβέρνηση αργά ή γρήγορα θα βρεθεί αντιμέτωπη με την αναθέρμανση των παλιών σκανδάλων, χωρίς να μπορεί να αποκλείσει και νέα. Επίσης έχει να αντιμετωπίσει την κλιμακούμενη επιθετικότητα της Τουρκίας που αλλάζει πίστα λόγω της ευθυγράμμισης της Ελλάδας με τα συμφέροντα του Ισραήλ. 

Το μόνο βέβαιο είναι ότι προμηνύεται μία δύσκολη περίοδος που αυξάνει το κόστος ζωής για τα νοικοκυριά και εντείνει την ανασφάλεια και την νευρικότητα στην κοινωνία. Η μεγάλη εικόνα είναι ακόμη χειρότερη καθώς η κυβέρνηση εξάντλησε το Ταμείο Ανάκαμψης δίχως να πετύχει παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας. Άλλωστε, περισσότερο κατευθύνθηκε σε φιλικούς επιχειρηματίες και σε εταιρείες συμβούλων για να συντηρούν τον θηριώδη προπαγανδιστικό μηχανισμό του Μαξίμου. Η επόμενη κυβέρνηση θα βρεθεί σε μία επιβαρυμένη διεθνώς κατάσταση, με αρνητικούς μακροοικονομικούς δείκτες, δίχως χρηματοδοτικά εργαλεία για να τονώσει την παραγωγή και την ανάπτυξη. 

Είναι σαφές ότι το Μητσοτάκης πόνταρε τα ρέστα του στο πακέτο των 2,2 δις ευρώ της ΔΕΘ. Όλες οι δημοσκοπήσεις είχαν στηθεί ώστε να πολλαπλασιάζουν τον επικοινωνιακό αντίκτυπο με ερωτήσεις γύρω από την παρουσία του πρωθυπουργού, την απήχηση των μέτρων, την αξιοπιστία κλπ σε σύγκριση με τους Τσίπρα και Ανδρουλάκη. Εις μάτην. Η κοινωνία δεν ανταποκρίθηκε. Τα κέρδη της κυβέρνησης, εάν πιστέψουμε τις μετρήσεις, είναι από μηδενικά (στην μέτρηση της MRB) μέχρι πενιχρά (από 0,5%-1%) στις υπόλοιπες, που αξίζει να λαμβάνονται υπόψη. Το στοιχείο από την δημοσκόπηση της MRB, ότι μόνο το 9,6% δηλώνει ότι ευνοείται από τα μέτρα που παρουσίασε ο Μητσοτάκης, είναι χαρακτηριστικό. 

Στασιμότητα 

Όσον αφορά τις δημοσκοπήσεις, η εικόνα είναι ίδια με τον Ιούλιο. Η ΝΔ δίνει την μάχη στην ζώνη του 25% αλλά εξακολουθεί να προηγείται. Ο Αλέξης Τσίπρας κατοχυρώνει την δεύτερη θέση με διαφορά ασφαλείας από το ΠΑΣΟΚ που περιορίζεται στην τρίτη θέση παρά την κατά γενική ομολογία καλή παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στην Θεσσαλονίκη.  Η πιο χαρακτηριστική είναι η μέτρηση της MRB που δείχνει ακριβώς τα ίδια ποσοστά για τη ΝΔ 23,8% στην πρόθεση ψήφου σε σχέση με τον Ιούλιο. Πάντως οι μετρήσεις δείχνουν ότι και η ΕΛΑΣ εξάντλησε την όποια δυναμική είχε στην αρχή ενώ στο ΠΑΣΟΚ επίσης δεν λέει να ξεκολλήσει η βελόνα. 

Η ελληνική κοινωνία δείχνει να τηρεί στάση αναμονής. Ένα σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι θα καθορίσει την ψήφο της με κριτήριο τα σκάνδαλα και την έντιμη διακυβέρνηση. Το ποσοστό που ανταποκρίνεται στην κυβερνητική προπαγάνδα για σταθερότητα κινείται σχεδόν σε όλες τις δημοσκοπήσεις γύρω στο 25%. Ακόμη και οι φιλικοί του δημοσκόποι στα τηλεοπτικά παράθυρα δηλώνουν ότι το στοιχείο της προσδοκίας και της προοπτικής έχει χαθεί για την κυβέρνηση.

Γι’ αυτό και ο Κυριάκος Μητσοτάκης επαναλαμβάνει παραλλαγές του “εγώ ή το χάος”. Επισείει πλέον τον κίνδυνο ακυβερνησίας και τις καταστροφές που έρχονται εάν δεν είναι το δικό του στιβαρό και έμπειρο χέρι στο τιμόνι της χώρας και εάν η χώρα πάει σε κυβέρνηση συνεργασίας.

Μόνο που τα εκβιαστικά διλήμματα έπεσαν πολύ νωρίς, μεταβολίστηκαν από την κοινή γνώμη και πλέον δεν αποδίδουν. Ήδη παρατηρείται μία παραλλαγή του αφηγήματος από την πλευρά των κυβερνητικών: “τα πράγματα είναι δύσκολα λόγω των εξωγενών παραγόντων, αλλά ο Κυριάκος είναι ο μόνος που μπορεί να αντιμετωπίσει την κατάσταση ώστε να μην γίνουν χειρότερα”. Η κοινωνία πάλι παρακολουθεί δίχως να επενδύει τις ελπίδες της σε κάποιο άλλο κόμμα. Το πώς θα εκδηλωθεί κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. 

Ο εφιάλτης του Κυριάκου Μητσοτάκη 

Με την χολερική επίθεση σε ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ και την καταστροφή που θα σημαίνει η ενδεχόμενη συνεργασία τους ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσπαθεί να κόψει τις περαιτέρω διαρροές.

Μόνο που και εδώ τα νέα δεν είναι καλά για τον ίδιο καθώς υπάρχει το υπό ίδρυση κόμμα Σαμαρά σαν υποδοχέας της δυσαρέσκειας που δίνει διέξοδο στην δεξιά ψήφο. Σύμφωνα με την MRB το 4,9% δηλώνει ότι θα ψήφιζε σίγουρα ένα κόμμα Σαμαρά και το 11,9% μάλλον, σύνολο 16,8%. Στην προηγούμενη μέτρηση της ίδιας εταιρίας τον Ιούλιο τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 3,3% σίγουρα και 11,9 μάλλον, σύνολο 15,2%. Η ΝΔ παρουσιάζει σημαντικές διαρροές προς το κόμμα Σαμαρά, περίπου ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους. Έτσι όμως το ποσοστό της πέφτει ακόμη πιο κάτω και προσεγγίζει το 22%, γεγονός που προκαλεί εφιάλτες στο Μέγαρο Μαξίμου. 

Προκύπτει δηλαδή αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε “γεωπολιτική του φαντάσματος”. Δηλαδή, η χώρα εξακολουθεί να υπάρχει μεν, να διαθέτει κυβέρνηση, ένοπλες δυνάμεις και διεθνή εκπροσώπηση, αλλά απουσιάζει ως αυτόνομο στρατηγικό μέγεθος. Δεν δημιουργεί πρωτοβουλίες, δεν προκαλεί κόστος και φόβο στους αντιπάλους του, δεν προσφέρει ιδιαίτερη αξία στους συμμάχους του και, κατά συνέπεια, δεν είναι πραγματικά αναγκαία σε κανέναν, παρόλη την άσπιλη “μονογαμικότητά” της.

Η πολιτική αυτή στηρίζεται σε μια λανθασμένη ανάγνωση του σύγχρονου κόσμου, η οποία αντιλαμβάνεται το διεθνές σύστημα ως ένα άθροισμα στεγανών στρατοπέδων, τα μέλη των οποίων δεν μπορούν να αναπτύσσουν σχέσεις με το αντίπαλο στρατόπεδο. Όμως ο πολυπολικός κόσμος δεν λειτουργεί έτσι. Ούτε καν ο διπολικός κόσμος ήταν έτσι.

Για την ακρίβεια, ποτέ δεν υπήρξε αυτή η απόλυτη στεγανότητα, ούτε καν μεταξύ εχθρών. Σε όλο το μήκος της Ιστορίας και πολύ περισσότερο σε πολυπολικά διεθνή συστήματα και ακόμη περισσότερο σε εποχές ρευστής πολυπολικότητας όπως η σημερινή, οι σχέσεις μεταξύ των κρατών ήταν, είναι και θα είναι μεικτές.

Δηλαδή περιλαμβάνουν, ταυτοχρόνως, συνέργειες, ανταγωνισμούς, εξαρτήσεις και συγκρούσεις. Κράτη που αντιπαρατίθενται στρατιωτικά, μπορεί να συνεργάζονται ενεργειακά. Χώρες που συγκρούονται εμπορικά μπορεί να εξαρτώνται τεχνολογικά η μία από την άλλη. Σύμμαχοι στο πλαίσιο ενός οργανισμού μπορεί να είναι αντίπαλοι σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό, ή οικονομικό πεδίο.

Η Τουρκία έχει κατανοήσει πλήρως αυτό το χαρακτηριστικό του διεθνούς συστήματος. Έτσι, παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, συνεργάζεται στρατιωτικά με την Ουκρανία, διατηρεί όμως σοβαρές ενεργειακές και οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία. Συνδέεται τελωνειακά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ταυτοχρόνως επιδιώκει στενότερες σχέσεις με την Κίνα, τους BRICS και τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης. Ανταγωνίζεται τη Ρωσία σε ορισμένες περιοχές και συνεργάζεται μαζί της σε άλλες. Η στρατηγική αυτή δεν αποτελεί ένδειξη σύγχυσης, αλλά μέθοδο “παραγωγής αυτονομίας”.

Η γεωπολιτικά αδρανής Ελλάδα

Η Ελλάδα, αντιθέτως, συχνά θεωρεί ότι αρκεί να “καθίσει στη γωνιά της”, να μην ενοχλεί κανέναν και να ακολουθεί το εκάστοτε κυρίαρχο ρεύμα. Έτσι περιορίζει ή μηδενίζει τις σχέσεις της με τη Ρωσία και, κυρίως, με την Κίνα, όχι μετά από συγκεκριμένο υπολογισμό κόστους και οφέλους, αλλά επειδή πιστεύει ότι αυτό επιβάλλει η συμμετοχή της στη Δύση και ότι αν δεν το πράξει, θα τιμωρηθεί.

Οι σύμμαχοί της, όμως, έχουν ήδη λάβει όσα χρειάζονται: Γεωγραφικές διευκολύνσεις, βάσεις, πολιτική υποστήριξη και διπλωματική ευθυγράμμιση. Άρα, δεν έχουν ισχυρό λόγο να προωθήσουν τα ιδιαίτερα ελληνικά συμφέροντα έναντι της Τουρκίας, ή οποιασδήποτε άλλης δύναμης, αφού γνωρίζουν ότι η ελληνική υποστήριξη θα παραμείνει δεδομένη.

Όσο περισσότερο μια χώρα προσπαθεί να αποδείξει ότι είναι ο πιο προβλέψιμος σύμμαχος, τόσο κινδυνεύει να μειώνει την οριακή της αξία. Συνακόλουθα, η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει αξιόπιστη, χωρίς όμως να είναι δεδομένη. Σταθερή, χωρίς να είναι αδρανής. Δυτική, χωρίς όμως να μετατρέπεται σε απόφυση της Δύσης, που θα κινδυνεύει και μετατραπεί σε σκωληκοειδή απόφυση…

Γεωπολιτική των αλπικών κορυφών

Αντί λοιπόν για μια “γεωπολιτική του φαντάσματος” μπορεί να εφαρμόσει μια γεωπολιτική των αλπικών κορυφών. Αντί για μια επίπεδη πολιτική “ήπιων λόφων”, όπου όλες οι σχέσεις κινούνται σε χαμηλή ένταση και η χώρα αποφεύγει κάθε ευδιάκριτη θέση, η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να επιλέγει συγκεκριμένα ζητήματα στα οποία τα συμφέροντά της συμπίπτουν έντονα με τα συμφέροντα άλλων κρατών. Σε αυτά τα πεδία οφείλει να επενδύει πολιτικό κεφάλαιο, στρατιωτικές ικανότητες, διπλωματική ενέργεια και διανοητική παραγωγή, εξασφαλίζοντας έτσι πολυτιμότητα.

Οι κορυφές αυτές δεν χρειάζεται να ανήκουν όλες στην ίδια γεωπολιτική οροσειρά. Σε ένα ζήτημα η Ελλάδα μπορεί να βρίσκεται πολύ κοντά στη Γαλλία, την Πολωνία, τις Βαλτικές χώρες, σε ένα άλλο να βρίσκεται κοντά στην Ινδία και την Αίγυπτο και σε ένα τρίτο να αναπτύσσει παραγωγική συνεργασία με την Κίνα.

Η συνέπεια δεν προκύπτει από την ταύτιση με μία δύναμη, αλλά από την υπηρεσία μιας σταθερής ελληνικής στρατηγικής. Και μόνον έτσι κερδίζεις τον σεβασμό και μετατρέπεσαι, από απόφυση, σε πολύτιμο συνεργάτη. Και όταν είσαι πολύτιμος συνεργάτης σε έναν τομέα έχεις την πολυτέλεια να δράσεις σε κάποιον άλλον, όπως επιβάλλουν τα συμφέροντά σου, χωρίς να νοιάζεσαι αν ο συνεργάτης σου θα σε μαλώσει…

Περί “Γαλάζιας Πατρίδας”

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αντιμετώπιση της τουρκικής “Γαλάζιας Πατρίδας”. Η ελληνική αντίθεση προς αυτήν δεν πρέπει να εμφανίζεται ως μια στενή ελληνοτουρκική διαφορά. Η προσπάθεια μετατροπής μεγάλων θαλάσσιων εκτάσεων σε αποκλειστικό “γαλάζιο έδαφος” απειλεί την ελευθερία των θαλάσσιων επικοινωνιών, τη γεωπολιτική πολυφωνία της Ανατολικής Μεσογείου και ζωτικά συμφέροντα των ναυτικών χωρών, όπως ο γράφων έχει τονίσει σε άλλα κείμενά του στο SLpress.

Έτσι, η Ελλάδα μπορεί, επομένως, να επιδιώξει ευρείες συγκλίσεις με τη Γαλλία, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Ινδία και κυρίως με τις μεγάλες ναυτικές δυνάμεις του πλανήτη που δεν επιθυμούν την “επιχωμάτωση” των εγγύς θαλασσών από τις χερσαίες Δυνάμεις. Ακόμη και απέναντι στην Κίνα μπορεί να αναπτυχθεί ένα συγκεκριμένο ελληνικό επιχείρημα.

Δυνητικές σχέσεις με Κίνα

Η υπέρμετρη ενίσχυση της Τουρκίας δεν μετατρέπει απλώς την Άγκυρα σε δυνητικό ηγεμόνα της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά της επιτρέπει να διεκδικήσει ρόλο γεωπολιτικού θηροφύλακα ανάμεσα στην ανατολική και τη δυτική Ευρασία. Η συγκέντρωση των χερσαίων και θαλάσσιων διαδρομών του κινεζικού εμπορίου γύρω από έναν τουρκικό διάδρομο θα δημιουργούσε για το Πεκίνο μια νέα στρατηγική εξάρτηση. Η Ελλάδα μπορεί να προσφέρει μια εναλλακτική ευρωπαϊκή πύλη, βασισμένη στη ναυτιλία, στους λιμένες, στις βαλκανικές διασυνδέσεις και στη θεσμική σταθερότητα της ΕΕ.

Με άλλα λόγια δεν πρέπει να ζητάμε από την Κίνα να επιλέξει την Ελλάδα αντί της Τουρκίας. Ούτε φυσικά να θεωρούμε πως, αν υπερασπίσουμε τον εαυτό μας απέναντι στην τουρκική επεκτατικότητα, μετατρεπόμαστε σε εχθρό της! Πρέπει να της προσφέρουμε τη δυνατότητα να μην είναι αναγκαίο να υποκύπτει στους τουρκικούς εκβιασμούς.

Παράλληλα, μπορούμε να επισημαίνουμε διακριτικά τις μακροπρόθεσμες αντιφάσεις ανάμεσα στον κινεζικό σχεδιασμό και στις παντουρκικές φιλοδοξίες της Άγκυρας στην Κεντρική Ασία, στο Σινγιάνγκ και ευρύτερα στον ευρασιατικό χώρο. Η Κίνα, φυσικά, δεν θα συγκρουστεί με την Τουρκία, μπορεί όμως να έχει κάθε λόγο να ενισχύσει ένα ελληνικό αντίβαρο.

Ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή

Αντίστοιχη “κορυφή” μπορεί να αποτελέσει η ανάπτυξη μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής. Η Ελλάδα θα μπορούσε να βρεθεί στον πυρήνα της συζήτησης για την ασφάλεια της Ευρώπης. Με τον τρόπο αυτό θα αναδεικνυόταν σε σοβαρό εταίρο της Γαλλίας, της Πολωνίας, των Βαλτικών χωρών και της Φινλανδίας, δηλαδή κρατών που αντιμετωπίζουν τη ρωσική απειλή με όρους στρατηγικής και όχι επικοινωνιακής διαχείρισης.

Μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή αποτροπή, εφόσον συνδεθεί με αυστηρό καθεστώς μη διάδοσης, μπορεί ταυτοχρόνως να αυξήσει το κόστος μιας μελλοντικής τουρκικής πυρηνικής επιλογής. Η Ελλάδα θα συνέδεε έτσι τη συμβολή της στην άμυνα της Ευρώπης με ένα ζωτικό δικό της συμφέρον, χωρίς να εμφανίζεται ως αντιρωσική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να παρουσιαζόμαστε στη Δύση ως ακραία αντικινεζική δύναμη και στην Κίνα ως αφοσιωμένοι φίλοι του Πεκίνου. Μια τέτοια πολιτική θα συνιστούσε διπροσωπία και αργά ή γρήγορα θα κατέρρεε. Η Ελλάδα μπορεί να δηλώνει καθαρά ότι ανήκει θεσμικά και πολιτικά στη Δύση, αλλά δεν αποδέχεται την πλήρη αποσύνδεση των οικονομιών και των πολιτισμών.

Μπορεί να συνεργάζεται με την Κίνα σε επενδύσεις, μεταφορές, ηλεκτροκίνηση, ναυτιλία, πολιτισμό και τεχνολογία, περιορίζοντας ταυτοχρόνως τις εξαρτήσεις σε κρίσιμες υποδομές. Η αξιοπιστία δεν απαιτεί αποκλειστικότητα. Απαιτεί να υπάρχει συνέπεια ανάμεσα στις διακηρυγμένες αρχές και στις επιμέρους επιλογές.

Διπλωματία αλά Μπίσμαρκ

Η μέθοδος αυτή παραπέμπει στη διπλωματία του Μπίσμαρκ. Η επιτυχία του “Σιδηρού Καγκελάριου” δεν βασιζόταν στη δημιουργία μόνιμων φίλων και εχθρών, αλλά στη διαμόρφωση ενός πλέγματος μέσα στο οποίο όλες οι μεγάλες δυνάμεις είχαν κάποιο λόγο να διατηρούν σχέση με τη Γερμανία. Το δίδαγμα για την Ελλάδα δεν είναι ότι μπορεί να αντιγράψει τη θέση της γερμανικής αυτοκρατορίας. Μπορεί, όμως, να διδαχθεί τη μέθοδο των πολλαπλών σχέσεων, της σύνδεσης διαφορετικών ζητημάτων και της αποτροπής ενός εχθρικού συνασπισμού.

Οι επιμέρους “αλπικές κορυφές”, βέβαια, πρέπει να συνδέονται και να σχηματίζουν μια ενιαία οροσειρά. Η αρχή που μπορεί να τις ενώσει είναι η Ελλάδα ως δύναμη ανάσχεσης των περιφερειακών μονοπωλίων και διατήρησης των ανοικτών συστημάτων. Ανοικτές θάλασσες αντί “Γαλάζιων Πατρίδων”, πολλαπλοί ευρασιατικοί διάδρομοι αντί τουρκικού μονοπωλίου, ευρωπαϊκή αποτροπή χωρίς ανεξέλεγκτο πυρηνικό ντόμινο, συνεργασία με την Κίνα χωρίς γεωπολιτική ταύτιση μαζί της και ενίσχυση της γεωπολιτικής αυτάρκειας της Ευρώπης με εν παραλλήλω ενίσχυση της ελληνικής ελευθερίας δράσης.

Η ελληνική συμβολή

Με άλλα λόγια δεν εννοούμε να γίνει Ελλάδα ουδέτερη. Χρειάζεται όμως να γίνει αναγκαία, πολύτιμη ή έστω χρήσιμη σε όσους το δυνατόν περισσότερους. Να μην αναζητεί μόνο “προστάτες” (με όλες τις συνδηλώσεις που έχει αυτός ο όρος), αλλά να δημιουργεί λόγους για τους οποίους διαφορετικά κέντρα ισχύος θα επιθυμούν τη συνεργασία μαζί της.

Να είναι σταθερός σύμμαχος μεν, αλλά όχι δεδομένος. Να είναι ανοικτή προς όλους, χωρίς να είναι εξαρτημένη από κανέναν. Να είναι χρήσιμη σε πολλούς και αναλώσιμη για κανέναν. Αυτή είναι η ουσία της γεωπολιτικής των αλπικών κορυφών. Δηλαδή, η μετατροπή της Ελλάδας από παθητικό γεωγραφικό χώρο σε ενεργό δημιουργό διεθνών συσχετισμών.

Η γεωπολιτική των αλπικών κορυφών αποσκοπεί, επομένως, στο να καταστήσει την Ελλάδα τόσο πολύτιμη συνεργάτιδα στους τομείς που επιλέγει, ώστε οι εταίροι της να έχουν συμφέρον να επιδεικνύουν μια ορισμένη “ανοχή” απέναντι σε άλλες ελληνικές επιλογές, οι οποίες ενδέχεται να μη συμπίπτουν πλήρως με τις δικές τους.

Προϋποθέτει, συγχρόνως, τη λειτουργική στεγανοποίηση των διαφορετικών πεδίων συνεργασίας και ανταγωνισμού, ώστε η σύγκλιση σε έναν τομέα να μην εκλαμβάνεται ως καθολική γεωπολιτική ταύτιση. Η οικονομική, τεχνολογική ή πολιτισμική συνεργασία με την Κίνα, για παράδειγμα, πρέπει να αντιμετωπίζεται ακριβώς ως τέτοια και όχι ως ένταξη της Ελλάδας στην κινεζική σφαίρα επιρροής.

Αντιστρόφως, η Αθήνα μπορεί να αντιτίθεται με μεγάλη ένταση στη μετατροπή των θαλασσών σε περίκλειστα “γαλάζια εδάφη” και να αντιμάχεται εμπράκτως αυτή τη λογική μέσω της αντίδρασής της στη “Γαλάζια Πατρίδα” της Τουρκίας, ακόμη και αν κατ’ αυτόν τον τρόπο συγκρούεται εμμέσως με ευρύτερες κινεζικές αντιλήψεις περί θαλάσσιας κυριαρχίας.

Η πολύτιμη ελληνική συμβολή σε άλλα πεδία θα καθιστά αυτή τη διαφωνία διαχειρίσιμη. Αυτό δεν είναι διπροσωπία ούτε απαίτηση παροχής λευκής επιταγής, αλλά συνειδητή οργάνωση μεικτών σχέσεων. Δηλαδή, συνεργασία όπου υπάρχει σύμπτωση συμφερόντων, αντίσταση όπου υπάρχει σύγκρουση και αμοιβαία ανοχή, ώστε η μία διάσταση να μην καταστρέφει μηχανιστικά όλες τις υπόλοιπες.

Τα άμεσα προβλήματα της χώρας είναι τα δυο γνωστά: Ένα το Οικονομικό. Με την άμεση και την μακροπρόθεσμη διάσταση. Πως να φτιαχτεί μια Οικονομία, στα πλαίσια ενός αστικού καθεστώτος, που να φροντίζει στοιχειωδώς τους εργαζόμενους και τους απόμαχους-ο Τσίπρας, να μην ξεχνιόμαστε, έκοψε πέντε φορές τις συντάξεις: Θα μας υποσχεθεί ότι δεν θα το ξανακάνει; Με βάση το γνωστό παρελθόν του, τι αξίζουν οι υποσχέσεις του; 

Γενικότερα: Η Δύση, ΗΠΑ και Ευρώπη, περνάει δεινή οικονομική κρίση. Από το κραχ του 1928 στις ΗΠΑ, η Δύση, ειδικά η Αμερική, δεν συνήλθε (λένε οι Οικονομολόγοι) με την “ειρηνική Νέα Οικονομική Πολιτική” του Ρούσβελτ. Συνήλθε προσφεύγοντας στην πολεμική Βιομηχανία και στον  Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως τώρα. Έτσι έκανε και ο Χίτλερ. Τότε δεν ξέραμε το μέλλον αλλά σήμερα δεν υπάρχουν δικαιολογίες. Ακολουθούμε πιστά την ίδια διαδρομή και μάλιστα με τους ίδιους πρωταγωνιστές. Πρόγευση προσφέρει η νίκη των ακροδεξιών/ ναζί στη Γερμανία. Κανένα κόμμα στην Ελλάδα δεν αγγίζει και φυσικά δεν εξηγεί την ανάγκη να προετοιμαστούμε για το άμεσο μέλλον. 

Βαρίδι τα Εθνικά θέματα

Το άλλο θέμα της χώρας είναι το Εθνικό: Με ευδιάκριτα κολπάκια και την απόλυτη σιωπή κομμάτων, υποψηφίων, και κάθε αρμόδιου, κυρίως όμως της κυβέρνησης, σε “κρίσιμα” νησιά πχ Σάμος, οι Τούρκοι (με εμπροσθοφυλακή τους ψαράδες) έχουν καταλάβει τις παραλίες και ψαρεύουν ανενόχλητοι ενώ στο Λιμενικό μας απαγορεύεται να επέμβει. Τα ελληνικά ΜΜΕ τα ξέρουν και σιωπούν. Τώρα είναι προεκλογική περίοδος. Μιλάει κάποιος και δεν τον ακούμε; Πέφτει πολύ χρήμα…. Ο χρυσός των Περσών εξαγόρασε και ευτέλισε τους αρχαίους Σπαρτιάτες. Τώρα τους Πέρσες αντικατέστησε η Τουρκία με τη βοήθεια “του κράτους των Αθηνών”.

Με πατέρα τον Σημίτη, κυβερνήσεις της Δεξιάς και ρετάλια της Αριστεράς, έχτισαν τον δρόμο για να “λαμπρύνει” το μέλλον μας ο κάθε Κασιδιάρης. Η κυρία Δούρου (και το κόμμα της) σπρώχνει στην άκρη τον ασυγκράτητο, αθυρόστομο Πολάκη ενώ η ίδια τηρεί αιδήμονα σιωπή…Στα αριστερά έχει γεμίσει ο τόπος από πλαστούς, ψεύτικους τίτλους και ονόματα. Τα στερνά δεν τιμούν τα πρώτα. Αντιθέτως τα τσαλαπατούν. Τι άλλο θέλετε να πούμε για τις εκλογές και τους υποψήφιους; 

Τι μένει; Α! Μα έχουμε προοπτικές! Να οργανώσουμε καλύτερα τον επόμενο ΟΠΕΚΕΠΕ, να φάνε περισσότερα περισσότεροι αγρότες κι εμείς μαζί τους, ό,τι πέφτει από το τραπέζι. Στην καλή περίπτωση, λέει ο Βάρναλης περιγράφοντας τις μέρες από το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας, «σαν τα σκουλήκια κάθε φτέρνα όπου μας έβρει μας πατεί»,  τώρα που τα ψηφαλάκια «κυκλοφορούν κι οπλοφορούν» στις Αγορές της χώρας και του Κόσμου. Έρχονται γαρ χαλεποί καιροί.

Νωρίτερα η Scope Ratings αναβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB+ από BBB, με σταθερές προοπτικές, αναδεικνύοντας την ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις και τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Τι δηλώνει ο Πιερρακάκης

«Η Ελλάδα αναβαθμίζεται σήμερα δύο φορές, από δύο διαφορετικούς διεθνείς οίκους αξιολόγησης, σε μια στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται. Και αυτό έχει τεράστια αξία», ανέφερε σε δήλωσή του ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.

Ο κ. Πιερρακάκης σημειώνει ότι «οι αποφάσεις αυτές αναγνωρίζουν ότι η ελληνική οικονομία έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και αξιοπιστία. Επιβεβαιώνουν τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, την ανάπτυξη πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, την άνοδο των επενδύσεων και την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων».

«Αναδεικνύουν, όμως, και μια πολύ συγκεκριμένη επιλογή μας. Να αξιοποιούμε τη δημοσιονομική πρόοδο για να μειώνουμε ταχύτερα το δημόσιο χρέος, προχωρώντας σε πρόωρες αποπληρωμές. Αυτή η στρατηγική ενισχύει τη θέση της Ελλάδας και την κάνει πιο ανθεκτική απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις», αναφέρει και συνεχίζει:

«Η αξιοπιστία χτίζεται με αποτελέσματα. Οι σημερινές αποφάσεις, όπως και η επιστροφή του Χρηματιστηρίου της Αθήνας στις ανεπτυγμένες αγορές, είναι σημαντικές κατακτήσεις μιας πορείας που πρέπει να συνεχίσουμε. Με δημοσιονομική συνέπεια, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα και δημιουργούν καλύτερα αμειβόμενες δουλειές και υψηλότερα εισοδήματα για τους πολίτες».

Scope: Ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους

Η Scope δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, το οποίο εκτιμά ότι θα υποχωρήσει περίπου στο 136% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025, με τη μείωση να υποστηρίζεται και από τις περαιτέρω πρόωρες αποπληρωμές. Ο οίκος προβλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση περίπου στο 110% του ΑΕΠ έως το 2031, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η ευνοϊκή διάρθρωση του χρέους, οι μεγάλες διάρκειες και ο χαμηλός κίνδυνος αναχρηματοδότησης ενισχύουν τη βιωσιμότητά του.

Στην έκθεσή του, ο ίδιος οίκος επισημαίνει επίσης ότι η δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας παραμένει πολύ ισχυρή. Για το 2025 καταγράφει γενικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%, ενώ εκτιμά ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας θα παραμείνουν μεταξύ των ισχυρότερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εκτενής αναφορά γίνεται στη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης μέσω των θεσμικών μεταρρυθμίσεων και της ψηφιοποίησης, που, σύμφωνα με τη Scope, έχει ενισχύσει ουσιαστικά την είσπραξη των δημοσίων εσόδων.

Παράλληλα, η Scope διαπιστώνει σημαντική ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας. Η πραγματική ανάπτυξη διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,1% την περίοδο 2023-2025, έναντι περίπου 1% στην ΕΕ, ενώ η οικονομική δραστηριότητα στηρίζεται στην εγχώρια ζήτηση, στον τουρισμό, στην άνοδο των επενδύσεων, στην εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.

Ως σημαντικό παράγοντα της βελτίωσης των οικονομικών προοπτικών, ο οίκος ξεχωρίζει ακόμη την ανάκαμψη των επενδύσεων, σημειώνοντας ότι οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης χρηματοδοτούν τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, την ψηφιοποίηση και την πράσινη μετάβαση. Παράλληλα, οι μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, στη φορολογία και στο επιχειρηματικό περιβάλλον έχουν ενισχύσει τις συνθήκες για επενδύσεις. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, η Ελλάδα είχε λάβει 24,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, σχεδόν το 70% των συνολικών διαθέσιμων πόρων.

Η Scope αξιολογεί επίσης ως ισχυρούς τους παράγοντες διακυβέρνησης της χώρας, επισημαίνοντας το σταθερό θεσμικό πλαίσιο, τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και τις βελτιώσεις στη δημόσια διοίκηση, στη φορολογική διοίκηση, στην ψηφιοποίηση και στην αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα.

Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει πια πολιτική ταυτότητα. Αντίπαλός του δεν είναι η Νέα Δημοκρατία. Έχει μόνο στρατηγική επιβίωσης του κομματικού μηχανισμού που ελέγχει το κόμμα. Μοναδικός αντίπαλος του μηχανισμού που ελέγχει σήμερα το ΠΑΣΟΚ είναι ο Τσίπρας. Αυτή είναι η αλήθεια. Όλα τα άλλα είναι παραμύθια.

ΠΑΣΟΚ: Ο Ανδρουλάκης κοροϊδεύει τα μέλη

Ο Νίκος Ανδρουλάκης υπόσχεται στα μέλη του ΠΑΣΟΚ ότι μπορεί να κερδίσει τις εκλογές, έστω και με μία ψήφο διαφορά. Γιατί εάν παραδεχθεί ότι μοναδικός του στόχος είναι η δεύτερη θέση, θα χάσει κάθε δικαιολογία παραμονής του στην ηγεσία. Η ψευδαίσθηση της νίκης κρατά τα μέλη στο κόμμα και τον Ανδρουλάκη στην προεδρία του.

Στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, όμως, το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε μια ξεκάθαρη ομολογία ήττας για τις επόμενες εθνικές εκλογές. Αρνήθηκε να ψηφίσει επειδή, όπως υποστήριξε, δεν δίνει λευκή επιταγή στη Νέα Δημοκρατία.

Ένα κόμμα που πιστεύει πως θα κερδίσει, θεωρεί την επόμενη Βουλή πεδίο άσκησης της δικής του πολιτικής. Η επίκληση της λευκής επιταγής στη Νέα Δημοκρατία αποκαλύπτει ποιο κόμμα θεωρεί το ΠΑΣΟΚ ήδη νικητή των εκλογών. Στα μέλη του ο Ανδρουλάκης υπόσχεται ότι θα κερδίσει έστω και με μία ψήφο. Στη Βουλή προεξοφλεί τη νίκη της Νέας Δημοκρατίας. Ζητά από τα μέλη του ΠΑΣΟΚ να πιστέψουν σε μια νίκη που η ηγεσία τους έχει ήδη αποκλείσει.

Οι δελφίνοι κοροϊδεύουν τον Ανδρουλάκη

Οι δελφίνοι αφήνουν τον Ανδρουλάκη να δεσμεύεται ότι θα κερδίσει. Η δέσμευση μετατρέπει κάθε άλλο εκλογικό αποτέλεσμα σε προσωπική του ήττα. Όσο περισσότερο υπόσχεται την πρώτη θέση, τόσο ισχυρότερο γίνεται το επιχείρημα για την ανατροπή του την επομένη των εκλογών.

Εάν το ΠΑΣΟΚ χάσει και σεβαστεί την απόφαση του συνεδρίου που αποκλείει τη συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία, αναπότρεπτα θα τεθεί θέμα ηγεσίας. Το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να αλλάξει αρχηγό ανάμεσα στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Στις δεύτερες κάλπες θα πάει με άλλον αρχηγό και άλλη στρατηγική. Αυτή είναι η πραγματική προσδοκία των δελφίνων.

ΠΑΣΟΚ: Όλοι μαζί κοροϊδεύουν τους ψηφοφόρους

Στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ διαλαλούν ότι αντίπαλός τους είναι ο Μητσοτάκης. Διαφορετικά, κανείς από όσους θέλουν να φύγει η Νέα Δημοκρατία δεν θα τους ψήφιζε. Με τις δηλώσεις και τις πράξεις τους, όμως, κάθε μέρα υπονομεύουν προσωπικά τον Αλέξη Τσίπρα και την προοπτική συγκρότησης μιας μεγάλης δημοκρατικής παράταξης που θα μπορούσε να κερδίσει τη Νέα Δημοκρατία. Γιατί μια τέτοια εξέλιξη θα αφαιρούσε από τον σημερινό μηχανισμό τον έλεγχο του ΠΑΣΟΚ. Ο Μητσοτάκης είναι ο φαινομενικός τους αντίπαλος για να διατηρήσουν τη συσπείρωση του κόμματος. Ο Τσίπρας είναι ο πραγματικός τους αντίπαλος.

Την επόμενη ημέρα των εκλογών, εάν η στρατηγική της πρώτης θέσης καταρρεύσει και ο μηχανισμός θελήσει να διατηρήσει τον Ανδρουλάκη, η μόνη επιλογή που του απομένει είναι η συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία. Η συγκυβέρνηση των δύο ηττημένων ηγεσιών μπορεί να γίνει σωσίβιο, τόσο για τον Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Μια τέτοια απόφαση, βέβαια, προϋποθέτει να πεταχτεί στα σκουπίδια η απόφαση του συνεδρίου, που αποκλείει κάθε συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, κάθε πολίτης που θα έχει ψηφίσει ΠΑΣΟΚ για να φύγει η Νέα Δημοκρατία, θα δει την ψήφο του να χρησιμοποιείται για να παραμείνει η κυβέρνηση στην εξουσία. Με διάπλατη την υπογραφή του ΠΑΣΟΚ.

Μια στρατηγική με πιθανότητα επιτυχίας 0,4%

Στη μεγαλύτερη διεθνή αγορά πολιτικών προβλέψεων στον κόσμο, η πιθανότητα να κερδίσει το ΠΑΣΟΚ τις επόμενες εθνικές εκλογές αποτιμάται σήμερα στο 0,4%. Δηλαδή, πρακτικά, εάν κάποιος πιστεύει σε αυτή την πιθανότητα και επενδύσει 1.000 ευρώ, μετά τις εκλογές θα πάρει 250.000 ευρώ. Εάν επενδύσει 10.000 ευρώ, θα πάρει 2.500.000 ευρώ.

Ο μηχανισμός που ελέγχει σήμερα το ΠΑΣΟΚ τζογάρει τις ελπίδες της μεγάλης πλειοψηφίας του 70% της κοινωνίας που θέλει την αλλαγή με μία απειροελάχιστη πιθανότητα, μόνο και μόνο για να διασφαλίσει τη δική του επιβίωση. Όπως ακριβώς περιέγραψε ο Άρνολντ Τόινμπι, η κυρίαρχη μειοψηφία θυσιάζει το μέλλον της κοινωνίας για να διατηρήσει την εξουσία της.

Αντίθετα , ο Καναδάς ανέπτυξε στενή σχέση με τις ΗΠΑ, εμπνεόμενος από τα «προτεσταντικά ήθη» (Protestant Ethic) και το πνεύμα του καπιταλισμού (Spirit of Capitalism) , καλλιέργησε μία επιχειρηματική κουλτούρα που άνετα θα καθιστούσε την χώρα 51η Αμερικανική Πολιτεία.

Ήλθεν ο πρόεδρος Τράμπ που με άκομψο τρόπο επέβαλε 50% δασμούς στα καναδικά προϊόντα , εισαγόμενα στην μεγάλη αγορά της Αμερικής , με αποτέλεσμα να «ρίξει» τον Καναδό πρωθυπουργό Μάκ Κάρνεη κυριολεκτικώς στην «αγκάλη της Ευρώπης» που ούτε ενιαία είναι μήτε ανοικτή. Έχει τις «ιδιαιτερότητες της» που θα έλεγε ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Η γεωγραφία υπαγορεύει την σύνδεση δύο οικονομικών οντοτήτων. Τον Καναδά χωρίζει απ’ την Ευρώπη ο Ατλαντικός ωκεανός κι η επέκταση πρός δυσμάς συναντά τον Ειρηνικό που θα μπορούσε να είναι πλεονέκτημα εφάμιλλο των ΗΠΑ από πλευράς προστασίας κι εμπορίου.

΄Ομως η δρυμίτητα του Καναδικού κλίματος δεν επιτρέπει την επάνδρωση της χώρας που παραμένει εξαιρετικά αραιοκατωκοιμένη. Οι συνθήκες αυτές δεν μεταβαλλονται από μία πολιτική αστοχία. Πάντοτε ο Καναδάς μετείχε στον ευρωπαϊκο ανταγωνισμό κι είναι γνωστή η ουσιώδης συμβολή του στην απόβαση των συμμάχων στην Νορμανδία το 1944.

Τα πραγματικά όρια της συμφωνίας ΕΕ-Καναδά

Άλλο όμως μιά στρατιωτική επιχείρηση κι άλλο η οικονομική ολοκλήρωση. Η Ευρώπη χρειάζεται τον Καναδά για τις ορυκτές του πρώτες ύλες αλλά εκεί τελειώνει η εξάρτηση.Ούτε το Καναδικό ουϊσκυ της λείπει μήδε τ’αλιεύματα.Χρηματοοικονομικώς αμφότερες οι οικονομικές ζώνες της Ευρώπης και του Καναδά παραμένουν «νάνοι» συγκρινόμενοι με την Αμερικανική κεφαλαιαγορά και το Καναδικό δολάριο είναι πολοστημόριο του Αμερικανικού ως μέσου διεθνών πληρωμών.

Συνεπώς «βάστα μικρά καλάθια» η συνεργασία με την ηνωμένη Ευρώπη που δεν μπορεί να συμφωνήσει η ιδία για το μεταναστευτικό , το ενεργειακό κι αμυντικό της πρόβλημα.

Η επέκταση της Συνθήκης Σαίνγκεν στο Καναδά θα προκαλούσε ένα νέο φράκτη στα βόρεια σύνορα των ΗΠΑ όπου σήμερα οι Καναδοί εύκολα διαβαίνουν κι η συμμετοχή στο αμυντικό πρόγραμμα της Ευρώπης (SAFE) παρουσιάζει περιορισμένες δυνατότητες. Για την ενέργεια ρωτήστε την σινιόρα Μελόνι που κατήργησε τα τέλη κυκλοφορίας των ΙΧ αυτοκινήτων.Ράβδος εν γωνία , άρα βρέχει.

Τι απομένει για την ΣΣ των δύο οικονομικών περιοχών ΕΕ και Καναδά; Ωραία λόγια για δημοκρατία , σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας και τήρηση του διεθνούς δικαίου.Αλλά γι’αυτά δεν αρκούν καλοπροαίρετες διακηρύξεις , ερχόμενες μάλιστα εις δοκιμασία σήμερα όχι μόνο απ’ τον Αμερικανό πρόεδρο αλλά κι από τους Ευρωπαίους, όχι μόνον απ’το παρελθόν . Λχ. στην πρώην Γιουγκοσλαβία που διέλυσε ο χέρ Γκένσερ ,ο αλήστου μνήμης Γερμανός ΥΠΕΞ το 1991 . Εν μιά νυκτί!

Ακόμη και σήμερα ,ο νεοχαλίφης της Αγκύρας παραβιάζει καθημερινώς την κυριαρχία της Ελλάδος κι απειλεί ότι θα «έλθει ένα βράδυ .Ούτε μία κύρωσις δεν του επεβλήθη απ’ την πρόεδρο της Κομισιόν .

– Μηδέν άγαν , φράου βαν ντερ Λάϊεν. Σας μάθαμε.

Με την ολοκλήρωση της απαιτούμενης κανονιστικής διαδικασίας, το Fund και η LGT Capital Partners θα αποκτήσουν ποσοστό 49% στην πλατφόρμα logistics της PRODEA, έναντι συνολικού τιμήματος σε περίπου €31 εκατ.

Η πλατφόρμα διαθέτει ένα χαρτοφυλάκιο υφιστάμενων ακινήτων και έργων υπό ανάπτυξη, σε στρατηγικές τοποθεσίες στους βασικούς κόμβους logistics της Αττικής. Το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει περίπου 130.000 τ.μ. πλήρως μισθωμένων χώρων logistics υψηλών προδιαγραφών, εξασφαλίζοντας σημαντική παρουσία στην αγορά και σταθερές ταμειακές ροές, μέσα από μια διαφοροποιημένη βάση αξιόπιστων μισθωτών.

Παράλληλα, το αναπτυξιακό πλάνο της πλατφόρμας περιλαμβάνει έργα συνολικής επιφάνειας άνω των 140.000 τ.μ., τα οποία αναμένεται να παραδοθούν σταδιακά έως το τέλος του 2027. Η βιωσιμότητα βρίσκεται στον πυρήνα της αναπτυξιακής στρατηγικής, με περισσότερο από το 70% των υπό ανάπτυξη χώρων να σχεδιάζεται σύμφωνα με τις προδιαγραφές πιστοποίησης LEED Gold, ενώ όλα τα ακίνητα θα ενσωματώνουν υψηλές προδιαγραφές βιωσιμότητας.

Ο κλάδος των logistics στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε μία από τις πλέον ελκυστικές επενδυτικές ευκαιρίες στην Ευρώπη αξιοποιώντας τη στρατηγική θέση της χώρας στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Παράλληλα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα σύγχρονων χώρων logistics υψηλών προδιαγραφών έχει ενισχύσει τη ζήτηση, οδηγώντας τα τελευταία χρόνια σε άνοδο των μισθωμάτων, αλλά και συμπίεση των αποδόσεων.

Παρά την εξέλιξη αυτή, η ελληνική αγορά εξακολουθεί να προσφέρει ελκυστικό περιθώριο αποδόσεων σε σύγκριση με τις πιο ώριμες αγορές της Δυτικής Ευρώπης. Ο συνδυασμός ισχυρών προοπτικών ανάπτυξης, περιορισμένης προσφοράς και ελκυστικών αποτιμήσεων διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου. Αξιοποιώντας το ήδη εξασφαλισμένο χαρτοφυλάκιο ανάπτυξης, οι τρεις εταίροι σχεδιάζουν να ενισχύσουν περαιτέρω την πλατφόρμα μέσω νέων επενδύσεων στην ελληνική αγορά logistics.

Η PRODEA Investments θα εξακολουθήσει να διαχειρίζεται την ανάπτυξη και το χαρτοφυλάκιο της πλατφόρμας, αξιοποιώντας την εμπειρία και την τεχνογνωσία της ομάδας της και διασφαλίζοντας τη συνεπή εφαρμογή της επενδυτικής στρατηγικής.

Η συνεργασία με το Fund και την LGT Capital Partners αποτελεί ισχυρή επιβεβαίωση της ποιότητας, της στρατηγικής και των προοπτικών ανάπτυξης της πλατφόρμας. Ο συνδυασμός θεσμικών κεφαλαίων, εμπειρίας και τεχνογνωσίας, στη βάση ενός κοινού μακροπρόθεσμου οράματος, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της κορυφαίας θεσμικής επενδυτικής πλατφόρμας logistics στην Ελλάδα, με στόχο η αξία του χαρτοφυλακίου να υπερβεί τα €500 εκατ.

Σχετικά με την Invel Real Estate

Η Invel Real Estate («Invel») ιδρύθηκε το 2013 και είναι μια ανεξάρτητη εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων (private equity) που εξειδικεύεται σε επενδύσεις και διαχείριση ακινήτων. Η εταιρεία επικεντρώνεται σε στρατηγικές προστιθέμενης αξίας και έχει αποκτήσει ηγετική θέση στην αγορά ακινήτων της Νότιας Ευρώπης, με περιουσιακά στοιχεία υπό διαχείριση άνω των €3 δισ.

Η στρατηγική προσέγγιση της Invel και η κυρίαρχη θέση της στις βασικές αγορές όπου δραστηριοποιείται της επέτρεψαν να επιτύχει εξαιρετικές αποδόσεις τα τελευταία 12 χρόνια. Με μια εξειδικευμένη ομάδα 35 έμπειρων επαγγελματιών και την υποστήριξη του ευρύτερου οικοσυστήματός της, η Invel έχει επενδύσει κεφάλαια άνω των €1,7 δισ. από την ίδρυσή της, εκπροσωπώντας διεθνείς θεσμικούς επενδυτές, τόσο μέσω discretionary funds όσο και μέσω απευθείας συνεπενδύσεων. Οι πλήρως καθετοποιημένες τοπικές ομάδες της εταιρείας συνδυάζουν την πρακτική διαχείριση περιουσιακών στοιχείων (hands-on asset management) με αποδεδειγμένες ικανότητες εντοπισμού επενδυτικών ευκαιριών εκτός επίσημης αγοράς (off-market sourcing). Η Invel διαθέτει γραφεία στο Μιλάνο, την Αθήνα και τη Λεμεσό.

Σχετικά με την PRODEA Investments

Η PRODEA Investments είναι η μεγαλύτερη εταιρεία επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα και είναι εισηγμένη στη Euronext Athens. Η επενδυτική της δραστηριότητα επικεντρώνεται στην απόκτηση και διαχείριση ακινήτων σε δυναμικούς κλάδους της αγοράς, όπως η φιλοξενία υψηλών προδιαγραφών, τα logistics και τα «πράσινα» κτήρια γραφείων, ενώ παράλληλα πραγματοποιεί επιλεκτικές επενδύσεις στον οικιστικό τομέα. Με παρουσία σε σημαντικές τοποθεσίες στην Ελλάδα και την Κύπρο καθώς και επιλεκτικές επενδύσεις στην Ιταλία, η PRODEA έχει διαμορφώσει ένα ισορροπημένο και διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο ακινήτων. Με την υποστήριξη μιας έμπειρης ομάδας στελεχών, εφαρμόζει μια στρατηγική διαχείρισης που εστιάζει στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και τη δημιουργία αξίας. Παράλληλα, επενδύει σταθερά στην καινοτομία, αναπτύσσοντας ακίνητα υψηλών προδιαγραφών και παρέχοντας ποιοτικές υπηρεσίες, με γνώμονα τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

Σχετικά με την LGT Capital Partners

Η LGT Capital Partners αποτελεί έναν από τους κορυφαίους διεθνείς εξειδικευμένους διαχειριστές εναλλακτικών επενδύσεων, με περισσότερα από 120 δισ. δολάρια υπό διαχείριση και περισσότερους από 750 θεσμικούς πελάτες σε 50 χώρες. Με περισσότερους από 950 επαγγελματίες διεθνώς, η εταιρεία διαχειρίζεται ένα ευρύ φάσμα επενδυτικών προγραμμάτων με επίκεντρο τις ιδιωτικές αγορές, επενδύσεις σε πολλαπλές κατηγορίες εναλλακτικών περιουσιακών στοιχείων και τις στρατηγικές διαφοροποίησης χαρτοφυλακίου καθώς και σε στρατηγικές βιώσιμων επενδύσεων και επενδύσεων με θετικό αντίκτυπο. Με έδρα το Pfaeffikon (SZ) της Ελβετίας, η LGT Capital Partners διαθέτει δίκτυο 16 γραφείων σε όλο τον κόσμο.

Στον τομέα του real estate, η LGT Capital Partners συνεργάζεται διεθνώς με έμπειρους sponsors και operators, επενδύοντας στην ανάπτυξη θεσμικών πλατφορμών και εξειδικευμένων επενδυτικών στρατηγικών.