΄Εγραφε ο ποιητής το 1928:

Για τις θρησκευτικές μας δοξασίες-
ο κούφος Ιουλιανός είπεν: Ανέγνων, έγνων,
κατέγνων. Τάχατες μας εκμηδένησε
με το “κατέγνων” του ο γελειωδέστατος.

Τέτοιες εξυπνάδες όμως πέρασι δεν έχουν σ’εμάς
τους χριστιανούς. “Ανέγνως αλλ’ ουκ έγνως ει γαρ έγνως
ουκ αν κατέγνως” απαντήσαμε αμέσως

Κατά το ισχύον Ελληνικόν σύνταγμα (άρθρο 36 παρ. 3 ) «μυστικά άρθρα συνθήκης δεν μπορούν ποτέ να ανατρέψουν τα φανερά». Δηλ. οι μυστικές συμφωνίες δεν υπερισχύουν εκείνων της εθνικής κυριαρχίας. Μάλιστα, για την ψήφιση νόμου που κυρώνει αυτή τη συνθήκη (που περιορίζει την εθνική κυριαρχία) «απαιτείται πλειοψηφία των 3/5 των βουλευτών» (άρθρο 28 παρ.2 του συντάγματος).

Η επίσκεψη Καλίν

Που όμως στερείται ο πρωθυπουργός κ. Κυρ. Μητσοτάκης, εάν κατά τις απειλές του Ιμπραήμ Καλίν ήθελε επεκτείνει τα χωρικά ύδατα της Ελλάδος, (ως έχει υποχρέωσιν απ’ το διεθνές δίκαιον που απεδέχθη η Ελλάς) όχι στα 12 μίλια αλλά έστω και στα 7; Και προειδοποίησε ο Καλίν ότι δεν υπάρχει Ελληνική ΑΟΖ στο Αιγαίον και στην θάλασσα της Λυκίας (Καστελλόριζο), κατά την άποψιν της Τουρκίας. Αλλ’ ακόμη κι ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπτέλ Φατάχ Σίσι ανεγνώρισε την Ελληνική ΑΟΖ.

Τέλος, αναφέρουμε ότι «ο σφετερισμός, με οποιονδήποτε τρόπο, της λαϊκής κυριαρχίας και των εξουσιών που απορρέουν από αυτήν διώκεται μόλις αποκατασταθεί η νόμιμη εξουσία, οπότε αρχίζει η παραγραφή του εγκλήματος» , κατά την παράγραφο 2 της ακροτελεύτιας (Sic) διάταξης του συντάγματος της 11ης Ιουνίου 1975. Και την προσεχή άνοιξη έχομε εκλογές…

Δεν περιμέναμε να γνωρίζει ο αρχικατάσκοπος Καλίν της γείτονος το Ελληνικό σύνταγμα -εδώ το αγνοεί ο ΥΠΕΞ με την “συμφωνία των Αθηνών”- αλλά να μπαίνει μυστικά στου Μαξίμου, όπου χάσαμε τον στυλογράφο μας “Μονμπλάνκ”, μόνον επί Σημίτη θα μπορούσε να συμβεί.

Παρά τις χθεσινές επίσημες ανακοινώσεις, η προσέγγιση των δύο πρώην βουλευτών με το ΠΑΣΟΚ φαίνεται πως είχε ξεκινήσει αρκετά νωρίτερα. Σύμφωνα με πληροφορίες, Τεληγιορίδου και Αβραμάκης είχαν ήδη κάνει αισθητή την παρουσία τους σε κομματικές εκδηλώσεις, μεταξύ άλλων και στο Ηράκλειο, όπου συμμετείχαν στους εορτασμούς για τα γενέθλια του ΠΑΣΟΚ. Το προηγούμενο διάστημα, μάλιστα, είχαν διατηρήσει ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στον Νίκο Ανδρουλάκη και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην προσέγγιση των δύο πλευρών. Έτσι, η επίσημη ένταξή τους στο ΠΑΣΟΚ ήρθε ουσιαστικά να επισφραγίσει μια συνεργασία που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται εδώ και καιρό, καθώς αμφότεροι είχαν ήδη ενεργή συμμετοχή στις κομματικές δράσεις και στην προσπάθεια ενίσχυσης της παράταξης.

Στο επίκεντρο η οικονομία και οι θεσμοί

Στο επίκεντρο των επαφών του Νίκου Ανδρουλάκη στη Θεσσαλονίκη βρέθηκαν χθες οι εκπρόσωποι των παραγωγικών και επιστημονικών φορέων της Βόρειας Ελλάδας. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αξιοποίησε τη συνάντηση για να περιγράψει τις βασικές αρχές πάνω στις οποίες, όπως υποστηρίζει, θα στηριχθεί η διακυβέρνηση της χώρας από το κόμμα του, δίνοντας παράλληλα μια πρώτη εικόνα όσων αναμένεται να αναπτύξει αναλυτικά στη ΔΕΘ. Στο επίκεντρο έθεσε τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον ουσιαστικό διάλογο.

Ο κ. Ανδρουλάκης υποστήριξε ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη καταρτίσει ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο για τη χώρα, το οποίο δεν διαμορφώθηκε με αποκλειστικό γνώμονα τις επόμενες εκλογές. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να παρουσιαστεί μια συνολική πρόταση για μια Ελλάδα με ισχυρότερη οικονομία και γεωπολιτική παρουσία, μεγαλύτερη κοινωνική δικαιοσύνη και θεσμούς που λειτουργούν αποτελεσματικά και ενισχύουν τη δημοκρατία, με σημείο αναφοράς τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Ιδιαίτερη θέση στην τοποθέτησή του είχαν και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η αγορά, με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να αναφέρεται ειδικά στο πρόβλημα ρευστότητας των επιχειρήσεων. Παράλληλα, άσκησε κριτική στην κυβερνητική πολιτική για την πράσινη μετάβαση, προειδοποιώντας ότι ο τρόπος με τον οποίο υλοποιείται δημιουργεί, όπως είπε, ένα πεδίο υπερκερδών για τους ισχυρούς της αγοράς, αντί να λειτουργεί προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.

Αναφερόμενος στην επόμενη ημέρα της ελληνικής οικονομίας, ο Νίκος Ανδρουλάκης έθεσε ως βασική προτεραιότητα την ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων, με έμφαση στην καινοτομία και στη δημιουργία μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη να αποκτήσει πιο ισχυρό ρόλο η περιφέρεια στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, στην αντιμετώπιση της δημογραφικής κρίσης και στην εφαρμογή μιας αποτελεσματικής στεγαστικής πολιτικής.

Στη μάχη της Βόρειας Ελλάδας ο Ανδρουλάκης

Η στρατηγική που εφαρμόζει το ΠΑΣΟΚ ενόψει της ΔΕΘ δεν περιορίζεται στις κεντρικές ομιλίες και εκδηλώσεις. Στη Χαριλάου Τρικούπη επιδιώκουν κάθε σημαντικός κομματικός σταθμός να συνοδεύεται από παρουσία στην περιφέρεια, συναντήσεις με φορείς και άμεση επαφή με την κοινωνία. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια πρακτική που είχε ακολουθηθεί και πριν από την ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη στο Ηράκλειο.

Στο πλαίσιο αυτό, κλιμάκια του κόμματος βρέθηκαν τις προηγούμενες ημέρες σε αρκετές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Στην Κοζάνη, η Μιλένα Αποστολάκη, ο Πάρις Κουκουλόπουλος και η Όλγα Μαρκογιαννάκη παρουσίασαν τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για ζητήματα όπως το ιδιωτικό χρέος, η ακρίβεια και το δημογραφικό.

Στην Ημαθία βρέθηκαν η Ευαγγελία Λιακούλη, ο Γιάννης Τσακίρης και ο Γρηγόρης Τιμοσίδης, με το αγροτικό ζήτημα να βρίσκεται στο επίκεντρο των επαφών τους. Παράλληλα, ο Δημήτρης Μάντζος και η Μάρα Κουκουδάκη πραγματοποίησαν περιοδεία στις Σέρρες, ενώ στη Β’ Θεσσαλονίκης βρέθηκαν οι Θανάσης Γλαβίνας, Δημήτρης Κωνσταντόπουλος και Γεωργία Παναγιωτίδου.

Την ίδια ώρα, σε διαφορετικό επίπεδο εξελίχθηκε η αντιπαράθεση γύρω από τον κ. Σιακαντάρη και το μανιφέστο της ΕΛΑΣ. Ο Παναγιώτης Δουδωνής άσκησε έντονη κριτική στον Αλέξη Τσίπρα, με αφορμή ανάρτηση του συγγραφέα του κειμένου, την οποία ερμήνευσε ως ανοιχτή υποστήριξη σε ένα ενδεχόμενο κυβερνητικό σχήμα μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΕΛΑΣ. Ο ίδιος ο κ. Σιακαντάρης έδωσε τη δική του απάντηση, διευκρινίζοντας ότι η επίμαχη ανάρτηση δεν αποτελούσε κάλεσμα προς ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ για συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι παραμένει σταθερά υπέρ μιας ευρύτερης συνάντησης των δυνάμεων της σοσιαλδημοκρατίας, της Αριστεράς, του ριζοσπαστικού χώρου και των Πρασίνων σε ένα νέο πολιτικό περιβάλλον.

Όπως σημείωσε, αυτό δεν αναιρεί το δικαίωμά του να εκφράζει τις προσωπικές του απόψεις, προσθέτοντας χαρακτηριστικά πως για τον ίδιο λόγο δεν συμμετέχει στο ανώτατο όργανο της ΕΛΑΣ.

Από τη σύγκρουση το πρώτο λεωφορείο έχασε την πορεία του και προσέκρουσε στη στάση, στην οποία εκείνη την ώρα περίμενε κόσμος.

Από το ατύχημα έχουν αναφερθεί μέχρι στιγμής τρεις τραυματίες, οι οποίοι φέρεται να έχουν υποστεί κατάγματα, ενώ στο σημείο χρειάστηκε και επιχείρηση απεγκλωβισμού ενός ατόμου.

Στην περιοχή έσπευσαν δυνάμεις του ΕΚΑΒ, της Πυροσβεστικής και της Τροχαίας, ενώ διερευνώνται οι συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η σύγκρουση.

Στρέφοντας τον προβολέα της αγόρευσής του στην κρίσιμη μέρα και ώρα που ο Σήφης Βαλυράκης είχε βγει με το σκάφος του στη θαλάσσια περιοχή της Ερέτριας, ο εισαγγελέας τόνισε μεταξύ άλλων:

«Τη συγκεκριμένη ημέρα το σκάφος των κατηγορουμένων έχει βγει από το λιμάνι, έχει κινηθεί νότια, αριστερά και βόρεια και βρίσκεται ανάμεσα στην περιοχή του Πεζονησίου και της Αγίας Τριάδας. Εκεί βλέπουν το σκάφος του Ιωσήφ Βαλυράκη, αντιλαμβάνονται το φουσκωτό και διαπληκτίστηκαν. Στο πηδάλιο του σκάφους ήταν ο ένας κατηγορούμενος και ενήργησε επικίνδυνους ελιγμούς με αποτέλεσμα να προκληθεί έντονος κυματισμός, ενώ το σκάφος Βαλυράκη ήταν εν κινήσει. Τα δύο σκάφη προσεγγίζουν και ο δεύτερος κατηγορούμενος με χρήση ξύλινου κονταριού κατέφερε απανωτά χτυπήματα τουλάχιστον 2-3 φορές με αποτέλεσμα την πτώση του Σήφη Βαλυράκη στο νερό χωρίς τη θέληση του θύματος, όπως προκύπτει από το ότι το σκάφος ήταν εν κινήσει, δεν φορούσε τα βάρη του για να καταδυθεί και φοράει ακόμα τα σανδάλια του όταν τον εντοπίζουν».

Και πρόσθεσε πως «την ίδια ώρα, τα δύο σκάφη κινούνται με τις προπέλες να λειτουργούν με αποτέλεσμα ο Σήφης Βαλυράκης να έρθει σε επαφή με τις προπέλες και τα υδροπτερύγια των δύο σκαφών. Από αυτά τα χτυπήματα προκάλεσαν βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις εξαιτίας των οποίων και του συνεπακόλουθου πνιγμού, ως η μόνη ενεργή αιτία, οδήγησαν στο θάνατο».

Κατά τον εισαγγελέα οι κατηγορούμενοι οι οποίοι είναι «αλιείς με πολυετής εμπειρία» είναι σε θέση να «ξέρουν τι μπορεί να γίνει όταν κάνεις αυτές τις κινήσεις, τις δίνες, το τράβηγμα, την ανατάραξη των νερών και πού μπορεί να οδηγήσουν».

Όπως είπε σε άλλο σημείο της αγόρευσής του, είδαν πως πάνω στο σκάφος ήταν ένα άτομο στην ηλικία που ήταν και παρόλα αυτά χρησιμοποίησαν το κοντάρι. «Ο Βαλυράκης αντιστάθηκε όχι όμως με ανάλογο τρόπο, αντιστάθηκε με το να σηκώσει τα χέρια του εξού και τα τραύματα, αμύνθηκε για να προστατευθεί από τα χτυπήματα», συμπλήρωσε απευθυνόμενος στους τακτικούς δικαστές και τους ενόρκους οι οποίοι σε λίγες μέρες θα κληθούν να εκδώσουν την ετυμηγορία τους.

Σχολίασε δε ότι και η μεταγενέστερη συμπεριφορά τους είναι επιβαρυντική: «Ακόμα και όταν πήγαν όλα στραβά απομακρύνθηκαν από το σημείο εγκαταλείποντας αυτόν αβοήθητο. Ακόμα και αργότερα στις κινητοποιήσεις εντοπισμού θα μπορούσαν να δώσουν πληροφορίες στις αρχές, το οποίο δεν έγινε».

Η διαδικασία θα συνεχιστεί με τις αγορεύσεις των δικηγόρων υποστήριξης κατηγορίας και των συνηγόρων υπεράσπισης των κατηγορουμένων μετά το τέλος των οποίων θα εκδοθεί η απόφαση του δικαστηρίου.

Οι βιασμοί δεν είναι προπαγάνδα, είναι μια πραγματικότητα, την οποία βίωσαν πέραν των 1.000 ανθρώπων. Το γεγονός ότι αυτό το θέμα δεν “κυνήγησε” την κατοχική δύναμη, είναι επειδή ήταν ζήτημα  ταμπού και γι’ αυτό και επιβλήθηκε ένα σιωπητήριο. Και από το κράτος και από τα θύματα. Τα θύματα, μετά από όσα βίωσαν στα χέρια των Τούρκων, είχαν να αντιμετωπίσουν και την κοινωνική απαξίωση. Κάποιες γυναίκες εκδιώχθηκαν από το σπίτι τους, τις εγκατέλειψαν οι σύζυγοί τους.

Κόλαση για τις γυναίκες της Κύπρου

Έπρεπε να περάσουν τόσα χρόνια, να υπάρξουν πρωτοβουλίες και κάποιες γυναίκες-θύματα, να σπάσουν τη σιωπή τους. Αποκορύφωμα των πρωτοβουλιών, το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου. Πρέπει να σημειωθεί πως αμέσως μετά την εισβολή, γυναίκες που έχουν δηλώσει πώς κακοποιήθηκαν σεξουαλικά έτυχαν ψυχολογικής στήριξης (με εμπλοκή του ψυχίατρου Τάκη Ευδόκα). Επίσης, το  κράτος βρέθηκε ενώπιον ενός νέου δεδομένου, τρομακτικού και με έντονες κοινωνικές προεκτάσεις.

Έπρεπε να βρεθεί τρόπος να αρθούν τα νομικά προσκόμματα για να μπορέσουν γυναίκες που εγκυμονούσαν από βιασμό να προχωρήσουν σε έκτρωση. Αυτό έγινε διά νόμου. Η  Βουλή των Αντιπροσώπων κλήθηκε εκτάκτως και εν πολλοίς “ινκόγκνιτο” να τροποποιήσει το σχετικό άρθρο του Ποινικού Κώδικα. Η τροποποίηση δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Δημοκρατίας της 15 Νοεμβρίου του 1974. Η αλλαγή της νομοθεσίας έγινε με τη σιωπηρή συγκατάθεση της Εκκλησίας. Εκτρώσεις γίνονταν και στα κρατικά νοσοκομεία  και στο νοσοκομείο των βρετανικών βάσεων Ακρωτηρίου.

Το θέμα των βιασμών περιλήφθηκε στην προσφυγή της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που κατατέθηκε μετά την εισβολή. Το περιεχόμενο της έκθεσης οριστικοποιήθηκε στις 10 Ιουλίου 1976 και ήταν καταδικαστική για την Τουρκία. Από τις μαρτυρίες, που αφορούσαν τους βιασμούς, καταγράφονται μερικές πιο κάτω:

Ο δρ Χατζηκακού στις χειρό­γραφες σημειώσεις του, που τις υπέβαλε ως μέρος της μαρτυρίας του, ανέφερε τα κατωτέρω επεισόδια βιασμού, που επέσυραν την προσοχή του (63):

• Ένα διανοητικά καθυστερημένο κορί­τσι βιάστηκε στο σπίτι του από είκο­σι στρατιώτες, τον ένα ύστερα από τον άλλο. Όταν το θύμα άρχισε να ξεφωνίζει, το πέταξαν από το παρά­θυρο του δευτέρου πατώματος: Έπαθε θλάση της ράχης και έμεινε παράλυτη. Ο δρ Χατζηκακού την περιέθαλψε για θλάση της ράχης.

Βιασμοί: Φρικαλέες μαρτυρίες

Μία μέρα ύστερα από την άφιξή τους στη Βώνη, οι Τούρκοι συγκέντρωσαν τα κορίτσια σ’ ένα σπίτι και τα βί­ασαν.

• Ένα κορίτσι στο Παλαίκυθρο, που διέμενε μαζί με τους γονείς του, το έ­βγαλαν έξω και το βίασαν κάτω από την απειλή όπλου.
• Στο χωριό Τέμπλος, οι Τούρκοι στρατιώτες προσπάθησαν να βιάσουν 17χρονη μαθήτρια. Αντιστάθηκε και τη σκό­τωσαν.
• Μία γυναίκα από τη Γύψου του ανέφερε ότι 25 κορίτσια κρατούντο στο Μαραθόβουνο ως πόρνες.
• Μία άλλη γυναίκα είδε πολλά κορί­τσια να βιάζονται από Τούρκους στρατιώτες.
• Μία γυναίκα από τη Βώνη βιάστηκε σε τρείς περιπτώσεις από τέσσερα πρόσωπα, τον ένα ύστερα από τον άλλο. Έμεινε έγκυος.

Όλα αυτά είναι μαρτυρίες, που ναι μεν κατατέθηκαν, πλην όμως ήταν “κρυμμένες” στις ψυχές των θυμάτων και της ιστορίας. Και η κατοχική Τουρκία; Ατιμώρητη, “ανησυχεί” μήπως και δυσφημιστεί ο στρατός της!

Μια όσμωση που αξίζει να την ζήσετε αν βρεθείτε στη Θράκη συνδυάζοντας και πρωινές βόλτες στα πέριξ, στα πομακοχώρια, τα Άβδηρα, το Πόρτο Λάγος, την Κομοτηνή, την Καβάλα, την Κεραμωτή. Η κοσμοπλημμύρα που παρατηρείται στην Ξάνθη δεν λειτουργεί αρνητικά, κάθε άλλο. Δείχνει ότι όλοι χωρούν να βολευτούν σε αυλές, αρχοντικά, σε μπαράκια, σε πάρκιγκ που μεταβλήθηκαν σε ταβερνάκια, ενώ στην πλατεία της Μητρόπολης η υπαίθρια σκηνή φιλοξενεί ονόματα όπως την Ελεονόρα Ζουγανέλη, τη Νατάσα Μποφίλιου, τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, ενώ σε κάθε στενό υπάρχει κι ένα διαφορετικό ρεπερτόριο με μικρά σχήματα που τα δίνουν όλα. Μουσικές, αγκαλιές, χαμόγελα, χειροποίητα κεράσματα, υπαίθριοι πωλητές, λουκουμάδες, και κάθε λογής αυτοσχέδια φαγητά, που είναι πειρασμός.

Η όμορφη Ξάνθη μας καλωσορίζει!

Φυσικά υπάρχει προβολή όλων των τεχνών σε εμβληματικούς χώρους στην ΦΕΞ, στο παλιό δημαρχείο Ξάνθης στο Ίδρυμα Δημητράκη, σε γκαλερί, στο αρχοντικό του Λυκείου Ελληνίδων με το φωτογραφικό αφιέρωμα στα 100 χρόνια ζωής στην έκθεση παραδοσιακών κι αστικών στολών, στις καραγκιοζο-ιστορίες, αλλά και σε τόσες δράσεις που προβληματίζεται ο επισκέπτης τί να διαλέξει.

Η αγορά ανοικτή, όλη η πόλη ζωντανή, τα παραδοσιακά ζαχαροπλαστεία, το κέντρο φωταγωγημένο, τα μουσεία ανοικτά. Μη παραλείψετε το Μουσείο της Σκιάς. Η δημοτική αρχή, μαζί με τους συλλόγους που είναι η ψυχής της πόλης, την ετοιμότητα των υπηρεσιών, πυροσβεστικής, αστυνομίας, του Ερυθρού Σταυρού κ.α. δείχνει στην πράξη τι σημαίνει συνεργασία, φιλοξενία, σε μια πόλη της Θράκης που δέχεται από χθες και αφίξεις υπουργών λόγω της επικείμενης Διεθνούς Έκθεσης της Θεσσαλονίκης, που φέτος τιμώμενη χώρα είναι η Ιαπωνία.

Καθ’ όλη τη διάρκεια των Γιορτών της Ξάνθης θα προσφέρονται δωρεάν θεματικές ξεναγήσεις στην Παλιά Πόλη, ενώ το πρόγραμμα συμπληρώνουν πλούσιες παιδικές δράσεις με αιχμή το “Φεστιβάλ Τεχνολογίας” στο Θεματικό Πάρκο Λιμνίο, εκθέσεις σε εμβληματικούς χώρους της πόλης και νέοι θεσμοί, όπως η 1η Γιορτή Μελιού, οι νεανικές μπάντες κλπ. Όσοι βρεθούν στην Ξάνθη δεν πρόκειται να ξεχάσουν αυτή την πλούσια, γιορτινή ατμόσφαιρα!

Η γαλλική πλευρά έχει ανακοινώσει ότι παρόντες στην συνάντηση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Grand Palais, θα είναι περίπου 2.000 άτομα, προερχόμενα από 120 χώρες και από τους χώρους της πολιτικής, των επιχειρήσεων, της επιστήμης και της τεχνολογίας.

Βασικό αντικείμενο της συνάντησης είναι η διακυβέρνηση του Διαστήματος, το οποίο λαμβανομένων υπόψη των γεωπολιτικών εντάσεων των τελευταίων ετών έχει αρχίσει να εξελίσσεται σε ένα χώρο ανταγωνισμού κρατών και επιχειρήσεων. Και αυτό διότι, όπως υπογράμμιζαν τις τελευταίες ημέρες γαλλικές διπλωματικές πηγές, το Διάστημα δεν αφορά πλέον μόνο δορυφόρους, εκτοξεύσεις και επιστημονική έρευνα, αλλά έχει γίνει ένας στρατηγικός τομέας που αφορά την άμυνα, τις τηλεπικοινωνίες, την πρόσβαση σε δεδομένα, το κλίμα και εν τέλει την τεχνολογική κυριαρχία.

Όπως ανακοινώθηκε, το πρόγραμμα εκδηλώσεων στο Grand Palais οργανώνεται γύρω από τρία θέματα, ανοιχτά σε όλους τους καλεσμένους, τα οποία αύριο και μεθαύριο θα διερευνηθούν μέσω παρουσιάσεων και “στρογγυλών τραπεζιών”.

Τα τρία αυτά θέματα είναι τα εξής:

I. Αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκόσμιας διαστημικής οικονομίας μέσω της διεθνούς συνεργασίας.

II. Διαστημική επιστήμη, τεχνολογία και εξερεύνηση από διεθνή οπτική γωνία: ένα πλεονέκτημα για το μέλλον της ανθρωπότητας.

III. Διασφάλιση της διαστημικής ασφάλειας μέσω διαλόγου, άμυνας και συνεργασιών.

Η αντιμετώπιση αυτών των τριών θεμάτων θα πρέπει, σύμφωνα με τη γαλλική διπλωματία, να επιτρέψει την αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων που σχετίζονται με τη μελλοντική ανάπτυξη των διαστημικών δραστηριοτήτων, συνδυάζοντας εθνικές, ηπειρωτικές και τομεακές προοπτικές. Το πρωί της Πέμπτης 10 Σεπτεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί, όπως ανακοινώθηκε από τους διοργανωτές, επίσημη συνεδρίαση αφιερωμένη στις ομιλίες των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων που θα παραστούν.

Έντονη είναι εξάλλου και η ευρωπαϊκή διάσταση της συνόδου κορυφής. «Η Σύνοδος Κορυφής θα αποτελέσει μια ευκαιρία να αναδειχθεί ο ρόλος της Ευρώπης ως διαστημικής δύναμης, προωθώντας τη χρήση του διαστήματος προς όφελος όλων και τη διεθνή συνεργασία βάσει κοινών κανόνων» επισημαίνει σε σχετική ανακοίνωσή της η γαλλική διπλωματία. Στο περιθώριο της διεθνούς συνάντησης θα πραγματοποιηθεί, στις Invalides, συνεδρίαση των κρατών της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελβετίας, της Νορβηγίας και της Ουκρανίας για τα θέματα της άμυνας, ενώ αύριο το βράδυ ο Γάλλος πρόεδρος θα παραθέσει στο προεδρικό Μέγαρο δείπνο στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων που θα προσέλθουν στο Παρίσι.

Δεν έχουν προσκληθεί η Ρωσία, το Ιράν και η βόρεια Κορέα, ενώ δημοσιογραφικές πληροφορίες των τελευταίων ημερών αναφέρουν ότι υποβαθμισμένη θα είναι και η αμερικανική παρουσία και ότι μετά από παρέμβαση του Αμερικανού Προέδρου ακύρωσαν τη συμμετοχή τους επιχειρηματίες, όπως ο Ιλον Μασκ και ο Τζεφ Μπέζος. Απών τέλος θα είναι και ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτζ, λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων στο γερμανικό κοινοβούλιο, όπως ανακοινώθηκε την Παρασκευή από την καγκελαρία.

Υπάρχει όμως και μια σημαντική οικονομική διάσταση. Τα τελευταία χρόνια, η ισοτιμία της τουρκικής λίρας σε σχέση με το ευρώ, σε συνδυασμό με τις μεταβολές στις τιμές και τον πληθωρισμό στην Τουρκία, έχει καταστήσει αρκετούς ελληνικούς προορισμούς σχετικά πιο προσιτούς για τους γείτονες. Το αποτέλεσμα δεν περιορίζεται στις διακοπές. Η ίδια οικονομική συγκυρία έχει ενισχύσει ακόμη και τις ημερήσιες επισκέψεις για αγορές, ιδιαίτερα στα σουπερμάρκετ και στα καταστήματα των παραμεθόριων περιοχών.

Η Ελλάδα έχει γίνει έτσι ένας προσιτός προορισμός, όχι μόνο για τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Εκπαιδευτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι, έμποροι και άνθρωποι της μεσαίας τάξης μπορούν πλέον να περάσουν μέρος των διακοπών τους στο εξωτερικό. Η εξέλιξη αυτή δείχνει και μια αλλαγή στην τουρκική κοινωνία: Οι διακοπές εκτός χώρας δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικό προνόμιο των πιο εύπορων.

Η πολιτισμική εγγύτητα

Το φαγητό, η μουσική, οι συνήθειες, ακόμη και στοιχεία της καθημερινής ζωής δημιουργούν ένα περιβάλλον οικείο στον Τούρκο επισκέπτη. Η Ελλάδα είναι ταυτόχρονα εξωτερικό και κάτι αρκετά γνώριμο, ώστε ο ταξιδιώτης να αισθάνεται άνετα. Στα πλεονεκτήματα προστίθεται και η εμπειρία των υπηρεσιών. Για αρκετούς Τούρκους επισκέπτες, η διαφάνεια στις τιμές, η χρέωση και η γενικότερη συμπεριφορά στον χώρο της εστίασης και του τουρισμού αποτελούν σημαντικά στοιχεία. Η αίσθηση ότι ο πελάτης γνωρίζει εξαρχής τι πρόκειται να πληρώσει μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό πλεονέκτημα σε μια εποχή κατά την οποία η τουριστική εμπειρία συνδέεται όλο και περισσότερο με τη σχέση ποιότητας και τιμής.

Εδώ βρίσκεται και ένα από τα σημεία σύγκρισης με την Τουρκία. Ορισμένες τουρκικές επιχειρήσεις έχουν κατηγορηθεί ότι αντιμετωπίζουν τον τουρίστα πρωτίστως ως πηγή εσόδων, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. Πρόσθετες χρεώσεις, ασαφείς τιμές ή μια συμπεριφορά που αφήνει στον πελάτη την εντύπωση ότι η εξυπηρέτηση είναι αγγαρεία μπορούν τελικά να λειτουργήσουν εις βάρος του ίδιου του τουριστικού κλάδου. Η Ελλάδα, αντιθέτως, φαίνεται να έχει κατανοήσει ότι η τουριστική εμπειρία δεν εξαρτάται μόνο από το φυσικό τοπίο. Η ποιότητα της εξυπηρέτησης, η προβλεψιμότητα των τιμών και η συνολική αίσθηση που αποκομίζει ο επισκέπτης έχουν εξίσου μεγάλη σημασία.

Καθοριστική είναι και η διευκόλυνση που παρέχεται στους Τούρκους πολίτες για την επίσκεψη στα ελληνικά νησιά. Η ειδική διαδικασία έκδοσης βίζας για τα νησιά έχει κάνει πολύ ευκολότερη την πρόσβαση και έχει ενισχύσει σημαντικά τη ροή Τούρκων επισκεπτών προς το Αιγαίο. Όταν ένας προορισμός βρίσκεται σε απόσταση λίγων ωρών και η διαδικασία εισόδου είναι σχετικά απλή, η επιλογή του γίνεται ακόμη πιο εύκολη.

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα έχει επενδύσει εδώ και χρόνια στη διεθνή τουριστική προβολή της. Έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα ισχυρό τουριστικό brand, αξιοποιώντας τη φυσική ομορφιά, την ιστορία, τα νησιά, την αρχιτεκτονική και το πολιτιστικό της απόθεμα. Η επιτυχία της δεν περιορίζεται στην τουρκική αγορά, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη και στις μεγάλες διεθνείς αγορές.

Η διαφορά μεγέθους

Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι η Τουρκία δεν διαθέτει φυσικό, ιστορικό ή πολιτιστικό πλούτο. Σ’ αυτά τα πεδία διαθέτει δυνατότητες και σε ορισμένους τομείς σαφώς καλές υποδομές. Το τουρκικό οδικό δίκτυο, για παράδειγμα, έχει αναπτυχθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια, ενώ η χώρα διαθέτει ένα πολύ μεγαλύτερο και πιο διαφοροποιημένο τουριστικό προϊόν. Η διαφορά βρίσκεται περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνται αυτά τα πλεονεκτήματα.

Η Ελλάδα έχει καταφέρει να διατηρήσει σε πολλές περιοχές την αυθεντική αρχιτεκτονική και την τοπική φυσιογνωμία, μετατρέποντάς τες παράλληλα σε μέρος της τουριστικής της ταυτότητας. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί μια εμπειρία που δύσκολα αναπαράγεται σε μαζική κλίμακα.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα περίπου δέκα εκατομμυρίων κατοίκων, ενώ η Τουρκία φιλοξενεί έναν πληθυσμό ενενήντα εκατομμυρίων. Οι πιέσεις που δημιουργεί ο τεράστιος πληθυσμός, η ταχύτητα της οικονομικής ζωής και η μαζικότητα των τουριστικών προορισμών είναι αναπόφευκτες. Η αίσθηση ενός πιο αργού και ήρεμου ρυθμού που συναντά κανείς σε πολλές ελληνικές περιοχές συνδέεται, εν μέρει, και με αυτή τη διαφορά κλίμακας.

Η αυξανόμενη προτίμηση των Τούρκων για την Ελλάδα είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού πρακτικών πλεονεκτημάτων: Η απόσταση, το κόστος, η ευκολία πρόσβασης, η πολιτισμική οικειότητα, η διαδικασία της βίζας, η ποιότητα των υπηρεσιών και η αίσθηση ότι ο επισκέπτης ξέρει τι πληρώνει και τι πρόκειται να πάρει.

Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη διαπίστωση. Σε μια τουριστική αγορά όπου ο ανταγωνισμός γίνεται ολοένα πιο έντονος, δεν αρκεί μια χώρα να διαθέτει όμορφες παραλίες, ιστορία και φυσικό πλούτο. Χρειάζεται να κάνει τον επισκέπτη να αισθάνεται ότι αξίζει να επιστρέψει.

Για τους Τούρκους τουρίστες, η Ελλάδα φαίνεται ότι έχει καταφέρει να συνδυάσει ακριβώς αυτά τα στοιχεία: είναι κοντά, σχετικά προσιτή, οικεία και ταυτόχρονα αρκετά διαφορετική ώστε να προσφέρει την αίσθηση μιας πραγματικής απόδρασης στο εξωτερικό. Γι’ αυτό και η τουριστική κίνηση από την Τουρκία προς την Ελλάδα δεν μοιάζει να αποτελεί παροδική μόδα. Όσο οι οικονομικές συνθήκες, η εύκολη πρόσβαση και οι διευκολύνσεις για τους Τούρκους ταξιδιώτες παραμένουν, η Ελλάδα θα συνεχίσει να αποτελεί μία από τις πιο φυσικές επιλογές τους για διακοπές.

Οι Φρουροί ανακοίνωσαν ακόμη τις πρώτες πρωινές ώρες ότι επιτέθηκαν εναντίον δυο σκαφών του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ και οκτώ πετρελαιοφόρων δεξαμενόπλοιων και άλλων δέκα πλοίων στον Κόλπο και στο στενό του Ορμούζ, σε «ανταπόδοση για την επίθεση και τις εχθρικές ενέργειες του αμερικανικού τρομοκρατικού στρατού» που είχαν στο στόχαστρο «πέντε ιρανικά πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια», σύμφωνα με ιρανικά κρατικά ΜΜΕ.

Το Μπρεντ αγγίζει τα 100 δολάρια

Χθες οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι κατέστρεψαν πέντε πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια σε αντίποινα για επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης εναντίον πολεμικού πλοίου των ΗΠΑ τις προηγούμενες δυο ημέρες.

«Το Ιράν συνεχίζει να προσπαθεί να πλήξει αμερικανικά πολεμικά πλοία, και κάθε φορά που το κάνει, ή αποπειράται να το κάνει, θα χάνει πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια, και νομίζω θα το ξαναδείτε αυτό σήμερα», τόνισε ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στο περιθώριο επίσκεψής του στην Κολομβία.

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim μετέδωσε ότι «μικρό τάνκερ του Ιράν υπέστη αμερικανική πυραυλική επίθεση κοντά στο ιρανικό νησί Χαργκ», χωρίς να κάνει λόγο για θύματα. Ωστόσο στη σημερινή ανακοίνωσή τους, οι Φρουροί επιβεβαίωσαν ότι υπέστησαν επιθέσεις πέντε ιρανικά τάνκερ. Με αυτό το φόντο, οι τιμές του πετρελαίου συνέχιζαν να αυξάνονται νωρίτερα σήμερα, με το Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας προς παράδοση τον Νοέμβριο να αγγίζει ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι στις πρώτες συναλλαγές στην Ασία.

Χθες ο επικεφαλής του γενικού επιτελείου των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί τόνισε πως «οποιαδήποτε επίθεση εναντίον ιρανικών πετρελαιοφόρων δεξαμενόπλοιων θα οδηγεί σε πλήγματα» του Ιράν «εναντίον αμερικανικών βάσεων στην περιοχή».

Υποβρύχιο drone

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν χθες ότι «συνέλαβαν υποβρύχιο μη επανδρωμένο θαλάσσιο όχημα, από τα πιο σύγχρονα του αμερικανικού στρατού, στην είσοδο του στενού του Ορμούζ», σε ανακοινωθέν τους που αναμεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση.

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν από την πλευρά τους ότι μη επανδρωμένο υποβρύχιο όχημά τους, «παλαιότερο μοντέλο», υπέστη βλάβη στην περιοχή του στενού, χωρίς να ξεκαθαρίσουν αν αναφέρονταν σε αυτό που κατασχέθηκε από το Ιράν. Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε επίσης ότι έγιναν επιθέσεις εναντίον δυο αμερικανικών αντιτορπιλικών με βαλλιστικούς πυραύλους.

Η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον συνεχίζουν τις ανταλλαγές πυρών γύρω από και στο στενό του Ορμούζ, καθώς η κατάπαυση του πυρός –που έβαλε τέλος τον Απρίλιο στην πρώτη φάση εντατικών βομβαρδισμών κι αντεπιθέσεων έπειτα από την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση την 28η Φεβρουαρίου– έγινε κομματάκια τον Ιούλιο.

Οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις έχουν ουσιαστικά ανασταλεί καθώς τα δυο μέρη παραμένουν ασυμβίβαστα όσον αφορά τον έλεγχο του θαλάσσιου περάσματος από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και αερίου.

Από το ξέσπασμα του πολέμου, η κίνηση έχει σχεδόν παραλύσει, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις διεθνείς αγορές ενέργειας κι απογειώνοντας τις τιμές του αργού. Η Τεχεράνη απαιτεί τα πλοία να ζητούν την άδεια της για να διασχίσουν το στενό, κάτι που απορρίπτουν η Ουάσιγκτον και κράτη της περιοχής.

Η αμερικανική κυβέρνηση, η οποία σε αντίποινα εφαρμόζει αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, πρόσθεσε εξάλλου στη μαύρη λίστα της χθες το σύνολο του τομέα των αερομεταφορών στο Ιράν, επισείοντας την απειλή κυρώσεων σε βάρος οποιουδήποτε συνεργάζεται με τις αεροπορικές εταιρείες της Ισλαμικής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των δυο βασικών Mahan Air και Iran Air.

Ωστόσο, όποιος ανατρέξει στα γεγονότα εκείνης της τραγικής περιόδου, θα διαπιστώσει ότι η αλήθεια είναι διαφορετική. Είναι πολλά και σοβαρά τα συμβάντα της εμπλοκής Ουκρανών σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, σε όλη τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, και όχι μόνον στην αρχή της επιχείρησης “Μπαρμπαρόσσα”, όπως τα δύο πογκρόμ στο Λβοφ – που παρουσιάσαμε στο προηγούμενο άρθρο στο SLpress.gr.

Η εμπλοκή αυτή έγινε είτε άμεσα, από ομάδες της OUN και αργότερα από τον “Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό” (UPA), είτε από την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” (Schutzmannschaft), που σχηματίστηκε με τη συμμετοχή μελών και από τις δύο φράξιες της OUN.

Η σφαγή των παιδιών στη Μπέλα Τσέρκβα

Ένα από τα πλέον αποτρόπαια εγκλήματα που συμμετείχε η “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” ήταν η δολοφονία, στην πόλη Μπίλα Τσέρκβα (Λευκή Εκκλησιά), 90 Εβραιόπουλων, ηλικίας μερικών μηνών, έως επτά ετών. Τα παιδιά, μετά την εκτέλεση των γονιών τους, κλείστηκαν σε ένα κτίριο και έμεναν νηστικά και διψασμένα. Το κλάμα τους, ίσως ενοχλητικό, παρακίνησε τους Γερμανούς στρατιώτες να ζητήσουν από δύο καπελάνους – στρατιωτικούς ιερείς – Καθολικό και Λουθηρανό, να βρουν μία λύση.

Αυτοί απευθύνθηκαν – από τις ελάχιστες φορές που καταγράφεται μια τέτοια παρέμβαση – στον στρατάρχη Walter von Reichenau ζητώντας του την απελευθέρωση των παιδιών. Εκείνος, φανατικός αντισημίτης, έξαλλος από οργή, διέταξε την άμεση εκτέλεσή τους. Σύμφωνα με τα πρακτικά των δικών που διενεργήθηκαν μεταπολεμικά, οι διοικητές της Βέρμαχτ αρνήθηκαν να δώσουν τέτοια εντολή στους υφισταμένους τους, φοβούμενοι ότι η συμμετοχή σε μια τέτοια δολοφονία θα υπονόμευε το ηθικό τους. Η αποτρόπαια επιχείρηση τελικά ανατέθηκε στα μέλη της “Ουκρανικής Βοηθητικής Αστυνομίας”.

Στις 22 Αυγούστου 1941, τα παιδιά μεταφέρθηκαν σε έναν σκαμμένο λάκκο και εκτελέστηκαν. Όπως αφηγήθηκε το στέλεχος των SS Άουγκουστ Χέφνερ: «Ο Μπλόμπελ [Διοικητής του Sonderkommando 4a της Einsatzgruppe C, Paul Blobel] με διέταξε να εκτελέσω αυτά τα παιδιά. Τον ρώτησα: “Ποιος θα πυροβολήσει;”. Απάντησε: “Στρατιώτες των Waffen-SS”. Του είπα: “Είναι νεαροί άνδρες, πώς μπορούμε να τους εξηγήσουμε ότι πρέπει να πυροβολούν μικρά παιδιά;”. Και πρότεινα να εκτελεστούν από Ουκρανούς αστυνομικούς υπό την διοίκηση του Feldkommandant. Κανένας τους δεν αρνήθηκε… Πήγα στο άλσος… Οι στρατιώτες είχαν ήδη προλάβει να σκάψουν ένα χαντάκι… Έφεραν τα παιδιά… Οι Ουκρανοί στέκονταν τριγύρω, τρέμοντας. Ξεφόρτωσαν τα παιδιά… Τα τοποθέτησαν στην άκρη του χαντακιού και άρχισαν να πυροβολούν…».

Σύμφωνα με τον ιστορικό Κάρελ Μπέρκχοφ, μαζί με τη “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” συμμετείχαν και μέλη του “Bukovynsʹkyy kurin” (Τάγμα – ή Λόχος – της Μπουκοβίνας), ενός παραστρατιωτικού σχηματισμού της OUN(m) (υποστηρικτές της φράξιας Μέλνικ), που σχηματίστηκε κυρίως από Ουκρανούς που κατάγονταν από τη Βόρεια Μπουκοβίνα, η οποία είχε καταληφθεί από το ρουμανικό στρατό.

Το 1944, με την υποχώρηση των Γερμανών, η μονάδα αναδιοργανώθηκε και ορισμένα τμήματά της μεταφέρθηκαν στη Γαλλία για να πολεμήσουν κατά των Συμμάχων. Σήμερα, στην πόλη Τσερναφτσί, στη δυτική Ουκρανία, υψώνεται μνημείο που τιμά την “εθνική” δράση της οργάνωσης. Αλλά και ο Αντρίι Μέλνικ, που πέθανε το 1964, στο Λουξεμβούργο, τάφηκε επισήμως, μαζί με τη σύζυγό του, στις 25 Μαΐου 2026, στο Εθνικό Νεκροταφείο Μνήμης Πολέμου, στην περιοχή του Κιέβου.

Όσον αφορά τη Μπίλα Τσέρκβα, η εξόντωση των Εβραίων ολοκληρώθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1941, όταν εξολοθρεύθηκε το σύνολο του εβραϊκού πληθυσμού, 4.500 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 600 παιδιών. Ωστόσο, και ο πολύς Reichenau, γόνος Πρώσων αριστοκρατών, που έδωσε τη διαταγή των εκτελέσεων, δεν άργησε να αφήσει τον μάταιο αυτόν κόσμο, καθώς τον Ιανουάριο του 1942 έπαθε εγκεφαλική αιμορραγία, και, εν συνεχεία, το αεροπλάνο που τον μετέφερε ημιθανή στη Λειψία, κατέπεσε από μηχανική βλάβη στην Πολτάβα.

Η φρίκη του Μπάμπι Γιάρ

Ένα άλλο, φρικτό, κεφάλαιο του Ολοκαυτώματος στην Ουκρανία γράφτηκε στον τόπο μαρτυρίου του Μπάμπι Γιάρ. Εκείνη την εποχή ήταν μία χαράδρα (αυτό σημαίνει η λέξη γιάρ) όπου, αμέσως μετά την είσοδο του γερμανικού στρατού στο Κίεβο και για δύο ημέρες, στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου 1941, το Sonderkommando “4a” υπό τη διοίκηση του Paul Blobel και του Αρχιστράτηγου της Αστυνομίας Otto Rasch, με τη συμμετοχή του 45ου και του 303ου τάγματος της γερμανικής αστυνομίας, την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία”, και ντόπιων δωσίλογων, εκτέλεσαν 33.771 Εβραίους. Στον αριθμό αυτόν δεν περιλαμβάνονται τα παιδιά κάτω των 3 ετών, τα οποία επίσης δολοφονήθηκαν αδιακρίτως.

»Η μαρτυρία ενός οδηγού της Βέρμαχτ είναι συγκλονιστική: «Σταμάτησα εκεί κοντά, και οι Ουκρανοί στο ξέφωτο άρχισαν να φορτώνουν το αυτοκίνητο με πράγματα. Από εκεί, είδα ότι οι Εβραίοι που έφταναν –  άνδρες, γυναίκες και παιδιά – συναντήθηκαν επίσης από Ουκρανούς και κατευθύνθηκαν σε ένα μέρος όπου έπρεπε να φυλάξουν με τη σειρά τα υπάρχοντά τους, παλτά, παπούτσια, ρούχα, ακόμη και εσώρουχα. Σε κάποιο σημείο, οι Εβραίοι ήταν επίσης υποχρεωμένοι να βάλουν τα τιμαλφή τους. Όλα αυτά συνέβησαν πολύ γρήγορα: αν κάποιος καθυστερούσε, οι Ουκρανοί του ορμούσαν με κλωτσιές και γροθιές. Νομίζω ότι χρειαζόταν λιγότερο από ένα λεπτό από τη στιγμή που κάποιος έβγαζε το παλτό του μέχρι να βρεθεί εντελώς γυμνός. Δεν γινόταν διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών και παιδιών…

Οι γυμνοί Εβραίοι οδηγήθηκαν σε μια χαράδρα μήκους περίπου 150 μέτρων, πλάτους 30 μέτρων και βάθους 15 μέτρων. Δύο ή τρία στενά περάσματα οδηγούσαν σε αυτή τη χαράδρα, από την οποία κατέβαιναν οι Εβραίοι. Καθώς πλησίαζαν στην άκρη της χαράδρας, Γερμανοί αστυνομικοί τους άρπαζαν και τους έβαζαν πάνω στα σώματα των εκτελεσμένων Εβραίων που βρίσκονταν ήδη εκεί. Αυτό συνέβη πολύ γρήγορα. Τα πτώματα βρίσκονταν σε τακτοποιημένες σειρές. Μόλις ένας Εβραίος ξάπλωνε, ένας Γερμανός αστυνομικός τον πλησίαζε και τον πυροβολούσε στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Οι Εβραίοι που κατέβαιναν στο φαράγγι τρομοκρατήθηκαν τόσο πολύ από αυτή την φρικτή σκηνή που αντίκριζαν που πάγωναν… Ήταν ένας ιμάντας μεταφοράς, που δεν έκανε διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών ή παιδιών.

Τα παιδιά έμειναν με τις μητέρες τους και εκτελέστηκαν μαζί τους… Στον λάκκο είδα πτώματα σε τρεις σειρές, μήκους περίπου 60 μέτρων η καθεμία. Δεν μπορούσα να διακρίνω πόσα στρώματα υπήρχαν, το ένα πάνω στο άλλο. Το θέαμα των σπαρακτικών, αιματοβαμμένων σωμάτων με σύγχυσε, δεν συγκράτησα λεπτομέρειες… Ενώ κάποιοι άνθρωποι γδύνονταν, και η πλειοψηφία περίμενε τη σειρά της, υπήρχε πολύς θόρυβος.

Οι Ουκρανοί δεν έδιναν σημασία. Συνέχιζαν να οδηγούν βιαστικά τους ανθρώπους μέσα από τα περάσματα στη χαράδρα. Το φαράγγι δεν ήταν ορατό από το σημείο όπου γινόταν το γδύσιμο, καθώς ήταν περίπου 150 μέτρα από την πρώτη ομάδα ανθρώπων. Επιπλέον, φυσούσε δυνατός άνεμος και έκανε πολύ κρύο. Δεν ακούγονταν οι πυροβολισμοί από το φαράγγι… Όλο και περισσότεροι άνθρωποι έφταναν από την πόλη, και προφανώς δεν υποψιάζονταν τίποτα, πιστεύοντας ότι απλώς τους μετεγκαθιστούσαν…». Οι μαζικές εκτελέσεις εξακολούθησαν και τις επόμενες ημέρες, και γενικά μέχρι οι Γερμανοί να εγκαταλείψουν το Κίεβο.

Ποιοι εκτελέστηκαν 

Στους εκτελεσμένους του Μπάμπι Γιάρ συμπεριλαμβάνονταν επίσης Ρώσοι, Ουκρανοί, και πολλοί τσιγγάνοι, ακόμη και μέλη της OUN, της ομάδας του Μέλνικ, όταν αργότερα προέκυψαν διαφωνίες με τη γερμανική διοίκηση. Οι εκτιμήσεις για τον συνολικό αριθμό των θυμάτων, μεταξύ 1941 και 1943, κυμαίνονται από 70 έως 200 χιλιάδες. Η ασάφεια αυτή οφείλεται και στο γεγονός ότι οι Ναζί, πριν αποχωρήσουν από το Κίεβο, επιχείρησαν να εξαφανίσουν τα στοιχεία από τις φρικαλεότητες που διέπραξαν. Έστησαν φούρνους που έκαιγαν τα λείψανα για να μη μείνουν ίχνη.

Η επιχείρησή τους όμως δεν έμεινε κρυφή, διότι τη νύχτα της 29ης Σεπτεμβρίου 1943, 329 θανατοποινίτες που εργάζονταν στους φούρνους, εξεγέρθηκαν. Απ’ αυτούς σκοτώθηκαν οι 311, όμως οι 18 κατόρθωσαν να δραπετεύσουν και έγιναν μάρτυρες του γερμανικού σχεδίου.

Ας σημειωθεί, επίσης, ότι ο διοικητής της Αστυνομίας του Κιέβου Αντρίι Όρλικ (πραγματικό όνομα Ανατόλι Κόνκελ) απολύθηκε λίγο μετά τις εκτελέσεις του Σεπτεμβρίου του 1941. Ο άνθρωπος αυτός, προς το τέλος του πολέμου, υπηρέτησε στη Μεραρχία SS Γαλικίας με τον βαθμό του λοχαγού. Συνελήφθη από τους Δυτικούς Συμμάχους και κρατήθηκε σε στρατόπεδο στο Ρίμινι της Ιταλίας. Αργότερα, όπως πολλοί άλλοι μαχητές της Μεραρχίας Γαλικίας, μετανάστευσε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έζησε το υπόλοιπο του βίου του, μέχρι το 1989, που πέθανε στο Μπέρμιγχαμ, σε ηλικία ενενήντα ετών.

Η εξόντωση του Ρίβνε

Η πόλη Ρίβνε στις 28 Ιουνίου 1941 καταλήφθηκε από γερμανικά στρατεύματα και στις 20 Αυγούστου, ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του Reichskommissariat της Ουκρανίας. Τότε, οι 25.000 Εβραίοι αποτελούσαν το μισό του πληθυσμού της πόλης. Το σχέδιο της τελικής λύσης (Endlösung) τέθηκε και εδώ σε εφαρμογή. Στις 6 και 7 Νοεμβρίου 1941, στο δάσος Σοσένσκι κοντά στο Ρίβνε, 15.000-18.000 Εβραίοι εκτελέστηκαν από τη μονάδα Einsatzkommando 5 και το 320ό Τάγμα της “Ουκρανικής Αστυνομίας Τάξης”, όπως είχε μετονομαστεί η βοηθητική αστυνομία.

Λίγο πριν, τον Σεπτέμβριο του 1941, ο Ulas Samchuk, εκδότης της Volyn, κύριας ουκρανόφωνης εφημερίδας του Reichskommissariat της Ουκρανίας, που εκδιδόταν στο Ρίβνε, έγραφε: «Όλα τα [ξένα] στοιχεία που ζουν στη γη μας, είτε είναι Εβραίοι είτε Πολωνοί, πρέπει να εξοντωθούν. Αυτή τη στιγμή, λύνουμε το εβραϊκό ζήτημα και αυτή η απόφαση αποτελεί μέρος του σχεδίου [του Ράιχ] για την πλήρη ανοικοδόμηση της Ευρώπης». Εκτός από τους περισσότερους από 17.000 ενήλικες που βρέθηκαν σε έναν ομαδικό τάφο, οι σοβιετικές εγκληματολογικές έρευνες μετά τον πόλεμο αποκάλυψαν επίσης έναν άλλο, κοντινό στον προηγούμενο, χώρο ταφής όπου βρέθηκαν περίπου 6.000 Εβραιόπουλα.

Ενώ η πλειονότητα των ενηλίκων συνήθως πυροβολούνταν στο πίσω μέρος του κεφαλιού, τα περισσότερα παιδιά σκοτώνονταν σπάζοντας τον λαιμό τους, τρυπώντας με ξιφολόγχη ή θάβονταν κυριολεκτικά ζωντανά κάτω από το βάρος άλλων σωμάτων. Για το όλο θέμα της σφαγής στο Σοσένσκι είναι άκρως κατατοπιστικό το βιβλίο του Jeffrey Burds: The Massacre at Sosenki Forest, November 1941 (2013). Η σφαγή στο δάσος Σοσένσκι αποτέλεσε μία από τις εξήντα τέσσερις παρόμοιες ενέργειες στην Ουκρανική ΣΣΔ από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1941, κατά τις οποίες, υπολογίζεται ότι έχασαν την ζωή τους 441.414 άνθρωποι.

Η συμμετοχή οργανωμένων ουκρανικών ομάδων σε ανάλογες εγκληματικές ενέργειες θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα είναι η συμμετοχή του 118ου ουκρανικού Τάγματος Αστυνομίας στην πυρπόληση ολόκληρου του πληθυσμού του χωριού, 149 άτομα, συμπεριλαμβανομένων 75 παιδιών, στο Χατίν της Λευκορωσίας (22 Μαρτίου 1943). Βεβαίως, οι δυνάμεις του UPA βαρύνονται και με τη δολοφονία, την περίοδο 1943-45, περίπου 100.000 Πολωνών και μελών άλλων μειονοτήτων στην περιοχή της Βολυνίας, σε μια επιχείρηση εθνοκάθαρσης, την οποία οι Πολωνοί χαρακτηρίζουν ως γενοκτονία.

Καναδάς: Ασφαλές καταφύγιο Ουκρανών μαχητών

Μέχρι το τέλος του Β΄παγκοσμίου πολέμου, δύο χιλιάδες μέλη της Μεραρχίας της Γαλικίας, που πολέμησε στο πλάι των ναζιστικών στρατευμάτων μεταφέρθηκαν ως αιχμάλωτοι πολέμου στο Ρίμινι της Ιταλίας. Προηγουμένως, τον Αύγουστο του 1944, 1.000 έως 1.300 μέλη των “Diviziinyky” είχαν ενταχθεί στην 5η Μεραρχία SS-Panzer Wiking και έλαβαν ενεργό μέρος, έως τον Νοέμβριο του 1944, στη συντριβή της εξέγερσης της Βαρσοβίας.

Από την Ιταλία, και με βρετανική πρωτοβουλία, πρώην μαχητές της Μεραρχίας της Γαλικίας εγκαταστάθηκαν στον Καναδά. Το ίδιο συνέβη και για χιλιάδες μέλη της OUN και του UPA. Για να ξεπλυθούν οι αμαρτίες του παρελθόντος, οι Ουκρανοί βετεράνοι εμφανίζονταν συστηματικά ως μαχητές της «εθνικής απελευθέρωσης» και ταυτόχρονα θύματα του ναζισμού και του «άθεου κομμουνισμού». Η όλη επιχείρηση είχε διττό στόχο.

Αφενός, οι νεήλυδες θα έπρεπε να επικρατήσουν στην έως τότε ουκρανική διασπορά που είχε αριστερή πολιτική απόκλιση. Αφετέρου, και κατά κύριο λόγο, για να οργανωθεί ένα χρήσιμο κέντρο πίεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Η εύνοια, υλική και ιδεολογική, του καναδικού κράτους, έδωσε τη δυνατότητα στις ουκρανικές οργανώσεις να αποκτήσουν σοβαρή επιρροή ακόμη και στην εσωτερική πολιτική κατάσταση.

Ο ρόλος της ουκρανικής διασποράς στον Καναδά αναβαθμίστηκε ραγδαία τη δεκαετία του 1980, όταν ανέλαβε την επιτάχυνση των διαδικασιών διάλυσης της ΕΣΣΔ, μέσω της υποστήριξης του ουκρανικού εθνικισμού στην ίδια την ΣΣΔ της Ουκρανίας. Με την ανακήρυξη της ανεξάρτητης Ουκρανίας οι παρεμβάσεις των Ουκρανοκαναδών εντάθηκαν στο έπακρο και σε κάθε επίπεδο της πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής ζωής της Ουκρανίας. Στόχος τους ήταν η μεταμόρφωση του κράτους, με βάση τις ιδεολογικές παρακαταθήκες της OUN, και, βέβαια, η ένταξή του στο ΝΑΤΟ.

Κύριος σύνδεσμος μεταξύ της καναδικής κυβέρνησης και της ουκρανικής ομογένειας, που αριθμεί 1,2 εκατομμύρια μέλη, είναι το Ουκρανο-Καναδικό Κογκρέσο (UCC). Η οργάνωση έχει σημαντική επιρροή στην πολιτική ζωή του Καναδά, ενώ εισπράττει από την ίδρυσή της το 1940 κρατική χρηματοδότηση. Ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους ιστορικούς της ιστορίας της Ουκρανίας, ο Ουκρανοκαναδός John-Paul Himka, το 2010, περιέγραψε το UCC ως «φύλακες της κληρονομιάς [OUN-UPA]» που «τοποθετούν την εξύμνηση αυτών των ακροδεξιών εθνικιστών στο επίκεντρο του ουκρανικού εθνικού σχεδίου ταυτότητας».

Να σημειωθεί ότι ο Himka, άλλαξε ριζικά τις απόψεις του σχετικά με την OUN και τον UPA από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, μετά από τις επιστημονικές έρευνες που διεξήγαγε. Ανάμεσα στα βιβλία του, ξεχωρίζει το Ukrainian Nationalists and the Holocaust: OUN and UPA’s Participation in the Destruction of Ukrainian Jewry, 1941–1944 (2021).

Ο “αξιοσέβαστος” παππούς 

Η εντυπωσιακή επιρροή της OUN στις δομές εξουσίας του Καναδά αποκαλύφθηκε σε δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Στην πρώτη, πρωταγωνίστρια ήταν η Chrystia Freeland, υπουργός, μεταξύ άλλων Εξωτερικών και Οικονομικών, από το 2015 έως το 2025 κατά τη διάρκεια των πρωθυπουργιών του Τζάστιν Τριντό και του Μαρκ Κάρνεϊ, αλλά και Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Τριντό. Πρόκειται για πολιτικό πρόσωπο με πολύ ισχυρό αποτύπωμα στην εξωτερική πολιτική του Καναδά και όχι μόνον.

Η, ουκρανικής καταγωγής πολιτικός, σε άρθρο της το 2015, είχε αφηγηθεί ότι οι παππούδες της, από την πλευρά της μητέρας της, έφυγαν από τη Δυτική Ουκρανία. αφότου Χίτλερ και Στάλιν υπέγραψαν το σύμφωνο μη επίθεσης το 1939. Εν συνεχεία, όμως, αποκαλύφθηκε πως ο παππούς της, Mykhailo Khomyak, μετανάστευσε στον Καναδά μετά το 1945, και μάλιστα από την κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πολωνία, όπου είχε αναπτύξει «εξαιρετική» δράση.

Συγκεκριμένα, για πέντε χρόνια, από το 1940 έως και τους πρώτους μήνες του 1945, εξέδιδε, στην Κρακοβία, την Krakowskie Vesti, πολιτικό όργανο της «Ουκρανικής Κεντρικής Επιτροπής» (UCC), που ελεγχόταν από την OUN(m), την φράξια του Μέλνικ. Μέσα από τις σελίδες του εντύπου αυτού εξυμνούσε τον Χίτλερ, ενώ στήριξε τον σχηματισμό της Μεραρχίας της Γαλικίας, μετά από πρόταση της OUN, με αφορμή την ήττα της Βέρμαχτ στο Στάλινγκραντ. Συγκεκριμένα, στις 16 Μαΐου 1943, η εφημερίδα έγραφε:

«Έφτασε η πολυαναμενόμενη στιγμή που ο ουκρανικός λαός θα έχει και πάλι την ευκαιρία να βγει με τα όπλα στα χέρια για να πολεμήσει τον χειρότερο εχθρό του, τον Μπολσεβικισμό. Ο Φύρερ του Μεγάλου Γερμανικού Ράιχ συμφώνησε να σχηματίσει μια ξεχωριστή ουκρανική εθελοντική στρατιωτική μονάδα με την ονομασία “Μεραρχία Πεζικού SS ‘Γαλικία'”… Πρέπει να σταθείτε δίπλα στον αήττητο γερμανικό στρατό και να καταστρέψετε το θηρίο των Μπολσεβίκων μια για πάντα…».

Ταυτόχρονα, η εφημερίδα υποκινούσε ανελλιπώς το μίσος κατά των Εβραίων δημοσιεύοντας συστηματικά σκληρό αντισημιτικό υλικό. “Συμπτωματικά”, η εφημερίδα του τυπωνόταν σε πιεστήριο που κατασχέθηκε από την εβραϊκή εφημερίδα Nowy Dzennik, της οποίας οι ιδιοκτήτες δολοφονήθηκαν αργότερα στο στρατόπεδο θανάτου Belzec. Γενικώς, οι διώξεις των Εβραίων βόλεψαν τον Khomyak, καθώς είχε εγκατασταθεί και στο πολυτελές διαμέρισμα ενός πλούσιου Εβραίου, του δρ Φινκελστάιν.

Άλλωστε, η πρακτική αυτή, της υπεξαίρεσης της εβραϊκής περιουσίας, ήταν ευρέως διαδεδομένη από τους συνεργάτες των Γερμανών στα κατεχόμενα εδάφη. Γι’ αυτό και η Krakowskie Vesti, του “αξιοσέβαστου” παππού της Freeland, επέμεινε ιδιαίτερα στη δήμευση εβραϊκής ιδιοκτησίας. Σε κάθε περίπτωση, πρόσφατα, στις 5 Ιανουαρίου 2026, ο ίδιος ο Ζελένσκι ανακοίνωσε τον διορισμό της Freeland ως άμισθης οικονομικής συμβούλου της κυβέρνησής του.

Ο βετεράνος “ήρωας”

Δεύτερο χαρακτηριστικό γεγονός, ενδεικτικό της επίδρασης των Ουκρανών εμιγκρέδων στο πολιτικό σύστημα του Καναδά, έλαβε χώρα στις 22 Σεπτεμβρίου 2023, κατά τη διάρκεια κοινής συνεδρίασης των δύο σωμάτων του Καναδικού Κοινοβουλίου, προς τιμήν του Ζελένσκι που επισκεπτόταν επισήμως την χώρα.

Σε αυτήν τη συνεδρίαση ο Πρόεδρος της Βουλής των Κοινοτήτων Άντονι Ρότα ανακοίνωσε την παρουσία ενός ειδικού προσκεκλημένου στο θεωρείο: «Έχουμε εδώ, στην αίθουσα, σήμερα έναν Ουκρανο-Καναδό βετεράνο πολέμου από τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο που πολέμησε για την ουκρανική ανεξαρτησία εναντίον των Ρώσων και συνεχίζει να υποστηρίζει τα στρατεύματα σήμερα, ακόμη και στην ηλικία των 98 ετών». Ο Ρότα πρόσθεσε: «Είναι ένας Ουκρανός ήρωας, ένας Καναδός ήρωας, και τον ευχαριστούμε για όλες τις υπηρεσίες του». Ο ενθουσιασμός στο Καναδικό Κοινοβούλιο ξέσπασε ασυγκράτητος, και οι παριστάμενοι όρθιοι χειροκροτούσαν παρατεταμένα.

Σύντομα, όμως, το Associated Press αναγνώρισε τον άνδρα. Επρόκειτο για τον Yaroslav Hunka μαχητή της 14 Waffen-Grenadier-Division der SS (Μεραρχία Γαλικίας)! Μοιραία οι αποκαλύψεις προκάλεσαν πολιτική αναστάτωση, ιδιαιτέρως μετά τις εύλογες αντιδράσεις εβραϊκών οργανώσεων και της πολωνικής κυβέρνησης. Ο Τριντό απέσεισε από πάνω του τις ευθύνες, και ο Ρότα αναγκάστηκε να παραιτηθεί, ζητώντας συγγνώμη. Παρέλειψε, ωστόσο, να αναφέρει ότι ο γιός του βετεράνου των Waffen-SS, Μάρτιν Χούνκα, ήταν ένας από τους σταθερούς χορηγούς του από τις αρχές της πολιτικής του καριέρας…