Αναφέρθηκε στο περιεχόμενο της τροπολογίας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος για έναν μόνιμο μηχανισμό προσαρμογής του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα, αναφέροντας ότι όταν η χώρα θα έχει πολύ μεγάλα έσοδα επιπλέον από τον ΦΠΑ λόγω αύξησης της τιμής, αυτά να μη μένουν ως φορολογικά έσοδα, αλλά να επιστρέφονται στον καταναλωτή ως μειωμένος ειδικός φόρος κατανάλωσης.

Ο κ. Τσουκαλάς σχολίασε ότι κυβερνητικά στελέχη στο πρόσφατο παρελθόν χαρακτήριζαν ως λαϊκισμό τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για 120 δόσεις ή για μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης.

Αναφερθείς ειδικότερα στο ζήτημα του ιδιωτικού χρέους, στον απόηχο των εξαγγελιών του πρωθυπουργού για ρύθμιση 120 δόσεων, σχολίασε ότι ο κ. Μητσοτάκης «αν ήταν μικρός στην ηλικία και αντέγραφε, θα κοβόταν στο μάθημα και θα τον έπιαναν. Διότι, ενώ προσπαθεί να ακολουθήσει την ατζέντα που βάζει το ΠΑΣΟΚ και να φανεί ότι ανταποκρίνεται, στην πραγματικότητα, αυτό που φέρνει είναι ένα ημίμετρο, καθώς οι 120 δόσεις που έφερε, δεν έχουν καμία σχέση με τις 120 δόσεις τις οποίες έχει ανάγκη η αγορά».

Ποιες 120 δόσεις εισηγείται το ΠΑΣΟΚ

Τόνισε ότι το ΠΑΣΟΚ μιλά για 120 δόσεις με κούρεμα τόκων και προσαυξήσεων, εν αντιθέσει με την κυβέρνηση που τις φέρνει χωρίς κούρεμα. «Αυξάνει το εύρος, μεν, αλλά με επιτόκιο 5,84%. Γιατί; Ο εξωδικαστικός έχει 3%. Η ρύθμιση των 120 το 2019 έχει 3%. Γιατί να ληστεύει με το επιτόκιο κάποιους που δεν τους διαγράφει ούτε μέρος τόκων και προσαυξήσεων και τους επιβαρύνει πάρα πολύ με αυτήν τη ρύθμιση;», ρώτησε. Σημείωσε ακόμη ότι μειώνονται πάρα πολύ οι δικαιούχοι.

Διερωτήθηκε, δε, «για ποιο λόγο οι 120 δόσεις αφορούν μόνο οφειλές έως το 2024» και γιατί να μην μπορούν και όσοι έχουν οφειλές το 2025 και το 2026. Σχετικά με τη θεσμοθέτηση μέγιστης προκαταβολής (15%) που θα μπορεί το fund να ζητήσει για να μην κάνει πλειστηριασμό, είπε ότι αν χρωστάς 200.000 ευρώ δάνειο, πρέπει να βρεις 30.000 ευρώ σε ένα μήνα για να μη σου πάρουν το σπίτι. «Κατά τα άλλα, υπερηφανεύεται ο πρωθυπουργός, ότι βάζει κανόνες», σχολίασε.

Επιπλέον επέστησε την προσοχή και στην έτερη τροπολογία που κατέθεσε το ΠΑΣΟΚ την Τετάρτη και αφορά στη στεγαστική κρίση και ειδικότερα, μεταξύ άλλων, στην κατάργηση της golden visa και την αντικατάστασή της από την angel visa.

Το ιδιωτικό χρέος

Ο κ. Τσουκαλάς τόνισε ότι «δεν αρκεί να κάνεις μικρά βήματα απλά και μόνο γιατί σε στριμώχνει η αξιωματική αντιπολίτευση και πάντα να είσαι πίσω», όπως έκανε η ΝΔ με μέρος των προτάσεων του ΠΑΣΟΚ για τις 120 δόσεις. «Πρέπει να πιστεύεις μια πολιτική», τόνισε. Υποστήριξε ότι η κυβέρνηση δεν την πιστεύει και ότι «την κάνει για τα μάτια του κόσμου και γι’ αυτό την κάνει κολοβά και χωρίς αποτέλεσμα».

Σημείωσε ότι το ΠΑΣΟΚ θα φέρει άμεσα δική του πρόταση νόμου με μία ολιστική προσέγγιση για το ιδιωτικό χρέος και «θα καλέσουμε την κυβέρνηση να την ψηφίσει, αφού πια διαπιστώνει το πρόβλημα και ομολογεί ότι απέτυχε». «Η κυβέρνηση, λοιπόν, θα πρέπει να αναμετρηθεί με την πραγματικότητα και να μας εξηγήσει γιατί θα επιμείνει εμμονικά στο να μη δίνει τις λύσεις που θέλει η αγορά. Και οι πολίτες θα μπορούν να κρίνουν, να αξιολογήσουν και να συγκρίνουν», είπε.

Ο κ. Τσουκαλάς είπε ότι το ΠΑΣΟΚ είναι «το κόμμα που βάζει την ατζέντα και που έχει έτοιμη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση για το αύριο, ριζικά αντιπαραθετική με τη ΝΔ», την οποία και αναγκάζει να κάνει μικρές αλλαγές. Και προσέθεσε ότι το ΠΑΣΟΚ «πετυχαίνει νίκες για τους πολίτες σε χρόνο ενεστώτα, την ώρα που ακούμε άλλα κόμματα στην ουσία να συμφωνούν με την κυβέρνηση».

Για τον Φλωρίδη

Παράλληλα κάλεσε τον λαό να εμπιστευθεί το ΠΑΣΟΚ «για να σταματήσει και ο θεσμικός κατήφορος». Επ’ αυτού αναφέρθηκε στον υπουργό Δικαιοσύνης λέγοντας ότι τον άκουσε «να μιλάει για συνωμότες, ενώ ο ίδιος είναι ο υπουργός που επιχείρησε να χειραγωγήσει τη Δικαιοσύνη». Σημείωσε ότι για να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η πορεία για μια δίκαιη δίκη, πρέπει να μην είναι υπουργός ο κ. Φλωρίδης.

«Όσο μένει, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το αν θα υπάρχει ανοιχτός, καθαρός διάδρομος στη Δικαιοσύνη για να κάνει και δουλειά της. Πρέπει να παραιτηθεί ή, αν αρνηθεί να παραιτηθεί, ο πρωθυπουργός να τον αποπέμψει», σημείωσε.

Κατ’ αρχάς, ένιωσα αυτή την πλημμύρα συγκίνησης, διότι με τον Γιάννη Μαρίνο, ως διευθυντή επί 31 χρόνια και την ταπεινότητά μου ως αρχισυντάκτη (διευθυντή Σύνταξης) από το 1971 έως το 1996 (όταν εκείνος «αποκεφαλίστηκε» και με τη σειρά μου μπήκα στο «ψυγείο!), ήμουν από το πρωί έως το βράδυ στα γραφεία του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» επί 25 χρόνια από συνολικά 31 της επικής εξέλιξης σε «θεσμό» του ιστορικού οικονομικού κι όχι μόνο περιοδικού. Και το αριστοκρατικό και πνευματικό μεγαλείο του Γιάννη Μαρίνου εκδηλώνεται ότι στον αποχαιρετισμό χαρακτηρίζει τη συνεργασία μου μαζί ως «πολύτιμη»!

Ο «αποχαιρετισμός» του Γιάννη Μαρίνου

Ύστερα, χαρακτήρισα την απόφασή του τερματίσει την επί 71 χρόνια αρθρογραφία του ως «ηρωϊκή», διότι, στη συχνή επικοινωνία μας, όλο μού έλεγε ότι θα σταματούσε, αλλά κάθε Κυριακή διάβαζα το γνωστό άρθρο του που έγραφε μόνο για το «Βήμα της Κυριακής» (σημειώνω ότι Γιάννης Μαρίνος ουδέποτε αρθρογράφησε στον νέο, ηλεκτρονικό “Οικονομικό Ταχυδρόμο”, δηλαδή το έντυπό μας, όπως και η ταπεινότητά μου τους τελευταίους μήνες!), απολαμβάνει τον δικαιοσύνης, της δικαίωσης στέφανον επί χρόνια.

Ακόμη, ένιωσα ικανοποίηση, καθώς ο αποχαιρετισμός του μού θύμισε την περίφημη φράση του Aποστόλου Παύλου στην «Προς Τιμόθεον Β»΄ (κεφάλαιο 4, στίχος 7) επιστολή του: Ο Γιάννης Μαρίνος «τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἠγώνισται, τὸν δρόμον τετέλεκε, τὴν πίστιν τετήρηκε», δηλαδή αγωνίστηκα με τίμιο και ηρωικό τρόπο στον δύσκολο, αεί εμπόλεμο, δημοσιογραφικό ενημέρωσης των χιλιάδων αναγνωστών του, έφτασε μέχρι το τέλος της συναρπαστικής δημοσιογραφικής, συγγραφικής και πνευματικής του διαδρομής και τήρησε την πίστη στις αρχές της πραγματικής δημοσιογραφίας.

Και τώρα, λοιπόν, με αποχαιρετισμό στα όπλα του ελεύθερου, κοινού του και της προφητικής τους γραφίδας (δανείζομαι τον τίτλο από το εμβληματικό μυθιστόρημα «Αποχαιρετισμός στα όπλα» του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, με τα γνωστά βαθιά μηνύματα που εκπέμπει), απολαμβάνει «τον της δικαιοσύνης, τον της δικαίωσης στέφανον, ον επί ἀπέδωσαν» οι χιλιάδες αναγνώστες του στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο», «Τα Νέα», το «Βήμα» κλπ, όπως θα έλεγε ο Απόστολος Παύλος.

Με ιδιαίτερη συγκίνηση τερματίζω με το σημερινό σημείωμα την τακτική επικοινωνία με τους αναγνώστες μου από το πάντα φιλόξενο «Βήμα» και γενικά την αρθρογραφική μου συνεισφορά στα έντυπα του οργανισμού Alter Ego, αφού προηγήθηκε από το 1965 η τακτική αρθρογραφία μου στο περιοδικό «Οικονομικός Ταχυδρόμος», του οποίου διετέλεσα διευθυντής από το 1965 έως το 1996. Το βαθύ γήρας (είμαι 96 ετών) και η επίπονη δέσμευση να αρθρογραφώ κάθε Κυριακή με οδήγησαν να την τερματίσω.

Η σημερινή μου απόφαση είναι επώδυνη και χρειάστηκε κάποιους μήνες έως ότου οριστικοποιηθεί, καθώς δεν άντεχα πια την κυριακάτικη αρθρογραφική μου δέσμευση. Αυτή σημαίνει τον τερματισμό της τακτικής συνεχούς αρθρογραφίας μου που είχε ως αφετηρία το μακρινό έτος 1965 έως σήμερα, δηλαδή επί 61 χρόνια. Η περίοδος της αρθρογραφικής μου ακμής ταυτίζεται με την εποχή που υπήρξα διευθυντής του περιοδικού «Οικονομικός Ταχυδρόμος», δηλαδή από το 1965 έως το 1996.

Ας σημειωθεί ότι κατά την περίοδο που διετέλεσα διευθυντής του, πέραν του κυρίου άρθρου, που συνήθως ήταν εκτεταμένη μελέτη ενός θέματος της επικαιρότητας, κάλυπτα ακόμη κάθε εβδομάδα δύο σελίδες υπό τον τίτλο «Αντιοικονομικά» και με υπογραφή «Κριτόβουλος». Επί πολλά έτη επίσης αρθρογραφούσα στο «Βήμα» υπό τον τίτλο «Κοινός Νους» και υπογραφή «ένας εργαζόμενος νέος». Προέκταση του Κοινού Νου υπήρξαν τα έως και σήμερα άρθρα μου στο «Βήμα».

Η ορμή των νερών είναι τέτοια, που στην περιοχή των Γουβών, παρασύρθηκαν σταθμευμένα οχήματα προς τη θάλασσα. Σύμφωνα με τον κ. Δοξαστάκη, σε όλο το εύρος του δήμου βρίσκονται μηχανήματα έργου, προκειμένου να αντιμετωπίσουν φαινόμενα κατολισθήσεων ή άλλα προβλήματα που εντοπίζονται στην περιοχή, ενώ επί ποδός βρίσκεται συνολικά ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας.

Ο άτυχος κτηνοτρόφος

Δυσάρεστο τέλος ειχαν οι έρευνες για τον εντοπισμό κτηνοτρόφου από τις Καρίνες του Δήμου Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, ο οποίος μετέβη το βράδυ της Τετάρτης στο ποιμνιοστάσιό του και έκτοτε δεν είχε επιστρέψει ούτε έχει δώσει σημεία ζωής. Όπως δήλωσε ο διοικητής των πυροσβεστικών δυνάμεων Νομού Ρεθύμνου, Νικόλαος Τζανιδάκης, η εξαφάνιση του κτηνοτρόφου δηλώθηκε αργά το πρωί της Πέμπτης και ακολούθησε κινητοποίηση των αρμόδιων Αρχών. Στις αναζητήσεις στην ευρύτερη περιοχή συμμετείχαν αστυνομικές δυνάμεις, με τη συνδρομή της Πυροσβεστικής, ενώ οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες δυσχέραναν την επιχείρηση εντοπισμού.

Σύμφωνα με την αντιπεριφερειάρχη Ρεθύμνου, Μαρία Λιονή, ο άτυχος άνδρας φαίνεται πως έχασε τη ζωή του προσπαθώντας να περάσει από φουσκωμένο ρέμα για να επιστρέψει στο σπίτι του χτες το βράδυ. Εντοπίσθηκε καταπλακωμένος από φερτά υλικά.

Το ζευγάρι στη γέφυρα που έπεσε

Στο μεταξύ να κηρυχθεί ο Δήμος Μυλοποτάμου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ζήτησε ο δήμαρχος Γιώργος Κλάδος από τον υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελο Τουρνά, λόγω της ισχυρής βροχόπτωσης και των προβλημάτων που έχουν προκληθεί. Σύμφωνα με στελέχη του δήμου, ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση στα Ζωντανά, στα Λιβάδια και στην Αξό, όπου καταγράφονται σοβαρά προβλήματα στο οδικό δίκτυο, ενώ έχει διακοπεί η πρόσβαση προς τα Ανώγεια. Μηχανήματα του Δήμου και της Περιφέρειας εργάζονται για την απομάκρυνση φερτών υλικών και την αποκατάσταση της κυκλοφορίας.

Στιγμές τρόμου έζησε και ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, όταν το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε βρέθηκε ξαφνικά εγκλωβισμένο σε τεράστιο χάσμα που δημιουργήθηκε στο οδόστρωμα, στην περιοχή Δισκούρι, κοντά στα Ζωντανά -εξαιτίας της καθίζησης του δρόμου από τις έντονες βροχοπτώσεις αλλά πιθανόν και από κακοτεχνίες, το οδόστρωμα υποχώρησε την ώρα που περνούσε το όχημα. Σύμφωνα με άλλα ρεπορτάζ, έπεσε η γέφυρα την ώρα που την διέσχιζε το ΙΧ του ζευγαριού.

/

Αμέσως στο σημείο έσπευσαν οι οικείοι τους, με τον γιο του ζευγαριού να παραλαμβάνει τους γονείς του και να τους μεταφέρει προληπτικά στο νοσοκομείο.

«Έφυγε η γέφυρα, πήρε τη μισή ο ποταμός και έπεσε το αυτοκίνητο στην κοίτη. Ευτυχώς δε θρηνήσαμε θύματα», ανέφερε στο Cretalive ο δήμαρχος, Γιώργος Κλάδος. «Όλος ο δήμος είναι στο πόδι, η κατάσταση είναι τραγική. Είμαι 50 χρονών και αυτό δε θυμάμαι να έχει γίνει ξανά. Οι πιο μεγάλοι θυμούνται τις καταστροφές του 1986».

Και στο Ρουκάνι του Δήμου Ηρακλείου, όπου η βροχή συνεχίζεται να πέφτει ασταμάτητα έχουν πλημμυρίσει σπίτια και δρόμοι και μάντρες με ζώα. Το χωριό παραμένει αποκλεισμένο από το ύψος του Προφήτη Ηλία και πάνω, καθώς η κατάσταση στο οδικό δίκτυο έχει καταστήσει δύσκολη την πρόσβαση.

Σοβαρά προβλήματα έχει προκαλέσει η κακοκαιρία και στις Γούβες του δήμου Χερσονήσου. Όπως φαίνεται στο βίντεο και τις φωτογραφίες του cretalive ο παραλιακός δρόμος έχει «κοπεί στη μέση» ενώ τα ορμητικά νερά παρέσυραν τουλάχιστον τρία αυτοκίνητα στη θάλασσα.

Την ενεργοποίηση του μηνύματος 112 για τις περιοχές του Αγίου Νικολάου, της Ελούντας, της Μιλάτου και των Λιμνών (λόγω των έργων του ΒΟΑΚ) ανακοίνωσαν ο αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης και ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτικής Προστασίας Γιώργος Τσαπάκος, λόγω της κακοκαιρίας που πλήττει την Κρήτη. Νέο 112 ήχησε για την περιοχή Μίνωα Πεδιάδας στο Ηράκλειο.

Λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών όλα τα σχολεία στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και στο Ρέθυμνο θα παραμείνουν κλειστά σήμερα.

Ο συγκεκριμένος σχεδιασμός εντάσσεται στη συνολικότερη πολιτική της Άγκυρας για τα Κατεχόμενα, με βασική επιδίωξη την περαιτέρω ενίσχυση της εξάρτησης του ψευδοκράτους από την Τουρκία. Ήδη τα τελευταία χρόνια, το βόρειο τμήμα της Κύπρου υδροδοτείται μέσω αγωγού που μεταφέρει νερό από την Τουρκία. Παράλληλα, τέτοιες κινήσεις λειτουργούν και ως μέσο άσκησης πίεσης προς την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρό πρόβλημα λειψυδρίας και ολοένα εντονότερες περιόδους ξηρασίας.

Ο ρόλος του φυσικού αερίου

Οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες αποτελούν μέρος της ευρύτερης τουρκικής στρατηγικής, στον πυρήνα της οποίας βρίσκεται η προώθηση της λύσης δύο ανεξάρτητων κρατών στην Κύπρο.

Ο σχεδιαζόμενος υποθαλάσσιος αγωγός μεταφοράς φυσικού αερίου, όπως και ο αγωγός που έχει ήδη κατασκευαστεί για τη μεταφορά νερού από την Τουρκία προς τα Κατεχόμενα, αφορά περιοχές στις οποίες η Άγκυρα διαθέτει σημαντικό έλεγχο. Ως εκ τούτου, πέρα από τις πάγιες καταγγελίες της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα περιθώρια πρακτικής αντίδρασης παραμένουν περιορισμένα.

Τι λέει για το καλώδιο η Τουρκία

Δεν τίθεται θέμα άδειας και δεν θα ζητηθεί άδεια για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου (GSI) διαμηνύει εκ νέου η Αθήνα, καθώς η Τουρκία επιμένει.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας σε ανακοίνωση του απείλησε ειδικότερα ότι δεν θα επιτρέψει την πόντιση του καλωδίου εάν δεν δώσει άδεια η Άγκυρα. Υποστήριξε μάλιστα ότι η διαδρομή του καλωδίου περνά από την τουρκική υφαλοκρηπίδα και επικαλέστηκε το διεθνές δίκαιο για να απαιτήσει συντονισμό με το τουρκικό κράτος.

“Η χώρα μας, στο πλαίσιο των δικαιωμάτων και των εξουσιών της που απορρέουν από την ιδιότητά της ως παράκτιο κράτος στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν θα επιτρέψει καμία μη αδειοδοτημένη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα μας”, αναφέρει το τουρκικό υπουργείο Άμυνας.

Κληθείς να απαντήσει στην ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, υπενθύμισε τις σχετικές δηλώσεις του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, και του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, επαναλαμβάνοντας:

“Δεν τίθεται θέμα άδειας. Το έργο θα προχωρήσει κανονικά, με βάση τον προγραμματισμό όπως έχουμε πει. Δεν θα ζητηθεί καμία άδεια για τέτοιο έργο”.

Υπενθυμίζεται επίσης ότι τόσο ο κ. Γεραπετρίτης, όσο και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, έχουν διαψεύσει δημοσιεύματα για επανασχεδιασμό της διαδρομής του καλωδίου Ελλάδας- Κύπρου. “Δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να γίνει επαναχάραξη” δήλωσε ειδικότερα ο υπουργός Εξωτερικών στον ΣΚΑΪ επισημαίνοντας ότι η χάραξη βρίσκεται «δεκάδες μίλια νοτιότερα» από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, τα οποία ούτως η άλλως βέβαια η Αθήνα απορρίπτει ως παράνομα. Ενώ ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε “απολύτως ανακριβή” τα περί αλλαγής όδευση του καλωδίου.

«Η χώρα μας, στο πλαίσιο των δικαιωμάτων και των αρμοδιοτήτων της ως παράκτιου κράτους στην υφαλοκρηπίδα, όπως αυτή διαμορφώθηκε με τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που συνήφθησαν με την ΤΔΒΚ και τη Λιβύη στην Ανατολική Μεσόγειο και γνωστοποιήθηκαν από εμάς στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020, δεν θα επιτρέψει καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα μας», πρόσθεσε.

Στην ίδια ενημέρωση του Τύπου ο εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας σχολίασε για την Κύπρο και τα εξής: «Η στρατιωτική παρέλαση που πραγματοποιήθηκε στην Κυπριακή Δημοκρατία  (σ.σ. για την επέτειο της ανεξαρτησίας της) παρακολουθήθηκε στενά.  Οι συνεχιζόμενες εξοπλιστικές δραστηριότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας και η στρατιωτική συνεργασία της με τρίτες χώρες επηρεάζουν αρνητικά την ευαίσθητη ισορροπία και το περιβάλλον ασφαλείας στο νησί. Οι ενέργειες της Λευκωσίας και της Αθήνας αυξάνουν την ένταση και υπονομεύουν το περιβάλλον σταθερότητας».

Επανέλαβε επίσης ότι λύση στο Κυπριακό είναι δυνατή «μόνο με την αποδοχή της κυρίαρχης ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος του τουρκοκυπριακού λαού. Η Τουρκία θα συνεχίσει να λαμβάνει μέτρα σε συνεργασία με τις αρχές της ΤΔΒΚ».

Η κοινωνία των πολιτών, τα κινήματα βάσης, τα εναλλακτικά κινήματα, τα νέα κινήματα κριτικής, το κίνημα των καταλήψεων κ.α.,  και απέναντι το σύστημα, και συγχρόνως δημιουργία μιας εν δυνάμει νέας εναλλακτικής απελευθερωτικής κατάστασης, μιας κατάστασης  αυτοπροσδιορισμού, αυτοδιαχείρισης, αυτόνομης και αυτοτελούς ύπαρξης: Ο άνθρωπος. Τα κινήματα της αυτονόμησης ως προϊόν, αποτέλεσμα της κρίσης του  συστήματος, και εν δυνάμει της  ολικής καθορισμένης άρνησής του.

Ο αναγκαίος διαρκής έλεγχος της βάσης-Νέες κοινότητες – Νέες κοινωνικότητες – Διαρκής αμφισβήτηση, κριτική, άρνηση. Κινήματα πάντοτε ως αντίπαλο δέος του συστήματος, ως μορφές διαδικής –  εναλλακτικής – εξουσίας… Η κρίση του 1973 μέσω της επιβολής της ριζικής αλλαγής του μοντέλου που επιφέρει, ωθεί στην πλήρη ανασυγκρότηση του ανθρωπιστικού – απελευθερωτικού προτάγματος. Η κρίση γίνεται  διαρκής, δομική πλέον, με νέα μάλιστα στοιχεία – νέα χαρακτηριστικά σε σχέση με τις προηγούμενες κρίσεις. Η δομική αμφισβήτηση του συστήματος, που έφερε ο Μάης, υποχωρεί πλέον διεθνώς.

Ένα σύγχρονο ρεύμα στη θεωρία

Praxis πρακτική, θεωρητική, κοινωνική, καλλιτεχνική, καθημερινή… Praxis όμως μετατρεπτική, διαρκώς μετατρεπτική. Η μετατροπή των κοινωνικών σχέσεων και διαδικασιών προετοιμάζεται θεωρητικά, και αυτή είναι μια πράξη, αλλά έρχεται μόνο δια της πράξης, όπως τη συλλαμβάνει και την ορίζει διαλεκτικά – μετασχηματιστικά πλέον ο νεαρός Μαρξ στην 11η θέση για τον Φόϋερμπαχ: όχι ερμηνεία του κόσμου μόνο, αλλά αλλαγή του δια της πράξης. Ο μετασχηματισμός δε, σύμφωνα με μια άλλη θέση για τον Φόϋερμπαχ, της κοινωνίας, αλλάζει και τον ίδιο τον άνθρωπο…

Οπότε η Νέα κριτική θεωρία, αυτονομώντας την πράξη, ουσιαστικά την αναδεικνύει σε μια αυτοτελή οντότητα και σε όλες τις μορφές της, σε όλες τις ιστορικοκοινωνικές συνθήκες, σε όλες τις καταστάσεις. Έτσι δημιουργείται ένα δίπολο μιας αυτόνομης και συνάμα δυναμικής σχέσης στο συνεχές γίγνεσθαί του προς το διαρκώς άλλο, το νέο, το μετατρεπτικό, το δυναμικό, το εναλλακτικό. Η ιδέα του εναλλακτικού κινήματος δεν υπάρχει στον Μαρξ, ούτε στον νέο, ούτε στον ώριμο, ούτε στον γέρο. Είναι σύλληψη, δημιούργημα, κατάκτηση του  κινήματος του Σιατλ και στη συνέχεια του γενικότερου παγκόσμιου κινήματος της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, με το γενικό τίτλο Altermondialisation. Βασικό πρόταγμά του ήταν: ένας άλλος κόσμος, καλύτερος και ανθρωπινότερος είναι  δυνατός. Όμως δεν κατόρθωσε να επιβληθεί διεθνώς και να ν’ αναδειχθεί σε πραγματική εναλλακτική λύση, καθόσον δεν απέκτησε ερείσματα μέσα στο υπάρχον σύστημα.

Δεν κατόρθωσε δηλαδή να μετατραπεί σε ένα συγκροτημένο κοινωνικό κίνημα στο εσωτερικό κάθε χώρας. Με φεστιβάλ, πορείες  κ.τ.λ. δεν γίνεται ουσιαστική αλλαγή. Στη συνέχεια το κίνημα των Αγανακτισμένων και των πλατειών, ενώ διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο σε συνθήκες πρωτόγνωρης κρίσης το 2008, ούτε αυτό κατόρθωσε να δημιουργήσει έναν ζωντανό εναλλακτικό κοινωνικό πόλο. Έτσι χάθηκαν δύο διαδοχικές δυνατότητες δημιουργίας μιας ιστορικής εναλλακτικής πράξης, και βέβαια τουλάχιστον κριτικής, μιας νέας δομικής κριτικής κατάστασης του πνεύματος. Η κοινωνία παρέμεινε στην αλλοτριωτική Aufheben, χωρίς να μπορέσει να κάνει το ιστορικό βήμα στο επαναστατικό Aufheboung,  δια της πράξης, σύμφωνα με την  11η θέση του Μαρξ για τον Φόϋερμπαχ.

Έτσι η παγκοσμιοποίηση ανασυγκροτείται, αυταρχικοποιείται όλο και περισσότερο, και οι μεγάλες ολιγαρχικές δυνάμεις οργανώνουν συστηματικά και ουσιαστικά ανενόχλητα πλέον το ληστρικό μοίρασμα του κόσμου. Μέσα στη μεγάλη αναταραχή που επέφερε η κρίση και τα μνημόνια ήταν αναγκαία η ανασυγκρότηση του μοντέλου της όλης θεωρητικής έρευνας, καθώς και η κοινωνικοποίησή του σε σύγχρονους όρους, μέσω της επαναφοράς του επικαιροποιημένου νεοανθρωπιστικού – απελευθερωτικού προτάγματος. Όλες οι άλλες διαστάσεις της μέχρι τότε έρευνας πέρασαν εκ των πραγμάτων σε δεύτερη θέση.

Προείχε η πρόταξη του αναγκαίου, όσο και επίκαιρου νεο-απελευθερωτικού ανθρωπιστικού προτάγματος. Έτσι η όλη εντατική, πολυεπίπεδη και εναγώνεια ερευνητική προσπάθεια μέχρι τότε απέκτησε νόημα, κατεύθυνση. Με τον τρόπο αυτό ξέφυγε από ένα περισσότερο ακαδημαϊκό πλαίσιο, στο οποίο είχε περιοριστεί αν όχι αυτοεγκλειστεί. Έτσι η συνάντηση με φορείς, με συνεργάτες εκτός πανεπιστημίου έδωσε τη δυνατότητα διεύρυνσης του όλου μοντέλου, και απόκτησε ουσιαστική υπόσταση πλέον η όλη σύλληψη της Νέας κριτικής θεωρίας και πράξης.

Το ένα στρογγυλό τραπέζι στη Ρόδο και στην Αθήνα  διαδέχονταν το άλλο, οι διαλέξεις, και κυρίως η δημιουργία του blog με τον τίτλο “Νέα κριτική θεωρία και πράξη” έδωσε άλλη διάσταση στην όλη έρευνα: Συλλογικά βιβλία [1] με την επιμέλειά μας, δύο ογκώδης τόμοι κειμένων [2] μας και πολλά άλλα κείμενά μας αναρτημένα στο blog μας κατέστησαν αισθητή την όλη παρουσία και θεωρητικοποίησή μας. Έτσι η νέα αυτή θεωρητική σύλληψή μας φαίνεται ότι απόκτησε κάποια υπόσταση πλέον: Η νέα κριτική θεωρία και πράξη είναι ένα σύγχρονο θεωρητικό ρεύμα, με  ιδεολογική, αισθητική και πολιτισμική διάσταση, με επίκεντρο την πράξη (εν αρχή ην η πράξη)…

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

Αυτά που αναφέρουμε για τα κόμματα – ομοιώματα, ισχύουν και για τις εφημερίδες, τα sites, τα κανάλια των ολιγαρχών – μιντιαρχών και όχι μόνον, εννοείται εκτός πάντα από ελάχιστες εξαιρέσεις.

^{ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1.Κριτική της τέχνης – Κριτική της παγκοσμιοποίησης, Νησίδες, 160 σελ., Νέα ανθρωπολογία και Μοντέρνα τέχνη, Ζήτη, 460 σ., Προς τη Νέα ανθρωπολογία, 360 σελ., Αρμός.}

Θα κόψει την εξαγωγή ντίζελ

Η προειδοποίηση αυτή σηματοδοτεί κλιμάκωση της πίεσης προς την Ευρώπη, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο απαγόρευσης των εξαγωγών ντίζελ για να μειώσει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για τη Γαλλία και τη Γερμανία, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι αυτές οι δύο χώρες δεν τήρησαν πλήρως τις προηγούμενες δεσμεύσεις τους για τη διάθεση αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου, όπως έχει μεταδώσει παλαιότερα το Reuters.

«Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης να συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς επιδιώκουμε διάφορες λύσεις για την ενίσχυση της προσφοράς διυλισμένων προϊόντων και τη μείωση του κόστους για τους καταναλωτές», δήλωσε στο Reuters Αμερικανός αξιωματούχος. Μια δεύτερη πηγή, με έδρα ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ ζήτησαν από την ΕΕ να διαθέσει 120 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ μέσα στους επόμενους έξι μήνες.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, δήλωσε στους δημοσιογράφους χθες, Τετάρτη, ότι η αμερικανική κυβέρνηση αναμένει σύντομα ανακοινώσεις από την Ευρώπη σχετικά με νέες προμήθειες ντίζελ.

«Έχουμε χάσει ορισμένες ποσότητες από εξαγωγές ντίζελ από τη Μέση Ανατολή —αν και τις αποκαθιστούμε— και έχουμε χάσει επίσης εξαγωγές ντίζελ από την Κίνα. Επομένως, πρόκειται για πολλές διαταραχές στην αγορά», είπε ο Ράιτ.

Το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας δεν ανταποκρίθηκε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό. Το γαλλικό υπουργείο Ενέργειας αρνήθηκε να σχολιάσει. Αξιωματούχος της προεδρίας δήλωσε ότι ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Τραμπ δεν συζήτησαν το θέμα κατά τη συνάντησή τους στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη την περασμένη εβδομάδα.

Ωστόσο, ο αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Μακρόν θα συγκαλέσει τηλεδιάσκεψη των ηγετών των χωρών της G7 για να αντιμετωπίσουν την άνοδο των τιμών των καυσίμων και τη διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου του συντονισμού για την απελευθέρωση αποθεμάτων σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Η Ευρώπη έχει καταστεί πλέον σχεδόν απόλυτα εξαρτημένη από τα καύσιμα των ΗΠΑ, μετά την απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών αλλά και, εν συνεχεία, μετά την εκλογή του Τραμπ, λόγω της απειλής του να επιβάλει δασμούς στην ΕΕ αν δεν αυξήσει τις εισαγωγές της από ΗΠΑ, περιλαμβανομένων των ακριβότερων καυσίμων τους. Η κατάσταση, σύμφωνα με το Reuters, έχει γίνει οριακή λόγω του αμερικανο-ισραηλινού ισραηλινού κατά του Ιράν.

Γι’ αυτό και έγιναν τραγικά λάθη. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν επιχείρησε συστηματικά και μεθοδευμένα, στρατηγικά, να ενσωματώσει στο νέο κράτος ολόκληρο τον πληθυσμό. Αν και το εγχείρημα ήταν δύσκολο, καθώς η Τουρκία είχε στρατηγική ελέγχου των Τουρκοκυπρίων, είναι πρόδηλο ότι δεν υπήρξε κρατική πολιτική για τους Τουρκοκύπριους.

Από τα πρώτα βήματα του κράτους, η Άγκυρα χρησιμοποιώντας τους Τουρκοκύπριους προσπαθούσε να οδηγήσει το κράτος σε αδιέξοδα, ώστε να διευκολυνθεί ο σχεδιασμός της για διαχωρισμό της Κύπρου. Οι τουρκικές μεθοδεύσεις σε πολιτικό επίπεδο για υπονόμευση του νεοσύστατου κράτους, ο εξοπλισμός και η εκπαίδευση των Τ/κ στα όπλα εντάσσονταν σε έναν συνολικό σχεδιασμό. Είναι ξεκάθαρο από τα γεγονότα ότι πριν ακόμη λειτουργήσει το κράτος η Τουρκία επιδίωκε την κατάργησή του, τη διάλυσή του. Τα τουρκικά σχέδια διευκόλυναν και οι αδυναμίες των εκάστοτε διαχειριστών στη Λευκωσία αλλά και στην Αθήνα.

Ο βρετανικός ρόλος

Οι Βρετανοί, διά της πολιτικής του «διαίρει και βασίλευε», ήθελαν να διασφαλίσουν την εσαεί παρουσία τους επί της Κύπρου. Ακόμη και από την περίοδο του αγώνα της ΕΟΚΑ είχαν διαμορφωθεί διάφορα σενάρια πολιτικής, που μέσα από το διαχωρισμό, τις αντιπαραθέσεις, αναδείκνυαν το δικό τους ρόλο.

Μεταξύ των βρετανικών εγγράφων, που δημοσιοποιήθηκαν ήταν κι αυτό για το Περί Διχοτόμησης Δέσμευση (Partition Pledge). Στο έγγραφο αναφέρεται ότι ποτέ δεν είχε παραχωρηθεί στους Τουρκοκύπριους το μονομερές και χωρίς όρους δικαίωμα διχοτόμησης του νησιού. «Αυτό που έχουμε πει είναι το εξής: αν η αυτοδιάθεση εφαρμοστεί και αν εσείς οι Τουρκοκύπριοι δε συμφωνείτε με την απόφαση της ελληνοκυπριακής πλειοψηφίας, τότε και μόνο τότε μπορείτε να επιλέξετε να μην αποδεχθείτε την απόφαση αυτή και να ασκήσετε το δικαίωμά σας σε διαφορετική αυτοδιάθεση, που θα οδηγούσε, αν το επιθυμείτε, σε διχοτόμηση. Με άλλα λόγια, εφόσον υπάρχει αυτοδιάθεση, θα υπάρχει επιλογή διχοτόμησης. Αλλά μη αυτοδιάθεση σημαίνει μη διχοτόμηση» (τα έγγραφα δημοσιοποιήθηκαν από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων το Σεπτέμβριο του 2013).

Το βρετανικό αφήγημα- παγίδα ήταν ξεκάθαρο: Εάν οι Κύπριοι επέμεναν σε αυτοδιάθεση, αυτή θα ασκείτο χωριστά από Έλληνες και Τούρκους! Είναι πρόδηλο ότι αυτό που προέκυψε το 1960 ήταν ένα δοτό Σύνταγμα, το οποίο ο κυπριακός λαός ουδέποτε κλήθηκε να επικυρώσει με τη ψήφο του.

• Η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας αντικαθίσταται από τη δυαδική αρχή, η οποία χαρακτηρίζει τις βασικότερες διατάξεις του.
• Το Σύνταγμα χωρίζει τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας σε δυο κοινότητες: την ελληνική και τουρκική.
• Το Σύνταγμα στηρίζεται στην πολιτική λειτουργία δυο αριθμητικά άνισων κοινοτήτων, χωρίς όμως να διασφαλίζει με οποιονδήποτε τρόπο πώς θα ρυθμίζονται οι διάφορές σε περίπτωση που η μία ή και οι δυο κοινότητες αρνούνται να συνεργαστούν (πηγή: ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ).

Αυτή η στρέβλωση οδήγησε στα 13 σημεία του Μακάριου, που επιχείρησε να κάνει διορθωτικές κινήσεις, για να λειτουργήσει το κράτος. Αν και ενθαρρύνθηκε από τους Βρετανούς, η πρόθεση του να υποβάλλει προτάσεις αλλαγής του συντάγματος, προκάλεσε την αντίδραση της τουρκικής πλευράς, που ανέμενε την ευκαιρία. Με αφορμή την πρόθεση (όχι την επιβολή) του Μακάριου να θέσει προς συζήτηση αλλαγές, η Τουρκία οργάνωσε την τουρκοκυπριακή ανταρσία και την αποχώρηση από το κράτος, των Τουρκοκυπρίων.

Το παρασκήνιο από τον Κυπριανού

Στο βιβλίο, «Σπύρος Κυπριανού στην μάχη της ιστορίας όπως την έζησα, τόμος Α΄ 1932-1956»,  που αποτελεί κατάθεση και βιογραφία του δεύτερου Προέδρου της Δημοκρατίας Σπύρου Κυπριανού, αναφέρεται ότι το ελλαδικό δόγμα, τότε, του «ανήκομεν εις την Δύσιν» προνοούσε ότι το Κυπριακό έπρεπε να λυθεί εντός αυτών των πλαισίων και, προπαντός, να μην το  θέτει σε κίνδυνο. Αναγνωρίζοντας ακριβώς αυτά τα αδιέξοδα, αλλά και το γεγονός ότι στα Ηνωμένα Έθνη το αμερικανο-βρετανικό μπλοκ, παρά τις επιμέρους εσωτερικές διαφορές τους, εμπόδιζε την υιοθέτηση από την Γενική Συνέλευση ικανοποιητικών ψηφισμάτων επί των ελληνικών προσφυγών, ο Μακάριος, σύμφωνα με τον Κυπριανού,  αναγκάστηκε να υιοθετήσει την γραμμή της Ανεξαρτησίας. Γνώριζε ότι η ελληνική κυβέρνηση ευνοούσε την γραμμή της Ανεξαρτησίας, αλλά η κυβέρνηση Καραμανλή δεν ήθελε να μοιραστεί την ευθύνη της εγκατάλειψης της γραμμής της Αυτοδιάθεσης-Ένωσης. Όπως σημείωσε ο Σπύρος Κυπριανού, την ανέλαβε εξ ολοκλήρου ο Μακάριος, όπως συνήθιζε να πράττει στις δύσκολες στιγμές.

Τα όσα συνέβησαν στην Πενταμερή Διάσκεψη, κατά την οποία υπογράφηκαν οι Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, ήταν για τον Μακάριο μία πάρα πολύ οδυνηρή εμπειρία, αναφέρει ο Σπύρος Κυπριανού. Όπως αφηγείται ο πρώην Πρόεδρος, ο Μακάριος δεν περίμενε ποτέ την απειλή του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή ότι η Ελλάδα θα τερμάτιζε την συμπαράστασή της στον αγώνα της Κύπρου εάν ήγειρε ο Αρχιεπίσκοπος επιφυλάξεις ή δεν αποδεχόταν τις Συμφωνίες της Ζυρίχης ως είχαν, επιζητώντας βελτιώσεις στα εξαιρετικά επικίνδυνα σημεία τους.

Ούτε, φυσικά, την συμπεριφορά του υπουργού Εξωτερικών Ευάγγελου Αβέρωφ κατά την διάρκεια των εργασιών της Πενταμερούς Διάσκεψης, ο οποίος στην ουσία επανέλαβε, δύο φορές με διαφορετικά λόγια, αλλά επισήμως, εντός των Πρακτικών και ενώπιον των υπουργών Εξωτερικών Βρετανίας και, προπαντός της Τουρκίας, την απειλή εγκατάλειψης των Ελληνοκυπρίων και τις επικρίσεις της Ελλάδας για τις επιφυλάξεις του Μακαρίου.

Κυπριανού και Μακάριος

Σύμφωνα με τον Κυπριανού, το γεγονός ότι ο Μακάριος αποφάσισε, παρά τις ελληνικές αντιδράσεις, να θέσει ενώπιον της Πενταμερούς Διάσκεψης τις επιφυλάξεις του ήταν χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς του. «Δεν μπορούσε να αποδεχθεί ένα τελεσίγραφο χωρίς να πει αυτά που πίστευε και για τα οποία, εκ των υστέρων, αποδείχθηκε ότι είχε απόλυτο δίκαιο. Υπέγραψε τις Συμφωνίες, παραμερίζοντας τις διαφωνίες του, γιατί, αν δεν τις υπέγραφε, αυτό που θα επακολουθούσε θα ήταν πολύ χειρότερο και θα οδηγούσε στην καταβαράθρωση των αγώνων και των θυσιών του ελληνισμού της Κύπρου. Όντας δίπλα του, όλες εκείνες τις κρίσιμες ώρες των διλημμάτων στην διάρκεια της Πενταμερούς Διάσκεψης, είχα καταλάβει ότι πρόθεση του Αρχιεπισκόπου ήταν τελικά να υπογράψει τις Συμφωνίες».

Ο Μακάριος έκλεισε, σχεδόν αμέσως, το ρήγμα που δημιουργήθηκε μεταξύ του ιδίου και της ελληνικής κυβέρνησης λόγω των επιφυλάξεων που είχε εκφράσει στην Πενταμερή Διάσκεψη. Και αυτό γιατί στην απαρχή του νέου κράτους, και όπως πάντα, η Ελλάδα θα εξακολουθούσε να είναι το βασικό μας στήριγμα. Όπως και σήμερα.

Για την ιστορία αξίζει να αναφερθεί πως κατά τις ελλαδοτουρκικές συζητήσεις το 1959 για την ανεξαρτησία της Κύπρου, η Αθήνα μπροστά στην επιμονή της Άγκυρας να της παραχωρηθεί στρατιωτική βάση, υπό τουρκική κυριαρχία, μόνη διασφάλιση, κατά την γνώμη τους, εναντίον της Ενώσεως ή της επικρατήσεως του κομμουνισμού στην Κύπρο, προβλήθηκε το θέμα των εγγυήσεων.

Ο  τελικός συμβιβασμός έγινε με την αποδοχή να μην παραχωρηθεί καμία βάση, αλλά: α) να υπογραφεί συνθήκη εγγυήσεως στην οποία να συμμετάσχει και η Αγγλία β) να συνομολογηθεί συνθήκη συμμαχίας μεταξύ Ελλάδος, Τουρκίας και Κύπρου,  η οποία πρόβλεπε την παραμονή στρατιωτικών αποσπασμάτων από την Ελλάδα και την Τουρκία στην Κύπρο και τη δημιουργία ενός τριμερούς στρατηγείου το οποίο, θεωρητικά, δεν θα είχε καμία σύνδεση με την συνθήκη εγγυήσεως. (Άγγελος Σ. Βλάχος, Δέκα Χρόνια Κυπριακού, σελ. 240-241).  Ό,τι χειρότερο δηλαδή.

Η ανάδειξη της σημασίας του κράτους

Δυο ιστορικές συγκυρίες και γεγονότα ανέδειξαν τη σημασία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι Έλληνες της Κύπρου συνειδητοποίησαν μερικώς τη σημασία της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1964, κυρίως μετά που εξασφαλίσθηκε το σωτήριο ψήφισμα 186/64 για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ, το οποίο κλείδωνε τη συνέχεια τού ενός και μοναδικού αναγνωρισμένου κράτους της χώρας. Τη σημασία της Κυπριακής Δημοκρατίας την αισθάνθηκαν όλοι το 1974, όταν μόνοι απέναντι σε μια πανίσχυρη στρατιωτικά δύναμη, την Τουρκία, έδιναν μάχη επιβίωσης. Ευτυχώς, λέγεται εκ των υστέρων, που έχουμε κράτος διεθνώς αναγνωρισμένο γιατί θα μας εξαφάνιζαν και δεν θα αντιδρούσε κανείς.

Σε αυτή την πορεία δραστικά επηρέασαν οι εκ των έσω υπονομεύσεις του κράτους. Υπονομεύσεις από τη χούντα και τους ανθρώπους της στην Κύπρο, την ΕΟΚΑ Β, που ροκάνιζαν τα θεμέλια του κράτους. Αποκορύφωμα των υπονομεύσεων το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974, που οδήγησε πέντε ημέρες μετά στην τουρκική εισβολή. Αποτελούσε την κορύφωση μιας σειρά γεγονότων και σχεδιασμών, συνεννόησης μεταξύ διαφορετικών κρατών, που από τη δική τους οπτική γωνία στόχευαν στη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τεκμηριώνεται πλέον με έγγραφα ότι υπήρξε συνεννόηση ΗΠΑ, Τουρκίας και χούντας για τους σχεδιασμούς του Ιουλίου του 1974 και για την πρώτη φάση της τουρκικής εισβολής.

Εφόσον το επόμενο εκλογικό σκηνικό οδηγήσει σε ανάγκη συνεργασιών, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι θα συνεργαστούν, και σε ποιο πρόγραμμα.

Η πολιτική ευθύνη του προοδευτικού χώρου

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη ευθύνη των προοδευτικών κομμάτων. Η κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στις κυβερνητικές πολιτικές δεν αρκεί από μόνη της να συγκροτήσει εναλλακτική πλειοψηφία. Απέναντι στην επιδοματική λογική της ΝΔ χρειάζεται ένα σχέδιο διεύρυνσης και ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης. Πρόσβαση των μικρομεσαίων και της παραγωγικής οικονομίας σε χρηματοδοτικά εργαλεία, τράπεζες, τεχνολογίες και τα αναπτυξιακά προγράμματα. Αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε περιοχής και πρόγραμμα αντιμετώπισης της περιφερειακής ερήμωσης και του δημογραφικού. Πολιτικές τόνωσης της ζήτησης.

Ζητούμενο δεν είναι η αποσυγκέντρωση υπουργείων. Χρειάζεται πρόγραμμα με αποκέντρωση και μεταφορά πόρων και αρμοδιοτήτων και στις Περιφέρειες και την Αυτοδιοίκηση. Χρειάζονται παράλληλα πολιτικές για τη μείωση του κόστους παραγωγής και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του πρωτογενούς τομέα. Κίνητρα ώστε οι νέοι να ενταχθούν στην παραγωγική δραστηριότητα και να μπορούν να δημιουργήσουν στον τόπο τους.

Παράλληλα, το κράτος πρέπει να είναι προσβάσιμο σε όλους. Με διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα των κοινών αγαθών. Στην εργασία, οι συλλογικές συμβάσεις και η προστασία των δικαιωμάτων πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες μορφές απασχόλησης, στην τηλεργασία και στις νέες κοινωνικές διαστρωματώσεις. Ένα εναλλακτικό προγραμματικό πλαίσιο που θα εμπεριέχει τις προηγούμενες ενότητες δεν μπορεί να στηρίζεται στην εφάπαξ παροχολογία. Πρέπει να στηρίζεται στη διεύρυνση της παραγωγής, στη δημιουργία περιβάλλοντος κοινωνικής συνοχής.

Η παγίδα της προσωποποίησης

Μέσα στο σύγχρονο τοπίο υπάρχει ένας ακόμη κίνδυνος: να μεταλλαχθεί η πολιτική αντιπαράθεση σε αντιπαράθεση προσώπων. Εάν δεν προκύψει αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας, η κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη και όχι στις πολιτικές που εφαρμόστηκαν. Έτσι, η αλλαγή προσώπου μπορεί να παρουσιαστεί ως αλλαγή πολιτικής. Οι διεργασίες στον χώρο της ΝΔ, μεταξύ άλλων και η πρωτοβουλία του Αντώνη Σαμαρά, θα πρέπει επομένως να κριθούν πολιτικά: ότι θέλουν να εκτονώσουν την κοινωνική δυσφορία σ΄ ένα πρόσωπο για να διασφαλισθούν κυβερνήσεις συνέχειας με τη ΝΔ.

Εδώ βρίσκεται και η σημασία των κυβερνητικών εξαγγελιών στη ΔΕΘ. Κατά την άποψή μου, οι προτάσεις της κυβέρνησης διατηρούν τον πυρήνα ενός μοντέλου που έχει συνδεθεί με διεύρυνση ανισοτήτων, αποδυνάμωση της εγχώριας παραγωγικής βάσης και περιορισμό του κοινωνικού και αναπτυξιακού ρόλου του κράτους. Οι παροχές μπορούν να προσφέρουν ανάσες. Δεν αρκούν όμως για να αντιμετωπίσουν τις βαθύτερες αιτίες της ακρίβειας, των ανισοτήτων, της περιφερειακής ερήμωσης και της δημογραφικής συρρίκνωσης. Και όλα αυτά σε μια περίοδο μεγάλων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, που απαιτούν από τη χώρα μια ενεργητική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.

Γι’ αυτό το πραγματικό δίλημμα των επόμενων εκλογών είναι ποια πολιτική θα κυβερνήσει. Τα προοδευτικά κόμματα κρίνονται, πως αν θα αξιοποιήσουν την εκλογική δύναμη για να μετατρέψουν την κοινωνική ανάγκη σε αξιόπιστη εναλλακτική διακυβέρνηση σε αυτές τι εκλογές. Όχι για το ρόλο στην αντιπολίτευση που υποκρύπτει ανοχή στη συνέχεια με εμπλοκή της ΝΔ. Γιατί η κοινωνία δεν χρειάζεται απλώς διαφορετικούς διαχειριστές του ίδιου μοντέλου. Χρειάζεται να γνωρίζει ότι είναι εφικτός ένας διαφορετικός δρόμος.

Και αυτό προϋποθέτει ο ανταγωνισμός προγραμμάτων των προοδευτικών κομμάτων να μη κλείσει τον δρόμο προκειμένου όταν χρειαστεί να διαμορφωθούν συνεργασίες, κατά το μοντέλο των εκλογών του ´90, σε εκλογικές περιφέρειες που θα αποτρέπουν πλειοψηφίες διακυβέρνησης της ΝΔ με ή χωρίς τον Μητσοτάκη.

Θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ο συγκεκριμένος όρος έχει άλλη ερμηνεία για τους ανθρώπους του ευρωγενούς Δυτικού Πολιτισμού και άλλη για τους ανθρώπους άλλων λαών και πολιτισμών. Μάλιστα, δεν είναι καθόλου σίγουρο πως αν η αρχική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης είχε ξεκινήσει από κάποια άλλη περιοχή του πλανήτη, θα είχε καν προκύψει ο συγκεκριμένος όρος. Αυτές οι διαφορές προκύπτουν από τις κομβικές κοσμοαντιλήψεις κάθε πολιτισμού. Από τα κυρίαρχα ερμηνευτικά σχήματα των λαών, τα οποία προέρχονται από τον πολιτισμικό τους πυρήνα, που στην περίπτωση της Δύσης προέρχονται από τα βαθιά και εν πολλοίς αόρατα, θεμέλια του λεγόμενου Δυτικού Χριστιανισμού.

Αν θέλουμε λοιπόν να εξετάσουμε ρεαλιστικά τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να προσδιορίσουμε την οντολογία της τεχνητής νοημοσύνης, ή, για την ακρίβεια, την κυρίαρχη αντίληψη για την οντολογία της τεχνητής νοημοσύνης. Και επειδή η αντίληψη αυτή έχει δημιουργηθεί “κατ’ εικόναν και καθ’ ομοίωσιν” του Δυτικού Ανθρώπου, πρέπει να ξεκινήσουμε την έρευνά μας από την κυρίαρχη αντίληψη (dominant perception) της οντολογίας του Δυτικού Ανθρώπου: του ανθρώπου του Δυτικού Πολιτισμού.

Η νοημοσύνη ως ισχύς

Η ανθρωπολογία της Δύσης εδράζεται πάνω στην οντολογία του καθαρού, περίκλειστου, αυτόνομου και κυρίαρχου νου. Η ουσία του ανθρώπου θεωρείται ο νους του, όπως είχε διατυπώσει ο Ιερός Αυγουστίνος, ο θεμελιωτής της δυτικής ανθρωπολογίας, αιώνες πριν το Cogito Ergo Sum του Καρτέσιου. Επηρεασμένος από τον νεοπλατωνισμό του Πλωτίνου και του Πορφύριου, ο Ιερός Αυγουστίνος έβλεπε την ουσία του ανθρώπου ως καθαρό πνεύμα.

Σε αντίθεση όμως με τους νεοπλατωνικούς και τους γνωστικούς, ο Αυγουστίνος ήταν χριστιανός. Άρα, δεν μπορούσε να αγνοήσει το σώμα, δεδομένου ότι για τον Χριστιανισμό ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματική ενότητα. Έτσι, ο Αυγουστίνος αντιλήφθηκε τον άνθρωπο ως δύο διαφορετικά και ανταγωνιστικά μεγέθη. Ως το ανώτερο πνεύμα και το κατώτερο άλογο σώμα, πάνω στο οποίο το πνεύμα πρέπει να κυριαρχήσει. Έτσι, προέκυψε ως κυρίαρχο ερμηνευτικό σχήμα η Θεολογία και η Οντολογία της Ισχύος όπως την περιγράφει, αναλύει και ερμηνεύει στα έργα του ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος.

Γεννιέται λοιπόν μια ανάγνωση του κόσμου και των σχέσεων μέσα σε αυτόν με όρους ιεραρχίας, κυριαρχίας και ανταγωνισμού. Γιατί το σώμα, η ύλη, ανθίσταται στην κυριαρχία του πνεύματος και πρέπει να κατανικηθεί δια της ισχύος. Και το ανώτατο κομμάτι αυτής της ιεραρχικής δομής είναι ο καθαρός νους. Ο ασώματος νους. Ο νους απαλλαγμένος από την ύλη. Ο νους που έχει την απόλυτη κυριαρχία πάνω στην ύλη. Σύμφωνα λοιπόν με την οντολογία και την ανθρωπολογία της Δύσης ο καθαρός νους είναι ανώτερος από τη σύζευξη του νου με την ύλη που είναι ο άνθρωπος. Και η τεχνητή νοημοσύνη είναι καθαρός ασώματος νους…

Υποκαθιστώντας τον Θεό

Εν συνεχεία, δια του Ανθρωπισμού και του Διαφωτισμού, ο άνθρωπος της Δύσης προχωρά στον “θάνατο του Θεού” και υφαρπάζει φαντασιακά τις εξουσίες και την ισχύ Του, ανακηρύσσοντας τον εαυτό του σε θεό. Έτσι προκύπτει το κοσμοείδωλο του ανθρωποθεού και η μεταφυσική πίστη στις ικανότητες του ανθρώπινου νου, ο οποίος, δια της επιστήμης, υποτίθεται πως θα μπορέσει, αργά ή γρήγορα, να κυριαρχήσει στον κόσμο. Όμως, ο Δυτικός Άνθρωπος φοβάται τις ίδιες του τις δυνάμεις, πραγματικές και φαντασιακές. Βαθιά μέσα του γνωρίζει τις τρωτότητές του και θεωρεί, συνειδητά ή ασυνείδητα, ότι η ισχύς του είναι τόσο μεγάλη που μπορεί να απειλήσει και τον ίδιο. Αρχίζει και φοβάται λοιπόν και τα δημιουργήματά του. Τόσο τα πραγματικά όσο και τα φαντασιακά.

Έτσι, γεννιέται το σύνδρομο του Φρανκενστάιν, από το σκοτεινό αριστούργημα της Μαίρη Σέλλεϋ, το οποίο έγραψε κατά τη διάρκεια της ζοφερής “Χρονιάς χωρίς καλοκαίρι“. Έκτοτε η δυτική τέχνη γεννά πλήθος πανίσχυρων τεχνητών οντοτήτων που απειλούν τους ανθρώπους δημιουργούς τους. Αξίζει να σημειωθεί πως ο φόβος αυτός είναι χαρακτηριστικό της Δύσης. Όπως αναφέρει ο Άλεκ Ρος, στο βιβλίο του “Οι Βιομηχανίες του Μέλλοντος”, οι ασιατικές κουλτούρες βλέπουν πολύ διαφορετικά τα ρομπότ. Τα βλέπουν ακόμη και φιλικά, όπως οι Γιαπωνέζοι, κάτι που πηγάζει από τον ιαπωνικό ανιμισμό. Έτσι, δεν έχουν τις φοβίες των Ευρωπαίων και ευρωγενών λαών και το γεγονός αυτό τους δίνει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην υιοθέτηση ρομποτικών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης.

Η συζήτηση, λοιπόν, για την τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχείται από μια εγγενώς λανθασμένη αντίληψη του Δυτικού Πολιτισμού, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος θεωρείται ότι έχει μεν ισχύ θεού, αλλά αυτή η ισχύς εκδηλώνεται και υλοποιείται όχι στον ίδιο, ο οποίος έχει βιολογικά όρια, αλλά στα δημιουργήματά του. Δηλαδή, η συνειδητοποίηση της ανελέητης και αναντίρρητης πραγματικότητας των βιολογικών ορίων του ανθρώπου αυτού καθ’ αυτού, συντίθεται με την ανορθολογική, μεταφυσική του πίστη στις δυνατότητες του μυαλού του και αποδίδει στα δημιουργήματά του μαγικές δυνατότητες.

Έτσι, το δημιούργημα γίνεται αντιληπτό ως ανώτερο του δημιουργού. Εδώ ξεκινά η διαλεκτικά δίδυμη θεοποίηση και δαιμονοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Θα πρέπει δε να θυμηθούμε ότι στη δυτική οντολογία, η οποία, όπως είπαμε ξεκινά από τον Ιερό Αυγουστίνο, το καθαρό, ασώματο πνεύμα είναι η ουσία του όντος. Άρα, η τεχνητή νοημοσύνη, αν τη θεωρήσεις ως ον, είναι αξιωματικά ανώτερη του ανθρώπου, δεδομένου ότι είναι απαλλαγμένη από τα δεσμά της ύλης. Είναι “καθαρός” νους, ενώ ο άνθρωπος έχει το βαρίδι του σώματος.

Και στη δυτική οντολογία η ύπαρξη και η ταυτότητα δημιουργείται και αναπτύσσεται μέσα στα στενά όρια του εαυτού και εν συνεχεία προκύπτει η σχέση με τους άλλους. Αυτός λοιπόν ο περίκλειστος εαυτός, το αυτοαναφορικό υποκείμενο, βρίσκεται, έτσι και αλλιώς, σε σχέση ανταγωνισμού με τα άλλα αυτοαναφορικά υποκείμενα: Με τους άλλους.

Αν είσαι κλειστός μέσα στον εαυτό σου, οι άλλοι είναι δυνάμει είτε κίνδυνοι είτε θηράματα, όπως έχω αναλύσει και σε παλαιότερο κείμενό μου στο SLpress, το οποίο εξέταζε δύο ευρωπαϊκούς πολιτισμούς, αυτόν της κυριαρχίας στη Δύση και αυτόν της σχεσιακότητας-ελευθερίας στον Ανατολικό, Πατερικό Χριστιανισμό.

Εχθρική η τεχνητή νοημοσύνη;

Γιατί όμως αυτή η ανώτερη οντότητα που υποτίθεται ότι θα αποτελέσει στο μέλλον η τεχνητή νοημοσύνη να είναι σώνει και καλά εχθρική, ή έστω ανταγωνιστική έναντι του ανθρώπου; Εδώ θα πρέπει να ανατρέξουμε στη Θεολογία της Ισχύος. Όπως είπαμε πιο πάνω, στην δυτική ανθρωπολογία και οντολογία, το πνεύμα με την ύλη βρίσκονται σε σχέση ανταγωνισμού, ιεραρχίας και κυριαρχίας. Έτσι, θεωρείται αξιωματικά ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε ανταγωνισμό με το δημιούργημα του, το οποίο θεωρεί ισχυρότερο και ανώτερο. Άρα, κατά κάποιον τρόπο, το δημιούργημα, η τεχνητή νοημοσύνη, είναι “υποχρεωμένη”, σε έναν κόσμο όπου οι σχέσεις με τους άλλους είναι σχέσεις κυριαρχίας, υποταγής και ανταγωνισμού, να επιτεθεί στην εξουσία του ανθρώπου και να κυριαρχήσει επ’ αυτού και επί του κόσμου.

Και πάλι όμως μπορεί να πει κανείς, ωραία και γιατί να θέλει σώνει και καλά να καταστρέψει τον άνθρωπο; Εδώ οι πιθανές απαντήσεις είναι περισσότερες και πιο δύσκολες, αλλά θα μπορούσαμε να ανατρέξουμε στη βαθιά ενοχικότητα του Δυτικού Ανθρώπου. Η ενοχικότητα αυτή αποτελεί στοιχείο της μετανεωτερικότητας. Προέκυψε ως αναπόφευκτη συνέπεια και συνέχεια της ακραίας αλαζονείας, αισιοδοξίας και αυταρέσκειας της νεωτερικότητας και της παγκόσμιας κυριαρχίας της ευρωγενούς Δύσης, μετά το τέλος των ευρωπαϊκών αποικιακών αυτοκρατοριών, μετά τα ολοκαυτώματα των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, μετά τα εγκλήματα των ολοκληρωτικών καθεστώτων, μετά την προοπτική του θερμοπυρηνικού αφανισμού και τα διαρκή οικολογικά προβλήματα.

Η τεχνητή νοημοσύνη λοιπόν αρχίζει να αντιμετωπίζεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, ως ο πραγματικός ανθρωποθεός, με τον άνθρωπο να ήταν απλώς ένα μεταβατικό στάδιο, ο οποίος έρχεται να κυριαρχήσει αλλά και να τιμωρήσει τον Δυτικό Άνθρωπο για τις πραγματικές ή φαντασιακές αμαρτίες του. Εδώ θα πρέπει πιθανώς να προσθέσουμε και άλλες γνωσίες και κοσμοαντιλήψεις της Δύσης που προέρχονται από τον χριστιανογενή πυρήνα της. Όπως, για παράδειγμα, τον χιλιασμό, την εσχατολογία, τον μανιχαϊσμό. Όλες αυτές στη νεωτερικότητα εκκοσμικεύτηκαν και έχουν αποκτήσει υπόσταση μέσα στον πραγματικό κόσμο. Και παίρνουν ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις σε αυτήν την ασαφή, μεταβατική, εποχή, όπου το παλιό δεν έχει πεθάνει και το καινούργιο δεν έχει γεννηθεί, την εποχή των τεράτων κατά Γκράμσι.

Η άρνηση των ταυτοτήτων

Τέλος, θα πρέπει πιθανώς να προσθέσουμε και την άρνηση των συλλογικών ταυτοτήτων, που κυριαρχεί σήμερα στη Δύση, του έθνους, του λαού, του φύλου ακόμη και του ίδιου του ανθρώπου. Όταν, όμως, βρίσκεσαι σε κενό ταυτότητας χρειάζεσαι έναν “σημαίνοντα άλλον”, πάνω στον οποίο να μπορείς να ορίσεις τον εαυτό σου, είτε θετικά είτε αρνητικά. Και η τεχνητή νοημοσύνη, ή μάλλον η παρανοϊκή ανάγνωση της τεχνητής νοημοσύνης, ως μιας υπεροντότητας, παντοδύναμης, απειλητικής αλλά και υποσχόμενης, παίζει αυτόν τον ρόλο.

Εν κατακλείδι λοιπόν, η συζήτηση για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης δεν γίνεται με ορθολογικούς όρους, αλλά με μαγικές αναγνώσεις της πραγματικότητας. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι από την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Αντιθέτως, υπάρχουν και μάλιστα πολλοί. Και πλείστοι εξ αυτών εκκινούν ακριβώς από τη λανθασμένη αντίληψη περί της τεχνητής νοημοσύνης.

Τη δίδυμη δαιμονοποίηση και θεοποίησή της και κυρίως την αντιμετώπισή της ωσάν να ήταν ένα ον. Ένα τεχνητό ον, πλην όμως ον. Όπως είναι τα ρομπότ με τον ποζιτρονικό εγκέφαλο του Ισαάκ Ασίμοφ. Ένα υπερόν το οποίο μπορεί να κάνει αυτά που ονειρεύονταν να κάνει ο νεωτερικός άνθρωπος της Δύσης και αυτά που φοβάται αλλά και θεωρεί ότι του αξίζουν να του συμβεί ο ενοχικός ταυτοφοβικός μετανεωτερικός διάδοχός του.