Σύμφωνα με καταγγελίες γονέων παιδιών – υπέρ των οποίων οι έρανοι – και τις έρευνες των αρχών, ένα πολλοστημόριο μόνο των χρημάτων που συγκεντρώθηκαν από τους εράνους (γύρω στα έξι εκατομμύρια) διατέθηκαν για τους σκοπούς του σωματείου – τα υπόλοιπα διατέθηκαν από τον ΚΦ και τη σύντροφο του για πολυτελή ζωή, στοιχήματα και ποδόσφαιρο, ή βρέθηκαν σε τραπεζικές καταθέσεις στο εξωτερικό. Κατά των παραπάνω και των συνεργατών τους ασκήθηκαν ποινικές διώξεις για απάτη σε βαθμό κακουργήματος. Έχει προφυλακιστεί η 35χρονη και ο ΚΦ σήμερα Πέμπτη.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η παραπάνω ΜΚΟ ήταν αόρατη για το σύστημα, γιατί δεν είχε δηλώσει την ύπαρξη της στις αρμόδιες αρχές, αφού πρόκειται για φιλανθρωπικό σωματείο, που εμπίπτει στη ρυθμιστική αρμοδιότητα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και εποπτεύεται από τον οικείο Δήμο, όπως ισχύει για όλα τα φιλανθρωπικά σωματεία κατά συνταγματική επιταγή (αρθ. 102 παρ. 1Σ) και έτσι είχε περάσει κάτω από το ραντάρ των εποπτικών αρχών, παρά τις συχνές τηλεοπτικές εκκλήσεις του ΚΦ για συγκέντρωση χρημάτων με έρανο, που απαγορεύεται χωρίς άδεια (ν. 5101/1031), παράλειψη που γεννά ερωτηματικά για την αξιοπιστία των αρχών.

Η πρακτική αυτή είναι το κοινό χαρακτηριστικό του τρόπου δράσης όλων των παραπάνω ΜΚΟ-φιλανθρωπικών σωματείων, που παρά τη τεράστια δημοσιότητα της πολυσχιδούς δράσης τους, τις δωρεές, χορηγίες, εκκλήσεις, εράνους, διοργανώσεις δεν υπέπεσε στη προσοχή των αρμοδίων αρχών η έλλειψη νομιμότητας της δράσης τους και της ελλειμματικής διαχείρισης των χρημάτων – οι δε αρμόδιες αρχές κινηθήκαν μόνο κατόπιν καταγγελιών, ενδεχόμενα εκ των έσω.

Τι συνέβη με το Γηροκομείο Αθηνών 

Το ζητούμενο όμως πρέπει να είναι ο προληπτικός έλεγχος από αξιόπιστους ελεγκτικούς μηχανισμούς και διαδικασίες αλλά και το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να προλαμβάνονται οι ατασθαλίες και να μη περνούν κάτω από τα ραντάρ, γιατί με την αναζήτηση ευθυνών κατόπιν εορτής, που μπορεί σε βάθος χρόνου να οδηγήσουν σε κάποιες ποινικές καταδίκες δεν συντελεί στην επιστροφή των κλεμμένων χρημάτων, που κατά κανόνα δεν ανακτώνται.

Αντίθετα, καταργήθηκε το ραντάρ ελέγχου για το Γηροκομείο Αθηνών – που σύμφωνα με το Σύνταγμα αρμόδιος είναι ο Δήμος Αθηναίων, γιατί με το άρθρο 99 ν. 5239/2026 του αφαιρέθηκε η εποπτεία με απαγόρευση διορισμού επιτρόπου – και ανατέθηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, που δήλωσε ότι είναι αρμόδια μόνο για την εποπτεία του Σχεδίου Εξυγίανσης και όχι για την εποπτεία του ως φιλανθρωπικού σωματείου. Έτσι όμως το Γηροκομείο Αθηνών είναι το μόνο φιλανθρωπικό ίδρυμα της χώρας που δεν εποπτεύεται από ελεγκτικό φορέα κατά παράβαση των άρθρων 4 παρ.1 και 5 παρ.1 του Συντάγματος αλλά… who cares!

Μη κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) είναι σχετικά πρόσφατο νομικό μόρφωμα αγγλοσαξονικής προέλευση, που καλύπτει με τη δράση της τομείς, που η κυβέρνηση δεν θέλει ή δεν μπορεί να καλύψει. Στη χώρα μας δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, που καθορίζει τι είναι ΜΚΟ, αλλά κάτω από τη γενική αυτή ονομασία – που προσδίδει χροιά εξουσίας – λειτουργούν μη κερδοσκοπικές εταιρικές μορφές ιδιωτικού δικαίου, όπως αστικές εταιρείες, σωματεία-σύλλογοι και ΚΟΙΝΣΕΠ (Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση).

Μια ΜΚΟ ιδρύεται με τη νόμιμη δημοσίευση του καταστατικού της, που περιέχει την ονομασία, το σκοπό της, το κεφάλαιο, τα όργανα διοίκησης και ελέγχου, που είναι κατά κανόνα τυπικά, γιατί στις περισσότερες ισχύει η “ενός ανδρός αρχή” και αποκτούν ΑΦΜ. Οι ΜΚΟ που ασχολούνται με μετανάστες υπάγονται σε νομικό πλαίσιο και εγγράφονται σε ειδικό μητρώο του υπουργείου Μετανάστευσης.

Θολό το τοπίο των φιλανθρωπικών ΜΚΟ

Το τοπίο των φιλανθρωπικών ΜΚΟ και ιδρυμάτων κατά κανόνα είναι θολό, τόσο κατά τη διοίκηση, όσο και κατά την οικονομική διαχείριση, γιατί δεν υπάρχει επαρκής έλεγχος από τους ΟΤΑ και ο εσωτερικός είναι κατευθυνόμενος. Φαίνεται, ότι για τις περισσότερες ΜΚΟ ισχύει η φράση του Oscar Wilde “Ο δρόμος για τη κόλαση είναι στρωμένος από καλές προθέσεις”. Είναι γεγονός, ότι πολλές ΜΚΟ ιδρύονται μόλις βρεθεί η χορηγία, ή η κατάλληλη διασύνδεση με το πελατειακό κράτος ή οργάνωση της ΕΕ, με ψευδεπίγραφο τίτλο για να διαχειριστεί “το μαύρο χρήμα” συνεταιρικά με τη διασύνδεση.

Για τα φιλανθρωπικά ιδρύματα και ΜΚΟ, αλλά και για όλους τους θεσμούς συμβαίνει: Όταν αυτοί δεν έχουν στελεχωθεί αρχικά ή σε διάδοχη με κατάλληλα πρόσωπα διοίκησης πρόθυμα να προσφέρουν επέρχεται η αδιαφάνεια, η φθορά του χρόνου, η αλαζονεία του αξιώματος, το αίσθημα της ιδιοκτησίας , οι πολιτικές παρεμβάσεις, η ατιμωρησία λόγω έλλειψης ελέγχου και αποδεικτικών στοιχείων, η απληστία – πέραν “του να κάνει κανείς στον εαυτό του κανένα δωράκι”, κατά Ανδρέα Παπανδρέου – με αποτέλεσμα στο τέλος οι θεσμοί να αυτοαναιρούνται και να παραμένει μόνο ένα κερδοφόρο κέλυφος με χρονολογία λήξης.

Το κενό που δημιουργείται καλύπτουν νέοι θεσμοί που κάνουν τον ίδιο κύκλο και έτσι κλονίζεται σταδιακά στη χώρα μας η εμπιστοσύνη των πολιτών στη φιλανθρωπία και εθελοντισμό που επιφέρει μείωση χορηγιών και δωρεών.

Σαφώς υπάρχουν ΜΚΟ που έχουν διαχειριστεί τεράστια ποσά χωρίς παρατράγουδα, αλλά με υπεύθυνη λογοδοσία και έχουν επιτελέσει σημαντικό έργο με αναπτυξιακά και ανθρωπιστικά προγράμματα στη χώρα μας και διεθνώς και το έργο τους έχει αναγνωριστεί από τη Πολιτεία και τη κοινή γνώμη ακόμα και έμπρακτα με προσφορά υπηρεσιών και χορηγιών.

Νομίζω ότι είναι η κατάλληλη στιγμή – εξαιτίας των αλλεπαλλήλων σκανδάλων στις φιλανθρωπικές ΜΚΟ και φιλανθρωπικά ιδρύματα κατά τη διαχείριση των “ιερών” χρημάτων, που προκαλούν το ενδιαφέρον και την ανησυχία της κοινής γνώμης – να ξεκαθαρίσει η Πολιτεία το θολό τοπίο των ημεδαπών και διεθνών ΜΚΟ που δρουν στη χώρα μας, να τις καταγράψει, να νομοθετήσει κανόνες λειτουργίας με αξιόπιστο προληπτικό και όχι μόνο κατασταλτικό έλεγχο – ιδίως για τις ΜΚΟ και φιλανθρωπικά ιδρύματα, που λαμβάνουν δημόσιες και κοινοτικές χορηγίες.

Στη χώρα μας ο δημόσιος έλεγχος για τα οικονομικά της φιλανθρωπίας έχει μπει κάτω από το χαλί, ο δε εσωτερικός είναι ψευδεπίγραφος και καλύπτει τις αμφιλεγόμενες πρακτικές της διοίκησης του σωματείου. Συνεπώς η Πολιτεία πρέπει να αναζητήσει απολογισμό δράσης και αυτεπάγγελτη απόδοση ευθυνών και να θεσπίσει κανόνες για τη γνήσια εκλογή της ηγεσίας των φιλανθρωπικών φορέων και τη διαφύλαξη της περιουσίας των, όπως να μην επιτρέπεται με ευθύνη της συμβολαιογράφου η πώληση ακινήτου σε τιμή κατώτερη της αντικειμενικής και να μαγνητοφωνούνται οι γενικές συνελεύσεις των μελών για τη πιστή τήρηση των πρακτικών.

Συγκεκριμένα, η ρωσική ανώνυμη εταιρεία Promyshlennye Aktivy (Industrial Assets) αναλαμβάνει τη διαχείριση των συμμετοχών της JTI σε τέσσερις ρωσικές εταιρείες περιορισμένης ευθύνης: JTI Donskoy Tabak, Petro, JTI Yelets και Kres Neva. Δεν διευκρινίζεται ο λόγος της απόφασης, ωστόσο το Κρεμλίνο έχει συνδέσει αντίστοιχες κινήσεις στο παρελθόν με τη στάση κρατών που χαρακτηρίζει «εχθρικά».

Μεγάλη πίεση δέχθηκε η μετοχή της Coca-Cola HBC στο Χρηματιστήριο Αθηνών, που βυθίστηκε στο 14%, λόγω της παρουσίας της στη ρωσική αγορά. Παρά τις ισχυρές της επιδόσεις, η εταιρεία καλείται να συνυπολογίσει τις επιπτώσεις του γεωπολιτικού κινδύνου σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων. Άλλωστε, αρκετοί είναι οι ευρωπαϊκοί όμιλοι, που έχουν μπει το τελευταίο διάστημα στο στόχαστρο του Κρεμλίνου.

Βασική πηγή ανησυχίας για την αγορά, είναι και το δημοσίευμα της ρωσικής εφημερίδας Kommersant, σύμφωνα με το οποίο η εταιρεία Bochkari, παραγωγός μπίρας και αναψυκτικών με έδρα το Αλτάι ζητεί από τον Πούτιν, την υπαγωγή των ρωσικών δραστηριοτήτων της πρώην Coca-Cola σε καθεστώς προσωρινής εξωτερικής διαχείρισης.

Σύμφωνα με πληροφορίες της ρωσικής εφημερίδας, η πρόταση αφορά τον όμιλο Multon, ο οποίος μέχρι το 2022 εμφιάλωνε στη Ρωσία τα διεθνή προϊόντα της Coca-Cola και σήμερα παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς μη αλκοολούχων ποτών στη χώρα, με γνωστές μάρκες όπως οι Dobry και Rich.

Η συνολική αξία της επιχείρησης εκτιμάται ότι μπορεί να φτάνει τα 245 δισ. ρούβλια, γεγονός που καθιστά την υπόθεση ιδιαίτερα σημαντική για τη ρωσική αγορά αναψυκτικών.

Η παρουσία της JTI στη ρωσική αγορά

Σύμφωνα με το Interfax, η JTI δραστηριοποιείται στη Ρωσία από την ίδρυσή της, το 1999, όταν η μητρική της, Japan Tobacco Inc., εξαγόρασε τις διεθνείς δραστηριότητες της R.J. Reynolds. Το 2007, η JTI κατέκτησε την πρώτη θέση στη ρωσική αγορά καπνού, ενισχύοντας περαιτέρω την κυριαρχία της το 2018 με την εξαγορά της Donskoy Tabak.

Οι τέσσερις εταιρείες που περιλαμβάνονται στο προεδρικό διάταγμα καλύπτουν διαφορετικά στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Συγκεκριμένα, οι εγκαταστάσεις της Petro στην Αγία Πετρούπολη και της JTI Donskoy Tabak στο Ροστόφ επί του Ντον παράγουν έτοιμα προϊόντα καπνού. Αντίθετα, η JTI Yelets, στην περιφέρεια Λίπετσκ, και η Kres Neva, στην περιφέρεια Λένινγκραντ, δραστηριοποιούνται στην επεξεργασία πρώτων υλών.

Πάντως, το διάταγμα δεν περιλαμβάνει πρόσθετα στοιχεία ταυτοποίησης της εταιρείας που αναλαμβάνει τη διαχείριση, πέρα από την επωνυμία της. Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ποια ακριβώς από τις εταιρείες που είναι καταχωρισμένες στη Ρωσία με την επωνυμία Promyshlennye Aktivy θα αναλάβει τις δραστηριότητες της JTI.

Τα οικονομικά μεγέθη των τεσσάρων εταιρειών

Οι τελευταίες δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις των εταιρειών του ομίλου JTI στη Ρωσία αφορούν τη χρήση του 2023. Σύμφωνα με τα συγκεκριμένα στοιχεία:

• JTI Donskoy Tabak: Έσοδα 10,3 δισ. ρούβλια και καθαρά κέρδη 1,3 δισ. ρούβλια.
• JTI Yelets: Έσοδα 1,25 δισ. ρούβλια και καθαρά κέρδη 139,9 εκατ. ρούβλια
• Kres Neva: Έσοδα 8,5 δισ. ρούβλια και κέρδη 1,28 δισ. ρούβλια.
• Petro: Έσοδα 73 δισ. ρούβλια και κέρδη 13,2 δισ. ρούβλια.

Με βάση τα δημοσιευμένα στοιχεία, η Petro αποτελεί τη μεγαλύτερη από τις τέσσερις εταιρείες ως προς τον κύκλο εργασιών και την κερδοφορία, συγκεντρώνοντας το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών οικονομικών μεγεθών τους.

Τι έκαναν οι υπόλοιπες μεγάλες καπνοβιομηχανίες

Η απόφαση για την JTI αποτελεί την πρώτη εφαρμογή του μηχανισμού προσωρινής διαχείρισης σε περιουσιακά στοιχεία καπνοβιομηχανίας στη Ρωσία. Άλλοι διεθνείς όμιλοι είχαν επιλέξει τα προηγούμενα χρόνια να αποχωρήσουν από τη ρωσική αγορά μέσω πώλησης των τοπικών δραστηριοτήτων τους.

Το 2022, ο βρετανικός όμιλος Imperial Brands, στον οποίο ανήκει η Imperial Tobacco, μεταβίβασε τις δραστηριότητές του στη Ρωσία σε Ρώσους επενδυτές. Αντίστοιχα, το 2023, η British American Tobacco πούλησε τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία της στην τοπική διοικητική ομάδα.

Από την πλευρά της, η Philip Morris International είχε ανακοινώσει πριν από αρκετά χρόνια ότι εξέταζε το ενδεχόμενο
αναδιάρθρωσης των δραστηριοτήτων της στη Ρωσία, ακόμη και μέσω μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων. Ωστόσο, έκτοτε δεν έχουν δημοσιοποιηθεί νεότερες πληροφορίες σχετικά με την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου.

Στο στόχαστρο και άλλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι

Η νέα απόφαση ακολουθεί την υπαγωγή των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων της ελβετικής Nestlé, της γερμανικής Metro και της γαλλικής Auchan σε καθεστώς προσωρινής διαχείρισης τον Σεπτέμβριο, υπενθυμίζει το Reuters.

Τον Οκτώβριο, η Μόσχα ανέλαβε επίσης τον έλεγχο των δραστηριοτήτων τεσσάρων ακόμη ευρωπαϊκών εταιρειών στη Ρωσία, επικαλούμενη τη στήριξη ευρωπαϊκών κρατών προς την Ουκρανία και αυτό που η ίδια χαρακτήρισε παράνομες απαλλοτριώσεις ρωσικής περιουσίας.

Κλιμακώνεται η ένταση Ρωσίας-Ιαπωνίας

Η απόφαση για την Japan Tobacco έρχεται σε μια περίοδο επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ Μόσχας και Τόκιο. Τον Οκτώβριο, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε «εχθρική ενέργεια» την πώληση μη επανδρωμένου αεροσκάφους στην Ουκρανία από ιαπωνική εταιρεία, προειδοποιώντας για σκληρή αντίδραση.

Παράλληλα, οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν τον περασμένο μήνα ότι συνέλαβαν Ιάπωνα δημοσιογράφο στην περιοχή της Σαχαλίνης, στη ρωσική Άπω Ανατολή, ως ύποπτο για κατασκοπεία. Το περιστατικό σηματοδότησε νέα επιδείνωση των διμερών σχέσεων, οι οποίες έχουν ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες.

Πηγή: NewMoney-protothema

Έτσι, άφησε τα ποικιλώνυμα καρτέλ να αλωνίζουν στην αγορά, να κερδοσκοπούν με τρόπο προκλητικό. Δεν ασχολήθηκε ποτέ γιατί οι ευκαιριακές ανατιμήσεις, όπως του καφέ, της σοκολάτας ή της φέτας, που οφείλονταν σε υστερήσεις της παραγωγής διεθνώς και εγχωρίως, δεν υποχώρησαν όταν η προσφορά ομαλοποιήθηκε. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες στη χώρα μας είναι στα χέρια ολίγων που καρπώνονται την πρόσοδο (rent).

Δεν προβληματίζει τη ΝΔ η επίπτωση του τουρισμού στη διατήρηση της πληθωριστικής ψυχολογίας των διακοπών. Όταν αυτές τελείωσαν, οι απασχολούμενοι πήγαν στο Ταμείο Ανεργίας και συνέχισαν να πληρώνουν έναν εσπρέσο 3,5 ευρώ όπως το κατακαλόκαιρο. Τα αφορολόγητα εισοδήματα των εκμισθούμενων καταλυμάτων και της «χρυσής βίζας» διαμορφώνουν μια αντίληψη περί τιμών που δεν αντέχει η τσέπη του μέσου εργαζομένου.

Αφέθηκαν οι μαθητευόμενοι μάγοι της εξουσίας στη μέθη των παχυλών μεγεθών, αλλά το πάθημα συγκράτησης του πληθωρισμού δεν έγινε μάθημα. Οι πάροχοι ηλεκτρισμού συνέχισαν να μετακυλούν τα επίχειρα της απρονοησίας και των υψηλών φόρων στον καταναλωτή. Τα κέρδη των διυλιστηρίων, αναλογικά επί των ανώτατων τιμών του αργού πετρελαίου, πέρασαν στις τελικές τιμές των υγρών και αέριων καυσίμων, χωρίς ποτέ να διαφοροποιούνται με τις μέσες τιμές προμήθειας.

Οι εκλογές όμως πλησιάζουν, οπότε οι καταναλωτές μεταβάλλονται σε ψηφοφόρους και το «σύνδρομο Τραμπ» δεν προβληματίζει τους διοικούντες. Νομίζουν ότι με κάποια μαγική συνταγή θα δαμάσουν το τέρας του πληθωρισμού ή θα το ξεχάσει το κοινό με παροχολογίες και παραπληροφορήσεις.

Εντούτοις, οι ψηφοφόροι δεν εντυπωσιάζονται ούτε ξεχνούν. Μόνον όταν τα εισοδήματα αυξάνονται ταχύτερα του πληθωρισμού δείχνουν κατανόηση, παρότι τα δύο μεγέθη είναι ασύμπτωτα. Αλλά και εδώ, ο μεν πληθωρισμός έφτασε το 5,6% τον Οκτώβριο και τα εισοδήματα μειώθηκαν μετά τη φορολογία τον ίδιο μήνα.

Άλλα είναι τα αίτια των ανατιμήσεων και άλλη η εμφάνιση του ρυθμού ανάπτυξης. Στην Αμερική η ανάπτυξη επί Τραμπ ήταν υψηλή, αλλά δεν έφτανε στο οικογενειακό πορτοφόλι, παρά μόνο στις εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης. Αν στους υπολειπόμενους 6 μήνες μέχρι τις βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα δεν χαλιναγωγηθεί ο πληθωρισμός, ας μην εκπλαγεί το κυβερνών κόμμα της ΝΔ αν χάσει πανηγυρικά την ψήφο της μέσης τάξης,όπως ακριβώς ο Τραμπ τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο.

Θεωρώ ότι είναι κάπως πρόωρο να διατυπώσουμε από τώρα κατηγορηματικές εκτιμήσεις. Οι σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ είναι παλαιές και βασίζονται σε ισχυρά θεμέλια. Είμαστε δύο χώρες, σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, με στρατηγικές σχέσεις που έχουν διαμορφωθεί εδώ και πολλά χρόνια.

Η περιοχή μας διανύει εδώ και πολύ καιρό μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο. Πόλεμοι, συγκρούσεις και καταπιέσεις συνεχίζονται δυστυχώς σε όλες τις πλευρές γύρω μας. Εμείς επιθυμούμε η περιοχή μας να αποκτήσει το συντομότερο δυνατόν ειρήνη και ηρεμία.
Μεγάλη μας επιθυμία είναι τα εκλογικά αποτελέσματα να συμβάλουν στην εδραίωση μόνιμης ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή μας. Για τον σκοπό αυτό, θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε σε στενό διάλογο τόσο με την αμερικανική κυβέρνηση όσο και με τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία».

Επίσκεψη στο Αζερμπαϊτζάν

Ο πρόεδρος Ερντογάν, δήλωσε ότι πιστεύει πως οι σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν μπορούν να ξεπεράσουν κάθε εμπόδιο, ανακοινώνοντας παράλληλα ότι θα επισκεφθεί το Μπακού στις 8 Νοεμβρίου, έπειτα από τις εντάσεις που έχουν σημειωθεί τις τελευταίες εβδομάδες μεταξύ των δύο ιστορικών συμμάχων, με αφορμή περιφερειακά και εσωτερικά πολιτικά ζητήματα.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, απουσίασε από τη σύνοδο κορυφής των τουρκικών κρατών που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, παρά την προσωπική πρόσκληση που του είχε απευθύνει ο Ερντογάν. Οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν επιβαρυνθεί μετά τις επικρίσεις ορισμένων Τούρκων αξιωματούχων για την απόφαση του Αζερμπαϊτζάν να επιβάλει περιορισμούς στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας, στο πλαίσιο νέων κανονισμών για τις σχολικές στολές, οι οποίοι απαγορεύουν ενδυμασίες που θεωρούνται ασύμβατες με τον κοσμικό χαρακτήρα της κρατικής εκπαίδευσης.

Οι επικρίσεις προκάλεσαν την αντίδραση του Αλίεφ και Αζέρων αξιωματούχων, οι οποίοι προειδοποίησαν κατά οποιασδήποτε παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις του Μπακού, χωρίς ωστόσο να κατονομάσουν την Τουρκία. Ο Ερντογάν απομάκρυνε έναν από τους συμβούλους του, μετά τις δημόσιες επικρίσεις που εκείνος είχε διατυπώσει για την απόφαση σχετικά με τη μαντίλα.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά την πτήση της επιστροφής του από τη Νότια Κορέα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι σχεδιάζει να επισκεφθεί το Αζερμπαϊτζάν προκειμένου να συμμετάσχει στις εκεί εκδηλώσεις για την Ημέρα της Νίκης. Πρόσθεσε ότι ελπίζει πως η επίσκεψη θα προσφέρει «την ευκαιρία να γίνουν τα απαραίτητα βήματα», χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις.

«Οι σχέσεις μας με το Αζερμπαϊτζάν υπερβαίνουν κατά πολύ τις κλασικές διπλωματικές επαφές. Ο άρρηκτος δεσμός μεταξύ των δύο χωρών είναι προϊόν της κοινής μας ιστορίας, του πολιτισμού, της μοίρας μας και, με τη θέληση του Θεού, του κοινού μας μέλλοντος», δήλωσε, σύμφωνα με απομαγνητοφωνημένο κείμενο των δηλώσεών του που έδωσε στη δημοσιότητα το γραφείο του. «Δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο που να μην μπορεί να ξεπεράσει η αδελφοσύνη μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν», πρόσθεσε ο Ερντογάν.

Επίσης μεταβιβάσθηκε το 51% του www.businessdaily.gr από τον Γιάννη Παπαδογιάννη στον Αντώνη Δελλατόλλα. Πληροφορίες αναφέρουν πως παράλληλα ολοκληρώθηκε η διαδικασία για τη μεταβίβαση του www.protagon.gr , από το οποίο αποχώρησε ο Χρήστος Μεμής. Ταυτόχρονα φέρεται να βρίσκεται σε εξέλιξη η συμφωνία του Νίκου Χατζηνικολάου και του Γιώργου Πουλόπουλου (Όμιλος Bright) για το Real Group, η οποία κυοφορείται από τις αρχές του έτους και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το Δεκέμβριο. Ήδη από τον Μάρτιο ο Πουλόπουλος πήρε το 33,26% των μετοχών της Real Group.

Άλλη συμφωνία στο χώρο είναι αυτή της Wide Media Group με τον Γιάννη Κουρτάκη. Η πρώτη πήρε στα τέλη Οκτωβρίου το 51% της εταιρείας του δεύτερου και ουσιαστικά έγιναν “ένα” τα μέσα τους. Στην Wide Media Group, που ανήκει στην επιχειρηματική τριανδρία των εφοπλιστών Δημήτρη Μπάκου, Γιάννη Καϋμενάκη και Αλέξανδρου Εξάρχου (γνωστοί από τη δραστηριότητά τους στην Intrakat/Άκτωρ και την Παγκρήτια Τράπεζα) ανήκουν οι τηλεοπτικοί σταθμοί Action 24 και Attica TV, καθώς και ιστοσελίδες όπως το Flash.gr. Στην Next Step Media Group του Κουρτάκη ανήκουν τα “Παραπολιτικά”, η “Απογευματινή”, ο ραδιοφωνικός σταθμός Παραπολιτικά 90.1, Νότες,  το iefimerida.gr, το sportdog.gr κ.ά.

Τέλος, ήδη από τον Σεπτέμβριο οι Νέες Καθημερινές Εκδόσεις (στην οποία ανήκει η εφημερίδα “Καθημερινή” του Αλαφούζου) και η Φιλελεύθερος Εκδοτική (Liberal.gr) του Θάνου Μαυρίδη προχώρησαν σε στρατηγική συνεργασία στον τομέα της δημιουργίας περιεχομένου και της ανάπτυξης ψηφιακών προϊόντων.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος θεωρείται ο επικρατέστερος υποψήφιος του κόμματος για τις επόμενες προεδρικές, πήρε αποστάσεις την Τετάρτη τόσο από τον Ντόναλντ Τραμπ όσο και από τον πόλεμο κατά του Ιράν, αποδίδοντας την ήττα της παράταξης στις συνέπειες της στρατιωτικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή, στο κόστος διαβίωσης και στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ, υπογραμμίζοντας ότι η σύγκρουση στέρησε από το κόμμα του τον έλεγχο της Γερουσίας για τουλάχιστον έξι χρόνια.

Απευθυνόμενος σε όσους είναι οργισμένοι και «θέλουν να πουν: “Σας τα είχαμε πει”», ο Βανς ανέφερε σε μακροσκελή ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Έχετε δίκιο, πράγματι μας είχατε προειδοποιήσει».

Βαρύ το κλίμα αποδοκιμασίας

Από την πλευρά του, ο κυβερνήτης της Φλόριντα, Ρον Ντε Σάντις, ο οποίος είχε μέχρι πρότινος υποβαθμίσει το ενδιαφέρον του για την προεδρική κούρσα του 2028, εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι η πολιτεία του αποτέλεσε ένα σπάνιο, θετικό σημείο αναφοράς για τους Ρεπουμπλικανούς, προκειμένου να τοποθετηθεί ως ο νόμιμος διάδοχος του κόμματος.

«Ας είμαστε ξεκάθαροι για το τι συνέβη προχθές το βράδυ — για τους Ρεπουμπλικανούς σε πολλές περιοχές της χώρας, αυτό ισοδυναμεί σχεδόν με ολοκληρωτικό αφανισμό», δήλωσε ο Ντε Σάντις σε συνέντευξη Τύπου. Μάλιστα, καθώς οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι οι ψηφοφόροι κατέταξαν την κυβερνητική διαφθορά στην κορυφή των ανησυχιών τους για τη νυν κυβέρνηση, ο Ντε Σάντις ζήτησε από το Κογκρέσο να απαγορεύσει τη διαπραγμάτευση μετοχών από βουλευτές και γερουσιαστές — επεκτείνοντας τη σχετική απαγόρευση και στην εκτελεστική εξουσία.

Η συγκεκριμένη κίνηση δεν μπορούσε να εκληφθεί ως οτιδήποτε άλλο εκτός από ευθεία βολή κατά του Τραμπ, ο οποίος, σύμφωνα με τις δηλώσεις περιουσιακής του κατάστασης, πραγματοποίησε δεκάδες χιλιάδες συναλλαγές αξιογράφων κατά το πρώτο έτος της θητείας του. Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι οι επενδύσεις του Αμερικανού προέδρου βρίσκονται υπό ανεξάρτητη διαχείριση και ότι δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων.

Πηγή με γνώση των εξελίξεων ανέφερε στο Bloomberg ότι η προεκλογική εκστρατεία που έκανε ο Ντε Σάντις υπέρ του υποψηφίου διαδόχου του για τη διακυβέρνηση της Φλόριντα, Μπάιρον Ντόναλντς, συνέβαλε στην ενίσχυση του δικού του πολιτικού κεφαλαίου, μετά την κατάρρευση των προεδρικών του φιλοδοξιών στις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικανών το 2024. Ξεκίνησε το blame game στους Ρεπουμπλικανούς μετά την ιστορική ήττα: Τα πρόσωπα που ακούγονται για τη διαδοχή του Τραμπ για το 2028

Η ίδια πηγή σημείωσε ότι ο Ντε Σάντις παραμένει δημοφιλής στους Ρεπουμπλικανούς της πολιτείας του, παρά τις γενικευμένες εκλογικές αναταράξεις. Ο γερουσιαστής του Τέξας, Τεντ Κρουζ, ένας ακόμη πιθανός διεκδικητής του χρίσματος το 2028, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ιστορική αποδοκιμασία, η οποία πυροδοτήθηκε από τις αντιδράσεις στους δασμούς, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την ανεξέλεγκτη κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers).

«Οφείλουμε να ακούσουμε και να απαντήσουμε. Πρέπει να προασπιστούμε οικονομικές πολιτικές που κάνουν πραγματική διαφορά στις ζωές των εργαζομένων και να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες», υπογράμμισε ο Κρουζ στο podcast του. «Το Τέξας βάφτηκε μπλε» συμπλήρωσε.

Αψιμαχίες στο κόμμα

Οι εξελίξεις της Τετάρτης σηματοδότησαν τις πρώτες αψιμαχίες στη μάχη για την ανασυγκρότηση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ενόψει των επόμενων εκλογών. Έπειτα από μια δεκαετία κατά την οποία ο Τραμπ έλεγχε την παράταξη με σιδηρά πυγμή, τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι η νέα γενιά στελεχών θα επιδιώξει να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά της. Άλλες ιστορικές μορφές του κόμματος έστειλαν επίσης μηνύματα, στα οποία υπενθύμιζαν παλαιότερες προειδοποιήσεις τους.

Ο γερουσιαστής του Τέξας, Τζον Κόρνιν, υποστήριξε σε άρθρο γνώμης στη Wall Street Journal ότι οι Ρεπουμπλικανοί υπέπεσαν σε σειρά «αβίαστων πολιτικών λαθών», συμπεριλαμβανομένης της πίεσης να στηριχθεί ο βουτηγμένος στα σκάνδαλα υποψήφιος Κεν Πάξτον, ο οποίος τον είχε νικήσει στην εσωκομματική κούρσα.

Ο Μιτ Ρόμνεϊ, προεδρικός υποψήφιος του κόμματος το 2012, καυτηρίασε τη στήριξη των υποψηφίων στους δασμούς του Τραμπ, στον «παρορμητικό» πόλεμο και στην «προφανή διαφθορά», μεταξύ άλλων λαθών. «Οι κακές πολιτικές και ο κακός χαρακτήρας παράγουν κακή πολιτική», έγραψε στο X και συμπλήρωσε: «Ελπίζω σε διόρθωση πορείας, τόσο για τη χώρα όσο και για την παράταξή μου».

Σενάρια παραίτησης Ρούμπιο

Την ίδια στιγμή, σενάρια παραίτησης του Μάρκο Ρούμπιο από την κυβέρνηση του Τραμπ κυκλοφορούν έντονα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, καθώς ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών φέρεται να προετοιμάζει το έδαφος για τη διεκδίκηση της Προεδρίας των ΗΠΑ το 2028.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Independent, πηγές με γνώση των διεργασιών στην Ουάσιγκτον αναφέρουν ότι ο Ρούμπιο, ο οποίος εκτελεί παράλληλα χρέη συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου, εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει την κυβέρνηση, προκειμένου να διεκδικήσει το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών για τις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2028. Βασικός αντίπαλός του σε αυτή την προσπάθεια εκτιμάται ότι θα είναι ο Τζέι Ντι Βανς.

Οι σχετικές πληροφορίες είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν ακόμη και πριν από τα καταστροφικά για τους Ρεπουμπλικανούς αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών, στις οποίες το κόμμα έχασε τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας. Υψηλόβαθμες κομματικές πηγές στις ΗΠΑ, αλλά και στελέχη της βρετανικής κυβέρνησης, είχαν ήδη επισημάνει στον Independent ότι ο Ρούμπιο ενδέχεται να αποχωρήσει από την κυβέρνηση Τραμπ. Μετά την εκλογική ήττα, οι εκτιμήσεις αυτές ενισχύθηκαν, καθώς οι Δημοκρατικοί κατάφεραν να επικρατήσουν ακόμη και σε παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικανών, όπως το Κάνσας και το Τέξας.

Ο Ρούμπιο φέρεται να είναι ένα από τα πέντε μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Τραμπ που εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν την κυβέρνηση μετά την εκλογική πανωλεθρία των Ρεπουμπλικανών. Μάλιστα, πηγή από την Ουάσιγκτον ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών πρέπει να «αποστασιοποιηθεί από τον πόλεμο στο Ιράν και να επιρρίψει την ευθύνη στον Τραμπ», εφόσον επιθυμεί να διατηρήσει τις προεδρικές του φιλοδοξίες.

Σύμμαχος του Ρούμπιο εμφανίστηκε ακόμη πιο ξεκάθαρος ως προς την ανάγκη αποχώρησής του από την κυβέρνηση. «Είναι απολύτως λογικό να παραιτηθεί και να εγκαταλείψει την κυβέρνηση», δήλωσε, προσθέτοντας ότι ο Ρούμπιο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην ισχυρότερη θέση για τη διεκδίκηση του χρίσματος των Ρεπουμπλικανών.

«Ο Ρούμπιο είναι αυτή τη στιγμή ο επικρατέστερος υποψήφιος για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών. Βρίσκεται σίγουρα μπροστά από τον Βανς», υποστήριξε η ίδια πηγή. Ωστόσο, όπως εξήγησε, η παραμονή του στο υπουργείο Εξωτερικών ενδέχεται να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο στα πολιτικά του σχέδια. «Δεν μπορεί να διεκδικήσει την προεδρία όσο παραμένει υπουργός Εξωτερικών. Και η σύνδεσή του με την κυβέρνηση μόνο κακό μπορεί να κάνει στις προοπτικές του», κατέληξε.

Θα αλλάξει ρότα ο Τραμπ;

Από την πλευρά του, ο Τραμπ εμφανίστηκε την Τετάρτη στον χώρο κατασκευής της αίθουσας δεξιώσεων του Λευκού Οίκου — ένδειξη ότι είναι απίθανο να μετατοπίσει ριζικά το ενδιαφέρον του από τα αμφιλεγόμενα προσωπικά του σχέδια κατά τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του, παρά την ηχηρή καταδίκη της ηγεσίας του από το εκλογικό σώμα.

Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Αμερικανός πρόεδρος υποβάθμισε τα αποτελέσματα, διαψεύδοντας ότι υπάρχει ένταση στις σχέσεις του με τον Βανς, ενώ διέψευσε επίσης ρεπορτάζ του CBS News που ανέφερε ότι βολιδοσκοπούσε συμμάχους του σχετικά με την αποπομπή του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ.

«Όχι, θεωρώ ότι κάνει εξαιρετική δουλειά», δήλωσε στους εκπροσώπους του Τύπου, έχοντας, μάλιστα, αποκλείσει δημόσια και το ενδεχόμενο ευρείας αναδιάρθρωσης του επιτελείου της κυβέρνησής του. Ξεκίνησε το blame game στους Ρεπουμπλικανούς μετά την ιστορική ήττα: Τα πρόσωπα που ακούγονται για τη διαδοχή του Τραμπ για το 2028

Πρόσωπο με γνώση του τρόπου σκέψης του, το οποίο ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, ανέφερε στο Bloomberg ότι ο Τραμπ δεν έχει διάθεση για σαρωτικές αλλαγές, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν εκτοξεύτηκε κέτσαπ στους τοίχους» — μια σαφής αναφορά στην παλαιότερη κατάθεση σύμφωνα με την οποία ο Τραμπ είχε πετάξει το γεύμα του στον τοίχο μετά την εκλογική ήττα του 2020 (ισχυρισμό τον οποίο ο ίδιος είχε διαψεύσει τότε).

Παρ’ όλα αυτά, αρκετά στελέχη χαμηλότερης βαθμίδας ετοιμάζονται να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους, σύμφωνα με την ίδια πηγή. Ορισμένοι σύμμαχοι του Τραμπ συνεχίζουν να εκφράζουν εικασίες για το μέλλον της προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς, αν και ο πρόεδρος είχε δηλώσει στο παρελθόν ότι η ίδια «θα παραμείνει στη θέση της για πολύ καιρό».

Υπό πίεση ο υπουργός Πολέμου

Η θέση του υπουργού Πολέμου είναι δύσκολο, εν μέσω δημοσιευμάτων ότι ο Τραμπ εξετάζει να απομακρύνει τον Πιτ Χέγκσεθ (τα οποία διαψεύδει ο ίδιος) ενώ ήδη ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι αμφισβητούν ανοιχτά την παραμονή του στο Πεντάγωνο. Ο γερουσιαστής της Βόρειας Καρολίνας, Τομ Τίλις, ήταν ξεκάθαρος, λέγοντας ότι ο υπουργός Πολέμου βρίσκεται αντιμέτωπος με μια περίοδο κατά την οποία θα κληθεί να λογοδοτήσει για τις αποφάσεις του «Ο Χέγκσεθ θα κληθεί να λογοδοτήσει. Είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν έχουμε τη χρηματοδότηση ή τις εγγυήσεις για την άμυνα που χρειαζόμαστε» δήλωσε στο CBS News.

Η αντιπαράθεση συνδέεται άμεσα με τη χρηματοδότηση των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς οι Δημοκρατικοί έχουν απειλήσει να μπλοκάρουν το αίτημα της κυβέρνησης για έκτακτη ενίσχυση του αμυντικού προϋπολογισμού κατά 70 δισεκατομμύρια δολάρια, το οποίο υποβλήθηκε τον Ιούνιο. Στο επίκεντρο βρίσκεται επίσης ο ετήσιος προϋπολογισμός του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027, την ώρα που οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εμπλέκονται σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν.

Ο Τίλις είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επικύρωση του διορισμού του Χέγκσεθ τον Ιανουάριο του 2025, ωστόσο στη συνέχεια χαρακτήρισε την ψήφο του «τη μεγαλύτερη μεταμέλεια» της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Τον προηγούμενο μήνα είχε ζητήσει δημόσια από τον Τραμπ να απομακρύνει τον υπουργό Πολέμου, εξαπολύοντας σφοδρή επίθεση εναντίον του στο X. «Δεν έχω δει ποτέ πιο ανίκανη διοίκηση των γενναίων ανδρών και γυναικών που υπηρετούν τη χώρα μας. Φοβάται την ικανότητα και καταφεύγει στην υποδαύλιση πολιτισμικών πολέμων, αντί να ασχολείται με σοβαρότητα με το ζωτικής σημασίας έργο της εθνικής μας άμυνας και την υγεία και την ευημερία του στρατιωτικού μας προσωπικού» ανέφερε.

Μιλώντας στο CBS News, ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής πρόσθεσε ότι μετά τις εκλογές πρέπει να εξεταστεί αν ο Χέγκσεθ είναι το καταλληλότερο πρόσωπο για να παρουσιάσει τις αμυντικές ανάγκες της χώρας στο Κογκρέσο. Επισήμανε, μάλιστα, ότι οι νομοθέτες διαθέτουν μόλις 60 ημέρες μέχρι την ολοκλήρωση της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου.

Ανάλογη άποψη έχει εκφράσει και ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Βιρτζίνια Τιμ Κέιν, μέλος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, ο οποίος είχε δηλώσει τον Σεπτέμβριο ότι μια αλλαγή στην ηγεσία του Πενταγώνου θα μπορούσε να διευκολύνει την επίτευξη διακομματικών συμφωνιών για τις αμυντικές δαπάνες.

Η πρωτοβουλία Μάσι

Πέρα από την πιθανότητα απομάκρυνσής του από τον Τραμπ, ο Χέγκσεθ βρίσκεται αντιμέτωπος και με το ενδεχόμενο διαδικασίας παραπομπής από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής του Κεντάκι, Τόμας Μάσι, ο οποίος έχει έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τον Αμερικανό πρόεδρο και ολοκληρώνει τις τελευταίες εβδομάδες της θητείας του μετά την ήττα του στις προκριματικές εκλογές, έχει καταθέσει οκτώ κατηγορίες σε βάρος του υπουργού Άμυνας από τις 15 Σεπτεμβρίου.

Ο Μάσι σχεδιάζει να επιδιώξει ψηφοφορία στην Ολομέλεια της Βουλής ακόμη και από την επόμενη εβδομάδα, όταν το Κογκρέσο επιστρέψει στις εργασίες του. Στο ψήφισμά του κατηγορεί τον Χέγκσεθ για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν χωρίς την απαιτούμενη εξουσιοδότηση του Κογκρέσου, για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο χωρίς συνταγματική νομιμοποίηση και για διαταγές θανάτωσης υπόπτων για διακίνηση ναρκωτικών στην Καραϊβική χωρίς προηγούμενη δικαστική διαδικασία.

«Οι συνταγματικές παραβιάσεις του υπουργού Χέγκσεθ εκτείνονται πέρα από τον παράνομο πόλεμο στο Ιράν» δήλωσε ο Μάσι και συνέχισε: «Καταχράται την εξουσία του αξιώματός του, για να αγνοεί τα ψηφίσματα του Κογκρέσου σχετικά με τις πολεμικές εξουσίες, να απαγάγει ξένους ηγέτες και να εκφοβίζει επικριτές της κυβέρνησης Τραμπ, προβαίνοντας σε αντίποινα εναντίον τους επειδή ασκούν το δικαίωμά τους στην ελευθερία του λόγου».

Παρότι οι Ρεπουμπλικανοί εξακολουθούν να ελέγχουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από το νέο Κογκρέσο και μπορούν να επιχειρήσουν να θέσουν την πρόταση στο αρχείο, ο Μάσι εκτιμά ότι υπάρχουν περιθώρια υπερψήφισής της. «Υπάρχει μια αξιοπρεπής πιθανότητα να περάσει από τη Βουλή και νομίζω ότι αυτό θα αποτελούσε στίγμα στο ιστορικό του. Αν σκέφτεται να αποχωρήσει, τώρα θα ήταν μια καλή στιγμή να το κάνει» δήλωσε στην Washington Post.

Εν όψει της ανάληψης του ελέγχου και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς τον Ιανουάριο δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για την κυβέρνηση Τραμπ. Ήδη, έχουν κατατεθεί από Δημοκρατικούς προτάσεις παραπομπής όχι μόνο εναντίον του Αμερικανού προέδρου, αλλά και κατά του υπουργού Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ και της υπουργού Παιδείας, Λίντα ΜακΜάχον.

Οι πρωτοβουλίες αυτές δεν είχαν προχωρήσει όσο η Βουλή των Αντιπροσώπων ελεγχόταν από τους Ρεπουμπλικανούς, ωστόσο αποτυπώνουν την κατεύθυνση προς την οποία προσανατολίζονται οι Δημοκρατικοί μετά την εκλογική τους επικράτηση. Ο Άνταμ Σμιθ, κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής, δήλωσε στην Washington Post ότι σκοπεύει να εξετάσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, την πολιτικοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων και ενδεχόμενα φαινόμενα διαφθοράς στις συμβάσεις προμηθειών του Πενταγώνου.

Η αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών θα μπορούσε επομένως να μετατρέψει τις μέχρι σήμερα πολιτικές αντιπαραθέσεις για τον Χέγκσεθ σε εκτεταμένες έρευνες, με την κυβέρνηση να βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα Κογκρέσο στο οποίο δεν θα διαθέτει την πλειοψηφία. Παρά τις πληροφορίες για συζητήσεις σχετικά με το μέλλον του Χέγκσεθ, ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι ο πρόεδρος εξακολουθεί να στηρίζει τον υπουργό Πολέμου.

Συμμετείχαν μαθητές, φοιτητικοί σύλλογοι και εκπαιδευτικοί με κάλεσμα και της ΟΛΜΕ (καθηγητές) και της ΔΟΕ (δάσκαλοι). Αν και οι -κυρίως νεανικές-κινητοποιήσεις στη Γαλλία έχουν πυροδοτήσει αντίστοιχες διαδηλώσεις σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα δεν φαίνεται να ανταποκρίνεται -μία ερμηνεύσιμη στάση.

Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις πάντως ήταν διάσπαρτες σε όλο το κέντρο προχωρώντας σε μαζικούς ελέγχους σε μαθητές και φοιτητές. «Επικεφαλής, μάλιστα, των αστυνομικών δυνάμεων δήλωσε ότι υπάρχει κατεύθυνση από τη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών να πραγματοποιούνται μαζικοί έλεγχοι σε διαδηλωτές. Κάτω από την αποφασιστική παρέμβαση των Φοιτητικών Συλλόγων έχουν ήδη αποτραπεί έλεγχοι», μετέδωσε ο 902.gr

Σε εποχές πολιτισμικής παρακμής η κρίση αξιών οδηγεί σε ακραία θεοποίηση τού Πλούτου. Το χρήμα είναι ενέργεια κινητοποιός ταραχωδών αλληλεπιδράσεων… που οδηγούν αναπόφευκτα σε κρίσεις, επικρίσεις, κατακρίσεις, διακρίσεις…

Διαφωτιστικό από αυτή την άποψη αυτό το μυθοπλαστικό έργο Τέχνης που κλίνει προς το ντοκιμαντέρ και για εμάς τους Ευρωπαίους, που δεν είχαμε την τύχη (ή την πολυτέλεια) να επισκεφθούμε το Λάγος και τη μυθική χώρα Νιγηρία (διάσημη πλέον για την διαφθορά των ισχυρών κρατούντων), λειτουργεί και σαν ιδιότυπη εκ του ασφαλούς ξενάγηση σε μια χώρα που ασφυκτιά κάτω από τον υλιστικό αντιπνευματικό «πολιτισμό» μετατρέποντας τους ανθρώπου σε ανδρείκελα, σε σκιές…

Η νοσταλγία δεν είναι εδώ ωραιοποιητική αλλά τρυφερή. Δείχνει τα βεβιασμένα συναισθήματα (στο βλέμμα, στο χαμόγελο, σε μια αυθόρμητη χειρονομία). Η στοργή (για τον συνάνθρωπο) είναι το τελευταίο μας καταφύγιο πριν τον επερχόμενο κοινωνικοπολιτικό «Αρμαγεδδώνα». Η Ποίηση είναι ένα χρήσιμο, δραστικό, αποτελεσματικό εργαλείο, που απαιτεί όμως μεγάλες δόσεις ευτοπικού οραματισμού και θετικής ενεργοποίησης. Η αποστασιοποίηση δεν είναι αρκετή, γιατί οδηγεί στην ψυχρότητα, στην απενεργοποίηση των αισθημάτων.

Δυστυχώς σε αυτή την ταινία δεν βρήκα (εκτός από την απομυθοποιημένη λεηλατημένη Φύση) κανέναν ποιητικό απόηχο τής άϋλης Παράδοσης και των πανάρχαιων γονιμολατρικών δρωμένων που θα μπορούσαν να εξισορροπήσουν τη σύγχρονη κατάντια λειτουργώντας ως αντίρροπον «δέος».

Κρίμα. Η Ύλη δεν λύνεται χωρίς Φως και η λάσπη ακόμα κι αν τρώγεται δεν χωνεύεται με τίποτα στην υπερβολική κατανάλωσή της. Μήτε καν στη θέασή της. Ο κινηματογράφος είναι ένα λαϊκό θέαμα/ακρόαμα που εάν δεν δίνει κάποια διέξοδο στο καταπιεσμένο βαρυφορτωμένο Συλλογικό Θυμικό λειτουργεί απροσδιόριστα, απρογραμμάτιστα… και σίγουρα όχι δραματοθεραπευτικά-ομοιοπαθητικά… Εκτός εάν σφάλλω. Το κοινό ήταν στην πλειοψηφία του ζευγάρια στην ηλικία μου (γεννημένα πριν το 1960) και έδειχναν προβληματισμένα στην έξοδο. Το καταλαβαίνω και τους/τις κατανοώ.

Ίσως αυτή η ταινία με έναν οραματιστή σκηνοθέτη να προσέφερε πλουσιότερο υλικό για Σκέψη. Σίγουρα όμως επιτέλεσε τον κοινωνικοπολιτικό της στόχο για ενημέρωση-ευαισθητοποίηση τού ευρωπαϊκού κοινού για ένα καινούργιο διαρκές apartheid σε μια λεηλατημένη-κατασπαραγμένη-ερημωμένη αλλά και υπερπληθυσμένη [νεολογισμός] ήπειρο, συν-κοιτίδα τού Σύγχρονου Πολιτισμού για τον οποίο υπερηφανευόμαστε εμείς οι διανοούμενοι…

Η Σκιά του Πατέρα μου

My Father’s Shadow

2025

Έγχρ.

Διάρκεια: 94′

3,5

Δραματική

Aγγλική

Δυο μικρά αδέλφια φεύγουν από το χωριό τους και περνούν μια μέρα μαζί με τον αποξενωμένο πατέρα τους στο Λάγος. Είναι Σάββατο 12 Ιουνίου του 1993, όταν όλη η χώρα περιμένει γεμάτη ελπίδα τα αποτελέσματα των εκλογών.

Σκηνοθεσία:

Ακινόλα Ντέιβις

Με τους:

Σόπε Ντιρίσου

Τσιμπούικε Μάρβελους Έγκμπο

Γκόντγουιν Έγκμπ

Είναι πρόδηλο ότι το σκηνικό αυτό συνδέεται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις αλλά και τους σχεδιασμούς όλων των πρωταγωνιστών. Είναι σαφές σε όλους ότι η Άγκυρα επιχειρεί εδραίωση της “κυριαρχίας” της στην περιοχή, ανοίγοντας συνεχώς νέα μέτωπα και ασκώντας πίεση σε Ελλάδα και Κύπρο. Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου, το έργο πόντισης του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor), αποτελούν πεδία, στα οποία δοκιμάζονται αντοχές.

Σε όλα αυτά, βέβαια, θα προστεθούν κι άλλα μέτωπα, όπως είναι η Κύπρος και το Αιγαίο, που είναι μόνιμα στην τουρκική ατζέντα. Σε αυτά τα μέτωπα η ένταση είναι συνεχής, αν και δεν γίνονται πάντα γνωστές οι τουρκικές ενέργειες. Κυρίως σε ό,τι αφορά την Κύπρο, από την οποία τα νέα στην Αθήνα, μερικές φορές, δεν φτάνουν. Δεν φτάνουν κι όσα θεωρούνται “καθημερινότητα”, σε σχέση με την τουρκική συμπεριφορά.

Η επιλογή της πολιτικής της έντασης από την πλευρά της Τουρκίας, χρησιμοποιείται και αποτελεί εργαλείο επιβολής των σχεδιασμών της. Περαιτέρω, η Άγκυρα διά του εργαλείου αυτού προσπαθεί να εξαναγκάσει τους υπόλοιπους παίκτες στην περιοχή, μπροστά στον κίνδυνο “θερμού επεισοδίου”, να αποδεχθούν τους όρους της.

Είναι, συνεπώς, ξεκάθαρο από τις εξελίξεις στα διάφορα μέτωπα, ότι η κατοχική Τουρκία βρίσκεται συνεχώς σε επιθετική διάταξη και επιχειρεί διά της έντασης να επιβάλλει τετελεσμένα. Αυτή η τακτική υιοθετείται με στόχο να ακυρώσει οποιαδήποτε κίνηση, σχεδιασμό, άλλων κρατών.

Συνεπώς, η Άγκυρα επιχειρεί πρώτα διά της έντασης να επιβάλλει τους σχεδιασμούς της και μετά να επιστρατεύσει τη διπλωματία, για να “κατοχυρώσει” τις επεκτατικές της επιδιώξεις και πολιτικά.

Απαντήσεις με στοχευμένες κινήσεις

Η απάντηση προς την Άγκυρα, στην εν γένει συμπεριφορά της, μπορεί να δοθεί χωρίς φανφάρες, που απευθύνονται στο εσωτερικό ακροατήριο, αλλά με συγκεκριμένες στοχευμένες κινήσεις. Για παράδειγμα, σε σχέση με την ηλεκτρική διασύνδεση, Κρήτης- Κύπρου, να επαναρχίσει το έργο και να προχωρήσει μέχρι τέλους. Χωρίς να έχει την παραμικρή εμπλοκή η κατοχική Τουρκία.

Κι αυτό, τη μη εμπλοκή της, περιλαμβάνει και τις όποιες συγκαλυμμένες συνεννοήσεις των Γάλλων με τους Τούρκους. Οι Γάλλοι δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για την Αθήνα. Να αναφερθεί, δηλαδή, ότι είναι η εταιρεία που ανέλαβε το έργο, η οποία ενημερώνει την Τουρκία. Η γαλλική πλευρά γνώριζε προφανώς τα δεδομένα και τις συνθήκες πριν σηκώσει το βάρος εκτέλεσης του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Γνώριζε τις τουρκικές αντιδράσεις. Σε αυτή τη φάση, πάντως, το Παρίσι φαίνεται να υποδεικνύει με νόημα προς την Αθήνα ότι πρέπει οι τόνοι με την Τουρκία να πέσουν.

Την ίδια ώρα, η Κύπρος επαναφέρει ένα παλιό αίτημα, η υλοποίηση του οποίου, εξαρτάται πλήρως από την Αθήνα. Εξαρτάται από τη διάθεση και τις προθέσεις της ελλαδική πλευράς. Τούτο αφορά την ανακήρυξη ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου. Είναι γνωστό ότι η Λευκωσία είναι έτοιμη, τεχνικά και πολιτικά, με χάρτες και επεξεργασμένα νομικά εργαλεία, για να προχωρήσει η ανακήρυξη ΑΟΖ Ελλάδος και Κύπρου. Η Αθήνα δεν δείχνει έτοιμη για ένα τέτοιο βήμα κι αυτό οφείλεται στις φοβίες που έχει έναντι της Άγκυρας. Φοβάται την τουρκική αντίδραση.

Ο άνθρωπος δεν επιλέγει να υπάρξει ούτε αποφασίζει τις αρχικές συνθήκες της ζωής του. Βρίσκεται ήδη μέσα σε έναν κόσμο: σε μια συγκεκριμένη ιστορική εποχή, σε μια κοινωνία, σε μια οικογένεια, σε μια γλώσσα και σε ένα πολιτισμικό περιβάλλον. Δεν επιλέγει το σώμα του, την καταγωγή του ή τις περιστάσεις που διαμορφώνουν την αφετηρία της διαδρομής του. Απλώς βρίσκεται εκεί, ερριμένος ή “ριγμένος” μέσα στην πραγματικότητα, πριν ακόμα αποκτήσει τη δυνατότητα να την κατανοήσει.

Ωστόσο, η ερριμενότητα (το να είσαι ριγμένος μέσα σε κάτι) δεν αποτελεί συνθήκη απόλυτου εγκλωβισμού. Συνιστά το ίδιο το πεδίο μέσα στο οποίο αναδύεται η ανθρώπινη ελευθερία. Για τον Χάιντεγκερ, η ελευθερία δεν σημαίνει απεριόριστη δυνατότητα επιλογών ούτε αυθαίρετη δημιουργία της πραγματικότητάς μας. Σημαίνει πρωτίστως τη δυνατότητα να αναλάβουμε τις υπαρξιακές δυνατότητες που μας προσφέρονται μέσα στις συγκεκριμένες συνθήκες της ζωής μας.

Δεν επιλέγουμε από πού ξεκινάμε, μπορούμε όμως να αναλάβουμε τον τρόπο με τον οποίο πορευόμαστε και υπάρχουμε. Ο άνθρωπος δεν είναι ένα απομονωμένο υποκείμενο που παρατηρεί τον κόσμο από απόσταση, αλλά ένα πλάσμα που “είναι εκεί” (Dasein), ένα ον που βρίσκεται εξαρχής μέσα σε έναν κόσμο σχέσεων, δυνατοτήτων και νοημάτων. Η αυθεντικότητα αρχίζει όταν παύουμε να παραδινόμαστε άκριτα στις κοινωνικές συμβάσεις και αναλαμβάνουμε την ευθύνη της δικής μας ύπαρξης.

Αυτή η αφύπνιση απαιτεί μια βαθύτερη μετατόπιση του βλέμματός μας. Εδώ αναδεικνύεται η σημασία της έκπληξης (Erstaunen), όχι ως στιγμιαίου ψυχολογικού ξαφνιάσματος, αλλά ως φιλοσοφικού θαυμασμού απέναντι στο ίδιο το γεγονός ότι υπάρχουμε. Ο θαυμασμός έχει βαθιές ρίζες στην αρχαιοελληνική φιλοσοφική παράδοση, ιδίως στη σκέψη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Στη φιλοσοφική προβληματική του Χάιντεγκερ, το ερώτημα του “Είναι” αποκτά ανάλογη υπαρξιακή ένταση: γιατί υπάρχει κάτι αντί για το τίποτα; Τι σημαίνει να είμαστε εδώ; Πώς είναι δυνατόν ο κόσμος να φανερώνεται σε εμάς ως ένας ορίζοντας νοήματος;

Η αυθεντική έκπληξη διαρρηγνύει την καθημερινή οικειότητα. Όσα μέχρι πρότινος θεωρούσαμε αυτονόητα, χάνουν στιγμιαία τη βεβαιότητά τους. Η πραγματικότητα αποκαλύπτεται με έναν τρόπο πρωτόγνωρο, σαν να τη συναντούμε για πρώτη φορά. Το “Είναι” παύει να αποτελεί μια αφηρημένη φιλοσοφική έννοια και γίνεται ένα ανοικτό ερώτημα που μας αφορά υπαρξιακά. Δεν πρόκειται απλώς για την ανακάλυψη του ασυνήθιστου, αλλά για την αναγνώριση του μυστηρίου που κρύβεται μέσα στο πιο οικείο.

“Είναι και Χρόνος”

Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η διάκριση ανάμεσα στην περιέργεια (Neugier) και τον αυθεντικό θαυμασμό. Η περιέργεια, όπως την αναλύει ο Χάιντεγκερ στο βιβλίο “Είναι και Χρόνος”, χαρακτηρίζει μια καθημερινή στάση που αναζητά διαρκώς το καινούργιο, όχι για να το κατανοήσει ουσιαστικά, αλλά για να μετακινηθεί γρήγορα σε κάτι άλλο. Είναι η αδιάκοπη εναλλαγή εικόνων, πληροφοριών και εμπειριών, η επιθυμία να βλέπουμε τα πάντα χωρίς να στεκόμαστε πραγματικά σε τίποτα.

Η περιέργεια μας προσφέρει την ψευδαίσθηση της διαρκούς εγρήγορσης, ενώ συχνά μας απομακρύνει από τη δυνατότητα της βαθιάς συνάντησης με τον εαυτό μας και τον κόσμο. Ο αυθεντικός θαυμασμός κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Δεν αναζητά διαρκώς κάτι διαφορετικό, αλλά μας καλεί να εμβαθύνουμε σε αυτό που ήδη υπάρχει. Μας διδάσκει να κοντοστεκόμαστε, να παρατηρούμε, να αναρωτιόμαστε, να ανακαλύπτουμε το ανεξάντλητο βάθος ακόμα και μέσα στα πιο καθημερινά πράγματα. Εκεί όπου η συνήθεια βλέπει επανάληψη, ο στοχασμός αναγνωρίζει μυστήριο (ένα πρόβλημα που υπεισέρχεται στα ίδια του τα δεδομένα).

Η αναζήτηση αυτή αποκτά μια ακόμα βαθύτερη διάσταση στην ύστερη σκέψη του Χάιντεγκερ, μέσα από την έννοια του Συμβάντος (Ereignis). Το Ereignis δεν περιγράφει απλώς ένα απρόσμενο γεγονός ή ένα υπαρξιακό σοκ. Αφορά στη βαθύτερη σχέση ανάμεσα στο “Είναι” και στον άνθρωπο, μέσα από την οποία καθίσταται δυνατή η φανέρωση του “Είναι”.

Ο άνθρωπος δεν στέκεται απέναντι στην πραγματικότητα ως κυρίαρχος παρατηρητής που μπορεί να την εξαντλήσει με τις έννοιες και τις μετρήσεις του. Καλείται να παραμείνει ανοικτός σε εκείνο που αποκαλύπτεται, αλλά και σε εκείνο που εξακολουθεί να παραμένει κρυμμένο. Η αλήθεια δεν εξαντλείται σε όσα ήδη γνωρίζουμε· προϋποθέτει την ετοιμότητα να υποδεχθούμε ό,τι ανατρέπει τις βεβαιότητές μας.

Ίσως, τελικά, το να υπάρχουμε αυθεντικά να σημαίνει ακριβώς αυτό: να πάψουμε να ζούμε μηχανικά μέσα στις συνθήκες που μας δόθηκαν και να αρχίσουμε να τις κατοικούμε συνειδητά. Να αποδεχθούμε την ερριμενότητά μας χωρίς να υποταχθούμε σε αυτήν. Να αναγνωρίσουμε την ελευθερία μας χωρίς να αγνοούμε τα όριά της. Και, κυρίως, να διατηρούμε ζωντανή την ικανότητα του θαυμασμού απέναντι στο γεγονός ότι υπάρχουμε.

Η αυθεντικότητα δεν είναι ένας προορισμός που κατακτάται οριστικά ούτε μια κατάσταση τελειότητας. Είναι μια διαρκής υπαρξιακή δυνατότητα: η ανάληψη της ζωής μας ως δικής μας ευθύνης, η αντίσταση στην άκριτη προσχώρηση στις ανώνυμες βεβαιότητες της καθημερινότητας και η διατήρηση μιας ανοικτής σχέσης με το μυστήριο του “Είναι”. Διότι ίσως η σημαντικότερη πράξη ελευθερίας είναι να μάθουμε να βλέπουμε πραγματικά τον κόσμο μέσα στον οποίο βρεθήκαμε. Και τότε, μέσα από αυτή τη νέα θέαση, να ανακαλύψουμε ότι η ζωή δεν είναι απλώς κάτι που μας συνέβη, αλλά μια δυνατότητα που καλούμαστε διαρκώς να αναλάβουμε.