Στη θέση της τοποθετήθηκε η Χούλια Τερζίογλου.Την απόφαση ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του AK Parti, Ομέρ Τσελίκ, αναφέροντας ότι η Τερζίογλου αναλαμβάνει τα καθήκοντά της «με την έγκριση του Προέδρου της Δημοκρατίας και προέδρου του AK Parti, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν».

Η αλλαγή στην κομματική ηγεσία έρχεται λίγες ημέρες μετά την παραίτηση της Καγιά από τη θέση της, στον απόηχο των καταγγελιών που συνδέονται με την κρίση στα επενδυτικά κεφάλαια και τις συναλλαγές της ίδιας και του συζύγου της, Ιλιάς Καγιά.

Νωρίτερα, ο πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία θα βγει «εξαγνισμένη» από την κρίση στο χρηματιστήριο και στα επενδυτικά κεφάλαια. Ο Ερντογάν δήλωσε ότι θα αποχαιρετήσουν όσους έκαναν λάθος, καθώς και εκείνους που υπέκυψαν στις δικές τους αδυναμίες, και θα προχωρήσουν παρακάτω.

Οι δηλώσεις του έγιναν κατά τη διάρκεια της διευρυμένης συνεδρίασης των προέδρων των επαρχιακών οργανώσεων του AK Parti στην Άγκυρα.
Λίγο μετά, η Εισαγγελία Κωνσταντινούπολης ανακοίνωσε ότι ξεκίνησαν διαδικασίες για τη δέσμευση του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων της Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά και του συζύγου της, Ιλιάς Καγιά.

Παράλληλα, ο πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς (SPK), Ιμπραήμ Ομέρ Γκιονούλ, ο οποίος απομακρύνθηκε από τη θέση του στις 9 Μαΐου, κλήθηκε να καταθέσει σχετικά με υποψίες ότι καθυστέρησε να λάβει μέτρα, παρά την προειδοποίηση του υπουργού Οικονομικών και Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ για «χειραγώγηση του χρηματιστηρίου» στις 4 Νοεμβρίου 2025.

Τα επενδυτικά κεφάλαια στο χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης μετά τη κρίση

Η Καγιά, η οποία είχε διατελέσει υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικών Πολιτικών στις κυβερνήσεις του AK Parti, αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση της αντιπροέδρου του AK Parti, όταν αποκαλύφθηκε ότι η ίδια και ο σύζυγός της, Ιλιάς Καγιά, είχαν αποκομίσει τεράστια κέρδη μετά το σκάνδαλο με τις μετοχές και τα επενδυτικά κεφάλαια που ήρθε στο φως στις 17 Σεπτεμβρίου.

Το ζεύγος Καγιά επένδυσε συνολικά 163 εκατομμύρια τουρκικές λίρες (3,6 εκατ. δολάρια) στην εταιρεία Özata Denizcilik, οι μετοχές της οποίας εξακολουθούν να βρίσκονται υπό έρευνα, και μέσα σε περίπου τέσσερις μήνες κατέγραψε κέρδος περίπου 1.231%.

Στις 16 Σεπτεμβρίου, μία ημέρα πριν ξεσπάσει η κρίση, πούλησαν τις μετοχές τους έναντι 2,2 δισ. λιρών (45,2 εκατ. δολάρια) στην Tera Yatırım, η οποία επίσης βρίσκεται υπό έρευνα και μέλη του διοικητικού της συμβουλίου έχουν προφυλακιστεί. Η συναλλαγή οδήγησε την αντιπολίτευση να κάνει λόγο για «εσωτερική πληροφόρηση»

Ο Ζεϊνέλ Εμρέ, εκπρόσωπος Τύπου του βασικού αντιπολιτευόμενου κόμματος Yeni Parti, ήταν ο πρώτος που έθεσε την καταγγελία ότι το ζεύγος Καγιά αποκόμισε τεράστια κέρδη από το χρηματιστήριο. Μέχρι στιγμής, συνολικά 131 επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία ανήκουν σε επτά επενδυτικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων και η Tera, έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση.

Αν και η ζημιά που προκλήθηκε από την κρίση στο Borsa İstanbul, το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, εκτιμάται σε σχεδόν 4 τρισ. τουρκικές λίρες (81,5 δισ. δολάρια), δεν υπάρχουν ακόμη δημοσιοποιημένα στοιχεία για το ποιο μέρος του ποσού αυτού είναι πλασματικό.

Παρέμβαση του Κρατικού Εποπτικού Συμβούλιου

Μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 28 Σεπτεμβρίου, ο Ερντογάν ανακοίνωσε στις 29 Σεπτεμβρίου ότι είχε καταρτιστεί οδικός χάρτης για την αντιμετώπιση της κρίσης, κατά τη διάρκεια σύσκεψης με τους αρμόδιους θεσμούς.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο αντιπρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ και ο υπουργός Οικονομικών και Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, καθώς και οι επικεφαλής του Borsa İstanbul, του SPK και της Υπηρεσίας Τραπεζικής Ρύθμισης και Εποπτείας (BDDK).

Από τη σύσκεψη προέκυψαν δύο συγκεκριμένες αποφάσεις: Θα συσταθεί ένα πλήρως εξουσιοδοτημένο συμβούλιο υπό τον Τζεβντέτ Γιλμάζ, το οποίο θα εποπτεύει τα κεφάλαια που θα τεθούν υπό εκκαθάριση. Το συμβούλιο αναμένεται να αποζημιώσει τις απώλειες 455.758 επενδυτών, δίνοντας προτεραιότητα στους μικρούς επενδυτές που είχαν επενδύσει έως 1 εκατομμύριο λίρες.

Ολόκληρη η διαδικασία θα εξεταστεί από το Κρατικό Εποπτικό Συμβούλιο (DDK). Το DDK υπάγεται απευθείας στον Ερντογάν. Μετά τις επικρίσεις ότι η ταυτόχρονη θέση του προέδρου του DDK, Σαλίχ Τανρικουλού, ως αντιπροέδρου του Borsa İstanbul συνιστούσε σύγκρουση συμφερόντων, ο Τανρικουλού παραιτήθηκε από τις θέσεις του στο χρηματιστήριο.

«Ας είναι ήσυχο το αγαπημένο μας έθνος. Το κράτος μας, η κυβέρνησή μας, έχει τον πλήρη έλεγχο της κατάστασης», δήλωσε ο Ερντογάν. «Πιστεύω ότι η Τουρκία θα βγει από αυτή την υπόθεση εξαγνισμένη. Η οικονομία μας θα βγει από αυτή την υπόθεση ακόμη ισχυρότερη. Οι κεφαλαιαγορές μας θα αποκτήσουν μια πολύ πιο υγιή δομή. Οι ελλείψεις θα αντιμετωπιστούν και το σύστημα θα λειτουργεί πιο αποδοτικά και αποτελεσματικά».

Δυσφορία στην Άγκυρα για την κρίση στο χρηματιστήριο

Ο πρόεδρος της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας (TBMM), Νουμάν Κουρτουλμούς, χαρακτήρισε την κρίση στο χρηματιστήριο «ένα από τα σημαντικότερα σκάνδαλα, μία από τις σημαντικότερες κρίσεις που έχουν σημειωθεί στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια» και ζήτησε η έρευνα να φτάσει μέχρι τέλους.

Εφιστώντας την προσοχή στη διάσταση της «οικονομικής ασφάλειας» της κρίσης, ο Κουρτουλμούς δήλωσε ότι δομές όπως τα κεφάλαια χωρίς επαρκή κάλυψη θα υπονόμευαν την εμπιστοσύνη των εγχώριων και ξένων επενδυτών στην τουρκική οικονομία.

Την ίδια ώρα, έγινε γνωστό ότι και ένας ακόμη αντιπρόεδρος του AK Parti, ο Νιχάτ Ζεϊμπεκτσί, πρώην υπουργός Οικονομίας του κόμματος, δεν κατάφερε επίσης να ανακτήσει μεγάλο ποσό χρημάτων που είχε επενδύσει σε κεφάλαιο της Tera.
Ο Ζεϊμπεκτσί δήλωσε: «Δυστυχώς, υπάρχει αμέλεια από την πλευρά του κράτους. Το κράτος βρίσκεται σε θέση να γνωρίζει αυτά τα πράγματα δευτερόλεπτο προς δευτερόλεπτο, να τα παρακολουθεί και να παρεμβαίνει».

Συζητείται ότι η κρίση στο χρηματιστήριο και στα επενδυτικά κεφάλαια θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω ζημιά στην κυβέρνηση του AK Parti, η οποία ήδη χάνει υποστήριξη λόγω του πληθωρισμού και της κρίσης του κόστους ζωής, παρά το γεγονός ότι η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη, εάν δεν πραγματοποιηθεί ο «εξαγνισμός» που έχει υποσχεθεί ο Ερντογάν.

Ερντογάν–Οζέλ: Αλληλοκατηγορίες

Η αναζήτηση από τον πρόεδρο του Yeni Parti, Οζγκιούρ Οζέλ, από την πρώτη ημέρα της κρίσης για διασυνδέσεις του AK Parti πίσω από το σκάνδαλο, καθώς και η έναρξη ερευνών σε βάρος ορισμένων προσώπων μετά τις αποκαλύψεις του Yeni Parti, έχουν προκαλέσει την οργή του προέδρου Ερντογάν.
Αναφερόμενος στην υποστήριξη του Οζέλ προς τον Ιμάμογλου, χωρίς να τον κατονομάσει, ο Ερντογάν δήλωσε:

«Στάθηκαν στο πλευρό εκείνων των οποίων η διαφθορά, η αδικία, η ευνοιοκρατία, η υπεξαίρεση και κάθε είδους βρώμικες, σκοτεινές σχέσεις είχαν αποκαλυφθεί. Στάθηκαν στο πλευρό εκείνων που λεηλάτησαν την Κωνσταντινούπολη. Χωρίς να κοιτάζουν τα δικά τους κατάμαυρα μητρώα, προσπαθούν ακόμη και να μας κάνουν μαθήματα περί ηθικής και πολιτικής δεοντολογίας. Πρώτα ξεκαθαρίστε τα σάπια στοιχεία μέσα στις δικές σας τάξεις»

Ο Οζέλ απάντησε ότι εκείνοι που προετοίμασαν το έδαφος για την απάτη τύπου «Ponzi» είναι εξίσου υπεύθυνοι με όσους συμμετείχαν σε αυτήν, ότι το AK Parti και ο ηγέτης του, Ερντογάν, φέρουν ευθύνη για την κρίση στο χρηματιστήριο και ότι θα συνεχίσουν να διερευνούν την υπόθεση μέχρι τέλους.

Η άνοδος του κόστους δανεισμού της Γαλλίας υπερβαίνει ακόμη εκείνο της Ιταλίας «εν πολιτική κρίσει», ενώ η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τραπέζης (ΕΚΤ) για την συγκράτηση του δανεισμού δεν αντιμετωπίζεται προς το παρόν.

Η δημοσιονομική κατάσταση του σκληρού πυρήνα της Ευρωπαϊκής… «διαίρεσης» (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία) χειροτερεύει. Ποία είναι όμως τα περιθώρια της ΕΚΤ να αντιμετωπίσει τις  δημοσιονομικές δαπάνες, για την άμυνα της Ευρώπης που πρέπει να φθάσουν στο 3-5% του ακαθάριστου εισοδήματος της; Ελάχιστα.

Η αύξηση των φόρων προσκρούει την χαμηλή οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ και στον κίνδυνο ανεργίας που ήδη προκαλεί κοινωνικές εντάσεις στην Γαλλία και Γερμανία.

Ερωτηματικό τα ευρωπαϊκά ομόλογα

Ως αποτέλεσμα, οι Ευρωπαϊκές αποδόσεις των ομολόγων αυξάνονται, λόγω των δανειστικών αξιώσεων που έλκονται από την άνοδο των Αμερικανικών επιτοκίων (5,4% για 10ετή δανεισμό στις ΗΠΑ και 7.3% για υποθηκευτικά δάνεια ακινήτων). Τα κεφάλαια των Φάντς διαρρέουν στην Αμερική.

Η πίεση επίσης του πληθωρισμού των υγρών καυσίμων και του φυσικού αερίου εμπνέει τις απαιτήσεις των ομολογιούχων viligants για υψηλότερα επιτόκια, με αποτέλεσμα τις ρευστοποιήσεις προηγουμένων χαμηλοτέρας αποδόσεως που προξενεί κρίση στην αγορά ομολόγων.

Η κερδοσκοπία κινεί κι αυτή την φορά την αγορά κεφαλαίων. Τις συνέπειες υφίσταται το ευρώ που έχει υποχωρήσει στο 1,1255 έναντι του δολαρίου. Παραμένει άγνωστο που θα φθάσει το Ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα, εάν ενταθεί η αντιπαράθεση με την Ρωσία στην Ουκρανία και εκ νέου, στην Βαλτική θάλασσα, στο Ρωσικό Καλίνινγκράντ, πρώην Γερμανικό Καίνιξμπεργκ.

Αυτά που δίδασκαν οι Ευρωπαίοι δακτυλοδεικτούντες την Ελλάδα προ 15ετίας, υφίστανται σήμερα, βαρυγκωμούντες αδικαιολογήτως. Ήθελες τα και παθές τα. Η ιστορία ειρωνεύεται τους επιλήσμονες.

Αφού παραβλέψουμε, λοιπόν, τα εξωγενή σοκ και τις χρόνιες παθογένειες, πράγματα για τα οποία δεν ευθύνεται μια κυβέρνηση, η ικανότητα ή η ανεπάρκειά της έχει δύο σκέλη: Πρώτον πόσο επιτυχώς προβλέπει τι θα γίνει και δεύτερον πώς διαχειρίζεται τα προβλήματα που δεν χρειάζονται πρόβλεψη. Ας εφαρμόσουμε αυτούς τους απλούς κανόνες στην αποτίμηση της κυβερνητικής επταετίας Μητσοτάκη. Δεν μπορούμε να της χρεώσουμε τα προβλήματα των ετών 2019-2022 που οφείλονται στην πανδημία και το παγκόσμιο λοκνταουν. Την εποχή εκείνη ο λόγος Χρέος προς ΑΕΠ εκτοξεύθηκε από το 181% που παρέλαβε από την κυβέρνηση Τσίπρα, σε 209%! Και το ΑΕΠ την ίδια εποχή κατέρρευσε λόγω λοκντάουν. Αυτό φυσικά, δεν είναι δίκαιο να της το χρεώσουμε. Από την άλλη πλευρά βέβαια, στα χρόνια που ακολούθησαν, όταν τέλειωσε το λοκντάουν, όλες οι οικονομίες επανήλθαν στα προηγούμενα επίπεδα και το ΑΕΠ σημείωσε αντίδραση “πιεσμένου ελατηρίου”. Εκτινάχθηκε παντού!

Όπως η κυβέρνηση δεν χρεώνεται την απότομη εξωγενή μείωση, έτσι και δεν είναι δίκαιο να της πιστώσουμε την επίσης απότομη και αναπόφευκτη ανάκαμψη. Από κει και ύστερα βέβαια, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επωφελήθηκε από τη μεγάλη εισροή πρόσθετων κοινοτικών κονδυλίων από το Πακέτο Ανάκαμψης (χορηγήσεις και χαμηλότοκα δάνεια), που δόθηκε σε όλες τις χώρες-μέλη, ώστε να συνέλθουν από το λοκντάουν που είχε προηγηθεί. Επρόκειτο για μια χωρίς προηγούμενο εισροή 36,6 δισ. σε μια τριετία περίπου, από τα οποία απορροφήθηκαν τελικά γύρω στα 25 και μπορούν να απορροφηθούν και μερικά ακόμα.

Ταμείο Ανάκαμψης και ακρίβεια

Αυτό είναι επίσης εξωγενές σοκ. Θετικό αυτή τη φορά. Επωφελήθηκε η χώρα και η οικονομία της, αλλά δεν το πιστώνεται η κυβέρνηση. Τα χρήματα αυτά θα τα έπαιρνε η Ελλάδα όποια κυβέρνηση κι αν είχε. Όπως τα πήραν κι όλες οι υπόλοιπες κυβερνήσεις της ΕΕ. Τελικά, όμως, τα χρήματα αυτά στην Ελλάδα προκάλεσαν περισσότερο
πληθωρισμό παρά αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ! Και για τον πληθωρισμό επίσης δεν ευθύνεται αποκλειστικά η ελληνική κυβέρνηση, αφού υπήρξε και η απότομη αύξηση ενεργειακών τιμών που προκλήθηκε πάλι διεθνώς από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και τη νέα έκρηξη στον Περσικό Κόλπο στις αρχές του 2026, η οποία συνεχίζεται ως σήμερα.

Η ακρίβεια που σημειώθηκε διεθνώς είναι πια σε σημαντικό βαθμό ενεργειακή ακρίβεια. Όπως θα δούμε, όμως, η σημερινή κυβέρνηση δεν χειρίστηκε σωστά την ενεργειακή ακρίβεια. Μάλλον απέτυχε παταγωδώς. Πριν μπούμε στα ενεργειακά, να σημειώσουμε ότι από το 2019 ως το 2025 η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ έφτασε το 34%, ενώ η αύξηση των τιμών ξεπέρασε το 21%! Και η μεσοσταθμική, η πραγματική ανάπτυξη δεν ξεπέρασε το 2,1% ετησίως. Ποσοστό ελάχιστα υψηλότερο από ό,τι είχε υπάρξει τα αμέσως προηγούμενα
μνημονιακά χρόνια.

Αυτό καταγράφεται ως αποτυχία, αν ληφθούν υπόψιν τα πρωτοφανή ευρωπαϊκά κονδύλια που απορροφήθηκαν στο μεταξύ από το Ευρωπαϊκό Πακέτο Ανάκαμψης. Με τόσο πολλά ξένα χρήματα που μπήκαν μέσα στη χώρα σημειώθηκε ελάχιστη πραγματική επιτάχυνση της οικονομίας. Την ίδια εποχή υποχώρησε σημαντικά ο δείκτης Χρέους προς ΑΕΠ. Από το 181% το 2019 και το 209% το 2020, στο 146% το 2025! Αυτό είναι το “μεγάλο επίτευγμα” της κυβέρνησης που η ίδια προβάλλει.

Αλλά προσοχή εδώ: αυτό οφείλεται κυρίως στην πληθωριστική έκρηξη που υπήρξε, όχι στην πραγματική ανάπτυξη του ΑΕΠ. Το Χρέος ως απόλυτο μέγεθος αυξήθηκε στον αριθμητή του κλάσματος. Απλά, το ονομαστικό ΑΕΠ στον παρονομαστή αυξήθηκε πολύ περισσότερο, λόγω έκρηξης των τιμών. Κι έτσι το κλάσμα υποχώρησε πολύ. Με την ίδια λογική, αν είχαμε ακόμα μεγαλύτερη αύξηση τιμών, το Χρέος προς ΑΕΠ θα υποχωρούσε ακόμα περισσότερο. Αλλά η ελληνική κοινωνία θα είχε διαλυθεί! Γιατί ο υψηλός πληθωρισμός διαλύει τις κοινωνίες και αποδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών… Εδώ και αιώνες η απομείωση το Χρέους με πληθωρισμό είναι γνωστή και αποφεύγεται γιατί διαλύει τις οικονομίες μακροπρόθεσμα. Εδώ λοιπόν, έχουμε “ταχεία βελτίωση”, που δεν μπαίνει στο ενεργητικό, γιατί το “φάρμακο” είναι πιο επικίνδυνο από την “αρρώστια”.

Μούσκεμα στα ενεργειακά

Πάμε τώρα στα ενεργειακά. Εδώ είναι που τα έκαναν μούσκεμα, εντελώς μούσκεμα! Κράτησαν διπλάσιο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στη Βενζίνη (70 λεπτά το λίτρο) από το κατώτατο όριο που επέβαλε η ΕΕ (36 λεπτά). Αντίστοιχη (αν και κάπως μικρότερη) η απόκλιση και στο πετρέλαιο. Και μιάμιση φορά μεγαλύτερο ΦΠΑ στα καύσιμα (24%) από το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο (15%). Και να σημειωθεί ότι ο ΦΠΑ στα καύσιμα είναι φόρος πάνω στον φόρο!

Άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μείωσαν τους φόρους πάνω στα καύσιμα και απορρόφησαν ένα μέρος από την αύξηση της διεθνούς τιμής. Εδώ άφησαν τις τιμές καυσίμων να εκτοξευθούν, έβγαλαν “υπερ-απόδοση” εσόδων και ύστερα μοίραζαν προσωρινά επιδόματα σε “ευάλωτους”, ενώ όλοι οι υπόλοιποι συμπιέστηκαν. Δηλαδή, η μεσαία τάξη που ήταν ήδη πιεσμένη από πριν. Μαζί υποχώρησε και η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Στο ηλεκτρικό, θέσπισαν το Χρηματιστήριο Ενέργειας που τιμολογεί την υψηλότερη τιμή για όλους. Κι έτσι βρεθήκαμε να επενδύουμε σε Ανανεώσιμες Τιμές ενέργειας για να επιτύχουμε φθηνότερη τιμή και τελικά μας προέκυψε 41%
ακριβότερη τιμή!

Φυσικά αυτό δεν θα συνέβαινε, αν είχαν φροντίσει να υπάρχουν Μακροχρόνια Συμβόλαια (PPA) και να επενδύσουν σε περισσότερες μπαταρίες, ώστε να μην παράγεται ενέργεια που πάει χαμένη, ή που δεν την σηκώνει το σύστημα. Κι αυτό το χρεώνεται αναμφίβολα η Κυβέρνηση. Στην εποχή των μνημονίων συμπιέστηκε το εργασιακό κόστος της οικονομίας. Όμως, αμέσως μετά εκτοξεύθηκε το ενεργειακό κόστος. Και η
ανταγωνιστικότητα δεν βελτιώθηκε. Ό,τι κέρδιζε η παραγωγή από την μια πλευρά το έχανε από την άλλη.

Παράλληλα, η Κυβέρνηση κράτησε υψηλά και το ΦΠΑ σε όλα τα υπόλοιπα πέραν της ενέργειας. Πριν την κρίση ο ανώτατος συντελεστής ήταν στο 19%, στο πρώτο μνημόνιο του Γιώργου Παπανδρέου πήγε στο 23%, ο Σαμαράς αρνήθηκε να τον αυξήσει άλλο και κατέβασε μια σειρά προϊόντα και υπηρεσίες (κυρίως στην εστίαση) από το 23% στο 13%, χωρίς να προκύψει τρύπα στα έσοδα. Ύστερα ήλθε ο Τσίπρας, ανέβασε την εστίαση από το 13% στο 23% και ύστερα ανέβασε όλο τον ανώτερο συντελεστή στο 24%! Και εκεί παραμένει ακόμα, εφτά χρόνια μετά την έξοδο από τα μνημόνια!

Ανίκανη κυβέρνηση

Πώς να μην χτυπούν αλύπητα τα κύματα ακρίβειας; Και να σκεφτεί κανείς ότι οι έμμεσοι φόροι είναι οι πιο κοινωνικά άδικοι και οδυνηροί. Ως τελική ετυμηγορία λοιπόν:

• Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση, γιατί πανηγύριζε τον “εκσυγχρονισμό” των τρένων, χωρίς να εφαρμόσει την Σύμβαση 717 του 2014 (επί κυβέρνησης Σαμαρά). Δηλαδή υπερδιπλασίασε τις ταχύτητες των τρένων, χωρίς να υπάρχουν ασφαλιστικά μέτρα, όπως η τηλεδιοίκηση, η αυτόματη πέδηση και η ενδοεπικοινωνια των συρμών που προέβλεπε η Σύμβαση 717 για να αποφεύγονται δυστυχήματα. Με αποτέλεσμα την τραγωδία των Τεμπών. Πλήρης ανεπάρκεια αν όχι τίποτα βαρύτερο…
• Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση, γιατί επένδυσε σε ΑΠΕ χωρίς να επενδύει ταυτόχρονα σε μπαταρίες. Και έφτιαξε το Χρηματιστήριο Ενέργειας που προϋπέθετε να υπάρχουν μπαταρίες για να μην εκτοξεύεται η τιμή συνεχώς με αποτέλεσμα να ακριβύνει το ηλεκτρικό και να μην αρκούν οι επιδοτήσεις.
• Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση, γιατί στην αρχή αποκήρυσσε διεθνώς τις έρευνες για υδρογονάνθρακες (ακόμα κι από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών το 2020) και ύστερα “έδιωξε” τις εταιρίες που είχαν ήδη συμβόλαια έρευνας και εξόρυξης ήδη από την εποχή της Κυβέρνησης Σαμαρά και της υπουργίας Μανιάτη. Και ύστερα “ανακάλυψε” ξανά την αξία των υδρογονανθράκων, φέρνει νέες εταιρίες και υπογράφει νέα συμβόλαια, αφού έχασε πολύτιμο χρόνο. Και τα υπονομεύει κι αυτά, διακηρύσσοντας ότι αν βρουν φυσικό αέριο θα το εκμεταλλευτούν, αλλά αν βρουν πετρέλαιο δεν θα το βγάλουν! Ικανότητα πρόβλεψης μηδέν. Ικανότητα προσαρμογής υπό το μηδέν!
• Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση όταν καθύβριζε όσους μιλούσαν για “μπάζωμα” στο χώρο όπου έγινε το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών. Και τώρα έρχεται η Δικαιοσύνη και παραπέμπει τέσσερα στελέχη της (εκ των οποίων ένας πρώην υφυπουργός και ένας πρώην περιφερειάρχης) για το μπάζωμα που έγινε. Φυσικά δεν προεξοφλούμε την ενοχή κανενός, αλλά το μπάζωμα έγινε! Η Δικαιοσύνη θα αποφασίσει ποιοι είναι ένοχοι και ποιοι όχι, αλλά το μπάζωμα έγινε!
• Ναι, είναι ανίκανη η κυβέρνηση γιατί όταν επέβαλε το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών ισχυρίστηκε ότι αυτό είναι ανθρώπινο δικαίωμα. Αποδείχθηκε ότι έλεγε ψέματα. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) δεν έχει κρίνει ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ υποχρεούνται να θεσπίσουν γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Υποχρεούνται να προστατέψουν δικαιώματα που εδώ προστατεύονταν πλήρως πριν θεσπιστεί ο γάμος. Τελεία και παύλα. Ύστερα είπε ότι το επιβάλλει η ΕΕ. Αποδείχθηκε ότι δεν το επιβάλλει η ΕΕ! Υπάρχουν πάνω από 10 χώρες της ΕΕ που δεν το έχουν αποδεχθεί και δεν τις ενοχλεί κανείς. Ύστερα είπε ότι διαφωνεί με τις ακρότητες της woke ατζέντας. Κι αποδείχθηκε μετά ότι η woke ατζέντα αρχίζει να διδάσκεται ήδη στα σχολεία(!),
  αλλά διεισδύει και παντού αλλού (τραπεζικές πρακτικές θεσμοθετημένες εταιρικές συμπεριφορές κλπ.) την ώρα που αποβάλλεται στις ΗΠΑ και αμφισβητείται όλο και εντονότερα στην Ευρώπη. Και εδώ η κυβέρνηση κατάλαβε λάθος, προέβλεψε λάθος, είπε ψέματα και διαψεύσθηκε κατ’ επανάληψιν. Και στην πορεία έχασε και πάνω από τους μισούς ψηφοφόρους της.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι είναι η μοναδική λύση, η μόνη “σωτηρία” μας από το χάος! Κι αποδεικνύεται ανίκανη να προβλέψει, ανίκανη να διαχειριστεί αρνητικά η θετικά εξωτερικά σοκ, ανίκανη να λύσει προβλήματα. Μερικά από τα χρόνια προβλήματα τα επιδεινώνει κιόλας! Δεν είναι η μόνη “σωτηρία” μας από το χάος. Είναι η “ατμομηχανή” που μας οδηγεί στο χάος. Και μόνη της ελπίδα είναι, απέναντί της να έχει το κόμμα του Τσίπρα, το οποίο δεν είναι και πολύ διαφορετικό από την ίδια και επίσης δεν πάει πολύ καλά. Δηλαδή, το πολιτικό σύστημα μας προσφέρει δύο διαχειριστές του ίδιου αδιεξόδου και μας ζητά να διαλέξουμε ποιος θα μας “σώσει” από το χάος. Μόνο που το χάος δεν είναι πια απέναντί τους. Είναι μέσα τους κι ανάμεσά τους!

ΥΓ: Και δεν αναφέρθηκα καθόλου ούτε στην προϊούσα παράλυσή της κυβέρνησης έναντι της Τουρκίας, ούτε στα αλλεπάλληλα σκάνδαλα που ξεσπάνε παντού σε πρωτοφανή έκταση πια. Εδώ μιλήσαμε για πολιτική ανεπάρκεια. Η διαφθορά θέλει ξεχωριστή αντιμετώπιση. Αν και τα δύο συνδέονται βέβαια…

Οι στρατιωτικοί σχεδιασμοί έχουν στόχο να προσφέρουν στον πρόεδρο Τραμπ και στη στρατιωτική ηγεσία μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του πολέμου. Αυτό επιδιώκεται μέσω της ανάπτυξης έως και τριών αεροπλανοφόρων, μαζί με τα συνοδευτικά τους πλοία, στην περιοχή κατά τη διάρκεια του προσεχούς Νοεμβρίου.

Οι ίδιοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι οι κινήσεις αυτές παραμένουν στο στάδιο του σχεδιασμού και ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση για την υλοποίησή τους, σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα The Wall Street Journal.

Οι τρεις ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων αναμένεται να συγκεντρώνουν συνολικά περίπου 20.000 στρατιωτικούς και έως 150 μαχητικά αεροσκάφη. Επιπλέον, περιλαμβάνουν σημαντικό αριθμό αντιτορπιλικών με δυνατότητες εκτόξευσης πυραύλων και αντιμετώπισης πυραυλικών επιθέσεων.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, περίπου 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί βρίσκονται ήδη αναπτυγμένοι στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Τα αεροπλανοφόρα των οποίων εξετάζεται η ανάπτυξη είναι το USS George Washington, που βρισκόταν στην Αραβική Θάλασσα, το USS George H.W. Bush, το οποίο βρίσκεται στον Ινδικό Ωκεανό, καθώς και το USS Theodore Roosevelt, που αναχώρησε πρόσφατα από το Σαν Ντιέγκο και αναμένεται να διασχίσει τον Ειρηνικό Ωκεανό με κατεύθυνση προς την περιοχή.

Η εφημερίδα The Wall Street Journal είχε αποκαλύψει νωρίτερα τα σχέδια ανάπτυξης των τριών αεροπλανοφόρων. Οι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι οι κινήσεις του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού πραγματοποιούνται παράλληλα με την αποστολή από την Καλιφόρνια μιας αμφίβιας ομάδας μάχης τριών πλοίων, γνωστής ως ομάδα «Makin Island».

Η συγκεκριμένη δύναμη ενδέχεται να ενωθεί με την αμφίβια ομάδα «Boxer», η οποία βρίσκεται αναπτυγμένη στη Μέση Ανατολή εδώ και αρκετούς μήνες.Κάθε μία από τις ομάδες αυτές διαθέτει περισσότερους από 4.000 ναύτες και πεζοναύτες.

Τραμπ: «Πιθανή» η επέκταση των βομβαρδισμών

Σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Time, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είναι «πιθανό» να διευρύνει τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Με αυτόν τον τρόπο, υποδηλώνει ότι οι στρατιωτικές επιλογές παραμένουν στο τραπέζι για την κυβέρνησή του.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ είχε ξεκινήσει τον πόλεμο σε συντονισμό με το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, πριν ακολουθήσει προσωρινή παύση των συγκρούσεων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για την επίτευξη μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Ωστόσο, οι συνομιλίες κατέρρευσαν αργότερα και οι δύο πλευρές συνέχισαν να ανταλλάσσουν σποραδικές επιθέσεις. Τα νέα πλοία ενδέχεται να αντικαταστήσουν δυνάμεις που βρίσκονται ήδη στην περιοχή. Παράλληλα, η νέα ανάπτυξη πολεμικών πλοίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προετοιμάζεται διεύρυνση του πολέμου.

Οι αξιωματούχοι τόνισαν ότι οι νέες ναυτικές δυνάμεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αντικατάσταση μονάδων που βρίσκονται εδώ και μήνες στη θάλασσα, ιδιαίτερα στην περίπτωση που ο Τραμπ αποφασίσει τελικά να μην επεκτείνει εκ νέου τη σύγκρουση.

Το USS George H.W. Bush είχε αναχωρήσει από τη Βιρτζίνια τον Μάρτιο, ενώ το USS George Washington εγκατέλειψε τη βάση του στην Ιαπωνία τον Μάιο και έφθασε στη Μέση Ανατολή τον Αύγουστο.

Το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, από την πλευρά του, βρισκόταν πρόσφατα στον Ειρηνικό Ωκεανό, επιστρέφοντας στο Σαν Ντιέγκο μετά από μακρά ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή. Κατά τη διάρκεια αυτής της αποστολής είχαν διατυπωθεί παράπονα σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης και τον περιορισμένο αριθμό στάσεων σε λιμάνια.

Τέλος, η ομάδα «Makin Island» αναμένεται επίσης να αντικαταστήσει την ομάδα «Boxer», στην οποία συμμετέχει η 11η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών, με έδρα το Καμπ Πέντλετον της Καλιφόρνιας και παρουσία στην περιοχή από τον Μάρτιο.

Με την εκλογή του Μιτεράν, ο τότε υπουργός Εσωτερικών ο Γκαστίν Ντεφέρ ανακοίνωσε στις 26 Μαΐου  την αναστολή της εκτέλεσης των μέτρων απέλασης των αλλοδαπών, θεωρώντας ότι οι ξένοι εργαζόμενοι εν πολλοίς κακοπληρωμένοι βέβαια, συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη της Γαλλίας!

Όσοι ήμασταν τότε στη Γαλλία για σπουδές, βιώσαμε τα ακόλουθα που κυκλοφόρησαν ευρύτατα αμέσως μετά τις εκλογές του 1981: Η Γάλλοι βιομήχανοι τόνισαν στον Μιτεράν χωρίς περιστροφές ότι αν συνεχίζονταν οι απελάσεις θα κατέρρεε η γαλλική βιομηχανία! Οι φθηνοί παράνομοι μετανάστες με τις χαμηλές αποδοχές τους, ήταν λοιπόν μια σημαντική ένεση ανταγωνιστικότητας!

Τόσο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων του πολυμερούς “Γύρου της Ουρουγουάης” (1986-1994) όσο και του “Γύρου της Ντόχα” (2001-15), η απελευθέρωση της μετακίνησης  επαγγελματιών και επιστημόνων που συνδέονται με τις υπηρεσίες (της ονομαζόμενης Συμφωνίας GATS, προϊόν του “Γύρου της Ουρουγουάης”) όπως και των ανειδίκευτων εργαζομένων-μεταναστών κέρδισε έδαφος. Ο λόγος ήταν απλός για τη δεύτερη κατηγορία. Οι φοβισμένοι μετανάστες, παράνομοι και μη, είναι στην πράξη πιο ευάλωτοι στους μισθολογικούς εκβιασμούς της εργοδοσίας και τις μειωμένες μισθολογικές αποδοχές.

Το μεταναστευτικό ζήτημα, και η νέα βίαια ολική επανεκκίνηση της παγκόσμιας οικονομίας μέσω του προσφυγικού, οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα: Τα φθηνά χέρια αφθονούν πλέον στον πλανήτη. Είναι η λύση που έψαχνε απεγνωσμένα το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα σε ένα πρόβλημα, που χαρακτηρίζεται από μια ιδιαίτερη πολυπλοκότητα.

Οι παράγοντες που την προσδιορίζουν δεν περιορίζονται μόνο στο σεβασμό της ζωής και την προστασία των μεταναστών και προσφύγων, κάτι φυσικά αδιαμφισβήτητο. Υπάρχουν και άλλοι, οι οποίοι όταν αγνοούνται ή υποβαθμίζονται, τότε οι λύσεις που δίνονται είναι είτε λάθος, είτε ακόμη και μοιραίες.

Στο πλαίσιο αυτό δεν μπορεί λοιπόν να οικοδομηθεί μια πολιτική που πατά μόνο στα ανθρωπιστικά στοιχεία και στην προσωρινή παραμονή των μη προσκεκλημένων μεταναστών και προσφύγων στις χώρες υποδοχής. Σκοπιμότητες που συνδέονται με τη φθηνή τους εργασία είναι μια κυρίαρχη συνιστώσα του προβλήματος.

Μεταναστευτικό-προσφυγικό: Ένα οξύμωρο σχήμα

Σύμφωνα με τα παραπάνω λοιπόν, οι υποστηρικτές των ανοικτών συνόρων, από όποιον πολιτικό χώρο και αν προέρχονται, γίνονται απλώς φερέφωνα των επιλογών της φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και των υψηλών κερδών μέσω των μισθών πείνας των μεταναστών, που επηρεάζουν δυσμενώς και τις αυξήσεις των μισθών των υπόλοιπων εργαζομένων.

Ως εκ τούτου, η  πρόταξη εκ μέρους των συντηρητικών πολιτικών δυνάμεων, τα περί πολυπολιτισμικής κοινωνίας, είναι ο “φερετζές” της οικονομικής εκμετάλλευσης των μεταναστών-προσφύγων και της αδυναμίας εφαρμογής των επίσημων μισθολογικών ρυθμίσεων! Και εδώ βιώνουμε ένα οξύμωρο σχήμα που αφορά τις Ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις κυρίως. Ενώ οι ηγέτες και οι οπαδοί Ακροδεξιών πολιτικών σχηματισμών είναι κατά των μεταναστών, οι επιχειρηματίες-χρηματοδότες τους παραμένουν αναφανδόν υπέρ τους καθώς εξασφαλίζουν υπερκέρδη από τη φθηνή τους εργασία!

Τέλος, η εργαλειοποίηση του ζητήματος από διάφορες κυβερνήσεις (Βλ. ΗΠΑ και η φημολογούμενη εκ μέρους τους μαζική συντονισμένη εισροή χιλιάδων προσφύγων στην Ισπανία μετά την άρνησή του Πέδρο Σαντσέθ για συνδρομή υπέρ του Τραμπ στο Ιράν), οι γεωπολιτικές σκοπιμότητες και άλλα πολλά έρχονται να συμπληρώσουν το πάζλ της πολυπλοκότητας.

Είναι το σκάκι πάνω στο οποίο κινείται η ασύδοτη οικονομική εκμετάλλευση και οι εκάστοτε γεωπολιτικές στρατηγικές έχοντας ως αιχμή του δόρατος τους μετανάστες και τους πρόσφυγες. Και εδώ έρχεται προς συζήτηση και το ευαίσθητο θέμα της απόδοσης της ιθαγένειας σε μη προσκεκλημένους μετανάστες-πρόσφυγες και στους απογόνους τους. Η χαλάρωση των όρων απόδοσης ιθαγένειας, εισάγει εν δυνάμει διάφορες προκλήσεις  πολιτικής υφής.

Δεν υπάρχουν διεθνείς κανόνες που οφείλουμε να σεβαστούμε στο ζήτημα αυτό. Η απόδοση της ιθαγένειας εντάσσεται στην ατζέντα των θεμάτων που αφορούν στην εθνική κυριαρχία και μόνο. Τέλος, στο μεταναστευτικό – προσφυγικό βέβαια συγκρούεται η αλληλεγγύη που δείχνουν οι λαοί με την τάση για όλο και πιο ισχυρή διεθνοποίηση της φθηνής εργασίας, στον ορίζοντα απρόβλεπτων γεωπολιτικών εξελίξεων και στοχευμένων στρατηγικών.

Οι μελετητές συμφωνούν ότι ο Καρκαβίτσας έγραψε τις “Φρεγάδες” το 1899 ως ένα αλληγορικό καμπανάκι αφύπνισης. Ήταν το δικό του “κατηγορώ” ενάντια στον κοινωνικό εγωισμό και τον πολιτικό διχασμό της εποχής του, αλλά και η δική του πικρή διαπίστωση μετά την ήττα του 1897. Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, χωρίς να το ξέρει, περιέγραψε με λογοτεχνικούς όρους τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό που οδήγησε και στη σύγχρονη πολιτική κόντρα για τους “νοικοκύρηδες” και τους “κακομοίρηδες”.

Ο Κοινωνικός Διαχωρισμός

Όπως στο διήγημα υπάρχει το χάσμα ανάμεσα στους καπετάνιους που κοιμούνται στα βελούδα και τους σκλάβους που σαπίζουν στις αλυσίδες, έτσι και στην πολιτική γλώσσα του σήμερα ο διαχωρισμός σε “νοικοκύρηδες” και “κακομοίρηδες” χρησιμοποιείται έντεχνα για να χωρίσει την κοινωνία. Η εξουσία συνεχίζει να χρησιμοποιεί αυτές τις “ταμπέλες” για να χαϊδέψει τα αυτιά των μεν και να υποτιμήσει τους δε.

Η ειδοποιός διαφορά του σήμερα είναι ποιος είναι “νοικοκύρης” και ποιος είναι “κακομοίρης”. Όταν ο πλούσιος γίνεται πλουσιότερος και ο φτωχός φτωχότερος, τα όρια των λέξεων θολώνουν, ξεφτίζουν, χάνονται. Στη δύση του 2026, ο τίμιος εργαζόμενος που πασχίζει να κρατήσει όρθιο το σπίτι του με το υστέρημά του, βαφτίζεται υποτιμητικά “κακομοίρης” επειδή αδυνατεί να ακολουθήσει τον παραλογισμό της ακρίβειας.

Αντίθετα, ο όρος “νοικοκύρης” παραχωρείται ως προνόμιο μόνο σε όσους έχουν την πολυτέλεια να μην κοιτούν τις τιμές, να μην μετρούν τα έξοδα και να απολαμβάνουν τους καρπούς μιας τεχνητής ευημερίας. Η εξουσία, αποκομμένη στο δικό της “κατάστρωμα”, αρνείται να δει ότι το αληθινό νοικοκυριό σήμερα συντηρείται από εκείνους που η ίδια επιλέγει να περιφρονεί.

Η ψευδαίσθηση της “Ατομικής Σωτηρίας”

Στην εξέλιξη του διηγήματος, οι φρεγάδες ακινητοποιούνται από την απόλυτη μπουνάτσα και ο καπετάνιος στέλνει το πλήρωμα στη στεριά για να μαζέψει τροφή. Εκεί, το περιφρονημένο ναυτόπουλο, ο “κακομοίρης”, ανακαλύπτει τυχαία μια κρυφή σπηλιά που αναβλύζει το “αθάνατο νερό” της ζωής. Όταν όμως το μυστικό μαθεύεται, οι ναύτες και οι καπετάνιοι τρέχουν αφηνιασμένοι στο σημείο.

Το πιο διαχρονικό στοιχείο είναι η σκηνή στη σπηλιά. Γιατί σφάζονται οι ναύτες; Επειδή ο καθένας θέλει να πιει πρώτος και μόνος του το “αθάνατο νερό”. Όμως στο τέλος της σφαγής τούτο μολύνεται, στερεύει και χάνεται. Στη σημερινή πραγματικότητα, αυτό μεταφράζεται στον διχασμό και τον κοινωνικό αυτοματισμό: η τάση να κοιτάζει ο καθένας το “νοικοκυριό” του, αδιαφορώντας αν ο διπλανός του (“ο κακομοίρης”) καταστρέφεται.

Αντί η κοινωνία να ενωθεί απέναντι στα κοινά προβλήματα, στρέφεται ο ένας εναντίον του άλλου, παλεύοντας για τα ψίχουλα (μια επιδότηση, ένα επίδομα, μια φοροαπαλλαγή), με αποτέλεσμα η “πηγή” της συλλογικής ευημερίας να στερεύει για όλους. Η σύνδεση αυτή αποδεικνύει ότι η ελληνική κοινωνία, διαχρονικά, εξακολουθεί να ταλαιπωρείται από τα ίδια σύνδρομα. Οι όροι αλλάζουν, τα πολιτικά κόμματα αλλάζουν, αλλά η “σφαγή στη σπηλιά”, δηλαδή η αδυναμία μας να λειτουργήσουμε ως σύνολο με αλληλεγγύη, παραμένει το πιο ζωντανό και επίκαιρο κομμάτι της ιστορίας μας.

Ο Καρκαβίτσας, ο “Κακομοίρης” και η ανατροπή της αλαζονείας

Στο διήγημα, το ναυτόπουλο είναι ο εύκολος στόχος, ο περιφρονημένος “κακομοίρης”. Ο Καρκαβίτσας είναι ξεκάθαρος: το ναυτόπουλο δεν είναι απλώς φτωχό, είναι ο απόλυτος παρίας. Είναι “κασιδιάρης” (σημαδεμένος, άρρωστος), τον έχουν “για ψυχικό” (δηλαδή από ελεημοσύνη, απλήρωτο υπηρέτη) και «ξεκόβει από τ’ άλλα παιδιά». Είναι ο κοινωνικά αποκλεισμένος, ο “κακομοίρης” με την βαθύτερη, ταξική και μεταφορική έννοια. Στη σύγχρονη ρητορική, ο “κακομοίρης” συχνά αντιμετωπίζεται με μια τάση υποτίμησης, ως κάποιος που “δεν προσπάθησε αρκετά” ή που “βολεύεται με τα λίγα”, σε αντίθεση με τον “άξιο νοικοκύρη”.

Ο Καρκαβίτσας όμως ανατρέπει αυτή την αλαζονεία, δείχνοντας ότι η κάθαρση και το θαύμα ξεκινούν από τον πιο αδικημένο, ενώ η απληστία των υπολοίπων φέρνει την καταστροφή. Το ναυτόπουλο βρίσκει την κρυφή πηγή με το “αθάνατο νερό”, λούζεται, γιατρεύεται και νιώθει το κορμί του να δυναμώνει. Στη σημερινή πραγματικότητα, αυτό το “θαύμα” δεν είναι μεταφυσικό, είναι η ελπίδα για μια καλύτερη ζωή, η αξιοπρέπεια, η αναζήτηση μιας “πηγής” (μιας δίκαιης ζωής, μιας ανάσας) μέσα στο σκοτάδι της καθημερινής επιβίωσης. Ο λαός σήμερα πράγματι ζητά αυτό το “θαύμα”, προσπαθώντας να βγει από τη μοίρα του “κακομοίρη” που του φορτώνουν. Να γίνει επιτέλους, “νοικοκύρης στον τόπο του” με την πραγματική έννοια του όρου!

Είναι επίσης πιθανόν ένα μέρος των μη εγγεγραμμένων επιτυχόντων, ιδιαίτερα εκείνων με υψηλές επιδόσεις, να διεκδίκησε και να εξασφάλισε θέση, ή υποτροφία στο εξωτερικό. Άλλωστε, πολλά παιδιά βλέπουν ότι γνωστοί τους, με “βαριά χαρτιά” στο χέρι, βρίσκουν πολύ πιο αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας στο εξωτερικό, οπότε δεν μοιάζει παράλογο να επέλεξαν να ακολουθήσουν τη διαδρομή αυτή μια ώρα αρχύτερα. Ας σημειώσουμε επίσης ότι και ένα διόλου ασήμαντο ποσοστό των τύποις εγγεγραμμένων δεν θα εμφανιστεί στο αμφιθέατρο, καθώς θα αναζητήσει μια καλύτερη, για τα δεδομένα του, επιλογή.

Όσοι είμαστε ενεργοί δάσκαλοι αντιλαμβανόμαστε, εδώ και αρκετά χρόνια, κάτι ιδιαίτερα ανησυχητικό και στενόχωρο. Ίσως πολλές φορές να αρνούμαστε να το δεχθούμε, αλλά η εικόνα που συναντούμε καθημερινά στις τάξεις μας δείχνει πως ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό των μαθητών μας αποστασιοποιείται από την προσπάθεια. Ο έμπειρος δάσκαλος διαβάζει την πνευματική όρεξη ή ανορεξία ενός παιδιού στο βλέμμα του μέσα σε δευτερόλεπτα.

Και, δυστυχώς, για μια σημαντική μερίδα παιδιών στις μέρες μας, η όποια προσπάθεια γίνεται “με το στανιό” και χωρίς το πάθος, το μεράκι και την αγάπη που θα της έδιναν τη ζωτική πνοή που θα τη νοηματοδοτούσε. Δεν μιλώ για την περιστασιακή απροθυμία ή αποστασιοποίηση που μπορεί να οφείλεται σε συγκυριακούς λόγους, αλλά για κάτι βαθύτερο και πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμο.

“Τα έχουν όλα τα παιδιά”…

“Τα έχουν όλα” ακούγεται συχνά, αλλά μήπως τελικά τα παιδιά δεν έχουν εκείνα που κάνουν τη σπίθα να ανάψει; Ας σκεφτούμε λίγο τι βλέπουν και ακούν τα παιδιά μας: Ποια η εικόνα των γονιών τους, των προοπτικών που βλέπουν να διανοίγονται γύρω τους και τα πρότυπα που επιδοκιμάζουμε συλλογικά. Αν τα αναλογιστούμε αυτά, ίσως μπορέσουμε να βρούμε αρκετούς λόγους για τους οποίους η αποστασιοποίηση από μια προσπάθεια που δε φαίνεται να σου επιστρέφει όφελος, μας φανεί λογική.

Σε ποιο αξιακό υπόβαθρο να στηρίξουν τα παιδιά μας την προσπάθεια αυτή; Πού να θεμελιώσουν την επιμονή και την υπομονή που απαιτούν οι ανθρώπινες δράσεις με μακρόπνοο ορίζοντα; Η υπόσχεση της “κονόμας” δεν φαίνεται να είναι αρκετή για να πείσει τις νεανικές ψυχές που διατηρούν ακόμη κάποια αλέκιαστα στοιχεία, από την μουτζούρα του κόσμου της Θεάς Οικονομίας, που δημιουργήσαμε και στον οποίο όλα ανάγονται σε μετρούμενους δείκτες, οι οποίοι συνεχώς βελτιώνονται, ενώ οι ψυχές μας συνεχώς μαυρίζουν.

Δεν μιλάμε λοιπόν απλώς για παιδιά που δεν γράφτηκαν σε ένα πανεπιστήμιο. Το ερώτημα είναι ευρύτερο: Τι σχέση έχουν οι νέοι άνθρωποι με την εκπαίδευση, την εργασία, την προσπάθεια και τελικά με το ίδιο το μέλλον τους; Ίσως εδώ αποκτά ενδιαφέρον και ένα ακόμη στατιστικό εύρημα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΕ για το 2025, το 11% των νέων ηλικίας 15-29 ετών ανήκει στην κατηγορία των NEETs (neither in employment nor in education and training), δηλαδή ούτε εργάζεται, ούτε φοιτά σε πανεπιστήμια ή σχολές, ούτε συμμετέχει σε οποιαδήποτε μορφή εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Στη χώρα μας το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 13,6%· υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται μόνο στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.

Και το ελληνικό παράδοξο δεν σταματά εδώ: Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή εικόνα, όπου οι νέοι με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης εμφανίζουν γενικά υψηλότερα ποσοστά NEET, στην Ελλάδα το φαινόμενο αφορά σε αξιοσημείωτο βαθμό και νέους που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους σε πανεπιστήμια και έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Μπορεί, τελικά, αυτό που θέλουν να μας πουν τα παιδιά μας μέσω των επιλογών τους να συμπυκνώνεται εύστοχα στους στίχους του υπέροχου τραγουδιού “Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον” του Διονύση Τσακνή. Όχι επειδή αρνούνται το μέλλον γενικά, αλλά επειδή αποστρέφονται το μέλλον όπως εμείς τους το προσφέρουμε. Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για όλους μια μελέτη που θα συγκέντρωνε τα στοιχεία απ’ όλα τα Πανεπιστήμια της χώρας και θα αναζητούσε τους μη εγγραφέντες, ώστε να καταγράψει τους λόγους που έκαναν αυτή την επιλογή…

Ο Αργύρης Μυστακίδης είναι Φυσικός, Φροντιστής, Εκπαιδευτικός Αναλυτής.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο 32χρονος φέρεται να έσπασε με βαριοπούλα την τζαμαρία της μεζονέτας και να εισέβαλε στο εσωτερικό της. Ακολούθησε αιματηρό επεισόδιο, κατά τη διάρκεια του οποίου φέρεται να επιτέθηκε με αιχμηρό αντικείμενο τόσο στην πρώην σύντροφό του όσο και στον 33χρονο άνδρα, τραυματίζοντάς τους σοβαρά. Την ώρα του περιστατικού μέσα στην κατοικία βρίσκονταν και ανήλικα παιδιά.

Σοβαρά οι δύο τραυματίες

Οι δύο τραυματίες μεταφέρθηκαν με τις αισθήσεις τους στο Ασκληπιείο Βούλας, με την κατάστασή τους να χαρακτηρίζεται σοβαρή. Για την υπόθεση, ο 32χρονος αλλοδαπός προσήχθη στο Τμήμα Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Λαυρεωτικής, ενώ οι αστυνομικές Αρχές διερευνούν τις ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η επίθεση.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο, με τη συμμετοχή και άλλων μεγάλων δυνάμεων, και επιχειρεί να επαναλάβει την προσπάθεια του 2022 για την ασφαλή μεταφορά σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Η τότε συμφωνία, στην οποία είχαν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο η Τουρκία και ο ΟΗΕ, κατέρρευσε έναν χρόνο αργότερα.

Το νέο εγχείρημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ρωσία και η Ουκρανία, οι οποίες αντιπροσωπεύουν από κοινού περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων αποστολών σιταριού, έχουν εντείνει τις επιθέσεις στις λιμενικές εγκαταστάσεις της άλλης πλευράς στη Μαύρη Θάλασσα. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι επιθέσεις συνέβαλαν στην άνοδο των προθεσμιακών τιμών του σιταριού σε υψηλό τριών ετών τον Αύγουστο.

Μια συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών πραγματοποιήθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με στόχο να δοθεί το έναυσμα στη νέα διπλωματική πρωτοβουλία. Στη συνάντηση συμμετείχαν Τούρκοι αξιωματούχοι και εκπρόσωποι των ΗΠΑ, της Ευρώπης, της Ινδίας και της Αιγύπτου. Σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Bloomberg, οι συμμετέχοντες συζήτησαν μια «στενά καθορισμένη και αμοιβαία συμφωνία», η οποία θα προβλέπει την ελεύθερη εμπορική ναυσιπλοΐα και την προστασία λιμανιών και ενεργειακών υποδομών.

Μαύρη Θάλασσα: Οι ρωσικοί όροι για εκεχειρία

Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν είχε δηλώσει νωρίτερα τον Σεπτέμβριο ότι έλαβε «θετική» απάντηση από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι σχετικά με την επανασύσταση ενός διαδρόμου μεταφοράς σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα. Ωστόσο, ο Ουκρανός υπουργός Γεωργίας Τάρας Βισότσκι δήλωσε πρόσφατα ότι δεν βλέπει θετικές ενδείξεις πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί τους επόμενους μήνες.

Παράλληλα, σύμφωνα με το Bloomberg, η Ρωσία έχει θέσει αυστηρούς όρους για την επαναφορά μιας συμφωνίας στη Μαύρη Θάλασσα, μεταξύ των οποίων η μερική άρση κυρώσεων και σημαντικές στρατιωτικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε δηλώσει τον Σεπτέμβριο ότι η επιστροφή στη συμφωνία του 2022 είναι «εντελώς απαράδεκτη και μη ρεαλιστική», υποστηρίζοντας ότι η Ουκρανία είχε καταχραστεί την προηγούμενη συμφωνία.

Το Bloomberg μεταδίδει επίσης ότι ο Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή πως οι ουκρανικές προτάσεις για τον τερματισμό των επιθέσεων, μεταξύ άλλων και στη Μαύρη Θάλασσα, παραμένουν στο τραπέζι, αφήνοντας ωστόσο να εννοηθεί ότι αυτές διατυπώθηκαν ως αποτέλεσμα των ρωσικών αντιποίνων. Ο Ρώσος πρόεδρος τόνισε ότι η Μόσχα θα αποφασίσει πώς θα απαντήσει με βάση τα δικά της συμφέροντα.

1. ΔΕΠΑ Εμπορίας — ο πιο άμεσος δικαιούχος: Η ΔΕΠΑ Εμπορίας εμπορεύεται και προμηθεύει φυσικό αέριο, εισάγοντάς το μέσω αγωγών από Βουλγαρία/Τουρκία και μέσω του τερματικού Ρεβυθούσας, ενώ ελέγχεται 100% από το ΤΑΙΠΕΔ (δημόσιο). Είναι ενεργή σε νέες συμφωνίες LNG: διπλασιάζει τις ποσότητες LNG από τις ΗΠΑ μέσω της Venture Global, στέλνει νέα φορτία LNG στη Ρεβυθούσα, και υπέγραψε δήλωση προθέσεων μεταφοράς αερίου με τη Naftogaz για τον χειμώνα 2025-2026. Επίσης κατέχει το 29% στην Ηλεκτροπαραγωγή Αλεξανδρούπολης (840 MW) και το 20% στη Gastrade, που λειτουργεί το FSRU Αλεξανδρούπολης — άρα κερδίζει και από την υποδομή εισαγωγής, όχι μόνο από την εμπορία.

2. Mytilineos — κάθετα ολοκληρωμένος όμιλος με βαρύ αποτύπωμα στο αέριο. Ο όμιλος στοχεύει σε μερίδιο 30% στην προμήθεια ρεύματος έως το 2026, με τον ΔΕΗ και τη Mytilineos να ελέγχουν μαζί το 75% της αγοράς. Σημαντικό: ο κλάδος Ενέργειας ευνοήθηκε από την ενδυνάμωση παρουσίας στην προμήθεια φυσικού αερίου στα Βαλκάνια και τη ΝΑ Ευρώπη, με σχέδια επέκτασης σε όλη την Ευρώπη, και απάντηση στις μειωμένες τιμές αερίου ήταν η γεωγραφική επέκταση με νέο γραφείο διανομής αερίου στη Δυτική Ευρώπη.

3. HELLENiQ ENERGY (πρώην ΕΛΠΕ). Αν και πούλησε το 35% της ΔΕΠΑ Εμπορίας στο ΤΑΙΠΕΔ τον Δεκέμβριο του 2024, παραμένει βασικός παίκτης στα πετρελαιοειδή /αέριο και συμμετείχε στην έκτακτη σύσκεψη ασφάλειας εφοδιασμού με το ΥΠΕΝ μαζί με τη Motor Oil. 4. ΔΕΗ. Προωθεί ενεργά και φυσικό αέριο για το σπίτι, ως ο μεγαλύτερος πάροχος ρεύματος στην Ελλάδα, και διατηρεί μονάδες αερίου στο χαρτοφυλάκιο ηλεκτροπαραγωγής της παράλληλα με τις ΑΠΕ.

5. Chevron και ExxonMobil — οι νέοι “μεγάλοι ξένοι παίκτες” στους υδρογονάνθρακες. Αυτές είναι οι εταιρείες που εμφανίζονται πιο έντονα στις πρόσφατες δηλώσεις της νέας ηγεσίας: Ο Σταύρος Παπασταύρου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην παρουσία Chevron και ExxonMobil στην Ελλάδα, με ένα πιθανό κοίτασμα να εκτιμάται έως 10 δισ. ευρώ, ενώ το ενδιαφέρον της ExxonMobil βρέθηκε στο επίκεντρο συνάντησης εργασίας του υπουργού και του υφυπουργού.

6. Διαχειριστές υποδομών αερίου (ΔΕΣΦΑ, Gastrade/FSRU, TAP, IGB). Αυτές οι εταιρείες υποδομής (αγωγοί, τερματικοί σταθμοί) κερδίζουν από τη ροή αερίου ανεξαρτήτως του ποιος το προμηθεύει — όσο περισσότερο αέριο διέρχεται, τόσο μεγαλύτερα τα έσοδα από τέλη διαμετακόμισης. Ο “διάδρομος Νότου-Βορρά” που περιέγραψε ο Παπασταύρου τους αφορά άμεσα.

Η έλλειψη μπαταριών ευνοεί το αέριο

Μια σημαντική παρατήρηση: η κατάσταση στην ενέργεια δεν είναι “είτε-είτε” (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ή Φυσικό Αέριο). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μεγάλοι όμιλοι (Mytilineos, ΔΕΠΑ, ΔΕΗ) δεν είναι αμιγώς εταιρείες αερίου — έχουν επίσης τεράστιο χαρτοφυλάκιο σε ΑΠΕ: η Mytilineos είχε συνολικό χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ 13,7 GW, και η ΔΕΠΑ αναπτύσσει φωτοβολταϊκά πάνω από 800 MW με χρηματοδότηση 390 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα δεν είναι τόσο “αέριο εναντίον ΑΠΕ” στο επίπεδο εταιρικών συμφερόντων — οι ίδιοι όμιλοι κερδίζουν και από τα δύο. Το πραγματικό ζήτημα είναι μάλλον ότι η έλλειψη αποθήκευσης διατηρεί τη δομική ανάγκη για αέριο ως εφεδρεία, πράγμα που ευνοεί ειδικά όσους ελέγχουν μονάδες αερίου και υποδομές εισαγωγής — δηλαδή η καθυστέρηση στις μπαταρίες λειτουργεί έμμεσα προς όφελος της υπάρχουσας υποδομής αερίου, ανεξάρτητα από τις προθέσεις των επιμέρους εταιρειών.

Η αμερικανική Venture Global

Η Venture Global, είναι ο αμερικανικός προμηθευτής LNG που η ΔΕΠΑ Εμπορίας διπλασίασε τις ποσότητες μαζί της. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2013 από τον Michael Sabel, τραπεζίτη ενέργειας, και τον Robert Pender, δικηγόρο. Ο Pender είχε εργαστεί πάνω από 28 χρόνια στη χρηματοδότηση ενεργειακών έργων, ήταν επί μία δεκαετία επικεφαλής στη Hogan Lovells σε διεθνή χρηματοδότηση έργων, με συνολική εμπειρία σε έργα αξίας 35+ δισ. δολαρίων (αιολικά, βιομάζα, υδροηλεκτρικά, LNG, πυρηνικά).

Η δομή ελέγχου είναι το πιο ενδιαφέρον σημείο. Μετά το IPO (αύξηση μετοχικού κεφαλαίου μέσω δημόσιας προσφοράς) τον Ιανουάριο του 2025, η κεφαλαιοποίηση έφτασε τα 60,5 δισ. δολάρια, αλλά οι δύο ιδρυτές διατήρησαν το 98% του συνολικού ποσοστού των ψήφων, μέσω προνομιακών μετοχών που έχουν 10 ψήφους η καθεμία έναντι 1 ψήφου για τις κοινές μετοχές κατηγορίας. Δηλαδή, παρόλο που η εταιρεία είναι πλέον εισηγμένη και ανοιχτή σε δημόσιους επενδυτές, ο πραγματικός έλεγχος παραμένει αποκλειστικά στα χέρια Sabel-Pender, μέσω της Venture Global Partners II, LLC, που είναι η ελέγχουσα μέτοχος.

Βασικοί επενδυτές πριν το IPO: Η Stonepeak Infrastructure Partners επένδυσε 1,3 δισ. δολάρια στο τερματικό Calcasieu Pass, με άλλους βασικούς επενδυτές την Kiewit Corporation και την Energy Capital Partners — όλα μεγάλα ονόματα στην υποδομή /ιδιωτικά κεφάλαια ενέργειας στις ΗΠΑ. Πελάτες-εταίροι μεγάλης κλίμακας: Η εταιρεία είχε εξασφαλίσει μακροχρόνια συμβόλαια με μεγάλους ενεργειακούς ομίλους όπως η Shell και η BP, και είχε συμβόλαια αγοράς (SPAs) με αναμενόμενα συνολικά έσοδα περίπου 107 δισ. δολαρίων στη διάρκεια ζωής τους.

Η Venture Global είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς αμερικανικού LNG παγκοσμίως — στοχεύει να έχει πάρει υπό τον έλεγχό της έως το 2030 πάνω από το 25% των εξαγωγών LNG των ΗΠΑ. Η συμφωνία της με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο: οι ΗΠΑ προσπαθούν να αντικαταστήσουν το ρωσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά με αμερικανικό LNG, και η Ελλάδα (μέσω Ρεβυθούσας και του σχεδιαζόμενου “διαδρόμου Νότου-Βορρά” που ανέφερε ο Παπασταύρου) λειτουργεί ως σημείο εισόδου αυτού του αερίου στα Βαλκάνια.

Άρα η αυξανόμενη εξάρτηση της Ελλάδας από εισαγόμενο LNG εξυπηρετεί ταυτόχρονα: (α) τα ιδιωτικά συμφέροντα ιδρυτών/επενδυτών της Venture Global, (β) τη γεωπολιτική στρατηγική ΗΠΑ-ΕΕ απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, και (γ) τα ελληνικά εγχώρια συμφέροντα (ΔΕΠΑ, Mytilineos) που μεσολαβούν και επωφελούνται από τη διανομή. Είναι ένα ωραίο παράδειγμα του πώς η καθυστέρηση στην εγχώρια αποθήκευση δεν είναι απλά “τεχνικό κενό” — διατηρεί ζωντανή μια ολόκληρη αλυσίδα εμπορικών σχέσεων γύρω από το εισαγόμενο αέριο.

Η ουκρανική εταιρεία Naftogaz

Η Naftogaz είναι 100% κρατική εταιρεία της Ουκρανίας. Ο ιδρυτής και μοναδικός μέτοχος είναι το ίδιο το ουκρανικό κράτος. Είναι η μεγαλύτερη εθνική εταιρεία πετρελαίου και αερίου της Ουκρανίας, υπαγόμενη στην κυβέρνηση, με κάθετα ολοκληρωμένη δραστηριότητα σε έρευνα, άντληση, μεταφορά και προμήθεια φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Η εταιρεία λειτουργεί 38.200 χλμ. αγωγών διαμετακόμισης υψηλής πίεσης και διαθέτει πάνω από 30 δισ. κυβικά μέτρα χωρητικότητας αποθήκευσης αερίου, υποδομή που βρίσκεται ανάμεσα στη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση και την έχει φέρει στο επίκεντρο της περιφερειακής πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι η Naftogaz δεν είναι απλά προμηθευτής — είναι κομβικός παίκτης στο πώς κινείται το αέριο μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης.

Έχει γίνει ακόμα “πιο κρατικοποιημένη” μέσα στον πόλεμο. Με αποφάσεις της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Naftogaz έχει γίνει μεγαλύτερη και με περισσότερη αγοραστική δύναμη — είναι πια μονοπώλιο στην προμήθεια αερίου σε νοικοκυριά, καλύπτοντας πάνω από το 98% της αγοράς, ενώ της δόθηκε ο έλεγχος 26 εταιρειών διανομής αερίου που προηγουμένως ανήκαν στον ουκρανό ολιγάρχη Dmytro Firtash, καθώς και δίκτυο πρατηρίων που ανήκε στον Viktor Medvedchuk (ο οποίος έχει συλληφθεί).

Το 2021 η συμβολή της Naftogaz αντιστοιχούσε στο 10,7% των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού — άρα είναι ζωτικής σημασίας για τα δημόσια οικονομικά της Ουκρανίας εν καιρώ πολέμου. Από τον Μάιο του 2025 πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου είναι ο κ. Koretskyi, ο οποίος προηγουμένως διηύθυνε τις κρατικές εταιρείες Ukrnafta και Ukrtatnafta, αυξάνοντας την παραγωγή πετρελαίου/αερίου και καταγράφοντας ιστορικά κερδοφόρα αποτελέσματα. Η περίπτωση Naftogaz είναι ουσιαστικά αντίστροφη από τη Venture Global:

• Venture Global = ιδιωτικά συμφέροντα δύο ιδρυτών-δισεκατομμυριούχων (Sabel, Pender) που κερδίζουν εμπορικά από την πώληση LNG.
• Naftogaz = το ίδιο το ουκρανικό κράτος, που έχει γεωπολιτικό και όχι μόνο εμπορικό συμφέρον: χρειάζεται έσοδα και ασφάλεια εφοδιασμού εν μέσω πολέμου, και η συμφωνία με τη ΔΕΠΑ εξυπηρετεί διπλό σκοπό: εξασφαλίζει εφοδιασμό για την Ουκρανία τον χειμώνα (πιθανότατα μέσω αντίστροφης ροής από Ελλάδα/Βαλκάνια προς Ουκρανία, δεδομένων των ρωσικών πληγμάτων στις υποδομές της) και ενισχύει τα κρατικά έσοδα της Ουκρανίας σε μια κρίσιμη περίοδο.

Άρα εδώ δεν μιλάμε για το “ποιος πλουτίζει ιδιωτικά” αλλά και για κρατική στρατηγική επιβίωσης — η Ουκρανία χρειάζεται διεθνείς συνεργασίες αερίου τόσο για ενεργειακή ασφάλεια όσο και για δημοσιονομικά έσοδα, ενώ η Ελλάδα/ΔΕΠΑ αποκτά έναν ακόμη γεωπολιτικό ρόλο ως κόμβος διαμετακόμισης στην ευρύτερη περιοχή.