ÜST GEÇİDİ YIKIP, GEÇTİ
Ankara’da, damperi açık kalan kamyon, yaya üst geçidine çarptı. Üst geçit yıkıldı, 3 kişi ise yaralandı.

Video: DHA pic.twitter.com/c9ioUOJBgo

— NTV (@ntv) May 23, 2026

Στο σημείο έσπευσαν άμεσα η δημοτική αρχή της Άγκυρας και υπηρεσίες οδικής ασφάλειας, προκειμένου να ασφαλίσουν την περιοχή και να απομακρύνουν τα συντρίμμια. Παράλληλα εξετάζεται η στατικότητα και άλλων κατασκευών της περιοχής ώστε να αποφευχθούν μελλοντικά ατυχήματα.

Ο ίδιος το θεωρεί “φίμωμα” και λογοκρισία, αλλά η ελληνική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι πρόκειται για θεμιτή άσκηση θεσμικής κρίσης. «Το Μουσείο της Ακρόπολης έχει ως θεμελιώδη καταστατική αποστολή την επιστροφή των Γλυπτών. Συνεπώς, δεν έχει καμία ηθική ή θεσμική υποχρέωση να παραχωρεί το βήμα του και να φιλοξενεί έναν άνθρωπο που διεξάγει ενεργή καμπάνια εναντίον αυτού ακριβώς του σκοπού», αναφέρει το Μουσείο.

Ο Ιταλός γράφει τα εξής:

«Είμαι κλασικός αρχαιολόγος που έχει αφιερώσει πολλά χρόνια στη μελέτη της Ελλάδας και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Έζησα επίσης στην Αθήνα για τέσσερα χρόνια, απολαμβάνοντας τη ζεστασιά τόσο του καιρού όσο και των ανθρώπων της. Παρ’ όλα αυτά, στα μάτια των Ελλήνων εθνικιστών, είμαι ένοχος για ένα από τα χειρότερα πιθανά εγκλήματα: δεν πιστεύω ότι τα Ελγίνεια Μάρμαρα πρέπει να επιστρέψουν στην Αθήνα. Και γι’ αυτό έχω «ακυρωθεί».

Όλα ξεκίνησαν το 2021, όταν το αρχαιολογικό μουσείο της γενέτειράς μου, στο Παλέρμο της Σικελίας, αποφάσισε να παρακάμψει το σύνολο του νομικού πλαισίου πάνω στο οποίο βασίζεται η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ιταλία και να στείλει στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα ένα μικρό τμήμα της ζωφόρου του Παρθενώνα, το οποίο βρισκόταν στη συλλογή της Σικελίας για σχεδόν 200 χρόνια.

Το κομμάτι είχε δανειστεί στην Ελλάδα και στο παρελθόν, αλλά πάντα επέστρεφε. Αυτή τη φορά το ονόμασαν «κατάθεση», με πρόθεση να παραμείνει εκεί για πάντα. Είναι παράνομο, αλλά «φαίνεται ωραίο» στην κάμερα.

Εκείνη την περίοδο έγραψα κείμενα που αντιτάσσονταν στην κίνηση αυτή, με βάση ότι για τον ιστορικό και τον αρχαιολόγο η ιστορία που έφερε αυτό το θραύσμα στο Παλέρμο είναι εξίσου σημαντική με την ιστορία της δημιουργίας του Παρθενώνα, και ότι δεν μπορεί να θυσιάζεται η μία για την άλλη. Αυτό προκάλεσε άμεσα αντιδράσεις: πώς μπορεί ένας αρχαιολόγος να αντιτίθεται στην επανένταξη ενός θραύσματος στο μνημείο από το οποίο προήλθε; Πώς τολμά να αμφισβητεί το υπέρτατο δόγμα του πολιτισμικού επαναπατρισμού;

Τα τελευταία πέντε χρόνια κάνω εκστρατεία κατά της ελληνικής διεκδίκησης των Μαρμάρων και γενικότερα κατά της συναισθηματικής επαναπατριστικής λογικής που επιβάλλεται συχνά μέσω πίεσης της κοινής γνώμης.

Η ελληνική διεκδίκηση δεν έχει ουσιαστική βάση, καθώς βασίζεται στον ισχυρισμό ότι ο λόρδος Έλγιν «έκλεψε» τα γλυπτά. Ας εξετάσουμε για λίγο το πόσο παράλογο είναι να υποστηρίζεται ότι ένας Βρετανός αριστοκράτης μπήκε σε στρατιωτική περιοχή (όπως ήταν η Ακρόπολη το 1801) με εκατοντάδες εργάτες και αφαίρεσε ό,τι ήθελε, χωρίς επίσημη άδεια, υπό τα μάτια της οθωμανικής φρουράς. Παράλογο, σωστά;

Επιπλέον, υπάρχει μεταφρασμένο αντίγραφο της άδειας και μαρτυρίες που επιβεβαιώνουν την εκδοχή του, μεταξύ των οποίων και του ίδιου του λόρδου Βύρωνα. Οι Έλληνες αγνοούν αυτά τα στοιχεία.

Η συζήτηση οξύνθηκε από το 1981, όταν η Μελίνα Μερκούρη έγινε υπουργός Πολιτισμού στην Ελλάδα. Με πάθος και επικοινωνιακή δεινότητα, μετέτρεψε ένα ζήτημα πολιτιστικής διπλωματίας σε σταυροφορία. Έκτοτε, σχεδόν όλοι οι Έλληνες θεωρούν τον επαναπατρισμό των Μαρμάρων εθνική υπόθεση.

Ωστόσο, ανεξάρτητα από τη ρητορική, τα Μάρμαρα ανήκουν νομικά στο Βρετανικό Μουσείο και ο τίτλος ιδιοκτησίας τους είναι αδιαμφισβήτητος. Τα γλυπτά ήταν τα εναπομείναντα μέρη ενός φθαρμένου κτιρίου μέσα σε στρατιωτική ζώνη, υπό την εξουσία του Μεγάλου Βεζίρη, ο οποίος είχε τη στρατιωτική και διοικητική αρμοδιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η Αθήνα ήταν τότε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, πλήρως ενταγμένη στο διοικητικό της σύστημα. Είχαν κάθε δικαίωμα να δώσουν στον Έλγιν την άδεια που ζήτησε, και το έκαναν για δικούς τους πολιτικούς λόγους.

Αιώνες αργότερα, όταν ο Πάπας Φραγκίσκος αποφάσισε να δωρίσει τρία κομμάτια της διακόσμησης του Παρθενώνα από το Βατικανό στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών, οι Έλληνες δεν αντέδρασαν. Αλλά αν τα έδινε ο Σουλτάνος στον Έλγιν, θεωρείται απαράδεκτο. Άλλη εποχή, θα πείτε, αλλά ακόμη και τότε υπήρχαν παρόμοιες πρακτικές ανταλλαγής και δωρεών.

Ο τρόπος που βλέπουμε σήμερα τον Παρθενώνα είναι σε μεγάλο βαθμό ρομαντική κατασκευή, ένας μύθος που δημιουργήθηκε στα ευρωπαϊκά κέντρα αρχαιογνωσίας. Ο Παρθενώνας ήταν ένα τοπικό οικοδόμημα, πιθανόν όχι καν ναός, που κατασκευάστηκε με χρήματα μιας αυτοκρατορίας.

Παρουσιάζεται ως σύμβολο δημοκρατίας, αλλά μια πιο ρεαλιστική σύγκριση θα ήταν σαν έναν σύγχρονο ηγέτη να χρησιμοποιεί συμμαχικούς πόρους για να χτίσει προσωπικό μέγαρο.

Οι αρχαίες πηγές σπάνια τον αναφέρουν, αφήνοντας πολλά στοιχεία ασαφή. Το συμβολικό του βάρος είναι μεταγενέστερη εθνικιστική κατασκευή. Αυτός ο μύθος ενισχύθηκε τον 19ο αιώνα από Γερμανούς λόγιους και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους. Έκτοτε, η πολιτιστική αφήγηση εξαλείφει κάθε ιστορική πολυπλοκότητα.

Αυτό προσπαθώ να εξηγήσω σε όσους θέλουν να ακούσουν: ότι τα μουσεία πρέπει να παρουσιάζουν την ιστορική αλήθεια, όχι πολιτικά συνθήματα. Και γι’ αυτό η πρόσφατη «ακύρωσή» μου από το Μουσείο της Ακρόπολης είναι σημαντική. Παρότι πρόκειται για ένα ίδρυμα υψηλών προδιαγραφών, προβάλλει –κατά τη γνώμη μου– μια στρεβλή εικόνα, που επηρεάζει τους επισκέπτες με ιδεολογικά αφηγήματα. Δεν αντέχω αυτή την προσέγγιση. Και γι’ αυτό, παρά τις αντιδράσεις, συνεχίζω», καταλήγει.

Όπως διευκρινίζεται σε σημερινή ανακοίνωση των Αρχών, για τη διερεύνηση της υπόθεσης προηγήθηκε κατάλληλη αξιοποίηση πληροφοριακών στοιχείων, ενώ από την έρευνα που ακολούθησε προέκυψε ότι η εγκληματική ομάδα φαίνεται να δραστηριοποιείτο, τουλάχιστον από τον Νοέμβριο του 2025, έχοντας δομημένη ιεραρχία, διακριτούς ρόλους και συνεχή δράση. Ειδικότερα, ο ένας από τους άντρες, ηλικίας 31 ετών, φέρεται να είχε διευθυντικό ρόλο στην εγκληματική οργάνωση και να χρησιμοποιούσε παράνομα, «κατ’ επάγγελμα και κατ’ εξακολούθηση, παικτικούς λογαριασμούς τρίτων προσώπων, τα οποία στρατολογούνταν από τα υπόλοιπα μέλη της οργάνωσης». Στη συνέχεια, παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο την εξέλιξη αθλητικών γεγονότων, εντόπιζε -βάσει της προσωπικής του κρίσης ή μέσω ειδικής εφαρμογής- εσφαλμένες στοιχηματικές αποδόσεις («λάθη trader» ή «off prices») που προσφέρονταν από στοιχηματικές εταιρείες και προέβαινε στην τοποθέτηση στοιχημάτων στις αποδόσεις αυτές, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα πολλαπλούς λογαριασμούς παίκτη τρίτων προσώπων.

Ο Αρχηγός του Επιτελείου Στρατού του Πακιστάν Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος έχει αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στις πλευρές, αποχώρησε το Σάββατο από την Τεχεράνη μετά από συναντήσεις με κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους, σε μια προσπάθεια να προωθήσει και να «κλείσει» μια συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Δεν επιτεύχθηκε τελική συμφωνία, αλλά το Πακιστάν ανέφερε ότι σημειώθηκε «ενθαρρυντική πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας τελικής συμφωνίας».

Οι όροι του Τραμπ

Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα δεχόταν μόνο μια συμφωνία που θα καλύπτει ζητήματα όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου και η τύχη των υφιστάμενων αποθεμάτων του Ιράν. Ωστόσο, σημειώνει το Axios, είναι απίθανο τα ζητήματα αυτά να επιλυθούν λεπτομερώς στο πλαίσιο του μνημονίου προθέσεων που συζητούν οι ΗΠΑ και το Ιράν.

Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, οι δύο πλευρές θα συμφωνούσαν να τερματίσουν τον πόλεμο και να δεσμευτούν για 30 ημέρες πιο ενδελεχών διαπραγματεύσεων. «Πιστεύω ότι θα συμβεί ένα από τα δύο: Είτε θα τους χτυπήσω πιο σκληρά από ό,τι έχουν χτυπηθεί ποτέ, είτε θα υπογράψουμε μια συμφωνία που θα είναι καλή», δήλωσε ο Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε ότι «κάποιοι θα προτιμούσαν να επιτευχθεί συμφωνία, ενώ άλλοι θα προτιμούσαν να ξαναρχίσει ο πόλεμος», αλλά απέρριψε την ιδέα ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου «ανησυχεί» μήπως καταλήξει σε μια δυσμενή συμφωνία.

«Αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι εμείς και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα φθάσουμε σε συμφωνία πάνω στα σημαντικά ζητήματα», πρόσθεσε ωστόσο.

Ο Μπαγαΐ διευκρίνισε ότι το ζήτημα των πυρηνικών δεν αποτελεί «στο στάδιο αυτό» μέρος της συμφωνίας που συζητείται.

Μερικά λεπτά νωρίτερα, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε δηλώσει πως υπάρχει «μια πιθανότητα» να δεχθεί ήδη από σήμερα το Ιράν μια συμφωνία με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.

«Είναι δυνατό αργότερα σήμερα, αύριο ή μέσα σε μερικές ημέρες να έχουμε να γνωστοποιήσουμε πληροφορίες», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους στο Νέο Δελχί, προσθέτοντας πως ελπίζει να έχει «καλές ειδήσεις».

Αυτή η κατά τα φαινόμενα πρόοδος σημειώνεται έπειτα από εβδομάδες αποκλεισμών και απειλών. Ακόμα και σήμερα, ο κύριος Ιρανός διαπραγματευτής υποσχέθηκε μια «συντριπτική» απάντηση, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναλάβουν τον πόλεμό τους εναντίον του Ιράν, έπειτα από πληροφορίες στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει νέα πλήγματα εναντίον της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με το CBS News, αμερικανοί στρατιωτικοί προετοιμάζονται για ενδεχόμενους βομβαρδισμούς τις αμέσως επόμενες ημέρες. Χθες ο Ντόναλντ Τραμπ συγκέντρωσε τους πιο στενούς συμβούλους του για να συζητήσουν για τον πόλεμο, σύμφωνα με το Axios.

Ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε εξάλλου ότι δεν θα μπορέσει να παρευρεθεί στον γάμο του μεγαλύτερου γιού του, του Ντον Τζούνιορ, αυτό το σαββατοκύριακο στις Μπαχάμες και ότι πρέπει να παραμείνει στην Ουάσινγκτον για «λόγους που σχετίζονται με τις κρατικές υποθέσεις».

Ο εμίρης του Κατάρ εν τω μεταξύ, σεΐχης Ταμίμ μπεν Χαμάντ αλ-Θάνι, συζήτησε σήμερα τηλεφωνικά με τον Τραμπ και ζήτησε «να δοθεί προτεραιότητα στις ειρηνικές λύσεις», σύμφωνα με το γραφείο του.

«Η Αμερική δεν θα νικήσει σε αυτή τη σύγκρουση και οι χώρες της περιοχής και του κόσμου είναι αυτές που θα υποστούν βαριές απώλειες», προειδοποίησε σήμερα ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το νοσοκομείο αλ Σίφα στην πόλη της Γάζας επιβεβαίωσε πως παρέλαβε έξι σορούς, μεταξύ άλλων εκείνη ενός εφήβου που γεννήθηκε το 2011.

Σύμφωνα με την αστυνομία, η οποία επιβεβαίωσε τον θάνατο πέντε ανδρών, δύο πύραυλοι εκτοξεύτηκαν εναντίον του αστυνομικού τμήματος στο αλ Τουάμ.

Ένας αυτόπτης μάρτυρας είπε πως το πλήγμα στοχοθέτησε μια σκηνή της αστυνομίας, που βρισκόταν κοντά σε ένα σημείο ελέγχου.

Ο ισραηλινός στρατός στοχοθέτησε σε αυτήν την περιοχή «τρομοκράτες της Χαμάς», είπε μια ισραηλινή στρατιωτική πηγή στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP).

Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών της κυβέρνησης της Χαμάς στη Γάζα, 42 αστυνομικοί έχουν σκοτωθεί στον θύλακα μετά την έναρξη της εκεχειρίας τον Οκτώβριο, την οποία Ισραήλ και Χαμάς αλληλοκατηγορούνται πως παραβιάζουν σχεδόν καθημερινά.

Σε ένα δελτίο Τύπου, η Χαμάς κατήγγειλε «ένα έγκλημα» εναντίον αστυνομικών, που στοχεύει να «σπείρει το χάος στη Λωρίδα της Γάζας».

Τουλάχιστον 890 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη της εκεχειρίας, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας.

Από την πλευρά του, ο ισραηλινός στρατός κάνει λόγο για πέντε νεκρούς στρατιώτες στη Γάζα το ίδιο διάστημα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι πρώτες πληροφορίες αναφέρουν ότι η δόνηση έγινε αισθητή στην περιοχή, χωρίς ωστόσο να προκαλέσει προβλήματα ούτε στην Κάσο, ούτε στην Κρήτη.

Η παρέμβαση αυτή ουσιαστικά αδειάζει το προηγούμενο κύμα διαρροών περί δήθεν απόφασης για αποχώρηση των Patriot και αντικατάστασή τους από μαχητικά αεροσκάφη, ένα σενάριο που είχε προκαλέσει έντονη συζήτηση τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε διπλωματικό επίπεδο.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στο επιχειρησιακό σκέλος. Η δημόσια διάψευση από τον ίδιο τον Α/ΓΕΑ μεταφέρει πλέον το βάρος στο πολιτικό και διοικητικό επίπεδο, καθώς δημιουργείται εύλογα το ερώτημα από πού προήλθε η αρχική πληροφόρηση που παρουσιάστηκε ως σχεδόν ειλημμένη κυβερνητική απόφαση.

Στρατιωτικές πηγές, κυβερνητικοί κύκλοι, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ή ακόμη και το περιβάλλον του Μεγάρου Μαξίμου βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης, καθώς η διαρροή όχι μόνο δεν διαψεύστηκε άμεσα, αλλά για αρκετές ημέρες κυριάρχησε στη δημόσια σφαίρα ως πραγματικό σχέδιο αναδιάταξης δυνάμεων στην Κάρπαθο.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία. Διότι σε ζητήματα εθνικής άμυνας, ειδικά σε μια περίοδο αυξημένης έντασης με την Τουρκία και ανοιχτής συζήτησης γύρω από τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας, η εικόνα αλληλοδιαψεύσεων και εσωτερικών διαρροών προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά από την ίδια την πληροφορία.

΄Έκθετη η κυβέρνηση

Η κυβέρνηση εμφανίστηκε επί ημέρες να παρακολουθεί αμήχανα ένα σενάριο που τελικά διαψεύστηκε από τον ανώτατο επιχειρησιακό διοικητή της Πολεμικής Αεροπορίας. Αυτό δημιουργεί την αίσθηση είτε ασυνεννοησίας είτε ύπαρξης παράλληλων κέντρων ενημέρωσης και επιρροής, κάτι που σε θέματα άμυνας εκπέμπει προβληματικό μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση.

Το ακόμη πιο κρίσιμο είναι ότι η υπόθεση άγγιξε τον πυρήνα της αποτρεπτικής εικόνας της χώρας. Η δημόσια συζήτηση περί απομάκρυνσης Patriot από την Κάρπαθο ερμηνεύθηκε από αρκετούς ως πιθανή υποχώρηση ή αναδίπλωση απέναντι στις τουρκικές πιέσεις. Από τη στιγμή λοιπόν που κάτι τέτοιο δεν ίσχυε, το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο βαρύ: ποιος είχε συμφέρον να διοχετεύσει αυτή την εικόνα;

Η συγκεκριμένη εξέλιξη έρχεται εν μέσω δημοσιευμάτων σε Αμερικανικά ΜΜΕ ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν την επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν.

Η δυτική ανάλυση, ιδιαίτερα η αγγλοσαξονική σχολή γεωπολιτικής σκέψης που κυριάρχησε στον δημόσιο διάλογο των τελευταίων δεκαετιών, εξακολουθεί να ερμηνεύει αυτήν τη μετατόπιση μέσα από τα αντανακλαστικά του Ψυχρού Πολέμου. Μιλά για αντιπαράθεση δύο μπλοκ, για νέα διπολικότητα, για έναν αγώνα μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού που θα κριθεί σε κάποιο μελλοντικό πεδίο μάχης — στρατιωτικό, τεχνολογικό ή χρηματοπιστωτικό. Αυτή η ερμηνευτική προσέγγιση δεν είναι απλώς ανεπαρκής. Είναι παραπλανητική σε βαθμό που καθίσταται από μόνη της ένας παράγοντας αποσταθεροποίησης, επειδή επιτρέπει στις κυβερνήσεις να σχεδιάζουν πολιτική βασισμένες σε ένα μοντέλο κόσμου που δεν αντιστοιχεί πλέον στη δομική πραγματικότητα.

Ο κόσμος περιφερειοποιείται, δεν διχοτομείται

Σε ένα διπολικό σύστημα υπάρχει αρχιτεκτονική: σαφείς γραμμές επιρροής, προβλέψιμα μπλοκ, θεσμοί που λειτουργούν ως μηχανισμοί σταθεροποίησης εντός κάθε σφαίρας. Η ψυχροπολεμική τάξη, παρά τις τεράστιες ανθρώπινες και ηθικές αδυναμίες της, διέθετε λογική εσωτερική συνοχή. Οι κανόνες ήταν γνωστοί, τα όρια σεβαστά έστω και υπό συνθήκες διαρκούς τριβής, και η διπολικότητα παρείχε μια βάση για στρατηγική πρόβλεψη. Αντίθετα, αυτό που αναδύεται σήμερα δεν διαθέτει αρχιτεκτονική. Είναι ένα πλέγμα περιφερειακών κέντρων ισχύος που παραμένουν οικονομικά αλληλοεξαρτώμενα αλλά στρατηγικά ολοένα και πιο καχύποπτα μεταξύ τους, ένας κόσμος όπου η οικονομική ολοκλήρωση και η γεωπολιτική δυσπιστία συνυπάρχουν όχι ως παράδοξο αλλά ως δομική κατάσταση.

Αυτή η συνύπαρξη είναι ακριβώς αυτό που καθιστά το σύγχρονο σύστημα ιδιαίτερα επικίνδυνο. Ένας κόσμος που αποσυνδέεται οικονομικά είναι δυνητικά σταθερός — το κόστος της σύγκρουσης μειώνεται μαζί με την αλληλεξάρτηση. Ένας κόσμος που παραμένει αλληλοεξαρτημένος αλλά αμοιβαία καχύποπτος γεννά συνεχώς κίνητρα για επικράτηση ενώ ταυτόχρονα αυξάνει το κόστος της. Κάθε αλυσίδα εφοδιασμού μετατρέπεται σε δυνητικό μοχλό πίεσης. Κάθε τεχνολογική εξάρτηση καθίσταται ευπάθεια. Κάθε χρηματοπιστωτικός δεσμός αποκτά γεωπολιτική διάσταση.

Η Κίνα γνωρίζει ότι η θαλάσσια εξάρτησή της αποτελεί υπαρξιακή αδυναμία. Πάνω από το ογδόντα τοις εκατό των εισαγωγών της σε πετρέλαιο διέρχεται μέσα από θαλάσσιους διαδρόμους που ελέγχονται στρατηγικά από δυνάμεις που, σε περίπτωση σύγκρουσης, θα μπορούσαν να τους αποκόψουν χωρίς να απαιτηθεί άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση. Αυτή η γνώση καθορίζει τη λογική της κινεζικής στρατηγικής περισσότερο από οποιαδήποτε ιδεολογική εξήγηση. Η επένδυση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι πρωτίστως περιβαλλοντική επιλογή — είναι ασφάλεια εφοδιασμού.

Η Πρωτοβουλία “Ζώνης και Δρόμου” δεν είναι πρωτίστως οικονομική επέκταση — είναι ανάπτυξη χερσαίων εναλλακτικών διαδρόμων που δεν θα μπορούν να αποκλειστούν από ναυτικές δυνάμεις. Η επέκταση σε λιμάνια από την Ανατολική Αφρική ως τον Ατλαντικό δεν αποτελεί εμπορική φιλοδοξία — είναι δημιουργία βάσεων ναυτικής παρουσίας σε ένα σύστημα που αντικαθιστά αργά αλλά συστηματικά την αμερικανική ναυτική κυριαρχία με μια πιο διαχεόμενη, πολυκεντρική ισορροπία.

Η Ρωσία, παρά ή ίσως ακριβώς εξαιτίας της γεωπολιτικής της απομόνωσης, αναδεικνύει με ανεπιθύμητη διαύγεια κάτι που η μεταψυχροπολεμική παγκοσμιοποίηση είχε καταφέρει να καλύψει: ότι οι πρώτες ύλες και η ενεργειακή παραγωγή παραμένουν θεμελιακές συνιστώσες γεωπολιτικής ισχύος. Η δυτική επιβολή κυρώσεων δεν έχει επιτύχει τους στόχους που αρχικά είχαν ανακοινωθεί — δεν έχει καταρρεύσει η ρωσική οικονομία, δεν έχει εξαλειφθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης της πολεμικής μηχανής, δεν έχει απομονωθεί πλήρως η Ρωσία από τα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά δίκτυα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κυρώσεις είναι αναποτελεσματικές per se. Σημαίνει ότι ένα κράτος που ελέγχει σημαντικό μέρος των παγκόσμιων αποθεμάτων υδρογονανθράκων, σιταριού, λιπασμάτων, νικελίου, παλαδίου, τιτανίου και ουρανίου δεν μπορεί να αποκλειστεί από τον κόσμο χωρίς αντίκτυπο που ξεπερνά κατά πολύ τον ίδιο τον αποκλειόμενο.

Γεωπολιτική της ενέργειας

Είναι στο πλαίσιο αυτής της διαπίστωσης που η Μέση Ανατολή επανακτά τη θέση της ως ο πυρήνας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η παγκόσμια σταθερότητα — όχι για συναισθηματικούς ή ιστορικούς λόγους, αλλά για καθαρά δομικούς. Τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν έναν ακόμη γεωπολιτικό κόμβο. Αποτελούν τη φαρυγγική αρτηρία μέσα από την οποία διέρχεται η κυκλοφορία του παγκόσμιου οικονομικού οργανισμού.

Γύρω στο είκοσι τοις εκατό του πετρελαίου που καταναλώνεται παγκοσμίως διέρχεται από αυτήν τη θαλάσσια οδό. Οποιαδήποτε διατάραξη — είτε σε μορφή στρατιωτικής κλιμάκωσης, είτε ασυμμετρικής ανάληψης δράσης, είτε ακόμη και παρατεταμένης διπλωματικής αβεβαιότητας — δεν μεταφράζεται απλώς σε αύξηση τιμών πετρελαίου. Ενεργοποιεί έναν καταρράκτη δευτερογενών και τριτογενών επιπτώσεων που διαχέεται σε ολόκληρο το παγκόσμιο σύστημα με ταχύτητα που η συνήθης οικονομική ανάλυση αδυνατεί να προβλέψει με ακρίβεια.

Η αύξηση των ναυτιλιακών ασφαλίστρων λόγω αβεβαιότητας στη διέλευση του Κόλπου αυξάνει το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων που δεν σχετίζονται άμεσα με το πετρέλαιο. Αυτό επηρεάζει το κόστος παραγωγής αγαθών σε βιομηχανίες που εξαρτώνται από παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Η αύξηση του κόστους φυσικού αερίου επηρεάζει την παραγωγή αμμωνίας, η οποία αποτελεί τη βάση των βιομηχανικών λιπασμάτων, η οποία με τη σειρά της καθορίζει το κόστος αγροτικής παραγωγής, η οποία τελικά επηρεάζει τις τιμές τροφίμων σε αγορές που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το Στενό. Αυτή η αλυσίδα δεν είναι θεωρητική κατασκευή. Εκδηλώθηκε με σαφήνεια κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2021-2022, όταν η διατάραξη της αγοράς φυσικού αερίου στην Ευρώπη οδήγησε σε κρίση παραγωγής λιπασμάτων, η οποία συνέβαλε στην επισιτιστική αστάθεια σε αγορές της Αφρικής και της Νότιας Ασίας.

Ο πληθωρισμός που επανενεργοποιείται λόγω ενεργειακής αβεβαιότητας διατηρεί τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα. Τα υψηλά επιτόκια αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησης δημόσιου χρέους που έχει διογκωθεί μετά από δεκαετίες νομισματικής χαλάρωσης και πανδημικής δημοσιονομικής επέκτασης. Η αύξηση του κόστους χρέους συμπιέζει τις δυνατότητες δημοσιονομικής δράσης των κυβερνήσεων. Η μείωση της δημοσιονομικής ευελιξίας δυσκολεύει τη διαχείριση των κοινωνικών επιπτώσεων της ενεργειακής ακρίβειας.

Η κοινωνική πίεση μετατρέπεται σε πολιτική αποσταθεροποίηση. Η πολιτική αποσταθεροποίηση διαβρώνει τη νομιμοποίηση των θεσμών που είναι αρμόδιοι για τη διαχείριση της κρίσης. Αυτός ο κύκλος δεν είναι σενάριο καταστροφολογίας. Είναι η λογική λειτουργία αλληλοεξαρτώμενων συστημάτων υπό συνθήκες σωρευτικής πίεσης.

Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης

Σε αυτήν τη συγκυρία, η τεχνολογία — και ειδικά η τεχνητή νοημοσύνη — δεν λειτουργεί ως μηχανισμός χειραφέτησης από τη βιομηχανική πραγματικότητα, αλλά ως μηχανισμός εντατικοποίησης της εξάρτησης από αυτήν. Αυτή είναι ίσως η πιο παρεξηγημένη διάσταση της τεχνολογικής επανάστασης που διανύουμε. Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται συχνά στον δημόσιο διάλογο ως μια άυλη, σχεδόν αφηρημένη ανάπτυξη — αλγόριθμοι, μοντέλα, δεδομένα — που λειτουργεί σε ένα χώρο αποσπασμένο από τους φυσικούς περιορισμούς της υλικής οικονομίας. Η πραγματικότητα είναι αντίστροφη.

Κάθε μεγάλο γλωσσικό μοντέλο που εκπαιδεύεται καταναλώνει ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που αντιστοιχούν σε αυτές που χρειάζονται για να τροφοδοτήσει μεσαίου μεγέθους πόλη για ημέρες ή εβδομάδες. Κάθε κέντρο δεδομένων που φιλοξενεί υπολογιστικές υποδομές τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί σταθερή τροφοδοσία ισχύος σε επίπεδα που καθιστούν τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ανταγωνιστές των εθνικών δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Microsoft, η Google, η Amazon Web Services δεν διαπραγματεύονται πλέον μόνο με προμηθευτές υπολογιστικής ισχύος — διαπραγματεύονται με κυβερνήσεις για πρόσβαση σε δίκτυα ηλεκτρισμού, σε εδάφη κατάλληλα για κατασκευή νέων σταθμών παραγωγής, σε πυρηνικές άδειες λειτουργίας που είχαν ανακληθεί εδώ και δεκαετίες. Η επαναφορά του πυρηνικού στον κεντρικό ενεργειακό σχεδιασμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γαλλία και ολοένα και περισσότερο σε χώρες της Ασίας, δεν οφείλεται πρωτίστως σε κλιματικές ανησυχίες. Οφείλεται στη συνειδητοποίηση ότι η επόμενη φάση της οικονομίας απαιτεί βεβαιότητα τροφοδοσίας που οι διακοπτόμενες ανανεώσιμες πηγές από μόνες τους δεν μπορούν να παρέχουν.

Και πίσω από κάθε υπολογιστική μονάδα τεχνητής νοημοσύνης βρίσκονται τα μικροκυκλώματα — το στοιχείο που μετέτρεψε την Ταϊβάν από περιφερειακή γεωπολιτική αφορμή σε έναν από τους πιο κρίσιμους κόμβους του παγκόσμιου συστήματος. Η Taiwan Semiconductor Manufacturing Company παράγει το μεγαλύτερο μέρος των πιο προηγμένων μικροκυκλωμάτων παγκοσμίως. Αυτά τα μικροκυκλώματα δεν είναι πλέον εμπορικά προϊόντα — είναι η θεμελιακή υποδομή πάνω στην οποία λειτουργούν τα σύγχρονα οπλικά συστήματα, τα δίκτυα επικοινωνιών, οι χρηματαγορές, οι βιομηχανικοί αυτοματισμοί και τα ίδια τα συστήματα ελέγχου που διαχειρίζονται τη ροή ενέργειας στα εθνικά δίκτυα.

Η ευπάθεια αυτής της αλυσίδας εφοδιασμού είναι μοναδική στην ιστορία: ποτέ άλλοτε τόσο κρίσιμη τεχνολογική υποδομή δεν ήταν τόσο γεωγραφικά συγκεντρωμένη, τόσο εξαρτημένη από έναν μόνο κόμβο παραγωγής, και ταυτόχρονα τόσο ενσωματωμένη στις αμυντικές ικανότητες ανταγωνιστικών δυνάμεων.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η TSMC κατασκευάζει παραγωγικές εγκαταστάσεις στην Αριζόνα και στη Γερμανία. Όχι επειδή αυτές οι τοποθεσίες είναι οικονομικά βέλτιστες — δεν είναι. Αλλά επειδή η γεωγραφική αποκέντρωση παραγωγής μετατρέπεται σε γεωπολιτική ανάγκη. Και αυτή η αποκέντρωση αυξάνει κατακόρυφα το κόστος παραγωγής, το οποίο μεταφέρεται σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, τροφοδοτώντας εκ νέου τις πληθωριστικές πιέσεις που οι κεντρικές τράπεζες χρησιμοποιούν ως επιχείρημα για τη διατήρηση υψηλών επιτοκίων.

Η Χαρετίνα Κουκούρη είναι διαμεσολαβήτρια χρηματοοικονομικών προϊόντων και αναλύτρια γεωπολιτικής και κεφαλαιακής στρατηγικής. Με σπουδές σε Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων, Εγκληματολογία και MBA στα Χρηματοοικονομικά, η επαγγελματική της πορεία εκτείνεται σε τρεις διακριτούς τομείς: τουρισμό και επιχειρήσεις, ασφάλεια και εγκληματολογία, και χρηματοοικονομικά. Έχει εργαστεί σε πέντε χώρες και μιλά πέντε γλώσσες.