Είχαν και έχουν τα δικά τους συμφέροντα, τα οποία ενίοτε ταυτίζονται με τα τουρκικά. Η τουρκική ατζέντα, λοιπόν, που υιοθέτησαν τα Ηνωμένα Έθνη και έτυχε τεχνικής επεξεργασίας από το Φόρεϊν Όφις, διαμόρφωσε από τότε ένα σκηνικό στο Κυπριακό. Η ελληνική πλευρά κάτω από το βάρος της στρατιωτικής ήττας και της αδυναμίας να αντιμετωπίσει τα νέα δεδομένα, να αναδείξει την πραγματική υφή του προβλήματος, σύρθηκε στη λογική αυτή.

Ενόψει τούτων, φθάσαμε στο σημείο να συζητούνται, στα χρόνια που διεξάγονταν συνομιλίες, πρόνοιες και ρυθμίσεις που εάν υιοθετηθούν σ’ ένα συνολικό πλαίσιο συμφωνίας, θα οδηγήσουν σε ένα κράτος με πολλές στρεβλώσεις και δυσλειτουργικές διαδικασίες. Κι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι συζητήσεις που διεξάγονταν και διεξάγονται στηρίζονται σε διαχωριστικά/διαλυτικά στοιχεία.

Το Κυπριακό επανήλθε στο προσκήνιο

Και υπάρχουν εξελίξεις. Εξελίξεις, που προκάλεσε η Λευκωσία, η οποία προφανώς είναι και η μόνη πλευρά από τους εμπλεκόμενους, που βιάζεται να επιτευχθεί συμφωνία. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιείται και η επίσκεψη του Γ.Γ. του ΟΗΕ. Ο απερχόμενος Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στη διάρκεια της θητείας του ασχολήθηκε πολλές φορές προσωπικά με το Κυπριακό. Παρόλο που δεν είχε αποτέλεσμα συνεχίζει να προσπαθεί.

Η επίσκεψή του στην Κύπρο, την ερχόμενη εβδομάδα (27 – 29 Ιουλίου), εντάσσεται σε αυτή την προσέγγιση. Έρχεται για να σπρώξει -εάν τούτο είναι εφικτό – την πρωτοβουλία προς τα εμπρός. Ο Αντόνιο Γκουτέρες προφανώς και θέλει να αφήσει στον διάδοχό του κληρονομιά, όταν αργότερα αυτό το χρόνο θα αποχωρήσει από τη θέση του. Σε άλλα διεθνή ζητήματα δεν έχει εμπλοκή για τους γνωστούς λόγους. Στο Κυπριακό έχει, στο βαθμό που του επιτρέπει η κατοχική δύναμη.

Το ζητούμενο είναι τι μπορεί, στο χρόνο που του απομένει, να πράξει. Το ζητούμενο είναι κατά πόσο η παρέμβασή του, έχοντας μακρά θητεία στα ευρωπαϊκά ζητήματα (από τις διάφορες θέσεις που υπηρέτησε), θα είναι εναρμονισμένη με το κοινοτικό κεκτημένο. Όπως θέλουν άλλωστε και οι θεσμοί της ΕΕ.

Τούτο σημειώνεται ενόψει του γεγονότος ότι παρασκηνιακά, η προσωπική απεσταλμένη του Γ.Γ. του ΟΗΕ, η κ. Μαρία Άνχελα Ολγκίν, έχει «ανακαλύψει» πως ο κύκλος μπορεί να είναι και… τετράγωνος. Δεν είναι η πρώτη, που το επιχειρεί. Δεν είναι, προφανώς, αυτή που… ανακάλυψε τον τροχό, αλλά ψάχνει να βρει τρόπους να τον τετραγωνίσει.

Ενόψει τούτου, θεωρεί πως μπορεί να προβαίνει σε κινήσεις, που παραπέμπουν σε ένα μοντέλο χαλαρής, ξεχαρβαλωμένης, ομοσπονδίας, που επί της ουσίας θα είναι συνομοσπονδία. Ο τετραγωνισμός του κύκλου ανήκει σε μια άλλη σφαίρα, όχι της πολιτικής. Στο διά ταύτα, ωστόσο, αφορά τη βιωσιμότητα του μοντέλου, της επόμενης ημέρας μιας λύσης του Κυπριακού. Και πειραματισμούς δεν θα πρέπει να ανεχτούμε.

«Αντιμετωπίζοντας από κοινού την ακροαριστερή και αναρχική τρομοκρατία, η Ελλάδα και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν οικοδομήσει μια μακρόχρονη σχέση συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, η οποία συγκαταλέγεται στις ισχυρότερες παγκοσμίως», ανέφερε ο εκπρόσωπος της αμερικανικής διπλωματίας. Όπως σημείωσε, η αναφορά στις κοινές απώλειες που έχουν υποστεί οι δύο χώρες από την τρομοκρατία υπογραμμίζει τόσο τη σοβαρότητα της απειλής όσο και την αξία της διεθνούς συνεργασίας για την αντιμετώπισή της.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επισήμανε ακόμη ότι η Ελλάδα επέδειξε «μεγάλη αποφασιστικότητα και αποτελεσματικότητα» στην αντιμετώπιση της συγκεκριμένης απειλής, ακόμη και σε περιόδους κατά τις οποίες άλλες κυβερνήσεις δεν την είχαν αναγνωρίσει επαρκώς ή την υποτιμούσαν.

«Η Ελλάδα αποτελεί ηγετική δύναμη στον τομέα της αντιτρομοκρατίας και παράδειγμα προς μίμηση για άλλες χώρες στην καταπολέμηση αυτής της απειλής», τόνισε ο εκπρόσωπος. Αναφορικά με την αναφορά του κ. Ρούμπιο στη «17 Νοέμβρη», το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν θα ξεχάσουν ποτέ» τους εκπροσώπους και τους υπαλλήλους τους που έχασαν τη ζωή τους στο εξωτερικό εν ώρα καθήκοντος.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών είχε χρησιμοποιήσει στην ομιλία του παραδείγματα ακροαριστερής πολιτικής τρομοκρατίας από την Ελλάδα, τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες, στο πλαίσιο της θέσης της Ουάσιγκτον ότι πρόκειται για απειλή διεθνούς χαρακτήρα.

Σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η αίτηση ίδρυσης του νέου κόμματος θα κατατεθεί υπό την ηγεσία του Οζέλ.
Το νέο πολιτικό σχήμα φέρεται ότι θα ονομάζεται “Νέο Κόμμα” (Yeni Parti), ενώ το ιδρυτικό του συμβούλιο θα αποτελείται κυρίως από βουλευτές. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τουλάχιστον 70 βουλευτές αναμένεται να ενταχθούν στο νέο κόμμα κατά την πρώτη φάση μετά την ίδρυσή του.

Ο Οζέλ αναμένεται να απευθυνθεί για τελευταία φορά στην κοινοβουλευτική ομάδα του CHP

Πριν από την έναρξη της επίσημης διαδικασίας ίδρυσης, ο Οζέλ αναμένεται να μιλήσει σήμερα, Τρίτη, στην κοινοβουλευτική ομάδα του CHP για τελευταία φορά υπό την ιδιότητά του ως επικεφαλής της. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, θα αναφερθεί στις εξελίξεις που ακολούθησαν τη δικαστική απόφαση και θα παρουσιάσει τα επόμενα πολιτικά βήματα. Ο Οζέλ είχε δηλώσει στο παρελθόν ότι οι προετοιμασίες για τη δημιουργία νέου πολιτικού κόμματος βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι τα επίσημα βήματα θα μπορούσαν να γίνουν στα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου.

Είχε επίσης αναφέρει ότι συνεχίζονται οι εργασίες για την ονομασία, το λογότυπο, το καταστατικό και το πολιτικό πρόγραμμα του κόμματος, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από την εξάντληση όλων των νομικών μέσων και τις διαβουλεύσεις με τους εκλεγμένους προέδρους των επαρχιακών οργανώσεων του CHP.

Ο Οζέλ έχει επανειλημμένα παρουσιάσει το ενδεχόμενο ίδρυσης νέου κόμματος ως εναλλακτικό σχέδιο απέναντι στη δικαστική διαμάχη που αντιμετωπίζει το CHP, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Ή θα βρούμε έναν δρόμο ή θα δημιουργήσουμε έναν».

CHP: Προγραμματίζεται σειρά συναντήσεων

Ο Οζέλ αναμένεται επίσης να πραγματοποιήσει σειρά συναντήσεων μέσα στην εβδομάδα, καθώς συνεχίζονται οι προετοιμασίες. Μετά τη σημερινή συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής ομάδας, θα συναντηθεί με τους εκλεγμένους προέδρους των επαρχιακών οργανώσεων του CHP. Την Τετάρτη θα προεδρεύσει στις συνεδριάσεις της Κεντρικής Επιτροπής (PM) και της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής (MYK) του κόμματος, ενώ μέσα στην εβδομάδα αναμένονται και χωριστές συναντήσεις με τους βουλευτές του CHP.

Το χρονοδιάγραμμα για τη συγκρότηση της ηγεσίας του νέου κόμματος και της κοινοβουλευτικής του ομάδας αναμένεται να ανακοινωθεί μετά την ολοκλήρωση των επίσημων διαδικασιών ίδρυσης. Το CHP βρίσκεται αντιμέτωπο με κρίση ηγεσίας από τον Μάιο, όταν δικαστήριο της Άγκυρας ακύρωσε τις εσωκομματικές εκλογές του 2023 λόγω καταγγελιών για παρατυπίες και επανέφερε τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου ως προσωρινό πρόεδρο.

Ο Οζέλ, ο οποίος είχε επικρατήσει του Κιλιτσντάρογλου στο συνέδριο του 2023, απομακρύνθηκε από την ηγεσία του κόμματος βάσει της δικαστικής απόφασης. Αξιωματούχοι του CHP απορρίπτουν τις κατηγορίες ότι η εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη της ηγεσίας είχε στιγματιστεί από παρατυπίες ή άλλες αντικανονικές πρακτικές.

Από την πλευρά του ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε τους βομβαρδισμούς που εξαπέλυσε για 10η συνεχόμενη νύχτα εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, θέτονας στο στόχαστρο κατά κύριο λόγο κέντρα διοίκησης και ναυτικές δυνατότητας, προκειμένου να «να μειώσει την ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από το στενό του Ορμούζ».

Οι Φρουροί της Επανάστασης έκαναν γνωστό πως «σταμάτησαν» άλλα δυο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια σε αυτό το πέρασμα στρατηγικής σημασίας, καθώς είχαν πάρει θαλάσσια οδό που δεν εγκρίνει η Τεχεράνη, ανοικτά του Ομάν, υπογραμμίζοντας ότι «εκρήξεις προκάλεσα μεγάλες πυρκαγιές» σε αυτά.

Την ίδια ώρα η βρετανική υπηρεσία πληροφόρησης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας UKMTO έκανε λόγο νωρίτερα για τάνκερ το οποίο χτυπήθηκε από «άγνωστου τύπου βλήμα» οκτώ ναυτικά μίλια (κάπου 15 χιλιόμετρα) βορειοανατολικά από τη Λίμα, στο σουλτανάτο του Ομάν. Κατόπιν, ενημέρωσε πως το πλήρωμα εγκατέλειψε το σκάφος.

Πλέον κεντρικό διακύβευμα στον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν, η ναυσιπλοΐα στην περιοχή απειλείται, μετά την ανακοίνωση των Χούθι της Υεμένης πως προχωρούν στην επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στη Σαουδική Αραβία, τη χώρα που κατατάσσεται πρώτη παγκοσμίως στις εξαγωγές πετρελαίου στον κόσμο. Αυτό θέτει υπό αμφισβήτηση το κατά πόσον θα συνεχίσει να είναι σε θέση να παρακάμπτει το στενό του Ορμούζ, που ουσιαστικά είναι κλειστό αφότου ξανάρχισαν οι εχθροπραξίες.

Η απειλή των Χούτι και η συνέχιση των εχθροπραξιών των δυνάμεων της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου στο υψηλότερο επίπεδο του τελευταίου μήνα. Ωστόσο σημείωναν μικρή πτώση στις συναλλαγές στην Ασία σήμερα.

Ιράν-ΗΠΑ: Χρονικό των πληγμάτων

Οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις ανακοίνωσαν το βράδυ της Δευτέρας (ώρα Ουάσιγκτον· το πρωί ώρα Ελλάδας) ότι ολοκλήρωσαν τα πλήγματα που εξαπέλυσαν εναντίον του Ιράν για 10η συναπτή νύχτα, τονίζοντας ότι στοχοποίησαν ιδίως «κέντρα στρατιωτικής διοίκησης» και «ναυτικές δυνατότητες» της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Στο μεταξύ αμερικανικές δυνάμεις «έπληξαν κέντρα στρατιωτικής διοίκησης, ναυτικές δυνατότητες, εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων και drones, καθώς και ιρανικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για να μειώσουν την ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από το στενό του Ορμούζ», ανέφερε μέσω X το μεικτό διοικητήριό τους που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).

Εντωμεταξύ οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν σήμερα ότι σταμάτησαν δυο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια που κινούνταν στη λεγόμενη «νότια διαδρομή» στο στενό του Ορμούζ, κάτι που η Τεχεράνη τονίζει ότι δεν επιτρέπει, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

«Δυο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια που δεν συμμορφώθηκαν» προς τις ιρανικές εντολές και «προσπάθησαν να περάσουν από την επικίνδυνη νότια οδό του στενού του Ορμούζ σταματήθηκαν αφού εκρήξεις προκάλεσαν μεγάλες εκρήξεις», ανέφερε ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν σε ανακοίνωσή του που αναμεταδόθηκε από το πρακτορείο.

Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δήλωσε την Τρίτη ότι έπληξε κεντρικές υποδομές δεδομένων της αμερικανικής εταιρείας Amazon στο Μπαχρέιν με αρκετούς πυραύλους κρουζ. Σε ανακοίνωσή του, το IRGC ισχυρίστηκε ότι οι υποδομές της Amazon που στοχεύθηκαν στο Μπαχρέιν καταστράφηκαν. Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από το Μπαχρέιν, τις ΗΠΑ ή την Amazon σχετικά με τον ισχυρισμό, ο οποίος δεν κατέστη δυνατόν να επαληθευτεί ανεξάρτητα.

Επιθέσεις «ακόμη πιο αποφασιστικές και ισχυρές»

Έναν μήνα και κάτι μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης το οποίο στη θεωρία θα τερμάτιζε τον πόλεμο, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε χθες πως το Ιράν θα πληρώνει «πολλαπλάσιο» τίμημα για κάθε θάνατο αμερικανού στρατιωτικού στη Μέση Ανατολή, ενώ η Τεχεράνη εκτίμησε πως βρίσκεται αντιμέτωπη με «ολοκληρωτικό πόλεμο».

Από την έναρξη της ένοπλης σύρραξης, την 28η Φεβρουαρίου, έχουν σκοτωθεί 17 αμερικανοί στρατιωτικοί, οι τρεις πρόσφατα στην Ιορδανία και στο Ιράν· αυτές ήταν οι πρώτες γνωστές αμερικανικές απώλειες μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών την 7η Ιουλίου. Άλλοι σχεδόν 100 έχουν τραυματιστεί, οι περισσότεροι ελαφρά, κατά το αμερικανικό Πεντάγωνο.

Στην άλλη πλευρά, με βάση τον πιο πρόσφατο επίσημο απολογισμό, που ανάγεται στην Παρασκευή κι ανακοινώθηκε από το υπουργείο Υγείας του Ιράν, έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 50 άνθρωποι και έχουν τραυματιστεί άλλοι 500 και πλέον από την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές του μήνα. Σήμερα η Τεχεράνη έκανε λόγο για νέα πλήγματα στον Κόλπο, σε αντίποινα για τις αμερικανικές επιθέσεις.

Οι Φρουροί της Επανάστασης διαβεβαίωσαν πως έπληξαν δυο συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και εγκατάσταση ραντάρ σε δυο αμερικανικές προκεχωρημένες θέσεις στο Μπαχρέιν, καθώς και ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης μακράς εμβέλειας, ραντάρ αντιπυραυλικής άμυνας και συστήματα δορυφορικών επικοινωνιών στο Κουβέιτ.

Έπειτα από την επίθεση εναντίον των συστημάτων εντοπισμού, «ο εχθρός πρέπει να προετοιμάζεται για «κύματα drones και πυραυλικές επιθέσεις ακόμη πιο αποφασιστικές και ισχυρές», ανέφερε το σώμα σε ανακοίνωσή του που αναμετέδωσε το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν από την πλευρά τους, σύμφωνα με ανακοίνωσή τους που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση, ότι στοχοποίησαν «τρεις μεγάλες βάσεις» που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ στο Κουβέιτ, την Αριφτζάν, την αλ Ουντάιρι και την Άχμαντ αλ Τζάμπερ, με drones εφόρμησης.

Συνάντηση Αούν-Τραμπ

Χθες πάντως ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ τόνισε πως οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται μέσω των μεσολαβητών. Ο υπουργός Εσωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας Εσκαντάρ Μομενί βρίσκεται στο Πακιστάν, όπου αναμένεται να γίνει δεκτός από τον πρωθυπουργό Σαμπάζ Σαρίφ και επίσης να συναντηθεί με τον επικεφαλής του στρατού Ασίμ Μουνίρ, σύμφωνα με το Ισλαμαμπάντ.

Το στενό του Ορμούζ, από το οποίο διερχόταν προπολεμικά το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα, παραμένει αγκάθι. Το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης, η καταρχήν συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης, προέβλεπε πως θα άνοιξε ξανά.

Αλλά η Τεχεράνη το έκλεισε ξανά όταν ξανάρχισαν οι εχθροπραξίες και οι ΗΠΑ, σε αντίποινα, επέβαλαν εκ νέου αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο. Παράλληλα, ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν αναμένεται σήμερα να συναντηθεί στον Λευκό Οίκο με τον αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ, η κυβέρνηση του οποίου ασκεί πίεση στη Βηρυτό να αφοπλίσει τη Χεζμπολά, η οποία πρόσκειται στην Τεχεράνη και κατηγορείται πως έσυρε τη χώρα στον πόλεμο.

Το Ισραήλ χαρακτηρίζει τον αφοπλισμό του σιιτικού κινήματος όρο για την απόσυρση των στρατευμάτων του από το νότιο τμήμα της χώρας, κάτι που αξιώνει το Ιράν, προβάλλοντας την απαίτηση η όποια συμφωνία ειρήνης συναφθεί να συμπεριλάβει το λιβανικό μέτωπο.

Σημειώνεται ότι πριν ακριβώς από δύο μήνες, στις 7 Μάϊου 2026, ο ίδιος Σύνδεσμος απέστειλε την ίδια επιστολή διαμαρτυρίας χωριστά τόσο στην υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, όσο και στον Τρικαλινό υφυπουργό Παιδείας και Ελληνόβλαχο Νίκο Παπαϊωάννου, εκφράζοντας τη μεγάλη ανησυχία του για το περιεχόμενο του νέου βιβλίου “Πολιτική Παιδεία – Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της Α’ Λυκείου”, που συνέγραψαν οι Κώστας Θεριανός και Μανούσος Μαραγκουδάκης, με αξιολογητές τους Στέφανο Συρμακέση και Βασίλειο Ζυγούρη, και που εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Πουκαμισά. Ούτε εκείνη η επιστολή ελήφθη υπόψη και “μπαζώθηκε” όπως και η δεύτερη!

Στην πρώτη φωτογραφία, από την σελίδα 58 του σχολικού βιβλίου αναφέρεται η εκμάθηση της “βλάχικη γλώσσας” και οι συγγραφείς επικαλούνται στη σελίδα 145 τον “Σύλλογο Βλάχων Βέροιας” και τη “Συντροφιά Βλάχων Αθήνας” για τη διατήρηση και την εκμάθηση της βλάχικης γλώσσας στα… ρουμάνικα!

Στη δεύτερη φωτογραφία, βλέπουμε στα διδακτικά πακέτα εκδόσεων Πουκαμισά και το επίμαχο σχολικό βιβλίο.

Η “βλάχικη γλώσσα”

Ο Σύνδεσμος Φ.Ι.ΛΟ.Σ καταδεικνύει στην επιστολή του με στοιχεία ότι «στο συγκεκριμένο βιβλίο γίνεται φανερή προπαγάνδα υπέρ των “μειονοτικών Βλάχων” και στη σελίδα 145 παραπέμπει τους μαθητές να αναζητήσουν πληροφορίες για τους Βλάχους μόνο στους δύο Συλλόγους, οι οποίοι χρόνια τώρα προβάλλουν την “ετερότητα των Βλάχων”».

“Ουκ εις τό καθεύδειν” μερικές μαζεμένες “συμπτώσεις” σε αυτό το (σχολικό μάλιστα) βιβλίο με πρόσωπα και θεωρίες τους που ρίχνουν μπόλικο νερό στον μύλο της ανθελληνικής προπαγάνδας για τους Ελληνόβλαχους και τη βλάχικη “γλώσσα” και που, κατά σύμπτωση, αναπτύσσουν “ενημερωτική δραστηριότητα” εντός ενός ευαίσθητου υπουργείου, του υπουργείου Παιδείας.

Το δε υπουργείο έπρεπε να είχε διατάξει κατεπείγουσα ένορκη διοικητική εξέταση για να αποκαλυφτούν οι φυσικοί και ηθικοί αυτουργοί του εθνικού αυτού ανοσιουργήματος και μάλιστα μέσω σχολικού βιβλίου. Πέραν τούτων, προτείνω στο ευαίσθητο σε θέματα παιδείας ΠΑΣΟΚ να φέρει το ζήτημα στην Βουλή, όπως έκανε με την παραβίαση του αδιαβλήτου του πανελλαδικών εξετάσεων, αιτούμενο και πάλι την αποπομπή της κυρίας Ζαχαράκη από τη θέση της υπουργού Παιδείας.

Ο ρόλος του υπουργείου

Έρχεται, λοιπόν, το υπουργείο Παιδείας να ρίξει μπόλικο νερό στον μύλο της ανθελληνικής έξωθεν και έσωθεν προπαγάνδας για “βλάχικη μειονότητα” στην Ελλάδα, χωρίς να αξιολογήσει κανείς τόσο τους δύο συγγραφείς όσο και τους… αξιολογητές! Αναφέρουν στην επίμαχη ενότητα του βιβλίου ότι το επαίσχυντο σκίτσο-αφίσα δόθηκε ή αποκτήθηκε επιλεκτικά από αντίθετες με την εθνική πραγματικότητα πηγές, δηλαδή τον Σύλλογο Βλάχων Βέροιας και τη Συντροφιά Βλάχων Αθήνας.

Έτσι αναρτήθηκε και προβλήθηκε στο πλαίσιο της “πολιτικής παιδείας” και “νεωτερικότητας” που είναι το ερευνητικό ενδιαφέρον των συγγραφέων και αξιολογητών. Όλα τα είχε η ελληνική παιδεία, τέτοιοι φερετζέδες της έλειπαν για να είναι οι Έλληνες μαθητές τελευταίοι στους διαγωνισμούς PISA του ΟΟΣΑ στα θετικά και τα θεωρητικά και… πρωταθλητές στον λειτουργικό αναλφαβητισμό ή  στην ανορθογραφία!

Οι πηγές τους

Οι συγγραφείς και αξιολογητές βιβλίου για μαθητές Α΄ Λυκείου, δίνουν στα παιδιά την εντύπωση ότι πρέπει σε ένα σχολικό βιβλίο να περιλαμβάνονται θεωρίες για «πολιτική παιδεία» και «νεωτερικότητες» που έχουν αναπτυχθεί στις διδακτορικές διατριβές τους σε πάσης φύσεως «Τμήματα Κοινωνιολογιών» ελληνικών πανεπιστημίων.

>Προφανώς δεν είναι Ελληνόβλαχοι. Θα έπρεπε όμως ως εκπαιδευτικοί και συγγραφείς να μην υιοθετούν «αταλαιπώρως και αβασανίστως» ό,τι τους δίδεται έτοιμο, όπως έλεγε ο Θουκυδίδης (αν τον διδάχθηκαν ποτέ στα πανεπιστήμια όπως οι παλαιότεροι και ο γράφων!). Δεν γνώριζαν ότι ως βασική πηγή αναζήτησης και παρουσίασης της αλήθειας της ενότητας αυτής του βιβλίου τους θα έπρεπε να είναι, όπως ορθώς επισημαίνει ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων;

Απεναντίας, βασική πηγή τους είναι ο Σύλλογος Βλάχων Βέροιας (όπου, κατά σύμπτωση, διαχειριστής εμφανίζεται διαπρύσιος κήρυκας τέτοιων θεωριών!) ή η «Συντροφιά Βλάχων Αθηνών» (της οποίας γραμματέας, κατά σύμπτωση, εμφανίζεται συγγενής διαπρύσιος υποστηρικτής της ίδιας θεωρίας!) που επί χρόνια επιμόνως και συστηματικώς προβάλλουν “ετερότητα” Βλάχων και επιζητούν τον εγγραμματισμό της βλάχικης “γλώσσας” με ρουμανικό αλφάβητο για τους σκοπούς που εκκωφαντικά αποκαλύπτει και τεκμηριώνει ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων.

Η εθνική θέση

Κατά προκλητικά αντιεπιστημονικό τρόπο οι συγγραφείς αγνόησαν την Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων (ΠΟΠΣΒ)  θυσιάζοντας την εθνική της (σε εθνικά συμβούλια) θέση για το θέμα αυτό στον βωμό της παράξενης αναφοράς δύο συλλόγων με αντίθετες επιδιώξεις.

Το σημαντικό αυτό θέμα έχει γίνει αντικείμενο κάθε είδους προπαγάνδας, σχετικά, δηλαδή, με το τι είναι τα Βλάχικα (γλώσσα ή ιδίωμα), και το στερεώς συνδεδεμένο με αυτό επιπρόσθετο ερώτημα, αν χρειάζεται εγγραμματισμός αυτών ή καταγραφή. Η απάντηση (που είναι έως τώρα θέση όλων των ελληνικών κυβερνήσεων, οι οποίες καταγγέλλονται από τους παραπάνω ότι δεν εφαρμόζουν ευρωπαϊκές «επιταγές»!) αλλά και των ειδικών επιστημόνων, είναι ότι δεν υπάρχει “βλάχικη μειονότητα” και ότι η καταγραφή των ελληνοβλαχικών γλωσσικών ιδιωμάτων γίνεται μέσω των Συλλόγων της Ομοσπονδίας, χρησιμοποιώντας λέξεις της ελληνικής γλώσσας.

Άλλο η απόδοση στα ελληνικά με το αλφάβητό μας και άλλο ο εγγραμματισμός με τη λατινική γραφή (ρουμάνικη στην πραγματικότητα!). Επίσης, σε εθνικά επιστημονικά συνέδρια τονίσθηκε ιδιαίτερα ότι τα βλάχικα είναι περισσότερα του ενός και ότι είναι προφορικά τοπικά ιδιώματα, ότι δεν υπάρχει ενιαία ελληνοβλαχική γλώσσα, ότι κανένα ιδίωμα δεν επικράτησε των υπολοίπων και ότι η ομογενοποίησή τους θα τα εξαφάνιζε.

Ο Γληνός ζει, αυτός μας οδηγεί

Ο Γληνός, ήταν  εκείνος που είχε προτείνει  πριν από 100 χρόνια περίπου, μεταξύ άλλων, την εισαγωγή του … λατινικού αλφαβήτου στην ελληνική γλώσσα! Συγκεκριμένα,  σε άρθρο του στο περιοδικό  “Πρωτοπορία” (φύλλο 3, 1930) πρότεινε, κατά σύμπτωση, «ως  προς την ορθογραφία ως λύση το λατινικό αλφάβητο», το οποίο γράφει ότι «είναι καλύτερο γιατί μας εισάγει μορφικά στην οικογένεια των εβρωπαϊκών λαών και λύνει με μιας ολόκληρο το ορθογραφικό πρόβλημα και δε θα μπορεί κανείς να ανορθογραφήσει»!!!

Οι άλλες λύσεις που είχε προτείνει υλοποιήθηκαν σταδιακά, με τις γνωστές «εκπεδεφτικές» μεταρρυθμίσεις, όπως: «Να κρατηθεί ο  τόνος για κάθε τονιζόμενη λέξη, να καταργηθούν τα διπλά σύμφωνα παντού. Το αυ, ευ, να γράφονται όπως προφέρονται. Η συνίζηση να γράφεται παντού με ι. Να εισαγάγουμε τη φωνητική ορθογραφία. Οι Έλληνες της Ρουσίας έκαμαν την αρχή. Μπορούμε να μελετήσουμε το σύστημά τους και να το διορθώσουμε».

Όσον αφορά τους αξιολογητές, εκπαιδευτικούς και ερευνητές, περίμενα να αξιολογούσαν το σχολικό αυτό βιβλίο με βάση το πλούσιο επιστημονικό τους ενδιαφέρον σχετικά με την κουλτούρα οργάνωσης και τη διοίκηση της εκπαίδευσης και την πολιτική κοινωνικοποίηση της παιδείας, όπως είναι και ο πλαγιότιτλος του επίμαχου βιβλίου, κι όχι δεχόμενοι αβασάνιστα ό,τι έγραψαν οι συγγραφείς. Τους άφησαν να διοχετεύσουν μέσω σχολικού βιβλίου την προπαγάνδα για μαθήματα βλάχικης γλώσσας στα ρουμάνικα.

Στο σημείο έσπευσαν άμεσα αστυνομικοί της ομάδας ΔΙ.ΑΣ. και μια μηχανή ταχείας επέμβασης του ΕΚΑΒ, προκειμένου να παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες στους τραυματίες. Έπειτα, διακομίστηκαν στο νοσοκομείο «Ερυθρός Σταυρός», ενώ η αστυνομία διερευνά τις συνθήκες του περιστατικού.

Ο δράστης ακινητοποιήθηκε και συνελήφθη από αστυνομικούς της Διεύθυνσης Αστυνομίας Αθηνών. Σύμφωνα με πληροφορίες, αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα.

Οι Φρουροί της Επανάστασης σταμάτησαν δυο δεξαμενόπλοια στα στενά του Ορμούζ

Εντωμεταξύ οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν σήμερα ότι σταμάτησαν δυο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια που κινούνταν στη λεγόμενη «νότια διαδρομή» στο στενό του Ορμούζ, κάτι που η Τεχεράνη τονίζει ότι δεν επιτρέπει, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

«Δυο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια που δεν συμμορφώθηκαν» προς τις ιρανικές εντολές και «προσπάθησαν να περάσουν από την επικίνδυνη νότια οδό του στενού του Ορμούζ σταματήθηκαν αφού εκρήξεις προκάλεσαν μεγάλες εκρήξεις», ανέφερε ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν σε ανακοίνωσή του που αναμεταδόθηκε από το πρακτορείο.

Ουσιαστικά οι Κυπερουντιώτες θέλουν να ανυμνηθούν μια πρωτοβουλία – για την οποία οι γηγενείς Έλληνες της Βόδριστας, κατέναντι ουσιαστικά της μεθοριακής εισόδου στην Κακκαβιά, τους θυμούνται κάθε πρωί, κάθε μέρα, κάθε φορά που πίνουν νερό να ξεδιψάσουν, ή ποτίζουν τα λουλούδια στις αυλές τους…

Το καλοκαίρι του 1993 εκπαιδευτικός από τη Βορειοηπειρωτική Βόδριστα είχε βρεθεί στην Κύπρο, στα πλαίσια επιμορφωτικού σεμιναρίου που διοργάνωσε το υπουργείο Παιδείας, σε συνεργασία με υπηρεσίες του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών. Προσκλήθηκε να μιλήσει στις αναφερόμενες ετήσιες θερινές εκδηλώσεις της Κυπερούντας. Με την προσοχή και το ενδιαφέρον που διακρίνει τους Κύπριους, τον άκουσαν και μάλιστα του υποσχέθηκαν ότι θα τον επισκεφθούν στο χωριό του σύντομα.

Η πρωτοβουλία των νέων της Κυπερούντας

Ακριβώς επειδή διακρίνονται για την συνέπεια τους οι Έλληνες της Κύπρου, τον Οκτώβριο “ανταπέδωσαν” την επίσκεψη. Είδαν και άκουσαν. Πόνεσαν – και καθώς ήταν και πρόσφυγας συνεπεία της τουρκικής εισβολής και κατοχής ένας εκ των επισκεπτών – αντιλήφθηκαν εύκολα ότι εάν κάτι δεν βελτιωνόταν στη Βόδριστα, δεν θα υπήρχε βάσιμη ελπίδα ώστε κάποιοι να παραμείνουν. Συν τις άλλοις, ήταν μία περίοδος που και οι πολιτικές των Τιράνων ήταν απολύτως μη φιλικές για τους γηγενείς Έλληνες.

Κατέληξαν στα γρήγορα ότι μια πρώτη παρέμβαση που θα είχε αντίκτυπο, καταστώντας πολύ αντιληπτό το μήνυμα της πανελλήνιας αλληλεγγύης, θα ήταν η υδροδότηση, διότι το χωριό υπέφερε και βεβαίως επειδή το νερό αποτελεί την βασική ζωτική ανάγκη…

Επέστρεψαν, λοιπόν, αφού είχαν κάνει συγκεκριμένες μετρήσεις και αποτυπώσεις της τοπογραφίας της κοινότητας Βόδριστα. Ενήργησαν σαν σε κατάσταση συναγερμού: Σχεδίασαν, υπολόγισαν και κοστολόγησαν, διοργάνωσαν τον έρανο με επιτροπή αποπεράτωσης του έργου, έκαναν έρευνα της αγοράς και το Πάσχα του 1994 ήταν έτοιμοι, αποστέλλοντας τα υλικά στο Λιμάνι του Πειραιά. Είναι εύκολο να αντιληφθούμε το τι διαδικασίες επικρατούσαν για την εισαγωγή τους στην Αλβανία…

Με την άφιξη όμως των υλικών στο χωριό, αφίχθηκε και η ομάδα των εθελοντών. Οι Κύπριοι Έλληνες έχουν και άλλο ένα γνώρισμα μαζί με την τελειομανία, την εργατικότητα. Στη Βορειοηπειρωτική Βόδριστα έφτασε και ομάδα εθελοντών από την Κυπερούντα. Όχι απλώς για να επιβλέψουν και να παρακολουθήσουν, αλλά για να σκάψουν τους τάφρους, να διανείμουν τους αγωγούς, να συναρμολογήσουν τους σωλήνες… και εν τέλει να χαρούν το νερό, που έφτασε σε σχεδόν σε κάθε σπίτι στη Βόδριστα.

Δεν είναι ωραιοποιημένη ιστορία. Είναι απλά μία αναπαράσταση ενός θαυμάσιου αποτελέσματος της ελληνικής αυτο-οργάνωσης, υπό συνθήκες μάλιστα που καμιά αισιόδοξη έκβαση δεν προμηνύονταν. Και είναι επίσης ένα παράδειγμα απ’ αυτά που έχουμε ανάγκη. Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος αρέσκετο στο να επαναλαμβάνει τη γνωστή ρήση: “Αντί να καταριέσαι το σκοτάδι, άναψε μια λαμπάδα και σκορπίζει από μόνο του”. Ιδού μια απόδειξη…

Ο κυπριακός Ελληνισμός γνωρίζει τον Βορειηπειρωτικό…

Όμως, τι είχε προηγηθεί αυτής της ιστορίας που περιγράψαμε επιγραμματικά; Και πολλών άλλων ανάλογων που αφορούν δεκάδες, ίσως εκατοντάδες οικογένειες Βορειοηπειρωτών και ενός ιστού σχέσεων – που ενώ εμπεριέχουν το στοιχείο του ιδιωτικού χαρακτήρα – αποτελούν εντούτοις απόδειξη και τεκμήριο της συνέχειας του Ελληνισμού, από την Ανατολική Μεσόγειο στην Αδριατική…

Στα μέσα της άνοιξης του μακρινού πλέον 1992, από μία ιδιωτική – πλην όμως διορατική χειρονομία – δύο αγαπημένων προσώπων από το χώρο της δημοσιογραφίας – με εγνωσμένη ωστόσο συνεισφορά στην προώθηση των εθνικών δικαίων στο Κυπριακό και τον Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό – οι Σταύρος Λυγερός και Λάζαρος Μαύρος, οργάνωσαν την πρώτη μετάβαση στην Κύπρο, μιας μικρής αντιπροσωπείας Βορειοηπειρωτών.

Ξεπεράστηκαν δυσκολίες που αφορούσαν τις δαπάνες φιλοξενίας, ταξιδιού, θεώρησης των διαβατηρίων (Αλβανία και Κύπρος δεν είχαν καν προξενική σύμβαση και διπλωματικές σχέσεις) – και άλλες παράμετροι που αφορούν στην (κυριολεξία) μικρή πολιτική της Αθήνας κ.α. Η πρωτοβουλία των προαναφερμένων ήταν μία συνεισφορά στην ιδέα του ενιαίου Ελληνισμού, σε όλο το γεωγραφικό χώρο που ιστορικά και σήμερα μαρτυρείται. Επιπλέον, στην δημιουργία ευκαιριών και στην απαραίτητη εκείνη την εποχή αλληλεγγύη στους χειμαζόμενους Βορειοηπειρώτες.

Μόνο που οι εξελίξεις ξεπέρασαν τις προσδοκίες ενός ιδεαλιστικού παράτολμου εγχειρήματος. Διότι οι Κύπριοι – έχοντας νωπές τις εμπειρίες και έντονο το ένστικτο της αυτοάμυνας από την τουρκική εισβολή και κατοχή, τη βιαιότητα και την εχθρότητα έναντι του Ελληνισμού των φορέων της Ημισελήνου – έγραψαν πολλές σελίδες στην σύγχρονη-αδελφική ζύμωση με τους Βορειοηπειρώτες.

Φιλοξενίες μαθητών, σεμινάρια επαγγελματικής κατάρτισης, στήριξη ενοριών στην Βόρεια Ήπειρο, κατασκηνώσεις, βαπτίσεις και κουμπαριές που προέκυψαν, έργα κοινοτικά, επισκέψεις σε όλο το χώρο – από την Νάρτα και τη Χιμάρα, μέχρι τα ορεινά της Πωγωνίου – συνετέλεσαν ώστε να γνωριστούν καλύτερα τα κομμάτια αυτά του ενιαίου Ελληνισμού. Και να βιώνουν συνειδητά από κοινού δοκιμασίες και προκλήσεις στην σύγχρονη ιστορική πορεία.

Μέσα από πολύ απλές ανθρώπινες χειρονομίες και πρωτοβουλίες ανθρώπων – που δεν έχουν κάποια θεσμική υποχρέωση – πραγματώνεται η ενότητα του Ελληνισμού και προσλαμβάνει αυτός το απαραίτητο στρατηγικό βάθος και βάρος…

Μια άλλη παράπλευρη απώλεια είναι… οι άδειες των γιατρών, που πρέπει κι αυτοί να κάνουν διακοπές σαν όλους τους ανθρώπους. Όμως όσοι έχουν χρόνια προβλήματα υγείας, διαπιστώνουν με τον καύσωνα επιδείνωση και δυστυχώς ο γιατρός που τους παρακολουθεί μπορεί να λείπει. Και δεν λείπει μόνον ο δικός τους γιατρός. Λείπει πολύ υψηλό ποσοστό όλων ανεξαιρέτως των ειδικοτήτων, τόσο στον ιδιωτικό τομέα, όσο και στα νοσοκομεία.

Είναι γνωστό ότι οι χειρότερες περίοδοι για να αρρωστήσει κάποιος είναι Χριστούγεννα, Πάσχα και Δεκαπενταύγουστο (επειδή κάνουν διακοπές πολλοί γιατροί και τα νοσοκομεία γεμίζουν ειδικευόμενους), όμως σε αυτό το τρίπτυχο πρέπει να προστεθούν και οι περίοδοι με καύσωνες, που συνήθως πλήττουν τη χώρα από τον Ιούλιο, όπως και τώρα.

Οι ασθενείς με χρόνια νοσήματα χρειάζεται να έχουν στη διάθεσή τους το κινητό του γιατρού που τους παρακολουθεί –
 κάτι συνήθως αδύνατο αν παρακολουθούνται από νοσοκομειακό γιατρό. Η άλλη προληπτική κίνηση είναι να επισκέπτεται κάποιος τους γιατρούς ή τον γιατρό του πριν αρχίσει η απειλητική περίοδος και να συζητεί μαζί του τι ακριβώς πρέπει να κάνει στους καύσωνες, ποια προβλήματα είναι πιθανό να αντιμετωπίσει και πού θα μπορεί να απευθυνθεί.

Τα φάρμακα

Όσον αφορά ορισμένα φάρμακα, όχι μόνον υπό συνθήκες καύσωνα, αλλά και με τη συνήθη καλοκαιρινή ζέστη, είναι γνωστό σε πολλούς ότι ίσως χρειάζεται αλλαγή στη δοσολογία τους. Αυτό αφορά κυρίως τα αντιυπερτασικά, τα διουρητικά και μερικά αντικαταθλιπτικά και αντιψυχωσικά σκευάσματα. Ένας λόγος είναι κυρίως ότι η ζέστη ρίχνει την πίεση και ίσως τα διουρητικά να εντείνουν την αφυδάτωση. Το καλοκαίρι πρέπει να πίνουν όλοι πολύ νερό.

Ένας τρίτος λόγος είναι ότι μερικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν σπάνια σύνδρομα σε συνδυασμό με την πολλή ζέστη. Το καλύτερο από όλα είναι να τηλεφωνεί κάποιος στον ψυχίατρο που τον παρακολουθεί για τα ανάλογα φάρμακα και να παίρνει από εκείνον οδηγίες περί δοσολογίας. Οι καρδιοπαθείς και οι υπερτασικοί πρέπει επίσης να συνεννοούνται με τον ειδικό που τους παρακολουθεί για τα νοσήματά τους και να συνεννοούνται για τη δοσολογία κατά την περίοδο του θέρους.

Όσον αφορά στη συντήρηση των φαρμάκων, δεν κάνει να μπαίνουν όλα τα φάρμακα στο ψυγείο προληπτικά. Όμως αν κάποιος φεύγει για διακοπές και τα αφήνει στο σπίτι να “βράσουν” δέκα-δεκαπέντε μέρες, δηλαδή όσο λείπει, ίσως όταν επιστρέψει κάποια να έχουν αλλοιωθεί. Μια λύση είναι να τα παίρνει όλα μαζί του όταν πηγαίνει σε θέρετρο όπου θα έχει κλιματισμό ή να τα εμπιστευθεί σε φίλο που θα μείνει στην πόλη, αλλά που αυτός θα δεσμευθεί να τα φυλάξει στο δωμάτιο που χρησιμοποιεί, δηλαδή σε χώρο με κλιματισμό.

Πολλοί για παράδειγμα έχουν τα φάρμακά τους σε συρτάρι στην κουζίνα ή σε ντουλαπάκι στο μπάνιο. Όμως αυτοί οι χώροι κατά κανόνα δεν είναι κλιματιζόμενοι. Σκόπιμο είναι κάποιος να συζητήσει το θέμα με το φαρμακοποιό του για όσα σκευάσματα έχει “καβάντζα” στο σπίτι.

Όποιος έχει πολύ ευαίσθητα σκευάσματα, όπως είναι ορισμένα ανοσοτροποποιητικά που απαιτούν φύλαξη σε ψυγείο, καλό είναι όταν λείπει για πολύ να μιλά με κάποιους γείτονες, μη τυχόν και είχε στην περιοχή κατοικίας του παρατεταμένη διακοπή ρεύματος όσο ο ίδιος έλειπε. Τέλος υπάρχουν και πολλά φάρμακα που δεν επιτρέπουν σε όποιον τα παίρνει να εκτίθεται στον ήλιο, όπως όσα περιέχουν κορτιζόνη, όμως αυτό το πρόβλημα (της φωτοευαισθησίας) είναι άλλο θέμα.

Περπάτημα και διακοπές ρεύματος

Η καραντίνα της πανδημίας, αλλά και η διαρκής χρήση της μάσκας, είχε πολύ σοβαρές συνέπειες στις ευάλωτες ομάδες που έπρεπε να περπατούν καθημερινά και δεν μπορούσαν, ή ασθενείς που η μάσκα επιδείνωνε τα αναπνευστικά προβλήματά τους. Όμως συνθήκες καραντίνας επιβάλλει με τον τρόπο του και ο καύσωνας. Η μόνη λύση είναι οι ευπαθείς να βρίσκουν τρόπο να περπατούν μέσα στο σπίτι τους, βάζοντας στην άκρη τα έπιπλα που μετακινούνται εύκολα.

Η άλλη λύση είναι να πηγαίνουν σε μεγάλο χώρο κλιματιζόμενο και να περπατούν εκεί, όμως ενώ έχει προταθεί, δυστυχώς δεν έχουν ανοίξει τα κλειστά στάδια που θα μπορούσαν να δώσουν μια διέξοδο. Παράλληλα, πάντως, στους κλειστούς μεγάλους χώρους, αν και ο κορονοϊός είναι σε ύφεση, οι ευάλωτοι θα πρέπει να συνυπολογίζουν τον κίνδυνο μιας ίωσης, γιατί το περπάτημα με μάσκα δεν βοηθά καθόλου, ειδικά τους πνευμονοπαθείς. Κατά συνέπεια θα πρέπει να περπατούν εκεί χωρίς μάσκα. Κάποιοι δήμοι έχουν ανοίξει πάντως για τον κόσμο κλιματιζόμενους χώρους ή μεγάλες αίθουσες Και εκεί μπορεί κάποιος να κάνει το  περπάτημά του, αρκεί βέβαια να πάει σε αυτούς τους προορισμούς με ΙΧ που να έχει κλιματισμό.

Όσον αφορά τις διακοπές ρεύματος όσο κάποιος ευάλωτος βρίσκεται σε εσωτερικό χώρο, η μόνη λύση είναι μερικοί φθηνοί μικροί φορητοί ανεμιστήρες των 10-15 ευρώ, οι οποίοι έχουν επαναφορτιζόμενες μπαταρίες. Καλό είναι να αγοράζει σε αυτήν την περίπτωση κάποιος και εφεδρική μπαταρία, γιατί κανείς δεν γνωρίζει πότε θα συμβεί η διακοπή και μπορεί να τύχει ο μικρός ανεμιστήρας να έχει αποφορτισθεί. Αν μπορεί να έχει κάποιος δύο τέτοια ανεμιστηράκια, ακόμα καλύτερα.

Σε περίπτωση διακοπής της ηλεκτροδότησης, μπορεί κάποιος να πάει για λίγη ώρα στο ΙΧ του και να ανοίξει το κλιματιστικό σε αυτό, ή αν δεν έχει δικό του όχημα, να ζητήσει από κάποιο φίλο του να κάτσει στο δικό του κλιματιζόμενο ΙΧ όσο κρατάει η διακοπή ρεύματος στο σπίτι. Μπορεί επίσης να πάει σε κλιματιζόμενο χώρο άλλης γειτονιάς. Συχνά πάντως οι διακοπές ρεύματος δεν “πιάνουν” όλη την περιοχή κατοικίας και μπορεί μια οικία να μείνει χωρίς ρεύμα, αλλά να “έχει ρεύμα” μια καφετέρια στα 100 μέτρα από αυτήν.

Διατροφή στον καύσωνα

Άλλο πρόβλημα που συνδέεται με τον καύσωνα είναι η διατροφή. Πολλοί γνωρίζουν ότι σε αραβόφωνες χώρες ο κόσμος πίνει ζεστό τσάι παρά τη ζέστη. Ο βασικός λόγος είναι ότι η κατανάλωση ζεστού υγρού αυξάνει την παραγωγή ιδρώτα και αυτός με τη σειρά του δροσίζει το δέρμα. Το ίδιο προκαλούν και τα τρόφιμα με πολλά μπαχαρικά και κυρίως τα “καυτερά”, όπως και οι σούπες. Το αθώο τσάι και ο καφές πάντως, είναι διουρητικά ροφήματα και αυτό καλό είναι να ξέρει όποιος είναι ευάλωτος, γιατί η αφυδάτωση αποτελεί υπαρκτό κίνδυνο, ειδικά στις μεγάλες ηλικίες.

Οι έτοιμοι χυμοί και τα αναψυκτικά, αν και δροσεροί καθώς τους βγάζουν οι πωλητές από τα ψυγεία, περιέχουν πολλά σάκχαρα και αυξάνουν έμμεσα τη θερμοκρασία του σώματος. Υπάρχει όμως και το ζήτημα του αλκοόλ. Πολλοί πίνουν ούζο με παγάκια, ή μερικές μπυρίτσες για να δροσιστούν. Το ότι η μπίρα περιέχει λιγότερο αλκοόλ από άλλα ποτά και “για αυτό είναι ενυδατική”, αποτελεί μύθο. Όλα τα οινοπνευματώδη προκαλούν αφυδάτωση επειδή είναι διουρητικά. Επίσης, διαστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται η θερμοκρασία του δέρματος.

Καλό είναι τρώει κάποιος ελαφριά και φρέσκα τρόφιμα, να βάζει ελαιόλαδο στις σαλάτες ή στο φαγητό του, αλλά να αποφεύγει τα λίπη. Παράλληλα καλό είναι να μειώνει την κατανάλωση κρέατος. Το μοσχαρίσιο κρέας περιέχει μεν πλήρεις και χρήσιμες πρωτεΐνες, αλλά αυτές, όπως και τα λίπη, θέτουν σε υπερλειτουργία το πεπτικό σύστημα, και αυξάνουν τη θερμοκρασία στο στομάχι και στο έντερο κατά περίπου 2ºC στη διάρκεια της πέψης. Οι πρωτεΐνες στην ουσία είναι πιο θερμογενετικές για το σώμα μας σύμφωνα με κάποιους ερευνητές. Όμως υπάρχει και το ψάρι και το κοτόπουλο, που κουράζουν λιγότερο το γαστρεντερικό.

Τα συμπτώματα θερμοπληξίας

Η επίδραση αυτών των πολύ υψηλών θερμοκρασιών είναι ανησυχητική για τους ευπαθείς, επειδή τα θερμά επεισόδια λειτουργούν αθροιστικά, καθώς δεν σημειώνεται αισθητή βελτίωση ούτε τη νύχτα. Η θερμοκρασία θα πέφτει στους 32, αλλά αυτή η μείωση δεν θα αρκεί για να πάρει ανάσα ο ανθρώπινος οργανισμός και ο κίνδυνος θερμοπληξίας θα παραμένει υψηλός.

Στην αρχή ο ασθενής συνήθως (όχι όμως πάντα) αισθάνεται πονοκέφαλο, ζάλη, τάση για λιποθυμία, δύσπνοια, ταχυπαλμία, κράμπες στην κοιλιακή χώρα και στα πόδια, τάση για εμετό και μπορεί να αισθάνεται υγρό το δέρμα του. Η υπερθερμία σταματά κάποια στιγμή και την εφίδρωση. Αν η κατάσταση επιδεινωθεί, εκδηλώνεται υψηλός πυρετός, το δέρμα κοκκινίζει και είναι ζεστό, έχει εμετούς και διάρροιες, υπόταση, ταχυπαλμία αλλά με αδύναμο σφυγμό, λαχάνιασμα και τέλος παραισθήσεις, σύγχυση και απώλεια συνείδησης.

Η θερμοπληξία μπορεί πολύ γρήγορα να προκαλέσει πολυοργανική ανεπάρκεια, έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο, νεφρική και ηπατική ανεπάρκεια. Οι πρώτες βοήθειες μέχρι το άτομο να διακομισθεί σε νοσοκομείο είναι να παραμείνει σε δροσερό σημείο, και αν δεν υπάρχει κλιματισμός να του κάνει κάποιος αέρα με χαρτόνι, ή ό,τι άλλο βρει. Παράλληλα να του δροσίζει πρόσωπο, στήθος, λαιμό, μασχάλες, βουβωνική χώρα, και να του δίνει νερό. Δεν πρέπει να καταναλώσει αλκοόλ ή καφέ επειδή αυτά επιτείνουν την αφυδάτωση, όπως προαναφέραμε.

Εκείνοι που κινδυνεύουν περισσότερο είναι τα παιδιά, οι αγρότες, οι αθλητές, οι ηλικιωμένοι, οι παχύσαρκοι, οι υπερτασικοί, οι καρδιοπαθείς, οι νεφροπαθείς, οι διαβητικοί υπό ινσουλίνη, οι πνευμονοπαθείς και όσοι παίρνουν αντικαταθλιπτικά, αντιπαρκινσονικά και φαινοθειαζίνες, όσοι παίρνουν διουρητικά, αγγειοδιασταλτικά, όπως και όσοι έχουν άνοια. Επίσης οι αλκοολικοί. Καλό είναι όσοι έχουν χρόνια προβλήματα υγείας να ρωτήσουν έναν γιατρό που γνωρίζει καλά το ιστορικό τους, αν χρειάζεται να τροποποιήσουν την φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνουν.

Από την άλλη πλευρά, η εικόνα της πραγματικής οικονομίας είναι διαφορετική. Ο δείκτης υπευθύνων προμηθειών της βιομηχανίας (PMI), ένας από τους σημαντικότερους πρόδρομους δείκτες για την πορεία της παραγωγής, υποχώρησε τον Ιούνιο από τις 49,8 στις 47,1 μονάδες. Παραμένει έτσι για 27 συνεχόμενους μήνες κάτω από το όριο που σηματοδοτεί ανάπτυξη.

Η οικονομική δραστηριότητα χάνει δυναμική. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 το ΑΕΠ αυξήθηκε σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο μόλις κατά 0,1%, ενώ σε ετήσια βάση ο ρυθμός ανάπτυξης περιορίστηκε στο 2,5%. Αυτός είναι ο μέχρι στιγμής απολογισμός της οικονομικής πολιτικής του Μεχμέτ Σιμσέκ.

Ο Τούρκος υπουργός Οικονομικών ανέλαβε μετά τις εκλογές του 2023 να αλλάξει την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής, επιστρέφοντας σε πιο συμβατικές πρακτικές μετά από χρόνια ανορθόδοξης διαχείρισης. Στόχος ήταν η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, η αντιμετώπιση του πληθωρισμού και η επανασύνδεση της Τουρκίας με τις διεθνείς αγορές. Το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία περισσότερο προβλέψιμη από πριν. Όμως η σταθεροποίηση δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε ισχυρή ανάπτυξη. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η οικονομία επιβραδύνεται, ενώ ο πληθωρισμός παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Η επιβράδυνση ήρθε, ο πληθωρισμός όχι

Θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι η επιβράδυνση της οικονομίας αποτελεί αναγκαίο στάδιο για την καταπολέμηση του πληθωρισμού. Όταν μειώνεται η ζήτηση, μειώνονται και οι πιέσεις στις τιμές. Όμως στην περίπτωση της Τουρκίας η εξίσωση δεν έχει ακόμη λειτουργήσει πλήρως.

Ο πληθωρισμός καταναλωτή παρέμεινε σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Το πρώτο τρίμηνο διαμορφώθηκε στο 30,9%, ενώ στη συνέχεια αυξήθηκε εκ νέου στο 32,6%. Ο δομικός πληθωρισμός, που αποτυπώνει καλύτερα τις υποκείμενες πιέσεις στις τιμές, ενισχύθηκε επίσης από 29,7% σε 30,4%. Ακόμη και οι αναλυτές που αναγνώρισαν ορισμένα σημάδια βελτίωσης αύξησαν τις προβλέψεις τους για τον πληθωρισμό στο τέλος του έτους, από 27,5% σε 29%.

Ο Σιμσέκ κατάφερε να κάνει ξανά την τουρκική οικονομία πιο κατανοητή για τις αγορές. Οι επενδυτές μπορούν πλέον να διαβάζουν μια πιο συμβατή οικονομική πολιτική. Όμως άλλο η σταθεροποίηση και άλλο η δημιουργία μιας οικονομίας που αναπτύσσεται με δικές της δυνάμεις. Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη πρόκληση: Η Τουρκία περιορίζει ήδη την οικονομική δραστηριότητα μέσω της αυστηρής νομισματικής πολιτικής, χωρίς να έχει ακόμη επιτύχει μια αποφασιστική νίκη απέναντι στον πληθωρισμό.

Η βιομηχανία πληρώνει το κόστος

Τα υψηλά επιτόκια έχουν άμεσες συνέπειες στην παραγωγή. Τα δάνεια παραμένουν ακριβά, η εσωτερική ζήτηση είναι αδύναμη και πολλές βιομηχανικές επιχειρήσεις διαθέτουν πλέον σημαντικό μέρος των εσόδων τους για την κάλυψη των τόκων. Περισσότερες από τις μισές από τις 238 εταιρείες του βιομηχανικού δείκτη του Χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης κατέγραψαν ζημιές στους πρώτους εννέα μήνες της προηγούμενης περιόδου.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι πλέον οι προειδοποιήσεις δεν προέρχονται μόνο από μικρές επιχειρήσεις. Μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι, όπως η Vestel και η Arçelik, επισημαίνουν ως βασικές πιέσεις την ισχυρή λίρα, το αυξημένο κόστος εργασίας και το ακριβό κόστος χρηματοδότησης. Η κριτική έχει φτάσει πλέον στον πυρήνα του τουρκικού επιχειρηματικού κόσμου. Ο επικεφαλής της İşbank, Χακάν Αράν, προειδοποιεί ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες στην πρόσβαση σε πιστώσεις.

Ο πρόεδρος του Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Κωνσταντινούπολης υποστηρίζει ότι η βιομηχανία μένει χωρίς οξυγόνο. Αντίστοιχα, το Βιομηχανικό Επιμελητήριο Άγκυρας επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος των λειτουργικών κερδών των επιχειρήσεων κατευθύνεται πλέον στις πληρωμές τόκων. Ακόμη και ο επιχειρηματικός σύνδεσμος MÜSİAD, που θεωρείται κοντά στην κυβέρνηση, ζητά πλέον μια πιο ενεργή και στοχευμένη βιομηχανική πολιτική, πέρα από την αυστηρή νομισματική πειθαρχία.

Οι παραδοσιακά ισχυροί κλάδοι δέχονται πίεση

Η αδυναμία της τουρκικής οικονομίας γίνεται ακόμη πιο εμφανής στους κλάδους που συνδέονται άμεσα με την κατανάλωση. Η παραγωγή διαρκών καταναλωτικών αγαθών μειώθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2026 κατά 10%, ενώ τον Απρίλιο παρέμενε 4,6% χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Παράλληλα, η παραγωγή μη διαρκών καταναλωτικών αγαθών υποχώρησε κατά 5,9% το πρώτο τρίμηνο.

Η εξέλιξη αυτή αφορά ακριβώς εκείνους τους τομείς στους οποίους η Τουρκία είχε οικοδομήσει επί δεκαετίες ένα σημαντικό παραγωγικό πλεονέκτημα: Τις οικιακές συσκευές, τα ηλεκτρονικά, τα έπιπλα, την κλωστοϋφαντουργία και γενικότερα προϊόντα στα οποία η τιμή αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ανταγωνισμού. Το πρόβλημα για τις τουρκικές επιχειρήσεις είναι ότι το νέο οικονομικό περιβάλλον αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού.

Η περίοδος του φθηνού χρήματος τελείωσε. Οι επιχειρήσεις δεν μπορούν πλέον να στηρίζονται σε εύκολη χρηματοδότηση και σε μια αδύναμη λίρα που ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών. Η βιομηχανία ένδυσης ζητά πλέον ένα τριετές πρόγραμμα στήριξης, το οποίο θα περιλαμβάνει χαμηλότοκα δάνεια, μεγαλύτερες εξαγωγικές ενισχύσεις και ισχυρά επενδυτικά κίνητρα.

Η προειδοποίηση του κλάδου είναι σαφής: Χωρίς παρεμβάσεις, περισσότερες επιχειρήσεις θα εγκαταλείψουν την αγορά και η Τουρκία θα χάσει μέρος των μεριδίων της στις διεθνείς αγορές. Έτσι αλλάζει και η ίδια η οικονομική συζήτηση στην Άγκυρα. Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πότε θα μειωθούν τα επιτόκια. Το βαθύτερο ερώτημα είναι: Ποιες βιομηχανίες θέλει η Τουρκία να προστατεύσει κατά τη διάρκεια της οικονομικής προσαρμογής και ποιες θα αφήσει να προσαρμοστούν μόνες τους;

Ισχυρή λίρα: Επιτυχία Σιμσέκ ή πρόβλημα;

Ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της νέας οικονομικής πολιτικής είναι η ισοτιμία του τουρκικού νομίσματος. Η σταθερότητα της λίρας αποτελεί σαφώς βελτίωση σε σχέση με τις απότομες υποτιμήσεις των προηγούμενων ετών. Για τους καταναλωτές, μια ισχυρότερη λίρα έχει άμεσα θετικές συνέπειες. Τα εισαγόμενα προϊόντα γίνονται φθηνότερα, τα ταξίδια στο εξωτερικό κοστίζουν λιγότερο και προϊόντα που συνδέονται με το ευρώ ή το δολάριο γίνονται πιο προσιτά.

Ένα μέρος της μεσαίας τάξης μπορεί ευκολότερα να αγοράσει ένα κινητό τηλέφωνο, ένα αυτοκίνητο ή να πραγματοποιήσει διακοπές στην Ευρώπη. Όμως η συναλλαγματική ισχύς δεν δημιουργεί από μόνη της εισόδημα. Οι μισθοί και οι θέσεις εργασίας δημιουργούνται από επιχειρήσεις που μπορούν να παράγουν ανταγωνιστικά, να επενδύουν και να επεκτείνονται.

Εδώ βρίσκεται η αντίφαση της πολιτικής Σιμσέκ. Η ισχυρή λίρα βοηθά τον καταναλωτή, αλλά μπορεί να δυσκολέψει τον παραγωγό. Για μια βιομηχανία που εξάγει, το κόστος εργασίας, η ενέργεια και τα εξαρτήματα γίνονται ακριβότερα όταν υπολογίζονται σε ευρώ. Αυτό που στην Άγκυρα θεωρείται σταθεροποίηση, σε ένα ευρωπαϊκό διοικητικό συμβούλιο μιας πολυεθνικής μπορεί να μεταφράζεται ως αύξηση κόστους και πίεση στα περιθώρια κέρδους.

Η επιτυχία του Σιμσέκ έχει λοιπόν έναν παράδοξο χαρακτήρα: Απομακρύνει την κρίση, αλλά ταυτόχρονα μειώνει ένα μέρος του παλιού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της Τουρκίας. Για χρόνια, η χώρα προσέλκυε επενδύσεις χάρη σε έναν συνδυασμό χαμηλότερου κόστους εργασίας, ευέλικτης παραγωγής και ευνοϊκής ισοτιμίας. Αυτό το μοντέλο πλέον δοκιμάζεται.

Ανεργία που δεν φαίνεται στις στατιστικές

Οι πιέσεις στη βιομηχανία αρχίζουν να εμφανίζονται και στην αγορά εργασίας. Σύμφωνα με την Ένωση Τούρκων Εξαγωγέων, στον μεταποιητικό τομέα χάθηκαν μέσα σε τρία χρόνια περίπου 560.000 θέσεις εργασίας. Το επίσημο ποσοστό ανεργίας, που βρίσκεται στο 8,2%, παρουσιάζει μια σχετικά ήπια εικόνα. Όμως η ευρύτερη εικόνα είναι διαφορετική.

Ο δείκτης υποαπασχόλησης, ο οποίος περιλαμβάνει όχι μόνο τους ανέργους αλλά και όσους εργάζονται λιγότερο από όσο θα ήθελαν ή έχουν εγκαταλείψει την ενεργή αναζήτηση εργασίας, φτάνει το 31%. Το ποσοστό αυτό βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, που ήταν περίπου 25%. Ο αριθμός των απασχολούμενων αυξήθηκε μέσα σε έναν χρόνο μόλις κατά 39.000 άτομα, παρά την αύξηση του πληθυσμού. Ταυτόχρονα μειώθηκε η συμμετοχή στην αγορά εργασίας.

Η Τουρκία αντιμετωπίζει επομένως όχι μόνο ένα κλασικό πρόβλημα ανεργίας, αλλά και ένα πρόβλημα “σιωπηλής αποχώρησης”: Άνθρωποι εγκαταλείπουν την αναζήτηση εργασίας, εργάζονται λιγότερο από όσο επιθυμούν ή εξαφανίζονται από τις επίσημες μετρήσεις.

Υπό πίεση το παραγωγικό μοντέλο – Η αυτοκινητοβιομηχανία

Οι πιέσεις στο παραγωγικό μοντέλο της Τουρκίας είναι ιδιαίτερα εμφανείς στην αυτοκινητοβιομηχανία, έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς κλάδους της χώρας. Ο σουηδικός προμηθευτής της αυτοκινητοβιομηχανίας Autoliv έχει ανακοινώσει ότι σχεδιάζει να σταματήσει πλήρως την παραγωγή του στην Τουρκία, έως το πρώτο εξάμηνο του 2028 και να μεταφέρει τη δραστηριότητα σε άλλες εγκαταστάσεις στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Η απόφαση αφορά περίπου 2.200 εργαζόμενους.

Την ίδια στιγμή, η νέα βιομηχανική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για την τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία. Η Τουρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς οχημάτων στην ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας, ιδιαίτερα στα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα και τα λεωφορεία. Ο κλάδος απασχολεί άμεσα περίπου 250.000 εργαζόμενους και συνολικά συνδέεται με περισσότερες από 550.000 θέσεις εργασίας.

Οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν ότι οι αλλαγές στους ευρωπαϊκούς κανόνες προέλευσης και στα προγράμματα ενίσχυσης μπορεί να επηρεάσουν τις μελλοντικές επενδύσεις. Τα τουρκικά εξαρτήματα μπορούν να συνεχίσουν να έχουν σημαντικό ρόλο, εφόσον ενσωματώνονται σε οχήματα που συναρμολογούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όμως τα οχήματα που ολοκληρώνονται στην Τουρκία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολότερους όρους σε ορισμένα ευρωπαϊκά προγράμματα στήριξης και κρατικών προμηθειών. Ο κίνδυνος είναι η Τουρκία να μετατραπεί σε μια παραγωγική βάση χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας: ένα σημαντικό κομμάτι της εφοδιαστικής αλυσίδας, αλλά όχι απαραίτητα κέντρο υψηλής βιομηχανικής αξίας.

Η αμυντική βιομηχανία αποτελεί εξαίρεση

Η εικόνα δεν είναι αρνητική σε όλους τους τομείς. Η αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση. Οι εξαγωγές του κλάδου αυξήθηκαν σημαντικά το 2025, ξεπερνώντας τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Τουρκία έχει καταφέρει να ενισχύσει τη θέση της στις διεθνείς αγορές με drones, συστήματα άμυνας, πυραυλικά συστήματα και άλλες τεχνολογίες.

Ο συγκεκριμένος κλάδος αναπτύσσεται, προσφέρει υψηλότερες αμοιβές και προσελκύει εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Όμως αποτελεί εξαίρεση ακριβώς επειδή λειτουργεί με διαφορετικούς κανόνες. Τα κράτη δεν αγοράζουν αμυντικά συστήματα μόνο με βάση την τιμή.

Η στρατηγική σημασία, η πολιτική σχέση, η τεχνολογική ανεξαρτησία και η ταχύτητα παράδοσης έχουν συχνά μεγαλύτερη βαρύτητα από το κόστος. Αντίθετα, στους κλάδους όπως η κλωστοϋφαντουργία, οι οικιακές συσκευές, τα έπιπλα, τα τυποποιημένα μηχανήματα και πολλά εξαρτήματα αυτοκινήτων, η τιμή παραμένει καθοριστικός παράγοντας.

Εκεί η ισχυρή λίρα λειτουργεί σαν ένας αργός φόρος πάνω στην ανταγωνιστικότητα. Έτσι διαμορφώνεται μια νέα αντίφαση στην τουρκική οικονομία: Η Τουρκία μπορεί να εξάγει ολοένα πιο επιτυχημένα drones και αμυντική τεχνολογία, ενώ ταυτόχρονα παραδοσιακοί βιομηχανικοί κλάδοι χάνουν έδαφος.

Ο Σιμσέκ χρειάζεται χρόνο, ο Ερντογάν ανάπτυξη

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και πολιτικό. Το μοντέλο της αυστηρής οικονομικής προσαρμογής δύσκολα μπορεί να διατηρηθεί χωρίς κοινωνικό κόστος για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η προεκλογική περίοδος μπορεί τυπικά να απέχει, όμως οι πολιτικές πιέσεις έχουν ήδη ξεκινήσει.

Στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος (AKP), βουλευτές έχουν μεταφέρει στον Σιμσέκ τα παράπονα των ψηφοφόρων για το κόστος ζωής, τα υψηλά ενοίκια και τις χαμηλές συντάξεις. Η κατώτατη σύνταξη βρίσκεται στις 20.000 λίρες, ενώ το όριο φτώχειας για μια 4μελή οικογένεια υπολογίζεται περίπου στις 35.000 λίρες.

Η κυβέρνηση αναζητά τρόπους στήριξης των νοικοκυριών, όμως τα περιθώρια δημοσιονομικής χαλάρωσης είναι περιορισμένα. Ο προϋπολογισμός εμφανίζεται βελτιωμένος σε σχέση με το παρελθόν, αλλά η δυνατότητα για μεγάλες παρεμβάσεις περιορίζεται από την ανάγκη να συνεχιστεί η μάχη κατά του πληθωρισμού.

Η κυβέρνηση βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: Πρέπει να ανακουφίσει τα νοικοκυριά χωρίς να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό. Πρέπει να στηρίξει τη βιομηχανία, χωρίς να εγκαταλείψει την περιοριστική νομισματική πολιτική. Πρέπει να δημιουργήσει ανάπτυξη, χωρίς να διακινδυνεύσει τη σταθερότητα που μόλις άρχισε να αποκαθίσταται. Με μια βιομηχανία που βρίσκεται σε επιβράδυνση, με απώλειες θέσεων εργασίας και με τον πληθωρισμό ακόμη πάνω από 30%, η δημιουργία μιας νέας αφήγησης οικονομικής επιτυχίας αποτελεί δύσκολη αποστολή.

Ο Σιμσέκ ήταν ο άνθρωπος που χρειαζόταν η Τουρκία για να απομακρυνθεί από μια περίοδο οικονομικής αβεβαιότητας. Όμως η σταθεροποίηση είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το επόμενο και δυσκολότερο ερώτημα είναι αν η Τουρκία μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα βασίζεται όχι μόνο στη φθηνή εργασία και στη χαμηλή ισοτιμία, αλλά στην τεχνολογία, την παραγωγικότητα και τις επενδύσεις.

Το παράδοξο συνοψίζεται σε μία φράση: Ο Σιμσέκ χρειάζεται χρόνο. Ο Ερντογάν χρειάζεται ανάπτυξη. Και η τουρκική οικονομία χρειάζεται και τα δύο.