Βλέπετε, οι Γάλλοι έχουν παράδοση με το κάψιμο ιστορικών κτίριων. Θυμίζω εδώ το περίφημο ανάκτορο του Κεραμεικού το οποίο κάηκε μαζί με κάποια τμήματα του Λούβρου – πάλι κατά την Παρισινή Κομμούνα – και αργότερα η Τρίτη Δημοκρατία αποφάσισε να μην το ξαναχτίσει, ταυτίζοντας το με την βασιλεία.

Το Δημαρχείο της Limoges ξεχωρίζει για το εντυπωσιακό καμπανίλε του που έχει ύψος 43 μέτρα και παραπέμπει στην Ρώμη και τον Φραντσέσκο Μπορομίνι. Αλλά και για το εντυπωσιακό σιντριβάνι που βρίσκεται εμπρός του και έχει φτιαχτεί ολοκληρωτικά από πορσελάνη λιμόζ. Αξίζει εδώ να υπογραμμίσουμε ότι σε όλο τον 19ο αιώνα χρησιμοποιείται κατά κόρον η περίφημη στέγη Μανσάρ – πρόκειται για μια τετράπλευρη, κυρτή οροφή με ένθετα παράθυρα – λόγω και της χρηστικότητας αλλά και της πολύ χαρακτηριστικής αισθητικής της.

Παραλλαγή αυτής της στέγης του γαλλικού μπαρόκ είναι κι η οροφή του Δημαρχείου της κουκλίστικης πόλης με τις πορσελάνες η οποία βρίσκεται 400 χιλιόμ. νότια του Παρισιού. Αξίζει εδώ να υπογραμμίσω ότι σ’ όλο τον Μεσαίωνα το κέντρο των πόλεων καταλαμβάνουν οι εντυπωσιακοί καθεδρικοί ναοί, με τον θρησκευτικό τους συμβολισμό και την υποβολή των κομψών όγκων τους. Μετά την επανάσταση του 1789 τα κέντρα των πόλεων κοσμούν τα Δημαρχεία, τα οποία είναι πολύ εντυπωσιακά κατασκευαστικά κι αισθητικά κυρίως γιατί συμβολίζουν την επικράτηση του αστικού καθεστώτος και την υπεροχή των κοινοτικών-δημοκρατικών θεσμών.

ΥΓ. Αντιλαμβάνεται κανείς το γιατί επιλέγουν αυτά τα σεσημασμένα, πολιτικά, κτίρια για να τα πυρπολήσουν οι εξεγερθέντες. Ανέκαθεν. Από την άλλη δεν μπορώ να μην παρατηρήσω πώς οι μεγάλες πόλεις ξεχωρίζουν κυρίως για την μνήμη της αρχιτεκτονικής τους. Για τον σεβασμό των ιστορικών τους κτιρίων. Τη ζωντανή ιστορία τους. Εμείς πάλι, που τώρα κλαίμε υποκριτικά, βιαστήκαμε να καταστρέψουμε τα ιστορικά κέντρα των πόλεων μας, με πρώτη την Αθήνα, στο όνομα της… αξιοποίησης. Δηλαδή του κέρδους. Στερνή μου γνώση…

Η επανάσταση των Γαρυφάλλων της Πορτογαλίας με ηγέτη τον Οτέλο ντε Καρβάλιο, που ξέσπασε το 1975, φάνηκε ότι θα έδινε μια νέα ώθηση, αλλά τελικά δεν δημιούργησε καμία νέα εσωτερική διαλεκτική ή δυναμική. Οπότε για μένα πλέον προείχε η συστηματική θεωρητική αναζήτηση, όπως και στα χρόνια της βαθειάς χούντας. Η χούντα του τότε κατεστημένου πήρε την πρωτοβουλία των κινήσεων, και σιγά-σιγά δημιούργησε ένα νέο αυταρχικό κράτος.

Το κίνημα των εργοστασιακών σωματείων που είχε ξεσπάσει εν τω μεταξύ, όσο γνήσιο και αν ήταν, δεν μπορούσε να επιβληθεί από μόνο του και να δημιουργήσει μια εναλλακτική κατάσταση. Οπότε άρχισε για εμένα ο μακρύς δρόμος της αναγκαστικής μοναχικής ενδοσκόπησης και θεωρητικής έρευνας. Επρόκειτο για μια συνεχή πρωταρχική πλέον θεωρητική πράξη, στενάχωρα μεν, αλλά συγχρόνως και προκλητική. Έπρεπε να διερευνήσω όσα πιο πολλά θεωρητικά θέματα μπορούσα, προκειμένου να φθάσω σε μια νέα θεωρητικοποίηση. Στην Ελλάδα δεν υπήρχε το πρόσφορο έδαφος. Για αυτό βρήκα διέξοδο στο Παρίσι, όπου ακόμη ήταν δυνατές οι αναλαμπές του κινήματος του Μάη και συγχρόνως είχαν κατακτηθεί θέσεις μέσα στο Πανεπιστήμιο.

Στην Ελλάδα έπρεπε να περιμένουμε την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 για να δημιουργηθεί ο νόμος για τα διδακτορικά. Έτσι όταν τέλειωσα το διδακτορικό μου στο Παρίσι και είχαν κλείσει οι πόρτες στο Παν/μίο, λόγω της λιτότητας που είχε επιβάλει η γαλλική κυβέρνηση, βρέθηκε μια θέση και για μένα στο Πολυτεχνείο Κρήτης, με την υποστήριξη φίλων από το κίνημα, μετά τις καταλυτικές παρεμβάσεις μου στα αμφιθέατρα στο Παρίσι και την κρίσιμη παρέμβαση μου για την υπεράσπιση του ΚΑΠΑ επίσης στο Παρίσι, που διαμόρφωσε μια νέα δυναμική κατάσταση.

Έτσι η έρευνα και η θεωρητικοποίησή μου για τη Νέα κριτική θεωρία και πράξη αποκτά εφεξής άλλη διάσταση. Αρχίζει να συγκροτείται πλέον σε μια λίγο-πολύ συστηματική και συνάμα αυτόνομη θεωρητικοποίηση αμέσως μόλις τελείωσα το διδακτορικό, με τις εισηγήσεις και τις παρεμβάσεις μου ήδη από το όταν ήμουν ακόμη στο Παρίσι.

Νέα κριτική θεωρία

Η παρακαταθήκη βέβαια των πραγματικών ριζοσπαστικών οργανώσεων διεθνώς και της ελληνικής αριστεράς παρέμεινε πάντοτε ζωντανή και φωτοβόλα, παρά την αμνησία που προκάλεσε η παγκοσμιοποίηση στη συνέχεια και η απόγνωση που επέφερε η κρίση του 2008.

Και βέβαια ο Σατλέ, ο καθηγητής του Πουλαντζά, ο Βεμπέρ, μαθητής του Πουλαντζά, ο Βεργόπουλος φίλος και συνεργάτης του Πουλαντζά, ο Παγουλάτος, το ίδιο: Η πουλαντζική τάση με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με αποδέχθηκε στο Παρίσι και μου έδωσε σημαντική ώθηση σε συνδυασμό με την φρανκφουρτιανή, του επίσης αγωνιστή Ρεβώ ντ’ Αλλόν. Με άλλα λόγια η θεωρητικοποίησή μου της Νέας κριτικής θεωρίας και πράξης, ήταν τότε μια σύνθεση του αριστερού πουλαντζισμού και της Σχολής της Φρανκφούρτης: Σχετική αυτονομία και καθορισμένη άρνηση, διαλεκτική, ανθρωπιστική θετικότητα, υπό την επήρεια του Μαρκούζε. Και ως υπόβαθρο βέβαια πάντοτε ο νεαρός Λούκατς, και βέβαια πάντοτε δάσκαλος του Πουλαντζά, μέσω Λ. Γκολντμάν, στο περιβάλλον του οποίου αναδείχθηκε αρχικά ο Πουλαντζάς.

Αλλά η Νέα κριτική θεωρία και πράξη που εισηγήθηκα είναι πράξη, νέα αυτόνομη, διαφορετική, καινοτόμα, δημιουργική, ρηξικέλευθη, αυτοτελής…

H Νέα κριτική θεωρία είναι κριτική της ενσωμάτωσης, των διαδικασιών ενσωμάτωσης που εμφανίζονται σε περιόδους σταθεροποίησης, έστω και σχετικής, του συστήματος, και διαλύουν την όποια μορφή κινήματος υπήρχε, την όποια ευρύτερη επίδραση της κριτικής σκέψης. Έτσι η Νέα κριτική θεωρία προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό τον πυρήνα της κριτικής θεωρίας και πράξης, με όσο πιο ενιαίο και ιστορικό τρόπο μπορεί, και συγχρόνως να συγκροτήσει μια ενιαία ιστορική κριτική θεώρηση, με επίκεντρο πάντα την πράξη, την εναλλακτική οπτική και δυναμική, έστω και ελάχιστα υπαρκτή, και το πιο συχνά κρυμμένη.

«Θα αναπτύξουμε τη δύναμη Sentinelle, προφανώς για να υποκαταστήσει δυνάμεις εσωτερικής ασφάλειας, κυρίως ώστε να αποδεσμευτούν αστυνομικοί και χωροφύλακες για την αποστολή τους στη διατήρηση της τάξης», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Θα αναβαθμίσουμε το σύστημα», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών.

Ο υπουργός Εσωτερικών προανήγγειλε επίσης την ενίσχυση των αστυνομικών δυνάμεων με ειδικές μονάδες επέμβασης, στα πρότυπα των μέτρων που είχαν ληφθεί κατά τη διάρκεια των εκτεταμένων ταραχών του Ιουλίου του 2023. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η κινητοποίηση της BRI, της μονάδας έρευνας και επέμβασης της αστυνομίας, της επίλεκτης μονάδας της χωροφυλακής GIGN και της ειδικής αντιτρομοκρατικής μονάδας RAID. Παράλληλα, προβλέπεται η αξιοποίηση ελικοπτέρων, τεθωρακισμένων οχημάτων Centaure και οχημάτων εκτόξευσης νερού, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάλυση βίαιων συγκεντρώσεων.

Ο Νουνιέζ διευκρίνισε ότι ορισμένα από αυτά τα μέσα είχαν ήδη κινητοποιηθεί κατά τις διαδηλώσεις της 17ης Οκτωβρίου, ωστόσο υπογράμμισε ότι απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση. «Είχαν κινητοποιηθεί το περασμένο Σάββατο, αλλά πρέπει να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Γαλλία: Αντιπαράθεση στην Εθνοσυνέλευση

Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί αναγνώρισε αδυναμίες στη διαχείριση των βίαιων επεισοδίων που σημειώθηκαν το Σαββατοκύριακο. Έκανε λόγο για έναν πρωτοφανή «τρόπο δράσης» πίσω από τη βία της 17ης Οκτωβρίου στη Γαλλία, εν μέσω των μαζικών διαδηλώσεων για την ακρίβεια. Όπως σημείωσε, για πρώτη φορά η βία ξεκίνησε στην αρχή της πορείας και όχι στο τέλος.

«Το είδαμε στη Μασσαλία από το πρωί, μια σειρά από βίαια άτομα από την ακροαριστερά λειτουργούσαν ως σμήνος για να σπείρουν συστηματικά βία», δήλωσε ο Λεκορνί σύμφωνα με το BFM TV. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στον «σχεδιασμό (…) μιας εξέγερσης υπό την ηγεσία ακροαριστερών ομάδων». Η πυρκαγιά στο δημαρχείο της Λιμόζ «είναι ένα παράδειγμα αυτού», είπε, διαβεβαιώνοντας ότι οι αρχές θα προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία.

Παράλληλα, ο Λεκορνί ανακοίνωσε μια «μαζική» ανάπτυξη δυνάμεων ασφαλείας για τη δεύτερη φάση της κινητοποίησης που ανακοινώθηκε για το ερχόμενο Σάββατο 24.10.2026 (όπως προαναφέρθηκε εννοούσε και στρατό). Νωρίτερα έγινε γνωστό ότι ανακαλούνται όλες οι άδειες των Αστυνομικών για τις 24 Οκτωβρίου και τις 5 Νοεμβρίου, ενώ νέες απαγορεύσεις κυκλοφορίας θα ισχύουν απόψε (20.10.2026). Το υπουργείο Εσωτερικών εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να απαγορεύσει ορισμένες προγραμματισμένες κινητοποιήσεις (δηλωμένες και μη) για το Σάββατο, προκειμένου να αποτραπούν νέα επεισόδια.

Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Σεμπαστιάν Λεκορνί κατά τη διάρκεια σημερινής συζήτησης ενώπιον της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης για τα επεισόδια των προηγούμενων ημερών και μέσα σε κλίμα πολιτικών εντάσεων κατήγγειλε «τον σχεδιασμό, σε ορισμένες περιοχές, μιας εξέγερσης υπό την ηγεσία ακροαριστερών και υπεραριστερών ομάδων».

Εκ παραλλήλου αρνήθηκε κατηγορηματικά τις αιτιάσεις του κόμματος της Ανυπότακτης Γαλλίας, σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση επιχείρησε με χαλκευμένα στοιχεία, μέσω των κρατικών υπηρεσιών πληροφοριών, να την καταστήσει υπεύθυνη για τη δημιουργία των επεισοδίων.

Τι λέει η Αριστερά

Από την πλευρά του ο ηγέτης της Ανυπότακτης Γαλλίας και υποψήφιος για την προεδρία της γαλλικής Δημοκρατίας ενόψει των προεδρικών εκλογών, Ζαν-Λικ Μελανσόν, δήλωσε στο X ότι «η αύξηση των κατηγοριών εναντίον μας με κάνει να φοβάμαι τις προκλήσεις που χρησιμοποιούνται συχνά από κυβερνήσεις που βρίσκονται σε αδιέξοδο».

Από την πλευρά ο γραμματέας του Σοσιαλιστικού κόμματος Ολιβιέ Φορ ανέφερε πως «έχουμε το δικαίωμα να αμφισβητούμε την Ανυπότακτη Γαλλία αλλά σε μια δημοκρατία, δεν χειραγωγούμε την αλήθεια για να εξαλείψουμε έναν αντίπαλο και δεν πετάμε προπέτασμα καπνού για να αγνοήσουμε τα αιτήματα των μαθητών λυκείου και των εργαζομένων».

Η κυβέρνηση «κλειδώνεται σε ρητορική αποδιοπομπαίου τράγου», πρόσθεσε η Σιριέν Σατλέν πρόεδρος της ομάδας των Πρασίνων στην Εθνοσυνέλευση, η οποία κάλεσε τον πρωθυπουργό να σταματήσει να «κάνει εμπρηστικές δηλώσεις».

Πυρά κατά Μακρόν στην Γαλλία

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή της η βρετανική εφημερίδα Guardian, η σχεδόν καθολική καταδίκη του Γάλλου προέδρου, από την Νέα δεξιά έως τη ριζοσπαστική αριστερά και ακόμη και από τον πρώην πρωθυπουργό Εντουάρ Φιλίπ, αναδεικνύει την απομόνωση του Μακρόν, έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές.

Η αντίδραση, σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα, ήταν αμείλικτη. Η επικεφαλής των Οικολόγων, Μαρίν Τοντελιέ, δήλωσε ότι, αντί να κάνει «έστω και μια στοιχειώδη αυτοκριτική», ο Μακρόν «μας καλεί στο γραφείο του πρωθυπουργού σαν μαθητές στον πίνακα». Στην Νέα Δεξιά, ο Ζορντάν Μπαρντελά της Εθνικής Συσπείρωσης χαρακτήρισε την ομιλία «αξιοθρήνητη» και υποστήριξε ότι ο Μακρόν «δεν έχει πια τίποτα να πει» στους Γάλλους. Η Μαρίν Λεπέν, το πρόσωπο-σύμβολο του κόμματος, είπε ότι η χώρα βρίσκεται «παγιδευμένη σε μέγγενη ανάμεσα στη βία και την αδυναμία».

Ο Μπρουνό Ρεταγιό της κεντροδεξιάς δήλωσε ότι ο Μακρόν είναι «εντελώς κατακλυσμένος», ενώ στη ριζοσπαστική αριστερά ο Ζαν-Λικ Μελανσόν κατηγόρησε τον πρόεδρο ότι στηρίζεται στην «αδράνεια και την αστυνομική βία», με την καταδικασμένη σε αποτυχία ελπίδα ότι οι κινητοποιήσεις απλώς θα εξασθενήσουν από μόνες τους.

Ίσως το πιο καίριο πλήγμα για τον Μακρόν ήταν ότι ακόμη και ο πρώην πρωθυπουργός του, Εντουάρ Φιλίπ, δήλωσε ότι θα προτιμούσε «αποφάσεις και πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επάνοδο της τάξης και αποκατάσταση της κρατικής εξουσίας… Η χώρα μας χρειάζεται να κυβερνηθεί».

Ο Ζαν-Μπατίστ Μορό, πρώην βουλευτής του κόμματος του Μακρόν, με τον οποίο ο Γάλλος πρόεδρος συνομιλεί, φέρεται να του πρότεινε να παραιτηθεί και να προκηρύξει πρόωρες προεδρικές εκλογές. «Ο Μακρόν νομίζει ακόμη ότι μπορεί να αλλάξει τα πράγματα», δήλωσε στη Le Monde. «Αλλά αυτή τη στιγμή η Μαρίν Λεπέν βρίσκεται σε ευθεία πορεία προς το Μέγαρο του Ελιζέ».

Στο θεσμικό αδιέξοδο προστίθεται μια επερχόμενη δημοσιονομική κρίση. Το εθνικό χρέος της Γαλλίας, στο 119% του ΑΕΠ, βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 1946. Το έλλειμμα του προϋπολογισμού, στο 5,1%, είναι επίσης από τα υψηλότερα στην ΕΕ.

Αλβανία: Ένταση για 8μέρα

Νέα ένταση δημιουργήθηκε νωρίς το απόγευμα έξω από το υπουργείο Παιδείας, όταν οι διαδηλωτές έφτασαν εκεί μετά το πρωθυπουργικό Γραφείο, όπου είχαν στο πλευρό τους ως ασπίδα πανεπιστημιακούς και εκπαιδευτικούς. Η έντονη παρουσία της αστυνομίας έξω από το υπουργείο πυροδότησε αντιδράσεις και ξεκίνησε πετροπόλεμος και ρίψεις δακρυγόνων και νερού για να διαλυθούν οι συγκεντρωμένοι.

Πριν από λίγο οι φοιτητές επέστρεψαν με πυροτεχνήματα εναντίον των αστυνομικών, οι οποίοι για ακόμη μια φορά αντέδρασαν με δακρυγόνα και ρήψεις νερού. Οι διαδηλωτές έφυγαν και κατευθύνονται πάλι προς την κεντρική πλατεία και το πρωθυπουργικό Γραφείο. Οι φοιτητές, που βρίσκονται για 8η ημέρα σε κινητοποιήσεις και διεκδικούν επίλυση των οικονομικών δυσκολιών τους, των προβλημάτων με τις πανεπιστημιακές υποδομές, του ζητήματος τη στέγασης, αλλά παράλληλα διαμαρτύρονται και για το αβέβαιο μέλλον τους λόγω της διαφθοράς, εμφανίζονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν και να κλιμακώσουν τις διαμαρτυρίες.

Στο πλευρό τους από το πρωί το Συνδικάτο εκπαιδευτικών. Ο επικεφαλής του Συνδικάτου, λέκτορας Sandër Kovaçi, κατά την ομιλία του στους συγκεντρωμένους ,δήλωσε ότι υποστηρίζει τα αιτήματα των φοιτητών και ότι θα βρίσκεται στην πλατεία κάθε μέρα στις 10:00. «Υποστηρίζουμε τους φοιτητές μας. Συγκεντρωνόμαστε εδώ κάθε μέρα στις 10:00, ώστε να μπορούμε να εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας προς τους φοιτητές κάθε μέρα. Αυτό θα συμβαίνει όσο είναι απαραίτητο. Κάθε μέρα στις 10:00 θα βρισκόμαστε μπροστά από το Πολυτεχνείο των Τιράνων», είπε μεταξύ άλλων.

Καρότο και μαστίγιο από Ράμα

Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα, φαίνεται να σκληραίνει την στάση του και να διαμηνύει πως γονείς και μαθητές, ότι θα λογοδοτήσουν για τις καταστροφές και την βία, ενώ προειδοποίησε για μέτρα κατά των διαδηλωτών, εξετάζοντας το ενδεχόμενο μείωσης του ορίου ποινικής ευθύνης σε νέους κάτω των 16 ετών. Ο Ράμα δήλωσε ότι η κυβέρνηση εργάζεται για την προετοιμασία μιας δέσμης μέτρων όχι μόνο ποινικού, αλλά και διοικητικού χαρακτήρα, καθώς σύμφωνα με τον ίδιο όποιος βλάπτει δημόσια και ιδιωτική περιουσία θα πρέπει να πληρώσει.

Ο πρώην πρόεδρος της Αλβανίας και πολιτικός αντίπαλος του Ράμα, Ιλίρ Μέτα, από την φυλακή όπου κρατείται κατηγορούμενος για διαφθορά, με ανάρτηση του στηρίζει τους φοιτητές και τους εκπαιδευτικούς για την δυνατή φωνή τους. «Η διαμαρτυρία των εκπαιδευτικών αποτελεί μια εξαιρετική επίδειξη κοινωνικής συνείδησης στο υψηλότερο επίπεδο!

Ευχαριστούμε θερμά για το θάρρος, την αξιοπρέπεια και τη δυνατή φωνή των εκπαιδευτικών στην υπεράσπιση της Παιδείας, ενάντια στην άδειασμα των αμφιθεάτρων και τη δραματική μείωση του πληθυσμού της Αλβανίας από νέους. Ας στηρίξουμε εκπαιδευτικούς, μαθητές λυκείου, νέους και όλα τα παιδιά της Αλβανίας για μια ποιοτική και αξιοπρεπή εκπαίδευση, για μια προοδευτική πατρίδα μορφωμένων ανθρώπων. ΧΩΡΙΣ ΝΕΟΛΑΙΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΛΒΑΝΙΑ!».

Ο πρωθυπουργός , Έντι Ράμα, αφού χαρακτήρισε «εξτρεμιστές» ορισμένους από τους φοιτητές που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις στα Τίρανα, υποστηρίζοντας ότι έχουν χειραγωγηθεί από «ξένες δυνάμεις», κάλεσε σε διάλογο τους διαμαρτυρόμενους, στήνοντας, μάλιστα, σόου με… καρέκλες έξω από το πρωθυπουργικό γραφείο του! Πάνω σε κάθε καρέκλα είχε τοποθετηθεί μια κόλλα χαρτί με την επιγραφή «Διάλογος».

«Όποιος επιθυμεί διάλογο χωρίς προϋποθέσεις, όπου θέλει και όποτε θέλει, ακόμη κι εδώ, αν το επιθυμεί, μπορεί να με βρει διαθέσιμο, μαζί με την κυβέρνηση», δήλωσε ο Ράμα σε βίντεο που ανάρτησε στο προφίλ του στο Facebook. Μέχρι στιγμής, δεν υπήρξε ανταπόκριση στην πρόσκληση του.

Λόγω των ταραχών στην αλβανική πρωτεύουσα αναβάλλεται ο Μαραθώνιος των Τιράνων, ο οποίος είχε προγραμματιστεί το Σαββατοκύριακο 24 και 25 Οκτωβρίου. Οι διοργανωτές ανακοίνωσαν την αναβολή της αθλητικής εκδήλωσης για τις 14 και 15 Νοεμβρίου.

Σκληραίνει την στάση της η Μελόνι

Η Ιταλία θα εγκρίνει την Τρίτη νέα μέτρα ασφαλείας που στοχεύουν ανηλίκους, όπως δήλωσαν πολιτικοί, έπειτα από ημέρες αναταραχών κατά τις οποίες διαδηλωτές συγκρούστηκαν με την αστυνομία, λεηλάτησαν καταστήματα και προκάλεσαν φθορές σε περιουσίες.
Στο πλαίσιο αυτών των αυστηρότερων μέτρων, οι αρχές επιβολής του νόμου θα έχουν τη δυνατότητα να κρατούν άτομα κάτω των 18 ετών σε αστυνομικά τμήματα για 12 ώρες – ακόμη και αν δεν έχουν διαπράξει κάποιο έγκλημα – εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι αποτελούν κίνδυνο, δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ματέο Σαλβίνι.

Η Ρώμη αναμένεται επίσης να αναπτύξει επιπλέον 500 στρατιώτες στο Μιλάνο, καθώς οι αρχές φοβούνται περαιτέρω αναταραχές κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων που έχουν προγραμματιστεί για το Σάββατο. «Θέλουμε να παρέμβουμε άμεσα όσον αφορά τους νέους», δήλωσε ο Σαλβίνι στον ραδιοφωνικό σταθμό RTL, ενόψει συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου που συγκλήθηκε για την Τρίτη με σκοπό την έγκριση των μέτρων.

Εκατοντάδες διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα – πολλοί εκ των οποίων πιστεύεται ότι είναι ανήλικοι – έβαλαν φωτιά σε κάδους απορριμμάτων και λεηλάτησαν καταστήματα στα κέντρα του Μιλάνου και άλλων πόλεων κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, έπειτα από διαδηλώσεις που αρχικά ήταν ειρηνικές και αφορούσαν τις ανεπαρκείς δημόσιες υπηρεσίες και την άνοδο του κόστους ζωής.

Τα επεισόδια θύμισαν τις ταραχές στη γειτονική Γαλλία, όπου εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους το Σάββατο, σε ορισμένες από τις πιο βίαιες διαδηλώσεις που έχουν σημειωθεί στη χώρα εδώ και χρόνια. Από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά της το 2022, η Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει προωθήσει μια σειρά από αυστηρά μέτρα ασφαλείας, τα οποία, σύμφωνα με τους επικριτές, ελάχιστα συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της εγκληματικότητας και της αταξίας. Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, ο πληθυσμός των φυλακών στην Ιταλία έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 17% μέσα σε τέσσερα χρόνια – δηλαδή κατά σχεδόν 10.000 άτομα.

Ο Ιταλός υπουργός Aμυνας Γκουίντο Κροζέτο αναφέρθηκε στις πρόσφατες ταραχές που σημειώθηκαν στο Μιλάνο, το Τορίνο και την Μπολόνια, κάνοντας λόγο για «υβριδικό πόλεμο». «Τα γεγονότα του Μιλάνου και άλλων περιοχών της Ιταλίας είναι πολύ διαφορετικά απ’ όσα σημειώθηκαν σε προηγούμενες περιόδους, είναι αποτέλεσμα εκείνου που εγώ αποκαλώ υβριδικό πόλεμο και τον οποίο κάποιοι μεταφέρουν στις χώρες μας, προσφεύγοντας σε μη συμβατικά όπλα που ονομάζονται TikTok, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, Youtube, χωρίς η Δύση να το καταλάβει και, με κάποιο τρόπο, να αντιδράσει», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Αμυνας.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται καθώς το ιταλικο συνδικάτο CGIL (το μεγαλύτερο της χώρας, με πάνω από 4,5 εκατομμύρια μέλη) θα οργανώσει διαδήλωση στο κέντρο του Μιλάνου την Τετάρτη, με αίτημα να ξεπερασθούν οι ανισότητες και κύριο σύνθημα «το Μιλάνο απορρίπτει τη βία».

Κοινωνική οργή για το ενεργειακό κόστος

Η πρόσφατη αναταραχή εκδηλώνεται σε μια συγκυρία όπου το εκτοξευόμενο κόστος ενέργειας δυσχεραίνει τα σχέδια της Μελόνι για τη χρηματοδότηση φοροελαφρύνσεων και αυξήσεων στις δημόσιες δαπάνες στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους —του τελευταίου πριν από τις εθνικές εκλογές που αναμένονται στα τέλη του 2027.

Η Ιταλία αντιμετωπίζει το φαινόμενο της αυξανόμενης συγκέντρωσης του πλούτου στα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, παράλληλα με τη στασιμότητα των πραγματικών μισθών για τους εργαζόμενους χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ιταλίας, το 10% των ιταλικών νοικοκυριών με την υψηλότερη περιουσία κατείχε το 60% του καθαρού πλούτου των νοικοκυριών το 2023 — ποσοστό αυξημένο κατά περίπου 7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2010.

Ο υφυπουργός Εσωτερικών, Νικόλα Μολτένι, δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό Radio 24 ότι η κυβέρνηση πρόκειται να εγκρίνει ένα «κατεπείγον διάταγμα» για την άμεση εφαρμογή κανόνων ασφαλείας, οι οποίοι έχουν αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στο κοινοβούλιο.

Τα μέτρα αυτά αναμένεται να περιλαμβάνουν την απαγόρευση σε νεαρά άτομα να παρευρίσκονται σε εκδηλώσεις ή να εισέρχονται σε συγκεκριμένους χώρους, εφόσον υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύεται ότι θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια ασφάλεια. «Άτομα στο TikTok λένε ότι σχεδιάζουν να εισβάλουν σε καταστήματα στο Κόμο το Σάββατο. Δεν μπορούμε να περιμένουμε μέχρι το απόγευμα του Σαββάτου για να παρέμβουμε», δήλωσε ο Σαλβίνι.

Ελλείψεις ζυμαρικών!

Όμως, σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή ζυμαρικών στην Ιταλία προκαλούν οι κινητοποιήσεις των οδηγών φορτηγών στο νότιο τμήμα της χώρας, οι οποίοι διαμαρτύρονται για την εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και το αυξημένο κόστος ζωής. Όπως αναφέρει το Reuters, οι αποκλεισμοί βασικών οδικών αρτηριών και λιμανιών έχουν διαταράξει την τροφοδοσία των εργοστασίων με πρώτες ύλες, με αποτέλεσμα μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου να περιορίζουν ή ακόμη και να αναστέλλουν τη λειτουργία τους.

Η κατάσταση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών, καθώς σε περιοχές της νότιας Ιταλίας καταγράφονται ελλείψεις προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, αλλά και προβλήματα στην προμήθεια καυσίμων. Η εταιρεία παραγωγής ζυμαρικών Rummo, που εδρεύει στην περιφέρεια της Καμπανίας, ανακοίνωσε σήμερα ότι αναγκάστηκε να αναστείλει την παραγωγή της, καθώς εξαντλήθηκαν οι διαθέσιμες πρώτες ύλες.

Όπως δήλωσε στην ιταλική εφημερίδα La Repubblica ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Κόζιμο Ρούμο, ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζουν σχεδόν όλοι οι μεγάλοι παραγωγοί ζυμαρικών στη γειτονική περιφέρεια της Απουλίας. Η Απουλία, μαζί με την Καμπανία και τη Σικελία, αποτελούν τον βασικό πυρήνα της ιταλικής βιομηχανίας ζυμαρικών, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σοβαρές τις επιπτώσεις των κινητοποιήσεων.

«Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής ζυμαρικών στην Ιταλία έχει σταματήσει ή βρίσκεται πολύ κοντά στο να σταματήσει», προειδοποίησε ο Κόζιμο Ρούμο. Προβλήματα αντιμετωπίζει και η La Molisana, με έδρα την περιφέρεια Μολίζε. Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι η παραγωγή της έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει τα αποθέματα πρώτων υλών που διαθέτει, όπως σιτάρι και σιμιγδάλι, προκειμένου να συνεχίσει τη λειτουργία της.

Ελλείψεις τροφίμων και καυσίμων στη νότια Ιταλία

Ήδη από την περασμένη εβδομάδα, η ιταλική ένωση αλευροβιομηχανιών Italmopa είχε προειδοποιήσει ότι, εφόσον συνεχιστούν οι κινητοποιήσεις, ολοένα και περισσότερα εργοστάσια ενδέχεται να αναγκαστούν να διακόψουν την παραγωγή τους, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Το οικονομικό διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς, σύμφωνα με έκθεση του European House-Ambrosetti (TEHA Group), που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, η ιταλική αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης ζυμαρικών κατέγραψε το προηγούμενο έτος έσοδα ύψους 13,5 δισ. ευρώ.

Οι κινητοποιήσεις των οδηγών φορτηγών ξεκίνησαν την περασμένη εβδομάδα, με αποκλεισμούς δρόμων, αυτοκινητοδρόμων και λιμανιών στη Σικελία και σε άλλες περιοχές της νότιας Ιταλίας. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται πλέον στη βιομηχανική παραγωγή. Η διακοπή των μεταφορών έχει προκαλέσει προβλήματα στον ανεφοδιασμό των καταστημάτων, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται ελλείψεις στα ράφια των σουπερμάρκετ, ενώ σε πρατήρια καυσίμων σχηματίζονται ουρές από οδηγούς που προσπαθούν να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των οχημάτων τους.

Μπροστά στην κλιμάκωση των κινητοποιήσεων και στις αυξανόμενες πιέσεις στην αγορά, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι δεσμεύεται να ενισχύσει οικονομικά τον κλάδο των οδικών μεταφορών.

Απεναντίας, το κοινοβούλιο της Λιβύης, στο ανατολικό τμήμα της χώρας, δεν είχε προχωρήσει στην κύρωση της συμφωνίας. Μάλιστα, το 2020 είχε χαρακτηρίσει το μνημόνιο «άκυρο» και είχε αποφασίσει να το μποϊκοτάρει. Με την έγκριση της συμφωνίας, έξι χρόνια μετά, το λιβυκό κοινοβούλιο ανατρέπει την προηγούμενη θέση του.

Το υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει την απόφαση, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο, καθώς αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και παραβλέπει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Στην ανακοίνωση που εξέδωσε το Υπουργείο Εξωτερικών σχετικά με την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης αναφέρει:

«Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.

Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.

Έχοντας ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει αποδείξει τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα γειτονικών κρατών. Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».

Το κοινοβούλιο στη Βεγγάζη ψήφισε ομόφωνα υπέρ της κατάργησης της υπ’ αριθμόν 1 απόφασης του 2020, με την οποία είχε απορριφθεί η επικύρωση δύο μνημονίων κατανόησης που είχαν υπογραφεί μεταξύ της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας και της Τουρκίας, δήλωσε ο εκπρόσωπος του κοινοβουλίου, Αμπντουλάχ Μπλιχέγκ.

Οι βουλευτές ακύρωσαν επιπλέον την υπ’ αριθμόν 6 απόφαση του 2020, η οποία προέβλεπε τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία. Στην απόφασή του το 2020, το κοινοβούλιο είχε κηρύξει άκυρα και τα δύο μνημόνια, υπογραμμίζοντας ότι οι συμφωνίες που υπέγραφε η τότε κυβέρνηση της Τρίπολης απαιτούσαν επικύρωση από το νομοθετικό σώμα με έδρα τη Βεγγάζη. Η απόφαση του κοινοβουλίου, το οποίο εδρεύει στην ανατολική Λιβύη και επί χρόνια αντιτασσόταν στη συμφωνία, ενισχύει τη νομική θέση της συμφωνίας που αποτελεί βασικό στήριγμα των τουρκικών αναθεωρητικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Επί της ουσίας πρόκειται για μια εξαιρετικά δυσάρεστη εξέλιξη για την Ελλάδα, που συνιστά σοβαρό πλήγμα στη διπλωματική της θέση και αναδεικνύει την αποτυχία της στρατηγικής που ακολουθήθηκε απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Μια ξεκάθαρη ήττα Γεραπετρίτη, καθώς η ελληνική διπλωματία δεν κατάφερε να αποτρέψει την αναβάθμιση μιας συμφωνίας που αμφισβητεί ευθέως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο και αγνοεί πλήρως την ύπαρξη της Κρήτης και άλλων ελληνικών νησιών ως προς την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Την ώρα που η Τουρκία επιμένει μεθοδικά στη στρατηγική της, αξιοποιώντας κάθε διπλωματικό περιθώριο για να εδραιώσει τις παράνομες διεκδικήσεις της, η Ελλάδα φαίνεται να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να καταφέρνει να ανατρέψει τα δεδομένα. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη θέση της Άγκυρας, δημιουργεί νέα τετελεσμένα σε πολιτικό επίπεδο και προκαλεί εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελληνικών διπλωματικών χειρισμών.

Δήλωση Σαμαρά

Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς δήλωσε: «Τα δραματικά γεγονότα της Λιβύης, εκθέτουν ανεπανόρθωτα τον κ Γεραπετρίτη που πρόσφατα μας διαβεβαίωνε για τα ακριβώς αντίθετα. Εκθέτουν και τον Πρωθυπουργό που συμφωνεί σε όλα μαζί του, αντί να τον έχει ήδη αποπέμψει.

Και ενώ κύματα παράνομων μεταναστών από τη Λιβύη στοχεύουν την Κρήτη, πυκνώνουν τα σύννεφα ακόμα και για τη Μονή Σινά. Την ίδια ώρα βλέπουμε την Τουρκία να αγοράζει συνεχώς -μέσω Βουλγαρικών εταιριών- ακίνητα στη Θράκη. Και τον Ράμα να αγκαλιάζεται με τον Ερντογάν. Κι εμείς κοιμισμένοι, κολυμπάμε πάντα στα δήθεν ήρεμα νερά με την Τουρκία… Οφείλει ο κ Μητσοτακης να καταλάβει το μέγεθος των νέων γεωπολιτικών προβλημάτων που έχει δημιουργήσει στην Ελλάδα ο ίδιος με τον κ. Γεραπετρίτη».

Γιάννης Μανιάτης 

Άμεση και σκληρή ευρωπαϊκή αντίδραση στην επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της Λιβύης ζήτησε ο αντιπρόεδρος των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, με παρέμβασή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη συζήτηση της έκθεσης του Σοσιαλιστή Nicola Zingaretti με θέμα το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο.

Ο επικεφαλής της ευρωομάδας του ΠΑΣΟΚ κατήγγειλε την εξέλιξη ως κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Υπενθύμισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει επανειλημμένα καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, θέτοντας την Ευρώπη προ των ευθυνών της: «Η σημερινή εξέλιξη απαιτεί άμεση και σκληρή Ευρωπαϊκή αντίδραση».

Στην ίδια παρέμβαση, ο Γ. Μανιάτης ανέδειξε την ιδιαίτερη σημασία της ρητής στήριξης της έκθεσης στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, τον GSI, καθώς και στον αγωγό φυσικού αερίου EastMed. Η στήριξη στα δύο έργα συνδέεται με την ανάγκη υπεράσπισης των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών και του Δικαίου της Θάλασσας. Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Γ. Μανιάτης τόνισε ότι «η υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων των Κρατών Μελών είναι και ευρωπαϊκή ευθύνη. Και αυτή κρίνεται στην πράξη».

Πολιτικές αντιδράσεις

Με σκωπτικό τρόπο σχολίασε η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Τι έχει να πει σήμερα ο κ. Μητσοτάκης για τη νέα “επιτυχία” της εξωτερικής πολιτικής του; Ούτε ο υπερυπολογιστής “Δαίδαλος δεν μπορεί να τον βοηθήσει. Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης για έγκριση του παράνομου και άκυρου τουρκολιβυκού μνημονίου συνιστά ένα ακόμη σοβαρό φιάσκο της εξωτερικής πολιτικής της ΝΔ, που πλήττει τα εθνικά μας συμφέροντα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».

Υποστηρίζει ακόμη: «Η κυβέρνηση απέτυχε να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες για τη μόνη διέξοδο που στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο: την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, με συνυποσχετικό Ελλάδας και Λιβύης. Αντί να αξιοποιήσει το γεγονός ότι η Λιβύη, σε αντίθεση με την Τουρκία, έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, η κυβέρνηση της ΝΔ αφήνει ελεύθερο το πεδίο στην ‘Αγκυρα να εργαλειοποιεί τη Λιβύη προωθώντας τις δικές της αναθεωρητικές διεκδικήσεις».

Γενικεύοντας καταλήγει: «Αυτά είναι τα αποτελέσματα της εξωτερικής πολιτικής του δεδομένου και προβλέψιμου συμμάχου. Χωρίς εθνική στρατηγική, χωρίς διεθνές ειδικό βάρος, με τη μία διπλωματική ήττα να διαδέχεται την άλλη. Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει ως προκεχωρημένο φυλάκιο μιας Δύσης σε αποδρομή. Χρειάζεται ενεργητική, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, στη βάση του διεθνούς δικαίου, της ειρήνης και της υπεράσπισης των εθνικών μας συμφερόντων».

ΚΚΕ: «Η έγκριση του απαράδεκτου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Ανατολικής Λιβύης καθιστά υπόλογη την κυβέρνηση της ΝΔ, για τον εφησυχασμό που καλλιεργούσε όλη την προηγούμενη περίοδο με τα “πήγαινε έλα” των υπουργών της στη Λιβύη και τις διάφορες επαφές τόσο με το καθεστώς της Τρίπολης, όσο κι αυτό της Βεγγάζης.

Η κυβέρνηση της ΝΔ είναι πολλαπλά εκτεθειμένη και για έναν επιπλέον λόγο, γιατί η αρνητική αυτή εξέλιξη ξεμπροστιάζει την πολιτική της εμπλοκής στους επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και καταρρίπτει με πάταγο το κυβερνητικό αφήγημα ότι οι “ισχυρές συμμαχίες” της χώρας δήθεν διασφαλίζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα».

Η ανακοίνωση του κόμματος “Νίκη”: «Μια εθνική ήττα ολοκληρώθηκε και ένα επιπλέον εμπόδιο ορθώνεται μπροστά στις εθνικές επιδιώξεις, με την υπογραφή και από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Βεγγάζης του τουρκολυβικού ψεύτομνημονίου. Αυτή η εξέλιξη επιβεβαιώνει τη βαθιά τουρκική διείσδυση και στις δύο πλευρές της αφρικανικής χώρας και προαναγγέλλει τον ρόλο που θα παίξει η Άγκυρα στην επόμενη μέρα της Λιβύης. Είναι το αποτέλεσμα της συντονισμένης δράσης του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και του επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν.

Την ίδια ώρα, το ελληνικό ΥΠΕΞ παρακολουθεί τις εξελίξεις ανήμπορο να αντιδράσει, με τον υπουργό Γ. Γεραπετρίτη να έχει παρασύρει και τον ελληνικό λαό στον εφησυχασμό του, με τους ισχυρισμούς του περί συνεννόησης και ικανοποιητικών σχέσεων με την πλευρά της ανατολικής Λιβύης.

Οι καιροί ου μενετοί. Χρειάζεται άμεση αντίδραση από πλευράς Αθηνών με ενημέρωση και ενεργοποίηση των συμμάχων μας στην περιοχή, με εκ νέου διεθνοποίηση του ζητήματος και έμφαση στην πλήρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και, βέβαια, με άμεση ανακήρυξη της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ, μια πάγια εθνική θέση που στηρίζει η ΝΙΚΗ».

Το παρασκήνιο στην Λιβύη

Πρόκειται για την επίμαχη συμφωνία του 2019 που είχε υπογράψει η Τουρκία με την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της «διχοτομημένης» Λιβύης – με έδρα την Τρίπολη – σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο. Η Ελλάδα, αλλά και η Αίγυπτος, η Κύπρος και το Ισραήλ, έχουν καταγγείλει το εν λόγω μνημόνιο ως παράνομο, τονίζοντας ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και τα νόμιμα δικαιώματά τους στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η «στροφή» της κυβέρνησης Χαφτάρ με έδρα τη Βεγγάζη, στην Ανατολική Λιβύη, έχει πλούσιο διπλωματικό παρασκήνιο, με έντονες πιέσεις και γεωπολιτικά ανταλλάγματα. Υπενθυμίζεται πως η Τουρκία είχε παρέμβει στρατιωτικά για να σώσει την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, που βρισκόταν υπό την πολιορκία των στρατευμάτων του Χαφτάρ.

Ωστόσο στα χρόνια που ακολούθησαν άλλαξε τακτική. Η Άγκυρα εδώ και καιρό επιχειρεί να διευρύνει τις σχέσεις της πέρα από την κυβέρνηση της Τρίπολης στη Λιβύη, προσεγγίζοντας και την πλευρά Χαφτάρ μέσω στρατιωτικής συνεργασίας και οικονομικών συμφερόντων. Άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με την ανατολική Λιβύη, επένδυσε σε έργα υποδομής και προσέφερε πολιτικά ανταλλάγματα.

Και φαίνεται πως η επιχείρηση προσέγγισης έφερε καρπούς. Η εξασφάλιση της κοινοβουλευτικής επικύρωσης του μνημονίου από την κυβέρνηση της Βεγγάζης, η οποία μποϊκόταρε τη συμφωνία από το 2020, αποτελούσε βασική επιδίωξη του Ερντογάν, καθώς ενισχύει τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα μπορεί πλέον να εμφανίζει ένα ενιαίο λιβυκό μέτωπο (Ανατολής και Δύσης) υπέρ της συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες στη Μεσόγειο.

Η Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας, με επικεφαλής τότε τον Φάγεζ αλ Σάρατζ, και η Τουρκία υπέγραψαν δύο μνημόνια κατανόησης στην Κωνσταντινούπολη στις 27 Νοεμβρίου 2019. Το πρώτο αφορούσε τη συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας και το δεύτερο τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Σάρατζ υπέγραψαν τη θαλάσσια συμφωνία, η οποία εγκρίθηκε από το τουρκικό κοινοβούλιο και εστάλη προς καταχώρηση στα Ηνωμένα Έθνη.

Οι πιέσεις σε Χαφτάρ από την Άγκυρα

Ο Σαντάμ Χάφταρ, γιος του Χαλίφα Χάφταρ και de facto ηγέτης της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης, φέρεται να δέχτηκε ισχυρές πιέσεις από την Τουρκία για να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική επικύρωση της θαλάσσιας συμφωνίας του 2019, ενώ ταυτόχρονα αντιμετώπιζε αντίθετες απαιτήσεις από το Ισραήλ για να συνεχίσει το μπλόκο στη συμφωνία και να απορριφθούν οι τουρκικές απαιτήσεις.

Σύμφωνα το Al Jazeera, οι τουρκικές πιέσεις περιλάμβαναν την απειλή απόσυρσης της υποστήριξης προς τον Σαντάμ και την οικογένεια Χάφταρ εάν καθυστερήσει η επικύρωση, με πιθανή ανακατεύθυνση αυτής της στήριξης προς πολιτικές και στρατιωτικές παρατάξεις στη δυτική Λιβύη. Οι πιέσεις αυτές ακολούθησαν την απομάκρυνση του επί χρόνια προέδρου του κοινοβουλίου, Αγκίλα Σάλεχ, ο οποίος είχε επανειλημμένα αρνηθεί να επικυρώσει τη συμφωνία, υπό την πίεση του Καΐρου και της Αθήνας.

Επίσης η χρονική στιγμή της κύρωσης φαίνεται να συνδέεται με την επίσημη διαμαρτυρία και τη ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Λιβύη προς την Αθήνα, αμφισβητώντας τις ελληνικές σεισμικές έρευνες για υδρογονάνθρακες νότια της Κρήτης, τον περασμένο Αύγουστο. Η Αθήνα από την πλευρά της απάντησε άμεσα μέσω της διπλωματικής οδού, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς της Λιβύης νομικά ανυπόστατους και αβάσιμους.

Η αποπομπή του Σάλεχ από τους Χαφτάρ

Όπως προαναφέρθηκε, η σημαντικότερη αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της ανατολικής Λιβύης είχε προηγηθεί μόλις 14 ημέρες. Στις 6 Οκτωβρίου, η Βουλή απομάκρυνε τον Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία, έπειτα από 12 χρόνια, και εξέλεξε στη θέση του τον Αλ Σαλιχίν Αμπντούλ Ναμπί αλ Ομπεϊντί. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει την προηγούμενη ημέρα, όταν 98 από τους 102 παρόντες βουλευτές ενέκριναν την αλλαγή του εσωτερικού κανονισμού, περιορίζοντας τη θητεία της προεδρίας στους 12 μήνες.

Ο ίδιος ο Σάλεχ αμφισβήτησε τη νομιμότητα της συνεδρίασης, υποστηρίζοντας ότι πραγματοποιήθηκε χωρίς την προβλεπόμενη πρόσκληση της προεδρίας. Οι βουλευτές, ωστόσο, προχώρησαν στην εκλογή νέας ηγεσίας. Ο βουλευτής Τζεμπρίλ Οχέιντα, μιλώντας στο Reuters, απέδωσε την αλλαγή στη δυσαρέσκεια που είχε συσσωρευτεί για τον τρόπο διοίκησης της Βουλής. Όπως υποστήριξε, ο Σάλεχ λάμβανε αποφάσεις χωρίς να συμβουλεύεται τους βουλευτές και οι προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα είχαν αποτύχει.

Ο Αλ Ομπεϊντί είναι πολιτικός μηχανικός, βουλευτής της Τομπρούκ από το 2014 και μέλος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων. Προέρχεται από τη φυλή Ομπεϊντάτ, στην οποία ανήκει και ο Σάλεχ, γεγονός με ιδιαίτερη σημασία για τις παραδοσιακές ισορροπίες εξουσίας στην ανατολική Λιβύη. Το σημαντικότερο στοιχείο του πολιτικού του βιογραφικού είναι ότι διετέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής Κοινοβουλευτικής Φιλίας Λιβύης–Τουρκίας, η οποία συγκροτήθηκε τον Απρίλιο του 2024.

Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, η επιτροπή είχε ως αντικείμενο την ανάπτυξη της κοινοβουλευτικής συνεργασίας και την ενίσχυση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Στις 9 Οκτωβρίου, μόλις τρεις ημέρες μετά την εκλογή του, ο πρόεδρος της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, του απέστειλε συγχαρητήριο μήνυμα, εκφράζοντας την επιθυμία να ενισχυθεί η συνεργασία των δύο κοινοβουλίων.

Η σημασία της επιλογής του είχε επισημανθεί πριν από την επικύρωση της συμφωνίας. Σε ρεπορτάζ της Al-Araby Al-Jadeed, στις 8 Οκτωβρίου, ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών Χασάν Αμπντούλ Μόλα υποστήριζε ότι η κοινοβουλευτική επιτροπή φιλίας υπό τον Ομπεϊντί είχε επιδιώξει να φέρει το θαλάσσιο μνημόνιο προς επικύρωση, ενώ ο Σάλεχ καθυστερούσε τη διαδικασία. Ο ίδιος εκτιμούσε ότι η ανάδειξη του Ομπεϊντί θα διευκόλυνε την έγκριση του μνημονίου, στο οποίο απέδιδε ιδιαίτερη σημασία η ηγεσία Χαφτάρ λόγω της προσέγγισής της με την Τουρκία. Η εκτίμηση διατυπώθηκε 12 ημέρες πριν από την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου.

Η σύγκρουση στο εσωτερικό της οικογένειας Χαφτάρ

Η αλλαγή της κοινοβουλευτικής ηγεσίας δεν έγινε ανεξάρτητα από τις κινήσεις του Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος διατηρεί τον στρατιωτικό έλεγχο της ανατολικής Λιβύης. Σύμφωνα με τη λιβυκή εξειδικευμένη υπηρεσία Libya Analysis, την 1η Οκτωβρίου ο Χαλίφα Χαφτάρ συναντήθηκε με ομάδα βουλευτών, παρουσία των γιων του, Σαντάμ και Μπελκασίμ. Ο Αγκίλα Σάλεχ δεν συμμετείχε στη συνάντηση.

Στις 5 Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν από την απομάκρυνσή του, ο Χαφτάρ συναντήθηκε με τον δεύτερο αντιπρόεδρο της Βουλής, Μίσμπαχ Ντούμα. Ο τελευταίος προήδρευσε τόσο της συνεδρίασης που άλλαξε τον εσωτερικό κανονισμό όσο και εκείνης που ανέδειξε τη νέα κοινοβουλευτική ηγεσία. Η Al-Araby Al-Jadeed, επικαλούμενη κοινοβουλευτικές πηγές, ανέφερε ότι ο Χαφτάρ στήριξε την προσπάθεια απομάκρυνσης του Σάλεχ και ότι ο Ντούμα εξασφάλισε την υποστήριξή του για την εκλογή του Ομπεϊντί.

Μετά την αλλαγή προέδρου, ο Χαφτάρ χαιρέτισε δημόσια την εξέλιξη. Ο γιος του, Σαντάμ, αναπληρωτής αρχηγός των στρατιωτικών δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης, εξέφρασε επίσης την υποστήριξή του στη νέα ηγεσία. Ωστόσο, σύμφωνα με το ίδιο λιβυκό ρεπορτάζ, η απομάκρυνση Σάλεχ συνδεόταν και με τις αντιπαραθέσεις για τη μελλοντική κατανομή της εξουσίας μέσα στην οικογένεια Χαφτάρ.

Ο Σάλεχ φερόταν να έχει έρθει σε σύγκρουση με τον Σαντάμ, διατηρώντας στενότερες σχέσεις με τους άλλους δύο γιους του στρατάρχη, τον Χάλεντ και τον Μπελκασίμ. Στο επίκεντρο βρισκόταν και η συμφωνία “4+4”, που αφορά τις προσπάθειες πολιτικής διευθέτησης και τις μελλοντικές ρυθμίσεις εξουσίας στη Λιβύη. Σύμφωνα με τις πηγές της εφημερίδας, ο Σάλεχ καθυστερούσε την προώθησή της, ενώ ο Σαντάμ επιδίωκε να ενισχύσει τη θέση του στο νέο πολιτικό σχήμα.

Η απομάκρυνση του Σάλεχ, επομένως, συνδεόταν με περισσότερες από μία συγκρούσεις. Το τουρκολιβυκό ήταν ένα από τα ζητήματα στα οποία η αλλαγή ηγεσίας μπορούσε να οδηγήσει σε διαφορετική απόφαση. Η σύνδεση επιβεβαιώνεται και από δεύτερο δημοσίευμα της Al-Araby Al-Jadeed, στις 20 Οκτωβρίου, πριν από την ανακοίνωση της ψηφοφορίας. Πηγή προσκείμενη στον Ομπεϊντί ανέφερε ότι ο νέος πρόεδρος προετοίμαζε την εισαγωγή του μνημονίου στη Βουλή.

Το δημοσίευμα σημείωνε επίσης ότι η ηγεσία Χαφτάρ είχε ήδη προωθήσει το συγκεκριμένο ζήτημα από τον Ιούνιο του 2025, αλλά ο Σάλεχ είχε επιλέξει τη συγκρότηση τεχνικής επιτροπής εξέτασης, χωρίς να προχωρήσει στην επικύρωση.

Δεν μπορεί η παθολογική εύνοια προς την Τουρκία να εμποδίζει την αναγνώριση του προβλήματος αμύνης που αντιμετωπίζει η χώρα μας από τον αρπακτικό γείτονα, ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία που είναι διηρημένη επί 52 χρόνια από την “γραμμή Αττίλα” στην Μεγαλόνησο.΄Εχει οδυνηρή εμπειρία ο κ. Πιστόριους από την διαίρεση της Γερμανίας επί 44 χρόνια, σε “ανατολική και δυτική” που άφησε την πατρίδα του Γκαίτε καθυστερημένη, με σοβαρές πολιτικές συνέπειες σήμερα.

Υπάρχουν περισσότερα συμφέροντα που συνδέουν την Ελλάδα με την Γερμανία παρά με την αναθεωρητική Τουρκία που απειλεί την Ευρώπη, για την οποία ο Τούρκος πρόεδρος Ταγήπ Ερντογάν δήλωσε προσφάτως ότι «έπαυσε να τον ενδιαφέρει»! Δεν παραγνωρίζεται βεβαίως η ύπαρξη σοβαρών οικονομικών συμφερόντων που δημιουργεί η μεγάλη αγορά 84 εκατ. καταναλωτών της γείτονος για τους Γερμανούς βιομηχάνους αλλ’ “ουκ επ’ άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος”.

Υπάρχουν κι άλλες ανάγκες κι αξίες. Οι εφετινές προτιμήσεις των Γερμανών Τουριστών για τις θερινές διακοπές δείχνουν και την κλίση της Γερμανίας προς την Ελλάδα, μετά την Ιταλία. Ο μέσος Γερμανός αισθάνεται περισσότερο “στο σπίτι του” στα Ελληνικά νησιά παρά στα γειτονικά που κάποτε ήσαν Ελληνικά (Ίμβρο και Τένεδο).

Η ασφάλεια της Ελλάδος είναι υπόθεση της Ευρώπης και συνεπώς της Γερμανίας. Τι θα πράξει ο κ. Πιστόριους ως πολιτικός κι όχι μόνον ως ΥΠΕΘΑ της χώρας του, εάν ο Ερντογάν κάνει πραγματικότητα την απειλή του να “φτάσει ένα βράδυ” λχ. χάρη στην Ρόδο – σεσημασμένο στόχο των απέναντι 150 αποβατικών σκαφών; Θα τον εμποδίσουν “τα συμφέροντα των Γερμανών βιομηχάνων” να καταδικάσει ένα νέον “Αττίλα”, όπως το θέρος του 1974, και πως σήμερα αντιμετωπίζει το Τουρκικό casus belli, εάν η Ελλάς πάει στα 12 μίλια χωρικά ύδατα που έχει η Γερμανία; Πρέπει κάποια στιγμή να μας εξηγήσει ως νομικός.

Οι σχέσεις της Ελλάδος με την Γερμανία είναι άρρηκτες. Δεν εμποδίζονται από διεκδικήσεις, εν γνώσει του γεγονότος ότι πόροι από τα Ευρωπαϊκά Ταμεία, κυριότερος χρηματοδότης των οποίων είναι ο Γερμανός φορολογούμενος, εισρέουν δις. ευρώ στην Ελλάδα για επενδύσεις υποδομής, που αναμορφώνουν την χώρα.

Σχολιάζοντας ο πρωθυπουργός εμμέσως τα εκτεταμένα επεισόδια στο Παρίσι, σημείωσε: «Σε μία εποχή που πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα κοινωνικής αναταραχής, η Ελλάδα παραμένει μια χώρα πυλώνας σταθερότητας. Όταν όλες οι ευρωπαϊκές οικονομίες δοκιμάζονται από την παγκόσμια ακρίβεια, η Ελλάδα έχει τη δημοσιονομική δυνατότητα να μπορεί να στηρίζει τα νοικοκυριά» τα οποία συνεχίζουν να δοκιμάζονται από την ακρίβεια.

Επίθεση σε Τσίπρα

Επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα για τον ισχυρισμό ότι ήταν πάντα απέναντι στη βία εξαπέλυσε ο διευθυντής Ψηφιακής Επικοινωνίας του πρωθυπουργού, Νίκος Ρωμανός, θυμίζοντας τα όσα έγραφε η κομματική εφημερίδα του ΣΥΡΙΖΑ επί ηγεσίας του πρώην πρωθυπουργού στα έκτροπα μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου.

«Άκουσα ότι ο κ. Τσίπρας ήταν πάντα ενάντια στη βία. Αυτό είναι μεγάλο ψέμα» είπε αρχικά στο Action 24 o κ. Ρωμανός προσθέτοντας ότι «η Αυγή όταν ζούσαμε τα έκτροπα της εποχής Γρηγορόπουλου είχε βγει με ένθετο “ω έλατο, ω έλατο τι ωραία που αρπάζεις”. Τότε ο κ. Τσίπρας ήταν πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και η Αυγή η κομματική εφημερίδα». Θύμισε, μάλιστα, στο πλαίσιο αυτό ότι «ο κ. Τσίπρας πολύ μεταγενέστερα είπε “τι κακό έχουν οι μολότοφ; Εξαρτάται από ποια πλευρά είσαι όταν πέφτουν. Υπάρχουν παραδείγματα σχέσεων του κόμματος Τσίπρα με μια σειρά καταδικασμένων».

«Φοβάστε τους νέους που θα βγουν στους δρόμους» αντέδρασε ο παριστάμενος τομεάρχης Δημόσιας Διοίκηση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, Γρηγόρης Θεοδωράκης, με τον κ. Ρωμάνο να του απαντά «δεν φοβάμαι τίποτα, σιχαίνομαι το ψέμα όταν λέτε ότι ο Τσιπρας είναι πάντα ενάντια στη βία. Είναι ψέμα και το έχουμε ζήσει και στον Γρηγόροπουλο και στις πάνω και κάτω πλατείες».

Λίγο πριν, ο κ. Θεοδωράκης τοποθετούμενος επί των δηλώσεων του στελέχους της ΕΛΑΣ, Πάνου Λαμπρινίδη–Στάχτου για το «άντε και στα δικά μας», είχε πει ότι «η φράση αυτή αφορά τις διαμαρτυρίες, όσον αφορά τις κινητοποιήσεις υπάρχει απόλυτη καταδίκη των επεισοδίων. Ο Τσίπρας έχει καταδικάσει όλες αυτές τις μορφές βίας, ας μην προσπαθεί η κυβέρνηση να τρομοκρατήσει τον κόσμο. Η κριτική ότι η ΕΛΑΣ υποκινεί σε πλιάτσικο είναι αθλιότητα. Η διαμαρτυρία είναι ουσιαστικό στοιχείο της δημοκρατίας». Πάντως τον χορό των επιθέσεων κατά Τσίπρα, συνέχισε και ο Άδωνις Γεωργιάδης.

Κυρανάκης κατά ΚΚΕ

Την άποψη ότι η Αριστερά υποκινεί επεισόδια και βίαιες καταστάσεις σε μαθητικές και άλλες διαδηλώσεις εξέφρασε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, μιλώντας στο Action 24, ενώ εξαπέλυσε επίθεση στο ΚΚΕ, κατηγορώντας το ότι πηγαίνει στα σχολεία και επιχειρεί να στρατολογήσει ανήλικους μαθητές.

Ερωτηθείς ευθέως εάν θεωρεί ότι η Αριστερά υποκινεί επεισόδια και βιαιοπραγίες σε διαδηλώσεις, ο κ. Κυρανάκης απάντησε: «Ναι, αυτό θεωρώ και θεωρώ ότι είναι ντροπή που κάποια κόμματα, ακόμα και μικρότερα κόμματα της Αριστεράς, το ΚΚΕ για παράδειγμα, πάει αυτή τη στιγμή σε σχολεία, πάει στα παιδιά μας και παραβλέποντας καθηγητές, δασκάλους και γονείς παιδιών πάει και κάνει στράτευση απλών μαθητών ανήλικων, εμφυτεύοντάς τους, κάνοντας πλύση εγκεφάλου με τέτοιες νοσηρές ιδέες».

Ο αναπληρωτής υπουργός υποστήριξε ότι υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν την πρόκληση τέτοιων καταστάσεων, υπενθυμίζοντας ότι στο παρελθόν στελέχη της Αριστεράς, μεταξύ των οποίων και πρώην υπουργοί, είχαν υποστηρίξει πως η κανονικότητα δεν αποτελεί ποτέ ευκαιρία για την Αριστερά.

Συνεχίζοντας την κριτική του, τόνισε ότι η κοινωνία πρέπει να θέσει όρια απέναντι σε τέτοιες πρακτικές, ανεξάρτητα από τις πολιτικές τοποθετήσεις των πολιτών. «Πρέπει να πρέπει να τραβήξουμε μία γραμμή σαν κοινωνία ανεξαρτήτως του αν είμαστε η Νέα Δημοκρατία, πρέπει να τραβήξουμε μια γραμμή σαν κοινωνία».

Σε ερώτηση για το πώς θα αντιδράσει η Πολιτεία εάν εκδηλωθούν στην Αθήνα φαινόμενα αντίστοιχα με εκείνα στο Παρίσι, ο κ. Κυρανάκης υποστήριξε ότι η αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων γίνεται μέσω του διαλόγου. Όπως ανέφερε, το υπουργείο Παιδείας και η Σοφία Ζαχαράκη βρίσκονται ήδη σε διάλογο με τα 15μελή μαθητικά συμβούλια, εκτιμώντας ότι δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή συνθήκες που να δικαιολογούν μια εξέγερση.

Θέλω να θυμίσω ότι πριν από λίγα χρόνια στα βάθη της κρίσης είχαμε το σύνταγμα να καίγεται κάθε εβδομάδα και είχαμε πολιτικά κόμματα τα οποία γεννήθηκαν από αυτό το χάος, τα οποία παρήγαγαν χάος και θρέφονται και θρέφονταν και από το χάος τα οποία σήμερα είναι στο 1% 1-2%.»

Ο κ. Κυρανάκης συνέδεσε έτσι την κριτική του προς την Αριστερά με τα επεισόδια που είχαν σημειωθεί κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, υποστηρίζοντας ότι ορισμένα πολιτικά κόμματα αναδείχθηκαν μέσα από εκείνες τις συνθήκες και σήμερα καταγράφουν ποσοστά της τάξης του 1% έως 2%.

Ακρίβεια και Σαμαράς

Εντός του εν λόγω σκηνικού πόλωσης με φόντο τα επεισόδια στη Γαλλία και την μεταφορά τους στην χώρα μας, η ακρίβεια συνεχίζει να πονοκεφαλιάζει το Μαξίμου το οποίο προετοιμάζεται για ένα άκρως δύσκολο χειμώνα. Μία περίοδος που ταυτοχρόνως θα έχει και τα χαρακτηριστικά άτυπης προεκλογικής περιόδου.

Σε αυτό το πλαίσιο τα πυρά του προς την κυβέρνηση έστρεψε ο Αντώνης Σαμαράς με βίντεο που ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αφήνοντας εν προκειμένω στην άκρη τις επιθέσεις για τα εθνικά θέματα, ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε έντονη κριτική στην οικονομική πολιτική του Μαξίμου.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η ακρίβεια δεν αποτελεί αποκλειστικά συνέπεια των διεθνών εξελίξεων, αλλά συνδέεται άμεσα και με τις κυβερνητικές επιλογές. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν λαμβάνει ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση της υψηλής φορολογίας συμβάλλει στη δημιουργία υπερπλεονασμάτων και στη μείωση του δημόσιου χρέους.

«Ο κοινωνικός φιλελευθερισμός, στον οποίο εγώ πιστεύω, απαιτεί παρέμβαση του κράτους για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων», τόνισε, κάνοντας λόγο για ουσιαστική πολιτική διαφορά με την κυβέρνηση. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη φορολογία των καυσίμων, υποστηρίζοντας ότι περισσότερο από το μισό ποσό που καταβάλλουν οι καταναλωτές στα πρατήρια αντιστοιχεί σε φόρους. «Πάνω από το μισό που πληρώνετε στο βενζινάδικο είναι φόρος στα καύσιμα. Δεν πληρώνετε πετρέλαιο – πληρώνετε φόρο στο πετρέλαιο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλέστηκε μάλιστα τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα εφαρμόζει σημαντικά υψηλότερους συντελεστές. Όπως υποστήριξε, ο ελάχιστος ειδικός φόρος στην αμόλυβδη βενζίνη σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι περίπου 36 λεπτά ανά λίτρο, ενώ στην Ελλάδα ανέρχεται στα 70 λεπτά. «Έχουμε μεγάλα περιθώρια να τον κατεβάσουμε πολύ», σημείωσε.

Αντίστοιχα, αναφέρθηκε στον ΦΠΑ των καυσίμων, επισημαίνοντας ότι ο ελληνικός συντελεστής βρίσκεται στο 24%, έναντι ελάχιστου γενικού συντελεστή 15% που προβλέπεται από το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κυβέρνηση θα μπορούσε να προχωρήσει σε σημαντικές μειώσεις των φόρων στα καύσιμα, ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο.

Κόμμα “Νίκη”

Η ανακοίνωση: “Μαθητές, φοιτητές και εκπαιδευτικοί σε κινητοποιήσεις, διεκδικώντας μια καλύτερη Παιδεία, ένα καλύτερο μέλλον για τα ελληνόπουλα και μια αξιοπρεπή ζωή για τους δασκάλους τους. Οι «εγκέφαλοι» στο Μαξίμου, με μπροστάρισσα τη Σοφία Ζαχαράκη, συνεχίζουν τα ιδεολογικά πειράματα στα παιδιά μας, μετατρέποντας τα σχολικά βιβλία σε εργαλεία επιβολής μιας νέας αντίληψης για την ελληνική οικογένεια, προσκυνώντας και υπακούοντας τυφλά τη woke ατζέντα.

Όραμα της ΝΙΚΗΣ είναι η ελληνική Παιδεία να επιστρέψει άμεσα στις ζωογόνες ρίζες της, στις διαχρονικές αξίες της Ελληνορθόδοξης παράδοσής μας, στην αληθινή ιστορική μνήμη και στο εθνικό μας φρόνημα. Η ΝΙΚΗ στέκεται στο πλευρό των νιάτων της Ελλάδας και των δασκάλων τους και εφιστά την προσοχή ώστε ο τίμιος αγώνας τους να μην μετατραπεί σε πεδίο προβοκάτσιας και δράσης μπαχαλάκηδων.

Ζητάμε από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και Δημόσιας Τάξης και την Ελληνική Αστυνομία να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να περιφρουρησουν τις ειρηνικές διαδηλώσεις μαθητών και φοιτητών και να απομονώσουν τους δράστες έκνομων πράξεων. Για το Δημοκρατικό Πατριωτικό Κίνημα ΝΙΚΗ, το σύνθημα «Παιδεία και Παιδιά» αποτελεί αρχέγονο προσκλητήριο αγώνα για να αναστηθεί η πατρίδα μας στα δύσκολα χρόνια που ζούμε”.

Σύμφωνα με την Washington Post, ο Χέγκσεθ δεν έχει απορρίψει επισήμως τα σχετικά αιτήματα, αλλά δεν έχει ολοκληρώσει τις απαραίτητες διαδικασίες για την έγκρισή τους. Πάντως, η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να εγκρίνει ορισμένες μορφές στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Την περασμένη εβδομάδα, Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε στην αμερικανική εφημερίδα ότι έχουν απομείνει «μόνο μερικοί» πύραυλοι αναχαίτισης στα ουκρανικά αποθέματα.

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις πυραύλων Patriot από το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνεται η άμυνά της απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις. Στο στόχαστρο βρίσκονται ενεργειακές εγκαταστάσεις, υποσταθμοί και άλλες υποδομές ζωτικής σημασίας. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι κινούνται με μεγάλη ταχύτητα και είναι δύσκολο να αναχαιτιστούν χωρίς προηγμένα συστήματα αεράμυνας. Για τον λόγο αυτό, οι πύραυλοι Patriot αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της ουκρανικής άμυνας.

Την ίδια ώρα, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν έχει ασκήσει πρόσθετη πίεση στα παγκόσμια αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων. Οι αμερικανικές παραδόσεις προς την Ουκρανία πραγματοποιούνται συχνά σε μικρές παρτίδες, ανάλογα με τον ρυθμό παραγωγής, ενώ το Κίεβο και οι εταίροι του αναζητούν διαθέσιμα αποθέματα και σε άλλες χώρες.

Μεγαλώνει το ρήγμα με Ζελένσι

Την ίδια ώρα, το ρήγμα του Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Ντόναλντ Τραμπ μετά την μερική άρση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ μεγαλώνει. Υπενθυμίζεται ότι, σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει το βράδυ της Κυριακής στον Bloomberg, ο Ουκρανός πρόεδρος καταλόγισε στον Αμερικανό ομόλογό του ότι ασκεί ασφυκτικές πιέσεις στο Κίεβο προκειμένου να συνθηκολογήσει με τη Ρωσία.

Με τις σχέσεις ΗΠΑ και Ουκρανίας να βρίσκονται σε νέο χαμηλό, ο Ζελένσκι κατήγγειλε μια σειρά εχθρικών, όπως τις χαρακτήρισε, κινήσεων της Ουάσιγκτον απέναντι στο Κίεβο. Μεταξύ αυτών, ανέφερε τη σκόπιμη επιβράδυνση της σύνδεσης στο διαδίκτυο μέσω του Starlink, που αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τις ουκρανικές δυνάμεις στο μέτωπο με τη Ρωσία, καθώς και τις καθυστερήσεις στην παράδοση αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, οι οποίοι βρίσκονται ήδη σε έλλειψη.

Θα πρέπει, ανέφερε η κ. Ολγκίν, στο καθιερωμένο της άρθρο στον Πολίτη, ότι «η απόφαση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ανήκει στους ηγέτες». Ή δεν έχει καταλάβει τίποτε ή θέλει να επιμένει σε μια αδιέξοδη πεπατημένη. Δεν βλέπει την κατοχή; Μήπως διαβάζει λανθασμένα εγχειρίδια για το Κυπριακό; Είναι ξεκάθαρο ότι αφήνει εκτός κάδρου την κατοχική δύναμη. Και δεν φτάνει που αποφεύγει την ουσία, θεωρεί για παράδειγμα, ότι είναι ο εκάστοτε εγκάθετος της Άγκυρας, ο οποίος αποφασίζει στο Κυπριακό.

Η κ. Ολγκίν είναι απεσταλμένη μερικής απασχόλησης. Έρχεται κατά διαστήματα στο νησί και παραμένει συνήθως για μια εβδομάδα. Δεν είναι παρούσα σε συναντήσεις και σε δράσεις, αλλά αυτό δεν την αποτρέπει στο να προβαίνει σε διαπιστώσεις. Γι’ αυτό και κατέληξε αβίαστα στο συμπέρασμα, διά ρητορικού ερωτήματος: Αν οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν τα τελευταία δύο χρόνια να συμφωνήσουν σε ζητήματα όπως τα οδοφράγματα, την αποναρκοθέτηση ή την από κοινού αντιμετώπιση της ρύπανσης από πλαστικά, “πώς μπορούν να συμφωνήσουν σε ένα πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που θα μπορούσε να υπερβεί δεκαετίες διαίρεσης;”

Αυτό που ξεχνά μονίμως η κ. Ολγκίν

Είναι της λογικής και το λέει συχνά- πυκνά ότι πρέπει να κάνει κίνηση η Λευκωσία. “Τι του στοιχίζει του Χριστοδουλίδη να ανοίξει την Μια Μηλιά;” διερωτάται συχνά σε συνομιλητές της. Αλλά κανείς δεν την έχει ακούσει να αναφέρει ότι θα πρέπει η Τουρκία, ως κίνηση καλής θέλησης, να αποσύρει στρατεύματα ή να διευκολύνει τη διακίνηση πολιτών από την Τυλληρία στη Λευκωσία. Ποτέ δεν το είπε αυτό γιατί θεωρεί τέτοιες “απαιτήσεις” ακραίες.

Το ακούει, άλλωστε, τούτο και από κάποιους στην ελληνοκυπριακή πλευρά, που όταν προτάσσεται ένα αίτημα από τη Λευκωσία, από Ελληνοκύπριους, τούτο χαρακτηρίζεται “εθνικιστικό” και ακραίο. Η λογική της ταμπέλας. Καλλιεργείται μια εντύπωση ότι μόνο εάν δελεαστεί η κατοχική δύναμη, μπορεί να βρεθεί διέξοδος. Η πολιτική του κατευνασμού δοκιμάσθηκε και απέτυχε. Η Τουρκία αντί να συνεργασθεί αποθρασύνεται. Αλλά επιμένουν σε αυτή την προσέγγιση.

Η κ. Ολγκίν καταλήγει μονίμως στο συμπέρασμα ότι το πρόβλημα στο Κυπριακό είναι η “έλλειψη εμπιστοσύνης”. Και ενόψει τούτου, “μεθοδολογικά”, εστιάζεται η προσοχή στα ΜΟΕ και όχι στην ουσία. Από πού προκύπτει, όμως, η έλλειψη εμπιστοσύνης; Της το έχουν πει οι Τουρκοκύπριοι, οι οποίοι είναι κάτοχοι διαβατηρίου και ταυτότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας; Αυτοί που επισκέπτονται δημόσια νοσηλευτήρια στις ελεύθερες περιοχές; Ή που εργάζονται στις ελεύθερες περιοχές; Όλοι αυτοί που έρχονται από τα κατεχόμενα στις ελεύθερες περιοχές, για επίσκεψη, ψώνια, διασκέδαση, αισθάνθηκαν να απειλούνται, να κινδυνεύουν; Όχι.

Έλλειψη εμπιστοσύνης υπάρχει, ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης κατοχής. Γιατί εκεί είναι η ουσία του προβλήματος, την οποίαν κρύβουν οι διάφοροι απεσταλμένοι. Και τούτο αφορά όλους τους Κυπρίους.

Οργανωτές του σχετικού συμποσίου ήταν το Πανεπιστήμιο της Primorska (Univerza na Primorskem – UP) και η Πρεσβεία της Ελλάδας στη Σλοβενία. Στη σχετική ανακοίνωση της Ελληνικής Πρεσβείας στη Σλοβενία διαβάσαμε:

• Η Ελλάδα στη Σλοβενία… Ο Ιωάννης Καποδίστριας (1776–1831) κατάγεται από επιφανή ελληνική οικογένεια στην Κέρκυρα και, όπως λέει και το επίθετό του και προκύπτει από ιστορικές πηγές, έλκει την οικογενειακή του καταγωγή από την πόλη Κόπερ/Capo d’Istria της Σλοβενίας.

Για τη σημασία της εκδήλωσης διαβάζουμε στο διαδίκτυο ότι: Η πόλη του Κόπερ (Capo d’Istria) αποτελεί την ιστορική πατρίδα της οικογένειας του Ιωάννη Καποδίστρια. Το συμπόσιο τίμησε την προσφορά του ως θεμελιωτή του σύγχρονου ελληνικού κράτους και κεντρικής μορφής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.

• Το συμπόσιο έλαβε χώρα «στη Νέα πολυλειτουργική αίθουσα του Πανεπιστημίου της Primorska (οδός Pristaniška 10, Κόπερ)».
• Χαιρετισμοί / Ομιλητές:
• Καθηγήτρια Klavdija Kutnar (Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Primorska)
• Αθανάσιος Κωτσιώνης (Πρέσβης της Ελλάδας στη Σλοβενία)
• Aleš Bržan (Δήμαρχος του Κόπερ)
• Μήνυμα βίντεο από τη Ναταλία Καποδίστρια [1]

Είναι προφανές ότι το ζήτημα δεν είναι απλώς ιστορικό. Αφορά την καταγωγή και την ταυτότητα του Ιωάννη Καποδίστρια. Όταν μάλιστα επί του θέματος έχει τοποθετηθεί με απόλυτη σαφήνεια ένα εξέχον μέλος της οικογένειας Καποδίστρια, ο Βιάρος Καποδίστριας,(1774-1842), δεν δικαιολογείται η αγνόηση αυτής της τοποθέτησης. Πριν παραθέσουμε τη μαρτυρία του Βιάρου Καποδίστρια, ας εξετάσουμε την ιστορική και γεωγραφική βάση του αφηγήματος περί καταγωγής των Καποδίστρια από τη Σλοβενία…

Η Βυζαντινή Ιουστινούπολη, το σημερινό Κόπερ, και η Σλοβενία

Το σημερινό Κόπερ, γνωστό ιστορικά και ως Capodistria, βρίσκεται στην Ιστρία, στις ακτές της Αδριατικής. Η ιστορία του ανάγεται στην αρχαιότητα και περιλαμβάνει διαδοχικές περιόδους ρωμαϊκής, βυζαντινής, βενετικής, αυστριακής και ιταλικής κυριαρχίας, προτού η πόλη καταλήξει στη σημερινή της θέση εντός της Σλοβενίας.

Η ονομασία Ιουστινούπολη, ή Ιουστινούπολις, συνδέεται με τη βυζαντινή ιστορία της πόλης, ενώ η ονομασία Capodistria επικράτησε σε μεταγενέστερες ιστορικές περιόδους. Σύμφωνα με τα ιστορικά και εκκλησιαστικά αρχεία της πόλης του Κόπερ (Koper), η βυζαντινή προέλευση και η μετονομασία της πόλης σε Ιουστινούπολη (Justinopolis) συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική θωράκιση της χερσονήσου της Ίστριας από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία κατά τον 6ο αιώνα.

Τα επίσημα έγγραφα, τα μεσαιωνικά καταστατικά της πόλης (Statuta Civitatis Justinopolis), καθώς και τα στοιχεία του Περιφερειακού Αρχείου του Κόπερ Περιφερειακού Αρχείου του Κόπερ και του Επισκοπικού Αρχείου (η λατινική ονομασία της επισκοπής παραμένει έως σήμερα Dioecesis Iustinopolitana) τεκμηριώνουν τα εξής ιστορικά δεδομένα. Το Κόπερ αποτελεί,  χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τόπου του οποίου η ιστορική διαδρομή εκτείνεται πολύ πέρα από τα χρονικά όρια των σύγχρονων κρατών.

Η σημερινή πολιτική και κρατική γεωγραφία δεν μπορεί να προβάλεται μηχανικά στο παρελθόν και να καθορίζει εθνοτική ταυτότητα οικογενειών η και ευρύτερων κοινωνικών ομάδων. Η ύπαρξη της βυζαντινής Ιουστινούπολης προηγείται κατά πολλούς αιώνες της ίδρυσης της ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Σλοβενίας το 1991.

Αυτό αποτελεί αναμφισβήτητο χρονολογικό δεδομένο. Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι δεν υπήρχαν σλαβικοί πληθυσμοί στην ευρύτερη περιοχή κατά τον Μεσαίωνα. Σημαίνει ότι η σημερινή κρατική ταυτότητα δεν μπορεί να ταυτιστεί αυτομάτως με την πολιτική, γλωσσική ή εθνοτική  ταυτότητα ανθρώπων παλαιότερων εποχών.

Ειδικότερα, η σχέση και της ίδιας της πόλης του Κόπερ με τη Σλοβενία είναι πολύ πιο πρόσφατη απ’ όσο υποδηλώνει η σημερινή “κρατικη γεωγραφία”. Το όνομα “Σλοβενία” δεν αντιστοιχούσε σε καμία πολιτική οντότητα πριν από τον 19ο αιώνα. Εμφανίζεται πρώτα ως λογοτεχνικό τοπωνύμιο στην εποχή της εθνικής αφύπνισης και γίνεται πολιτικό αίτημα το 1848, με το πρόγραμμα της “Ενωμένης Σλοβενίας” εντός της Αυστρίας. Νομική υπόσταση απέκτησε μόλις το 1945–46, ως ομόσπονδη δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, και ανεξάρτητο κράτος έγινε στις 25 Ιουνίου 1991.

Το Κόπερ, αντίθετα, υπήρξε επί αιώνες βενετική πόλη (1279–1797), μετά αυστριακή και από το 1920 ιταλική. Πέρασε στη γιουγκοσλαβική διοίκηση μόλις το 1954, με οριστική διευθέτηση με την Συνθήκη του Όζιμο (Treaty of Osimo), η οποία υπογράφηκε στις 10 Νοεμβρίου 1975 μεταξύ της Ιταλίας και της τότε Γιουγκοσλαβίας και έγινε τμήμα της ανεξάρτητης Σλοβενίας το 1991. Η πόλη, επομένως, ανήκει στη Σλοβενία μόλις από τον 20ό αιώνα. Όταν η Ιουστινούπολη/Capodistria συνδεόταν με την οικογένεια Καποδίστρια, ούτε το κράτος της Σλοβενίας ούτε κάποια διοικητική οντότητα με αυτό το όνομα υπήρχε.

Η μαρτυρία του Βιάρου Καποδίστρια

Ιδιαίτερη σημασία για το ζήτημα έχει η σαφέστατη τοποθέτηση του Βιάρου Καποδίστρια, αδελφού του Ιωάννη Καποδίστρια. Ο Βιάρος Καποδίστριας αναφέρει για την καταγωγή των Καποδίστρια: «Ο Κόμης Καποδίστριας και οι αδελφοί του κατάγονται εκ Κερκύρας, όπου η οικογένειά των ευρίσκεται εγκατεστημένη από του 14ου αιώνος. Δεν είναι Δαλματικής καταγωγής, καίτοι αν ήτο δεν θα ήτο μειωτικόν δι’ αυτήν, αλλά αφού δεν συμβαίνει, δεν πρέπει να λέγεται κάτι ανακριβές.

»Αφού ο κ. Τίρς φαίνεται να το αγνοεί, πρέπει να μάθη ότι η οικογένεια Καποδίστρια, τιμηθείσα δια του τίτλου του Κόμητος υπό του Δουκός της Σαβοϊας, έζησε εις την αρχαίαν πόλιν της Ιουστινουπόλεως, η οποία μετά την πτώσιν της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας έλαβε το όνομά της “Καποδίστρια”, και ότι έζησε λίαν εντίμως, αφού υπάρχουν δημόσια μνημεία τα οποία μαρτυρούν την ευγνωμοσύνην της πατρίδος των δια τας υπηρεσίας τας οποίας τα μέλη της της παρέσχον.

»Τα χρονικά της Κερκύρας κάμνουν συνήθως μνείαν τιμητικήν των Καποδίστρια, είτε δι’ υπηρεσίας σπουδαίας ας εξεπλήρωσαν, είτε δια τον ζήλον ον πάντοτε επέδειξαν δια τα συμφέροντα της κοινής πατρίδος. Κατά το 1678 ο Νικόλαος Καποδίστριας μετέβη εις Κωνσταντινούπολιν δια να εξαγοράση από τους Τούρκους μέγαν αριθμόν Ελλήνων αιχμαλώτων.

»Το 1690 οι Γεώργιος, Αλοΐσιος και Σταύρος Καποδίστριας, επικεφαλής στρατιωτών Χειμαρριωτών τους οποίους είχον στρατολογήσει ιδία δαπάνη, έκαμαν μίαν κάθοδον εις Αυλώνα και ηνάγκασαν τους Τούρκους, οι οποίοι εκινούντο εις επίθεσιν κατά του στρατηγού Κορνάρου, εις μίαν επαίσχυντον υποχώρησιν. Ο Φραγκίσκος και ο Βίκτωρ Καποδίστριας διεκρίθησαν δια της γενναιότητός των κατά των Τούρκων κατά την πολιορκίαν της Κερκύρας του 1716.

»Ο πατήρ των αδελφών Καποδίστρια ονομάζετο Αντώνιος Μαρίας και όχι Τόνυ και υπήρξεν είς των διακεκριμένων ανδρών της πατρίδος του. Ηγαπάτο πάντοτε πολύ παρά των συμπολιτών του, πάντοτε περιβαλλόμενος από την εμπιστοσύνην των και σχεδόν συνεχώς επικεφαλής των δημοσίων υποθέσεων, είτε ως δημόσιος λειτουργός, είτε ως σημαίνων πολίτης, διότι εσέβοντο την φρόνησίν του και τον ζήλον δια το κοινόν καλόν.

»Τον ανέφερον πάντοτε ως υπόδειγμα οσάκις εγίνετο λόγος περί αρχηγού οικογενείας, και οι Κερκυραίοι τον τιμώσιν ακόμη εν τω προσώπω των δύο υιών του. Ο γέρων Κόμης Καποδίστριας υπήρξεν πληρεξούσιος των σταλέντων τω 1799 εις Κωνσταντινούπολιν, καθ’ ήν εποχήν αι Ιόνιοι Νήσοι απεκατεστάθησαν εις ελεύθερον και ανεξάρτητον κράτος…» (Πηγή: “ΤΟ ΑΝΟΡΘΩΤΙΚΟΝ ΕΡΓΟΝ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ. ΟΙ ΥΠΟΝΟΜΕΥΤΑΙ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΚΟΦΑΝΤΑΙ”: Δύο πραγματείαι του Βιάρου Καποδίστρια, αδελφού του Κυβερνήτου. Υπό Θεοδώρου Σ. Μάκρη. ΚΕΡΚΥΡΑ 1973, σελ. 175)

Η δήλωση αυτή είναι σαφής: ο Βιάρος απορρίπτει ρητά τη δαλματική καταγωγή της οικογένειας και υποστηρίζει ότι αυτή ήταν εγκατεστημένη στην Κέρκυρα από τον 14ο αιώνα. Στη συνέχεια, ο ίδιος αναφέρεται στην αρχαία Ιουστινούπολη ως τόπο εγκατάστασης της οικογένειας και γράφει ότι η οικογένεια έζησε εκεί, συνδέοντας την ιστορική της πορεία με την πόλη και την ονομασία “Καποδίστρια”.

Η μαρτυρία αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα ως οικογενειακή μαρτυρία, καθώς προέρχεται από τον αδελφό του Κυβερνήτη και εκφράζει ρητά τη θέση του για την καταγωγή της οικογένειάς του. Η ιστορική αξία της βρίσκεται στο πραγματικό της περιεχόμενο και στη δυνατότητα διασταύρωσής της με αρχειακά και γενεαλογικά τεκμήρια.

Επιστημονικά απαράδεκτο άλμα

Το ουσιώδες πρόβλημα ανακύπτει όταν η ιστορική σύνδεση της οικογένειας με την Ιουστινούπολη χρησιμοποιείται ως αφετηρία για την απόδοση σλοβενικής καταγωγής στους Καποδίστρια, με μοναδικό επιχείρημα ότι η πόλη βρίσκεται σήμερα εντός των συνόρων της Σλοβενίας. Μια τέτοια συλλογιστική συνιστά επιστημονικά αδικαιολόγητο άλμα. Συγχέει τον ιστορικό τόπο με τη σημερινή κρατική του υπαγωγή και μετατρέπει ένα σύγχρονο γεωγραφικό δεδομένο σε υποτιθέμενο τεκμήριο οικογενειακής καταγωγής.

Η Ιουστινούπολη δεν δημιουργήθηκε ως σλοβενική πόλη με τη σύγχρονη εθνοκρατική έννοια. Η ιστορική της ταυτότητα διαμορφώθηκε μέσα από διαφορετικές πολιτικές και πολιτισμικές περιόδους, πολύ πριν από την ίδρυση του σημερινού σλοβενικού κράτους. Η μεταγενέστερη ένταξή της σε αυτό δεν μπορεί να μεταβάλει αναδρομικά την ταυτότητα των ανθρώπων που έζησαν εκεί σε προηγούμενους αιώνες.

Είναι, συνεπώς, αναγκαίο να διατυπωθεί μια βασική αρχή της ιστορικής μεθόδου: η σημερινή κρατική υπαγωγή ενός τόπου δεν μεταβάλλει την εθνική καταγωγή μιας οικογένειας που βρέθηκε σε αυτόν. Η αρχή αυτή ισχύει ανεξάρτητα από το ποιο σύγχρονο κράτος διεκδικεί ή αναδεικνύει τη σύνδεσή του με έναν ιστορικό τόπο. Η επιστημονική έρευνα οφείλει να εξετάζει τις πηγές, τις χρονολογίες, τις γλώσσες, τις ιστορικές συνθήκες και τις γενεαλογικές σχέσεις, αντί να συνάγει την καταγωγή αποκλειστικά από τα σημερινά κρατικά σύνορα.

Αυτοπροσδιορισμός και τα όρια της ιστορικής ερμηνείας

Η συζήτηση αφορά, επιπλέον, ένα ευρύτερο ζήτημα: Αφορά τη σχέση ανάμεσα στην οικογενειακή ιστορική μνήμη και συνείδηση και στις μεταγενέστερες κρατικές κατηγοριοποιήσεις. Δεν είναι επιστημονικά θεμιτό να αποδίδεται σε μια ιστορική οικογένεια εθνική ταυτότητα  και καταγωγή αποκλειστικά με βάση τη σημερινή κρατική ένταξη ενός τόπου. Η οικογενειακή παράδοση, οι μαρτυρίες των μελών της οικογένειας και τα ιστορικά έγγραφα πρέπει να εξετάζονται με σεβασμό, αλλά και με κριτική αυστηρότητα.

Ο αυτοπροσδιορισμός μιας οικογένειας και η “οικογενειακή μνήμη” αποτελούν σημαντικές πηγές για τη μελέτη της ταυτότητάς της. Δεν καταργούν την ανάγκη ιστορικής επαλήθευσης, όπως ούτε η σύγχρονη κρατική γεωγραφία μπορεί να υποκαταστήσει τη γενεαλογική έρευνα.

Στην περίπτωση των Καποδίστρια, η μαρτυρία του Βιάρου προσφέρει συγκεκριμένα στοιχεία για την οικογενειακή παράδοση και απορρίπτει ρητά τη δαλματική καταγωγή. Η σύνδεση με την Ιουστινούπολη αλλά και η ταυτότητα της Ιουστινούπολης αποτελούν μέρος αυτής της παράδοσης.

Συμπέρασμα

Το συμπόσιο στο Κόπερ για τα 250 χρόνια από τη γέννηση του Ιωάννη Καποδίστρια μπορεί να αποτελέσει αφορμή για μια ουσιαστική ιστορική συζήτηση σχετικά με την ιστορική σχέση της οικογένειας με τη βυζαντινή Ιουστινούπολη, όπως αναφέρει και ο Βιάρος Καποδίστριας.

Όμως, η ιστορική σύνδεση των Καποδίστρια με την Ιουστινούπολη δεν συνιστά  σε καμία περίπτωση απόδειξη σλοβενικής καταγωγής. Η σημερινή ένταξη του Κόπερ στη Σλοβενία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αναδρομικό τεκμήριο για την εθνική ταυτότητα μιας οικογένειας που έζησε σε αυτόν τον τόπο σε εποχή με διαφορετική τοπική ταυτότητα, σε διαφορετικές ιστορικές και πολιτισμικές συνθήκες, κάτω από διαφορετικές κρατικές οντότητες.

Η μαρτυρία του Βιάρου Καποδίστρια έχει ως εκ τούτου, ιδιαίτερη σημασία: Δηλώνει ότι η οικογένεια ήταν εγκατεστημένη στην Κέρκυρα από τον 14ο αιώνα και απορρίπτει ρητά τη δαλματική καταγωγή. Η αναφορά του στην Ιουστινούπολη πρέπει να μελετηθεί μέσα στο ιστορικό της πλαίσιο, και το πολιτισμικό περιεχόμενο.

Το τελικό συμπέρασμα δεν πρέπει να υπερβαίνει όσα επιτρέπουν οι πηγές. Εκείνο που μπορεί να υποστηριχθεί με σαφήνεια είναι ότι η γεωγραφική θέση της Ιουστινούπολης στη σημερινή Σλοβενία δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση επαρκές ιστορικό τεκμήριο για την απόδοση σλοβενικής καταγωγής στους Καποδίστρια.

Η ιστορική αλήθεια δεν υπηρετείται με την αναδρομική μεταφορά των σημερινών κρατικών συνόρων στο παρελθόν, αλλά με την προσεκτική εξέταση των πηγών, τη διάκριση ανάμεσα στα τεκμηριωμένα δεδομένα και στις ερμηνείες και τον σεβασμό στην πολυπλοκότητα της ιστορικής πραγματικότητας.

Και όντως, η συγκρότηση της ενιαίας αγοράς, η μετεξέλιξη της ΕΟΚ σε Ευρωπαϊκή Ένωση και η υιοθέτηση του κοινού νομίσματος, του ευρώ, δημιούργησε την ισχυρότερη αγορά του κόσμου και ανέδειξε την ΕΕ στη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη με βάση το ονομαστικό ΑΕΠ μέχρι το 2008-2011. Το 2008, το ΑΕΠ της ΕΕ είχε φτάσει τα 19,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, δηλ. το 131% της οικονομίας των ΗΠΑ. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 που πυροδοτήθηκε στις ΗΠΑ, τσάκισε την Ευρώπη και έτσι από το 2011 η Αμερική άρχισε να αναπτύσσεται με σαφώς ταχύτερους ρυθμούς. 

Η τότε ανάλυσή μου αφορούσε τις διαπιστώσεις ενός άρθρου της Herald Tribune με τίτλο “Στην Ασία και όχι στην Ευρώπη ανήκει το μέλλον” και μιας συνέντευξης του Χένρι Κίσινγκερ με τίτλο “Μεγάλες αλλαγές επέρχονται στις διεθνείς σχέσεις”. Αμφότερα -με μια σειρά δημογραφικών, οικονομικών, στρατηγικών και πολιτιστικών επιχειρημάτων που απευθύνονταν στο αμερικάνικο κοινό- προσπαθούσαν να υποδείξουν ότι το μέλλον των ΗΠΑ δεν είναι στην Ευρώπη, αλλά στην Ασία. Άλλωστε βρισκόμασταν 16 χρόνια μετά την προσέγγιση ΗΠΑ-Κίνας που είχε αρχίσει να ανοίγει την τεράστια παραγωγική της δυνατότητα και την αγορά της.  Από τα πολλά επιχειρήματα παραθέτουμε εδώ τα εξής:

1. Οι στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ για την άμυνα της Ευρώπης ήταν τριπλάσιες από αυτές για την Ασία.
2. Η Ευρώπη μετά την απώλεια των αποικιών της έπαψε να αποτελεί το οικονομικό κέντρο, το οποίο άρχισε να μεταφέρεται στη λεκάνη του Ειρηνικού.
3. Στατιστικές προβλέψεις έκαναν λόγο πως σε 80 χρόνια, ήτοι περί το 2060, οι μη ευρωπαϊκής καταγωγής πολίτες των ΗΠΑ θα είναι πλειοψηφία.
4. Η αφροαμερικάνικη μουσική και η κουλτούρα της “καλιφορνιοποίησης” του ελεύθερου κόσμου κυριαρχούν και
5. Χαρακτηρίζονται “υστερικές” οι ευρωκεντρικές απόψεις των αμερικάνικων κύκλων της πολιτικής, της διανόησης και των μέσων ενημέρωσης. 

Αναλύοντας τα δύο εν λόγω ξένα άρθρα κατέληγα επισημαίνοντας ότι «η Ευρώπη πρέπει να συνειδητοποιήσει τις προοπτικές της, να ξεπεράσει τα πλέγματα του παρελθόντος, να επανεκτιμήσει τις σχέσεις ακόμη και μέσα από την προοπτική του αποευρωπαϊσμού των ΗΠΑ, στηριζόμενη στην αστείρευτη ιστορική εμπειρία της και στη δυναμική των λαών της που ευελπιστούν να παίξουν τον ρόλο τους στην ιστορία του 21ου αιώνα».  

Από τον Βανς στον Ρούμπιο

Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου στις 14 Φεβρουαρίου 2025, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς πραγματοποίησε μια ιδιαίτερα επιθετική ομιλία με κύριο μήνυμα πως η μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη δεν προέρχεται από τη Ρωσία ή την Κίνα, αλλά από το ίδιο της το εσωτερικό. Κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι υποχωρούν από τις θεμελιώδεις αξίες τους, καταπατούν την ελευθερία του λόγου και φιμώσουν τις αντίθετες φωνές και τους πολιτικούς τους αντιπάλους. Είπε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδεικνύουν αλαζονεία και «φοβούνται τους ίδιους τους ψηφοφόρους τους» και τους επέκρινε για την υιοθέτηση της woke κουλτούρας. 

Μεγάλη έμφαση έδωσε στη διαχείριση του μεταναστευτικού στην Ευρώπη, κάνοντας λόγο για «ανεξέλεγκτη μετανάστευση». Και κατέληξε επαναλαμβάνοντας τη σκληρή γραμμή της κυβέρνησης Τραμπ, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να αναλάβει την ευθύνη της δικής της ασφάλειας. Και ενώ όλα αυτά προκάλεσαν σύγκρυο στους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Ντι. Τζέι. Βανς συνάντησε ιδιωτικά την ηγέτιδα του γερμανικού ακροδεξιού κόμματος AfD, Αλίς Βάιντελ…

Για τις ΗΠΑ η ανεξέλεγκτη μετανάστευση στην Ευρώπη μουσουλμανικών πληθυσμών από την Ασία και την Αφρική  αποτελεί κρίσιμο ζήτημα ασφαλείας, διότι μπορεί να οδηγήσει στην κοινωνική αποσταθεροποίηση και την πολιτισμική νόθευση, και κυρίως τις πολιτικές ηγεσίες στην διολίσθηση σε μια παθητική και επικίνδυνη ανεκτικότητα. Άλλωστε η Ευρώπη δεν είναι μόνο το κάστρο στον Ατλαντικό, αλλά και η προβολή της αμερικάνικης ισχύος στην Ευρασία. 

Ο υπουργός Εξωτερικών και Σύμβουλος Ασφαλείας Μάρκο Ρούμπιο, με φόντο την Ακρόπολη χρωματισμένη από το αττικό δειλινό, εξέφρασε πρόσφατα τη λύπη του για την παρακμή της Ευρώπης, την αποτυχία αντιμετώπισης της μαζικής μετανάστευσης και την ιεράρχηση της «παγκόσμιας κοινότητας» έναντι του εθνικού συμφέροντος.

Όρισε τον δυτικό πολιτισμό σαν μια κληρονομιά από την Αρχαία Ελλάδα που φθάνει στη  σύγχρονη Αμερική και ο οποίος συνίσταται στην ατομικότητα, την ακούραστη φιλοδοξία, την τολμηρή εξερεύνηση, την εφευρετικότητα, το καθήκον και τον ηρωισμό!..  και προειδοποίησε όμως ότι  κινδυνεύει με «ατροφία, υποτέλεια και παρακμή»  γιατί είναι αμήχανος με το παρελθόν του και γιατί ντρέπεται γι΄ αυτόν. Κατέληξε πως οι Αμερικάνοι επέλεξαν την αδιαπραγμάτευτη επιδίωξη της εθνικής ισχύος και είπε επιτακτικά ότι «πρέπει να ανασυγκροτήσουμε τους θεσμούς και τις συμμαχίες μας».

H ομιλία Ρούμπιο

Η αλήθεια είναι ότι  ξένοι και Έλληνες πολιτικοί ασελγούν επί του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στο επίπεδο της παραποίησής του στην λεγόμενη δυτική εκδοχή, καθώς ελάχιστοι Έλληνες διανοούμενοι δεν μπόρεσαν να αποδομήσουν αυτό το αφήγημα. Μάλλον εξαίρεση αποτελούν η Αλεξάνδρα Δεληγιώργη και ορισμένοι ακόμη. Αλλά η φωνή τους δεν έφτασε έξω…

Ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος σε άρθρο του για την ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα εξήγησε πως «οι προηγούμενοι που είχαν μιλήσει για την Ακρόπολη αναζητούσαν το κάλλος, τον λόγο, την τελειότητα και τη δημιουργική δύναμη του πολιτισμού ο Ρούμπιο ανακαλύπτει τον θυμό, με την αρχαία σημασία της λέξης ως το πάθος, η υπερηφάνεια, η φιλοδοξία, η αγωνιστικότητα, η επιθυμία για διάκριση και υπεροχή. Η αφήγηση της δυτικής υπεροχής χρειάζεται πλέον μια αφήγηση δυτικής θυματοποίησης. Είναι μια ρητορική επανακατάκτησης της Αμερικάνικης ηγεμονίας».

Ο Λιάκος επισημαίνει κλείνοντας ότι ο Ρούμπιο συρρικνώνει την οικουμενικότητα της παρέμβασης της Ευρώπης στην ιστορία της ανθρωπότητας και εμφανίζει πλέον τη Δύση όχι ως «φορέα ενός μέλλοντος που θα γίνει κοινό σε ολόκληρη την ανθρωπότητα, αλλά ως ένα συγκεκριμένο πολιτισμό, με τη δική του γενεαλογία, τις δικές του αξίες, τα δικά του συμφέροντα και τους δικούς του ανταγωνιστές».

Το decoupling της Ευρώπης 

Η κατακλείδα του δικού μου άρθρου του ’88 ήταν για τις δυνατότητες της Ευρώπης. Μέχρι πρότινος δεν τα πήγε και άσχημα. Από 12 μέλη έφτασε τα 27 και έχει ακόμη προοπτικές διεύρυνσης. Από ΕΟΚ έγινε Ευρωπαϊκή Ένωση με δικό της νόμισμα παρά της αλλεπάλληλες τρικλοποδιές των Αμερικάνων και αποτελεί το δεύτερο αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο με σταθερό το 20%. Τώρα, αντιμετωπίζει δομικά προβλήματα (άμυνα, ενέργεια, ανταγωνιστικότητα, μεταναστευτικό κ.ά.) που αναμφίβολα δημιουργούν μια επείγουσα κρισιακή κατάσταση. Όμως, ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι κρίσεις είναι αυτές που δίνουν ώθηση στο ευρωπαϊκό εγχείρημα. 

H EE έχει εισέλθει – παρά τα επιφαινόμενα και τις τακτικές υποχωρήσεις έναντι του αμερικάνικου dictat – σε μια φάση αποσύνδεσης (decoupling) έναντι των άλλων τριών μεγάλων (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία). Πρόκειται για μια διαδικασία αργή, αλλά δομική σε όλες της τις διαστάσεις (γεωπολιτική, άμυνα, ενέργεια, αγορές). Προφανώς με άλλες ηγεσίες στις Βρυξέλλες και στις κύριες χρηματοδότριες χώρες τα πράγματα θα πήγαιναν πιο γρήγορα και με καλύτερο τρόπο. Αλλά αυτούς έχουμε…

Η ψυχική ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού έχει διαφανεί από την αρχή αυτού του αιώνα και το ρήγμα συνεχώς διογκώνεται. Η μεν λευκή Αμερική που έζησε τους δύο προηγούμενους αιώνες με ένα πολιτισμικό πλέγμα έναντι της Ευρώπη, φέρει στο DNA της το ταξικό τραύμα έναντι των Ευρωπαίων αριστοκρατών των λούμπεν ευρωπαϊκών πληθυσμών που δραπέτευσαν στη γη της ελευθερίας. Η γηραιά Ευρώπη φέρει επίσης το τραύμα της ανεξαρτησίας των αποίκων της και κυρίως τη ζήλια για τα επιτεύγματά τους. Η οριστική ρήξη μοιάζει αναπόφευκτη… ίσως και να πλησιάζει χρονικά.