Έπρεπε να διεξαχθούν στις αρχές του 2025, ενώ κάποια στιγμή, λόγω αφελών προσδοκιών του εξωκοινοβουλευτικού υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, η κυβέρνηση θεωρούσε βέβαιο ότι θα οριστούν το φθινόπωρο, ή στα τέλη του 2025. Στο ενδιάμεσο διάστημα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ πρότεινε την εναλλακτική διεξαγωγής του 6ου γύρου μόνο σε επίπεδο υφυπουργών (σ.σ.: έτσι κι αλλιώς οι υπουργοί μόνον εγκαινιάζουν το διάλογο και μετά αναλαμβάνουν υφυπουργοί και γενικοί γραμματείς).

Ορθώς, τα στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών επεσήμαναν – στο αρχικά πρόθυμο – Μαξίμου ότι ο θεσμός θα υποβαθμιζόταν και εκφυλιζόταν, αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι οι ΗΠΑ διεξάγουν “Στρατηγικό Διάλογο” με περίπου 25 χώρες και διατηρούν το συγγενή “Στρατηγικό Μηχανισμό” με άλλα 10 κράτη και διεθνείς οργανισμούς.

Σε γενικές γραμμές, η παρούσα αντιφατική κατάσταση, κατά την οποία οι όντως άριστες σχέσεις δεν μεταφράζονται σε κάτι χειροπιαστό και ωφέλιμο για την Αθήνα, αποδίδεται σε δύο κύριους λόγους: Πρώτον, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν εκφράζει, από το 2019 ως σήμερα, αντίρρηση ή επιφύλαξη για κανένα θέμα, σε αντίθεση με τις τριβές των περιόδων 1974-80 (Κυπριακό και επανένταξη στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ), 1981-89 (βάσεις και Ελληνοτουρκικά), 1992-2000 (βαλκανικές κρίσεις και “17 Νοέμβρη”) και 2004-2009 (σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, οδεύσεις αγωγών, ένταξη της τότε ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ).

Σε όλες αυτές τις περιόδους, είχαν συμβεί ακόμα και πολλές και σοβαρές παρεξηγήσεις, αλλά η Ουάσιγκτον σεβόταν την Αθήνα, τη θεωρούσε άξια λόγου συνομιλητή και χρήσιμο μεσολαβητή στις σχέσεις με τρίτες χώρες. Δεύτερον, πέρα από τη μη έκφραση επιφυλάξεων ή δημιουργικής κριτικής, ο σημερινός ένοικος του Μεγάρου Μαξίμου ούτε θέτει κάποιο σοβαρό αίτημα, ούτε ζητά οποιοδήποτε σημαντικό αντάλλαγμα, όπως θα ήταν απολύτως φυσιολογικό και θεμιτό μεταξύ φίλων και συμμάχων.

Μητσοτάκης: Κανένα αντάλλαγμα!

Τον Ιούλιο του 2019, κατά την προετοιμασία της πρώτης αναθεώρησης της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA), οι τότε υπηρετούντες στην Αμερικανική Πρεσβεία της Αθήνας ρώτησαν τους Έλληνες ομολόγους τους ποια ανταλλάγματα θα ζητούσε η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση. Οι Έλληνες διπλωμάτες – αυθόρμητα και φυσιολογικά – απάντησαν “κάτι ανάλογο με όσα δώσατε κατά την ανανέωση του 1990.

Τότε, οι Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και Αντώνης Σαμαράς εξασφάλισαν δωρεάν χρηματοδότηση $ 345 εκατομμυρίων, διαγραφή οφειλής $ 50 εκατομμυρίων, 28 Φάντομ F-4Ε, 28 Κορσέρ Α-7, 6 αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας Ρ-3Α, 4 αντιτορπιλικά Adams και υπόσχεση που – τηρήθηκε – για την παραλαβή μεγάλων ποσοτήτων υλικού τις χώρες του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας βάσει των συμφωνιών CFE).

Προς τρισμέγιστη έκπληξη των Ελλήνων και Αμερικανών διπλωματών, η τελική απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, πριν από την υπογραφή της αναθεώρησης τον Οκτώβριο του 2019, ήταν ότι “δεν ζητάμε τίποτα” ως αντάλλαγμα! Ενδεχομένως, ο πρωθυπουργός να ήλπιζε ότι, με αυτόν τον τρόπο, θα έπειθε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ (στην πρώτη θητεία) για τις καλές προθέσεις του ως “προβλέψιμου συμμάχου”.

Οι υπερβολές με την επιστολή Μπλίνκεν 

Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι ουδείς στην Ουάσιγκτον σέβεται τους ξένους πολιτικούς που δεν ζητούν ούτε τα στοιχειώδη ως σύμμαχοι. Γι’ αυτό και ακόμα και επί προεδρίας Μπάιντεν, παρά την καθ’ υπερβολή αντιγραφή της woke ατζέντας και άλλες αστειότητες εν Αθήναις, ο υπουργός Εξωτερικών, Άντονι Μπλίνκεν, τον Ιανουάριο του 2024 απέστειλε στον Μητσοτάκη μια επιστολή-κωμωδία για τη δωρεάν παραχώρηση πλεονάζοντος αμυντικού υλικού.

Ο πρωθυπουργός, είτε επειδή δεν αντελήφθη τη μηδενική αξία των υποσχέσεων Μπλίνκεν, είτε σκόπιμα προς εντυπωσιασμό της κοινής γνώμης, έκανε λόγο – σε έκτακτο τηλεοπτικό μήνυμα – για «μία σημαντική ημέρα για την εθνική μας άμυνα και για την ελληνική διπλωματία», υπερτονίζοντας την αξία του προς παραχώρηση υλικού.

Σύμφωνα με εγκυρότατη πηγή, ο σημερινός υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (ο οποίος δεν είναι και από τους πιο πεπειραμένους επικεφαλής στη ιστορία του Πενταγώνου), έχει σχολιάσει ευθέως τη μηδενική αξία της επιστολής Μπλίνκεν (και, εμμέσως, την τότε αξιολόγηση του Μαξίμου) με μια φράση του τύπου “μα, πώς γράφτηκε κάτι τέτοιο;”

Επίσκεψη Ρούμπιο: Λίγα τα “παραδοτέα”… 

Με εδραιωμένες πια τις απόψεις της λεγόμενης υπηρεσιακής γραφειοκρατίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Πενταγώνου για τη στάση του Μητσοτάκη (μεταξύ άλλων, αρνήθηκε αμυντικό δάνειο $ 2 δισ. με συμφέροντες όρους), τα “παραδοτέα” της επίσκεψης Ρούμπιο και του 6ου γύρου θα είναι λίγα:

1. Στο κεφάλαιο Άμυνα-Ασφάλεια, θα επιβεβαιωθεί η «στρατηγική σημασία» της συνεργασίας και η «αποφασιστικότητα» για την ανθεκτικότητα και ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων και της αμυντικής-βιομηχανικής συνεργασίας.
2. Ως προς την Ενέργεια και το Περιβάλλον, θα τονιστεί η αξία της διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας για την ενεργειακή ασφάλεια και η σημασία του Κάθετου Διαδρόμου.
3. Στην Επιβολή Νόμου-Καταπολέμηση Τρομοκρατίας, θα υπογραμμιστεί η συνεργασία στο Μεταναστευτικό και στην αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών.
4. Τέλος, στο Εμπόριο-Επενδύσεις, ίσως σημειωθούν νέες ευκαιρίες για συνεργασία εντός και εκτός των ρυθμίσεων με την ΕΕ.

Δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί αν ο Στρατηγικός Διάλογος θα καλύψει, σε μεγάλο βαθμό, θέματα της Κοινωνίας των Πολιτών, ενώ ίσως κατά την επίσκεψη Ρούμπιο υπάρξει μια σημαντική ανακοίνωση παροχής αμερικανικής τεχνογνωσίας και μέσων προς αντιμετώπιση ανθρωπιστικών αναγκών και καταστροφών.

Ποιους θα δει ο Ρούμπιο;

Από εκεί και πέρα, στην εσωτερική σκηνή, το Μαξίμου μάλλον δεν θα αποφύγει τον πειρασμό των επικοινωνιακών υπερβολών, ενώ εκκρεμεί το ερώτημα αν ο Ρούμπιο θα συναντήσει τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Νίκο Ανδρουλάκη, και – επισήμως ή ατύπως – άλλους πολιτικούς. Ο Μάικ Πομπέο δεν είχε επαφές με την αντιπολίτευση το 2019 και το 2020, αλλά η Κοντολίζα Ράις συνάντησε τον Γιώργο Παπανδρέου τον Απρίλιο του 2006 και ο Άντονι Μπλίνκεν τον Αλέξη Τσίπρα το Φεβρουάριο του 2023.

Πάντως, τα σημαντικότερα για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ίσως έρθουν προς τα τέλη του έτους. Τότε, θα έχουν ολοκληρωθεί οι – αυστηρά διμερείς και όχι πολυμερείς στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ – διαβουλεύσεις των ΗΠΑ με τα ευρωπαϊκά κράτη (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας) για τη μελλοντική συνεισφορά των αμερικανικών δυνάμεων στην Ατλαντική Συμμαχία.

Η Ουάσιγκτον φέρεται ήδη ικανοποιημένη με τις ελληνικές απαντήσεις στο περίφημο ερωτηματολόγιο του υφυπουργού Πολέμου των ΗΠΑ για Πολιτικές Υποθέσεις, Έλμπριτζ Κόλμπι, προς όλους τους Συμμάχους, για το “σχέδιο ΝΑΤΟ 3.0”. Η δυσάρεστη πλευρά είναι ότι – προς το παρόν τουλάχιστον – το ίδιο κλίμα ικανοποίησης δεν αρκεί για την ουσιώδη μεταβολή της αμερικανικής στάσης αφενός ως προς ορισμένα προβλήματα που έχουν παρουσιαστεί στο ελληνικό πρόγραμμα των F-35 και αφετέρου ως προς τη μη χορήγηση αδειών εξαγωγής και χρήσης άλλων σημαντικών συστημάτων, κυρίως, από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, οι εκπρόσωποι της Τεχεράνης διαβίβασαν στις χθεσινές συνομιλίες τους όρους τους για να ανοίξει ξανά το Ορμούζ. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο από την πλευρά του είπε ότι οι χθεσινές συνομιλίες με τους Ιρανούς ήταν κυρίως «μια ανταλλαγή ιδεών και μηνυμάτων».

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας είπε ότι μια συμφωνία με το Ιράν θα απαιτούσε να γίνει σκληρή δουλειά για κάποιο χρονικό διάστημα, προειδοποιώντας ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει και στρατιωτικές επιλογές. «Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε και να κρατάμε ανοιχτά τα Στενά» του Ορμούζ, πρόσθεσε.

Στο άλλο καίριο μέτωπο, τις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωσε σήμερα ότι η χώρα του προσκάλεσε τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην προσεχή σύνοδο της G20 που θα φιλοξενηθεί τον Δεκέμβριο στο Μαϊάμι. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας εξέφρασε την ελπίδα ότι ο Πούτιν θα δεχτεί την πρόσκληση. «Αν παραστεί στην G20, αυτή θα ήταν μια ευκαιρία για συνομιλίες με τον Τραμπ», είπε.

Αναφερόμενος στην επικείμενη άφιξη του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον, ο Ρούμπιο είπε ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα έχει και άλλες ευκαιρίες να συνομιλήσει μαζί του φέτος, στις συνόδους της APEC και της G20. Ο Σι αναμένεται στην Ουάσιγκτον γύρω στη 01.00 της Πέμπτης, ώρα Ελλάδας και ο Τραμπ θα τον υποδεχτεί στο αεροδρόμιο, κάτι που κάνει σπανίως για ξένους ηγέτες.

Η ομιλία του προέδρου του Ιράν

Προηγουμένως, από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, έστειλε μήνυμα στον Τραμπ και το Ισραήλ ότι δεν θα υποκύψουν παρά τις κυρώσεις, τον εκφοβισμό και την πίεση που τους ασκείται. Οι θέσεις των αντιπροσωπειών των ΗΠΑ και Ισραήλ κατά την ομιλία του ήταν άδειες μέσα στην αίθουσα.

Σχολιάζοντας την ομιλία Τραμπ, ο Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε πως «πρέπει αν ξέρει ότι η αντίσταση των Ιρανών μόνο θα αυξάνεται, με τις κυρώσεις και τον εκφοβισμό. Δεν θα σκύψουμε ποτέ το κεφάλι. Το Ιράν – θα πρέπει να καταλάβει ο Τραμπ – και όσοι θέλουν να μας εκφοβίζουν πως είμαστε ανοιχτοί σε διπλωματία, διάλογο και διαπραγματεύσεις χωρίς να δεχθούμε τη γλώσσα της επιβολής».

Ο Πεζεσκιάν ξεκίνησε την ομιλία του λέγοντας πως «Είχα προετοιμάσει έναν λόγο μετά την χθεσινή ομιλία του προέδρου των ΗΠΑ» είπε ο Πεζεσκιάν και τόνισε ότι «δεν είμαστε τρομοκράτες, είμαστε τα θύματα της τρομοκρατίας. Έρχομαι από ένα Ιράν όπου ο ανώτατος ηγέτης μας δολοφονήθηκε χωρίς κανέναν λόγο. Έρχομαι από ένα Ιράν που η αλήθεια είναι ότι σκότωσαν παιδιά σε ένα σχολείο. Με όπλα που χρησιμοποιούν ΗΠΑ και Ισραήλ. Ήταν αθώα, δεν διέπραξαν κανέναν έγκλημα, καμία αμαρτία. Οι ΗΠΑ με τη χρήση όπλων στόχευσαν το σχολείο, το αθλητικό κέντρο, σκότωσαν πολίτες, γυναίκες και παιδιά. Αυτοί μας περιγράφουν ως τρομοκράτες. Δεν είμαστε τρομοκράτες. Αμυνθήκαμε.

»Αλλά δεν σκύψαμε το κεφάλι, απαντήσαμε αλλά δεν χτυπήσαμε υποδομές, πολίτες. Χτύπησαν σχολεία, νοσοκομεία, υποδομές, όλα κατά του Διεθνούς Δικαίου. Έκαναν δολοφονίες, σχεδόν 8.000, χιλιάδες, διέπραξαν γενοκτονία χρησιμοποιώντας όπλα και μετά κατηγορούν άλλους ως τρομοκράτες» είπε ο πρόεδρος του Ιράν.

«Είναι αυτοί οι προστάτες της σταθερότητας; Αυτό αντιμετωπίζουμε. Εμείς δεν θέλουμε τίποτα. Έχουμε δεχθεί ότι απαντάμε (στις επιθέσεις), χρειαζόμαστε τη δύναμη για να μην μας ποδοπατήσουν. Αυτοί είναι οι δημιουργοί καταστροφής. Επί 2.000 χρόνια το Ιράν δεν έχει επιτεθεί σε κανέναν, έχουμε απαντήσει σε επιθέσεις, αλλά τώρα μας λένε τρομοκράτες. Θέλουμε την (πυρηνική) ενέργεια για πρόοδο όχι για να απειλήσουμε. Θέλουμε συνεργασία για να έχουμε ασφάλεια. Ο κόσμος κάθε μέρα τους τελευταίους μήνες είναι στον δρόμο. Αυτή είναι η δύναμή μας. Το Ιράν πρέπει να είναι ισχυρό, για αυτόν τον λόγο. Δεν αναζητούμε την ασφάλειά μας στην ανασφάλεια των άλλων» τόνισε ο Πεζεσκιάν.

Ο πρόεδρος του Ιράν έκανε λόγο για «αμυντικά συστήματα που έχουν χτιστεί ώστε κανείς να μην σκεφτεί ότι οι επιθέσεις εναντίον μας θα μείνουν αναπάντητες. Δεν χρειαζόμαστε την έγκριση κανενός. Για χρόνια, έχουμε κυρώσεις κλπ, στο όνομα των πυρηνικών μας προγραμμάτων αλλά για τους ανσθώπους μας τα πυρηνικά σημαίνουν θεραπεία, ανάπτυξη για την γεωργία κλπ. Δεν θα σκύψουμε το κεφάλι, το λέμε ξεκάθαρα» επανέλαβε ο Πεζεσκιάν.

«Όχι πυρηνικά όπλα και όχι όρια. Η ειρήνη δεν θα έρθει στο πεδίο της μάχης, αλλά πρέπει να διασφαλιστεί στον λαό του Ιράν. Η κρίση σε μία χώρα θα ξεχυθεί στα γειτονικά κράτη. Γιαυτό τα όμορα κράτη δεν τα βλέπουμε ως απειλή. Θέλουμε ισχυρούς γείτονες». Κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι «κλείνουν την πρόσβαση σε μας, στα δικά μας ύδατα και αφήνουν στρατιωτικά μέσα για να φέρουν ανασφάλεια στην περιοχή.

Δεν μπορούν να δημιουργούν χάος στο όνομα της ασφάλειας. Δείτε την Παλαιστίνη. Παρά τις λύσεις, που έχουν προταθεί με τα χρόνια, συνεχίζει η κατοχή. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ειρήνη αγνοώντας την Παλαιστίνη. Η δικαιοσύνη είναι αδύνατη όσο έχουμε την Παλαιστίνη, κατεχόμενη.  Η Γάζα παρά τους σκοτωμούς έχει ενισχύσει την αντίσταση των κατοίκων και αυτό δεν καταστρέφεται από βόμβες. Είναι η ανθρώπινη φύση. Αν τα σπίτια τους καταστραφούν θα αντισταθούν. Τι άλλη επιλογή έχουν; Να μείνουν σιωπηλοί σε αυτή την τρομοκρατία;

Το Ισραήλ έχει δολοφονήσει και σφαγιάσει πάω από 70.000 στη Γάζα. Το Ισραήλ έχει όπλα μαζικής καταστροφής, βόμβες αλλά δεν υπάρχει καμία επιτήρηση. Τα πυρηνικά όπλα είναι στο Ισραήλ, αλλά οι επιτηρητές στο Ιράν. Αυτοί σκοτώνουν εμείς έχουμε κυρώσεις, εμείς τιμωρούμαστε. Αυτό κάνουν οι ΗΠΑ, θυσιάζουν τον λαό για να πετύχουν τον παράνομο πόλεμό τους. Το Ιράν θέλει ίσα δικαιώματα, όχι ξεχωριστή μεταχείριση…  Το Ιράν έμαθε από την ιστορία ότι ένας κόσμος χωρίς ισχύ είναι επικίνδυνος, αλλά ένας κόσμος με γλώσσα που χρησιμοποιούν οι bullyies δεν θα έχει ασφάλεια», ανέφερε.

Βλέπουμε ότι ο κόσμος θα γίνει πιο σκληρός για όλους μας. Στον 21o αιώνα, ας μη γυρίζουμε σε ένα κόσμο που μόνο οι ισχυροί μπορούν, που αντικαθιστούν τον διάλογο και τη διπλωματία, τη νομιμότητα. Καλούμε τον κόσμο όχι από αδυναμία αλλά βαθιά θέληση για να συνεργαστούμε. Ή θα χτίσουμε μαζί αυτόν τον κόσμο ή θα ζήσουμε υπό ανασφάλεια μαζί. Όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η δικαιοσύνη θα είναι ίδια για όλους τους ανθρώπους. Καμία φωνή να μην χαθεί στο όνομα της δύναμης (του ισχυρού). Όλα με βάση την κοινή ανθρώπινη θέληση, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την δικαιοσύνη» ήταν το μήνυμα Πεζεσκιάν.

Η αποκάλυψη Τραμπ για το Ιράν 

Ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε χθες Τρίτη ότι ο διάλογος της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη ξανάρχισε, με σκοπό να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή που έχει μετατραπεί σε πολιτικό βαρίδι για τον ίδιο, μερικά λεπτά αφού απείλησε ξανά, από καθέδρας της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ αυτή τη φορά, να αφανίσει το Ιράν.

Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, αντιπρόσωποι της Τεχεράνης διαβίβασαν στις χθεσινές συνομιλίες τους όρους της στην άλλη πλευρά για να ανοίξει ξανά το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ. «Έχω να λάβω μια σπουδαία απόφαση: να κλείσω συμφωνία με το Ιράν; Ή να αφανίσω την Ισλαμική Δημοκρατία; (…) Να τους στείλω στην κόλαση;» «Ελπίζω πως θα πάρουν τις σωστές αποφάσεις πριν να είναι πολύ αργά», συμπλήρωσε αργότερα, κατά τη διάρκεια συνάντησής του με ηγέτες κρατών της Μέσης Ανατολής.

Διαβεβαίωσε για ακόμη μια φορά πως είναι πιθανό να κλειστεί συμφωνία μετά τις βουλευτικές εκλογές του μέσου της προεδρικής θητείας στις ΗΠΑ στις αρχές Νοεμβρίου — στις οποίες το ρεπουμπλικανικό κόμμα διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να απολέσει τον έλεγχο του Κογκρέσου, ιδίως εξαιτίας των υψηλών τιμών των καυσίμων λόγω του πολέμου.

Κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Ρεπουμπλικάνος μεγιστάνας αποκάλυψε κατόπιν ότι ο διάλογος ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη ξανάρχισε. Είχε διακοπεί τον Ιούνιο, μετά την καταρχήν συμφωνία, το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, που ναυάγησε. Έγινε συνάντηση «τριών ωρών», είπε ο αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας για «πολύ καλές» συνομιλίες και συμπληρώνοντας πως θα διεξαχθούν νέες στο «πολύ εγγύς μέλλον».

«Ειρήνη»

«Διεξαγάγαμε μακρές συνομιλίες με την ιρανική αντιπροσωπεία μέσω των μεσολαβητών» στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ, επιβεβαίωσε ο αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ. Αυτοί οι τελευταίοι, που μετέφεραν τις θέσεις της μιας πλευράς στην άλλη «καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας», συνέβαλαν στην ολοκλήρωση «ενός κύκλου συνομιλιών που ελπίζουμε ότι θα αποδειχτεί παραγωγικός και υποσχόμενος», πρόσθεσε ο επιχειρηματίας.

Νωρίτερα χθες ο Στιβ Γουίτκοφ ανέφερε πως αισθανόταν «πολύ καλά» όσον αφορά τις συνομιλίες, στις οποίες συμμετείχε ο γαμπρός και σύμβουλος του προέδρου Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ. Από ιρανικής πλευράς συμμετείχε κυρίως ο επικεφαλής της διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση IRIB.

Κατά την πηγή αυτή, ο κ. Αραγτσί τόνισε στον κ. Γουίτκοφ ότι οι όροι της Τεχεράνης για να ανοίξει εκ νέου στο στενό του Ορμούζ συμπεριλαμβάνουν «την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού» των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, «την ταχεία αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών πόρων, καθώς και το τέλος του πολέμου σε όλα τα μέτωπα».

Στην ομιλία του στον ΟΗΕ ο κ. Τραμπ, κωφεύοντας ξανά στις εκκλήσεις για πολυμερή συνεργασία και υπερασπιζόμενος ακομπλεξάριστα την πολιτική του που συνοψίζεται στη φράση «πρώτα η Αμερική», ανέμιξε υποσχέσεις περί αποκατάστασης της ειρήνης με πολεμοχαρείς δηλώσεις και απειλές.

Οι «άλλοι» απλά «μιλάνε» για ειρήνη, «εγώ φέρνω ειρήνη», είπε ο ρεπουμπλικάνος, που όμως οι αμερικανοί ψηφοφόροι θεωρούν πως αθέτησε την υπόσχεσή του να μην εμπλέξει τη χώρα σε αυτούς που ο ίδιος αποκαλούσε προεκλογικά «forever wars», παντοτινούς πολέμους.

Καυχήθηκε για τη στρατιωτική επιχείρηση που οδήγησε στην αιχμαλώτιση στις αρχές Ιανουαρίου του μέχρι τότε προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και στη σύναψη πρόσφατης συμφωνίας με το Καράκας που δίνει στις ΗΠΑ πρόσβαση σε περίπου το ένα πέμπτο των κοιτασμάτων πετρελαίου της χώρας της Λατινικής Αμερικής με τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα αργού στον πλανήτη. «Ο νικητής παίρνει τα λάφυρα», είπε μερικές ώρες πριν από την ανεπίσημη συνάντηση με την υπηρεσιακή πρόεδρο της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροδρίγκες.

Τραμπ για Κούβα-Ουκρανία-Γροιλανδία

Ο Τραμπ απείλησε ακόμη να χρησιμοποιήσει «στρατιωτική βία» για την υπεράσπιση της επιρροής της Ουάσιγκτον στη Λατινική Αμερική, ενώ προεξόφλησε πως η Κούβα «θα πέσει». Η αντιπροσωπεία της νήσου αποχώρησε από την αίθουσα καθώς εκφραζόταν, όπως και αυτή του Ιράν.

Απτόητος ο αμερικανός πρόεδρος, αυτή τη φορά επανερχόμενος σε πιο φιλειρηνικούς τόνους, διαβεβαίωσε πως είναι «πιο κοντά από ότι πιστεύεται» η σύναψη συμφωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και στην Ουκρανία, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες. Ακόμη υπέγραψε συμφωνία με τη Δανία και τη Γροιλανδία για την ασφάλεια της πελώριας περιοχής της Αρκτικής, που παρουσίασε σαν μεγάλη νίκη για τις ΗΠΑ.

Το κείμενο πάντως δεν περιέχει καμιά αναφορά την προσάρτηση της νήσου που ορεγόταν, διεκδίκηση που προκάλεσε σοκ στην Ευρώπη. Στο σύνολό της, η εθνικιστική ως πολεμοχαρής αρκετές στιγμές ρητορική του αμερικανού προέδρου δεν προκάλεσε την ίδια ταραχή στη Νέα Υόρκη με πέρυσι.

Να οφειλόταν αυτό στο ότι ο αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει τελευταία δυσκολίες στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό και –όπως τονίζουν αντίπαλοί του– ασχολείται με το να διαλαλεί διάφορα μεγαλεπήβολα έργα; Ή μήπως στο ότι ο υπόλοιπος κόσμος, σε έναν βαθμό τουλάχιστον, συνήθισε τη ρητορική του Ρεπουμπλικάνου; Σε κάθε περίπτωση, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αντιμετώπισε φέτος ούτε προβλήματα στην κυλιόμενη σκάλα, ούτε στο ότοκιου, όπως πέρυσι, όταν είχε αποφανθεί πως κάποιοι είχαν απεργαστεί συνωμοσία σε βάρος του.

Και αυτό αφορά, όχι μόνο τις καπιταλιστικές κοινωνίες, που εκ των πραγμάτων κυριαρχεί η ικανοποίηση των συμφερόντων του κεφαλαίου και η χρησιμοποίηση των δομών του κράτους υπέρ αυτού (άλλοτε πιο φανερά και άλλοτε λιγότερο), οπότε η ηθικοποίηση της πολιτικής υπονομεύεται εκ των έσω, αλλά και στις περιπτώσεις εκείνες, που πραγματοποιήθηκαν ιστορικά στο όνομα του σοσιαλισμού, όπου διακηρυκτικά η ηθική εμπεριεχόταν σαν αυτονόητη διαδικασία στην πολιτική δράση, πλην όμως στην εξέλιξή τους αυτό μετατράπηκε σε “στάχτες”. 

Στη σημερινή περίοδο των παγκοσμιοποιημένων κοινωνιών, όπου κυρίαρχο στοιχείο είναι η μετατροπή των ανθρώπων σε άμορφη μάζα και όπου κυριαρχεί η βία και η ισχύς με πλήρη διάλυση κάθε έννοιας δικαίου στις διεθνείς σχέσεις και ο κόσμος κυριαρχείται από τον νόμο του πιο ισχυρού, που εφαρμόζεται από τον ισχύοντα πολιτικό απολυταρχισμό (Τραμπ και όμοιοί του) και τον οικονομικό απολυταρχισμό, μέσω της πρωτοφανούς συγκέντρωσης του πλούτου και των ιδιωτικών εξουσιών, που δεν ανέχονται όρια, φραγμούς και έλεγχο, οδηγούμενοι σε έναν ιδιότυπο νεοφεουδαρχικό καπιταλισμό, είναι προφανές ότι οι ασκούμενες πολιτικές και η ηθική έχουν πάρει οριστικό διαζύγιο.

Και αυτό, όχι μόνο λόγω της τρομακτικής ενίσχυσης της εξουσίας των οικονομικών ολιγαρχιών και τις δραματικές παρενέργειες αυτής στις αντίστοιχες πολιτικές θεραπαινίδες τους, αλλά και εκ του γεγονότος ότι, η προϋπόθεση της απόκτησης οποιασδήποτε ηθικής διάστασης στην πολιτική εξαρτάται πρωτίστως και από την εγρήγορση και δράση των κοινωνικά καταπιεζόμενων τάξεων, δηλαδή από τη συνειδητοποίηση και συλλογική αντίσταση αυτών σε πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο, όπως με έμφαση τόνιζε ο Γκράμσι. Προϋπόθεση όμως, η οποία ολοένα και περισσότερο αποτελεί “δυσεύρετο είδος”. 

Χαραμάδα ελπίδας

Απέναντι σε αυτή την αποπνικτική κατάσταση, η μοναδική χαραμάδα ελπίδας είναι ο ορθολογικός λόγος της κριτικής σε συνδυασμό με την δράση των πολιτών και διαφόρων κινημάτων αντίστασης, απέναντι σε κάθε είδους αυταρχική εξουσία σε όλα τα επίπεδα. Αναζητείται, συνεπώς, ένα νέο διαφωτιστικό κίνημα  με κύρια προτάγματα, σε παγκόσμιο επίπεδο την ειρήνη, αλλά και την προστασία του πλανήτη, που έχει εισέλθει σε κατάσταση πλήρους επικίνδυνης ρευστότητας στα πλαίσια του “φθινοπώρου” της αμερικανικής ηγεμονίας και σε εθνικό επίπεδο την κοινωνική δικαιοσύνη και την προστασία των ατομικών και των συλλογικών δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Και στις δύο, ως άνω, εκφάνσεις αντίστασης το αίτημα της ηθικοποίησης της πολιτικής αποτελεί προτεραιότητα, γιατί μόνο έτσι μπορεί να δοθεί σε αυτήν το νόημα με όρους υπεράσπισης του δημοσίου συμφέροντος και των κοινωνικών και ανθρώπινων αναγκών. Μόνο έτσι μπορεί να επανασυνδεθεί με τις ιστορικές επιταγές του ορθού λόγου και του ανθρωπισμού, όπως τόνιζε ο Χάμπερμας, πριν επέλθει η πλήρης αυτοκαταστροφή της από τον επιθετικό καπιταλισμό “ζόμπι”.

Το ζήτημα, συνεπώς, του αιτήματος επαναφοράς της ηθικής στην πολιτική και στην λειτουργία των θεσμών δεν έχει απλά θεωρητικό υπόβαθρο, αλλά αποτελεί στη σημερινή κρίση βασικό παράγοντα για την δόμηση ενός νέου διαφωτιστικού απελευθερωτικού κινήματος των κοινωνιών και των ανθρώπων από τα ισχυρά δεσμά της πολιτικής και οικονομικής απολυταρχίας του σημερινού παγκόσμιου καπιταλισμού.

Εκεί που μπορεί κανείς να δει τα αποτελέσματα της πλήρους διάστασης της πολιτικής με την ηθική είναι στο επίπεδο της λειτουργίας του Κράτους και των λοιπών ιδεολογικών και καταστατικών θεσμών αυτού. Όσο μεγαλύτερη είναι η έλλειψη ηθικής, τόσο πιο έντονα διευρύνεται το χάσμα της νομιμοποίησης αυτών έναντι της κοινωνίας, ανοίγοντας την κερκόπορτα για την έλευση στην εξουσία ακροδεξιών και φασιστικών κομμάτων, κάτω μάλιστα από τα ψευδοπροτάγματα της προστασίας των καταπιεζόμενων τάξεων.

Οι παραπάνω διαπιστώσεις ισχύουν φυσικά και για την Ελλάδα, η οποία εκτός των άλλων εμφανίζει σημαντικές διαχρονικές στρεβλώσεις, έναντι των υπολοίπων δυτικών κοινωνιών ως προς την δομή και λειτουργία της ιθύνουσας οικονομικής τάξης (παρασιτική οικονομική ολιγαρχία αντί αστικής τάξης δυτικού τύπου) γενικευμένη ατιμωρησία του κατεστημένου της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, που δημιουργεί έντονη απονομιμοποίηση του πολιτικού εποικοδομήματος στη συνείδηση της κοινωνίας, εργαλειοποίηση της ανεξάρτητης κατά το σύνταγμα δικαιοσύνης για την επιβολή της ατιμωρησίας και της επικάλυψης των σκανδάλων, που προέρχονται από την βαθιά διαπλοκή της παρασιτικής οικονομικής ολιγαρχίας με τα κόμματα εξουσίας.

Αν ο δικομματισμός κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης μετατράπηκε, ιδιαίτερα στην ύστερη φάση αυτής σε εθνικό βαρίδι, που συνέβαλε λόγω των αβελτηριών, στην χρεωκοπία του 2010, ο ιδιότυπος μονοπολισμός της κυβέρνησης της ΝΔ, κατά την κυβερνητική επταετία, αποτέλεσε την βάση για την δημιουργία ενός ιδιαιτέρως απεχθούς και επικίνδυνου καθεστωτικού πολιτικού συστήματος, που βυθίζει συνεχώς την χώρα στην παρακμή.

Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού είναι η διάχυση της κλεπτοκρατίας από τους αφανείς κύκλους, που τέμνεται η διαπλοκή της πολιτικής εξουσίας με την οικονομική παρασιτική ολιγαρχία σε μαζική κοινωνική μηχανική μέσω του άκρατου πελατειασμού και της κομματικής λογικής, με απαύγασμα του φαινομένου αυτού την ληστεία στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και την μη διερευνηθείσα ακόμη καταλήστευση των χρημάτων του Ταμείου Ανάκαμψης, που θα έπρεπε να τοποθετηθούν με “απόλυτο” τρόπο για την ανασυγκρότηση και αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας.

Υπονόμευση θεσμών

Οδυνηρότερη μάλιστα συνέπεια, πέραν αυτής της τρομακτικής διάχυσης της κλεπτοκρατίας, είναι ο κυνικός δημόσιος λόγος για τη νομιμοποίηση αυτής ως δήθεν μίας κανονικότητας, που εκτείνεται ως αντίληψη τοξικού και επιθετικού λόγου έως τις ρίζες του μαυραγοριτισμού της κατοχής. Οι εκφράσεις, αλλά και η στάση των εκφραστών της αντίληψης αυτής, που με αγοραίο τρόπο προβάλλονται κατά κόρον (έτσι γουστάρω, πάντα αυτά γίνονταν κλπ.), συνθέτουν τον καμβά μιας επικίνδυνης καθεστωτικής αντίληψης, μέσω της οποίας επιχειρείται η σμίκρυνση των ορίων μεταξύ της ανομίας και της νομιμότητας, του επιθετικού κυνισμού και της ηθικής.

Πρόκειται για βαθύτατη υπονόμευση της λειτουργίας των θεσμών και του αισθήματος εμπιστοσύνης των πολιτών προς αυτούς, που αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Ιδιαίτερα προβληματική και σοκαριστική είναι η κατάσταση της λειτουργίας του θεσμού της δικαιοσύνης, όπου για πρώτη φορά στην μεταπολίτευση το 70-80% των ερωτηθέντων, όλων των τελευταίων ερευνών δηλώνει, ότι δεν εμπιστεύεται τον θεσμό αυτό, λόγω της χρησιμοποίησής του από την ιθύνουσα πολιτική και οικονομική εξουσία για τη συγκάλυψη εθνικών και τραυματικών σκανδάλων (Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ κλπ.), που ενισχύουν το αίσθημα της ατιμωρησίας στους κατέχοντες εξουσία και οικονομική δύναμη.

Η εξέλιξη αυτή είναι άκρως ανησυχητική για την χώρα, γιατί ο θεσμός της δικαιοσύνης σε ένα κοινοβουλευτικό πολίτευμα, παρά το γεγονός ότι αποτελεί έναν από τους κυρίαρχους ιδεολογικούς, αλλά και κατασταλτικούς μηχανισμούς του Κράτους με όλες τις εκπτώσεις, που προέρχονται από αυτή τη σύνδεση, εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για τον στοιχειώδη έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας και της οικονομικής ασυδοσίας, έναντι της κοινωνίας.

Συμπερασματικά, στην Ελλάδα σήμερα κυριαρχεί η γενικευμένη αμφισβήτηση των θεσμών, η έλλειψη στοιχειώδους αξιοκρατίας στην λειτουργία του κράτους και των ενδιάμεσων θεσμών, ο έλεγχος και η λογοδοσία που αποτελούν το οξυγόνο για τη σωστή λειτουργία αυτών, αλλά και συνολικά του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με την διόγκωση των κοινωνικών ανισοτήτων, όπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού μετατρέπονται σε “οιονεί παρίες” ενός συστήματος, όπου το μοναδικό κριτήριο είναι το εύκολο χρήμα και ο πλουτισμός, που αφορά το υπόλοιπο ένα τρίτο, διογκώνοντας επικίνδυνα την θανάσιμη κουλτούρα της αρπαχτής, συνιστούν την “Λερναία Ύδρα” ενός νόθου πολιτικού συστήματος που οδηγεί με μεγάλη ταχύτητα την χώρα στον ολισθηρό δρόμο της βαθιάς παρακμής. 

Έναντι αυτής της κατάστασης απαιτείται άμεσα η διαμόρφωση ενός νέου συλλογικού ορίζοντα από τις προοδευτικές και δημοκρατικές δυνάμεις μέσα στον οποίο το σύνολο του Ελληνισμού θα πρέπει να ενεργοποιηθεί, προκειμένου να τεθούν οι βάσεις για τον ρόλο και τη θέση της Ελλάδος στον υπό διαμόρφωση πολυπολικό και ανταγωνιστικό παγκόσμιο χώρο, με συνθήκες κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.

Αν και εκ των υστέρων και έπειτα από πιέσεις έχουν γίνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, ο σιδηρόδρομος εξακολουθεί να μην συγκλίνει πλήρως με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Κατά τη διάρκεια της αποστολής μας, συναντηθήκαμε με τον Σύλλογο Συγγενών Θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών, με τον Υπουργό και Αναπλ. Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Χρ. Δήμα και Γ. Κώτσηρα, με τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, με υπηρεσιακούς παράγοντες του ΟΣΕ, καθώς και με τα σωματεία εργαζομένων στον ΟΣΕ.

Στις συναντήσεις αναδείχθηκαν οι δύο διαστάσεις του διπλού εγκλήματος των Τεμπών. Η πρώτη αφορά τις τρομακτικές ελλείψεις στοιχειωδών κανόνων ασφαλείας που δεν απέτρεψαν την μετωπική σύγκρουση των δύο τρένων και την απώλεια 57 ανθρώπινων ζωών. Η δεύτερη, την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος αμέσως μετά τη σύγκρουση, με το «μπάζωμα» και τη μεταφορά υλικού που περιείχε και ανθρώπινα οστά, χωρίς δικαστική εξουσιοδότηση. Σε σχετική ερώτησή μας αναφορικά με την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ξεκαθάρισε ότι με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες του, δεν θα επέτρεπε κανένα «μπάζωμα», παρά μόνο αφού θα είχαν ολοκληρωθεί οι έρευνες και μετά από σχετική αδειοδότηση της εποπτεύουσας δικαστικής και αστυνομικής αρχής.

Όσον αφορά την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έργων όπως η εγκατάσταση του ETCS στο πλαίσιο της σύμβασης 717, το σύστημα δεν βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία, περίπου δώδεκα χρόνια μετά.

Αναμένουμε από τις ελληνικές δικαστικές αρχές να ασκήσουν τα καθήκοντά τους με πλήρη ανεξαρτησία, ώστε οι πέντε δικαστικές έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη να οδηγήσουν στην απόδοση των ποινικών ευθυνών εκεί όπου αυτές αναλογούν.»

Νωρίτερα, ο εκπρόσωπος του CHP Μουσλίμ Σαρί, σε συνέντευξη Τύπου, είχε αντιδράσει στη δήλωση του Γιαβάς ότι είχε ενημερώσει, πριν από τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Ερντογάν στις 9 Σεπτεμβρίου, τόσο τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου όσο και τον ηγέτη του Νέου Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ (που προήλθε από διάσπαση του CHP).

Χωρίς να αναφέρει ονομαστικά τον Γιαβάς, ο Σαρί είπε: «Κανείς δεν είναι πάνω από το CHP. Κανείς δεν πρέπει να θεωρεί τον εαυτό του πάνω από το CHP. Όταν στο επόμενο διάστημα υπάρχουν προγράμματα που αφορούν τις κομματικές δραστηριότητες, περιμένουμε από τους δημάρχους να τα ακολουθούν. «Κανείς δεν μπορεί να λέει ότι “ενημέρωσα” τον αρχηγό ενός άλλου κόμματος, πέρα από τον δικό του αρχηγό. Θα αξιολογήσουμε την κατάσταση ανάλογα με όσα προκύψουν μετά τη Συνάντηση των Δημάρχων».

Μέχρι σήμερα δεν έχω προσβάλει το CHP

Μετά τις δηλώσεις αυτές, ο Γιαβάς ανακοίνωσε την παραίτησή του και μεταξύ άλλων ανέφερε: «Η διαδικασία που ξεκίνησε στις 19 Μαρτίου και συνεχίστηκε με πολλές νομικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις, μεταξύ άλλων και τη συζήτηση για την απόλυτη ακυρότητα, έχει οδηγήσει την πολιτική στην Τουρκία σε ένα σημείο που όλοι παρακολουθούμε με λύπη.

«Μέχρι σήμερα δεν έχω προβεί σε καμία ενέργεια που θα μπορούσε να προσβάλει το CHP ή να κάνει τους ανθρώπους που το ψήφισαν να αισθανθούν ντροπή. Αντιθέτως, προσπαθήσαμε να δείξουμε στην Άγκυρα πώς μπορεί να ασκείται η δημοτική διοίκηση χωρίς διακρίσεις, με διαφάνεια και λογοδοσία, χρησιμοποιώντας τα χρήματα του λαού προς όφελος του ίδιου του λαού.
«Ποτέ δεν θεώρησα τον εαυτό μου πάνω από τα πολιτικά κόμματα.

Θα θεωρούσα μια τέτοια αξίωση αυθάδεια. (…) Όταν δεν μπορεί να επιτευχθεί ενότητα στην κορυφή της πολιτικής, ο λαός μπορεί, εφόσον το επιθυμεί, να την εξασφαλίσει στη βάση. (…) Εάν στην Τουρκία πρόκειται να υπάρξει αλλαγή κυβέρνησης μέσω δημοκρατικών οδών, αυτή δεν θα προκύψει από την αλληλοεξόντωση της αντιπολίτευσης, αλλά από τη δυνατότητά της να σταθεί ενωμένη γύρω από κοινές αρχές.

«Δεν θεώρησα και δεν θεωρώ σωστό να αγνοείται η βούληση των ψηφοφόρων ή να μεταφέρονται αξιώματα που αποκτήθηκαν με την ψήφο τους σε πολιτικές διευθύνσεις τις οποίες οι ψηφοφόροι δεν έχουν εγκρίνει. Η πίστη στη βούληση του εκλογικού σώματος είναι ζήτημα πολιτικής τιμής».

Αναμενόμενη αντίδραση του Γιαβάς

Ο Γιαβάς συνέχισε: «Εδώ και μήνες έχω επανειλημμένα επισημάνει ότι οι αντιπαραθέσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, και ιδιαίτερα η διαδικασία που διεξάγεται γύρω από την απόλυτη ακυρότητα, μπορούν να προκαλέσουν βαθύ διχασμό στο CHP και ότι αυτό δεν θα βλάψει μόνο το CHP, αλλά και την ελπίδα για δημοκρατική πολιτική στην Τουρκία.

«Είχα δηλώσει και στο παρελθόν ότι, εάν υπήρχε μέσα στο κόμμα κάποια ενόχληση για το πρόσωπό μου ή για τη στάση που ακολουθώ, θα έκανα αυτό που έπρεπε. Και εξαιτίας ορισμένων δηλώσεων που έγιναν σήμερα, αποχωρώ από το CHP και θέτω στην κρίση της κοινής γνώμης την απόφασή μου να συνεχίσω ανεξάρτητα την πολιτική μου πορεία». Με τη φράση «είχα δηλώσει ότι θα έκανα αυτό που έπρεπε», ο Γιαβάς αναφέρεται στη δήλωση που είχε κάνει μετά τις επικρίσεις για τη συνάντησή του με τον Ερντογάν.

Μετά τη συνάντηση, ο Φαΐκ Οζτράκ, πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του CHP, ο οποίος είχε αναλάβει την ηγεσία του κόμματος μετά την απόφαση του δικαστηρίου περί απόλυτης ακυρότητας, είχε χαρακτηρίσει «απογοητευτικό» το γεγονός ότι ο Γιαβάς δεν συμμετείχε στις εκδηλώσεις για την επέτειο ίδρυσης του CHP στις 9 Σεπτεμβρίου και επέλεξε να συναντηθεί με τον Ερντογάν. Ο Οζτράκ είχε επίσης δηλώσει ότι «κανείς δεν μπορεί να απειλεί το CHP».

Μετά τις δηλώσεις αυτές, στους πολιτικούς διαδρόμους της Άγκυρας κυκλοφορούσε η εκτίμηση ότι ο Γιαβάς ενδέχεται να παραιτηθεί άμεσα. Ωστόσο, μετά από τηλεφώνημα του Κιλιτσντάρογλου αποφάσισε να περιμένει και να δει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Ως εκ τούτου, εδώ και ημέρες υπήρχε η εκτίμηση ότι μια νέα κίνηση από την πλευρά του CHP θα μπορούσε να οδηγήσει τον Γιαβάς στην απόφαση να αποχωρήσει από το κόμμα.

Αντίδραση Οζέλ

Ο πρόεδρος του Νέου Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ, δήλωσε ότι σέβεται την απόφαση του Μανσούρ Γιαβάς να αποχωρήσει από το CHP, την οποία, όπως είπε, του εξέφρασε και τηλεφωνικά. «Από εδώ και πέρα σεβόμαστε κάθε απόφαση που θα λάβει ο κ. Μανσούρ Γιαβάς και οι συνάδελφοί μας δήμαρχοι», ανέφερε.

Ο Οζέλ υποστήριξε ότι «ένας πολιτικός όπως ο Μανσούρ Γιαβάς δεν μπορεί να “τιμωρείται” με τις ιδιοτροπίες μιας διοίκησης που ήρθε στην εξουσία χωρίς εκλογές και διορίστηκε από την κυβέρνηση, ούτε να γίνεται εργαλείο της πολιτικής της». «Ο Μανσούρ Γιαβάς από την πρώτη στιγμή έδινε έμφαση στο γεγονός ότι έχει εκλεγεί και αντιδρούσε στους διορισμούς. Η πρώτη του ευθύνη είναι η Άγκυρα», πρόσθεσε.

Παρέμβαση Κιλιτσντάρογλου

Παρέμβαση στην πολιτική αντιπαράθεση που προκάλεσε η αποχώρηση του δημάρχου Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς, από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), έκανε ο πρόεδρος του κόμματος Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, δηλώνοντας ότι συμφωνεί με τη θέση που εξέφρασε ο Γιαβάς. «Ο κ. Μανσούρ Γιαβάς είναι ένας αξιόλογος πολιτικός, τον οποίο εγώ έφερα στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό », ανέφερε ο Κιλιτσντάρογλου, παραθέτοντας στη συνέχεια χαρακτηριστικό απόσπασμα από τη δήλωση του Γιαβάς:

«Όταν οι πολίτες προσέρχονται στις κάλπες, δεν ψηφίζουν μόνο ένα πρόσωπο, αλλά και μια πολιτική βούληση. Γι’ αυτό δεν θεώρησα και εξακολουθώ να μη θεωρώ, σωστό να αγνοείται η βούληση του ψηφοφόρου και τα αξιώματα που αποκτήθηκαν με την ψήφο του να μεταφέρονται σε πολιτικούς χώρους που ο ίδιος δεν έχει εγκρίνει. Η προσήλωση στη βούληση του ψηφοφόρου είναι ζήτημα πολιτικής τιμής». «Συμφωνούμε απολύτως και εμείς με την τοποθέτηση του κ. Μανσούρ Γιαβάς», κατέληξε ο Κιλιτσντάρογλου.

Ο Πάκουλα στο ‘Klute’ ανανεώνει το νουάρ, το αστυνομικό είδος αποκτά μία κοινωνική και ψυχολογική διάσταση, οι χαρακτήρες δεν είναι καθόλου επίπεδοι, όλη η πλοκή στέκεται στη ψυχαναλυτική πλευρά τους, παρόλο που η ψυχοπαθολογία του ανθρώπου που διαπράττει εγκλήματα δεν αναλύεται ακριβώς. Όμως, αυτό που εντυπωσιάζει είναι ο λεπτεπίλεπτος μεταμοντέρνος τρόπος που η γυναίκα παρουσιάζεται ως εκδιδόμενη, ένα call girl που δε μοιάζει καθόλου κυνικό ή ψυχολογικό ράκος, αλλά συναισθηματικό, με βάθος, με σκεπτικισμό, με προσωπικότητα, και εδώ ο Τζέιν Φόντα καθηλώνει τον θεατή και την κάμερα μαζί. Η σκηνοθεσία υποδειγματική, με μακρινά και κοντινά πλάνα όπου το μυστήριο απλώνεται και τη Μπρι (Τζέιν Φόντα), το call girl, να ψυχαναλύεται στην κάμερα, στο θεατή, κοιτώντας μετωπικά.

Πολλοί σκηνοθέτες του Νέου Χόλιγουντ θα επιστρέψουν στην κληρονομιά του κλασικού Χόλιγουντ όπως το ανέπτυξαν τα περίφημα στούντιο, ως ένα φόρο τιμής στους κινηματογραφιστές που προηγήθηκαν αυτών. Ωστόσο, τα στούντιο αυτήν την περίοδο, τέλη της δεκαετίας του 1960 και αρχές της δεκαετίας του 1970, θα καλλιεργήσουν το πεδίο στους νέους κινηματογραφιστές, ώστε να έχουν την ευκαιρία να γυρίσουν ταινίες με ένα πιο ευρωπαϊκό στιλ και ύφος, ένα σινεμά τέχνης, επηρεασμένοι από φόρμες και λογικές που κυρίως οι Γάλλοι της νουβέλ βαγκ είχαν αναπτύξει.

Υπήρξαν δημιουργοί, όπως ο Κόπολα για παράδειγμα, που μπόρεσε να κινηθεί άνετα και στις δύο κινηματογραφικές παραδόσεις, αμερικανική και ευρωπαϊκή, που σήμαινε ουσιαστικά και μία σαφή επίγνωση της ιστορίας του κινηματογράφου, αλλά και της επιρροής της στην σύγχρονη κουλτούρα.

Ο Πάκουλα δείχνει να κάνει ένα βήμα πιο μπροστά και να γυρίζει με χαλαρούς ρυθμούς μία Νέα Υόρκη που αποπνέει μυστήριο και ταυτόχρονα μία χαλαρότητα, μία ανθρωπιά ή ζεστασιά, ενώ η ατομικότητα, η υπαρξιακή αγωνία και η μοναξιά απλώνεται επικίνδυνα στα στενά της πόλης. Στην πραγματικότητα η Μπρι είναι η σύγχρονη γυναίκα, απελευθερωμένη ερωτικά από τη σεξουαλική επανάσταση που έχει προηγηθεί στις ΗΠΑ την προηγούμενη δεκαετία, ζει μόνη, και ζει προσφέροντας ερωτική συνεύρεση με αμοιβή, έχοντας και σταθερούς πελάτες, που σταδιακά και με έναν περίεργο τρόπο δένεται συναισθηματικά ή το αντίθετο. Ταυτόχρονα οι άντρες αντιμετωπίζουν τη γυναίκα αποστασιοποιημένοι, κυριαρχικά.

Η Μπρι και η ψυχοπαθολογία της σύγχρονης γυναίκας στη Δύση

Αυτό το κόμπλεξ συνέργειας παρουσιάζεται υπέροχα από τον Aμερικανό σκηνοθέτη, που μοιάζει να θέλει να αναπτύξει περισσότερο μία κοινωνική και ταυτόχρονα ατομικοκεντρική θέση της γυναίκας στο σύγχρονο κόσμο, παρά να λύσει ένα έγκλημα, ένα μυστήριο. Και εδώ κάπου μπαίνει και ο χαρακτήρας του Ντόναλντ Σάδερλαντ (Klute), που μοιάζει να είναι το κεντρικό πρόσωπο, αφού το όνομά του είναι ο τίτλος της ταινίας. Σαφώς δεν είναι έτσι.

Η Μπρι είναι το κεντρικό πρόσωπο και ο ντετέκτιβ Klute που έρχεται από τη μακρινή Πενσυλβανία παίζει έναν ρόλο για να κατανοήσουμε καλύτερα την ψυχοπαθολογία του πραγματικού κεντρικού προσώπου, της Μπρι, ως τη σύγχρονη νέα γυναίκα στη Δύση και τις ανάγκες της, Το σεξ είναι κεντρικό σημείο αναφοράς. Και σε αυτό δε θα ξεφύγει ούτε ο μετρημένος ντετέκτιβ, παρά τις όποιες αρχικά επιφυλάξεις του. Η Μπρι σαγηνεύει τον νεαρό Klute και εκείνος προστατεύει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την Μπρι.

Με μία ταυτόχρονη νοσταλγική και μελαγχολική διάθεση περιγράφεται μία κοινωνία, που μάλλον είναι αυτοκαταστροφική και διαστροφική ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Και μία νέα μοναχική γυναίκα μοιάζει ανασφαλής ενώ ο προσανατολισμός της ακαθόριστος. Παράλληλα καλλιτεχνική και ερωτική, στρέφεται στη λύση της πορνείας για να επιβιώνει, χωρίς να σταματά να ονειρεύεται. Η γυναίκα ως πόρνη αποκτά άλλη υπόσταση, χωρίς την περιθωριακή εικόνα που συνήθως παρουσιάζεται.

Κι ενώ η Μπρι μοιάζει να έχει βρει σταθερότητα και συντροφικότητα σ’ έναν άνθρωπο, όπως το νεαρό ντετέκτιβ, που τον εμπιστεύεται και την αποδέχεται, που συζούν για λίγο με μία αρμονικότητα, οι αμφιβολίες και οι παρορμήσεις της δε θα την κρατήσουν ολοκληρωτικά δίπλα του. Η έννοια της διαρκούς μελαγχολικής αναζήτησης μένει ως αίτημα στο σινεματικό χρόνο της ταινίας.

Ένα ζευγάρι που, όμως, μοιάζει να συνυπάρχει αρμονικά: η Μπρι διαβάζει στη μία άκρη του δωματίου και ο Klute εργάζεται στην απέναντι πλευρά. Το μυστήριο πλανάτε σε όλες τις σχέσεις της νέας, πανέμορφης, Μπρι και ο Πάκουλα επιτυγχάνει μία ισορροπία εξαιρετική στους χαρακτήρες και στην πλανοθεσία, με τη βοήθεια της εξίσου εξαιρετικής φωτογραφίας του Γκόρντον Γουίλις που ήταν και ο διευθυντής φωτογραφίας του Κόπολα στους ‘Νονούς’. Η ατμόσφαιρα της ταινίας είναι μοναδική και έχει όλα τα χαρακτηριστικά της μποέμικης νοσταλγικότητας κι ενός πεσιμισμού που αποπνέουν πολλές από τις ταινίες του Νέου Χόλιγουντ.

Η λύση στο μυστήριο και τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από τις απειλές για τη ζωή της Μπρι είναι κάπως πρόχειρη, αν και ευρηματική όπως ευρηματικός είναι στην ερμηνεία του και ο νεαρός Σάδερλαντ, που στέκεται διακριτικά στην υπέροχη Φόντα. Η πλοκή εξελίσσεται ομοιόμορφα και καταλήγει ως μία νέα αρχή για τη νεαρή γυναίκα, που μαζί με τη λύση του μυστηρίου, αφήνει πίσω και την παλιά της ζωή.

Ξεκίνησαν, λοιπόν, οι διεργασίες στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών, αλλά ταυτόχρονα διεξήχθη τουρκική στρατιωτική άσκηση νοτίως της Κύπρου. Τυχαίο; Καθόλου. Την ώρα, που όλοι προετοιμάζονταν για την έδρα του ΟΗΕ και κανόνιζαν τις τελευταίες συναντήσεις στο πρόγραμμά τους, ο Τούρκος Αντιπρόεδρος, Τζεβντέτ Γιλμάζ, έκανε μια ακόμη εισβολή στα κατεχόμενα για να υπενθυμίσει πρωτίστως ποιος κάνει κουμάντο (ποιος το ξεχνά αυτό;) και κατά δεύτερο να επαναλάβει τη θέση της κατοχικής πλευράς στο Κυπριακό. Τυχαίο; Καθόλου.

Όλα είναι σχεδιασμένα και καθορισμένα, καθώς πάντα έχει σημασία η χρονική συγκυρία που εκδηλώνονται. Όπως ανακοινώθηκε, πραγματοποιήθηκε νότια της Κύπρου και στον διεθνή εναέριο χώρο της Μεσογείου εκπαιδευτική πτήση, με τη συμμετοχή μαχητικών αεροσκαφών και αεροσκαφών υποστήριξης της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Και το μήνυμα, όπως καταγράφηκε στην ανάρτηση του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, ήταν ξεκάθαρο: Η άσκηση έγινε στο πλαίσιο της προστασίας, όπως αναφέρει, «των δικαιωμάτων και συμφερόντων της Τουρκίας στη Μεσόγειο».

Με την αναφορά σε «ατσάλινα φτερά στους ουρανούς της Μεσογείου», η κατοχική δύναμη με παραστατικό τρόπο επανέλαβε πως είναι παρούσα νοτίως της Κύπρου, σχεδιάζει, δημιουργεί εκεί που δεν υπάρχουν συμφέροντα και σπεύδει να τα “προστατεύσει” και να τα “υπερασπιστεί”. Είναι η γνωστή διαχρονική συνταγή: αμφισβήτηση, γκριζάρισμα, διεκδίκηση, δημιουργία κεκτημένων! Η άσκηση με τα… ατσάλινα φτερά, είναι προφανώς και η απάντηση στο αντίπαλο δέος της Τουρκίας στην περιοχή, που είναι το Ισραήλ.

Ο Ερντογάν στο γνωστό μήκος κύματος

Την περασμένη Παρασκευή, λοιπόν, μετέβη στα κατεχόμενα ο Τούρκος Αντιπρόεδρος, Τζεβντέτ Γιλμάζ, ο οποίος στην κυβέρνηση Ερντογάν έχει την πολιτική ευθύνη για την Κύπρο. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην κατεχόμενη Κύπρο επανέλαβε τη γνωστή θέση ότι στο νησί υπάρχουν «δυο κράτη» και ότι αυτά μπορούν «να συνεργασθούν σε κοινά ζητήματα και συμφώνως με τα αμοιβαία συμφέροντα».

Δηλαδή, η γνωστή θέση για αναγνώριση της αποσχιστικής οντότητας, η εξίσωσή της με την Κυπριακή Δημοκρατία και η ανάπτυξη στη συνέχεια σχέσεων «καλής γειτονίας». Ο Γιλμάζ, βέβαια, δεν απέφυγε να αναφέρει πως οι εξοπλισμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι στρατιωτικές συμφωνίες με ξένες χώρες, έχουν ως αποτέλεσμα να… μεταβάλλονται οι ισορροπίες της ασφάλειας στην περιοχή! Δηλαδή; Η αμυντική θωράκιση της Κύπρου ανατρέπει τις ισορροπίες και προκαλεί φόβο στην Τουρκία; Αυτό θέλει να διαμηνύσει με τις αναφορές του ο Τζεβντέτ Γιλμάζ; Το έργο αυτό το έχουμε πολλές φορές ξαναδεί.

Αναμένοντας άσπρο καπνό από τη Νέα Υόρκη, θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη όλα τα μηνύματα που στέλνονται από την κατοχική πλευρά και αφορούν την προώθηση και υλοποίηση των τουρκικών σχεδιασμών στην Κύπρο και την περιοχή. Γιατί στους σχεδιασμούς αυτούς βρίσκεται και η ουσία. Αναμένοντας άσπρο καπνό από την έδρα των Ηνωμένων Εθνών, πρέπει να γνωρίζουμε ότι θα πρέπει πρώτα να ανάψει φωτιά. Τα δεδομένα δεν φαίνεται να οδηγούν προς νέες εξελίξεις. Αλλά κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει οτιδήποτε.

«Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει άμεσα γιατί μια τόσο κρίσιμη διάταξη προστέθηκε μετά τη δημόσια διαβούλευση, ποιες εκκρεμείς υποθέσεις ελέγχου και ανάκτησης ενισχύσεων επηρεάζει και εάν έχει ενημερωθεί σχετικά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία» τονίζει η Κουμουνδούρου, υπογραμμίζοντας πως σε μια περίοδο που το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται υπό ευρωπαϊκή δικαστική διερεύνηση καμία κυβερνητική παρέμβαση δεν μπορεί να αφήνει σκιές ως προς τον έλεγχο και την ανάκτηση παράνομων ενισχύσεων. Πάντως, το αρμόδιο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, ισχυριζόμενο πως το άρθρο «δεν νομιμοποιεί παράνομες επιδοτήσεις, δεν αλλάζει τους κανόνες επιλεξιμότητας και δεν σταματά κανέναν έλεγχο».

Τι απαντά η κυβέρνηση

Πηγές του υπουργείου επέμεναν πως στόχος της διάταξης είναι να διασφαλιστεί η ορθή εκκαθάριση των αιτήσεων ενίσχυσης για την περίοδο 2018-2022, ώστε οι πραγματικοί παραγωγοί που πληρούσαν τότε τις προϋποθέσεις να μην τιμωρούνται σήμερα λόγω μεταγενέστερων διοικητικών αλλαγών και πως όποιος δεν δικαιούταν ενίσχυση δεν αποκτά δικαίωμα με τη συγκεκριμένη διάταξη.

«Αντίστοιχα, όσοι πληρούσαν τα κριτήρια δεν πρέπει να στερούνται τα χρήματά τους επειδή μεταβλήθηκαν τα δεδομένα της διοίκησης. Επιπλέον, οι έλεγχοι για ψευδείς δηλώσεις, εικονική δραστηριότητα και αχρεωστήτως καταβληθείσες ενισχύσεις συνεχίζονται κανονικά. Καμία έρευνα δεν “σβήνει” και κανένα ποσό που δεν δικαιούται κάποιος δεν χαρίζεται» ισχυρίζονται οι ίδιες πηγές.

Οι αντιδράσεις, πάντως, μαίνονται, παρά τις παραπάνω εξηγήσεις, με τον δικηγόρο Αντώνη Βαγιάνο, νομικό συμπαραστάτη της Παρασκευής Τυχεροπούλου, να κάνει λόγο για «σκανδαλώδη προσπάθεια αμνήστευσης κατηγορουμένων για παράνομες ενισχύσεις για βοσκοτόπια χωρίς ζώα».

Σύμφωνα με όσα καταγγέλλει, «προτείνεται η ψήφιση άρθρου με την οποία νομιμοποιείται αναδρομικά η “φάμπρικα” της απάτης, με την οποία “παραγωγοί του καναπέ” λάμβαναν από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ως νέοι ή νεοεισερχόμενοι αγρότες, μέσω του Εθνικού Αποθέματος, επιδοτήσεις για βοσκοτόπια χωρίς ζώα». Η συνέχεια θα δοθεί αύριο στην Ολομέλεια, όποτε και ψηφίζεται η επίμαχη διάταξη.

Ωστόσο, στην χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, βιώνουμε το παράδοξο, η κυβέρνηση να υιοθετεί μιαν ευθυνόφοβη στάση στρουθοκαμηλισμού σε πλείστα όσα ζητήματα, αναγκάζοντας τους πολίτες να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους. Το παράδειγμα της κλινικής της Καρνεάδου όπου έχασε την ζωή του ο καλλιτέχνης, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του ελλαδικού παράδοξου.

Πώς είναι δυνατόν μια τόσο προβεβλημένη ιδιωτική κλινική να λειτουργεί χωρίς την απαραίτητη εποπτεία από τις αρμόδιες αρχές; Στον απόηχο του θανάτου του Μαζωνάκη, η είδηση ότι η ευθύνη για την εποπτεία των ιδιωτικών ιατρείων είχε ανατεθεί από την κυβέρνηση στους τοπικούς ιατρικούς συλλόγους ήδη από το 2019 εξέπληξε πολλούς. Πρόκειται για μια κατάφωρη περίπτωση αποποίησης ευθυνών από το κράτος, σε έναν τομέα ζωτικής σημασίας.

Αν συγκριθεί η εν λόγω πρακτική με την επιμονή της ίδιας κυβέρνησης να θανατώνει ολόκληρα κοπάδια αιγοπροβάτων στην προσπάθεια να εφαρμόσει τις οδηγίες της ΕΕ για την καταπολέμηση της ευλογιάς, απειλώντας απροκάλυπτα τον βιοπορισμό των κτηνοτρόφων, η επιλεκτικότητα των παρεμβάσεων δεν μπορεί παρά να προκαλέσει οργή. Μοιάζει η κυβέρνηση να ενδιαφέρεται να παρεμβαίνει μόνο όταν υπάρχει η δυνατότητα είσπραξης φόρων και επιβολής προστίμων και να ποιεί την νύσσαν όπου χρειάζεται να διαθέτει κονδύλια και πόρους για να προσφέρει κρατικές υπηρεσίες.

Παρεμβατισμός για την κοινωνία

Κάποια στιγμή, το κράτος θα πρέπει να συνάψει ένα νέο σύμφωνο με τους πολίτες. Είτε η γνωστή φορομπηχτική πολιτική θα πρέπει να συνοδεύεται από τις αντίστοιχες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων καθημερινής ποιότητας ζωής, όπως η ασφάλεια και η αλληλεγγύη, είτε το κράτος θα είναι απόν από διάφορους τομείς, με αντάλλαγμα χαμηλότερους φόρους. Τουλάχιστον έτσι, οι πολίτες θα μπορούν να αποταμιεύουν χρήματα για να πληρώνουν ιδιώτες να τους παρέχουν υπηρεσίες που θα έπρεπε εξαρχής να προσφέρονται από το κράτος.

Φυσικά, αυτό το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, η Νέα Υόρκη διαθέτει τον υψηλότερο ανώτατο οριακό συντελεστή φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων στις ΗΠΑ, αν και πολλές υπηρεσίες που αφορούν στην ποιότητα ζωής υπολειτουργούν – όπως αποδεικνύεται εύκολα από μια βόλτα στους δρόμους της πόλης ή μια διαδρομή με το μετρό.

Τοιουτοτρόπως, στην ΕΕ παρατηρείται εσχάτως ραγδαία άνοδος των ψήφων προς ακροδεξιά κόμματα σε εκλογικές αναμετρήσεις ανά την Γηραιά Ήπειρο. Άραγε, έγιναν ξαφνικά εκατομμύρια ψηφοφόροι ακραίοι ή μήπως έχουν απογοητευθεί από τους σημερινούς εκπροσώπους των “ακροκεντρώων” κομμάτων που δείχνουν να μην νιώθουν την υποχρέωση να συμμορφώνονται προς την βούληση των ψηφοφόρων που αντιπροσωπεύουν;

Γιατί ανέρχονται αντισυστημικές δυνάμεις

Για παράδειγμα, το πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ΕΕ, λόγω της ταχύτητας με την οποία μεταβάλλεται ο πληθυσμός και της πρόδηλης ασυμβατότητας μεταξύ εντοπίων και νεηλύδων που εκδηλώνεται όλο και συχνότερα μέσω της βίας ή της αλλοίωσης των παραδοσιακών κανόνων και ηθών της κοινωνίας.

Αντί όμως να αφουγκράζονται την ανησυχία της εκλογικής τους βάσης, πολλά κόμματα έχουν καταληφθεί από μιαν ελιτίστικη ιδεολογική αγκύλωση, αρνούμενα να παραδεχθούν τον αυξανόμενο κοινωνικό αναβρασμό. Ως αποτέλεσμα, πολλοί ψηφοφόροι καταφεύγουν όλο και περισσότερο σε εναλλακτικές διεξόδους για να εκδηλώσουν τη δυσαρέσκειά τους.

Στη Γερμανία, το κόμμα AfD συγκέντρωσε το εντυπωσιακό 44% στις τοπικές εκλογές της πολιτείας Σαξονίας-Άνχαλτ, καταλαμβάνοντας εύκολα την πρώτη θέση και απέχοντας μόλις λίγο από την αυτοδυναμία. Ομοίως, στην Γαλλία η Μαρίν Λεπέν εμφανίζεται πρώτη στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές.

Η Μεγάλη Βρετανία συγκλονίστηκε πρόσφατα από ένα ιστορικό σύμφωνο που υπογράφηκε από την Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία, με το οποίο διακηρύσσουν το δικαίωμά τους στην αυτοδιάθεση και απαιτούν από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να σταματήσει να μπλοκάρει τα δημοψηφίσματα ανεξαρτησίας.

Τα πράγματα φαίνεται να έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο που μια κομητεία μέσα στην ίδια την Αγγλία απείλησε με απόσχιση, όταν αγνοήθηκαν από την βρετανική κυβέρνηση οι διαμαρτυρίες της σχετικά με την δημιουργία κέντρου στέγασης παράνομων μεταναστών εκεί.

Η λογική επιβάλλει οι κεντρώες δυνάμεις να λάβουν υπόψη τους τις ανησυχίες των πολιτών που αντιπροσωπεύουν και να προσαρμόσουν ανάλογα τις πολιτικές τους, για να μην διακινδυνέψουν να υπερκεραστούν από ακραία κόμματα. Αλλά όπως και το πετρέλαιο, η λογική φαίνεται να είναι ένα αγαθό που εμφανίζει μεγάλες ελλείψεις αυτή την εποχή, κυρίως λόγω της αβελτηρίας και αλαζονείας των κυβερνώντων.

Στην Ελλάδα μέχρι σήμερα η συζήτηση αναφορικά με την προσέγγιση του “υπερπλουτισμού” λανθασμένα αποδίδεται μόνον στην αριστερά, καθώς κανένας πολιτικός φορέας δεν “αγγίζει” το πρόβλημα σε βάθος. Πρόσφατα τέθηκε εκ νέου το θέμα με την νέα προγραμματική διατύπωση της ΕΛΑΣ. Σοβαρό ως θέμα.

Ας γίνεται γραφικός ο Αναπληρωτής του Τομέα Οικονομικών του ΕΛΑΣ κύριος Παππάς με την αναφορά του στην φορολόγηση του περιεχομένου των θυρίδων. Το πρόβλημα της συγκέντρωσης πλούτου αποτελεί πλέον σημαντικό πεδίο διεθνούς προβληματισμού. Προφανώς, δεν αντιμετωπίζεται με την αστεία προσέγγιση του κυρίου Παππά ή ακόμα με προσεγγίσεις τύπου τρολαρίσματος ορισμένων πολιτικών προσώπων άλλων πολιτικών χώρων.

Η διαχρονικά εύκολη επωδός όσων εκφράζουν τον προβληματισμό τους στην χώρα για το εντεινόμενο φαινόμενο υπερσυγκέντρωσης πλούτου είναι να φορολογηθούν οι εφοπλιστές. Χωρίς γενικότερο προβληματισμό ή κατάθεση θέσεων. Όσοι όμως στηρίζουν αυτή την άκαιρη διατύπωση ασκούν κριτική εκ του ασφαλούς ή δεν γνωρίζουν πως ακριβώς λειτουργεί η ναυτιλία ως βιομηχανία. Ειδικά στην χώρα μας ως παγκόσμιας δύναμης. Κυρίως όμως, δεν έχουν αντιληφθεί πως η συγκέντρωση υπερβολικού πλούτου αποτελεί ευρύτερο πρόβλημα οικονομικής και κοινωνικής συνέχειας.

Άγνοια και έλλειψη σοβαρότητας

Ο κύριος Παππάς – στα πλαίσια αφελούς προσέγγισης – αγνοώντας τα βασικά, επέλεξε να “κυνηγήσει” τον υπερβολικό πλούτο που “χωράει” σε μία …θυρίδα. Με μία δήλωση εκμηδένισε επί της ουσίας την βαρύτητα μίας σοβαρής συζήτησης. Η άγνοια του βέβαια ίσως πηγάζει από το γεγονός ότι ακόμα και ως Προέδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Δυτικής Ελλάδας, ουδεμία ενέργειά του θυμάμαι για την ανάδειξη γενικότερων πολιτικών θέσεων αλλά και των προβλημάτων της περιοχής. Ούτε μία θέση. Ούτε μία ουσιαστική ανάδειξη προτάσεων, πέρα από συνεχή παρουσία στα κοινωνικά δρώμενα. Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που επέλεξε να “εγκλωβίσει” την πολιτική του σκέψη για ένα τόσο σοβαρό θέμα σε μία… θυρίδα.

Το θέμα βέβαια αναφορικά με την αστοχία του κυρίου Παππά δεν άπτεται μονοδιάστατα της κριτικής για την ατυχή δήλωσή του. Η φορολόγηση του υπερβολικού πλούτου εμπίπτει δυναμικά πλέον στην σφαίρα της παγκόσμιας συζήτησης. Ο περιορισμός των ανισοτήτων στις ανεπτυγμένες κοινωνίες έχει αρχίσει έστω και καθυστερημένα να αναδεικνύεται ως πρωτεύων ζήτημα σε πολλά φόρα. Η συζήτηση στους G20 βασίζεται στην διαπίστωση ότι οι υπερ-πλούσιοι του πλανήτη δεν βιοπορίζονται από μισθούς, αλλά από την συσσώρευση κεφαλαίου, με μετοχής, ομόλογα, ενώ τα ακίνητά τους αυξάνουν σε αξία. Αξίες που ενισχύονται στα “χαρτιά” χωρίς να αναδεικνύονται ως “κέρδος”.

Με βάση αυτά τα στοιχεία περιουσίας δανείζονται (leverage) με αποτέλεσμα να εμφανίζουν ελάχιστα φορολογητέα εισοδήματα. Αυτούς ακριβώς αντιπροσωπεύουν εκείνοι για τους οποίους ο κύριος Πιερρακάκης θριαμβολογεί ότι αλλάζουν φορολογική κατοικία και εγκαθίστανται στην Ελλάδα. Είναι εκείνοι ακριβώς οι “υπερπλούσιοι” που “σόρταραν” τα ελληνικά ομόλογα την περίοδο της κρίσης και που σήμερα – σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο – θα προσφέρουν υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας με μηδενική φορολογική επιβάρυνση για τους ίδιους. Εκτός εάν με αυτό τον τρόπο πιστεύει ο κύριος Πιερρακάκης ότι θα μειωθεί το “επενδυτικό χάσμα” της χώρας σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ.

Η φορολόγηση του πλούτου δεν μπορεί να πειρμένει

Τα τελευταία χρόνια συντελείται μία νέα “ανακατανομή” και συσσώρευση κεφαλαίων και περιουσιών. Κατά συνέπεια, η συζήτηση για την φορολόγηση της περιουσίας των ομάδων της υπερσυγκέντρωσης πλούτου είναι επίκαιρη σήμερα παρά ποτέ και δεν είναι δυνατόν να αφήνει αδιάφορη την χώρα μας.

Η ελληνική Προεδρία θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μία αρχή. Θα μπορούσε για παράδειγμα να αναδείξει την θέσπιση ενός ευρωπαϊκού φόρου περιουσίας ως πρωτεύον θέμα στα πλαίσια Ευρωπαϊκής και παγκόσμιας σύγκλισης στα πλαίσια ενός φορολογικού οικονομικού και κοινωνικού εξορθολογισμού των δεδομένων, αλλά και εύρεσης πόρων ως βάση μίας ποιο ουσιαστικής δημοσιονομικής σταθερότητας και σύγκλησης.

Οι συνθήκες επιβάλλουν γενναία μεταστροφή ως προς τον χειρισμό της φορολογικής πολιτικής Εθνικά και Ευρωπαϊκά. Η εγχώρια οικονομία, αλλά και η Ευρωπαϊκή δεν αντέχουν την αδράνεια. Η Ελληνική κυβέρνηση όμως επιλέγει ως δείγμα στρεβλής πολιτικής να “λοξοκοιτά” προς την κατεύθυνση των funds και εκείνων ακριβώς που θα έπρεπε να αποτελούν την νέα βάση φορολόγησης του υπερ – πλούτου. Την ίδια στιγμή που η ισορροπία του κοινωνικού ιστού διαταράσσεται επικίνδυνα.