Το βέτο δεν είναι η καλύτερη λύση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν διαθέτει κάποια περιθώρια κινήσεων. Πράγματι, ανάμεσα στο βέτο και την ομόφωνη απόφαση, υπάρχει μια απόσταση. Η απόσταση αυτή καθορίζεται από το γεγονός ότι η εισβολή στην Κύπρο δεν έχει την παραμικρή ομοιότητα με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ως προς τα δεδομένα που διαμόρφωσαν τις δυο εισβολές.

Το 1990 ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζέιμς Μπέικερ, συναντήθηκε με τον Σοβιετικό ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ενώ διαπραγματεύονταν την επανένωση της Γερμανίας, δηλώνοντας ρητά το εξής: ούτε ίντσα δε θα επεκταθεί το ΝΑΤΟ προς τα Ανατολικά! Παρόμοια δήλωση έκανε και ο πρόεδρος Μπους λίγο παλαιότερα στον Γκορμπατσώφ στην Σύνοδο της Μάλτα στις 2-3 Δεκεμβρίου του 1989.

Η ανατροπή των προφορικών αυτών δηλώσεων ήρθε το 1997 με την Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ-Ρωσίας, όπου υπογράφηκε το ακόλουθο σε γενικές γραμμές: Κάθε κράτος κάνει ό,τι θέλει σε θέματα ασφάλειας! Η ίδια Πράξη διευκρίνιζε ότι ούτε το ΝΑΤΟ ούτε η Ρωσία αποκτούσαν δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις του άλλου. Έτσι αποφασίστηκε η επέκταση του ΝΑΤΟ και προς την Ουκρανία. Αλλά η επέκταση αυτή θα οδηγούσε σε ένα στρατηγικό στραγγαλισμό της Ρωσίας. Δεν είναι της ίδιας υφής με εκείνη των κρατών της πρώην Ανατολικής Ευρώπης.

Όσο πιο δεδομένοι είμαστε, τόσο λιγότερο μας υπολογίζουν

Ως προς το δεύτερο δεδομένο, στις 12 Φεβρουαρίου 2015, είχαμε τη συμφωνία Minsk II, που πρόβλεπε ένα ειδικό καθεστώς τοπικής αυτοδιοίκησης των περιοχών Ντονέτσκ και Λουχάνσκ. Η ολιγωρία της Ουκρανίας για την πολιτική διευθέτηση του θέματος, η αναγνώριση από τη Ρωσία των αυτοανακηρυγμένων οντοτήτων και η εισβολή που ακολούθησε έθεσαν ουσιαστικά τέλος στη διαδικασία του Minsk. 

Ως προς την Κύπρο, η Ρωσία με ψηφίσματα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει καταδικάσει την ανακήρυξη του τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους. Αυτό επιβεβαιώθηκε και κατά τη συνάντηση Νίκου Δένδια με τον Λαβρόφ στις 18 Φεβρουαρίου 2022. Τότε ο Ρώσος υπουργός τόνισε ότι η θέση της Ρωσίας για το Κυπριακό παρέμενε αμετάβλητη. Οπότε οι Ρώσοι θεωρούν ότι η εισβολή στην Κύπρο διαφοροποιείται από τη δική τους εισβολή στην Ουκρανία.

Έχοντας υπόψιν όλα τα ανωτέρω δεδομένα, η Ελλάδα με τους ανάλογους διπλωματικούς χειρισμούς θα μπορούσε να πιέσει την ΕΕ για τον χαρακτηρισμό της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία ως “μοναδικής και ειδικής περίπτωσης”. Πατώντας ακολούθως στην παράγραφο 1 του Άρθρου 31 της Συνθήκης για την ΕΕ,  η Ελλάδα θα μπορούσε να ακολουθήσει σε πολλές περιπτώσεις κυρώσεων το καθεστώς της “εποικοδομητικής αποχής”.

Η “εποικοδομητική αποχή”, ως μηχανισμός λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ, επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ να μη συμφωνεί με μια συγκεκριμένη απόφαση (για κυρώσεις λόγου χάριν), χωρίς όμως να εμποδίζει την υιοθέτησή της από τα υπόλοιπα κράτη μέλη.

Η Ελλάδα λοιπόν στην περίπτωση αυτή, θα μπορούσε να απέχει με συστηματικό τρόπο και όχι περιπτωσιακά (όπως λόγου χάριν επί Κοτζιά τον Ιανουάριο του 2015 και του Μητσοτάκη τον Ιούλιο του 2026), από διάφορες κυρώσεις εις βάρος της Ρωσίας. Επιπλέον μια τέτοια θέση θα εκλαμβανόταν και ως έκφραση δυσαρέσκειας λόγω της διαφορετικής συμπεριφοράς της ΕΕ απέναντι στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο!

Με την “εποικοδομητική αποχή” η Ελλάδα δε θα έπαιζε τον ρόλο του μπροστάρη με τις ανούσιες αποστολές οπλικών συστημάτων και τον πλήρη ευθυγραμμισμό της με την καταστροφική  πολιτική της ΕΕ. Ακόμη, δε θα προκαλούσε προβλήματα εντός της ΕΕ όπως και στην Κύπρο ως προς την καταδίκη της εισβολής. Θα κρατούσε όμως κάποιες ισορροπίες με τη Ρωσία. Έτσι θα απέφευγε την αυτοκτονική πολιτική που υιοθέτησε, η οποία με τη σειρά της οδήγησε τις σχέσεις μας με τη Ρωσία στα τάρταρα. Όσο πιο δεδομένοι είμαστε στον πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ, τόσο λιγότερο μας υπολογίζουν. Και τέλος, υπάρχει ακόμη χρόνος για αλλαγή πλεύσης στην Ουκρανική κρίση.

Για τη διασφάλιση της επιστημονικής εγκυρότητας και την εξάλειψη κάθε υποκειμενικότητας, η μελέτη στηρίζεται σε τρεις πυλώνες:

Η θεμελιώδης αυτή μακροοικονομική ισότητα αποδεικνύει ότι τα ισοζύγια του Δημόσιου Τομέα G-T, του Ιδιωτικού Τομέα S-Iκαι του Εξωτερικού Τομέα X-Mείναι άρρηκτα συνδεδεμένα. Κανένας τομέας δεν μπορεί να αναλυθεί απομονωμένος από τους άλλους.

Όπου η συμπίεση των αμοιβών εργασίας (W) ως εργαλείο «τεχνητής ανταγωνιστικότητας» υποσκάπτει την εγχώρια ζήτηση, πιέζει τα παραγωγικά κέρδη (P) και καταστρέφει τη φορολογική βάση (T).

1. Τα Επίσημα Στοιχεία της Βάσης AMECO:

Όλες οι μεταβλητές αντιστοιχίζονται στους επίσημους κωδικούς της μακροοικονομικής βάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG ECFIN), καθιστώντας την αλληλουχία των επιχειρημάτων πλήρως επαληθεύσιμη.

ΣΤΑΔΙΟ 1: Η Αρχική Αιτία — Ο Εξωτερικός Τομέας & το Εμπορικό Ισοζύγιο (2000–Σήμερα)

«ἐπειδὴ τόδε ἐστί…»: Η είσοδος στη ζώνη του Ευρώ αφαίρεσε τη δυνατότητα νομισματικής αναπροσαρμογής, μετατρέποντας το εξωτερικό ισοζύγιο της Γαλλίας σε δομικά ελλειμματικό.

1.1 Οι Εξαγωγές και Εισαγωγές Αγαθών & Υπηρεσιών

• Εξαγωγές Αγαθών και Υπηρεσιών σε τρέχουσες τιμές [AMECO Code: UXGS]
• Εισαγωγές Αγαθών και Υπηρεσιών σε τρέχουσες τιμές [AMECO Code: UMGS]

Πριν από την εισαγωγή του Ευρώ (τη δεκαετία του ’90), η Γαλλία διατηρούσε ισορροπημένο έως πλεονασματικό εμπορικό ισοζύγιο. Μετά το 2000, η ονομαστική ισοτιμία «κλείδωσε». Η Γερμανία, μέσω της εσωτερικής υποτίμησης (μισθολογική συγκράτηση, μεταρρυθμίσεις Hartz), αύξησε επιθετικά τις εξαγωγές της, ενώ η Γαλλία έχασε σταδιακά την ανταγωνιστικότητα των τιμών της. Το αποτέλεσμα ήταν οι εισαγωγές [UMGS] να αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις εξαγωγές [UXGS], δημιουργώντας μια μόνιμη δομική ψαλίδα.

1.2 Το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών / Εξωτερικό Ισοζύγιο X-M

• Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών με τον Υπόλοιπο Κόσμο [AMECO Code: UBCA]
• Καθαρός Δανεισμός (+) / Καθαρές Χρεώσεις (-) προς τον Υπόλοιπο Κόσμο [AMECO Code: UBLA]

Το [UBCA] της Γαλλίας πέρασε από σταθερά θετικό έδαφος τη δεκαετία του 1990 σε μόνιμα αρνητικό μετά το 2004–2005. Στη γλώσσα των τομεακών ισοζυγίων, όταν X-M<0(δηλαδή [UBCA] < 0), η γαλλική οικονομία ως σύνολο είναι καθαρός δανειολήπτης απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο. Αφαιρείται καθαρό εισόδημα από το εγχώριο κυκλικό σύστημα παραγωγής και κατανάλωσης.

ΣΤΑΔΙΟ 2: Η Μεταβίβαση της Πίεσης στον Ιδιωτικό Τομέα & η Πιστωτική Φούσκα

«…τόδε γίγνεται»: Εφόσον το εξωτερικό ισοζύγιο αφαιρεί πόρους, το εγχώριο παραγόμενο εισόδημα πιέζεται, αναγκάζοντας τον ιδιωτικό τομέα να προσαρμόσει την αποταμίευση, τις επενδύσεις και τον δανεισμό του.

2.1 Το Διαθέσιμο Εισόδημα των Νοικοκυριών

• Ακαθάριστο Προσαρμοσμένο Διαθέσιμο Εισόδημα Νοικοκυριών [AMECO Code: AHDGM]
• Καθαρό Διαθέσιμο Εισόδημα Νοικοκυριών σε Πραγματικές Τιμές [AMECO Code: HGNDI]
• Αμοιβές Εργαζομένων [AMECO Code: UWCD] & Μερίδιο Εργασίας / Wage Share [AMECO Code: ALCD]

Η απώλεια της εξωτερικής ανταγωνιστικότητας και η συνεπαγόμενη αποβιομηχάνιση συμπίεσαν τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας. Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα [HGNDI] επιβραδύνθηκε αισθητά. Η συμπίεση του μεριδίου εργασίας [ALCD] ως προσπάθεια «ανταγωνιστικότητας» κατέστρεψε την οριακή ροπή προς κατανάλωση.

2.2 Η Αποταμίευση και οι Επενδύσεις του Ιδιωτικού Τομέα

• Καθαρή Αποταμίευση του Ιδιωτικού Τομέα [AMECO Code: USNP]
• Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου Ιδιωτικού Τομέα / Επενδύσεις [AMECO Code: UIGP]
• Καθαρός Δανεισμός (+) / Καθαρές Χρεώσεις (-) Ιδιωτικού Τομέα [AMECO Code: UBLP]

Ο Ιδιωτικός Τομέας επιζητεί δομικά να διατηρεί θετικό καθαρό δανεισμό ([UBLP] > 0). Όταν η οικονομία χάνει πόρους προς τα έξω ([UBCA] < 0), ο Ιδιωτικός Τομέας μπορεί να διατηρήσει το πλεόνασμά του [UBLP] > 0 μόνο αν μειώσει τις επενδύσεις του [UIGP] ή αν μεταφέρει το έλλειμμα στο Δημόσιο Κράτος.

2.3 Η Παγίδα των Χαμηλών Επιτοκίων & η Εκτόξευση του Ιδιωτικού Χρέους (2000–2008)

• Χρέος Μη Χρηματοπιστωτικών Εταιρειών % του ΑΕΠ [AMECO Code: UGDOP]
• Χρέος Νοικοκυριών & ΜΚΟ % του ΑΕΠ [AMECO Code: UGDOH]

Με την είσοδο στο Ευρώ, τα επιτόκια δανεισμού υποχώρησαν απότομα στα γερμανικά επίπεδα. Η Γαλλία δανειζόταν με φθηνούς όρους, ωσάν να διέθετε τη γερμανική παραγωγική δομή. Αυτή η τεχνητή πιστωτική επέκταση επέτρεψε στον γαλλικό Ιδιωτικό Τομέα να καλύπτει προσωρινά την αφαίρεση εισοδήματος από το εξωτερικό έλλειμμα [UBCA < 0] μέσω ιδιωτικού δανεισμού.

Η κατανάλωση συντηρήθηκε τεχνητά με «δανεικά», πυροδοτώντας παράλληλα μια φούσκα τιμών στα ακίνητα. Όταν η κρίση του 2008 χτύπησε την Ευρώπη, η κάνουλα της ιδιωτικής πίστωσης έκλεισε απότομα, αποκαλύπτοντας έναν διπλά καταχρεωμένο Ιδιωτικό και Δημόσιο Τομέα.

Σε εκείνο το σημείο εκδηλώθηκε ο απόλυτος τραγέλαφος: έχοντας εκχωρήσει τη νομισματική της κυριαρχία, η Γαλλία δεν μπορούσε να καταφύγει στη διορθωτική υποτίμηση του φράγκου. Το μοναδικό «όπλο» που της απέμεινε ήταν η εσωτερική υποτίμηση —δηλαδή η βίαιη συμπίεση μισθών, συντάξεων και δημόσιων δαπανών— η οποία σφράγισε την οριστική αποδιοργάνωση του παραγωγικού της ιστού.

ΣΤΑΔΙΟ 3: Η Υποχρεωτική Παρέμβαση του Δημοσίου — Έλλειμμα & Δημόσιο Χρέος

«…ἐξ ἀνάγκης συμβαίνει»: Όταν το εξωτερικό ισοζύγιο είναι ελλειμματικό και ο ιδιωτικός τομέας πλεονασματικός, το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν είναι επιλογή ή «σπατάλη», αλλά μαθηματική ισότητα.

3.1 Δημόσιες Δαπάνες, Έσοδα και Δημοσιονομικό Ισοζύγιο

• Συνολικές Δαπάνες Γενικής Κυβέρνησης [AMECO Code: UUTG]
• Συνολικά Έσοδα Γενικής Κυβέρνησης [AMECO Code: URTG]
• Καθαρός Δανεισμός (+) / Καθαρές Χρεώσεις (-) Γενικής Κυβέρνησης [AMECO Code: UBLG]

Από τη θεμελιώδη εξίσωση UBLG+UBLP+UBCA=0 προκύπτει άμεσα: UBLG=-UBLP+UBCA. Εφόσον το [UBCA] είναι αρνητικό και το [UBLP] θετικό, το δημοσιονομικό ισοζύγιο [UBLG] πρέπει να είναι αρνητικό (έλλειμμα). Το γαλλικό κράτος διατήρησε υψηλές τις δαπάνες [UUTG] για να κρατήσει όρθια την κοινωνική συνοχή, ενώ τα έσοδα [URTG] υστερούσαν λόγω αναιμικής ανάπτυξης.

3.2 Η Συσσώρευση του Δημόσιου Χρέους

• Ακαθάριστο Δημόσιο Χρέος Γενικής Κυβέρνησης [AMECO Code: UGDG]
• Ακαθάριστο Δημόσιο Χρέος ως % του ΑΕΠ [AMECO Code: UGDGA]

Η διαρκής αυτή κάλυψη των τομεακών ελλειμμάτων της οικονομίας από το Κράτος οδήγησε στη συσσώρευση των ελλειμμάτων [UBLG] στο συνολικό απόθεμα χρέους [UGDG], εκτινάσσοντας το [UGDGA] από το ~58% του ΑΕΠ το 2000 σε επίπεδα άνω του 110% σήμερα.

ΣΤΑΔΙΟ 4: Οι Τρεις Μεγάλες Διαρροές (Leakages) & η Κοινωνική Πρόσκρουση

«…τελευτᾷ δὲ εἰς τοῦτο»: Το τριπλό αδιέξοδο των διαρροών οδηγεί στη δημοσιονομική ασφυξία, την κατάρρευση του ΑΕΠ και την κοινωνική έκρηξη.

• 1. ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΤΟΚΩΝ [AMECO: UYIG] –> Μεταβίβαση πλούτου σε ξένους ομολογιούχους χωρίς παραγωγή ΑΕΠ.
• 2. ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ [AMECO: UBCA < 0] –> Μόνιμη υπεροχή των εισαγωγών έναντι των εξαγωγών.
• 3. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΡΡΟΗ [AMECO: USNP – UIGP] –> Λιμνάζοντα κέρδη και αποταμιεύσεις που δεν γίνονται παραγωγικές επενδύσεις

4.1 ΑΕΠ, Ανεργία & το Πολιτικό Αδιέξοδο

• Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν σε Σταθερές Τιμές [AMECO Code: OVGD]
• Ποσοστό Ανεργίας (Ορισμός ILO) [AMECO Code: ZUTN]

Όταν η γαλλική ελίτ επιχειρεί να επιβάλει «λιτότητα» για να μειώσει το [UBLG], συμπιέζει το [HGNDI] και το [OVGD]. Χαλάει έτσι τον παρονομαστή του λόγου Χρέους/ΑΕΠ [UGDGA], κάνοντας το χρέος να φαίνεται ακόμα μεγαλύτερο, ενώ η ανεργία [ZUTN] και η επισφάλεια επιδεινώνονται. Η Αριστοτελική αλυσίδα αιτιότητας αποδεικνύει την πλήρη αλληλουχία της κατάρρευσης:

Η Αριστοτελική Αλυσίδα Κατάρρευσης (Σύνοψη): Ευρώ & Απώλεια Ανταγωνιστικότητας —> Εξωτερικό Έλλειμμα [UBCA < 0] —> Φθηνή Πίστωση & Ιδιωτική Υπερχρέωση (2000-2008) —> Πίεση στο Διαθέσιμο Εισόδημα [HGNDI] —> Υποχρεωτικό Δημόσιο Έλλειμμα [UBLG < 0] —> Εκτόξευση Χρέους / ΑΕΠ [UGDGA] —> Αιμορραγία Τόκων [UYIG] —> Αυταρχική Επιβολή Εσωτερικής Υποτίμησης —> Κοινωνικό «Μπουρλότο»

Η Χρεωκοπία μιας «Δημοκρατίας» και η Οργή του Λαού

Είκοσι πέντε και πλέον χρόνια μετά την αρχική θεσμική εκχώρηση της κυριαρχίας – ξεκινώντας από την απερισκεψία του Φρανσουά Μιτεράν, χωρίς να ξεχναμε τον Βαλερύ Ζισκάρ ντ’ Εσταίν τον Ντελόρ  και τη διαρκή, δογματική ανοησία της καθεστωτικής τάξης που ακολούθησε – ο λογαριασμός έφτασε στο ακέραιο.

Ο γαλλικός λαός εξαπατήθηκε βάναυσα: του υποσχέθηκαν ότι η ένταξη στην Ευρωζώνη και το «ισχυρό νόμισμα» θα του εξασφάλιζαν ευημερία, σταθερότητα και σύγκλιση με τους ισχυρότερους. Αντ’ αυτού, παραδόθηκε αμαχητί σε έναν μηχανισμό οικονομικού στραγγαλισμού.

Όταν η συσσωρευμένη φτώχεια, η διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών και η αλαζονεία των Βρυξελλών συναντήθηκαν με την ανάλγητη εμμονή της ελίτ στο αποτυχημένο νεοφιλελεύθερο μοντέλο, η κοινωνία εξερράγη. Από τα οδοφράγματα των «Κίτρινων Γιλέκων» μέχρι τις διαρκείς κοινωνικές εκρήξεις και το απόλυτο πολιτικό αδιέξοδο, η Γαλλία έγινε «μπουρλότο».

Και παρ’ όλα αυτά, η γαλλική και ευρωπαϊκή ελίτ συνεχίζει να σφυρίζει αδιάφορα, επιμένοντας στο ίδιο καταστροφικό δόγμα. Αποδεικνύεται έτσι ότι αυτό που αποκαλούν σήμερα «δημοκρατία» δεν είναι παρά μια ξεφτίλα-δημοκρατία: ένα κέλυφος χωρίς περιεχόμενο, όπου οι πολίτες απλώς καλούνται να ψηφίζουν τελετουργικά, ενώ οι αγορές και η τεχνοκρατία αποφασίζουν για τη μοίρα τους, μετατρέποντας έναν περήφανο λαό σε θεατή και θύμα της ίδιας του της παρακμής.

Στην Ουκρανία, οι στρατιώτες στο μέτωπο, και οι σταθμοί διοίκησης πιο πίσω, βρίσκονται σε οχυρωματικά έργα (dugouts), ενώ στις πόλεις τα εργοστάσια πολεμικού υλικού είναι διεσπαρμένα και κρυμμένα σε υπόγεια κτιρίων και σε καταφύγια του Ψυχρού Πολέμου. Ο Ρωσικός στρατός είναι πολύ μεγαλύτερος, αλλά μετά τις αρχικές επιτυχίες του το 2022 σημειώνει αμελητέα πρόοδο έκτοτε, καθώς απέτυχε να αποκόψει τον εφοδιασμό των Ουκρανικών δυνάμεων από τα δυτικά σύνορα της Ουκρανίας.

Το Ιράν διαθέτει εκτεταμένες υπόγειες εγκαταστάσεις διοίκησης, αποθέματα πυραύλων και υποστηρικτικές υποδομές—όπως οι υπόγειες «πυραυλικές πόλεις» στο Κερμανσάχ και το Ισπαχάν, ή οι ενισχυμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό και τη Νατάντζ. Ακόμη και οι ΗΠΑ από κοινού με το Ισραήλ, με τον πλήρη έλεγχο του αέρα και τις δυνατότητες πληγμάτων ακριβείας, δυσκολεύονται να εξαλείψουν αυτές τις δυνατότητες. Εν τω μεταξύ, το Ιράν διατηρεί την ικανότητα να πλήττει στόχους με πυραύλους ή drones που τροχοδρομούνται αστραπιαία έξω από τις υπόγειες εγκαταστάσεις.

Στη Γάζα, τα υπόγεια δίκτυα των αμυνομένων περιέπλεξαν σημαντικά τις ισραηλινές πολεμικές επιχειρήσεις επί σχεδόν δύο χρόνια (27 Οκτωβρίου 2023 – 10 Οκτωβρίου 2025). Ωστόσο, το Ισραήλ πέτυχε τελικά κάποια αποφασιστικά αποτελέσματα, καθώς η περιοχή είναι μικρή και περίκλειστη, γεγονός που κατέστησε εφικτή την πλήρη απομόνωσή της και τον αποκλεισμό τού ανεφοδιασμού τού υπόγειου δικτύου τής Χαμάς.

Η θωράκιση των νησιών

Δεδομένου ότι τα εφόδια μεταφέρονται κυρίως στην επιφάνεια, ο ανεφοδιασμός υπό τα πυρά τού εχθρού—η αμφισβητούμενη υποστήριξη (contested sustainment)—καθίσταται ο κρίσιμος παράγοντας για την έκβαση του πολέμου. Το κύριο ερώτημα σχεδιασμού για έναν επιτιθέμενο δεν είναι πλέον αν η τοπική στρατιωτική του υπεροχή αρκεί για ταχεία νίκη, αλλά αν μπορεί να στερήσει τον εφοδιασμό που κρατά σε λειτουργία το υπόγειο σύστημα του αμυνόμενου.

Οι άνθρωποι σε υπόγειες θέσεις μάχης χρειάζονται τροφή, ενέργεια (ηλεκτρικό ρεύμα ή ντίζελ), πυρομαχικά, drones και ανταλλακτικά για τον εξοπλισμό τους, ενώ η υπόγεια παραγωγή απαιτεί πρώτες ύλες. Αν διακοπεί αυτή η ροή και οι εγκαταστάσεις απομονωθούν πλήρως, ο αμυνόμενος εξασθενεί. Έτσι, οι επιθετικές εκστρατείες προσλαμβάνουν τα στρατηγικά χαρακτηριστικά ενός πολιορκητικού πολέμου σε εθνική ή περιφερειακή κλίμακα. 

Ενώ δηλαδή από τους αρχαίους χρόνους το αντικείμενο της πολιορκίας ήταν ένα κάστρο ή μια πόλη, σήμερα η σύγχρονη στρατιωτική τεχνολογία το διευρύνει γεωγραφικά στο επίπεδο ολόκληρης της επικράτειας του αμυνόμενου—όπως π.χ. συνέβη στην Κύπρο κατά τις επιχειρήσεις τού Αττίλα το 1974, οπότε οι τουρκικές αεροναυτικές δυνάμεις επέβαλαν καθεστώς αποκλεισμού τής μεγαλονήσου.

Το πρωταρχικό δίδαγμα για κάθε επίδοξο επιτιθέμενο είναι σαφές: ο πόλεμος εναντίον ενός καλά οχυρωμένου αμυνόμενου καθίσταται μακροχρόνιος εάν ο επιτιθέμενος δεν μπορεί να επιβάλει πλήρη απομόνωση εφοδιασμού τού αμυνόμενου σε ολόκληρη την επικράτειά του. Αν ο επιτιθέμενος δεν μπορεί να σφραγίσει κάθε σύνορο—όπως π.χ. συνέβη στη μεγάλη έκταση της Ουκρανίας (603.500 τ.χλμ.) ή στην τεράστια έκταση του Ιράν (1.648.195 τ.χλμ.)—τότε το υπόγειο σύστημα του αμυνόμενου θα μπορεί να επιβιώνει σε μακροχρόνια περίοδο.

Για τον αμυνόμενο, το καθήκον υπερβαίνει την απλή κατασκευή υποδομών· απαιτείται προετοιμασία των υπόγειων εγκαταστάσεων για πολιορκία, επίτευξη της κατάλληλης ισορροπίας στους αμυντικούς προϋπολογισμούς μεταξύ εξοπλισμών και υποδομών, και αμυντικοί εξοπλισμοί που θα στερήσουν από τον επιτιθέμενο την ικανότητα να επιβάλει καθεστώς άρνησης περιοχής (area denial). Παράλληλα απαιτείται η διασφάλιση γραμμών ανεφοδιασμού τού αμυνόμενου μέσω ισχυρών διπλωματικών συμμαχιών του με γειτονικά κράτη.

Το δίδαγμα για τα νησιά

Καταλήγει δε το άρθρο ότι, από το σημείο που βρισκόμαστε, είναι αδύνατο να προβλέψουμε πού θα καταλήξει η ισορροπία μεταξύ επίθεσης και άμυνας. Όμως κάθε επιτιθέμενος που δεν μπορεί να αποκλείσει και απομονώσει ολόκληρη την επικράτεια ενός καλά οχυρωμένου και μάλιστα υπογειοποιημένου αμυνόμενου, θα διαπιστώσει ότι η γρήγορη και αποφασιστική νίκη τού επιτιθέμενου παραμένει εντελώς απρόσιτη.

Με βάση τις επισημάνσεις τού άρθρου, συνάγουμε ότι τα νέα δεν είναι και τόσο καλά για τις αναθεωρητικές δυνάμεις τής Τουρκίας. Τα νησιά τού Αιγαίου μπορούν να γίνουν απόρθητα εάν υπογειοποιηθούν πλήρως όλες οι στρατιωτικές δυνάμεις που τα υπερασπίζονται (κατά το πρότυπο του Ιράν) και παράλληλα εάν μπορεί να προστατευθεί όλος ο τοπικός άμαχος πληθυσμός σε υπόγεια καταφύγια (κατά το πρότυπο του Ισραήλ). 

Υπό τέτοιες συνθήκες ολιστικής οχυρωματικής υπογειοποίησης, η απομένουσα πρόκληση για την Ελλάδα είναι ο στοιχειώδης ανεφοδιασμός των ελληνικών νησιών εν καιρώ πολέμου. Οι αεροναυτικές ελληνικές δυνάμεις εξοπλίζονται ώστε να αποστερήσουν την Τουρκία από τη δυνατότητα να επιβάλει ολοσχερή αεροναυτικό αποκλεισμό—καθεστώς άρνησης περιοχής (A2/AD – Anti-Access/Area Denial)—σε οποιοδήποτε νησί στα ανατολικά όρια της ελληνικής επικράτειας.

Δηλαδή η σύγχρονη τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα στην Ελλάδα να μετατρέψει κάθε ελληνικό ανατολικό νησί σε σύγχρονο «Μεσολόγγι», μπροστά από τα τείχη τού οποίου συνετρίβοντο οι οθωμανικές επιθέσεις επί τέσσερα χρόνια (25 Οκτωβρίου 1822 – 10 Απριλίου 1826), ή σε σύγχρονη «Σάμο», την οποία οι συνενωμένες τριηπειρωτικές οθωμανικές δυνάμεις απέτυχαν να την καταλάβουν το 1821 – 1824.

Αυτά βέβαια τα γνωρίζουν οι εξ ανατολών γείτονές μας, που φέρονται να ονειροπολούν να επαναλάβουν τις περιπατητικές επιδόσεις τού Αττίλα, σε κάποια ελληνικά νησιά αυτή τη φορά, ξαφνικά μια νύχτα σύμφωνα με τον Ερντογάν. Γι’ αυτό εξ άλλου, η Άγκυρα ωρύεται σε κακόηχους τόνους για τα 522 νέα οχυρωματικά έργα στα νησιά τού Αιγαίου και στην ηπειρωτική Ελλάδα, όπως επίσης και για τη στρατηγική και τους υπερσύγχρονους εξοπλισμούς πολυεπίπεδης άμυνας (multiple-layer defense) της Ελλάδας στον Έβρο, το Αιγαίο και το Σύμπλεγμα της Μεγίστης.

* Το The Strategist εκδίδεται από το Australian Strategic Policy Institute (ASPI), το οποίο χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Άμυνας της Αυστραλίας και τις κυβερνήσεις των Η.Π.Α., Καναδά, Βρετανίας, Ολλανδίας, και Ιαπωνίας, καθώς επίσης από βιομηχανίες στρατιωτικών εξοπλισμών όπως η Lockheed Martin και η Raytheon Technologies.

*Το RealClear Defense είναι μέρος τού δικτύου RealClear Media Group (RCMG), με έδρα στο Σικάγο (Η.Π.Α.), και εστιάζει αποκλειστικά σε θέματα εθνικής ασφάλειας, αμυντικής στρατηγικής, στρατιωτικών εξοπλισμών και εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Ως εξειδικευμένος θεματικός ιστότοπος, το RealClear Defense «δημιουργήθηκε κατόπιν αιτήματος του Επιτελείου τού Πενταγώνου και του Κοινοβουλίου παρά την Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής των Αντιπροσώπων» (The Pentagon and Hill staff on the House Armed Services Committee) του Αμερικανικού Κογκρέσου.

Το πλοίο ήταν κενό φορτίου και είχε 16μελές πλήρωμα, όλοι υπήκοοι Συρίας και Αιγύπτου. Από την άμεση επιχείρηση διάσωσης των βουλγαρικών αρχών, σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες, διασώθηκαν πέντε ναυτικοί. Οι υπόλοιποι 11 ναυτικοί χάθηκαν στα παγωμένα νερά.

Το ίδιο βράδυ χτυπήθηκε, περίπου 18 ναυτικά μίλια ανατολικά της βουλγαρικής πόλης βουλγαρικής πόλης Μπιάλα το με σημαία Μάλτας φορτηγό πλοίο μεταφοράς σιτηρών “Chelsea 3”, επίσης κενό φορτίου. Το πλήρωμα αποτελείτο από 15 ναυτικούς (επτά Ουκρανοί και οκτώ Αζέροι). Ευτυχώς, διασώθηκαν όλοι από σκάφος της βουλγαρικής ακτοφυλακής που τους μετέφερε με ασφάλεια στο λιμάνι της Βάρνας.

Σύμφωνα με μαρτυρίες του πληρώματος, το πλοίο χτυπήθηκε από τρία εναέρια drones με αποτέλεσμα να προκληθούν υλικές ζημιές στο κατάστρωμα και στα πλάγια του κύτους. Την ίδια ώρα οι βουλγαρικές αρχές εξετάζουν τα συντρίμμια των drones για να διαπιστωθεί η προέλευσή τους. Πριν από αυτή τη νύχτα είχαν σημειωθεί, στις 5 και στις 6 Οκτωβρίου, επιθέσεις σε εμπορικά πλοία ανοιχτά των ακτών της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας που στοίχισαν την ζωή συνολικά σε τρεις ναυτικούς, ενώ τραυματίστηκαν αρκετοί άλλοι.

Ακολούθησαν άλλες δύο επιθέσεις στις 14 και στις 15 Οκτωβρίου. Αρχικά, χτυπήθηκε, εντός των ρουμανικών χωρικών υδάτων, από drone το υπό σημαία Κομορών δεξαμενόπλοιο “Yara J” μεταφέροντας καύσιμα με προορισμό την Ουκρανία, αλλά ευτυχώς το 17μελες πλήρωμα (Ινδοί, Ιρανοί και ναυτικοί από τη Συρία) διασώθηκε. Το επόμενο βράδυ χτυπήθηκε από δύο drones το με σημαία Αγίου Μαρίνου δεξαμενόπλοιο μεταφοράς χημικών “Wine Trader”, που ήταν κενό φορτίου και είχε ως πλήρωμα 12 ναυτικούς, από τους οποίους πέντε διασώθηκαν και επτά χάθηκαν.

Η εύφλεκτη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας

Οι επιθέσεις αυτές, έρχονται να προστεθούν σε πολλές άλλες που έχουν σημειωθεί από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο του 2022, με τη Ρωσία και την Ουκρανία να πλήττουν εμπορικούς στόχους που συνδέονται με οικονομικές και εξαγωγικές δραστηριότητες της αντίπαλης πλευράς.

Πλήρης αριθμός των εμπορικών πλοίων που έχουν δεχθεί επιθέσεις δεν είναι διαθέσιμος. Ωστόσο, με βάση δημοσιεύματα που επικαλούνται στοιχεία της εταιρείας ναυτικής ασφάλειας Ambrey και άλλες ναυτιλιακές πηγές, μόνο κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους έχουν πληγεί περισσότερα από 570 πλοία, ενώ δεκάδες ναυτικοί έχουν χάσει τη ζωή τους.

Ο αριθμός αυτός αφορά ένα σύνολο περιστατικών και θα πρέπει να διακρίνεται από τις επιβεβαιωμένες, άμεσες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Σε αυτόν περιλαμβάνονται επιθέσεις με drones, προσκρούσεις σε θαλάσσιες νάρκες, παρενοχλήσεις εμπορικών πλοίων κ.α.
Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων που δραστηριοποιούνται εκτός των άμεσα εμπόλεμων χωρών, έχουν επίσης αυξηθεί.

Σύμφωνα με την Ambrey, μέσα στους τελευταίους μήνες οι επιθέσεις έχουν επεκταθεί πέρα από τις θαλάσσιες περιοχές που θεωρούνταν μέχρι πρότινος οι βασικές ζώνες κινδύνου. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε, τον Σεπτέμβριο, στη διεύρυνση της ζώνης αυξημένου ασφαλιστικού κινδύνου, ώστε να καλύπτει σχεδόν ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα, με εξαίρεση τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας, της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Γεωργίας.

Οι συνέπειες των επιθέσεων

Σε κάθε περίπτωση, οι πρόσφατες επιθέσεις με drones έχουν αναβαθμίσει σημαντικά το επίπεδο κινδύνου, ο οποίος πλέον αφορά και τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Η επέκταση των επιχειρήσεων σε αυτές τις θαλάσσιες περιοχές δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, καθώς αυξάνει τις πιθανότητες ενός λάθους ή μιας επίθεσης που θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη κρίση.

Άμεση συνέπεια είναι η αύξηση του κόστους ασφάλισης των πλοίων που διασχίζουν τη Μαύρη Θάλασσα. Οι ασφαλιστές έχουν αναπροσαρμόσει τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου (war risk premiums), με τις τιμές να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη διαδρομή, το λιμάνι προσέγγισης, το είδος του πλοίου και το φορτίο. Για ορισμένες διαδρομές, οι σχετικές χρεώσεις έφτασαν πρόσφατα στο 0,6%-1% της ασφαλισμένης αξίας του πλοίου ανά ταξίδι, ενώ για λιμάνια και περιοχές υψηλότερου κινδύνου έχουν αναφερθεί πολύ υψηλότερα ποσοστά.

Η επιβάρυνση αυτή μπορεί να μεταφραστεί σε δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια ανά ταξίδι, ανάλογα με την αξία του πλοίου και τους όρους της ασφάλισης. Το πρόσθετο κόστος μεταφέρεται εν μέρει στις τιμές των θαλάσσιων μεταφορών, επιβαρύνοντας τόσο τις ναυτιλιακές εταιρείες, όσο και τους εμπόρους και τους τελικούς αγοραστές των προϊόντων.

Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι πλοιοκτήτες και διαχειριστές πλοίων επιδιώκουν υψηλότερους ναύλους, προκειμένου να αντισταθμίσουν τον αυξημένο κίνδυνο, τα ασφάλιστρα και τα πρόσθετα λειτουργικά έξοδα. Ωστόσο, οι υψηλότεροι ναύλοι δεν συνεπάγονται κατ’ ανάγκη και μεγαλύτερα καθαρά κέρδη, καθώς η αύξηση του κόστους ασφάλισης, των καυσίμων και των λοιπών δαπανών μπορεί να απορροφήσει σημαντικό μέρος των πρόσθετων εσόδων.

Η αντίδραση του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης

Μπροστά στα νέα δεδομένα των επιθέσεων σε εμπορικά πλοία εντός των χωρικών υδάτων της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, το ΝΑΤΟ αποφάσισε να στείλει περισσότερα αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας, συστήματα ραντάρ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με ανακοίνωση της Συμμαχίας.

Όπως μετέδωσε το πρακτορείο Reuters η ανακοίνωση έγινε, την Τρίτη 20/10, αφού το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ, το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, συζήτησε το ζήτημα της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, στην έδρα της Συμμαχίας στις Βρυξέλλες.
Εκτός από τα αεροσκάφη, τα drones και τα συστήματα ραντάρ, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν στείλει ή πρόκειται να στείλουν αξιωματικούς πληροφοριών και ομάδες για τη διενέργεια εγκληματολογικής ανάλυσης εκρηκτικών υλών, δήλωσε ο συνταγματάρχης του αμερικανικού στρατού Martin L. O’Donnell, στρατιωτικός εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα, πάντα, με το πρακτορείο, το ΝΑΤΟ δεν έχει αποδώσει το πρόσφατο κύμα επιθέσεων σε κάποια συγκεκριμένη χώρα. Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Ρωσία είναι σχεδόν βέβαιο πως πραγματοποίησε τις επιθέσεις, ωστόσο η Μόσχα δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για αυτές.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 

Παρόλα αυτά, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε ψήφισμά της έσπευσε να προεξοφλήσει τις ευθύνες αναφέροντας ότι «θεωρεί τη Ρωσία υπεύθυνη για επιθέσεις σε εμπορικά σκάφη και για την κλιμάκωση του πολέμου της κατά της Ουκρανίας στη δυτική Μαύρη Θάλασσα».

Μάλιστα, οι ευρωβουλευτές επικρίνουν τη κυβέρνηση της Βουλγαρίας εκφράζοντας «τη λύπη τους για την αδύναμη διπλωματική απάντηση της Σόφιας στη Ρωσία» και την καλούν «να σταματήσει να καθυστερεί τη συμμετοχή της στην πρωτοβουλία του ΝΑΤΟ κατά των drones “Air Defence Capabilities Against Lower-level Air Threats”»! Με το ψήφισμα, που εγκρίθηκε, την περασμένη Πέμπτη 22/10, με μεγάλη πλειοψηφία (432 ψήφους υπέρ, 52 κατά και 88 αποχές) στη σύνοδο της Ολομέλειας στο Στρασβούργο ζητείται:

1. Η ΕΕ «να εξετάσει το ενδεχόμενο ναυτικής επιχείρησης στη Μαύρη Θάλασσα».
2. Το ΝΑΤΟ «να εξετάσει μια πρωτοβουλία για τον Εύξεινο Πόντο, με βάση τις υφιστάμενες συζητήσεις σχετικά με την επιχείρηση “Black Sea Sentry“».
3. Τέλος, επισημαίνουν ότι «ο μελλοντικός μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να καλύπτει ένα ευρύ φάσμα αναγκών ασφάλειας και άμυνας, μεταξύ άλλων στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας».

Τί ζήτησε η Ομάδα της Αριστεράς

Στον αντίποδα ήταν μια πρόταση ψηφίσματος των ευρωβουλευτών της Ομάδας της Αριστεράς (Left), που ζητούσε την λήψη ουσιαστικών μέτρων για την προστασία των ναυτικών και την διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, με ένα μορατόριουμ μεταξύ των αντιμαχομένων πλευρών και υπογραμμίζοντας «ότι πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε η τρέχουσα κλιμάκωση της ρητορικής να μην εξελιχθεί σε ένοπλη σύγκρουση πλήρους κλίμακας».

Στο ψήφισμα εκφραζόταν έντονη η «βαθιά ανησυχία για τον πραγματικό και αυξανόμενο κίνδυνο άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής αντιπαράθεσης, μεταξύ του ΝΑΤΟ ή των κρατών μελών της ΕΕ και της Ρωσικής Ομοσπονδίας… Η τρέχουσα κατάσταση στον Εύξεινο Πόντο είναι το πιο επικίνδυνο σημείο ανάφλεξης στον πόλεμο και ότι η λογική της αμοιβαίας κλιμάκωσης πρέπει να διακοπεί τώρα, προτού καταστεί μη αναστρέψιμη»

«Τα κράτη μέλη και τους συμμάχους του ΝΑΤΟ [πρέπει] να επιδείξουν τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση και να δώσουν απόλυτη προτεραιότητα στη διπλωματία», αναφερόταν. Το ψήφισμα απορρίφθηκε…

Δεύτερον, οι διαστάσεις του διπλού αγωγού που όπως ανακοινώθηκε στις 21/5/2026), μπορεί να μεταφέρει ποσότητες περίπου 10 δισ.κυβ.μ. /έτος (διάμετρος 22 ίντσες/56 εκ. έκαστος), αποδεικνύουν ότι αυτός δεν σχεδιάστηκε για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες των Τουρκοκυπρίων, οι οποίες ανέρχονται σήμερα σε 0.3-0.4 εκ. κυβ. μέτρα/έτος.

Τρίτον, στην τουρκική πλευρά, το δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, σταματά σε απόσταση τουλάχιστον 150-200 χλμ. από το σημείο εκκίνησης του αγωγού που προσδιορίζεται στην πόλη Αναμούρ. Γεγονός που σημαίνει ότι η υποστήριξη αυτού του αγωγού προς τα ενδότερα θα χρειασθεί σημαντικά επιπλέον έργα επέκτασης του τουρκικού δικτύου (σχ.3).

Τέταρτον, ενεργοποίησε το γεωφυσικό σκάφος Oruc Reis στην περιοχή, για να βοηθήσει στην χαρτογράφηση του βυθού στην προτεινόμενη διαδρομή. Ένα σκάφος περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων, που είναι σχεδιασμένο για πολύπλοκη σεισμική έρευνα, χρησιμοποιείται για υποθαλάσσια αποτύπωση, που θα μπορούσε να εκτελεσθεί από ένα μικρότερο και λιγότερο κοστοβόρο γεωτεχνικό σκάφος.

Ένα κλασσικό φαινόμενο σπατάλης και μεγαλομανίας μιας χώρας που προμηθεύεται γεωτρύπανα και γεωφυσικά σκάφη, τα οποία υπολειτουργούν ή παραμένουν σε αδράνεια για πολύ χρόνο, αποδεικνύοντας ότι εξυπηρετούν κύρια γεωστρατηγικούς και πολιτικούς στόχους και όχι ερευνητικούς.

Η δραστηριότητα του σκάφους

Στο σημείο αυτό, θα προσπαθήσουμε από την δραστηριότητα του σκάφους αυτού στην περιοχή, να εξάγουμε συμπεράσματα για τις σκοπιμότητες που εξυπηρετούνται. Το σκάφος έφθασε στην περιοχή στις 24/7/2026 και άρχισε να υλοποιεί ένα δίκτυο διαδρομών της τάξης των 17 χλμ. ή 9 μιλίων στα παράλια του Αναμούρ, που δεν δικαιολογούν κάποια σεισμική έρευνα, η οποία χρειάζεται μεγαλύτερες διαδρομές, όταν τα σεισμικά καλώδια που σέρνονται πίσω από το σκάφος έχουν μήκος τουλάχιστον 3 χιλιόμετρα. Στις 12/8 ελλιμενίσθηκε στο λιμάνι του TASUCU.

Το πρώτο συμπέρασμα λοιπόν προκύπτει ότι εκτελεί μάλλον ένα πρόγραμμα διασκόπισης και βυθομέτρησης (σχ. 4 με πράσινο χρώμα), το οποίο όπως παρατηρείται και στο συνημμένο σχέδιο βρίσκεται στα δυτικά της σχεδιαζόμενης διαδρομής του αγωγού (με κόκκινο χρώμα) και στα πρώτα 20 χιλιόμετρα αυτού, το συνολικό μήκος του οποίου προσδιορίζεται στα 101 χιλιόμετρα.

Το σκάφος εκκίνησε εκ νέου την επομένη 13/8 και αφού έκανε ορισμένες δοκιμαστικές διαδρομές στα ανοικτά του λιμένος κινήθηκε στις 14/8 στα ανοικτά του κόλπου της Αλεξανδρέττας όπου με βάση την εκδοθείσα NAVTEX 821/26 (σχ.4 άσπρο παραλληλόγραμμο), άρχισε την εκτέλεση σεισμικού προγράμματος, εντός μια περιοχής εμβαδού 2.467 τετρ.χλμ. με κατεύθυνση γραμμών βορειοδυτική – νοτιοανατολική (σχ.4). Το πρόγραμμα αυτό τελείωσε την 1/10/2026 μετά από μια μονοήμερη ενδιάμεση διακοπή στις 19/8 στο λιμάνι του TASUCU.

Την ίδια περίοδο εκδόθηκε νέα τουρκική NAVTEX (953/26) η οποία περιέκλειε την περιοχή του σχεδιαζόμενου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ της Τουρκίας και των κατεχομένων της Κύπρου (σχ.3 περιβάλλουσα με άσπρο χρώμα γραμμή), που ήταν και ο αρχικός στόχος όπως είχε αναγγελθεί για την έρευνα του σκάφους Oruc Reis. Τα χαρακτηριστικά αυτής της NAVTEX είναι ότι παρουσιάζει ένα μεγαλύτερο ορθογώνιο στην περιοχή των τουρκικών παραλίων, όπου φαίνεται ότι εντάσσονται και οι αρχικές γραμμές που εκτελέσθηκαν στις 24/7, αλλά και αυτές που αρχίσαν να εκτελούνται μετά την 1/10/2026 (σχ.3 με κίτρινο και γαλάζιο χρώμα).

Από την ημερομηνία αυτή και μέχρι τις 23/10/2026 όπου ελλιμενίσθηκε στο λιμάνι του TASUCU εκτέλεσε ένα πρόγραμμα γεωφυσικών διασκοπήσεων και όχι σεισμικών ερευνών μέσα στην περιοχή της NAVTEX που περικλείει την εικαζόμενη χάραξη του μελλοντικού αγωγού φυσικού αερίου. Εικάζεται ότι πρόκειται για πρόγραμμα βυθομετρικής χαρτογράφησης όπως προκύπτει από την σχετική ταχύτητα του σκάφους και την πυκνότητα των διαδρομών.

Στο σχήμα 5 φαίνεται η συνολική δραστηριότητα του σκάφους Oruc Reis στην περιοχή από τις 24/7 έως τις 25/10 2026. Στο ίδιο σχήμα οι γραμμές που περιβάλλουν την Κύπρο, αποτελούν τις οριοθετήσεις ΑΟΖ κατά την Τουρκία (καφέ γραμμή/γαλάζια πατρίδα) και κατά την Κύπρο (άσπρη γραμμή).

Συμπεράσματα από τις δραστηριότητες του σκάφους 

Πρώτον, η Τουρκία συνεχίζει με συνέπεια να υλοποιεί τις λεκτικές ανακοινώσεις με πραγματικά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεύτερον, τα μεγέθη του υπό κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ της Τουρκίας και των Κατεχομένων, υποκρύπτουν μακροπρόθεσμα σχέδια και δεν εξαντλούνται στην ενεργειακή αυτονομία των Κατεχομένων. Εικάζεται ότι αποσκοπούν στην μεταφορά ενεργειακών πόρων από την ΑΟΖ της Κύπρου προς την Τουρκία.

Τρίτων, η πλήρης απουσία δικτύων επεξεργασίας του αερίου σε μια ακτίνα 150-200 χιλιομέτρων από το σημείο που θα προσγειωθεί ο αγωγός (Αναμούρ), πιθανώς υποκρύπτει μελλοντικά σχέδια ανάπτυξης ενεργειακών δικτύων της περιοχής και αναβάθμισής της. Τέταρτον, η επέκταση της ερευνητικής περιοχής στα παράλια του Αναμούρ και σε μια απόσταση 30 χλμ. περίπου από αυτό προς την θάλασσα, όπως φαίνεται στο σχήμα 3 (άσπρο παραλληλόγραμμο), ίσως υποδηλώνει ότι προβλέπονται επιπλέον έργα υποστήριξης στην περιοχή προσγειάλωσης του αγωγού.

Πέμπτον, η χρησιμοποίηση του σκάφους Oruc Reis για την εκτέλεση βυθομετρικών αποτυπώσεων στην περιοχή της διαδρομής του μελλοντικού αγωγού, αποδεικνύει ότι τα γεωφυσικά και γεωτρητικά σκάφη της Τουρκίας δεν εξυπηρετούν επιστημονικούς σκοπούς, αλλά κυρίως πολιτικούς.

Υπάρχει μια φαινόμενη αδιαφορία για το τεράστιο κόστος λειτουργίας τους που προκύπτει από μεγάλα διαστήματα αδράνειας, ή από χρησιμοποίηση τους σε ήσσονος σημασίας έργα που θα μπορούσαν να εκτελεσθούν οικονομικότερα από ειδικά βυθομετρικά σκάφη. Από τα έξι συνολικά διατιθέμενα γεωτρύπανα της Τουρκίας, τα τέσσερα χρησιμοποιούνται για πολύ διάστημα στον Εύξεινο πόντο στο κοίτασμα SAKARYA (Fatih, Yavuz, Kanuni και Abdülhamid Han), το πέμπτο (Yıldırım) είναι ελλιμενισμένο και αυτό στην περιοχή και μόνο το έκτο (Çağrı Bey) εκτελεί βαθιά γεώτρηση στα ανοικτά της Σομαλίας.

Τέλος, είναι υποχρέωση της Ελλάδας να παρακολουθεί με υψηλή υπευθυνότητα κάθε δραστηριότητα της Τουρκίας στις Ελληνικές και κυπριακές θάλασσες που σχεδόν πάντα υποκρύπτουν με επιστημονικούς σκοπούς και να αντιδρά κατάλληλα. Το σεισμικό πρόγραμμα που εκτέλεσε το Oruc Reis, είναι σε περιοχή εκτός της Κυπριακής ΑΟΖ.

Το βυθομετρικό όμως πρόγραμμα που εκτελέσθηκε για την μελλοντική υλοποίηση του αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ Κύπρου και Κατεχομένων θίγει την κυπριακή ΑΟΖ. Στην ενέργεια αυτή Κύπρος διαμαρτυρήθηκε διπλωματικά και στον ΟΗΕ (22/8/2026) αλλά και στην Ευρωπαϊκή ένωση (12/10/2026), με καταδίκη του σχετικού μνημονίου συναντίληψης μεταξύ Τουρκίας και της παράνομης διοίκησης των Κατεχομένων.

Η Κίνα αντιμετωπίζει μείωση σχεδόν 40% στις θαλάσσιες εισαγωγές αργού πετρελαίου, ενώ η Ευρώπη λαμβάνει ειδοποιήσεις για μηδενική διάθεση προμηθειών από τον μεγαλύτερο προμηθευτή της. Ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν διαθέτει την ικανότητα προβολής ισχύος που απαιτείται για τη διασφάλιση των θαλάσσιων οδών από τις οποίες εξαρτάται.

Η Γαλλία δεσμεύτηκε να αναπτύξει στρατεύματα, συστήματα ραντάρ και αμυντικά μέσα στο λιμάνι Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας, στην Ερυθρά Θάλασσα, με στόχο την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών από επιθέσεις των Χούθι. Εντούτοις, η περιορισμένη αυτή ανάπτυξη γαλλικών δυνάμεων στο Γιανμπού —οι οποίες δεν έχουν μάχιμο ρόλο— αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ της οικονομικής έκθεσης και της στρατιωτικής ικανότητας των ίδιων των κρατών που πλήττονται περισσότερο.

Επιπλέον, επικριτές στη Γαλλία προειδοποιούν ότι η στάθμευση στρατιωτικών μέσων σε ένα ενεργό θέατρο επιχειρήσεων ενδέχεται να εμπλέξει περαιτέρω το Παρίσι και να καταστήσει τις γαλλικές δυνάμεις άμεσο στόχο των Χούθι. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να έχει περαιτέρω προεκτάσεις σε περίπτωση μιας ενδεχόμενης μελλοντικής σύγκρουσης στην Ευρώπη, μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.

Η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή

Μια λιγότερο ικανή αρχιτεκτονική περιφερειακής ασφάλειας, σε συνδυασμό με έναν λιγότερο προβλέψιμο ρόλο των ΗΠΑ, αυξάνει την πιθανότητα εσφαλμένων υπολογισμών. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί, για παράδειγμα, μέσω ενός ακούσιου πλήγματος κοντά στη Μέκκα, ενός επεισοδίου μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας στη Συρία που θα επεκτεινόταν στο πλαίσιο του “Συμφώνου της Μέκκας”, ή μιας κρίσης μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας που θα παρέσυρε εταίρους από τον Κόλπο, οι οποίοι δεσμεύονται από μια ρήτρα αμοιβαίας άμυνας που δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ στην πράξη.

Οι Χούθι και η αξιοποίηση της ασύμμετρης στρατηγικής ως «νέα κανονικότητα»: Ο πόλεμος δεν αποτελεί πλέον πεδίο κυριαρχίας αποκλειστικά των κρατικών δρώντων. Οι Χούθι κατέδειξαν την αυξανόμενη ισχύ του ασύμμετρου πολέμου, αποδεικνύοντας ότι μη κρατικοί δρώντες μπορούν να αμφισβητήσουν στρατιωτικές δυνάμεις με τεχνολογική υπεροχή, χρησιμοποιώντας σχετικά φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), βαλλιστικούς πυραύλους, συστήματα επιτήρησης και επιθέσεις στη θάλασσα.

Οι επιχειρήσεις τους στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν διαταράξει την εμπορική ναυτιλία, έχουν αυξήσει το παγκόσμιο κόστος εφοδιαστικής αλυσίδας και έχουν αναδείξει τρωτά σημεία στα συμβατικά πλαίσια θαλάσσιας ασφάλειας. Οι ενέργειες των Χούθι καταδεικνύουν ότι ο σύγχρονος πόλεμος δεν κυριαρχείται πλέον αποκλειστικά από κράτη, γεγονός που επιβάλλει στρατηγικές ασφαλείας οι οποίες ενσωματώνουν δυνατότητες αντιμετώπισης drones, προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων, διπλωματία και σταθεροποίηση σε ζώνες συγκρούσεων.

Το Ιράν βρήκε, στις παράκτιες περιοχές που ελέγχουν οι Χούθι, μια οικονομική εναλλακτική λύση για τη συμβατική στρατιωτική ισχύ που απώλεσε κατά τη διάρκεια των έξι μηνών άμεσης σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Είναι πιθανό το μοντέλο αυτό να επαναληφθεί και σε άλλα σημεία της περιοχής, οπουδήποτε ένας μη κρατικός εταίρος ελέγχει κρίσιμες υποδομές ή διαδρομές διέλευσης.

Οι Χούθι ως «Οντότητες κρατικού Τύπου»

Οι Χούθι εξελίσσονται από ένα μη κρατικό αντάρτικο κίνημα σε μια «οντότητα κρατικού τύπου» (Near State Actors – NeSA) ασκώντας λειτουργίες που συνήθως συνδέονται με μια κανονική κυβέρνηση. Έχουν μεταβεί από μια αντάρτικη πολιτοφυλακή σε μια τέτοια οντότητα, εδραιώνοντας έλεγχο σε πολλαπλά πεδία – στην ξηρά, τον εναέριο χώρο και τα θαλάσσια εδάφη της Υεμένης.

Καταλαμβάνοντας στρατηγικούς παράκτιους κόμβους, το νησί Περίμ και το αρχιπέλαγος Χανίς, το κίνημα «Ανσάρ Αλλάχ» καθορίζει άμεσα τους όρους διέλευσης μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και των παγκόσμιων ενεργειακών διαδρόμων. Μετά την κατάληψη της Σαναά, ανέπτυξαν διοικητικές δομές, φορολογικούς μηχανισμούς, θεσμούς ασφαλείας και πληροφοριών, καθώς και συστήματα ελέγχου της επικράτειας και των ελίτ – με τη χρήση, μεταξύ άλλων, «εποπτών».

Έρευνες δείχνουν ότι έχουν μετασχηματιστεί από μια αντάρτικη ομάδα σε μια αρχή που οικειοποιείται κρατικούς θεσμούς, συνδυάζοντας τη διακυβέρνηση με τον καταναγκασμό. Η αναβάθμισή τους σε καθεστώς που προσομοιάζει με κρατικό ενισχύεται περαιτέρω από τη σύναψη άμεσων διμερών συμφωνιών ασφαλείας με μεγάλες δυνάμεις – όπως με τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Μουσκάτ – παρακάμπτοντας τις παραδοσιακές διπλωματικές οδούς. Διαθέτοντας πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και ναυτικά συστήματα, καθώς και προηγμένα οπλοστάσια που έχουν περιέλθει στην κατοχή τους, ικανότητες πληγμάτων πολλαπλών επιπέδων και θεσμική διακυβέρνηση, επιβάλλουν με επιτυχία την παγκόσμια αναγνώριση της κυρίαρχης εξουσίας τους.

Οι νέες γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Αυτές οι ποικίλες δυνατότητες τους επιτρέπουν να ασκούν επιρροή στη ναυτιλία και την ασφάλεια πέρα από τα σύνορα της Υεμένης. Η διπλωματική τους δράση, οι εταιρικές σχέσεις, το στρατιωτικό οπλοστάσιο, η εδαφική διακυβέρνηση, αλλά και οι αυξανόμενες εδαφικές τους φιλοδοξίες, καθιστούν τελικά τους Χούθι «Οντότητες κρατικού Τύπου» – μια κατάσταση που ενδέχεται, σε κάποιο μελλοντικό χρονικό σημείο, να οδηγήσει στην πλήρη μετατροπή τους σε κρατική οντότητα.

Η κρίση δημιουργεί επίσης πρότυπα ευθυγράμμισης. Το περιφερειακό δίκτυο του Ιράν έχει υποστεί πλήγματα σε διάφορους τομείς, ωστόσο οι Χούθι έχουν ενισχυθεί και έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Ο αυξανόμενος ρόλος τους σημαίνει ότι η εναπομείνασα περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην Υεμένη και την Ερυθρά Θάλασσα. Το “Σύμφωνο της Μέκκας” σηματοδοτεί την απαρχή ενός σχήματος ασφαλείας με άξονα τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν, αν και το εν λόγω σχήμα δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί στην πράξη.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αποστασιοποιηθεί από το Ριάντ όσον αφορά την πολιτική για την Υεμένη, ενώ το Ισραήλ τηρεί μια περίπλοκη στάση απέναντι τόσο στη Σαουδική Αραβία όσο και στην Τουρκία. Παράλληλα, η Κίνα πλήττεται οικονομικά από την κρίση· διατηρεί ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους με την Τεχεράνη και έχει επιχειρήσει να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή. Επομένως, η νέα τάξη πραγμάτων ενδέχεται να μην έχει τη μορφή μιας σύγκρουσης μεταξύ δύο παγιωμένων στρατοπέδων.

Είναι πιθανό να περιλαμβάνει επικαλυπτόμενες εταιρικές σχέσεις, στο πλαίσιο των οποίων τα κράτη συνεργάζονται σε έναν τομέα, ενώ ανταγωνίζονται σε έναν άλλον. Αυτή η ευελιξία μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες, αλλά ταυτόχρονα καθιστά δυσκολότερη τη διαχείριση κρίσεων, καθώς οι επιπτώσεις ενός περιστατικού ενδέχεται να επεκταθούν σε διάφορες, άσχετες μεταξύ τους σχέσεις.

Διασταυρούμενες και σύνθετες σχέσεις

Τα ΗΑΕ διαφοροποιήθηκαν από τη Σαουδική Αραβία όσον αφορά την πολιτική για την Υεμένη, μετά τον διαχωρισμό της Χαντραμαούτ (Hadhramaunt) τον Δεκέμβριο του 2025, και δεν παρείχαν καμία υποστήριξη στο Ριάντ κατά την τρέχουσα κρίση. Παράλληλα, το Ισραήλ φέρεται να παρείχε βοήθεια στη Σαουδική Αραβία εναντίον των Χούθι, αξιοποιώντας τη δική του εμπειρία σε πλήγματα κατά στόχων των Χούθι.

Ωστόσο, οι Σαουδάραβες φαίνεται να απέφυγαν μια βαθύτερη συνεργασία, για προφανείς λόγους αλλά και λόγω των πιέσεων από τις ΗΠΑ για πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων – μια σύνδεση η οποία, σύμφωνα με Σαουδάραβες αξιωματούχους, παραμένει υπό την προϋπόθεση ύπαρξης μιας «μη αναστρέψιμης πορείας» προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση. Η Κίνα, η οποία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη λόγω των εισαγωγών πετρελαίου της, έχει τοποθετηθεί ως διπλωματικός διαμεσολαβητής μεταξύ του Ιράν και των αντιπάλων του.

Συνεχίζει να ασκεί πιέσεις για κατάπαυση του πυρός στα Στενά του Ορμούζ, ενώ παράλληλα φιλοξενεί Ιρανούς διπλωμάτες στο Πεκίνο — μια στάση που θα μπορούσε να διευρύνει το στρατηγικό της αποτύπωμα στην ασφάλεια του Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας, εάν παραμείνει το κενό που προκλήθηκε από την υποχώρηση της αμερικανικής παρουσίας.

Πιθανές πορείες δράσης

Οι ακόλουθες συστάσεις είναι ταξινομημένες ανά ενδιαφερόμενο μέρος και δίνουν προτεραιότητα σε μέτρα που είναι εφικτά εντός του χρονικού πλαισίου της τρέχουσας κρίσης, αντί για μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις που αποτελούν απλώς επιδιώξεις

Σαουδική Αραβία

Πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην παράκτια άρνηση και την αεράμυνα κρίσιμων υποδομών έναντι μιας μαξιμαλιστικής ανακατάληψης της βόρειας Υεμένης, η οποία ιστορικά δεν έχει αποφέρει αποφασιστικά αποτελέσματα. Οι Σαουδάραβες μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Σύμφωνο της Μέκκας για την οικοδόμηση διαλειτουργικότητας (κοινή ISR, ολοκλήρωση αεράμυνας, κοινές ασκήσεις) – αντί να περιμένουν μια κρίση που πυροδοτεί για να δοκιμάσουν μια μη αποδεδειγμένη ρήτρα τύπου Άρθρου 5.

Οι Σαουδάραβες πρέπει να διατηρήσουν ενεργά τα κανάλια διαμεσολάβησης του Ομάν, του Πακιστάν και των απεσταλμένων του ΟΗΕ παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις για να διατηρήσουν μια διαπραγματευμένη έξοδο.

Σύμφωνο της Μέκκας (Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Πακιστάν)

Το σύμφωνο μπορεί να προσπαθήσει να κλείσει το χάσμα μεταξύ της δηλωτικής αλληλεγγύης και της επιχειρησιακής ικανότητας: Τα μέλη του συμφώνου μπορούν να προσπαθήσουν να ορίσουν κανόνες ενεργοποίησης, να δημιουργήσουν έναν κοινό μηχανισμό διοίκησης και να παντρέψουν αποκλίνοντες εξοπλισμούς αμερικανικής, κινεζικής και τουρκικής προέλευσης πριν το σύμφωνο αντιμετωπίσει μια πραγματική δοκιμασία. Πρέπει να αποφύγουν την στρατηγική ασάφεια. Οι αντίπαλοι βαθμονομούνται με βάση τις επιβεβαιωμένες δυνατότητές τους και όχι με τα εύκολα ανακοινωθέντα.

Ηνωμένες Πολιτείες

Δέον όπως αναγνωρίσουν, ότι η επιλεκτική απόσυρση της εγγύησης ασφαλείας αποτελεί πλέον μια δομική – και όχι απλώς τακτική – επιλογή, και να θέσουν με σαφήνεια τις «κόκκινες γραμμές», ώστε να αποφευχθούν τυχόν λανθασμένοι υπολογισμοί από το Ιράν, τους Χούθι ή τους εταίρους στον Κόλπο.

Να υποστηρίξουν τον ανεφοδιασμό της Σαουδικής Αραβίας σε μέσα αεράμυνας (αναχαιτιστικούς πυραύλους, πυρομαχικά) – ακόμη κι αν αρνούνται τη συμμετοχή σε άμεσα πλήγματα – προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος να θεωρήσει το Ριάντ ότι πρέπει να αναζητήσει βοήθεια από το Ισραήλ ή άλλους, με τρόπους που θα αποσταθεροποιούσαν την ευρύτερη τάξη πραγμάτων.

Διεθνής Κοινότητα (ΟΗΕ, ΕΕ, Κίνα)

Πρέπει να αντιμετωπίσουν την ανθρωπιστική διάσταση – 22 εκατομμύρια Υεμενίτες έχουν ανάγκη, 18,3 εκατομμύρια αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια – ως αδιάσπαστο κομμάτι του ζητήματος ασφαλείας· μια καθαρά στρατιωτική επίλυση δεν θα μπορέσει να την αντιμετωπίσει.

Επιπλέον, πρέπει να συντονίσουν τη διπλωματική πίεση αξιοποιώντας τον δίαυλο του Πεκίνου προς την Τεχεράνη και τον δίαυλο του Ομάν προς τους Χούθι, δεδομένου ότι κανένας μεμονωμένος εξωτερικός δρών δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή επιρροή και στις δύο πλευρές. Τέλος, να προετοιμάσουν από τώρα εναλλακτικά πλαίσια για την ασφάλιση της ναυσιπλοΐας και την αλλαγή των δρομολογίων των πλοίων, αντί να περιμένουν να κλείσει εντελώς ένα δεύτερο κρίσιμο πέρασμα (chokepoint).

Το κοινό νήμα σε όλα τα σενάρια που εξετάζονται εδώ είναι το εξής: ο πόλεμος στην Υεμένη έπαψε να αποτελεί μια περιφερειακή σύγκρουση τη στιγμή που μετατράπηκε σε μοχλό πίεσης εντός μιας πολύ ευρύτερης σύγκρουσης. Η ικανότητα του κινήματος των Χούθι να περιορίζει τις εξαγωγικές δραστηριότητες του μεγαλύτερου παραγωγού αργού πετρελαίου παγκοσμίως δεν πηγάζει πρωτίστως από τη στρατιωτική ισχύ των ίδιων των Χούθι – η οποία, σε απόλυτους αριθμούς, παραμένει περιορισμένη.

Πηγάζει από μια δομική ευπάθεια: Την ύπαρξη δύο ταυτόχρονων κρίσιμων περασμάτων, την επιλεκτική απόσυρση της αμερικανικής εγγύησης ασφαλείας και την απουσία κάποιου περιφερειακού δρώντα ικανού, προς το παρόν, να υποκαταστήσει αυτή την εγγύηση.

Το “Σύμφωνο της Μέκκας” αποτελεί την πιο σαφή θεσμική απάντηση σε αυτό το κενό, ωστόσο – όπως παραδέχονται και οι ίδιοι οι εμπνευστές του – παραμένει μια πολιτική δέσμευση που αναζητά ακόμη το επιχειρησιακό της περιεχόμενο. Οτιδήποτε συμβεί στη συνέχεια στη Μόχα, στο Περίμ ή στα νησιά Χανίς θα ερμηνευθεί από το Ριάντ, την Τεχεράνη, την Ουάσιγκτον, το Ισλαμαμπάντ και το Πεκίνο ως σήμα σχετικά με το ποιος ελέγχει τις παγκόσμιες αρτηρίες του πετρελαίου. Και ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, ένας πόλεμος που πολλοί είχαν πάψει να παρακολουθούν ,να εξελιχθεί σε μία από τις πιο σημαντικές ιστορίες στην περιοχή.

Ύστερα από μήνες διαδηλώσεων, καταλήψεων πανεπιστημίων και αυξανόμενης κοινωνικής πίεσης, ο Βούτσιτς προκήρυξε πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Οι φοιτητές συμμετείχαν μέσω της Φοιτητικής Λίστας (Studenti pobeđuju – «Οι φοιτητές νικούν»), μιας πρωτοβουλίας πολιτών και όχι ενός παραδοσιακού πολιτικού κόμματος.

Μια ιστορική νίκη για τη Φοιτητική Λίστα

Η Φοιτητική Λίστα επικράτησε με διαφορά, τερματίζοντας τη μακρά περίοδο κοινοβουλευτικής κυριαρχίας του SNS. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα που ανακοίνωσε η Εκλογική Επιτροπή της Δημοκρατίας της Σερβίας στις 26 Οκτωβρίου, η Φοιτητική Λίστα συγκέντρωσε το 52,54% των ψήφων, έναντι 39,29% του συνασπισμού «Ενωμένη Σερβία» του Βούτσιτς.

Οι προβολές των Ipsos και CeSID έδιναν στους φοιτητές περίπου 141 έδρες στο κοινοβούλιο των 250 εδρών, αριθμό που θα τους επέτρεπε να σχηματίσουν κυβέρνηση με κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Τα οριστικά αποτελέσματα δεν είχαν ακόμη ανακοινωθεί. Ο Βούτσιτς αναγνώρισε την ήττα του το βράδυ των εκλογών. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι το φοιτητικό κίνημα κατάφερε να μετατρέψει τη γενικευμένη δυσαρέσκεια σε εκλογική υποστήριξη, προσελκύοντας ψηφοφόρους πολύ πέρα από τους πανεπιστημιακούς χώρους.

Σταθερότητα ή αλλαγή;

Η εκλογική αναμέτρηση δεν ήταν απλώς μια σύγκρουση δύο πολιτικών προγραμμάτων. Ήταν και μια μάχη ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς τρόπους πολιτικής επικοινωνίας: Από τη μία, την προσωποκεντρική εκστρατεία του Βούτσιτς και, από την άλλη, τη συλλογική, οργανωμένη από τη βάση προσέγγιση της Φοιτητικής Λίστας.

Η προεκλογική εκστρατεία του Βούτσιτς στηρίχθηκε στην οικονομική ανάπτυξη, τη σταθερότητα και τη συνέχεια. Τα μηνύματά του έδιναν έμφαση στα έργα υποδομών, την υγειονομική περίθαλψη, τις επενδύσεις και την οικονομική πρόοδο. Με το σύνθημα «Έχουμε ένα σχέδιο για κάθε χωριό και πόλη», επιχείρησε να παρουσιάσει την κυβέρνησή του ως έμπειρη και αποτελεσματική, ικανή να φέρνει απτά αποτελέσματα.

Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η προσωπική του εικόνα. Σε μία από τις χαρακτηριστικές διαφημίσεις της εκστρατείας, εμφανίστηκε φορώντας ένα μπλουζάκι με χαρακτηρισμούς όπως «δικτάτορας», «προδότης» και «χειραγωγός». Αφαιρώντας τις ετικέτες μία προς μία, επιχείρησε να απορρίψει τις επικρίσεις και να εμφανιστεί ως ένας ηγέτης που δεν κάμπτεται από τις πολιτικές επιθέσεις.

Σε μια άλλη διαφήμιση, υποδύθηκε τον σερβιτόρο που ακούει τις απαιτήσεις μιας οικογένειας. Τα μέλη της συζητούσαν για τους μισθούς, το Κόσοβο, τις σχέσεις με τη Ρωσία και την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με αυτόν τον τρόπο, η διαφήμιση παρουσίαζε τον Βούτσιτς ως έναν πολιτικό που μπορεί να κατανοήσει τις διαφορετικές γενιές και να ισορροπήσει τις προσδοκίες τους.

Η συναισθηματική προσέγγιση είχε επίσης τη θέση της στην εκστρατεία. Αναρτήσεις με καρδιές, μηνύματα με επίκεντρο την οικογένεια και εκκλήσεις προς τους πολίτες να ψηφίσουν μαζί επιδίωκαν να δημιουργήσουν έναν προσωπικό δεσμό ανάμεσα στον πρόεδρο και τους ψηφοφόρους. Παράλληλα, όμως, η εκστρατεία αξιοποίησε και τον φόβο για το άγνωστο.

Το σύνθημα «Το μέλλον δεν είναι παιχνίδι και η Σερβία δεν είναι παιχνίδι κανενός» προειδοποιούσε ουσιαστικά ότι μια πολιτική αλλαγή θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη σταθερότητα της χώρας. Έτσι, ο Βούτσιτς συνδύασε την προβολή των κυβερνητικών επιτευγμάτων με την προειδοποίηση για τους κινδύνους που, σύμφωνα με το αφήγημά του, θα μπορούσε να φέρει η απομάκρυνσή του από την εξουσία.

Οι φοιτητές επενδύουν στην εικόνα του πολιτικού outsider

Η Φοιτητική Λίστα ακολούθησε εντελώς διαφορετικό δρόμο. Το ισχυρότερο πλεονέκτημά της ήταν ότι δεν παρουσιάστηκε ως ένα ακόμη κόμμα της αντιπολίτευσης, αλλά ως μια δύναμη που αμφισβητούσε το ίδιο το παραδοσιακό πολιτικό κατεστημένο. Η αντιπολιτική ταυτότητα του κινήματος δεν σήμαινε απόρριψη της δημοκρατίας. Εξέφραζε, αντίθετα, τη δυσαρέσκεια απέναντι στους επαγγελματίες πολιτικούς, την υπερσυγκέντρωση της εξουσίας και τους υφιστάμενους πολιτικούς θεσμούς. Οι φοιτητές εμφανίστηκαν ως πρόσωπα έξω από το καθιερωμένο πολιτικό σύστημα, τα οποία δεν είχαν ευθύνη για τις αποτυχίες του παρελθόντος.

Έχει ενδιαφέρον ότι κανένας από τους 250 υποψηφίους της Φοιτητικής Λίστας δεν ήταν φοιτητής. Στη λίστα συμμετείχαν πανεπιστημιακοί, γιατροί, δικηγόροι, καλλιτέχνες και άλλοι επαγγελματίες. Επικεφαλής ήταν ο καρδιολόγος και πανεπιστημιακός Ilija Srdanović. Η επιλογή αυτή επέτρεψε στο κίνημα να συνδυάσει την εικόνα του πολιτικού outsider με εκείνη της επαγγελματικής επάρκειας.

Κεντρικό ρόλο στην εκστρατεία έπαιξαν δύο συνθήματα: «Οι φοιτητές νικούν» (Studenti pobeđuju) και «Ξέρουμε πώς» (Mi znamo kako). Το πρώτο εξέπεμπε αυτοπεποίθηση και πίστη στην πολιτική αλλαγή. Το δεύτερο απαντούσε ευθέως στην πιθανή κριτική ότι το κίνημα δεν είχε την απαραίτητη εμπειρία για να κυβερνήσει. Ακόμη και ο αριθμός τρία, που αντιστοιχούσε στη θέση της Φοιτητικής Λίστας στο ψηφοδέλτιο, εντάχθηκε στην οπτική ταυτότητα της προεκλογικής εκστρατείας.

Η δύναμη της αποκεντρωμένης επικοινωνίας

Η ψηφιακή επικοινωνία αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντική για τη Φοιτητική Λίστα. Σε αντίθεση με την κεντρικά οργανωμένη εκστρατεία του Βούτσιτς, οι φοιτητές στηρίχθηκαν σε τοπικές ομάδες, πανεπιστήμια, εθελοντές και απλούς πολίτες για να διαδώσουν τα μηνύματά τους. Οι πληρωμένες ψηφιακές διαφημίσεις λειτούργησαν συμπληρωματικά, ενισχύοντας την προβολή του προγράμματος και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή στις κάλπες.

Το κίνημα απέφυγε επίσης να εγκλωβιστεί σε έντονες ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Παρότι ζητούσε θεσμικές μεταρρυθμίσεις και ουσιαστική δράση κατά της διαφθοράς, οι θέσεις του για το Κόσοβο και τη Ρωσία δεν απείχαν ριζικά από εκείνες του Βούτσιτς. Αυτό του επέτρεψε να προσελκύσει ψηφοφόρους με διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες.

Το μεγάλο πλεονέκτημα των φοιτητών ήταν ότι κατάφεραν να μετατρέψουν την έλλειψη πολιτικής εμπειρίας σε στοιχείο της ταυτότητάς τους. Αντί να θεωρείται αδυναμία, η απουσία τους από το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα προβλήθηκε ως ένδειξη ανεξαρτησίας, εντιμότητας και διάθεσης για ρήξη με τις παλιές πρακτικές. Η στρατηγική αυτή, σε συνδυασμό με την αποκεντρωμένη επικοινωνία, τη συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια και την κινητοποίηση των ψηφοφόρων, συνέβαλε στη δημιουργία μιας ευρείας συμμαχίας υπέρ της αλλαγής.

Από τη διαμαρτυρία στη διακυβέρνηση

Η νίκη της Φοιτητικής Λίστας δεν σηματοδοτεί απλώς την αλλαγή κυβέρνησης. Αναδεικνύει τη δυνατότητα ενός κινήματος που ξεκινά από τη βάση της κοινωνίας να αμφισβητήσει ένα εδραιωμένο πολιτικό σύστημα, συνδυάζοντας την απόρριψη του παραδοσιακού πολιτικού κατεστημένου, την εικόνα του outsider και την αποτελεσματική πολιτική επικοινωνία.

Ο Βούτσιτς πρόβαλε τη σταθερότητα, την εμπειρία και τη συνέχεια. Οι φοιτητές αντιπαρέθεσαν τη λογοδοσία, τα νέα πρόσωπα και έναν διαφορετικό τρόπο άσκησης της πολιτικής. Οι Σέρβοι ψηφοφόροι επέλεξαν τελικά την αλλαγή.

Το πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, αρχίζει τώρα. Η εκλογική νίκη και η διακυβέρνηση μιας χώρας είναι δύο διαφορετικές προκλήσεις. Η Φοιτητική Λίστα καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει την εμπιστοσύνη που κέρδισε στους δρόμους και στην προεκλογική εκστρατεία σε αποτελεσματική πολιτική ηγεσία.

«Ουδέποτε υπήρξα μέλος της Κεντρικής Επιτροπής Διαιτησίας (Κ.Ε.Δ.), ούτε είχα οποιαδήποτε αρμοδιότητα ή συμμετοχή στην επιλογή, τον ορισμό ή την αντικατάσταση διαιτητών σε αγώνες. Οι σχετικές αποφάσεις ανήκουν αποκλειστικά στα αρμόδια όργανα διαιτησίας. Συνεπώς, ουδεμία αρμοδιότητα είχα ως προς τον ορισμό ή την αντικατάσταση διαιτητών, αλλά ούτε και θα μπορούσα να έχω εκ της θέσεως και των καθηκόντων μου, να ασκώ εν τοις πράγμασι αποφασιστική επιρροή στη διαδικασία επιλογής και ορισμού διαιτητών», φέρεται να ανέφερε στην απολογία του ο πρώην διαιτητής και ειδικός σε θέματα διαιτησίας.

Ο Ηλίας Κορομηλάς, που αντιμετωπίζει κατηγορίες δωροδοκίας και δωροληψίας σε 9 περιπτώσεις δήλωσε αθώος και μπλεγμένος μόνο μέσω αναφορών τρίτων προσώπων. «Ουδεμία συμμετοχή είχα στις αποδιδόμενες σε εμένα πράξεις, τις οποίες αρνούμαι κατηγορηματικά στο σύνολό τους. Οι σε βάρος μου κατηγορίες στηρίζονται ουσιαστικά στις καταθέσεις δύο και μόνο προσώπων, χωρίς να προκύπτουν συγκεκριμένα αντικειμενικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την προσωπική μου εμπλοκή στις καταγγελλόμενες ενέργειες», υποστήριξε σχετικά.

Από την πλευρά του, ο Τάσος Πηλοΐδης αρνήθηκε τις δύο καταγγελίες για δωροληψία του και μηνύει τον επιχειρηματία και έναν από τους μάρτυρες- κλειδιά και πρώην ιδιοκτήτη δύο ομάδων μπάσκετ για ψευδή κατάθεση. Ο κατηγορούμενος παίρνει θέση και για την καταγγελία που τον αφορά για τον αγώνα με τις δύο τεχνικές ποινές στον Παναγιώτη Γιαννάκη, υποστηρίζοντας ότι «δε θα έκανε ποτέ κάτι τέτοιο στον Παναγιώτη Γιαννάκη», τον οποίο χαρακτήρισε «θρύλο του ελληνικού μπάσκετ».

Αθώα δήλωσε και η κατηγορούμενη Βάσω Τσαρούχα, για τις 13 αποδιδόμενες καταγγελίες για δωροληψία της για περίεργα….σφυρίγματα. Η μοναδική εν ενεργεία διαιτητής απέδωσε τα καταγγελόμενα σε αντιπαλότητα με παράγοντες του μπάσκετ. Μετά τις απολογίες των έξι συλληφθέντων, η ανακριτική έρευνα για τα στημένα του μπάσκετ περνά στο επόμενο στάδιο, με τον ανακριτή να εξετάζει πολύ προσεκτικά τις καταθέσεις και τις καταγγελίες που περιλαμβάνονται στη δικογραφία με σκοπό να αποφασίσει αν θα πρέπει να τεθούν και νέα πρόσωπα στο «κάδρο» των κατηγορουμένων.

Μεταξύ των περιπτώσεων που περιγράφονται στο δικαστικό έγγραφο, περιλαμβάνεται και αγώνας του Ιωνικού Νέας Φιλαδέλφειας με τον Ηλυσιακό, στις 3 Μαΐου 2018, για το πρωτάθλημα της Α’ ΕΣΚΑ. Κατά το κατηγορητήριο, στην εν λόγω αναμέτρηση φέρεται να υπήρξε υπόσχεση ωφελημάτων προς τη διαιτήτρια Τσαρούχα, προκειμένου να επηρεαστεί το αποτέλεσμα υπέρ του Ιωνικού Νέας Φιλαδέλφειας, ο οποίος επικράτησε με 55-51.

Τρεις πρότερες προφυλακίσεις 

Η σημερινή διαδικασία πραγματοποιήθηκε στον απόηχο των αποφάσεων για την προσωρινή κράτηση τριών ακόμη κατηγορουμένων στην ίδια υπόθεση. Επισημαίνεται ότι προφυλακιστέοι έχουν ήδη κριθεί ο τέως πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης (ΕΟΚ) Βαγγέλης Λιόλιος, ο επιχειρηματίας Γιώργος Μαυραγάνης και ο πρώην διαιτητής, Πέτρος Παπαπέτρου. Οι αποφάσεις για τον Λιόλιο και τον Μαυραγάνη ελήφθησαν αργά το βράδυ της Κυριακής (25/10), μετά τις πολύωρες απολογίες τους ενώπιον του ανακριτή.

Ο Βαγγέλης Λιόλιος, ο οποίος αντιμετωπίζει κατηγορίες σχετικές με δωροδοκία και δωροληψία υπό τις επιβαρυντικές διατάξεις της αθλητικής νομοθεσίας, παρέμεινε στο ανακριτικό γραφείο για περίπου τρεισήμισι ώρες. Μάλιστα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έγιναν γνωστές για την απολογία του, αρνήθηκε τις κατηγορίες και υποστήριξε ότι υπήρξε προσπάθεια απομάκρυνσής του από την προεδρία της ΕΟΚ. Παράλληλα, φέρεται να επικαλέστηκε φορολογικούς ελέγχους των προηγούμενων ετών και να προσκόμισε σχετικά έγγραφα, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε προκύψει επιβαρυντικό στοιχείο από τον έλεγχο των οικονομικών του.

Από την πλευρά του, ο Γιώργος Μαυραγάνης αρνήθηκε επίσης τις κατηγορίες που του αποδίδονται για το σκάνδαλο στο μπάσκετ, χωρίς ωστόσο οι ισχυρισμοί της υπεράσπισης να μεταβάλουν την απόφαση για την προσωρινή του κράτηση. Είχε προηγηθεί η προφυλάκιση του Πέτρου Παπαπέτρου, ο οποίος επίσης περιλαμβάνεται στους έξι πρώτους κατηγορουμένους της υπόθεσης.

“Pizza Fan”: Ελεύθεροι πέντε

Ολοκληρώθηκε μετά τις 22.00 το βράδυ της Δευτέρας (26/10/26) η διαδικασία για τους πέντε πρώτους κατηγορούμενους για την υπόθεση απάτης και φοροδιαφυγής στην Pizza Fan. Σύμφωνα με την απόφαση ανακριτή και εισαγγελέα και οι 5 αφέθηκαν ελεύθεροι με όρους κατά περίπτωση, εμφάνιση σε ΑΤ και εγγύηση 5 χιλιάδων ευρώ. Πρόκειται για τρεις λογιστές, έναν προγραμματιστή και ένα ιδιοκτήτη καταστήματος franchise στη Νέα Ιωνία.

Η διαδικασία συνεχίζεται με τις απολογίες πέντε ακόμη κατηγορούμενων. Την Τρίτη (27/10/26) αναμένεται να οδηγηθεί στον ανακριτή ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας Pizza Fan, Κωνσταντίνος Αντάρας, προκειμένου να απολογηθεί για την υπόθεση φοροδιαφυγής. Σύμφωνα με όσα αναμένεται να υποστηρίξει ο ιδιοκτήτης της Pizza Fan, θα αρνηθεί τις υπόλοιπες κατηγορίες που του αποδίδονται για τη φοροδιαφυγή, ενώ θα δηλώσει πρόθυμος να προχωρήσει στην υποβολή των προβλεπόμενων τροποποιητικών φορολογικών δηλώσεων, ώστε να καταβληθούν οι φόροι που ενδεχομένως αναλογούν στον ίδιο και στην επιχείρηση.

“Χωριάτικο”: Βαριές κατηγορίες

Σωρεία βαρύτατων κατηγοριών απήγγειλε ο Εισαγγελέας για την υπόθεση της φερόμενης πολυπληθούς εγκληματικής ομάδας που της καταλογίζεται ότι με επίκεντρο την αλυσίδα αρτοποιείων “Χωριάτικο” οργάνωσε τεράστιας κλίμακας οικονομική απάτη και φοροδιαφυγή. Οι 59 συλληφθέντες, μεταξύ των οποίων ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας αρτοποιείων, λογιστές,ο γνωστός συνδικαλιστής κ.α., οδηγήθηκαν με ιδιωτικό πούλμαν και κλούβα της Αστυνομίας αργά το απόγευμα στον Εισαγγελέα.

Στην ποινική δίωξη που άσκησε ο Εισαγγελέας περιλαμβάνεται κατηγορία για μαστροπεία και ληστεία καθώς και ξέπλυμα χρήματος. Η δίωξη ανά περίπτωση αφορά κακουργήματα και πλημμελήματα, για:

• Συγκρότηση, διεύθυνση και ένταξη σε εγκληματική οργάνωση
• Απάτη στρεφόμενη κατά του ελληνικού δημοσίου και κατά νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου άνω των 120 χιλιάδων ευρώ
• Φοροδιαφυγή άνω των 150 χιλιάδων ευρώ με υποβολή ανακριβούς δήλωσης και με μη απόδοση ΦΠΑ
• Συνέργεια στη φοροδιαφυγή -Μη έγκαιρη εργοδοτικών και εργατικών εισφορών
• Πλαστογραφία άνω των 120 χιλιάδων ευρώ
• Μαστροπεία από κοινού και κατ’ εξακολούθηση
• Ληστεία από κοινού
• Απάτη από κοινού
• Παραβίαση περιορισμών διαμονής κατ’ εξακολούθηση
• Διακεκριμένη περίπτωση ξεπλύματος μαύρου χρήματος

Η δικογραφία ανατέθηκε σε Ανακριτή, στον οποίο ορίστηκαν δύο επίκουροι ανακριτές, λόγω του πλήθους κατηγορουμένων.

Η σύλληψη του συνδικαλιστή 

Ο γνωστός πρώην συνδικαλιστής της ΓΕΝΟΠ Ρίζος Ρίζος, που συνελήφθη από στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, φέρεται να ήταν το δεξί χέρι του ιδιοκτήτη της αλυσίδας φούρνων «Χωριάτικο», Άγγελου Γιαννακόπουλου. Ο πρώην οργανωτικός γραμματέας της ΓΕΝΟΠ φέρεται να αποτελούσε στενό συνεργάτη του επιχειρηματία και να γνώριζε για τις παράνομες δραστηριότητες του. Πληροφορίες αναφέρουν πως ο επιχειρηματίας Άγγελος Γιαννακόπουλος βρισκόταν πίσω από ένα δίκτυο περίπου 400 εταιρειών στις οποίες εμφανίζονταν ως διαχειριστές «αχυράνθρωποι». Άνθρωποι δηλαδή που εμφανίζονταν μόνο τυπικά ως υπεύθυνοι των επιχειρήσεων ενώ, ουσιαστικά, αυτές ελέγχονταν από τον κατηγορούμενο επιχειρηματία.

Για 18 συνεχόμενα χρόνια ο Ρίζος κατείχε τη θέση του οργανωτικού γραμματέα της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, μιας από τις ισχυρότερες ομοσπονδίες εργαζομένων της χώρας. Η θέση αυτή, σε συνδυασμό με τη μακρόχρονη παρουσία του, του επέτρεψε να αποκτήσει βαθιά γνώση του συνδικαλιστικού μηχανισμού και να αναπτύξει προσωπικές σχέσεις με στελέχη διαφορετικών παρατάξεων. Ο ίδιος υπήρξε παλιό μέλος του ΚΚΕ και αποχώρησε μετά την συγκυβέρνηση Τζανετάκη, το 1989.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως από την έρευνα εντοπίστηκαν και δεσμεύτηκαν τραπεζικοί λογαριασμοί που ανήκουν σε τρεις γυναίκες που φέρονται να είναι συνεργάτιδες του Γιαννακόπουλου. Στους λογαριασμούς αυτούς βρέθηκαν περίπου 6 εκατομμύρια ευρώ. Να σημειωθεί πως εκτός από τους φούρνους, ο επιχειρηματίας δραστηριοποιούνταν στη Ρόδο αλλά και στη Μύκονο, κυρίως στον χώρο της νυχτερινής διασκέδασης.

Με εντολή του επικεφαλής της ανεξάρτητης Αρχής, επίτιμου αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπου Βουρλιώτη, δεσμεύτηκαν όλα τα περιουσιακά στοιχεία των κατηγορουμένων στην υπόθεση της Pizza Fan, όπως και σε αυτή του «Χωριάτικου». Στην εντολή δέσμευσης περιλαμβάνονται τραπεζικοί λογαριασμοί και θυρίδες. Ωστόσο, και στις δύο υποθέσεις προβλέπεται ρητή εξαίρεση για τους τραπεζικούς λογαριασμούς μισθοδοσίας, ώστε να μην τεθούν σε διακινδύνευση οι απαιτήσεις των εργαζομένων.

“Χωριάτικο”: Πως στήθηκε το κύκλωμα 

Ένα σύστημα που θυμίζει τις μπάμπουσκες, τις ρωσικές κούκλες που κάθε μια κρύβει μέσα της μια άλλη θυμίζει το σύστημα που είχε στήσει ο Άγγελος Γιαννακόπουλος, πλην όμως, το δίκτυό του περιλάμβανε, καταμετρημένες έως τώρα, 433 επιχειρήσεις, που κάθε μια έδινε τη θέση της σε μια άλλη, όταν ο ΑΦΜ της «καιγόταν» λόγω των χρεών που δημιουργούσε. Ο Γιαννακόπουλος που συνελήφθη στα Γιάννινα, ενώ θα επιχειρούσε να διαφύγει στην Αλβανία, όπως εκτιμά η ΕΛΑΣ, μέχρι τώρα φέρεται να έχει ζημιώσει με το ποσό των 120 εκατομμυρίων ευρώ το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ.

Ειδικότερα, οι ασφαλιστικές εισφορές που δεν έχουν καταβληθεί στον φορέα φτάνουν τα 39 εκατ. ευρώ, από επιστρεπτέες προκαταβολές και φόρους δεν έχει καταβάλλει 38 εκατομμύρια, ενώ δεν έχει αποδοθεί ΦΠΑ ύψους 43 εκατομμυρίων. Οι 340 από τις επιχειρήσεις είναι οι φούρνοι, διάφορα καφέ, μπαρ, κέντρα διασκέδασης και στριπτιζάδικα.

Όπως εκτιμάται από την έως τώρα διερεύνηση της υπόθεσης, το 90% της δραστηριότητας του Γιαννακόπουλου ήταν μέσω των εταιρειών – ριχτάδικων, που έκλειναν αφήνοντας φέσια, με επικεφαλής αχυρανθρώπους που σε μεγάλο αριθμό ήταν φτωχοί άνθρωποι, ηλικιωμένοι που έδιναν το όνομα και τα στοιχεία τους για να ανοίγουν οι εταιρείες του Mr Χωριάτικο. Στην πλειονότητά τους, έπαιρναν 500- 1.000 ευρώ ως αμοιβή.

Ωστόσο, παράλληλα με το ξήλωμα του δικτύου των εταιρειών, η αστυνομία αναζητά και τις «άκρες» του Γιαννακόπουλου που όπως εκτιμάται υπάρχουν παντού: στην ίδια την αστυνομία, στην εφορία, στον ΕΦΚΑ, στην ΕΤΑΔ, σε δήμους: Όπου χρειαζόταν η εγκληματική οργάνωση είτε για να περνάει κάτω από τα ραντάρ, είτε για να κερδίζει χρόνο, είτε για να παίρνει διαγωνισμούς, ειδικά σε τουριστικές περιοχές όπως η Ρόδος, αλλά και η Μύκονος.

Στη Ρόδο, μάλιστα, η αστυνομία έχει ανασύρει τον φάκελο ενός επεισοδίου με πυροβολισμούς πέρσι στη Ρόδο, καθώς με βάση τα νέα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως, εκτιμάται ότι είχε άμεση σύνδεση με τη δράση του κυκλώματος. Στη Ρόδο, που αποτελεί βασικό σημείο της αστυνομικής έρευνας ο Γιαννακόπουλος με μπροστινούς αχυρανθρώπους του και εταιρείες- βιτρίνες είχε χτυπήσει σε διαγωνισμούς και είχε αναλάβει την εκμετάλλευση 28 παραλιών. Οι αχυράνθρωποι προσέφεραν υπέρογκα ποσά, έδιναν μια καλή προκαταβολή και μετά οι πληρωμές σταματούσαν. Όταν τα φέσια μεγάλωναν, η εταιρεία έκλεινε και στον επόμενο διαγωνισμό αναλάμβανε μια άλλη.

Ο Γιαννακόπουλος, σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά έως τώρα, φρόντιζε να βγάζει έξω μεγάλο μέρος των χρημάτων που αποκόμιζε. Κύριος προορισμός ήταν η Ισπανδία και η Δανία, ενώ κομβικό ρόλο στη λειτουργία και την οργάνωση της εγκληματικής συμμορίας έπαιζαν, εκτός από τον πρώην συνδικαλιστή της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, Ρίζο Ρίζο, έπαιζε μια «ελίτ» ομάδα λογιστών, που φρόντιζε να μένουν «αόρατες» οι εταιρείες – ριχτάδικα, αλλά διευκόλυναν και τη διαδρομή του χρήματος, τόσο προς το εξωτερικό, όσο και προς την επιστροφή του, ως κεφάλαια για τις νόμιμες επιχειρήσεις του Γιαννακόπουλου στην Ελλάδα.

Το «φρέσκο» χρήμα που επέστρεφε στην Ελλάδα έμπαινε σε εταιρείες και λογαριασμούς του Γιαννακόπουλου που είχε απλώσει τη δραστηριότητά του πέρα από τους φούρνους και τις θυγατρικές τους εταιρείες, σε εκμετάλλευση τουριστικών περιοχών, με δραστηριότητα εκτός από τη Ρόδο και στη Μύκονο, χωρίς να ξεχνά τα κέντρα διασκέδασης και τα στριπτιζάδικα, απ΄όπου είχε ξεκινήσει άλλωστε η «καριέρα του». Στο κατηγορητήριο που συντάσσεται σε βάρος του, αναμένεται να περιληφθούν και αδικήματα που έχουν να κάνουν με μαστροπεία, ωστόσο, πλέον δεν αποτελούν κακούργημα, αλλά πλημμέλημα.

Πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι σύμφωνα με συνδικαλιστές του ιδιωτικού τομέα, από την εποχή της πανδημίας το 2020 , είχαν καταγραφεί πολλές καταγγελίες εργαζομένων για παραβάσεις της εν λόγω αλυσίδας, όπως υποδηλωμένη εργασία και ελλιπή καταβολή ασφαλιστικών εισφορών . Όπως αναφέρουν ενδεικτικά, υποχρέωναν του εργαζόμενους στην εποχή του lockdown να δουλεύουν έχοντας το έγγραφο ότι πάνε για ψώνια στο φούρνο. Εργαζόμενοι είχαν καταγγείλει επίσης ότι δούλευαν 10 ώρες ενώ είχαν δηλωθεί για 4, ημιαπασχόληση. Πλέον, ερευνάται τι αποτέλεσμα είχαν αυτές οι καταγγελίες, ποιοι τις χειρίστηκαν και σε ποιες ενέργειες είχαν προχωρήσει.

Οι παλαιότερες κατηγορίες 

Ο ‘Αγγελος Γιαννακόπουλος του “Χωριάτικου” είχε ξανα-συλληφθεί και πρωτόδικα το 2015 καταδικάσθηκε σε δεκαετή κάθειρξη (δεν έχει γίνει δευτεροβάθμιο). Σε άλλη παρόμοια υπόθεση το 2019 αθωώθηκε. Η δεκαετής κάθειρξη αφορούσε τη συμμετοχή του σε διεθνές κύκλωμα σωματεμπορίας και σεξουαλικής εκμετάλλευσης γυναικών.

Σύμφωνα με το δικαστήριο, το κύκλωμα έφερνε γυναίκες από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και τις ανάγκαζε να εργάζονται σε γνωστά νυχτερινά κέντρα και strip clubs της Αθήνας, ενώ μέρος των κερδών αυτών φερόταν να διοχετεύεται για το “ξέπλυμα” και την ανάπτυξη της αλυσίδας των αρτοποιείων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η φοροδιαφυγή στην τωρινή υπόθεση ξεπερνάει τα 100 εκατομμύρια ευρώ!  Η αλυσίδα “Χωριάτικο” διαθέτει δεκάδες καταστήματα, τόσο ιδιόκτητα όσο και μέσω του συστήματος franchise, με παρουσία σε πολλές περιοχές της Αττικής αλλά και στην περιφέρεια, μεταξύ άλλων στον Βόλο.

Ο πληροφοριοδότης της “Pizza Fan”

Στο άλλο πολύκροτο σκάνδαλο, πληροφοριοδότη μέσα στις οικονομικές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ φέρεται να είχε ο Mr. Pizza Fan, Κώστας Αντάρας, ώστε να ενημερώνεται για επικείμενους ελέγχους και να καλύπτει τα ίχνη της απάτης. Η ενδεχόμενη εμπλοκή «πληροφοριοδότη» προκύπτει από τηλεφωνικές συνομιλίες, αλλά και από τις καταγγελίες – καταθέσεις μαρτύρων πως οι εμπλεκόμενοι στην απάτη ενημερώνονταν εκ των προτέρων για τον έλεγχο.

Συγκεκριμένα σε τηλεφωνικές συνομιλίες περιλαμβάνονται διάλογοι που δείχνουν πως ο Κώστας Αντάρας είχε «βαθύ λαρύγγι» στην ΑΑΔΕ. Ο αρχηγός του κυκλώματος σε επικοινωνία με συνεργάτη αναφέρει χαρακτηριστικά: «Έκανε δύο καταγγελίες στην ΑΑΔΕ και μας ενημερώσανε, όχι με την έννοια του […] έχουμε ανθρώπους που είναι καλή η σχέση μας, πολύ καλή και μας ενημερώσανε ότι έτσι και έτσι…». Σε άλλη συνομιλία αναφέρεται ότι υπήρξε εσωτερική ενημέρωση για το πότε θα ξεκινήσουν οι έλεγχοι: «Μας ενημέρωσαν από την ΑΑΔΕ ότι θα κάνουν έλεγχο από Σεπτέμβριο…».

Η εσωτερική ενημέρωση που είχε ο Κ. Αντάρας οδηγούσε και σε άμεσες ενέργειες, με χαρακτηριστική τη φράση εμπλεκόμενου: «Έκλεισα τα κεράσματα στη Νέα Μάκρη λόγω ελέγχων της εφορίας». Υπενθυμίζεται πως τα «κεράσματα» ήταν η συνθηματική λέξη για τις εισπράξεις που δεν δηλώνονταν στην εφορία.

Ο Διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσίλης, έδωσε εντολή ώστε να αποκαλυφθεί το «βαθύ λαρύγγι» της ΑΑΔΕ. Συγκεκριμένα η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της ΑΑΔΕ ζήτησε εγγράφως τη Δευτέρα (26/10) από τις αρμόδιες διευθύνσεις της Ελληνικής Αστυνομίας να πληροφορηθεί αν προκύπτει από την έρευνά τους ή από στοιχεία που έχουν στην κατοχή τους ενδεχόμενη εμπλοκή συγκεκριμένων υπαλλήλων της ΑΑΔΕ, στις καταγγελίες περί φερόμενης ενημέρωσης των ελεγχόμενων για επικείμενο έλεγχο στην κατηγορούμενη για φοροδιαφυγή επιχείρηση εστίασης Pizza Fan.

Τι ερευνούν οι αρχές

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι παραγγελίες που καταχωρίζονταν ως «κεράσματα», με τις συνομιλίες που περιλαμβάνονται στη δικογραφία να αποτυπώνουν πώς συζητούνταν οι όροι χρήσης του συγκεκριμένου συστήματος. Οι διάλογοι αναφέρονται σε οικονομικά ποσά, αλλαγές στα επιτρεπόμενα όρια και οδηγίες για τον τρόπο ενημέρωσης των εμπλεκομένων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση πελάτη που περίμενε σχεδόν δύο ώρες για την παραγγελία του, χωρίς τελικά να παραλάβει απόδειξη. Η συνομιλία που ακολούθησε για τη διαχείριση της καταγγελίας του περιλαμβάνεται στα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί.

Απολύτως χαρακτηριστικές ήταν οι περιγραφές των αστυνομικών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε το σύστημα παραγγελιών σε καταστήματα της Pizza Fan, μέσα στα οποία επιχείρησε η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος με σκοπό να αποκαλύψει τον τρόπο με τον οποίο φέρεται να λειτουργούσε ο μηχανισμός μη έκδοσης αποδείξεων, στο πλαίσιο της μεγάλης έρευνας για την υπόθεση της φορολογικής απάτης.

Οι αστυνομικοί επισκέφθηκαν καταστήματα της αλυσίδας σε διαφορετικές περιοχές της Αττικής, απέκτησαν πρόσβαση στα ηλεκτρονικά συστήματα παραγγελιών και πραγματοποίησαν ελεγχόμενες συναλλαγές, καταγράφοντας τις ενέργειες που πραγματοποιούνταν στις οθόνες των υπολογιστών. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν περιορίστηκαν σε μία παραγγελία. Πραγματοποίησαν δύο διαδοχικές δοκιμές, χρησιμοποιώντας διαφορετικές επιλογές ολοκλήρωσης της συναλλαγής, ώστε να διαπιστώσουν εάν το σύστημα εξέδιδε απόδειξη.

Pizza Fan: Αγωνιούν οι εργαζόμενοι

Έξω από τα γραφεία της εταιρείας, η ατμόσφαιρα παρέμενε τεταμένη, με τους συγκεντρωμένους εργαζομένους να εκφράζουν την έκπληξη τους για τις εξελίξεις, υπογραμμίζοντας ότι ενημερώθηκαν για όσα συνέβησαν αποκλειστικά μέσα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Εργαζόμενη περιέγραψε το κλίμα που επικρατεί μεταξύ του προσωπικού, επισημαίνοντας ότι οι σχέσεις με τους συναδέλφους της είναι καλές, ωστόσο η αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα προκαλεί έντονη ανησυχία. Παράλληλα, στάθηκε στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει, καθώς έχει ένα μικρό παιδί και οικογένεια να συντηρήσει, ενώ οι καθημερινές υποχρεώσεις, από τους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος έως τα υπόλοιπα έξοδα διαβίωσης, συνεχίζουν να «τρέχουν».

«Το μόνο που έχω να πω είναι ότι ο κύριος Ανταρας, τα έκανε μαντάρα και μας γέμισε λαχτάρα. Δηλαδή, κλείσανε τα μαγαζιά και θέλει να γίνουμε γκαρσόνια. Εμείς, δηλαδή, είμαστε στον αέρα. Τι θα γίνει με όλα αυτά τα πράγματα; Σκοπεύω να κοιτάξω για άλλη δουλειά, γιατί εδώ είμαι στον αέρα. Δηλαδή, τι γίνεται; Και κατά κύριο λόγο δεν μπορούμε ούτε να παραιτηθούμε ούτε να απολυθούμε αυτή τη στιγμή» ανέφερε αρχικά, προσθέτοντας ότι:

«Έχω έξοδα. Έχω ένα μικρό παιδί, έχω μια οικογένεια την οποία δεν μπορώ να ταΐσω και έχουμε να πληρώσουμε ρεύματα, ΔΕΗ, τα πάντα όλα. Και χαμένα μεροκάματα, πάνω απ’ όλα. Χαμένα μεροκάματα, τα οποία πρέπει να πάρουμε. Να βγει μια σωστή απόφαση, να το κοιτάξουμε και να πάρουμε όχι μόνο τα δεδουλευμένα μας, αλλά και την αποζημίωση. Όχι δύο μήνες στο καφέ, δύο-τρία χρόνια στο καφέ».

Άλλη εργαζόμενη η οποία απασχολούνταν επί τρία χρόνια σε κατάστημα στην Ηλιούπολη, ανέφερε ότι προσέφερε τις υπηρεσίες της σε διαφορετικά πόστα, από το ταμείο και την εξυπηρέτηση έως το λογιστήριο, και σήμερα βρίσκεται σε αναμονή για τις αποφάσεις της εταιρείας σχετικά με την εργασιακή της κατάσταση. Όπως τόνισε, βασικό της αίτημα είναι η καταβολή των χρημάτων που της οφείλονται.

Σύμφωνα με την Αθήνα, η χώρα μας θα ταχθεί υπέρ της επίλυσης των προβλημάτων αυτών μέσω διαλόγου, δηλώνοντας και πάλι ότι είναι έτοιμη να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με τη Λιβύη. Σημειώνεται ότι από την πλευρά του ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν έστειλε μήνυμα προς Αθήνα, ΕΕ κτλ, ότι είναι «χωρίς νόμιμη βάση» οι αντιδράσεις των χωρών για το μνημόνιο, ενώ ξεκαθάρισε ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει τις επαφές με όλους τους εμπλεκομένους στη Λιβύη.

Αναλυτικά η δήλωση: «Προβαίνω στην παρούσα δήλωση εξ ονόματος των Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και της χώρας μου, της Ελλάδας. Η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το ψευδεπίγραφο «Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο» του 2019 εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα. Αναδεικνύει, επίσης, μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη: την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.

Το Διεθνές Δίκαιο και, ιδίως, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο αποτελούν το νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Οι κανόνες αυτοί είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας, της ασφάλειας δικαίου και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των κρατών. Η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντίκειται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές. Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα. Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Παραμένουμε προσηλωμένοι στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης. Μια σταθερή Λιβύη, που συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη και την ασφάλεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η πολιτική μετάβαση της Λιβύης και οι σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες πρέπει να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις σχέσεις καλής γειτονίας.

Ως κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών, έχουμε υποστηρίξει με συνέπεια την ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Στο πνεύμα αυτό, η Ελλάδα έχει διεξαγάγει διμερείς συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές. Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες».

Δηλώσεις Ερντογάν

Μετά την ομόφωνη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης  ο πρόεδρος Ερντογάν έστειλε προηγουμένως ένα προκλητικό μήνυμα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και όσους επιχειρούν, όπως υποστήριξε, «να αποκλείσουν την Τουρκία από την Ανατολική Μεσόγειο».

«Οι αντιδράσεις, με πρώτη εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν έχουν καμία νόμιμη βάση», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία «διασφαλίζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα Τουρκίας και Λιβύης και ζητώντας να γίνει σεβαστή η κοινή βούληση των δύο χωρών».

Στις δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ο Τούρκος πρόεδρος απέρριψε τις αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι «δεν έχουν καμία νόμιμη βάση», και επανέλαβε ότι η Άγκυρα δεν θα αποδεχθεί προσπάθειες αποκλεισμού της από την περιοχή.

Ο Ερντογάν αναφέρθηκε στη συμφωνία που υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 με την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, υποστηρίζοντας ότι αποτέλεσε «ένα μεγάλο βήμα» για τη διασφάλιση των νόμιμων δικαιωμάτων των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην ομόφωνη έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, επισημαίνοντας ότι η απόφαση αποκτά πρόσθετη πολιτική βαρύτητα, καθώς, όπως είπε, επιβεβαιώνει στην πράξη την αρχή που υποστηρίζει η Τουρκία από την πρώτη στιγμή: «Μία Λιβύη, ένα κράτος».

Ο Τούρκος πρόεδρος στάθηκε επίσης στο γεγονός ότι οι Λίβυοι βουλευτές κατόρθωσαν να ενεργήσουν από κοινού σε ένα ζήτημα εθνικού συμφέροντος, παρά τις πολιτικές διαφορές τους. Όπως ανέφερε, «η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ελπίδες για ένα ασφαλές και ευημερούν μέλλον της Λιβύης».

«Πιστεύουμε ότι ο δρόμος προς την ειρήνη, την ευημερία και την ασφάλεια περνά μέσα από την ενότητα και την αλληλεγγύη», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Τουρκία επιδιώκει να περιορίσει τις αντιπαραθέσεις και να ενισχύσει τις συμμαχίες σε ολόκληρη την περιοχή.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί διχασμούς ούτε στη Λιβύη , ύτε σε άλλες ισλαμικές χώρες και διαβεβαίωσε ότι θα συνεχίσει τον διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες.

Μήνυμα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση

Το μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασής του για τη Λιβύη αφορούσε τις αντιδράσεις που προκάλεσε η έγκριση του μνημονίου. Ο Ερντογάν δήλωσε σε προκλητικό ύφος ότι οι αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων πλευρών «δεν έχουν καμία νόμιμη βάση», υπερασπιζόμενος τις αναθεωρητικές θέσεις Τουρκίας για την Ανατολική Μεσόγειο (και όχι μόνο).

«Η πολιτική μας για την Ανατολική Μεσόγειο είναι απολύτως σαφής. Δεν επιδιώκουμε να βάλουμε γκολ σε κάποιον. Το μόνο που μας απασχολεί είναι η προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων μας στις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Τουρκία τάσσεται υπέρ της ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών και της επίλυσής τους μέσω διαλόγου με όλα τα παράκτια κράτη. Κάλεσε, μάλιστα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους παράγοντες να επιδείξουν αντίστοιχη εποικοδομητική στάση.

«Η επιθετική ρητορική που απομακρύνεται από την πραγματικότητα δεν ωφελεί κανέναν», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η Τουρκία δεν διαμορφώνει την πολιτική της υπό την πίεση τέτοιων τοποθετήσεων. «Η μοναδική μας πυξίδα, τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική, είναι τα συμφέροντα της Τουρκίας. Ακόμη κι αν χρειαστεί να πληρώσουμε τίμημα, δεν θα διστάσουμε να κάνουμε ό,τι είναι σωστό και ωφέλιμο για την Τουρκία και τον τουρκικό λαό», δήλωσε.

Ο Ερντογάν επανήλθε στο αφήγημα του «αποκλεισμού της Τουρκίας από την Ανατολική Μεσόγειο,» ζητώντας από όσους αμφισβητούν τη συμφωνία να σεβαστούν την κοινή βούληση της Άγκυρας και της Τρίπολης. «Υπενθυμίζω εκ νέου σε όσους προσπαθούν να αποκλείσουν την Τουρκία από την Ανατολική Μεσόγειο ότι αναμένουμε να γίνει σεβαστή η κοινή βούληση της χώρας μας και της Λιβύης», τόνισε, στέλνοντας παράλληλα τους χαιρετισμούς του στα μέλη της λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων και στον λαό της χώρας. Κλείνοντας την αναφορά του στη Λιβύη, εξέφρασε την ευχή να διατηρηθεί η αλληλεγγύη μεταξύ των δύο πλευρών.

Ξεχωρίζουν στο αφιέρωμα

Στο πλαίσιο του αφιερώματος, οι τηλεθεατές θα παρακολουθήσουν ντοκιμαντέρ που αναβιώνουν γεγονότα, αγωνιστές και ντοκουμέντα του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζουν: «Ρωμανιώτες: Οι Έλληνες Εβραίοι των Ιωαννίνων» (12:00), «Στα Φτερά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: Προς Πόλεμον» (13:10), «Λουλούδια που μαράθηκαν νωρίς: Κακόπετρος 28/8/1944» (14:10), «Τελευταία προσευχή» (16:00) και «Ένα τραγούδι για τον Αργύρη» (19:00). Το αφιέρωμα περιλαμβάνει, επίσης, επεισόδιο της δημοφιλούς εκπομπής «Μηχανή του Χρόνου» με τον Χρίστο Βασιλόπουλο, αφιερωμένο στην ιταλική κατοχή στην Ελλάδα (18:00), καθώς και το τρίτο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Η μέρα που τελείωσε ο πόλεμος» (23:10).

Πρεμιέρα για το «Operation Star»

Ξεχωρίζει, επίσης, η πρεμιέρα της ταινίας «Operation Star» (21:00) σε σκηνοθεσία Βασίλη Τσικάρα, που αφηγείται την αληθινή ιστορία ενός Έλληνα λοχαγού και ενός λοχία, οι οποίοι βρίσκουν καταφύγιο σε ένα χωριό ενώ καταδιώκονται από τις γερμανικές δυνάμεις.

Τα ντοκιμαντέρ του αφιερώματος θα είναι διαθέσιμα και στην On Demand υπηρεσία της MagentaTV.