Συγκεκριμένα: Ένα σημαντικό έργο, που ξεκίνησε το 2017 ως κυπριακό, εξελίχθηκε σε ελλαδικό και κυπριακό, και – από το 2023 – έγινε κατά πλειοψηφία (76%) ελλαδικό, περνά πλέον σε ξένα χέρια. Το Ελληνικό Δημόσιο αντικαθίσταται από τη Meridiam, που έχει μεν τη στήριξη της φίλης και συμμάχου Γαλλίας, αλλά αποτελεί ιδιωτική εταιρία με διεθνή εξάπλωση. Ουδείς γνωρίζει ποιοι άλλοι επενδυτές θα εισέλθουν, άμεσα ή έμμεσα, στη Meridiam ή στην GSI, τι συμφέροντα θα εξυπηρετούν και τι επιδιώξεις θα έχουν τα επόμενα χρόνια.

Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας, Γιώργου Γεραπετρίτη και Σταύρου Παπασταύρου, η κυβέρνηση δεν κατάφερε να αναστρέψει την κατάσταση που επέβαλε το Τουρκικό Ναυτικό στη θαλάσσια περιοχή Κάσου-Καρπάθου. Το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume, που είχε μισθωθεί από τον ΑΔΜΗΕ, εκδιώχθηκε και ουδέποτε επανέλαβε τις έρευνες που είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν το Δεκέμβριο του 2025.

Τι σηματοδοτεί η είσοδος της Meridiam

Η πλειοψηφική μετοχική είσοδος της Meridiam αποτελεί το επιστέγασμα διακριτικών κινήσεων του προέδρου της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, και όχι της ελληνικής πλευράς. Ο Μακρόν είχε ενημερώσει σχετικά τον Μητσοτάκη, κατά τις συνομιλίες τους στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, και από τότε όλες οι πρωτοβουλίες ανήκαν στον Παρίσι.

Το “σχέδιο Μακρόν” προέβλεπε, ως βασικότατο κορμό του, τη μίσθωση ερευνητικού σκάφους μόνον από τη Nexans. Ωστόσο, η γαλλική εταιρεία επικαλέστηκε διάφορες δικαιολογίες, κυρίως τεχνικής φύσεως, ώστε να μην αναλάβει μόνη της μια τόσο μεγάλη ευθύνη. Τώρα, το τελικό πακέτο προβλέπει τριμερή συνεργασία των ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans και απομένει να διευκρινιστεί αν η, εκ νέου, μίσθωση θα είναι, επίσης, τριμερής.

Ο πρωθυπουργός πρέπει να απαντήσει τι θα συμβεί, όταν το ερευνητικό σκάφος επανέλθει – όπως ελπίζεται – στην Κάσο. Σε περίπτωση που παρέμβει πάλι, προκλητικά, το Τουρκικό Ναυτικό, οι ενδεδειγμένοι χειρισμοί θα γίνουν από την κυβέρνηση και το Πολεμικό Ναυτικό ή θα ενεργήσουν η Meridiam και οι μισθωτές του ερευνητικού σκάφους, συνομιλώντας και με την Άγκυρα;

Το ιστορικό με την Τουρκία

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, έχει διακηρύξει, χωρίς ουσιαστική ελληνική αντίκρουση, ότι κανένα ενεργειακό σχέδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη, ή και ανάμιξη της Άγκυρας. Η δήλωσή του δεν έχει κανένα νομικό αντίκρισμα (σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, η πόντιση καλωδίων είναι απολύτως ελεύθερη), αλλά πολλές ιδιωτικές εταιρείες τη λαμβάνουν υπόψη.

Άλλες για πολιτικούς λόγους συναίνεσης με την Άγκυρα και άλλες, αν και διαφωνούν, «για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο» και να μην διακινδυνεύσουν ανατροπή των οικονομικών πλάνων τους από το Τουρκικό Ναυτικό. Τον Απρίλιο φέτος, το ολλανδικό πλοίο Maasvliet (μισθωμένο από εταιρεία των ΗΠΑ) έλαβε άδειες, από τις αρχές της Ελλάδας και της Αιγύπτου, για την απλή ανέλκυση (όχι πόντιση) του παλαιού υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου Νοτιοανατολικής Ασίας-Μέσης Ανατολής-Δυτικής Ευρώπης.

Μετά από παρακολούθησή του από τουρκικό UAV και παρέμβαση της φρεγάτας Goksu, το Maasvliet αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τις θαλάσσιες περιοχές πλησίον της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εντός δυνητικής AOZ. Έκτοτε, δεν επέστρεψε και δεν έχει απαντηθεί το ερώτημα, αν τα υπουργεία Εξωτερικών της Ολλανδίας και των ΗΠΑ αξιολογούν, τελικά, ως έγκυρες τις άδειες της Ελλάδας, ή της Τουρκίας.

Εκτός από το ολλανδο-αμερικανικό περιστατικό, υπήρξαν και άλλα δύο. Τον περασμένο Ιούνιο, η Vodafone δεν διευκρίνισε απολύτως στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Πολεμικό Ναυτικό αν ένα δικό της έργο θα βασιζόταν αποκλειστικά σε ελληνικές ερευνητικές άδειες, ή όχι. Επιπλέον, προ δεκαημέρου, ερευνητικό πλοίο που ενεργούσε για λογαριασμό της Cosmote ενοχλήθηκε, μέσω ασυρμάτου, από τουρκικό περιπολικό σκάφος. Το ερευνητικό σκάφος, αντί της ευθείας απάντησης ότι κινείται βάσει ελληνικών αδειών, ζήτησε διευκρινίσεις από την τουρκική πλευρά. Τα τρία αυτά περιστατικά, μαζί με την προϊστορία της Κάσου, δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για τη στάση των Meridiam και Nexans.

Παράλειψη Ισραήλ;

Είτε εκ λάθους είτε σκόπιμα (θα διαπιστωθεί από τα νομικά κείμενα), η ανακοίνωση του Μαξίμου αναφέρεται μόνο στη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, ξεχνώντας το τρίτο σκέλος του έργου: Το Ισραήλ! Περίεργη παράλειψη, αν ληφθεί υπόψη ότι η ανάλογη συμφωνία Ελλάδας-Ισραήλ χρονολογείται από τον Αύγουστο του 2013 (πριν από το GSI) και ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει περιγράψει πολλές φορές τη σημασία του έργου για τη χώρα του.

Ως τώρα, η εταιρία GSI (η «Ηλεκτρική Διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, Μονοπρόσωπη Α.Ε») ελεγχόταν κατά 100% από τον ΑΔΜΗΕ στον οποίο μέτοχοι ήταν κατά 51% η ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών Α.Ε., κατά 25% η ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. (με μετοχική παρουσία του Ελληνικού Δημοσίου σε αμφότερες) και κατά 24% η κινεζική State Grid Europe. Προφανώς, η ελληνική πλευρά δεν θα διαθέτει στο μέλλον σημαντικά περιθώρια παρέμβασης. Γιατί η πλειοψηφούσα Meridiam θα έχει συμφέρον διαβουλεύσεων με το ισχυρό Πεκίνο και όχι την ασθενή Αθήνα.

Η έλευση της Meridiam τερματίζει τη φημολογία περί επένδυσης της αμερικανικής DFC στον GSI και παρέμβασης των ΗΠΑ στην Τουρκία για άρση των εμποδίων στην Κάσο. Η DFC είχε αποστείλει «Επιστολή Προθέσεως» από το Μάϊο του 2024, χωρίς η κυβέρνηση να αξιοποιήσει ποτέ αυτό το πλεονέκτημα. Επιπλέον, αποδεικνύονται έωλα όσα είχε μεταφέρει ο Παπασταύρου στον Μητσοτάκη (βάσει υποτιθέμενων εκμυστηρεύσεων του Νο. 2 της Αμερικανικής Πρεσβείας, Τζόσουα Χακ) για εσωτερική έκθεση του Στέητ Ντηπάρτμεντ, υπέρ της Ελλάδας, όσον αφορά το καλώδιο.

Ηλεκτρική διασύνδεση: Οι “σκιές” στο GSI

Η ως τώρα πορεία του έργου GSI έχει ορισμένες σκιές που θα πρέπει να απαντηθούν: Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνεχίζει τις έρευνές της για το πώς χρησιμοποιήθηκαν οι χρηματοδοτήσεις της ΕΕ («Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος»-PCI). Δεύτερον, η κυβέρνηση ουδέποτε απάντησε στο ερώτημα τι συνέβη με τις χρηματικές ποινές αναστολής των ερευνών του Ievoli Relume.

Για κάθε ημέρα αναστολής εργασιών, η ποινή σε βάρος της Αθήνας ήταν $ 149.000 και η επιπλέον κύρωση για μακρόχρονη αποχώρηση και επιστροφή του πλοίου στη συγκεκριμένη θαλάσσια όδευση ήταν $ 1.400.000. Τρίτον, ο Παπασταύρου είχε ανακοινώσει πέρυσι την πρόθεση ανάθεσης νέων οικονομικών και τεχνικών μελετών για την επανέναρξη του GSI, χωρίς έκτοτε να δοθούν άλλα στοιχεία.

Εκτός από τα προαναφερθέντα δέκα προβλήματα και ερωτήματα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, όσο γρήγορα κι αν κινηθούν οι νέοι επενδυτές, οι βυθομετρικές έρευνες θα χρειαστούν 20 περίπου μήνες. Κοινώς, ο δρόμος είναι μακρύς. Και να σκεφτεί κανείς ότι οι νέες έρευνες είναι απλώς επιβεβαιωτικές εκείνων του δευτέρου εξαμήνου του 2014, επί Σαμαρά-Βενιζέλου, στις οποίες η Τουρκία δεν είχε αντιδράσει.

Τα υδραγωγεία είναι κάτω από τα όρια, ΔΕΝ υπάρχουν περιθώρια! Το Νερό ΔΕΝ υπάρχει…! Λοιπόν; Τι θα διαχειριστούν, τι θα πουλάνε, ποιο αγαθό θα διαθέτουν και θα τιμολογούν οι “σοφοί”, και οι “επιτήδειοι”, και τα “αρπακτικά”, και οι όποιοι κυβερνητικοί;

Τέσσερα κρίσιμα κεφάλαια για το νερό

1. Επείγουσα προτεραιότητα η Εθνική Ολοκληρωμένη Πολιτική για το Νερό: Αναπτυγμένη, ρεαλιστική, επείγουσα για κάθε υδάτινο διαμέρισμα και συνολικά για τη χώρα. Η ξηροθερμική ζώνη του πλανήτη μετατοπίζεται βορειότερα. Πριν η Κρήτη και η μισή (χαμηλή) Πελοπόννησος γίνει… έρημος και η Στερεά άγονος τόπος (σε 10 χρόνια!) πρέπει να εφαρμοστεί και να υλοποιηθεί ένα Εθνικό Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα.

Απαιτούνται έργα μικρά, χαμηλού κόστους, με σχετική πυκνότητα (με τοπικά υλικά, ξυλοδεσίματα και ξερολιθιές) σε κάθε πλαγιά για εμπλουτισμό των υδροφόρων αποθηκών. Μικρά έργα ανάσχεσης, συγκράτησης και διαχείρισης του νερού σε όλο το μοναδικό, υπέροχο ανάγλυφο της χώρας. Κανένα άλλο μεγάλο-φαραωνικό φράγμα στις κοίτες των ποταμών.

2. Το νερό είναι δημόσιο αγαθό. Η γενική αυτή αρχή αφορά στις κοινωνίες και τους ανθρώπους στην ποιοτική διαβίωση τους και τις δραστηριότητες βιοπορισμού τους. Όχι, π.χ., τις μεγάλες βιομηχανικές και τις μεγάλες τουριστικές εκμεταλλεύσεις, όπου το νερό αποτελεί μέσο-ενδιάμεσο προϊόν αύξησης της υπεραξίας του τελικού προϊόντος ή της προσφερόμενης υπηρεσίας (τουριστικής ή άλλης). Αυτή η αρχή πρέπει να αποτελέσει το βασικό κριτήριο του τρόπου τιμολόγησης του νερού. Δεν υπάρχει οριζόντια τιμολόγηση σε δημόσια-κοινωνικά αγαθά.

3. Προγράμματα ανακύκλωσης (και εξοικονόμησης) νερού παντού! Πρέπει να εφαρμοστεί ευρύτερα η εφαρμογή των συστημάτων στάγδην σε κάθε γεωργική καλλιέργεια! Να γίνονται αφαλατώσεις με ήλιο και αέρα για χαμηλό κόστος και καθημερινές εξωτερικές χρήσεις νερού μέσω τοπικών Ενεργειακών Κοινοτήτων.

4. Τα όποια σχήματα (διαχείρισης, διοίκησης κ.λπ.) οφείλουν να κινούνται με αίσθημα Εθνικής και Κοινωνικής ευθύνης. Πρόκειται για διαχείριση ενός πόρου εν ανεπάρκεια -εθνικού. Αυτό το κριτήριο σε συνδυασμό με τη γεωγραφική διάταξη των υδρολογικών ενοτήτων θα ορίσει τη μορφή και οργάνωση τους.

Στη Θεσσαλονίκη και στη Νάξο

Βλέποντας, την καταστροφή να πλησιάζει, το 1995, στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης είχαμε οργανώσει ένα Διεθνές Συνέδριο για το Νερό, με στόχο τη μεταφορά στην ελληνική πραγματικότητα αντιλήψεων, πολιτικών και πρακτικών από χώρες που είχαν πρωτοπορήσει και εξακολουθούν να δίνουν παραδείγματα στον πολύ κρίσιμο αυτό τομέα της αποθήκευσης, διαχείρισης, εξοικονόμησης και ορθολογικής αξιοποίησης του Νερού.

Υπό τη δική μου, τότε ευθύνη, ως Αναπληρωτή Νομάρχη και Αντινομάρχη Υποδομών και Περιβάλλοντος, είχαν κληθεί και μίλησαν σημαντικές προσωπικότητες που σχεδίασαν, οργάνωσαν και εφάρμοσαν ανάλογες πολιτικές στο Ισραήλ, στην Αίγυπτο, στη νότια Γαλλία και αλλού. Κλήθηκαν και πανεπιστημιακοί και τεχνικοί νέων τεχνολογιών για την εξοικονόμηση και διαχείριση.

Ο Μανώλης Γλέζος, που ήταν επίσης προσκεκλημένος, παρουσίασε τότε το αξιόλογο και αξιόπιστο πρόγραμμα Νερού στην Απείρανθο της Νάξου (με βάση τις παραπάνω αρχές), όπου σ’ έναν “άνυδρο τόπο” έφτασαν να φτιάξουν μέχρι και ένα μικρό τοπικό υδροηλεκτρικό για τις ανάγκες της Κοινότητας τους!!

Η Πίεση “από Πάνω”: Η Έλευση των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων

Η νομιμοποίηση και η σταδιακή ίδρυση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα αλλάζει ριζικά τους όρους του παιχνιδιού. Μέχρι σήμερα, τα κολλέγια προσέφεραν στους αποφοίτους τους την “Επαγγελματική Ισοδυναμία” μέσω του ΑΤΕΕΝ. Μια διαδικασία συχνά χρονοβόρα, η οποία εξασφαλίζει δικαιώματα εργασίας στην αγορά και στο δημόσιο (ΑΣΕΠ), αλλά στερείται της “Ακαδημαϊκής Ισοτιμίας”. Οι απόφοιτοι κολλεγίων δεν έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε μεταπτυχιακά προγράμματα των ελληνικών δημόσιων ΑΕΙ.

Τα νέα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια έρχονται να καλύψουν αυτό ακριβώς το κενό. Λειτουργώντας ως αυτοτελή πανεπιστημιακά τμήματα επί ελληνικού εδάφους, προσφέρουν εξαρχής και αυτόματα πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση. Για τον Έλληνα γονέα και φοιτητή, η σύγκριση γίνεται αμείλικτη: Με ένα παρόμοιο κόστος διδάκτρων, η επιλογή θα στρέφεται νομοτελειακά προς τα Μη Κρατικά Ιδρύματα, υποβαθμίζοντας τα παραδοσιακά κολλέγια franchise σε επιλογές “δεύτερης κατηγορίας”.

Η Πίεση “από Κάτω”

Την ίδια στιγμή που τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια πιέζουν τα κολλέγια από την κορυφή της ακαδημαϊκής πυραμίδας, μια άλλη, αν και σχετικά αθόρυβη, οικονομική απειλή αναδύεται από τη βάση της: Η ραγδαία εξάπλωση του εγχώριου και διεθνούς εξ αποστάσεως (e-learning) πτυχίου Bachelor, το οποίο προσφέρει πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση από τον ΔΟΑΤΑΠ με υποδιπλάσιο, υποτετραπλάσιο ή ακόμα και μηδενικό κόστος!

Στο διεθνές στερέωμα, η απειλή είναι πλέον ψηφιακή και ουσιαστικά χωρίς δίδακτρα (tuition-free). Ιδρύματα όπως το αμερικανικό University of the People,τα πτυχία του οποίου αναγνωρίζονται πλήρως από τον ΔΟΑΤΑΠ, επιτρέπουν τη φοίτηση εξ ολοκλήρου από το σπίτι, με τον φοιτητή να επιβαρύνεται αποκλειστικά με τα τέλη εξέτασης ανά μάθημα, τα οποία μεταφράζονται σε ένα εξαιρετικά χαμηλό κόστος της τάξης περίπου 1.200€ ετησίως (ή 4.800€ για όλο το τετραετές Bachelor), μόνο για τέλη εξετάσεων (100€ ανά μάθημα) και χωρίς δίδακτρα.

Στην ΕΕ, υπάρχουν παρόμοιες επιλογές για εξ αποστάσεως αγγλόγλωσσες σπουδές Bachelor με πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση από τον ΔΟΑΤΑΠ και ετήσιο κόστος που δεν ξεπερνά τα 2.000€. Αρχικά, το πλήρως αναγνωρισμένο ιταλικό πανεπιστήμιο UNINETTUNO – που προέρχεται από κοινοπραξία 41 δημοσίων πανεπιστημίων – εξειδικεύεται στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση και προσφέρει αγγλόφωνα πτυχία Bachelor στην Πληροφορική (Computer Engineering), τα Οικονομικά (Economics and Business Management) και την Ψυχολογία, με τα ετήσια δίδακτρα να κυμαίνονται μεταξύ 1.600€ και 2.000€, ενώ παρέχεται και έκπτωση 20% σε νέους αποφοίτους λυκείου.

Παράλληλα, το FernUniversität in Hagen (Ανοικτό Πανεπιστήμιο του Χάγκεν) αποτελεί το μοναδικό επίσημο κρατικό εξ αποστάσεως πανεπιστήμιο της Γερμανίας, το οποίο έχει κορυφαίο ακαδημαϊκό κύρος και προσφέρει προγράμματα όπως το Bachelor in International Business Administration με πολύ χαμηλό κόστος από 600€ έως 1.500€ τον χρόνο λόγω κρατικής επιδότησης, αν και απαιτείται προσοχή καθώς ορισμένα τμήματα των σπουδών μπορεί να περιλαμβάνουν τη γερμανική γλώσσα.

Τέλος, τα Δημόσια Πανεπιστήμια της Φινλανδίας (UAS), όπως το HAMK (Häme University of Applied Sciences) και το LAB University, προσφέρουν αγγλόφωνα online ή blended προγράμματα Bachelor σε τομείς όπως οι Εφαρμογές Πληροφορικής (ICT) και το International Business, με το τεράστιο πλεονέκτημα ότι για όλους τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η φοίτηση είναι 100% δωρεάν (0€ δίδακτρα).

Τι περιλαμβάνει το Εθνικό Μητρώο του ΔΟΑΤΑΠ

Όλα αυτά τα ιδρύματα περιλαμβάνονται στο Εθνικό Μητρώο του ΔΟΑΤΑΠ, διασφαλίζοντας την ακαδημαϊκή αναγνώριση των πτυχίων στην Ελλάδα, αρκεί οι τελικές εξετάσεις να διεξάγονται με τις προβλεπόμενες διαδικασίες αδιαβλητότητας. Παράλληλα, ο ελληνόφωνος χώρος προσφέρει πλέον ισχυρές, προσβάσιμες και πλήρως αναγνωρισμένες εναλλακτικές λύσεις που “κλειδώνουν” αυτόματα τον ΔΟΑΤΑΠ:

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ): Ως δημόσιο πανεπιστήμιο, προσφέρει προπτυχιακά προγράμματα του ΕΑΠ χωρίς την ανάγκη Πανελλαδικών εξετάσεων, με την οικονομική συμμετοχή να ορίζεται στα 350€ ανά Θεματική Ενότητα, διαμορφώνοντας ένα συνολικό κόστος πτυχίου στα 6.000€ με 6.600€ (έναντι 20.000€ με 32.000€ των κολλεγίων).

Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΑΠΚΥ): Επίσης ως δημόσιο πανεπιστήμιο, προσφέρει σπουδές εξ ολοκλήρου στα ελληνικά με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Το συνολικό διαχειριστικό κόστος για ένα πλήρες Bachelor (240 ECTS) ανέρχεται στα 8.400€ (έναντι 20.000€ με 32.000€ των κολλεγίων), ήτοι 350€ ανά εξαμηνιαία Θεματική Ενότητα, αποτελώντας έναν από τους πιο ανταγωνιστικούς και ακαδημαϊκά θωρακισμένους πόλους έλξης για τους Έλληνες φοιτητές.

Το Υπαρξιακό Δίλημμα των κολλεγίων

Σε αυτό το δυναμικά και ραγδαία εξελισσόμενο ανταγωνιστικό περιβάλλον, τα κολλέγια χάνουν το μονοπώλιο της “εναλλακτικής λύσης”. Όταν ένας γονιός συνειδητοποιεί ότι ένα franchise Bachelor σε κολλέγιο κοστίζει συνολικά από 20.000€ έως 32.000€ (5.000€ – 8.000€ ανά έτος) και αποδίδει μόνο επαγγελματική ισοδυναμία, η σύγκριση με τις δημόσιες ή διεθνείς e-learning εναλλακτικές των 0€ έως 2.100€ τον χρόνο που εξασφαλίζουν και ΔΟΑΤΑΠ αποβαίνει καταστροφική για τα ελληνικά κολλέγια.

Το ίδιο καταστροφική αποβαίνει για τα κολλέγια η σύγκρισή τους με τα νεοσύστατα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια, τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα στους αποφοίτους τους να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους σε μεταπτυχιακό επίπεδο σε κορυφαία δημόσια πανεπιστήμια, όπως το ΕΚΠΑ ή το ΑΠΘ, και μάλιστα συνήθως με χαμηλότερα δίδακτρα απ’ όσα θα πλήρωναν σε ένα κολλέγιο.

Αν τα κολλέγια που δεν αναβαθμίσθηκαν σε Μη Κρατικά Πανεπιστήμια περιοριστούν στο να διαφημίζουν απλώς κτηριακές εγκαταστάσεις, ή διασυνδέσεις με την αγορά εργασίας, ή πανηγυρικές τελετές αποφοίτησης, τότε θα βρεθούν σύντομα αντιμέτωπα με κάθετη και μη αναστρέψιμη πτώση των εγγραφών τους.

Το μεγάλο ερώτημα που προκύπτει για κάθε κολλέγιο είναι σαφές: Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός οργανισμός franchise να αναχαιτίσει αυτή τη διπλή επίθεση, όταν ο “καταναλωτής” (γονιός ή φοιτητής) γνωρίζει πλέον την αλήθεια για το κόστος και τα ακαδημαϊκά δικαιώματα; Όσα κολλέγια επιλέξουν τη συσκότιση της πραγματικότητας, θα δουν το “λάλον ύδωρ” των εγγραφών τους να στερεύει. Όσα, αντίθετα, αντιληφθούν το μέγεθος του προβλήματος, θα πρέπει να αναζητήσουν άμεσα τη στρατηγική εκείνη που θα τους επιτρέψει να επιβιώσουν.

Συνδέεται με πράξεις χωρίς σύνεση, ή με έλλειψη προσοχής, ή με εσφαλμένη κρίση στη λήψη αποφάσεων. Για παράδειγμα, το να βάλει κάποιος λάθος καύσιμο σε ένα όχημα, ή το να κλοτσήσει δυνατά τη μπάλα και να σπάσει ένα τζάμι, ή το να μπερδέψει τη ζάχαρη με το αλάτι σε μια συνταγή, ή το να εκτελέσει μια εργασία πλημμελώς δεν αποτελεί ηλιθιότητα υπό την έννοια που δίνει στη λέξη ο Bonhoeffer.

Ούτε είναι η ηλιθιότητα το ίδιο με την έλλειψη γνωσιακής ικανότητας. Άλλωστε, στη ζωή, μπορεί να βρεθούμε αντιμέτωποι με καταστάσεις ή εργασίες που υπερβαίνουν τις δυνατότητές μας. Για παράδειγμα, κάποιος δεν είναι γνωσιακώς επαρκής στην κηπουρική ή στην καλλιέργεια λαχανικών. Επίσης, η ηλιθιότητα δεν ταυτίζεται με την άγνοια. Αν ένα άτομο δεν γνωρίζει κάτι, αυτό μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης ή στην έλλειψη εμπειρίας αυτού του γεγονότος. Για παράδειγμα, αν δεν γνωρίζει την πρωτεύουσα του Λάος, έχει άγνοια. Διαβάζοντας έναν παγκόσμιο γεωγραφικό χάρτη ή ένα βιβλίο γεωγραφίας, μαθαίνει ότι η πρωτεύουσα του Λάος είναι η Βιεντιάν, κι έτσι επιλύει το πρόβλημα της άγνοιά του. Αυτό δεν αποτελεί ηλιθιότητα.

Ο Bonhoeffer επισήμανε σαφώς ότι η ηλιθιότητα δεν είναι οποιοδήποτε από τα προαναφερθέντα τρία πράγμα, δηλαδή δεν είναι ανοησία, ούτε έλλειψη γνωσιακής ικανότητας, ούτε άγνοια. Τι σημαίνει, λοιπόν, ηλιθιότητα κατά τον Bonhoeffer; Ο Bonhoeffer αποφάνθηκε ότι η ηλιθιότητα ορίζεται με βάση τα εξής τρία στοιχεία.

Τι ορίζει την ηλιθιότητα

Πρώτον, ηλιθιότητα σημαίνει την εκχώρηση της κριτικής σκέψης σε έναν τρίτο παράγοντα. Αυτός θα  μπορούσε να είναι ένας διδάσκαλος, ένας γονέας, ένας ιερέας, ένας influencer στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ή η τεχνολογία. Ειδικότερα, στην εποχή μας, πολλοί άνθρωποι εκχωρούν την κριτική σκέψη τους στην τεχνολογία. Το 2014, ο φιλόσοφος Robert J. Howell δημοσίευσε μια εργασία στην οποία παρουσίασε ένα πείραμα σκέψης γνωστό ως “Google Morals”.

Εξηγεί εκεί ότι, συχνά, χρησιμοποιούμε ηλεκτρονικές εφαρμογές για να κάνουν διάφορα πράγματα για εμάς. Το πιο κοινότυπο είναι το Google maps. Για παράδειγμα, για να μεταβούν από την κατοικία τους στον τόπο εργασίας τους, πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τους χάρτες της Google, και ακόμα και έμπειροι οδηγοί ταξί χρησιμοποιούν τους χάρτες αυτούς ακόμα για τις πιο εύκολες διαδρομές. Οι περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται άνετα να χρησιμοποιούν Google maps, ακόμα κι όταν το κάνουν με τον πιο βλακώδη τρόπο, όπως, λ.χ., όταν γνωρίζουν πλήρως τον προορισμό τους και τον βέλτιστο τρόπο μετάβασης σε αυτόν.

Εκχώρηση σκέψης

Μπορεί να είναι αθώο το να εκχωρήσουμε την πλοήγηση στην τεχνολογία, αλλά, στην προαναφερθείσα εργασία του, ο Robert J. Howell μάς καλεί να φανταστούμε μια εφαρμογή που θα ονομαζόταν Google Morals, στην οποία θα θέταμε οποιαδήποτε ερώτηση ηθικού περιεχομένου και θα μας έλεγε τι θα έπρεπε να κάνουμε σε οποιαδήποτε περίπτωση. Για παράδειγμα, φανταστείτε να βρίσκεστε σε ένα εστιατόριο και να ρωτάτε την εφαρμογή Google Morals αν είναι ορθό για εσάς να φάτε μπέργκερ με κρέας ή βίγκαν μπέργκερ, και η Google Morals να σας απαντά τι πρέπει να κάνετε.

Το μείζον ζήτημα δεν είναι το αν η εφαρμογή Google Morals κάνει κατάλληλο συλλογισμό ή όχι. Το μείζον ζήτημα, σύμφωνα με τον Howell, είναι ότι δεν πρέπει ποτέ να εκχωρούμε την ηθική συλλογιστική σε εφαρμογές. Στην εποχή μας, πάντως, ήδη πολλοί άνθρωποι θέτουν ερωτήσεις ηθικής σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, χρησιμοποιώντας την ΑΙ ή ΤΝ για να κάνει την κριτική σκέψη για λογαριασμό τους. Αυτό αποτελεί ένα παράδειγμα αυτού που ο Bonhoeffer αποκαλεί ηλιθιότητα.

Η ηθελημένη άγνοια -η αμάθεια

Το δεύτερο συστατικό στοιχείο της ηλιθιότητας, κατά τον Bonhoeffer, είναι η ηθελημένη άγνοια -το να εθελοτυφλούμε. Όπως προανέφερα, η άγνοια από μόνη της δεν αποτελεί ηλιθιότητα, αλλά αν κάποιος είναι συνεχώς αδαής και δεν κάνει κάτι για να επιλύσει την άγνοιά του, τότε είναι ηλίθιος. Όταν, κατά την παράδοση, το Μαντείο των Δελφών αποφάνθηκε ότι ο Σωκράτης ήταν ο σοφότερος άνθρωπος της εποχής του, ο ίδιος ο Σωκράτης δήλωσε ότι αυτό που γνωρίζει, είναι ότι δεν γνωρίζει τίποτε.

Η δήλωση αυτή αποτελεί μια ομολογία άγνοιας, αλλά ο λόγος για τον οποίο το σχόλιό του δεν τον καθιστά ηλίθιο είναι το ότι αφιέρωσε τη ζωή του στην επίλυση αυτού του προβλήματος. Εξού και, λ.χ., στη Δίκη της Νυρεμβέργης δεν αθωώθηκαν εκείνοι οι κατηγορούμενοι ναζί που επικαλέστηκαν άγνοια των εγκλημάτων που διέπραττε το καθεστώς τους, αφού, μάλιστα, διέθεταν επαρκείς γνωσιακές ικανότητες ώστε, αν ήθελαν, θα μπορούσαν να είχαν μάθει όσα διαπράττονταν και να έπρατταν αναλόγως.

Όπως επισήμανε ο Αριστοτέλης, στα “Ηθικά Νικομάχεια”, ένα από τα χειρότερα δεινά που μπορεί να συμβούν σε μια κοινωνία είναι η αμάθεια. Αμάθεια σημαίνει ηθελημένη άγνοια. Σημαίνει ότι κάποιος αναπαύεται στην άγνοιά του και δεν λαμβάνει μέτρα για να επιλύσει το πρόβλημα της άγνοιάς του. Ο Αριστοτέλης, ο Πλάτων, και οι Στωικοί, με τον τρόπο του ο καθένας, συνδέουν τη γνώση με την ηθική βελτίωση, και θεωρούν την αμάθεια ως τη χειρότερη νόσο, επειδή πλήττει την ίδια τη βούληση των ανθρώπων να μάθουν. Όποιος πάσχει από την αμάθεια απολαμβάνει την άγνοιά του και οδηγείται σε έναν αντεστραμμένο ελιτισμό, περιφρονώντας ή και χλευάζοντας εκείνους που όντως γνωρίζουν.

Ο κομφορμισμός

Το τρίτο συστατικό στοιχείο της ηλιθιότητας, κατά τον Bonhoeffer, είναι ο κομφορμισμός, η παθητική ή με δόλο συμμόρφωση. Όπως επισήμανε ο Bonhoeffer, αλλά και ο Νίτσε προηγουμένως, πολλοί άνθρωποι, ακόμα και διανοούμενοι και ακαδημαϊκοί, δεν ενδιαφέρονται πρωτίστως για την αλήθεια – έστω κι αν μπορεί να διατείνονται περί του αντιθέτου – αλλά ενδιαφέρονται πρωτίστως για ζητήματα νομιμοφροσύνης και ταυτότητας.

Μάλιστα, ο φιλόσοφος και συγγραφέας Robert Musil διέκρινε τη “συνήθη ηλιθιότητα”, η οποία έχει να κάνει με γνωσιακό έλλειμα, από τη “νοήμονα ηλιθιότητα”, η οποία χαρακτηρίζει κάποιον που διαθέτει αξιόλογες πνευματικές δυνατότητες και τις χρησιμοποιεί για κάποιον ανόητο σκοπό, όπως, λ.χ., ο ναζισμός, ή, γενικώς, η υπηρεσία προς ένα αναποτελεσματικό, διεφθαρμένο, ή άδικο σύστημα.

Η κατεδάφιση των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων I-V και συνοδών κτιριακών υποδομών στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου Κοζάνης εξουδετερώνει με οριστικό και μη αναστρέψιμο τρόπο την κρισιμότερη ενεργειακή υποδομή της χώρας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη. Αποκλείει έτσι κάθε δυνατότητα μελλοντικής αξιοποίησης του λιγνίτη, μοναδικής εγχώριας πηγής παραγωγής ενέργειας, για τη διασφάλιση της ενεργειακής εφεδρείας της χώρας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή άλλης γεωπολιτικής, οικονομικής ή ενεργειακής κρίσης.

Οι πέντε πύργοι ψύξης αποτελούν αναπόσπαστο συστατικό και λειτουργικό στοιχείο των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, με κόστος κατασκευής του καθενός από αυτούς μεγαλύτερο των 100 εκατομμυρίων ευρώ. Στο πλαίσιο όμως της πολιτικής για ολοσχερή και οριστική παύση της λιγνιτικής δραστηριότητας και απόλυτη πλέον εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενες πηγές ενέργειας (πετρέλαιο και φυσικό αέριο) και από ΑΠΕ, η κυβέρνηση δεν αποφάσισε απλώς τη θέση εκτός λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων αλλά κάτι εντελώς διαφορετικό: την καταστροφή των υποδομών που εγγυώνται την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και έχουν χρηματοδοτηθεί από τους φορολογούμενους πολίτες επί σειρά δεκαετιών.

Με το νόμο 4872/2021 για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση καθώς επίσης και με την Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και των ανωνύμων εταιριών ΔΕΗ ΑΕ και «Μετάβαση ΑΕ» η οποία κυρώθηκε με το νόμο 4956/2022, μεγάλο μέρος των εδαφικών εκτάσεων της Δυτικής Μακεδονίας όπου βρίσκονται και οι πέντε πύργοι, οι οποίες είχαν απαλλοτριωθεί διαδοχικά για την άσκηση της λιγνιτικής δραστηριότητας, μεταβιβάστηκαν στη ΔΕΗ προκειμένου αυτή να ασκήσει εκεί ελεύθερα την αμιγώς πλέον επιχειρηματική της δραστηριότητα (παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, παραγωγή ενέργειας από απορρίμματα κλπ).

Κατόπιν αυτού, η ΔΕΗ προκήρυξε διαγωνισμό για την κατεδάφιση των πύργων, ενώ έχει ήδη υποβάλει στην αρμόδια πολεοδομία αίτηση για την έκδοση άδειας κατεδάφισής τους, θεωρώντας προφανώς ότι οι πύργοι αυτοί ανήκουν πλέον στην ιδιωτική της περιουσία και μπορεί να τους διαχειρίζεται κατά βούληση. Για τον ίδιο άλλωστε λόγο ούτε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ούτε η ΡΑΑΕΥ, μολονότι αρμόδιες αρχές για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, δεν έχουν μέχρι τώρα παρέμβει στη διαδικασία.

Η κατεδάφιση των κρίσιμων αυτών υποδομών, ενώ δεν είναι διόλου αναγκαία για την εφαρμογή της ενεργειακής πολιτικής της κυβέρνησης όσον αφορά το προτιμώμενο ενεργειακό μείγμα -πολιτική η οποία άλλωστε μεταβάλλεται διαρκώς και εξαρτάται από πλήθος εξωγενών παραγόντων- πλήττει καίρια και ανεπανόρθωτα μια εντελώς διαφορετική πολιτική, την ενεργειακή εφεδρεία της χώρας. Η υποχρέωση της Πολιτείας να διασφαλίζει την ενεργειακή αυτονομία της χώρας στηριζόμενη σε εγχώριες πηγές, εν προκειμένω δηλ. το λιγνίτη, πηγάζει από το άρθρο 106 του Συντάγματος, ως αναγκαία προϋπόθεση για την εκπλήρωση των εκεί ρητά αναφερομένων συνταγματικών σκοπών και, συγκεκριμένα, την εδραίωση της κοινωνικής ειρήνης, την προστασία του γενικού συμφέροντος και την απαγόρευση ανάπτυξης της ιδιωτικής πρωτοβουλίας σε βάρος της ελευθερίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή σε βλάβη της εθνικής οικονομίας.

Είναι προφανές ότι η διασφάλιση ενεργειακής εφεδρείας, δηλαδή η διαρκής ικανότητα της χώρας να ενεργοποιεί σε περίπτωση ανάγκης εγχώριες πηγές παραγωγής ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών της, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την εκπλήρωση όλων των συνταγματικών υποχρεώσεων του κράτους και την άσκηση όλων των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των πολιτών.

Την στιγμή αυτή η κατεδάφιση υποδομών κρίσιμων για την επαναλειτουργία των λιγνιτικών μονάδων σε περίπτωση ανάγκης λαμβάνει χώρα κατά παραβίαση του άρθρου 106 του Συντάγματος, χωρίς η χώρα να διαθέτει ολοκληρωμένο και ειδικά τεκμηριωμένο Σχέδιο Ενεργειακής Εφεδρείας, ενώ, εξάλλου, το ίδιο το Σχέδιο Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Κινδύνων (απόφαση ΡΑΑΕΥ /6.3.2026), το οποίο εκδόθηκε κατ’ επιταγή Κανονισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφέρει ότι η απόσυρση όλων των λιγνιτικών μονάδων οδηγεί σε «εμφάνιση προβλημάτων στην επάρκεια ισχύος και αδυναμία εξασφάλισης των προβλεπόμενων εφεδρειών».

Ένα δικαίωμα διεθνώς κατοχυρωμένο από το 1982, όταν υπεγράφη η διεθνής συμφωνία UNCLOS II από 168 κράτη στην πόλη Μοντέγκο Μπέι της Ιαμαϊκής, η οποία σύμβαση αναγνωρίζει (στο άρθρο 121) ότι τα νησιά, έως 12 μίλια από τις ακτές, έχουν «αιγιαλίτιδα ζώνη, συνορεύουσα περιοχή, υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ)»!… Εξαιρούνται μόνον οι βράχοι που δεν μπορούν να στηρίξουν ανθρώπινη δραστηριότητα κι όχι η νήσος Καλόγηροι στο μέσον του Αιγαίου.

Η σημασία της Κάσου

Βεβαίως, η Κάσος δεν είναι “βράχος”. Είναι το νησί που πρωτοστάτησε, μαζί με την Ύδρα, στη Μεγάλη Ελληνική Επανάσταση του 1821 κι εμπόδισε με τα πυρπολικά της τον οθωμανικό στόλο να μεταφέρει “στρατά” στον επαναστατημένο Μωριά. Ούτε το Καρπάθιο πέλαγος είναι θάλασσα “κλειστή”, ώστε να χρειάζεται η συναίνεση της Τουρκίας, που έχει μόνο δικαίωμα διελεύσεως από το στενό της Καρπάθου κι όχι να εμποδίζει την ούτως ή άλλως ελεύθερη πόντιση καλωδίων στον βυθό της ελληνικής ΑΟΖ.

Αλλ’ η κυβέρνηση Μητσοτάκη τότε δεν ήθελε να διαταράξει τα “ήρεμα νερά” που είχε συμφωνήσει με τον Ερντογάν στο Αιγαίο – μέγα λάθος – κι έτσι “έκαμε πίσω”. Μ’ αποτέλεσμα να προκληθεί αβεβαιότητα για την εξυπηρέτηση των ιδιωτικών κεφαλαίων που θα επενδύονταν στο καλώδιο GSI. Για να δούμε τώρα, ο κ. Γεραπετρίτης «θα πλησιάσει σταθερά προς το παράθυρο» (*) και θ’ ακούσει επί τέλους τη φωνή του πατριωτικού καθήκοντος κι όχι «των δειλών τα παρακάλια»; Ήγουν ΕΛΙΑΜΕΠ, Ντόρας, ΥΠΕΞ, μέρος της ΝΔ.

Θα σταλεί ο ελληνικός στόλος με τις γαλλικές φρεγάτες του στην Κάσο να προστατεύσει το πλοίο των ερευνών του βυθού και, εν συνεχεία, την πόντιση του καλωδίου ή “θάχουμε πισωγυρίσματα”; Οπότε «αποχαιρέτα την Αλεξάνδρεια που χάνεις», Γιώργο. Ο άλλος Αντώνιος σε περιμένει κι έρχονται εκλογές στη δημοκρατία μας σ’ ένα οκτάμηνο. Ο ελληνικός λαός έμαθε τι σημαίνουν τα “ήρεμα νερά” με τον Ερντογάν.

(*) Κ. Π. Καβάφη, «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», 1911.

Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη ορθολογικής διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας. Υπάρχουν όμως κτήρια των οποίων η αξία δεν μετριέται με την εμπορική τους απόδοση αλλά με την ιστορική, αρχιτεκτονική και συμβολική τους σημασία. Το παλαιό Υπουργείο Ναυτικών αποτελεί μία τέτοια περίπτωση.

Το ιστορικό νεοκλασικό κτήριο αναφέρεται από επίσημες και εξειδικευμένες πηγές ως διατηρητέο. Πριν από τη δημοσίευση του άρθρου πρέπει να εντοπισθεί και να παρατεθεί η σχετική διοικητική πράξη (ΦΕΚ ή Υπουργική Απόφαση). Αν δεν υπάρχει ακόμη επίσημος χαρακτηρισμός, η σημερινή συγκυρία αποτελεί την καλύτερη ευκαιρία για την άμεση θεσμική προστασία του, λόγω της εξαιρετικής αρχιτεκτονικής, ιστορικής, καλλιτεχνικής και συμβολικής του αξίας.

Το ιστορικό Υπουργείο Ναυτικών δεν αποτελεί μόνο μνημείο της ναυτικής ιστορίας της χώρας. Αποτελεί συγχρόνως και φορέα σημαντικής καλλιτεχνικής κληρονομιάς. Οι οροφογραφίες και οι τοιχογραφίες του, που φιλοτεχνήθηκαν στα μέσα του 19ου αιώνα και αποκαλύφθηκαν ύστερα από πολύχρονες εργασίες συντήρησης, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής φυσιογνωμίας του κτηρίου. Η προστασία του επομένως δεν αφορά μόνο το κέλυφος αλλά και το πολύτιμο εσωτερικό του διάκοσμο.

Το κτήριο στη συμβολή των οδών Παπαρρηγοπούλου και Παλαιών Πατρών Γερμανού αποτελεί σύνθεση δύο νεοκλασικών οικοδομημάτων του 19ου αιώνα, τα οποία ενώθηκαν σταδιακά σε ένα ενιαίο συγκρότημα. Οι μεταγενέστερες επεκτάσεις και προσθήκες δεν αλλοίωσαν τον ιστορικό του χαρακτήρα.

Η σύνδεσή του με το Πολεμικό Ναυτικό άρχισε στα τέλη του 19ου αιώνα. Από το 1884 εγκαταστάθηκε εδώ το Υπουργείο Ναυτικών και παρέμεινε στην ιστορική αυτή έδρα επί δεκαετίες. Στους χώρους του σχεδιάστηκε η ανάπτυξη του Στόλου, οργανώθηκαν οι ναυτικές υπηρεσίες και διαμορφώθηκε η ναυτική πολιτική της χώρας σε μια κρίσιμη περίοδο για τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους.

Από τους χώρους του πέρασαν υπουργοί, ναύαρχοι, αξιωματικοί και δημόσιοι λειτουργοί που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού. Από την αναδιοργάνωση του Στόλου στα τέλη του 19ου αιώνα έως τους Βαλκανικούς Πολέμους, τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους και τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση, το κτήριο υπήρξε το διοικητικό κέντρο των σημαντικότερων αποφάσεων του Ελληνικού Ναυτικού.

Το καταφύγιο

Με την είσοδο της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Υπουργείο Ναυτικών απέκτησε ιδιαίτερη σημασία για την εθνική άμυνα. Οι ανάγκες προστασίας της ηγεσίας οδήγησαν ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1930 στη λήψη μέτρων για την ενίσχυση των υπογείων του κτηρίου και τη μετατροπή τους σε σύγχρονο, για την εποχή, αντιαεροπορικό καταφύγιο.

Η κατασκευή του αντιαεροπορικού καταφυγίου είχε αποφασιστεί ήδη πριν από την έκρηξη του πολέμου. Το Γενικό Επιτελείο Βασιλικού Ναυτικού ανέθεσε τη μελέτη στον μηχανικό Γ. Πεφάνη, ενώ τα σχέδια εξετάστηκαν από την Ανώτατη Διοίκηση Τοπικής Αμύνης και τον Γερμανό στρατιωτικό σύμβουλο Ταγματάρχη Habicht, ο οποίος υπέβαλε τεχνικές παρατηρήσεις. Τα σωζόμενα αρχειακά έγγραφα αποδεικνύουν ότι το έργο αποτέλεσε προϊόν συστηματικής προετοιμασίας.

Το καταφύγιο διέθετε θωρακισμένες εισόδους, στεγανό προθάλαμο, ενισχυμένες οροφές, σύστημα αερισμού και ειδικά διαμορφωμένους χώρους για την ασφαλή λειτουργία των υπηρεσιών ακόμη και κατά τη διάρκεια αεροπορικών επιδρομών, αποτελεί αυθεντικό τεκμήριο της αμυντικής προετοιμασίας της χώρας πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Μετά την Απελευθέρωση, το 1944, το Υπουργείο Ναυτικών επανήλθε στο ιστορικό του κτήριο, όπου εγκαταστάθηκε και το Ναυαρχείο της Ανώτατης Διοίκησης, δηλαδή το μετέπειτα Γενικό Επιτελείο Ναυτικού. Από τους χώρους αυτούς οργανώθηκε η μεταπολεμική ανασυγκρότηση του Στόλου και των ναυτικών υπηρεσιών της χώρας.

Με την ίδρυση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας το 1950, το Υπουργείο Ναυτικών καταργήθηκε ως αυτοτελής διοικητική δομή και στο κτήριο παρέμεινε το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού. Την ίδια περίοδο κατασκευάστηκαν τα δύο δώματα για την κάλυψη των αυξημένων στεγαστικών αναγκών του προσωπικού.

Το 1973 το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Παπάγου, τερματίζοντας μια παρουσία σχεδόν ενός αιώνα στο ιστορικό κτήριο. Ύστερα από σύντομη περίοδο αδράνειας, αποφασίσθηκε η επαναχρησιμοποίησή του. Από το 1976 εγκαταστάθηκε στο κτήριο η Διοίκηση Διοικητικής Μέριμνας Ναυτικού (ΔΔΜΝ), συνεχίζοντας την αδιάλειπτη σχέση του με το Πολεμικό Ναυτικό. Αργότερα στεγάστηκε εκεί και η Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού, ενώ στον τρίτο όροφο λειτουργεί μέχρι σήμερα το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Τμήμα ΥΠΕΘΑ).

Η σημερινή μορφή του συγκροτήματος αντανακλά όλες τις ιστορικές του φάσεις. Ελάχιστα δημόσια κτήρια στην Ελλάδα μπορούν να επιδείξουν περισσότερα από 140 χρόνια σχεδόν αδιάλειπτης παρουσίας του Πολεμικού Ναυτικού στον ίδιο χώρο.

Αποτίμηση με όρους κτηματαγοράς

Το ερώτημα που τίθεται σήμερα δεν είναι εάν το κτήριο μπορεί να αποφέρει περισσότερα έσοδα με μία διαφορετική χρήση. Θεωρητικά, σχεδόν κάθε δημόσιο ακίνητο σε προνομιακή θέση μπορεί να αποφέρει μεγαλύτερο οικονομικό όφελος εάν μετατραπεί σε ξενοδοχείο, εμπορικό κατάστημα ή κτήριο γραφείων. Αν αυτή όμως ήταν η μοναδική λογική που θα καθόριζε τις αποφάσεις ενός κράτους, τότε θα έπρεπε να τεθεί προς “αξιοποίηση” κάθε ιστορικό δημόσιο κτήριο της χώρας.

Η απάντηση είναι προφανώς αρνητική. Υπάρχουν κτήρια που υπερβαίνουν την οικονομική τους αξία, διότι αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς του Έθνους. Τα κτήρια αυτά δεν ανήκουν μόνο στη γενιά που τα διαχειρίζεται σήμερα· ανήκουν εξίσου στις επόμενες γενιές, οι οποίες έχουν δικαίωμα να γνωρίσουν την ιστορία τους μέσα από τους ίδιους τους χώρους όπου αυτή γράφτηκε.

Το παλαιό Υπουργείο Ναυτικών αποτελεί ένα τέτοιο κτήριο. Δεν είναι ένα απλό διοικητικό μέγαρο. Επί σχεδόν έναν αιώνα αποτέλεσε το διοικητικό κέντρο του Ελληνικού Ναυτικού, όπου σχεδιάστηκαν εξοπλιστικά προγράμματα, οργανώθηκαν οι ναυτικές υπηρεσίες και ελήφθησαν αποφάσεις που επηρέασαν την άμυνα της χώρας.

Ταυτόχρονα, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα ιστορικά κτήρια της Αθήνας που διατήρησαν αδιάκοπη τη σχέση τους με τον αρχικό τους προορισμό. Ενώ πολλά δημόσια κτήρια άλλαξαν χρήσεις, εγκαταλείφθηκαν ή στεγάζουν σήμερα άσχετες υπηρεσίες, το κτήριο της πλατείας Κλαυθμώνος εξακολουθεί μέχρι σήμερα να υπηρετεί το Πολεμικό Ναυτικό, διατηρώντας μια μοναδική θεσμική συνέχεια άνω των 140 ετών.

Οι παλαιότεροι Αθηναίοι θυμούνται ακόμη μια εικόνα που σήμερα έχει σχεδόν λησμονηθεί. Κάθε πρωί πραγματοποιούνταν η έπαρση της Σημαίας και κάθε απόγευμα, με τη δύση του ηλίου, η υποστολή της. Το άγημα του Πολεμικού Ναυτικού παρατασσόταν μπροστά από το κτήριο, ο σαλπιγκτής έδινε το σύνθημα και η πλατεία Κλαυθμώνος ακινητοποιούνταν. Οι περαστικοί σταματούσαν αυθόρμητα, στέκονταν προσοχή και περίμεναν σιωπηλά να ολοκληρωθεί η τελετή πριν συνεχίσουν τον δρόμο τους.

Για λίγα λεπτά ο καθημερινός θόρυβος της πρωτεύουσας έδινε τη θέση του στη σιωπή και στον σεβασμό προς τη γαλανόλευκη. Δεν ήταν μια τυπική στρατιωτική διαδικασία αλλά μια καθημερινή υπενθύμιση της σχέσης της πόλης με το Πολεμικό Ναυτικό.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι αναμνήσεις αυτές παραμένουν ακόμη ζωντανές στις αφηγήσεις όσων τις έζησαν. Άνθρωποι που ήταν τότε παιδιά θυμούνται την πλατεία να σιωπά κατά την έπαρση και την υποστολή της Σημαίας, τους ναύτες να αποδίδουν τιμές, τη σάλπιγγα να αντηχεί ανάμεσα στα νεοκλασικά κτήρια και τους περαστικούς να συμμετέχουν αυθόρμητα στην τελετή. Ήταν μια εικόνα που συνέδεε την καθημερινότητα των Αθηναίων με το Πολεμικό Ναυτικό και καλλιεργούσε έναν αβίαστο σεβασμό προς την ιστορία και τα σύμβολα της χώρας.

Αποστολή του κράτους

Το ιστορικό αυτό κτήριο κρύβει και έναν σημαντικό καλλιτεχνικό θησαυρό. Στους εσωτερικούς του χώρους διατηρούνται αξιόλογες οροφογραφίες και τοιχογραφίες του 19ου αιώνα, οι οποίες είχαν καλυφθεί από μεταγενέστερες επεμβάσεις και αποκαλύφθηκαν ύστερα από εργασίες συντήρησης. Η ύπαρξή τους προσδίδει στο κτήριο ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, ιστορική και καλλιτεχνική αξία και επιβάλλει την περαιτέρω προστασία και ανάδειξή του.

Ίσως, κάποια μέρα, κάποιος περαστικός διασχίσει την πλατεία Κλαυθμώνος και σταθεί για λίγο μπροστά στο παλιό κτήριο του Υπουργείου Ναυτικών. Δύσκολα θα φανταστεί ότι πίσω από τους τοίχους του ελήφθησαν αποφάσεις που καθόρισαν την πορεία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, ότι από τις αίθουσές του πέρασαν ναύαρχοι, υπουργοί και γενιές αξιωματικών, ότι στα υπόγειά του κατασκευάστηκε πολεμικό καταφύγιο λίγο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ή ότι στους διαδρόμους του διασώζονται ακόμη έργα τέχνης του 19ου αιώνα.

Θα είναι πιο δύσκολο επίσης να φανταστεί κάποιος, ότι κάθε πρωί και κάθε δειλινό η πλατεία ακινητοποιούνταν. Η σάλπιγγα αντηχούσε, το άγημα του Πολεμικού Ναυτικού παρουσίαζε όπλα, η γαλανόλευκη υψωνόταν ή υποστελλόταν και οι περαστικοί στέκονταν αυθόρμητα σε στάση προσοχής. Για λίγα λεπτά η Αθήνα έδινε τη θέση της στη σιωπή, στον σεβασμό και στη μνήμη.

Τα κτήρια αποκτούν αξία όχι μόνο από την αρχιτεκτονική τους αλλά και από όσα έζησαν μέσα στους τοίχους τους. Από τους ανθρώπους που υπηρέτησαν σε αυτά, από τις αποφάσεις που ελήφθησαν, από τις τελετές που τα συνέδεσαν με την καθημερινή ζωή της πόλης, από τις μνήμες που άφησαν πίσω τους. Αυτή είναι η άυλη κληρονομιά τους· και αυτή δεν μπορεί να αποτιμηθεί με αντικειμενικές αξίες, ενοίκια ή ισολογισμούς.

Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να αξιοποιήσει το ιστορικό αυτό κτήριο, όχι απογυμνώνοντάς το από την ταυτότητά του αλλά αναδεικνύοντάς την. Ανοίγοντάς το στην κοινωνία, στους μαθητές, στους ερευνητές και στους επισκέπτες, μπορεί να το μετατρέψει πραγματικά στο σπίτι της ναυτικής ιστορίας της Ελλάδας. Γιατί το ιστορικό Υπουργείο Ναυτικών. Είναι ένα κομμάτι της ιστορίας της Ελλάδας. Και η ιστορία ενός Έθνους δεν εκποιείται· διαφυλάσσεται, αναδεικνύεται και παραδίδεται ακέραιη στις γενιές που ακολουθούν.

Οι αποφάσεις της Πολιτείας, ιδιαίτερα όταν αφορούν την ιστορική μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά, δεν πρέπει να κρίνονται μόνο με οικονομικά ή διοικητικά κριτήρια. Είναι ένδειξη θεσμικής ωριμότητας να επανεξετάζεται μια επιλογή όταν αναδεικνύονται νέα ιστορικά, αρχιτεκτονικά και πολιτιστικά δεδομένα ή όταν διαπιστώνεται ότι οι συνέπειές της υπερβαίνουν τον αρχικό σχεδιασμό.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει ακόμη τον χρόνο και τη δυνατότητα να επανεξετάσει την προοπτική απομάκρυνσης των ναυτικών υπηρεσιών από το ιστορικό αυτό κτήριο και να επιλέξει μια λύση που θα συνδυάζει την ορθολογική αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας με τον σεβασμό στην ιστορία, την παράδοση και το φρόνημα του Πολεμικού Ναυτικού. Η αναθεώρηση μιας απόφασης, όταν αυτό επιβάλλεται από το δημόσιο συμφέρον, δεν αποτελεί αδυναμία· αποτελεί πράξη ευθύνης.

Το ιστορικό Υπουργείο Ναυτικών δεν είναι ένα ακόμη δημόσιο ακίνητο και δεν χρειάζεται μια νέα ταυτότητα. Χρειάζεται να αναδειχθεί η ταυτότητα που απέκτησε μέσα σε περισσότερο από έναν αιώνα ιστορίας. Γιατί η ιστορία ενός Έθνους δεν εκποιείται· διαφυλάσσεται και παραδίδεται ακέραιη στις γενιές που ακολουθούν.

Ο δείκτης FTSE4Good Emerging, βάσει της πρόσφατης αξιολόγησης, περιλαμβάνει περισσότερες από 1.000 εισηγμένες εταιρείες παγκοσμίως, που πληρούν διεθνώς αναγνωρισμένα κριτήρια ESG. Η αξιολόγηση καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η εταιρική διακυβέρνηση, η υγεία και ασφάλεια, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η καταπολέμηση της διαφθοράς. Οι δείκτες FTSE4Good χρησιμοποιούνται διεθνώς από επενδυτές και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για τη δημιουργία και την αξιολόγηση υπεύθυνων επενδυτικών κεφαλαίων και άλλων επενδυτικών προϊόντων.

Η φετινή διάκριση έρχεται να προστεθεί σε μία ακόμη χρονιά ουσιαστικής προόδου για τον Όμιλο ΟΤΕ στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης. Το 2025 πέτυχε ουδετερότητα ως προς τις εκπομπές άνθρακα στις λειτουργίες του (Scope 1 & 2), 25,5 τόνοι ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών συλλέχθηκαν μέσω του προγράμματος ανακύκλωσης του Ομίλου, ενώ 1,1 εκατομμύρια άνθρωποι επωφελήθηκαν από δράσεις που προωθούν τις ψηφιακές δεξιότητες και την ισότιμη πρόσβαση στην τεχνολογία. Παράλληλα, συνεχίζει να συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου του Ομίλου Telekom για μηδενικές καθαρές εκπομπές σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας έως το 2040.

Η παρουσία του ΟΤΕ στη σειρά δεικτών FTSE4Good συμπληρώνεται από τη συμμετοχή του και σε άλλες διεθνώς αναγνωρισμένες αξιολογήσεις και δείκτες ESG, όπως οι ISS ESG Corporate Rating (Prime), MSCI ESG Ratings και CDP Climate Change.

«Υπάρχει το κείμενο της γνωμοδότησης με την υπογραφή της. Και μπορούμε όλοι να το διαβάσουμε», τονίζει ο Άδωνις Γεωργιάδης. «Εξακολουθεί να υποστηρίζει σήμερα τα νομικά συμπεράσματα της γνωμοδότησης που η ίδια υπέγραψε ή τα έχει αλλάξει;», ρωτά με αιχμές την κ. Γεωργάκη.

Το ΠΑΣΟΚ έχει αναδείξει το θέμα τις τελευταίες ημέρες και μάλιστα δια του ίδιου του προέδρου του, Νίκου Ανδρουλάκη. Το αρμόδιο υπουργείο Ανάπτυξης δεν έχει μπει στην αντιπαράθεση, ωστόσο, ο Άδωνις Γεωργιάδης που ήταν στο συγκεκριμένο υπουργείο όταν αγοράστηκαν τα σπιτάκια έκανε μία εκτενή ανάρτηση για το θέμα.

Η ανάρτηση Άδωνι για τα σπιτάκια

“Είχα από το πρωί ζητήσει από το ΠΑΣΟΚ και τον Νίκο Ανδρουλάκη να μου απαντήσουν στο εάν επιμένει ο κύριος Πρόεδρος, στο βίντεο που ανέβασε και στις δηλώσεις του για τα «πράσινα σπιτάκια» ή αν θα ήθελε να κατεβάσει το σχετικό βίντεο. Δεν έχει υπάρξει εκ μέρους τους καμία απολύτως αντίδραση, πράγμα περίεργο αν σκεφθείτε ότι για μένα βγάζουν συνήθως 5 ανακοινώσεις ημερησίως, από τα γυαλιά μου, μέχρι τι ρούχα φοράω…αφού λοιπόν δεν απαντούν αυτοί, ας το κάνω εγώ. Στο βίντεο που ακολουθεί εξηγώ αναλυτικά το τί βρήκα.

Η υπηρεσία του ΕΣΠΑ όταν παρέλαβε την πρώτη έκθεση της ΕΔΕΛ, από όπου και ξεκίνησε όλη αυτή η ιστορία με το δήθεν «σκάνδαλο», ζήτησε και έλαβε γνωμοδότηση από ανεξάρτητη εμπειρογνώμονα καθηγήτρια του ΑΠΘ. Η γνωμοδότηση όχι μόνον καταλήγει στο ότι όλα έχουν γίνει καλώς και σύννομα και συμφέροντα για το Δημόσιο, αλλά καταλογίζει ποινικές και αστικές ευθύνες στην ΕΔΕΛ και στους υπαλλήλους που συνέταξαν την σχετική έκθεση κατά της εταιρίας Texan. Και τώρα θα μου πείτε, το ΠΑΣΟΚ γιατί να απαντήσει; Διότι η εμπειρογνώμονας αυτή, τα συμπεράσματα της οποίας σας παραθέτω σε φωτό εδώ, ονομάζεται Κων/να Γεωργάκη και εκτός από το πλούσιο επιστημονικό της βιογραφικό είναι η νυν -φαντάζομαι όχι και αύριο- Γραμματέας Θεσμών και Διαφάνειας του ΠΑΣΟΚ…. Δηλαδή ο κ. Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ μιλάει για «σκάνδαλο» και η Γραμματέας Θεσμών και Διαφάνειάς του λέει ότι όσοι υιοθετούν αυτό το πόρισμα διαπράττουν ποινικό αδίκημα….

Κύριε Πρόεδρε του ΠΑΣΟΚ μήπως θα θέλατε τώρα να κατεβάσετε το σχετικό σας βίντεο και να είστε από εδώ και μπρος λίγο πιο προσεκτικός;…εν ανάγκη συμβουλευτείτε την Γραμματέα σας…. Υγ. από την σφραγίδα της κας Γεωργάκη, όπως εμφανίζεται στην έκθεση, έχω αφαιρέσει τα τηλέφωνα, το μέιλ και την διεύθυνση της, λόγω προσωπικών δεδομένων”.

Η απάντηση του ΠΑΣΟΚ

Αμέσως μετά το ΠΑΣΟΚ απάντησε πως “ο κ. Γεωργιάδης κάνει πως δεν καταλαβαίνει και σκοπίμως προσπαθεί να μπερδέψει την κοινή γνώμη. Κύριε Γεωργιάδη, για ακόμη μία φορά επιχειρείτε να αντικαταστήσετε την ουσία με επικοινωνιακά τεχνάσματα. Προφανώς για να κρύψετε ευθύνες.

Η γνωμοδότηση στην οποία αναφέρεστε δεν αποτελεί ούτε πόρισμα για την υπόθεση Texan ούτε αξιολόγηση της νομιμότητας της συγκεκριμένης σύμβασης. Αρκεί να διαβάσει κανείς το ίδιο το κείμενο, αντί να απομονώνει -όπως εσείς- αποσπάσματα. Στη δεύτερη σελίδα της γνωμοδότησης διατυπώνονται ρητά τα ερωτήματα που ζητήθηκε να απαντηθούν: αν και κατά πόσο η ΕΔΕΛ δεσμεύεται από αποφάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο πλαίσιο του προσυμβατικού ελέγχου, ποιες είναι οι αρμοδιότητές της, καθώς και ποιες είναι οι γενικές συνέπειες που προβλέπει το διοικητικό και ποινικό δίκαιο σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των οργάνων της διοίκησης με δεσμευτικές δικαστικές κρίσεις.

Όπως ξέρετε, το Ελεγκτικό Συνέδριο προβαίνει σε έλεγχο τυπικής και ουσιαστικής νομιμότητας, όχι σε έλεγχο σκοπιμότητας. Δεν κρίνει ούτε αξιολογεί αν μια σύμβαση είναι επωφελής για το δημόσιο συμφέρον, αποφαίνεται για το αν έχουν τηρηθεί οι προσυμβατικοί τύποι. Αυτό ακριβώς πραγματεύεται η γνωμοδότηση: το γενικό νομικό πλαίσιο που απορρέει από την αρχή της νομιμότητας, τις αρμοδιότητες της ΕΔΕΛ και τη δεσμευτικότητα των αποφάσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Οι αναφορές σε αστική, ποινική ή πειθαρχική ευθύνη δεν αποτελούν διαπίστωση ότι κάποιος υπέχει ή δεν υπέχει τέτοια ευθύνη στην υπόθεση Texan. Περιγράφουν το ισχύον νομικό καθεστώς, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως ακριβώς συμβαίνει σε κάθε νομική γνωμοδότηση που αναλύει τις έννομες συνέπειες πιθανών διοικητικών ενεργειών.

Εξίσου ανακριβής είναι και η προσπάθειά σας να εμφανίσετε τη γνωμοδότηση ως δήθεν επιβεβαίωση ότι «όλα έγιναν σωστά» στην ανάθεση προς την Texan. Η γνωμοδότηση δεν εξετάζει την ουσία της σύμβασης ούτε αποφαίνεται για τη νομιμότητα ή τη σκοπιμότητά της. Εξετάζει αποκλειστικά τις έννομες συνέπειες της συμμόρφωσης ή μη της διοίκησης προς αποφάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι παρουσιάζετε ως «απόδειξη» τα συμπεράσματα μιας γνωμοδότησης, αποσιωπώντας τα ίδια τα ερωτήματα στα οποία αυτά απαντούν. Η κοινωνία, όμως, δεν ενδιαφέρεται για επικοινωνιακές κατασκευές. Ενδιαφέρεται για το αν η κυβέρνηση διαχειρίστηκε δημόσιο χρήμα με διαφάνεια και νομιμότητα. Και αυτό δεν απαντάται με επιλεκτικές αναγνώσεις νομικών γνωμοδοτήσεων. Προκαλεί εντύπωση πως αντί να απαντήσει στα ερωτήματα μας το αρμόδιο Υπουργείο, ανέλαβε ξανά την υπεράσπιση της εταιρείας ο γνωστός άνθρωπος για όλες τις βρώμικες δουλειές, ο Υπουργός «μπροστινός» των οικονομικών συμφερόντων.

Τα ερωτήματα είναι επίμονα και γυρεύουν απαντήσεις: Τι έκανε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας για να διασφαλίσει πως τα σπιτάκια ανακύκλωσης θα κοστίσουν στους Έλληνες όσο κόστισαν στους υπόλοιπους Ευρωπαίους; Γιατί στην Ελλάδα κόστισαν πέντε φορές παραπάνω; Γιατί δεν υπερασπίστηκε το δημόσιο συμφέρον η κυβέρνηση; Ποιοι κέρδισαν από αυτή τη σύμβαση; Αναμένουμε με ενδιαφέρον τις απαντήσεις”.

Η δήλωση Τσουκαλά για τα σπιτάκια

Στο θέμα αναφέρθηκε και ο Κώστας Τσουκαλάς, εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ: «Απ’ ό,τι καταλάβαμε το μόνο που νοιάζει τον κ. Γεωργιάδη είναι να κατέβει το video του Νίκου Ανδρουλάκη για το σκάνδαλο με τα σπιτάκια ανακύκλωσης.

Το μόνο που τον νοιάζει, είναι να σταματήσει η δημόσια συζήτηση ώστε να μην ταράζουμε την ευδαιμονία της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας και των κολλητών της, που εξυπηρετεί. Γιατί τόσο άγχος, κ. Γεωργιάδη, μπροστά στη διαφάνεια και τη λογοδοσία; Ο κ. Γεωργιάδης παρακαλεί μάταια. Δυστυχώς για αυτόν δεν θα του κάνουμε το χατίρι. Δεν θα σταματήσουμε. Είναι λυπηρό ένας Υπουργός να λειτουργεί σαν αγγελιοφόρος μηνυμάτων οικονομικών συμφερόντων.

Και τώρα ας μιλήσουμε σοβαρά: Τι έχει να πει ο Υπουργός για τον έλεγχο που διενεργεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία; Τι έχει να πει για την παύση υποστήριξης της λειτουργίας των σπιτιών ανακύκλωσης μετά τον έλεγχο; Θα απαντήσει επί της ουσίας ή θα πετάει τη μπάλα στην εξέδρα;».

Το αίτημα Άδωνι στον Τραμπ

Άνοιγμα στον Ντόναλντ Τραμπ ώστε να πιέσει τους Βρετανούς για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα, κάνει η ελληνική κυβέρνηση. Μιλώντας στο αγαπημένο μέσο του Τραμπ, Breitbart, που απηχεί τις θέσεις της alt -right και του MAGA, ο Άδωνις Γεωργιάδης, αλλά και ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, ανέφεραν πως ο Αμερικανός Πρόεδρος θα μπορούσε με αυτή την κίνηση να μείνει στην Ιστορία για χιλιάδες χρόνια.

Συγκεκριμένα, ο υπουργός Υγείας, επισήμανε τη μεγάλη σημασία που έχει το ζήτημα για την Ελλάδα, αλλά και την ευκαιρία που, κατά την άποψή του, έχει μπροστά του ο Τραμπ, εφόσον αποφασίσει να εμπλακεί και να πιέσει τους Βρετανούς ώστε να επιστρέψουν τα γλυπτά του Παρθενώνα.

«Είμαι απολύτως βέβαιος ότι ο πρόεδρος Τραμπ, ως φυσικός ηγέτης του δυτικού κόσμου, αντιλαμβάνεται ότι εκπροσωπεί το πνεύμα των Αμερικανών πατέρων της δημοκρατίας σας, οι οποίοι ήταν όλοι πολύ καλά μορφωμένοι. Έτρεφαν τεράστιο σεβασμό για την αρχαία Ελλάδα και την αρχαία Ρώμη, από τις οποίες άντλησαν αρχικά τις αξίες τους και πάνω σε αυτές οικοδόμησαν την αμερικανική δημοκρατία και την Αμερικανική Δημοκρατία», δήλωσε ο Άδωνις Γεωργιάδης στο Breitbart News. «Είμαι βέβαιος ότι θα μπορούσε να πιέσει τη βρετανική κυβέρνηση ώστε να κάνει τη σωστή κίνηση».

Ο Άδωνις Γεωργιάδης πρόσθεσε ότι «όχι μόνο εδώ, αλλά παντού, όλοι οι πολιτισμένοι άνθρωποι στη Δύση – και όχι μόνο στη Δύση, αλλά ας μιλήσουμε προς το παρόν για τη Δύση – τάσσονται υπέρ αυτού του ζητήματος. Δεν υπάρχει ούτε ένας μορφωμένος άνθρωπος στον κόσμο που να μην αντιλαμβάνεται γιατί τα Μάρμαρα πρέπει να επιστρέψουν».

«Ακόμη και οι Βρετανοί δεν λένε “όχι”», συνέχισε. «Οι Βρετανοί δεν λένε: “Δεν πρόκειται να τα επιστρέψουμε ποτέ”. Απλώς λένε: “Ας εξετάσουμε εάν είναι η κατάλληλη στιγμή”. Ούτε καν προβάλλουν πραγματικά το επιχείρημα ότι “τα κατέχουμε νόμιμα”. Εάν επιστρέψετε στην αρχή της ιστορίας, οι ίδιοι οι Βρετανοί κατηγορούσαν τον Έλγιν ότι ήταν κλέφτης. Στη συνέχεια, όμως, εκείνος με τη διαθήκη του έδωσε τα Μάρμαρα στο μουσείο. Εάν τα είχε διατηρήσει στον κήπο του, θα τα είχαμε πάρει πίσω πριν από δεκαετίες», συμπλήρωσε.

Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, βουλευτής και γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας, δήλωσε στο Breitbart News ότι η παρακαταθήκη του Τραμπ θα μπορούσε να διαρκέσει για «αιώνες», εάν κατάφερνε να πείσει τους Βρετανούς να επιστρέψουν τα Μάρμαρα. «Εάν ο πρόεδρος Τραμπ βοηθούσε ώστε να συμβεί αυτό, η συνεισφορά του θα ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια της διπλωματίας», ανέφερε.

Κατά την έναρξη της συνεδρίασης ο Πρωθυπουργός ανέφερε: «Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κ. Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, χαίρομαι ιδιαίτερα που σήμερα, εν μέσω του θέρους, κανονικά θα έπρεπε να συζητάμε για τον τουρισμό αλλά επιλέξαμε, νομίζω και σημειολογικά, να συζητήσουμε για τη μεταποίηση και για τη βιομηχανία, διότι για εμάς η ενίσχυση της βιομηχανίας και της μεταποίησης αποτελεί μία στρατηγική προτεραιότητα για μία πιο παραγωγική, ανταγωνιστική και ανθεκτική ελληνική οικονομία.

Μαζί με την κατοχυρωμένη πια δημοσιονομική σταθερότητα και την αξιοπιστία της χώρας αποτελούν βασικούς παράγοντες για να διατηρηθεί η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, να διαχέεται παντού και να αφορά, τελικά, και το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας.

Άλλωστε, το ξέρετε ότι η βιομηχανία βρίσκεται ξανά -ευτυχώς, θα έλεγα- στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Και σε ένα περιβάλλον αβέβαιων γεωπολιτικών ανατροπών, ενεργειακής αβεβαιότητας, έντονου διεθνούς ανταγωνισμού, η παραγωγική βάση καθορίζει τελικά και την οικονομική ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τελικά την ισχύ κάθε χώρας.

Η Ελλάδα και η κυβέρνησή μας έχει αντιμετωπίσει αυτή τη σημαντική μετατόπιση που γίνεται σε ευρωπαϊκό πεδίο με τη σοβαρότητα που απαιτείται. Συμμετέχουμε ενεργά σε όλες τις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις και αποφάσεις που αφορούν κρίσιμα ζητήματα: την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια, τις επενδύσεις, τις κρίσιμες αλυσίδες αξίας.

Είχαμε την ευκαιρία τον Οκτώβριο του 2024 να παρουσιάσουμε μαζί με τον Υπουργό το σχέδιό μας γι’ αυτή τη μετάπτωση η οποία γίνεται σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Νομίζω ότι έχει γίνει μία πολύ σημαντική δουλειά από το Υπουργείο, από όλα τα συναρμόδια Υπουργεία, από τους παραγωγικούς φορείς. τους οποίους θέλω, και πάλι, να ευχαριστήσω. Έχουν υλοποιηθεί σημαντικές μεταρρυθμίσεις, απλοποιήσεις διαδικασιών.

Ο αναπτυξιακός νόμος στράφηκε με αξιοπιστία στην προτεραιότητα των βιομηχανικών επενδύσεων και με μεγάλη έμφαση στην περιφερειακή ανάπτυξη, ειδικά σε περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία, η Μεγαλόπολη, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο του δικού μας ενδιαφέροντος λόγω της αλλαγής του ενεργειακού μίγματος της χώρας.

Στηρίξαμε και στηρίζουμε τις επιχειρήσεις στην αντιμετώπιση του σημαντικά αυξημένου ενεργειακού κόστους, στο πλαίσιο πάντα των δυνατοτήτων που έχουμε.

Και, πολύ σημαντικό, ολοκληρώνουμε άμεσα, το αμέσως επόμενο διάστημα -εξάλλου έχουμε χρονικούς, ασφυκτικούς χρονικούς περιορισμούς από τους κανόνες του Ταμείου Ανάκαμψης-, το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τη βιομηχανία, όπου έχουμε λάβει υπόψη σχεδόν το σύνολο των παρατηρήσεων που έγιναν από τους εκπροσώπους της βιομηχανίας.

Μητσοτάκης: Στρατηγική προτεραιότητα η βιομηχανία

Νομίζω ότι τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας -θα τα παρουσιάσει και στη συνέχεια αναλυτικά ο Υπουργός- έχουν ήδη αρχίσει και φαίνονται: περισσότερες βιομηχανικές επενδύσεις, ισχυρότερη εξαγωγική παρουσία, καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας σε ολόκληρη τη χώρα. Έχουμε δημιουργήσει, στα χρόνια της διακυβέρνησής μας, 60.000 νέες θέσεις εργασίας στη βιομηχανία με μέσους μισθούς οι οποίοι είναι πολύ πάνω, κατά κανόνα, από τον μέσο μισθό της ελληνικής οικονομίας.

Οπότε, η παραγωγική Ελλάδα βρίσκεται στον πυρήνα της οικονομικής μας πολιτικής και η βιομηχανία είναι αυτή που συνδέει δραστηριότητες, οργανώνει αλυσίδες αξίας και διαχέει τη γνώση σε ολόκληρη την κοινωνία και σε ολόκληρη τη χώρα.

Έχουμε βιομηχανική παράδοση στη χώρα μας. Έχουμε βιομηχανική κουλτούρα. Έχουμε ανθρώπους με γνώση, με ευρηματικότητα, με συνέπεια, με προσαρμοστικότητα και εκεί στηρίζεται και η παραγωγικότητα: στην ποιότητα της ελληνικής εργασίας αλλά και στην ικανότητα των επιχειρήσεών μας να ενσωματώσουν καινοτόμες τεχνολογίες, ειδικά τη μεγάλη επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, και να τα μετατρέψουν σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Εγώ χαίρομαι πραγματικά όταν βλέπω πολλούς και διαφορετικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας να αναπτύσσονται, να κερδίζουν διαρκώς έδαφος ως προς τις εξαγωγές τους, κλάδοι όπως η φαρμακοβιομηχανία, η άμυνα, τα μέταλλα, τα τρόφιμα, οι προηγμένες τεχνολογίες.

Θα μιλήσουμε σήμερα και θα παρουσιάσουμε όχι απλά έναν απολογισμό των ενεργειών, αλλά αυτό που θέλω να συζητήσουμε είναι ένα νέο πλαίσιο θεσμικών μεταρρυθμίσεων κυρίως στα ζητήματα της απλούστευσης και της επιτάχυνσης των διαδικασιών, το χρηματοδοτικό πλαίσιο της μεταποίησης για την επόμενη περίοδο. Αυτό είναι, εξάλλου, εξαιρετικά κρίσιμο, καθώς εκτιμούμε ότι μέσα στους επόμενους 18 μήνες το αργότερο θα έχουν ολοκληρωθεί και οι διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οπότε η δική σας συνεισφορά σε αυτή τη συζήτηση και στη διαμόρφωση των εθνικών θέσεων είναι κρίσιμη.

Θέλω να κλείσω με κάτι το οποίο νομίζω ότι έχει τη δική του ξεχωριστή σημασία. Στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια, 450 δισεκατομμύρια αυτή τη στιγμή, τα οποία προορίζονται να κατευθυνθούν σε αυτό το οποίο ονομάζουμε Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.

Το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, κατά πάσα πιθανότητα, δεν θα έχει συγκεκριμένες εθνικές κλείδες και εθνικές κατανομές. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει εμείς ως χώρα και εσείς ως επιχειρήσεις να δουλέψουμε μαζί για να διεκδικήσουμε αξιόπιστα όσο το δυνατόν περισσότερους πόρους μπορούμε να φέρουμε στη χώρα μας.

Σκεφτείτε ότι αν καταφέρουμε να φέρουμε 10, 15 δισεκατομμύρια -σε ένα Ταμείο 450 δισεκατομμυρίων δεν είναι ένας στόχος ανέφικτος-, μιλάμε ουσιαστικά για μισό Ταμείο Ανάκαμψης. Άρα, η προετοιμασία και η συνεργασία μεταξύ της κυβέρνησης και της ίδιας της βιομηχανίας και της μεταποίησης νομίζω ότι ειδικά σε αυτή την προτεραιότητα καθίσταται απολύτως κρίσιμη.

Οπότε και πάλι να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας και να κλείσω λέγοντας ότι για εμάς -εδώ βγάζω το πρωθυπουργικό “καπέλο” και φοράω ένα άλλο “καπέλο”, αυτό του Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας-, ενόψει του κυβερνητικού μας προγράμματος, το οποίο θα αναπτύξουμε και θα παρουσιάσουμε με ορίζοντα τις εκλογές της άνοιξης του 2027, η ενίσχυση των επενδύσεων, πρωτίστως στη μεταποίηση και στη βιομηχανία, θα αποτελέσουν κεντρικό πυλώνα και κεντρική πολιτική προτεραιότητα.

Προφανώς και είμαστε ικανοποιημένοι ως χώρα όταν έχουμε ρυθμούς ανάπτυξης οι οποίοι είναι πολύ υψηλότεροι του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Μπορούμε καλύτερα, όμως. Και ο στόχος τον οποίο πρέπει να θέσουμε για την επόμενη τετραετία, εφόσον μας εμπιστευτεί ο ελληνικός λαός, είναι ένα πραγματικό αναπτυξιακό άλμα: ρυθμοί ανάπτυξης υψηλότεροι από αυτούς που έχουμε, ακόμα πιο γρήγορη σύγκλιση ως προς τις επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ και ακόμα μεγαλύτερη εξωστρέφεια και ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών με ιδιαίτερη έμφαση, τονίζω, στην περιφερειακή ανάπτυξη, διότι αυτός ο πλούτος ο οποίος δημιουργείται πρέπει να μπορεί να διαχέεται σε ολόκληρη τη χώρα».

Οι 7 προτεραιότητες για την επόμενη ημέρα της παραγωγικής οικονομίας

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος σημείωσε: «Σας ευχαριστώ πολύ, κ. Πρόεδρε. Κύριε Αντιπρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κ. Πρόεδρε του ΣΕΒ, εκπρόσωποι των παραγωγικών φορέων, πολύ σημαντική η παρέμβαση του Πρωθυπουργού της χώρας.

Νομίζω ότι όλοι γνωρίζετε ότι υλοποιούμε με συνέπεια ένα σαφές σχέδιο ιεραρχημένων δράσεων για τη στήριξη της βιομηχανίας και της καινοτομίας, γιατί πεποίθησή μας είναι ότι αυτός είναι ο δρόμος για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Είναι προϋποθέσεις για τη βελτίωση του επιπέδου ζωής όλων των Ελλήνων με διατηρήσιμο τρόπο.

Έχουμε υλοποιήσει σημαντικά μέτρα στήριξης της βιομηχανίας με ισχυρά χρηματοδοτικά εργαλεία, ανέφερε ο Πρωθυπουργός, με απλούστευση των αδειοδοτήσεων, το νέο σύστημα OpenBusiness, το νέο πλαίσιο για τη μεταποίηση στην Αττική, καθώς και τα επιχειρηματικά πάρκα, με την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου, η οποία ολοκληρώνεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, το αμέσως επόμενο διάστημα.

Και με ένα αποτύπωμα που είναι σαφέστατο: περισσότερες επενδύσεις, παραγωγικές επενδύσεις στη χώρα, συνεχώς αυξανόμενη βιομηχανική παραγωγή και εξαγωγές, οι 60.000 νέες θέσεις εργασίες και καλύτεροι μισθοί για τους εργαζόμενους της βιομηχανίας, που μπορούν να αποτελούν πλέον ένα σχέδιο ζωής για τις νέες γενιές.

Και σήμερα, προχωράμε στην επόμενη μέρα με επτά σαφείς προτεραιότητες, κ. Πρόεδρε. Η πρώτη: Επιταχύνουμε 11 κρίσιμες μεταρρυθμίσεις, ανάμεσά τους η νέα στρατηγική για τα επιχειρηματικά πάρκα, η στρατηγική μας για τους βιομηχανικούς λιμένες, η πρόσβαση στα οδικά και ευρύτερα στα μεταφορικά δίκτυα, το νέο ψηφιακό δελτίο επιχειρηματικής δραστηριότητας -κρίσιμη μεταρρύθμιση που έχουμε αποφασίσει-, καθώς και σειρά περαιτέρω απλοποιήσεων, κ. Αντιπρόεδρε, στις διαδικασίες της βιομηχανικής ή γενικότερα οικονομικής δραστηριότητας.

Δεύτερον, υποστηρίζουμε εμπράκτως παραγωγικές επενδύσεις 3,7 δισεκατομμυρίων ευρώ σε νέες μονάδες, τεχνολογία, εξαγωγές και θέσεις εργασίας, μέσω του αναπτυξιακού νόμου και των στρατηγικών επενδύσεων.

Κινητοποιούμε 700 εκατ. ευρώ για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την ενεργειακή αναβάθμιση της μεταποίησης ως το 2030.

Τέταρτον, ανοίγουμε, φυσικά από κοινού με το Υπουργείο Εργασίας και το Υπουργείο Παιδείας, την εθνική ατζέντα για τα τεχνικά επαγγέλματα, συνδέοντας δεξιότητες με τις ανάγκες της παραγωγής.

Πέμπτον, συγκροτούμε την εθνική στρατηγική για τους ημιαγωγούς.

Έκτον, διαμορφώνουμε σαφή και ισχυρή ελληνική θέση, όπως ανέφερε ο Πρωθυπουργός, στην ευρωπαϊκή ατζέντα ενόψει κρίσιμων αποφάσεων για τη βιομηχανία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για την ανταγωνιστικότητα αλλά και τους προϋπολογισμούς και τους ευρωπαϊκούς πόρους της επόμενης περιόδου.

Και τέλος, αλλά κατά τη γνώμη μας εξαιρετικά σημαντικό, εισηγούμαστε την αναβάθμιση της λειτουργίας της Κυβερνητικής Επιτροπής Βιομηχανίας, με σταθερό και μόνιμο τρόπο, με ομάδες εργασίας των Υπουργείων από κοινού με τους παραγωγικούς φορείς, για όλα τα θέματα που χρειάζεται, ώστε να συμβάλλει καθοριστικά με ευθύνη και λογοδοσία στην υλοποίηση των αναγκαίων δράσεων και μεταρρυθμίσεων».