Δεν πρόκειται επομένως για την αναβίωση του F-16 της δεκαετίας του 1980. Πρόκειται για ένα σύγχρονο μαχητικό τέταρτης γενιάς, με AESA radar, ψηφιακή αρχιτεκτονική, σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και δικτυακές δυνατότητες. Η USAF αντιμετωπίζει ταυτόχρονα γήρανση του στόλου της, αυξανόμενο κόστος υποστήριξης, καθυστερήσεις στην ανανέωση και ανάγκη να αποκτήσει περισσότερα αεροσκάφη.

Η μελέτη Force Structure που εκπονήθηκε το 2025 προσδιόρισε ανάγκη για 1.558 επανδρωμένα μαχητικά μέχρι το 2035, ενώ ο διαθέσιμος αριθμός έχει βρεθεί σημαντικά χαμηλότερα. Την ίδια στιγμή η Αεροπορία πρέπει να χρηματοδοτήσει F-35A, F-15EX, το μελλοντικό F-47 και τα Collaborative Combat Aircraft. Έτσι το ερώτημα παύει να είναι “F-16 ή F-35;” και μεταtρέπεται σε “πόσα F-35, πόσα F-16, πόσα άλλα αεροσκάφη και για ποιες αποστολές;”. Αυτό αποτελεί ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας.

Για περισσότερο από μία δεκαετία η λογική ήταν σχετικά απλή: Το F-35 θα αντικαθιστούσε σταδιακά τα F-16. Η υπόθεση αυτή είχε μια ισχυρή τεχνολογική λογική. Το F-35 προσφέρει stealth, sensor fusion και δυνατότητες συλλογής και διαχείρισης πληροφοριών που ένα F-16 δεν μπορεί να αναπαράγει.

Όμως το F-35 δεν είναι απλώς ένα καλύτερο F-16. Είναι πολύ πιο σύνθετο αεροσκάφος, με διαφορετικό κόστος απόκτησης, υποστήριξης και λειτουργίας. Και το κυριότερο: Δεν υπάρχει κανένας επιχειρησιακός λόγος κάθε αποστολή που εκτελεί ένα F-16 να απαιτεί F-35. Αυτό φαίνεται πλέον να γίνεται αντιληπτό, όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και στις αεροπορίες που έχουν επιλέξει να διαθέτουν και τους δύο τύπους.

Η Πολωνία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: Ενώ παραλαμβάνει τα πρώτα από τα 32 F-35A που έχει παραγγείλει, έχει ταυτόχρονα υπογράψει πρόγραμμα ύψους περίπου 3,8 δισ. δολαρίων για την αναβάθμιση ολόκληρου του στόλου των F-16 Block 52 στο πρότυπο F-16V. Η ίδια η πολωνική κυβέρνηση αναφέρει ως έναν από τους στόχους της αναβάθμισης την καλύτερη διασύνδεση και ολοκλήρωση των F-16 με τα F-35. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Η Πολωνία δεν αντιμετωπίζει το F-16 ως αποτυχημένο προκάτοχο του F-35. Αντιθέτως, προσπαθεί να δημιουργήσει μια δύναμη, στην οποία τα δύο αεροσκάφη θα λειτουργούν μαζί.

Η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί γενικότερα

Το F-35 μπορεί να χρησιμοποιείται εκεί όπου οι δυνατότητές του έχουν τη μεγαλύτερη αξία: Σε περιβάλλον υψηλής απειλής, στη διείσδυση, στη συλλογή πληροφοριών, στην ηλεκτρονική επιτήρηση και στη δημιουργία μιας καλύτερης εικόνας της αεροπορικής μάχης. Το F-16, από την άλλη πλευρά, μπορεί να προσφέρει αριθμούς. Μπορεί να αναλάβει μεγάλο μέρος των αποστολών αεράμυνας, αναχαίτισης, κρούσης, περιπολιών και άλλων καθηκόντων που δεν απαιτούν υποχρεωτικά stealth. Δεν είναι ανάγκη κάθε αεροσκάφος να είναι το πιο προηγμένο διαθέσιμο. Είναι ανάγκη ο συνολικός στόλος να μπορεί να παράγει επαρκή αριθμό επιχειρησιακών εξόδων.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μάθημα της αμερικανικής συζήτησης. Το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η ποιότητα – είναι η μάζα. Ένα μικρότερος στόλος F-35 μπορεί να διαθέτει τεράστια τεχνολογική αξία, αλλά δεν μπορεί να βρίσκεται παντού ταυτόχρονα. Μια αεροπορία χρειάζεται αεροσκάφη για επιφυλακή, εκπαίδευση, ασκήσεις, αναπτύξεις, συντήρηση και πραγματικές επιχειρήσεις.

Επομένως η διατήρηση ενός μεγάλου αριθμού σύγχρονων F-16 μπορεί να λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της επένδυσης στα F-35. Όσο περισσότερες από τις “κανονικές” αποστολές μπορούν να αναληφθούν από F-16, τόσο περισσότερα F-35 μπορούν να παραμείνουν διαθέσιμα, για εκείνες τις αποστολές στις οποίες η πέμπτη γενιά προσφέρει κάτι που η τέταρτη δεν μπορεί.

Αυτό εξηγεί γιατί η πιθανή επιστροφή του F-16 στην USAF έχει σημασία πολύ πέρα από τις ΗΠΑ. Για μια χώρα που έχει ήδη F-16 και αγοράζει F-35, η επιλογή δεν είναι αναγκαστικά να αντικαταστήσει κάθε παλαιό F-16 με F-35. Μπορεί να εκσυγχρονίσει ή να αντικαταστήσει μέρος του στόλου των F-16 και να δημιουργήσει μια μικτή δύναμη δύο επιπέδων. Το πρώτο επίπεδο θα είναι η υψηλής τεχνολογίας δύναμη F-35. Το δεύτερο θα είναι μια μεγάλη δύναμη σύγχρονων F-16. Και τα δύο θα συνδέονται δικτυακά.

Η ελληνική περίπτωση

Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη πολύ κοντά σε αυτή τη λογική. Το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 στην έκδοση Viper αφορά 83 αεροσκάφη, ενώ το 2026 το υπουργείο Εθνικής Άμυνας ενέταξε στον σχεδιασμό και την αναβάθμιση περίπου 40 F-16 Block 50 σε επίπεδο Viper, με στόχο η χώρα να διαθέτει πάνω από 100 F-16 Viper. Παράλληλα προχωρά η δημιουργία υποδομών στην Ανδραβίδα για την επιχειρησιακή ένταξη των F-35.

Η Ελλάδα έχει ήδη παραγγείλει 20 F-35A, με επιλογή για άλλα 20. Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική Πολεμική Αεροπορία δεν οδηγείται αναγκαστικά σε ένα δίλημμα “F-16 ή F-35”. Αντιθέτως, η φυσική εξέλιξη του στόλου της είναι προς μια δύναμη στην οποία τα δύο αεροσκάφη συνυπάρχουν.

Και αυτό καθιστά την αμερικανική συζήτηση για το F-16G ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς ένα νέο F-16 δεν θα είχε νόημα ως υποκατάστατο του F-35. Θα είχε νόημα ως συμπλήρωμά του. Το ίδιο ισχύει και για τα σημερινά ελληνικά Viper. Η επένδυση σε αυτά αποκτά μεγαλύτερη αξία, όταν δεν θεωρούνται απλώς “τα τελευταία F-16 πριν από την πλήρη μετάβαση στο F-35”, αλλά ως το δεύτερο βασικό σκέλος μιας μικτής αεροπορικής δύναμης.

Η ίδια η ελληνική Πολεμική Αεροπορία αποκτά ήδη όπλα και δυνατότητες που ενισχύουν σημαντικά τον ρόλο των Viper. Για παράδειγμα, το 2026 αναφέρεται η προώθηση της ένταξης των Rampage και SPICE στα ελληνικά F-16, ενώ παράλληλα προχωρά η περαιτέρω αναβάθμιση του στόλου.

Άρα η πραγματική αξία του F-16 δεν βρίσκεται πλέον στο να ανταγωνιστεί το F-35 στην κατηγορία του. Βρίσκεται στο να συμπληρώνει το F-35. Και έρχονται τα συνεργειακά Μη-επανδρωμένα Αεροσκάφη (CCA). Η εξέλιξη αυτή γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα με την εμφάνιση των Collaborative Combat Aircraft. Τα CCA μπορούν να μεταφέρουν αισθητήρες και όπλα, να επεκτείνουν την εμβέλεια ενός σχηματισμού και να αναλάβουν μέρος του κινδύνου που διαφορετικά θα έπεφτε πάνω στα επανδρωμένα αεροσκάφη.

Αυτό μπορεί να αλλάξει ακόμη περισσότερο τη σχέση F-16 και F-35. Ένα F-35 μπορεί να λειτουργεί ως ιδιαίτερα προηγμένος αισθητήρας και κόμβος του δικτύου. Ένα F-16 μπορεί να προσφέρει πρόσθετη επανδρωμένη ισχύ. Τα CCA μπορούν να επεκτείνουν προς τα εμπρός την ικανότητα ανίχνευσης και προσβολής. Έτσι, το ερώτημα “πόσο προηγμένο είναι το κάθε μαχητικό;” αρχίζει να αντικαθίσταται από το “πόσο αποτελεσματικό είναι το σύστημα μέσα στο οποίο λειτουργεί;”. Αυτό είναι πιθανότατα το σημαντικότερο στοιχείο της επιστροφής του F-16 στην αμερικανική συζήτηση.

Το τέλος της εποχής του “όλα stealth”;

Η USAF δεν εγκαταλείπει το F-35, ούτε το F-47. Αντίθετα, επενδύει σε αυτά ακριβώς επειδή αναγνωρίζει την ανάγκη για αεροσκάφη υψηλής επιβιωσιμότητας απέναντι σε προηγμένους αντιπάλους. Αλλά φαίνεται να απομακρύνεται από την παλαιότερη ιδέα ότι ολόκληρη η μαχητική αεροπορία πρέπει να αποτελείται από τέτοια αεροσκάφη. Η επιστροφή του F-16 και η παράλληλη ενίσχυση του F-15EX δείχνουν μια διαφορετική αντίληψη: Η αεροπορική ισχύς χρειάζεται στρώματα.

Χρειάζεται αεροσκάφη που μπορούν να διεισδύσουν σε πολύ επικίνδυνο περιβάλλον, αλλά χρειάζεται επίσης αεροσκάφη που μπορούν να πετούν πολλές εξόδους, να καλύπτουν μεγάλες περιοχές και να αναλαμβάνουν αποστολές μικρότερης απαίτησης, χωρίς το κόστος ενός F-35. Για τις χώρες που διαθέτουν ήδη F-16 και F-35, αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα. Η απόκτηση F-35 δεν κάνει τα F-16 περιττά. Αντίθετα, μπορεί να αλλάξει τον ρόλο τους.

Το F-35 μπορεί να γίνει ο “αισθητήρας” και ο διεισδυτικός φορέας της δύναμης. Το F-16 μπορεί να γίνει η αριθμητική και πολυδύναμη ραχοκοκαλιά της. Και τα CCA μπορούν να λειτουργήσουν ως ο σύνδεσμος που επεκτείνει τις δυνατότητες και των δύο. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από την παλαιότερη αντίληψη ότι η εξέλιξη είναι απλώς γραμμική: F-16, μετά F-35, και τέλος. Η σύγχρονη αεροπορία φαίνεται να επιστρέφει σε μια πιο παλιά στρατιωτική αρχή: Δεν χρειάζεται όλα τα μέσα να είναι ίδια, ούτε όλα να είναι τα ακριβότερα. Χρειάζεται η δύναμη ως σύνολο να έχει αρκετή ποιότητα, αρκετή μάζα και τη σωστή κατανομή αποστολών.

Και αυτός είναι τελικά ο λόγος για τον οποίο ένα μαχητικό που η USAF πίστευε ότι θα είχε αφήσει πίσω της εδώ και δεκαετίες βρίσκεται ξανά στο τραπέζι. Το F-16 δεν επιστρέφει επειδή το F-35 απέτυχε. Επιστρέφει επειδή η αεροπορική ισχύς ανακάλυψε ξανά ότι η τεχνολογία χωρίς αριθμούς έχει τα δικά της όρια.

Οι πέντε άνδρες συνελήφθησαν αρχικά ως ύποπτοι για αδικήματα βάσει της νομοθεσίας περί εκρηκτικών και στη συνέχεια ως ύποπτοι για προετοιμασία τρομοκρατικής ενέργειας. Ο Τραμπ χαρακτήρισε «φανταστική» τη σύλληψη των πέντε ανδρών και εξήρε τη συνεργασία των αμερικανικών και βρετανικών Αρχών. «Η σύλληψη στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν φανταστική», δήλωσε στους δημοσιογράφους, χαρακτηρίζοντας την επιχείρηση «καταπληκτική δουλειά».

Στη συνέχεια, αποκάλυψε ότι οι ύποπτοι βρίσκονταν ήδη υπό έρευνα. «Τους είχαμε υπό έρευνα. Ήθελαν να προκαλέσουν μεγάλη ζημιά στη βάση μας και η συνεργασία με τους Βρετανούς λειτούργησε εξαιρετικά», ανέφερε ο ίδιος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πρόσθεσε: «Τους παρακολουθούσαμε για μεγάλο χρονικό διάστημα και τους πιάσαμε». Οι δηλώσεις του προσθέτουν ένα κρίσιμο στοιχείο στην υπόθεση, καθώς η βρετανική Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία δεν έχει ανακοινώσει δημοσίως ποιοι θεωρεί ότι εμπλέκονται, ούτε έχει γνωστοποιήσει συγκεκριμένο κίνητρο.

Πώς έγιναν οι πέντε συλλήψεις κοντά στη RAF Fairford

Η μεγάλη επιχείρηση άρχισε περίπου στις 00:45 [τοπική ώρα], τα ξημερώματα της Κυριακής (29/7), όταν η βρετανική Αστυνομία έλαβε κλήση σχετικά με τρία ύποπτα οχήματα που φαίνονταν να κινούνται προς τη RAF Fairford, στο Γκλόστερσιρ. Ένοπλοι αστυνομικοί κινητοποιήθηκαν και συνέλαβαν πέντε άνδρες στην περιοχή του Γουέλφορντ ως υπόπτους για αδικήματα βάσει της νομοθεσίας περί εκρηκτικών. Στη συνέχεια, οι πέντε άνδρες συνελήφθησαν επιπλέον ως ύποπτοι για προετοιμασία τρομοκρατικής ενέργειας και παραμένουν υπό κράτηση.

Η ανώτερη εθνική συντονίστρια της βρετανικής Αντιτρομοκρατικής Υπηρεσίας, Βίκι Έβανς, τόνισε ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. «Βρισκόμαστε στα πρώτα στάδια μιας έρευνας και πέντε άνδρες παραμένουν υπό κράτηση», ανέφερε η Βίκι Έβανς. Η Βίκι Έβανς πρόσθεσε: «Όπως θα περιμένατε, συνεργαζόμαστε στενά με τους εταίρους μας για να κατανοήσουμε τις συνθήκες του περιστατικού».

Περίμετρος ασφαλείας 400 μέτρων δημιουργήθηκε γύρω από τα οχήματα, ενώ πυροτεχνουργοί του βρετανικού στρατού ανέλαβαν την εξέτασή τους. Ακόμα, περίπου 85 νοικοκυριά απομακρύνθηκαν προληπτικά από την περιοχή, ενώ ένοπλοι αστυνομικοί περιπολούσαν γύρω από τη βάση.

Τα σενάρια 

Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει την έρευνα και επικαλείται το Reuters, ως πιθανότερο σενάριο εξετάζεται κίνητρο που συνδέεται με το Ιράν. Παράλληλα, εξετάζονται το ενδεχόμενο ρωσικής επιχείρησης δολιοφθοράς. Η βρετανική Αστυνομία, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως κανένα από αυτά τα ενδεχόμενα και δεν έχει ανακοινώσει τις ταυτότητες ή τις εθνικότητες των συλληφθέντων.

Πάντως, η πιθανή ιρανική διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του ρόλου της RAF Fairford στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Η βρετανική κυβέρνηση είχε επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν βομβαρδιστικά που σταθμεύουν στη βάση για πλήγματα εναντίον ιρανικών πυραυλικών εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούνταν για επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.

Υπενθυμίζεται ότι, τον Ιούλιο, οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν προειδοποιήσει τη Βρετανία να μην επιτρέψει σε αμερικανικά βομβαρδιστικά να επιχειρούν από τη RAF Fairford, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε βάση χρησιμοποιείται για επιθέσεις κατά του Ιράν αποτελεί «νόμιμο στόχο».

«Μα μόνο οι παππούδες μας;» απαντάω εγώ. Και φέρνω στη συζήτηση τον Πούσκιν, εθνικό ποιητή της Ρωσίας, που ανέκραζε: “Είμαι παιδί του Παρνασσού!” Μετά η κουβέντα αναποφεύκτως στρέφεται στο Montparnasse της γαλλικής πρωτεύουσας.  Έτσι, μιλώντας ακατάπαυστα, συνεχίζουμε την περιήγηση και κάποια στιγμή φτάνουμε μπροστά στην προτομή του Κωνσταντίνου Σάθα. Παιδί του Παρνασσού και αυτός και γενικώς ειπείν αγλάϊσμα του Γαλαξειδίου.

Ορθώς, λοιπόν, τιμήθηκε με την πάνω σε επιβλητική στήλη στημένη μαρμάρινη κεφαλή του. Αυτός κατόρθωσε ισχυρώς να τεκμηριώσει την άποψη του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου τη σχετική με την ανά τους αιώνες αδιάσπαστη συνέχεια του Ελληνικού Έθνους∙ και το έκανε αυτό επιπόνως ανακαλύπτοντας και αδιαλείπτως δημοσιεύοντας αρχειακές πηγές λησμονημένες στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και τη Μαρκιανή της Βενετίας.

Στεκόμαστε, ατενίζουμε το έργο του γλύπτη Άγγελου Βρεττού (1890-1942) και μεγαλοφώνως εκφράζουμε τον θαυμασμό μας για  τον αλησμόνητο ιστοριοδίφη. Και ξαφνικά… καθώς μιλάμε με τον Γαλαξειδιώτη φίλο μας, μου έρχεται στο μυαλό μια οιονεί εκμυστήρευση του Κωνσταντίνου Τσάτσου: Όταν ο Σάθας πέθανε, άφησε τη γυναίκα του, Χαρή (Χαρίκλεια) το γένος Μάγγου, σε πολύ μεγάλη φτώχεια. Έτσι, ολόκληρη η οικογένεια Τσάτσου, με την οποία η Χαρή είχε συγγενικό δεσμό, ανέλαβε τη διατροφή της. Και αυτό, επειδή την πενιχρή σύνταξη των 200 δραχμών, που φιλοτίμως της είχε βγάλει ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, αυτή επιχειρούσε να την “επενδύσει” σε δημοσιεύσεις έργων του μακαρίτη συζύγου της.

“Μα είναι δυνατόν;” αναρωτήθηκα και μεγαλοφώνως διατύπωσα το σχετικό ερώτημα στον Γαλαξειδιώτη φίλο μας. Αυτός για λίγο με κοίταξε προσεκτικά και μετά, σχεδόν με ντροπή, μου δήλωσε: «Ναι, έτσι είναι. Ο Σάθας πέθανε κυριολεκτικά στην ψάθα. Δεν έχει, μάλιστα, περάσει πολύς καιρός που οι Γαλαξειδιώτισσες κατακεραύνωναν τα ατίθασα παιδιά τους με τη δυσοίωνη πρόρρηση: “Με αυτά που κάνεις σαν τον Σάθα θα καταντήσεις!”»

Ο Σάθας και το έργο του

Η ιστορία του Κωνσταντίνου Σάθα (1842-1914) είναι λίγο-πολύ γνωστή. Καταγόταν από το Γαλαξείδι, αλλά γεννήθηκε στην Αθήνα και πραγμάτωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στη Λαμία. Αρχικά θέλησε να γίνει γιατρός και πράγματι έκανε την εγγραφή του στη σχετική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Όμως, ψυχικώς τον έκαιγε το πάθος της ιστορικής έρευνας. Έτσι, αφότου βρήκε σε κρύπτη ερειπωμένου μοναστηριού το “Χρονικόν του Γαλαξειδίου”, παράτησε την Ιατρική και αφοσιώθηκε στη μελέτη των αρχειακών πηγών. Με τη χρηματική ενίσχυση προσωπικοτήτων όπως ο Παύλος Λάμπρος και ο Γεώργιος Αλ. Μαυροκορδάτος, περιήλθε τις πιο σημαντικές ιταλικές και γαλλικές βιβλιοθήκες συνεχώς ανευρίσκοντας κείμενα που αφορούσαν τη Μεσαιωνική και Νεώτερη Ιστορία των Ελλήνων. Κατά την επικρατέστερη άποψη πάντως, ξεψύχησε στο Παρίσι, τυφλός και βυθισμένος στην έσχατη φτώχεια…

Όλα αυτά μού ήλθαν κατά νουν, όταν κατ’ ευτυχή συγκυρία έφτασε στα χέρια μου τόμος καλαίσθητος με τα “Πρακτικά” επιστημονικής εσπερίδας που έγινε στις 23 Ιουλίου 2021, στο Γαλαξείδι, αντικείμενο της οποίας υπήρξε ο Σάθας και το έργο του. Συνδιοργανωτές της εκδήλωσης ήταν το εκεί Ναυτικό Μουσείο και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Την επιμέλεια της έκδοσης είχε η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Κατερίνα Νικολάου και ομιλητές ήταν αφενός οι καθηγήτριες και καθηγητές του ίδιου Πανεπιστημίου Μαρία Ευθυμίου, Τόνια Κιουσοπούλου, Αναστασία Παπαδία-Λάλα, Βαγγέλης Καραμανωλάκης και Δημήτρης Παυλόπουλος και αφετέρου η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδας Αθανασία Ψάλτη και η υποψήφια διδάκτωρ Λίλα Σέββα. 

Οι δημοσιευμένες εισηγήσεις συνιστούν αποφασιστική καμπή στην αποτίμηση του έργου του μεγάλου μας ιστοριοδίφη που, χάρη στους ομιλητές, παίρνει πια τη θέση που τού πρέπει μέσα στο πλαίσιο της Νεοελληνικής Επιστήμης. Επιτέλους! Μπράβο λοιπόν σε όλους αυτούς που αρχικώς συνέλαβαν την ιδέα της Εσπερίδας και τελικώς την πραγμάτωσαν. Δεδομένου, όμως, ότι ο λόγος είναι για τον Σάθα και το έργο του, αξίζει εδώ να αναφερθεί και μια οιονεί λεπτομέρεια που όμως αποτελεσματικώς διαφωτίζει την έσχατη φάση του βίου της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Ελληνικού Έθνους, συμβατικώς γνωστής ως “Βυζαντινής”.

Vetus Verbum ή Παλαιός Λόγος

Η μνήμη του τελευταίου “πιστοῦ ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ βασιλέως και αὐτοκράτορος Ρωμαίων” Κωνσταντίνου Παλαιολόγου δικαίως παραμένει άσβεστη: Προτίμησε να σκοτωθεί πάνω στα τείχη της Πόλης του, παρά να παραδοθεί και να επιζήσει εξευτελισμένος. Το οικογενειακό του επώνυμο, όμως, πώς εξηγείται; Και πού οφείλεται η παρά την αξία του έλλειψη δημοτικότητας που σταθερώς χαρακτήριζε την προσωπικότητά του;

Το ζήτημα απασχόλησε πολλούς και διάφορους∙ και οι σχετικές συζητήσεις μαίνονταν μέχρι σχεδόν τα μέσα του 20ού αιώνα, ενόσω δηλαδή παρέμεναν έντονες οι απόπειρες θεσμικής επικράτησης της Δημοτικής μας γλώσσας και δραστικού εξοβελισμού της Καθαρεύουσας. Οι αυτοσχέδιες, μάλιστα, προτάσεις ερμηνείας του επιθέτου “Παλαιολόγος” αναζωπυρώθηκαν, αφότου, το 1948, κυκλοφόρησε το επικών διαστάσεων έργο του Θ. Πετσάλη-Διομήδη “Οι Μαυρόλυκοι”.

Οι ακραίοι δημοτικιστές, σκοπίμως ου μην αλλά τεχνηέντως παραβλέποντας το ότι “Παλαιολόγος” ήταν επίθετο οικογενειακό και όχι προσωπικό, επέμεναν: “Τι Κωνσταντίνος Παλαιολόγος και πράσιν’ άλογα; Κώστας Παλιοκουβέντας ήτανε, παλιόλογα έλεγε, έβριζε τον λαό και ο κόσμος τον σιχάθηκε!” Και οι ακόμη πιο ακραίοι συμπλήρωναν: “Όχι Κώστας, ρε παιδιά! Κώτσο Παλιοκουβέντα να τον λέμε!”, κάνοντας έτσι συνειρμικού χαρακτήρα υπαινιγμό στον Κωνσταντίνο Α’ του Εθνικού Διχασμού...

Το 1949, όμως, τελείωσε η εμφύλια σύγκρουση, έγινε πρωθυπουργός ο Παπάγος, μετά ο Καραμανλής και οι σχετικές με τον “Κώτσο” και τα συμπαρομαρτούντα κόπηκαν μαχαίρι. Συνακολούθως, κανείς πια δεν ενδιαφερόταν ετυμολογικώς να ερμηνεύσει το επώνυμο της τελευταίας μεσαιωνικής μας Δυναστείας. Και όμως… όπως κατά κανόνα γίνεται στην Ελλάδα, το πρόβλημα είχε προ πολλού λυθεί, βεβαίως από τον Σάθα! Το 1870, πράγματι, δημοσιεύθηκε στο Παρίσι ο 9ος τόμος της μνημειώδους συλλογής του “Documents inédits relatifs à l’histoire de la Grèce au Moyen âge” (Ανέκδοτα έγγραφα σχετικά με την ιστορία της Ελλάδας κατά τον Μεσαίωνα), στις σελίδες 174-175 του οποίου εξηγεί τα των Παλαιολόγων.

Λοιπόν, αυτοί ήταν Ιταλοί, με γενεαλογικές ρίζες που έφταναν μέχρι τη ρωμαϊκή Αρχαιότητα. Αρχικώς είχαν μεταναστεύσει από την Παλαιά Ρώμη στη Νέα (=Κωνσταντινούπολη) ήδη κατά τη διάρκεια της αρχής του Μεγάλου Κωνσταντίνου, μα τελικώς προτίμησαν να επιστρέψουν στην Ιταλία. Μετά την κατά το 1204 κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους, γόνοι της οικογένειας εγκαταστάθηκαν στη Μικρά Ασία και μάλιστα στην επικράτεια των αυτοκρατόρων της Νικαίας. Έτσι, το 1259 ανέβηκε στον θρόνο ο Μιχαήλ 8ος Παλαιολόγος στον οποίο οφείλεται και η κατά το 1261 ανάκτηση της Κωνσταντινούπολης.

H καταγωγή των Παλαιολόγων

Οι Παλαιολόγοι πάντως κατάγονταν από το Βιτέρμπο/Viterbo της ευρύτερης περιοχής του Λατίου/Lazio, πρωτεύουσα της οποίας, ως γνωστόν, είναι η Ρώμη. Το λεκτικό έμβλημα του Viterbo συντίθεται από τις λατινικές λέξεις Vetus Verbum, που ακριβώς μεταφράζονται στη γλώσσα μας ως “Παλαιός Λόγος”. Νά λοιπόν η αιτία της υιοθέτησης και συνακόλουθης επιβολής του επωνύμου “Παλαιολόγος”! Οι τελευταίοι μας αυτοκράτορες ήθελαν να θυμούνται την απώτερη καταγωγή τους. Γι’ αυτό άλλωστε και καθιέρωσαν ως έμβλημα της επικράτειάς τους τον Δικέφαλο Αετό. Αυτός είχε συμβολικώς εμφανιστεί και πρωτύτερα, οι Παλαιολόγοι όμως τού προσέδωσαν την “ευχετήρια” σημασία της επανένωσης της Παλαιάς Ρώμης με τη Νέα. 

Αυτά, ήδη γνωστά εκείνη την εποχή, προκάλεσαν αντιδράσεις, εξαιτίας των οποίων ο γενναίος και ακραιφνώς πια ελληνικής συνείδησης Κωνσταντίνος ΙΑ’ θέλησε η τελετή της στέψης του να γίνει στον Μυστρά και όχι στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, κάτι που έμελλε να έχει σοβαρές συνέπειες. Μα η ανάλυση αυτών των τελευταίων κείται πέρα από τα όρια του εν όψει άρθρου… 

Στη συνέχεια θα ισχύει αποκλεισμός της δεξιάς λωρίδας και της Λωρίδας Έκτακτης Ανάγκης (ΛΕΑ) από το 76,55ο χλμ. έως και το 75,45ο χλμ., με την κυκλοφορία να διεξάγεται από την αριστερή λωρίδα. Ταυτόχρονα, κλειστός θα είναι ο κλάδος εξόδου του Ανισόπεδου Κόμβου (Α/Κ) Ριτσώνας. Οι οδηγοί θα εξέρχονται από τον Α/Κ Θηβών (89,835ο χλμ.) και θα κατευθύνονται μέσω της δεξιάς παράπλευρης οδού του αυτοκινητόδρομου στον Α/Κ Ριτσώνας. Σημειώνεται ότι, οι εργασίες της Α φάσης θα πραγματοποιηθούν Δευτέρα 28/9 και Τρίτη 29/9.

Φάση Β: Αποκλεισμός της αριστερής λωρίδας από το 76,9ο χλμ. έως και το 76,55ο χλμ. με την κυκλοφορία να διεξάγεται από τη δεξιά λωρίδα. Στη συνέχεια θα ισχύει αποκλεισμός της δεξιάς λωρίδας και της ΛΕΑ από το 76,55ο χλμ. έως και το 74,65ο χλμ. με την κυκλοφορία να διεξάγεται από την αριστερή λωρίδα. Ταυτόχρονα, κλειστός θα είναι ο κλάδος εισόδου του Α/Κ Ριτσώνας. Οι οδηγοί θα κατευθύνονται για είσοδο στον αυτοκινητόδρομο από τον Ημικόμβο Σχηματαρίου (67,655Ο χλμ.) μέσω της αριστερής παράπλευρης οδού του αυτοκινητοδρόμου.

Σημειώνεται ότι, οι εργασίες της Β φάσης θα πραγματοποιηθούν Τετάρτη 30/9 και Πέμπτη 1/10. Σε περίπτωση ταχύτερης ολοκλήρωσης των εργασιών, η κυκλοφορία θα αποκατασταθεί νωρίτερα από τον προγραμματισμένο χρόνο.

Η Νέα Οδός έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια και εξυπηρέτηση των οδηγών, ενώ σχετικές προσωρινές σημάνσεις θα τοποθετηθούν με στόχο την πλήρη ενημέρωση όλων των οδηγών. Η Νέα Οδός ευχαριστεί για την κατανόηση και εφιστά την προσοχή των οδηγών καθώς οι τελευταίοι οφείλουν να συμμορφώνονται πλήρως με τη σχετική σήμανση.

Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Τρικάλων να αντικαταστήσει την προσωρινή κράτηση του κατηγορούμενου επιχειρηματία, Κωνσταντίνου Τζιωρτζιώτη, με περιοριστικούς όρους προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση των οικογενειών των θυμάτων, οι οποίες κατέθεσαν έφεση κατά του βουλεύματος.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της “Real News”, η οικογένεια της Βασιλικής Σκαμπαρδώνη, που έχασε τη ζωή της από την έκρηξη, προχώρησε μέσω του δικηγόρου της στην κατάθεση αναλυτικού υπομνήματος προς τον εισαγγελέα Εφετών Λάρισας, με στόχο την ακύρωση της αποφυλάκισης και την επιστροφή του κατηγορούμενου ιδιοκτήτη της «Βιολάντα» στη φυλακή.

Στο υπόμνημα η οικογένεια της εργαζόμενης καταγγέλλει μια εσπευσμένη προσπάθεια αλλοίωσης των δεδομένων του χώρου, προτού ολοκληρωθούν τα τελικά πορίσματα των πραγματογνωμόνων. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, γίνεται λόγος για άμεση αποξήλωση τεσσάρων υπόγειων δεξαμενών υγραερίου και για διαδικασίες ταχείας επανασύνδεσης του ηλεκτρικού ρεύματος, κινήσεις που, κατά την οικογένεια, θολώνουν την εικόνα των πραγματικών αιτιών της έκρηξης. Την ίδια στιγμή, μέρος των εργαζομένων συμπαραστάθηκε στον ιδιοκτήτη, μία εικόνα που είχε προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων:

Βιολάντα: Απολύθηκαν όσοι μίλησαν

Παράλληλα, στο υπόμνημα, πάντοτε σύμφωνα με το δημοσίευμα, περιλαμβάνονται μαρτυρίες και καταγγελίες για άσκηση πιέσεων προς το εναπομείναν προσωπικό. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, στενά συγγενικά και διοικητικά πρόσωπα του επιχειρηματία έχουν υιοθετήσει μια συμπεριφορά εκφοβισμού απέναντι σε εργαζόμενους, με σκοπό να αποτραπεί η αποκάλυψη της αλήθειας κατά την ανακριτική διαδικασία.

Μάλιστα, σημειώνεται ότι υπάλληλοι που είχαν εκφράσει γραπτώς ή προφορικώς παράπονα για έντονη οσμή υγραερίου λίγες μέρες πριν από τη φονική έκρηξη, έχουν ήδη απομακρυνθεί από τις θέσεις τους (τουλάχιστον δύο περιπτώσεις σύμφωνα με πληροφορίες), γεγονός που η πλευρά των θυμάτων ερμηνεύει ως προσπάθεια απομόνωσης των κρίσιμων μαρτύρων.

«Γνωρίζουμε ότι έχουν υπάρξει απολύσεις που σχετίζονται με καταθέσεις στην υπόθεση εργαζόμενους. Υφίσταται ένα καθεστώς το οποίο δεν είναι καθόλου ευνοϊκό ώστε να μπορέσουν να προσφύγουν εργαζόμενοι στον ανακριτή και να καταθέσουν επιπλέον στοιχεία που αφορούν την υπόθεση», δήλωσε στη «Real News» ο Άγγελος Λιάκος, γιος της Αγάπης Μπουνόβα, μιας από τις εργαζόμενες που έχασαν τη ζωή τους στο δυστύχημα. «Έχουν υπάρξει πολλές αναχωρήσεις, άγνωστες σε αριθμό, έπειτα από συστηματική αντιεργατική συμπεριφορά», ανέφερε.

Σημειώνεται ότι μετά το δυστύχημα, η δομή της μπισκοτοβιομηχανίας «Βιολάντα» έχει παραμείνει η ίδια, καθώς ο κατηγορούμενος επιχειρηματίας διατηρεί τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου, με τη σύζυγο και τον γιο του να συμπληρώνουν το διοικητικό σχήμα, το οποίο ελέγχει παράλληλα και τη την εταιρεία Vitafree, ενώ έχει προχωρήσει και η επέκτασή της με νέα μονάδα στην Κοζάνη.

ΠΑΣΟΚ

Την άμεση διερεύνηση των καταγγελιών σχετικά με τις απολύσεις των εργαζομένων της μπισκοτοβιομηχανίας «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, 8 μήνες μετά την φονική έκρηξη, ζήτησε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κώστας Τσουκαλάς. Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ τόνισε ότι οι συγκεκριμένες καταγγελίες δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο διασφαλίζονται τα εργασιακά δικαιώματα των εργαζομένων, αλλά και για το αν υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστεί η εξέλιξη της δικαστικής έρευνας.

Παρέμβαση Τεμπονέρα-ΕΛΑΣ

Παρέμβαση στο θέμα του εργατικού δυστυχήματος της «Βιολάντα» έκανε ο τομεάρχης Εργασίας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, Διονύσης Τεμπονέρας. Όπως, αναλυτικά, αναφέρει «ζούμε τη ‘γαλάζια’ ανάπτυξη τύπου ΒΙΟΛΑΝΤΑ. Πέντε εργάτριες νεκρές μόλις, πριν από 8 μήνες.

Και τώρα, σύμφωνα με τις καταγγελίες που δημοσιεύθηκαν, εργαζόμενοι οι οποίοι είχαν διαμαρτυρηθεί για έντονη οσμή υγραερίου τις ημέρες πριν από την έκρηξη και είχαν καταθέσει στις Αρχές, έχουν απομακρυνθεί ήδη από τις θέσεις τους. Γίνεται μάλιστα λόγος για τουλάχιστον δύο περιπτώσεις απολύσεων, ενώ οι συγγενείς των θυμάτων καταγγέλλουν ένα γενικότερο κλίμα πιέσεων και εκφοβισμού, που λειτουργεί αποτρεπτικά για εργαζόμενους οι οποίοι θα μπορούσαν να καταθέσουν κρίσιμα στοιχεία στην ανακριτική διαδικασία. Την ίδια στιγμή, ο ιδιοκτήτης της ‘Βιολάντα’ αποφυλακίζεται με περιοριστικούς όρους.

Έτσι βιώνουν οι εργαζόμενοι της χώρας τις συγκλονιστικές στιγμές ευημερίας που διαπιστώνουν οι υπουργοί της κυβέρνησης Μητσοτάκη», δηλώνει ο τομεάρχης Εργασίας της ΕΛΑΣ και προσθέτει:

«Οι ζωές των εργαζομένων μπαίνουν κάτω από το αλόγιστο κέρδος και όταν έρχεται η ώρα της ευθύνης, επιστρατεύονται εργαλεία όπως οι απολύσεις, οι εκβιασμοί, η τρομοκρατία. Μια τρομοκρατία που στρέφεται κατά εκείνων που αρνούνται να σωπάσουν, προφανώς με την ανοχή της ηγεσίας του υπουργείου εργασίας που παρακολουθεί την ιδιοκτησία της ΒΙΟΛΑΝΤΑ να ανοίγει και νέα εργοστασιακή μονάδα.

Απέναντι σε αυτή την επίθεση, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η ατομική επιβίωση. Είναι η αλληλεγγύη και η συλλογική δύναμη των εργαζομένων. Η απάντηση αφορά τελικά μια πολιτεία που θα πάρει μέτρα για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, που θα θέσει τους κανόνες και θα επιβλέψει με αυστηρότητα την τήρησή τους για να μην θρηνήσουμε άλλα θύματα. Το δίλημμα πια γίνεται καθαρό: Ή με τα υπερκέρδη τους ή με τις ζωές μας», καταλήγει, στη δήλωσή του.

Επίθεση Ρουβίκωνα

Επίθεση με βαριοπούλες στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» στη Λάρισα πραγματοποίησαν μέλη του «Ρουβίκωνα» τη νύχτα του Σαββάτου (26.9.26). Σύμφωνα με ανακοίνωση του «Ρουβίκωνα», η επίθεση έγινε ως διαμαρτυρία για το γεγονός ότι ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου «Βιολάντα», με απόφαση του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Τρικάλων, έχει αφεθεί ελεύθερος με περιοριστικούς όρους.

Όπως φαίνεται στα βίντεο που ανέβασαν στα social media, μέλη της οργάνωσης κρατώντας βαριοπούλες έσπασαν τις τζαμαρίες του εργοστασίου. «Δεν ξεχνάμε τις νεκρές της τάξης μας. Εννιά μήνες πριν 5 εργάτριες δολοφονήθηκαν κατά τη διάρκεια της βάρδιάς τους, στο εργοστάσιο ΒΙΟΛΑΝΤΑ στα Τρίκαλα. Ο Τζιωρτζιώτης, σήμερα έχει ήδη αποφυλακιστεί, συνεχίζει σαν μην συνέβη τίποτα τις μπίζνες του και μάλιστα απολύοντας όσους εργαζόμενους κατέθεσαν εναντίον του σχετικά με τη διαρροή αερίου», αναφέρει στην ανακοίνωσή του ο «Ρουβίκωνας».

«Για εμάς αυτές οι γυναίκες δεν ήταν απλώς αριθμοί. Ήταν μάνες, συντρόφισσες, αδερφές, κόρες που πάλευαν μέρα νύχτα για την επιβίωση των ίδιων και των οικογενειών τους. Ήταν μαχήτριες της ζωής που το κάθε σκουπίδι όπως ο Τζιωρτζιώτης όφειλε να μεριμνεί για την ασφάλειά τους και να σέβεται τις ζωές τους. Βασιλική Σκαμπαρδώνη, Έλενα Κατσαρού, Σταυρούλα Μπουκουβάλα, Αναστασία Νάσιου, Αγάπη Μπουνόβα. Παρούσες», καταλήγει η ανακοίνωση.

Lifestyle & convenience

Στην εποχή της ταχύτητας, οι καταναλωτές αναζητούν “έξυπνες” λύσεις που συνδυάζουν πολλαπλά οφέλη σε ένα προϊόν. Ένα ρόφημα που λειτουργεί και ως καφές και ως σνακ καλύπτει αυτήν ακριβώς την ανάγκη.

Fitness κουλτούρα

Η αυξανόμενη ενασχόληση με τη γυμναστική και τη σύσταση σώματος έχει φέρει την πρωτεΐνη στο προσκήνιο. Η κατανάλωση πρωτεΐνης συνδέεται με αύξηση μυϊκής μάζας, καλύτερο κορεσμό και υποστήριξη απώλειας λίπους.

Social media influence

Το TikTok και το Instagram έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο. Το “proffee” προβάλλεται ως “hack” για ενέργεια και γράμμωση, συχνά με υπεραπλουστευμένα μηνύματα τύπου “πιες αυτό και δεν θα πεινάς όλη μέρα”.

Αντικατάσταση γεύματος

Πολλοί το χρησιμοποιούν ως γρήγορο πρωινό ή σνακ, ειδικά άτομα με περιορισμένο χρόνο.

Ποια τα οφέλη του καφέ με πρωτεΐνη

Αν το δούμε επιστημονικά, ο protein coffee μπορεί πράγματι να έχει ορισμένα πλεονεκτήματα:

Αυξημένος κορεσμός

Η πρωτεΐνη είναι το πιο κορεστικό μακροθρεπτικό συστατικό. Έρευνες δείχνουν ότι η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να μειώσει την πείνα και να περιορίσει τη συνολική ημερήσια πρόσληψη θερμίδων.

Υποστήριξη μυϊκής μάζας

Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι κρίσιμη για τη διατήρηση ή αύξηση της μυϊκής μάζας, ειδικά σε άτομα που ασκούνται. Ένας protein coffee μπορεί να συμβάλει στην ημερήσια πρόσληψη.

Συνδυασμός ενέργειας και απόδοσης

Η καφεΐνη βελτιώνει τη συγκέντρωση, την εγρήγορση και την αθλητική απόδοση. Σε συνδυασμό με την πρωτεΐνη, μπορεί να αποτελέσει ένα καλό pre- ή post-workout ρόφημα.

Θερμογένεση

Τόσο η καφεΐνη όσο και η πρωτεΐνη έχουν ήπια θερμογόνο δράση, αυξάνοντας ελαφρώς την ενεργειακή δαπάνη.

Ποια τα μειονεκτήματα

Εδώ είναι που πρέπει να είμαστε ειλικρινείς — δεν είναι όλα τόσο ιδανικά όσο παρουσιάζονται.

Δεν είναι “μαγικό ρόφημα”

Ο protein coffee δεν θα σας κάνει να χάσετε βάρος από μόνος του. Αν η συνολική διατροφή δεν είναι ισορροπημένη, δεν θα υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Θερμίδες που “κρύβονται”

Ανάλογα με τα υλικά (γάλα, σιρόπια, γλυκαντικά), μπορεί εύκολα να φτάσει τις 250–400 θερμίδες. Δηλαδή, από “ελαφρύς καφές” μετατρέπεται σε πλήρες σνακ χωρίς να το καταλάβετε.

Πεπτικά θέματα

Ο συνδυασμός καφεΐνης και πρωτεΐνης (ιδιαίτερα whey) μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα ή δυσφορία σε ευαίσθητα άτομα.

Υπερκατανάλωση πρωτεΐνης

Πολλοί ήδη καταναλώνουν αρκετή πρωτεΐνη μέσω της διατροφής τους. Η προσθήκη επιπλέον χωρίς λόγο δεν προσφέρει επιπλέον όφελος.

Αντικατάσταση πραγματικών γευμάτων

Ένα ρόφημα δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως ένα ισορροπημένο γεύμα με φυτικές ίνες, βιταμίνες και μικροθρεπτικά.

Protein vs Coffee: τι λέει η επιστήμη;

Ας δούμε ξεχωριστά τα δύο βασικά συστατικά: Καφές: Περιέχει καφεΐνη, η οποία δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Βελτιώνει τη συγκέντρωση και τη φυσική απόδοση. Έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο για ορισμένες χρόνιες παθήσεις (όταν καταναλώνεται με μέτρο).

Πρωτεΐνη: Απαραίτητη για μυϊκή αποκατάσταση και σύνθεση. Συμβάλλει στον κορεσμόΒοηθά στη διατήρηση του βασικού μεταβολισμού. Δεν υπάρχει κάποια “μαγική συνέργεια” μεταξύ καφέ και πρωτεΐνης που να δημιουργεί νέο μεταβολικό αποτέλεσμα. Ουσιαστικά, πρόκειται για το άθροισμα των επιδράσεών τους — όχι κάτι παραπάνω. Αξίζει να το εντάξετε στη διατροφή σας; Η απάντηση είναι: εξαρτάται από το ποιος είστε και τι χρειάζεστε.

Ναι, αν: Δεν προλαβαίνετε πρωινό και θέλετε μια πρακτική λύση. Ασκείστε και χρειάζεστε εύκολη πρόσληψη πρωτεΐνης. Έχετε αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνη. Θέλετε ένα πιο “χορταστικό” καφέ.

Όχι, αν: Το βλέπετε ως “λύση” για απώλεια βάρους χωρίς αλλαγή διατροφής. Ήδη καλύπτετε τις ανάγκες σας σε πρωτεΐνη. Έχετε ευαισθησία στην καφεΐνη ή στο γαστρεντερικό. Αντικαθιστάτε συστηματικά πλήρη γεύματα.

Συμπέρασμα

Ο protein coffee είναι μια ενδιαφέρουσα διατροφική τάση που βασίζεται σε πραγματικά επιστημονικά δεδομένα — αλλά έχει “υπερπουληθεί”. Δεν είναι ούτε απαραίτητος ούτε μαγικός. Στην πράξη, μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά δεν αντικαθιστά μια ισορροπημένη διατροφή. Το κλειδί δεν είναι το ρόφημα αυτό καθαυτό, αλλά το συνολικό διατροφικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται. Αν το χρησιμοποιήσετε σωστά, είναι ένα έξυπνο hack. Αν το υπερεκτιμήσετε, γίνεται απλώς άλλη μία διατροφική παγίδα.

Η Αναστασία Κόκκαλη είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition

Είναι σαφές πως η κατοχική δύναμη δεν θέλει να χάσουν τις “εκλογές” το Κόμμα Εθνικής Ενότητας και οι σύμμαχοί του και να αναρριχηθεί στην εξουσία το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα-ΡΤΚ, από το οποίο προέρχεται και ο Τουφάν Έρχιουρμαν. Κι αυτό, παρόλο που η Άγκυρα δεν θεωρεί πώς όποιος και να είναι στην εξουσία στα κατεχόμενα, μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Να ακολουθεί δική του πολιτική.

Ωστόσο, από τη στιγμή που ηγέτης της αποσχιστικής οντότητας είναι ο Έρχιουρμαν ευνοεί, όπως στη ψευδοκυβέρνηση, να παραμείνει η σημερινή κατάσταση πραγμάτων. Υπάρχει καλύτερη, όπως αναφέρεται, επικοινωνία με Ουνάλ Ουστέλ και Ταχσίν Ερτουγρούλογλου. Κυρίως με τον τελευταίο. Η στήριξη της Άγκυρας στο Κόμμα Εθνικής Ενότητας προκαλεί ανησυχία τόσο στον Τουφάν Έρχιουρμαν, όσο και το κόμμα του ΡΤΚ.

Τα στρατηγικά έργα

Είναι ξεκάθαρο ότι στα κατεχόμενα προωθούνται έργα, τα οποία έχουν και γεωστρατηγικό χαρακτήρα. Εκείνα, δηλαδή, που εξυπηρετούν ευρύτερα την Τουρκία και τα οποία ταυτόχρονα ενισχύουν και τα βήματα “προσέγγισης” των κατεχομένων με την Άγκυρα. Δηλαδή, αφορούν βήματα πλήρους εξάρτησης, που οδηγούν βαθμηδόν στην ενσωμάτωση, προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία. Αυτά είναι, μεταξύ άλλων, το έργο του αγωγού μεταφοράς νερού, που έγινε και λειτουργεί ήδη και εκείνα που προωθούνται, όπως αυτό της ηλεκτρικής διασύνδεσης και της μεταφοράς φυσικού αερίου με υποθαλάσσιο αγωγό.

Υπενθυμίζεται συναφώς ότι προ ημερών, ο yπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Alparslan Bayraktar, δήλωσε ότι έχουν ξεκινήσει οι τεχνικές εργασίες στη θάλασσα σε σχέση με το έργο μεταφοράς φυσικού αερίου στα κατεχόμενα. Έσπευσε δε να υποστηρίξει ότι οι ξένες εταιρείες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την κατασκευαστική φάση του έργου. Ο σχεδιασμός των υποδομών αυτών γίνεται με τρόπο που θα επιτρέπει στο μέλλον τη μεταφορά στην Τουρκία φυσικού αερίου «που ενδέχεται να ανακαλυφθεί στην Ανατολική Μεσόγειο». Εννοεί προφανώς, ο Τούρκος αξιωματούχος το κυπριακό φυσικό αέριο!

Την ίδια ώρα, θα πρέπει να μπει στην εξίσωση των όσων αναφέρονται από τουρκικής πλευράς και η πρόσφατη υπογραφή συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της τουρκικής εταιρείας πυρηνικής ενέργειας TÜNAŞ, η οποία είναι αρμόδια για την ανάπτυξη νέων έργων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, και της αμερικανικής Υπηρεσίας Εμπορίου και Ανάπτυξης (USTDA) στον τομέα των Μικρών Αρθρωτών Αντιδραστήρων (SMR). Η συμφωνία θα καλύπτει, όπως αναφέρθηκε, την Κεντρική Ασία και τις τουρκόφωνες δημοκρατίες.

“Κοινωνικά” έργα

Το περασμένο Σαββατοκύριακο (για την ακρίβεια έφθασε από την Παρασκευή το μεσημέρι στα κατεχόμενα), ο Αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Cevdet Yılmaz, ο οποίος συνοδευόταν από μεγάλη ομάδα κομματικών και πολιτειακών αξιωματούχων, πραγματοποίησε τουρνέ εγκαινίων και παρουσίασης νέων έργων. Όλα εντάσσονται στο πλαίσιο της «οικονομικής συνεργασίας Τουρκίας – τ.δ.β.Κ.». Όλα, δηλαδή, χρηματοδοτούνται από την Άγκυρα. Υλοποιούνται, όπως ανακοίνωσε, πολλά «κοινά έργα», από την εκπαίδευση και την υγεία έως τις μεταφορές και την ασφάλεια.

Μεταξύ αυτών, είναι το έργο οπτικών ινών, που έχει περάσει από τη “βουλή” και στόχο έχει να μετατρέψει τα κατεχόμενα σε «ψηφιακό νησί». Στη διάρκεια της παραμονής του Τούρκου Αντιπροέδρου στα κατεχόμενα, τελέστηκαν τα εγκαίνια των εγκαταστάσεων ψυκτικής αποθήκευσης Μόρφου της “Cyprus Fruit and Vegetable Processing Ltd. (Cypfruvex)”. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από την κρατική υπηρεσία Συντονισμού και Συνεργασίας (ΤΙΚΑ), που αναλαμβάνει έργα κοινωνικού και θρησκευτικού χαρακτήρα σε όλο τον κόσμο.

Σημειώνεται ότι οι εγκαταστάσεις οι οποίες βρίσκονται σε μια έκταση 7.661 τετρ. μέτρων και είναι χωρητικότητας αποθήκευσης 15.000 τόνων, είναι επένδυση ύψους 10,4 περίπου εκ. δολαρίων και κατασκευάστηκε υπό τον συντονισμό της Ένωσης Επιμελητηρίων και Χρηματιστηρίων Εμπορευμάτων της Τουρκίας (TOBB). Ακόμη, έγινε παρουσίαση σχεδίου κατασκευής του νέου αθλητικού συγκροτήματος “Atatürk”. Σχεδιάζεται να έχει χωρητικότητα 8.000 θεατών και θα κατασκευασθεί με βάση τα κριτήρια Κατηγορίας 4 της UEFA.

Περαιτέρω, συζητούνται και τα εξής έργα: Η κατασκευή λιμανιών, στα Γαστριά και στο Καραβοστάσι. Εκσυγχρονισμός των «λιμανιών» (Αμμόχωστο), μελέτη για να συμμορφωθεί πλήρες με τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου! Στους σχεδιασμούς εντάσσεται και η βελτίωση του οδικού δικτύου και η έναρξη των εργασιών για νέο περιφερειακό δρόμο Τύμπου-Τρικώμου. Αυτό κρίνεται αναγκαίο ενόψει της παράνομης οικοδομικής ανάπτυξης στο κατεχόμενο Τρίκωμο.

Ανακοινώθηκε, επίσης, ότι έχει αρχίσει η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για τα σχέδια για τη δεύτερη φάση της ανέγερσης «κοινωνικών κατοικιών» στη Μόρφου, ως επίσης στο κέντρο της Λεύκας, το κέντρο του Τρικώμου, τη Γαλάτεια, τη Λύση και τον Άγιο Σέργιο. Σύμφωνα με τον λεγόμενο πρωθυπουργό της αποσχιστικής οντότητας, Ουνέλ Ουστέλ, συνεχίζουν να επεκτείνουν τα έργα κοινωνικών κατοικιών και πως ο στόχος των 3.000 και πλέον κοινωνικών κατοικιών έχει επιτευχθεί. «Για τα επόμενα πέντε χρόνια, θέτουμε ως στόχο την ανέγερση 15.000 κοινωνικών κατοικιών», συμπλήρωσε.

Μπαράζ εγκαινίων

Την περασμένη Τετάρτη, εγκαινιάστηκε στο κατεχόμενο Δίκωμο το κέντρο υγείας “Δρ. Χαλίλ Ονάλτ”, στην παρουσία και του λεγόμενου πρέσβη της Τουρκίας στην κατεχόμενη Λευκωσία, Αλί Μουράτ Μπάστσερι, που χρηματοδότησε το έργο. Όπως αναφέρθηκε ανακαίνισαν τα υφιστάμενα κέντρα υγείας από το Ριζοκάρπασο μέχρι τη Λεύκα και άνοιξαν εστίες υγείας και κέντρα υγείας «εκεί όπου υπήρχαν ελλείψεις».

Έγιναν επενδύσεις ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ στον τομέα της τεχνολογίας στην υγεία. Ο Μπάστσερι είπε ότι η Τουρκία παραχώρησε ένα ποσό της τάξης του περίπου 1 δισεκατομμυρίου 485 εκατομμυρίων τουρκικών λιρών (ΤΛ) στον τομέα της υγείας στην κατεχόμενη Κύπρο, στο πλαίσιο της «συμφωνίας οικονομικής και δημοσιονομικής συνεργασίας για το 2026».

Είναι πρόδηλο ότι οι τουρκικές επενδύσεις στα κατεχόμενα εντάσσονται σε ένα βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό, αλλά και συνδέονται και με πολιτικές σκοπιμότητες. Το πολύνεκρο ναυάγιο και η διαχείριση που έγινε έχει αλλάξει τα δεδομένα και αναμένεται ότι θα επηρεάσει και τις ψευδοεκλογές. Πέραν όλων αυτών, η Τουρκία σε σχέση με τα κατεχόμενα είναι επικεντρωμένη στη μεγάλη εικόνα, που αφορά τα γεωπολιτικά συμφέροντα της στην περιοχή μέσω κατεχομένων.

Η 87χρονη, η οποία έχει αναπηρία, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι της αφού, σύμφωνα με τον Guardian, δεν μπορούσε να ανταποκριθεί σε αύξηση του ενοικίου κατά 230%, μετά την αγορά του διαμερίσματος από fund. Σε προηγούμενο ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας αναφέρεται ότι το ενοίκιο αυξήθηκε από 500 σε 1.650 ευρώ τον μήνα, ενώ η ίδια λαμβάνει σύνταξη 1.350 ευρώ. Η πολιτική επιστήμονας Κριστίνα Μόνχε χαρακτήρισε την υπόθεση “το καναρίνι στο ανθρακωρυχείο”, σημειώνοντας ότι πλέον αντιμετωπίζεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός πολύ ευρύτερου προβλήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Guardian, τα ενοίκια στην Ισπανία έχουν αυξηθεί κατά περίπου 80% μέσα σε μία δεκαετία, ενώ οι τιμές των κατοικιών έχουν ενισχυθεί κατά 63%. Το Σάββατο περίπου 25.000 άνθρωποι, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία που επικαλείται η εφημερίδα, βγήκαν στους δρόμους της Μαδρίτης, ζητώντας μέτρα για τον περιορισμό του κόστους στέγασης και αυστηρότερους όρους στις εξώσεις.

Οι Ισπανοί διαδηλώνουν

Διαδηλωτές χτυπούσαν κλειδιά στον αέρα, ενώ ορισμένοι έφτασαν στην κεντρική πλατεία Puerta del Sol με σκηνές και υπνόσακους, δηλώνοντας πρόθεση να παραμείνουν για μέρες. Η υπόθεση επανέφερε στη δημόσια συζήτηση και το κίνημα των Indignados ή 15-M, που πριν από 15 χρόνια είχε κινητοποιήσει εκατομμύρια Ισπανούς απέναντι στη λιτότητα και τη διαφθορά. Όπως σημείωσε η Μόνχε, παρά το πέρασμα των ετών, η στέγαση εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές ανησυχίες των Ισπανών, ενώ στη χώρα εξακολουθούν να πραγματοποιούνται περίπου 25.000 εξώσεις τον χρόνο.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο από τη χαμηλή συμμετοχή της κοινωνικής κατοικίας στο συνολικό στεγαστικό απόθεμα της Ισπανίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Guardian, η κοινωνική κατοικία αντιστοιχεί περίπου στο 2,5% του συνολικού αποθέματος, έναντι 14% στη Γαλλία και 34% στην Ολλανδία. Την ίδια στιγμή, περισσότερα από 3.000.000 σπίτια εκτιμάται ότι παραμένουν κενά.

Πολιτικές αντιδράσεις

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτήρισε την υπόθεση «κοινωνική τραγωδία που δεν μπορούμε να αποδεχτούμε» και δεσμεύτηκε για νέα μέτρα στο στεγαστικό. «Χθες, η Μαρικάρμεν έκανε ένα βίντεο και ζήτησε από την κυβέρνηση της Ισπανίας και ιδίως από εμένα να παρουσιάσουμε την προσεχή Τρίτη ένα νομοθετικό διάταγμα, προκειμένου να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης στο θέμα της στέγασης, που βιώνουν πολλές ευάλωτες ομάδες, ηλικιωμένοι άνθρωποι, αλλά καεκατομμύρια και εκατομμύρια Ισπανοί και Ισπανίδες, οι οποίοι επίσης πλήττονται από τη στεγαστική κρίση», δήλωσε σε συγκέντρωση που διοργάνωσε το Σοσιαλιστικό Κόμμα ενόψει των επόμενων δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, το 2027.

«Μαρικάρμεν, έχω ένα μήνυμα για εσένα. Η κυβέρνηση εργάζεται εντατικά προκειμένου να παρουσιάσει την προσεχή Τρίτη το νομοθετικό διάταγμα για τη στέγαση. Και ζητώ από τις κοινοβουλευτικές ομάδες να καταβάλουν μια τελευταία προσπάθεια προκειμένου αυτό να επικυρωθεί από το ισπανικό κοινοβούλιο», συνέχισε κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, καταγγέλλοντας την πολιτική που ακολουθεί το Λαϊκό Κόμμα (δεξιά), το οποίο ελέγχει αυτήν τη στιγμή τον δήμο και την περιφέρεια της Μαδρίτης. «Δεν είναι θέμα ιδεολογίας, είναι θέμα ανθρωπιάς», υπογράμμισε.

Από την άλλη πλευρά, η επικεφαλής της περιφέρειας της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, υποβάθμισε τη μοναδικότητα της υπόθεσης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μία από τις περίπου 25.500 εξώσεις που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στη χώρα και ότι είχε εγκριθεί από τα δικαστήρια. Η υπόθεση, πάντως, έχει μετατραπεί σε σημείο αναφοράς για οργανώσεις και κινήματα υπέρ του δικαιώματος στη στέγη. Η Διεθνής Αμνηστία Ισπανίας τόνισε ότι η περίπτωση της Μαρικάρμεν «δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό», αλλά ένα ακόμη παράδειγμα της πίεσης που υφίστανται χιλιάδες νοικοκυριά στη χώρα, ζητώντας άμεσα και ουσιαστικά μέτρα.

Το σύστημα, παρά τα μειονεκτήματα που παρουσίαζε με υπόνοιες συναλλαγής και πολιτικών παρεμβάσεων, διευκόλυνε τις συναλλαγές. Φυσικά και τώρα μπορείς υπό προϋποθέσεις να συναντήσεις τον αρμόδιο υπάλληλο κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας, αλλά κατά κανόνα οι δημόσιες υπηρεσίες δεν σηκώνουν τα τηλέφωνα.

Φοβάμαι ότι κάποιοι δημόσιοι υπάλληλοι ή τραπεζών διακατέχονται από το σύνδρομο της Αρσακειάδας, δεν απαντούν στα αιτήματα των πολιτών, παρότι υποχρεούνται από τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και τους οργανισμούς των τραπεζών και έχουν διατυπωθεί σχετικά πολλά παράπονα και δημοσιεύματα στα ΜΜΕ.

Ο πολίτης μπορεί να προσφύγει με παράπονα στον Συνήγορο του Πολίτη για το Δημόσιο, ή τον Τραπεζικό Διαμεσολαβητή για τις τράπεζες που με μακροχρόνιες διαδικασίες μπορεί να δικαιωθεί, αλλά αυτό δεν λύνει το πρόβλημα για τον μέσο άνθρωπο που έχει μπλέξει στα γρανάζια της γραφειοκρατίας. Το ζητούμενο είναι η αλλαγή νοοτροπίας των υπαλλήλων που είναι ευθύνη της Πολιτείας και των επικεφαλής των οργανισμών και τραπεζών, αλλιώς όταν ένα θεσμός δεν λειτουργεί σωστά, αυτοαναιρείται.

Ο κ. Μητσοτάκης συνέδεσε την παρουσία του στις ΗΠΑ, στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με μια σειρά από εγχώρια μέτρα. Παράλληλα, θέλησε να δείξει ότι η Ελλάδα είναι διαμεσολαβητής σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.

«Η Ελλάδα θέλουμε να είναι μια χώρα γεφυροποιός και όχι ταραχοποιός», τόνισε, ενόψει και της ανάληψης της προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Οκτώβριο.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στα ελληνοτουρκικά, επαναλαμβάνοντας τις θέσεις της Ελλάδας για νομιμότητα και τήρηση του Διεθνούς Δικαίου. «Ο ουσιαστικός διάλογος δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα», έγραψε.

Υπέρ της ρύθμισης της ΤΝ

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τασσόμενος υπέρ της κρατικής εποπτείας, καθώς έκανε παραλληλισμούς με την πυρηνική ενέργεια.

«Όταν ακόμη κι οι ίδιοι οι δημιουργοί των πιο προηγμένων μοντέλων παραδέχονται ότι δεν κατανοούμε πλήρως τον τρόπο λειτουργίας και αυτοβελτίωσής τους, η ιδέα ότι η αυτορρύθμιση αρκεί δεν είναι πειστική», επισήμανε.

Στόχος είναι ένα κράτος που αφενός να καταλαβαίνει «την τεχνολογία αρκετά καλά» και αφετέρου να μην φοβάται «την αλλαγή, ούτε να γίνεται όμηρος εκείνων που την αναπτύσσουν».

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στον εξωδικαστικό σχεδιασμό, που από την περασμένη Δευτέρα παρέχει τη δυνατότητα ξεχωριστής ρύθμισης για την κύρια κατοικία, με τον οφειλέτη να συναινεί στη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας του, την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε επιπλέον 500.000 εργαζόμενους και το νέο επιδοτούμενο πρόγραμμα τηλεργασίας για ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.