Η νομική ακρίβεια είναι αναγκαία. Το άρθρο 1 καθιέρωσε ως επίσημη ονομασία το “Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας” και ως σύντομη ονομασία το “Βόρεια Μακεδονία”, για όλες τις χρήσεις, στο εξωτερικό και στο εσωτερικό, κατά την αρχή erga omnes. Αναγνώρισε επίσης ιθαγένεια με τη διατύπωση “Macedonian/citizen of the Republic of North Macedonia” και τη γλώσσα ως “Macedonian language”. Η ιθαγένεια, όμως, είναι ο νομικός δεσμός πολίτη και κράτους· δεν ταυτίζεται αυτομάτως με αναγνώριση εθνότητας. Η διάκριση αυτή πρέπει να διατηρείται, επειδή διαφορετικά η πολιτική κριτική αποδυναμώνεται από πραγματολογικές ανακρίβειες.

Ταυτόχρονα, το άρθρο 7 ορίζει ότι η γλώσσα και τα άλλα χαρακτηριστικά της Βόρειας Μακεδονίας ανήκουν σε διαφορετικό ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο και δεν συνδέονται με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά της Ελληνικής Μακεδονίας. Η γλώσσα προσδιορίζεται ως νότια σλαβική. Το άρθρο 8 επιβάλλει τον τερματισμό του “εξαρχαϊσμού” και την αποχή από τη χρήση του Ήλιου της Βεργίνας στους δημόσιους χώρους και στις δημόσιες χρήσεις. Επομένως, η Συμφωνία δεν εκχωρεί στη γειτονική χώρα την αρχαία Μακεδονία, τον Μέγα Αλέξανδρο ή τα σύμβολα της ελληνικής μακεδονικής κληρονομιάς.

Ακριβώς γι’ αυτό η αδιαφοροποίητη ευρωπαϊκή αναφορά σε “μακεδονικό πολιτισμό” είναι θεσμικά προβληματική. Παραλείπει το κρίσιμο “βορειομακεδονικός” ή, ακόμη ακριβέστερα, “πολιτισμός της Βόρειας Μακεδονίας” και μεταφέρει στον δημόσιο λόγο μια ορολογία που η ίδια η Συμφωνία προσπάθησε να περιορίσει. Στις διεθνείς σχέσεις η ορολογία δεν είναι διακοσμητική. Παράγει αναγνωρίσεις, κανονικοποιεί ταυτότητες και, με την επανάληψη, δημιουργεί πολιτικά τετελεσμένα.

Τα τρωτά της κύρωσης και το έλλειμμα νομιμοποίησης

Η Συμφωνία υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου 2018 και κυρώθηκε από την Ελληνική Βουλή με τον νόμο 4588/2019, σε κλίμα βαθύτατου κοινωνικού και πολιτικού διχασμού. Στα κείμενά μου πριν και αμέσως μετά την κύρωση υποστήριξα ότι μια συμφωνία με τόσο εκτεταμένες συνέπειες για την εθνική ταυτότητα, την πολιτιστική κληρονομιά και την εξωτερική πολιτική δεν έπρεπε να κριθεί από μια συγκυριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Έπρεπε να τεθεί στην κρίση του ελληνικού λαού με δημοψήφισμα.

Διατυπώθηκαν επίσης σοβαρές συνταγματικές ενστάσεις ως προς τη σύνθεση της κυβερνητικής πλειοψηφίας μετά τη διάλυση του συνασπισμού ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ, την ανανέωση της ψήφου εμπιστοσύνης και την απαιτούμενη πλειοψηφία για την κύρωση. Η θέση ότι έπρεπε να εφαρμοστεί το άρθρο 28 παράγραφος 2 του Συντάγματος και να απαιτηθούν τρία πέμπτα δεν υιοθετήθηκε από τη Βουλή ούτε κρίθηκε δεσμευτικά από δικαστήριο. Παραμένει, ωστόσο, ουσιώδης επιστημονική και πολιτειακή ένσταση: όταν μια διεθνής συμφωνία δεσμεύει μακροχρόνια την άσκηση κρίσιμων κρατικών αρμοδιοτήτων, η αυξημένη νομιμοποίηση δεν είναι τυπική πολυτέλεια αλλά δημοκρατική εγγύηση.

Στη Βόρεια Μακεδονία, το συμβουλευτικό δημοψήφισμα της 30ής Σεπτεμβρίου 2018 συγκέντρωσε συμμετοχή περίπου 37%, κάτω από το όριο της απόλυτης πλειοψηφίας των εγγεγραμμένων που προβλέπει η εκεί νομοθεσία για την υιοθέτηση αποτελέσματος. Η μεγάλη πλειοψηφία όσων ψήφισαν τάχθηκε υπέρ, αλλά η αποχή άφησε ένα αναμφισβήτητο έλλειμμα πολιτικής νομιμοποίησης. Η συνταγματική αναθεώρηση προχώρησε κοινοβουλευτικά. Το γεγονός αυτό δεν έχει οδηγήσει σε διεθνή δικαστική ακύρωση της Συμφωνίας, καθιστά όμως αβάσιμο τον ισχυρισμό ότι αυτή στηρίχθηκε σε καθαρή και αδιαμφισβήτητη λαϊκή εντολή και από τις δύο πλευρές.

Συμφωνία των Πρεσπών: Η εφαρμογή δεν μπορεί να είναι επιλεκτική

Το σημαντικότερο ζήτημα σήμερα είναι η εφαρμογή. Η Πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, κατά την ορκωμοσία της τον Μάιο του 2024, χρησιμοποίησε τον όρο “Μακεδονία” και όχι τη συνταγματική ονομασία. Στη συνέχεια, η νέα πολιτική ηγεσία επέμεινε επανειλημμένα στη χρήση του ίδιου όρου στον δημόσιο εσωτερικό λόγο. Τον Ιούνιο του 2024 το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τη συστηματική αποφυγή της συνταγματικής ονομασίας κατάφωρη παραβίαση της Συμφωνίας. Τον Δεκέμβριο του 2025 επανέλαβε ότι η ονομασία “Βόρεια Μακεδονία” είναι δεσμευτική διεθνώς και εσωτερικά και ότι στις διεθνείς συνθήκες δεν υπάρχουν de facto εξαιρέσεις.

Οι περιπτώσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς λεκτικές απροσεξίες. Η αρχή erga omnes ήταν το βασικό αντάλλαγμα που προβλήθηκε στην Ελλάδα για την αποδοχή της σύνθετης ονομασίας, της ιθαγένειας και της γλώσσας. Αν η γεωγραφική διάκριση εγκαταλείπεται από την πολιτική ηγεσία της γείτονος, ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί υιοθετούν παράλληλα εκφράσεις όπως “μακεδονικός πολιτισμός”, τότε η ισορροπία της Συμφωνίας καταρρέει στην πράξη. Η μία πλευρά διατηρεί τα οφέλη της διεθνούς αναγνώρισης και της ένταξης στο ΝΑΤΟ, ενώ οι υποχρεώσεις της αντιμετωπίζονται ως θέμα πολιτικής ευχέρειας.

Αυτό είναι και ζήτημα διεθνούς δικαίου. Η αρχή pacta sunt servanda επιβάλλει την καλόπιστη εκτέλεση των συνθηκών. Δεν επιτρέπει σε ένα κράτος να επικαλείται το εσωτερικό του ακροατήριο για να παραμερίζει τη διεθνή του δέσμευση. Ούτε, όμως, επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση να εφαρμόζει επιλεκτικά την αιρεσιμότητα: να απαιτεί μεταρρυθμίσεις από μια υποψήφια χώρα, αλλά να θεωρεί δευτερεύουσα την τήρηση μιας διεθνούς συμφωνίας που αφορά κράτος μέλος της.

Κάθε μεμονωμένη χρήση του όρου “Μακεδονία” ή της έκφρασης “μακεδονικός πολιτισμός” μπορεί να παρουσιάζεται ως ασήμαντη. Η συστηματική επανάληψη, όμως, αλλάζει το διεθνές γλωσσικό περιβάλλον. Κυβερνήσεις, θεσμοί, πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης και ψηφιακές πλατφόρμες υιοθετούν τη συντομότερη εκδοχή· η εξαίρεση γίνεται συνήθεια και η συνήθεια εμφανίζεται αργότερα ως αυτονόητος κανόνας. Έτσι, η γεωγραφική σύνθετη ονομασία χάνει σταδιακά τη διακριτική της λειτουργία, ενώ το επίθετο “μακεδονικός” αποκτά διεθνώς έναν σχεδόν αποκλειστικό κρατικό αποδέκτη.

Η εξέλιξη αυτή έχει πρακτικές συνέπειες. Αγγίζει την πολιτιστική εκπροσώπηση, την τουριστική προβολή, τις εμπορικές ονομασίες, τις εκθέσεις, τα σχολικά εγχειρίδια και τη δημόσια διπλωματία. Αν σε λίγα χρόνια η διεθνής κοινή γνώμη συνδέει αυθόρμητα τον “μακεδονικό πολιτισμό” με τη Βόρεια Μακεδονία, η Ελλάδα θα κληθεί να αποδεικνύει εκ νέου όσα σήμερα θεωρούνται επιστημονικά αυτονόητα. Γι’ αυτό η αντίδραση στη δήλωση της κ. φον ντερ Λάιεν δεν αφορά μια λέξη. Αφορά την αποτροπή μιας διαδικασίας κανονικοποίησης που μπορεί να καταστήσει την ιστορική σύγχυση μόνιμο στοιχείο της ευρωπαϊκής γλώσσας.

Το διεθνές δίκαιο απαιτεί ενεργοποίηση και συνέπεια

Οι διεθνείς συνθήκες δεν αυτοεφαρμόζονται με μηχανικό τρόπο. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τη συνεχή παρακολούθηση, την έγκαιρη διαμαρτυρία και την ενεργοποίηση των διαδικασιών επίλυσης διαφορών. Η Ελλάδα οφείλει να καταγράφει επισήμως κάθε κρατική πράξη ή δήλωση που αποκλίνει από την ονομασία erga omnes, να ζητεί επανόρθωση και να αποφεύγει τη δημιουργία εντύπωσης σιωπηρής αποδοχής. Στο διεθνές δίκαιο η σταθερή πρακτική και η αντίδραση των κρατών έχουν σημασία· η αδράνεια αφήνει χώρο στην άλλη πλευρά να ισχυρίζεται ότι μια αποκλίνουσα χρήση έγινε ανεκτή.

Παράλληλα, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ ουσιώδους παραβίασης, πολιτικής πρόκλησης και ατυχούς τρίτης δήλωσης. Η δήλωση ενός ευρωπαϊκού αξιωματούχου δεν συνιστά από μόνη της παραβίαση της Συμφωνίας από τη Βόρεια Μακεδονία. Μπορεί, όμως, να αποδυναμώνει το κανονιστικό της περιεχόμενο και να νομιμοποιεί πολιτικά μια ερμηνεία αντίθετη προς τις διαχωριστικές εγγυήσεις του άρθρου 7. Αντίστοιχα, η επίσημη αποφυγή της συνταγματικής ονομασίας από κρατικά όργανα της γείτονος συνδέεται ευθέως με την υποχρέωση erga omnes και έχει σαφώς μεγαλύτερη νομική βαρύτητα. Η τεκμηριωμένη αυτή διαβάθμιση κάνει την ελληνική θέση ισχυρότερη, επειδή δείχνει ότι δεν στηρίζεται σε υπερβολές αλλά σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις και αποδείξεις.

Η διάσταση των διεθνών σχέσεων 

Το ζήτημα δεν εξαντλείται στην ιστοριογραφία. Στη σύγχρονη θεωρία των διεθνών σχέσεων, οι ταυτότητες, τα σύμβολα και οι ονομασίες αποτελούν μορφές ισχύος. Ένα κράτος που κατορθώνει να συνδέσει διεθνώς το όνομά του με έναν αναγνωρίσιμο πολιτισμό αποκτά συμβολικό κεφάλαιο, τουριστική αξία, πολιτιστική επιρροή και ισχυρότερη αφήγηση εθνικής συνέχειας. Η Ελλάδα, αντίθετα, κινδυνεύει να περιοριστεί σε διαρκείς διορθώσεις, αφού προηγουμένως έχει επιτρέψει να παγιωθεί η αμφισημία.

Η προστασία της μακεδονικής κληρονομιάς δεν στρέφεται κατά του λαού της Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος έχει δικαίωμα στη δική του ταυτότητα, γλώσσα και σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία. Το δικαίωμα αυτό δεν περιλαμβάνει την οικειοποίηση της αρχαίας ελληνικής Μακεδονίας ούτε δικαιολογεί την κατάργηση των αναγκαίων προσδιορισμών. Η ειρηνική συνύπαρξη δεν οικοδομείται με την ασάφεια αλλά με την αμοιβαία αναγνώριση των πραγματικών ιστορικών ορίων.

Μια ενεργητική ελληνική στρατηγική

Η Ελλάδα χρειάζεται ολοκληρωμένη στρατηγική και όχι περιστασιακές διαμαρτυρίες. Πρώτον, πρέπει να ζητήσει επίσημη διευκρίνιση και διόρθωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη χρήση του όρου “μακεδονικός πολιτισμός”. Δεύτερον, να καταρτίζει ετήσια δημόσια έκθεση εφαρμογής της Συμφωνίας, με καταγραφή της επίσημης ονομασίας, των σχολικών βιβλίων, των δημόσιων συμβόλων, των εμπορικών ονομασιών και κάθε αλυτρωτικής ή αναθεωρητικής αναφοράς. Τρίτον, να συνδέσει ρητά κάθε βήμα της ενταξιακής πορείας της Βόρειας Μακεδονίας με πλήρη, μετρήσιμη και επαληθεύσιμη συμμόρφωση.

Παράλληλα απαιτείται σύγχρονη πολιτιστική διπλωματία: διεθνή προγράμματα για την ελληνικότητα της αρχαίας Μακεδονίας, ενίσχυση των μακεδονικών σπουδών, ψηφιακή τεκμηρίωση μνημείων και επιγραφών, προστασία εμπορικών σημάτων και σταθερή παρουσία στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά και πολιτιστικά δίκτυα. Η ιστορική αλήθεια δεν προστατεύεται μόνο με ανακοινώσεις· προστατεύεται με επιστήμη, θεσμούς, παιδεία και συνεχή διεθνή παρουσία.

Η Συμφωνία των Πρεσπών είναι σήμερα μέρος του διεθνούς δικαίου και δεν ανατρέπεται με συνθήματα ή μονομερείς διακηρύξεις. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα παραιτείται από το δικαίωμα να απαιτεί την πλήρη εφαρμογή της, να ενεργοποιεί τα διαθέσιμα διπλωματικά και νομικά μέσα και να επαναφέρει πολιτικά τις θεμελιώδεις ενστάσεις της. Η μακεδονική ιστορία, ο πολιτισμός και ο Ήλιος της Βεργίνας αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της ελληνικής κληρονομιάς. Η υπεράσπισή τους δεν είναι εθνικισμός. Είναι ευθύνη απέναντι στην ιστορική αλήθεια, στο διεθνές δίκαιο και στις επόμενες γενιές.

Βασικές Πηγές:

Υπουργείο Εξωτερικών, δήλωση για τη συμμόρφωση με τη Συμφωνία των Πρεσπών, 24.6.2024, και ανακοίνωση 17.12.2025

Η πρόσφατη σύσκεψη με τους πέντε στενότερους συνεργάτες του στο Camp David (2/10/2026) και η πίεση που άσκησε στο G7 για την αποδέσμευση μεγάλων ποσοτήτων στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων παραπέμπει στον τρίτο γύρο του πολέμου. Σε αυτό άλλωστε συνηγορούν και τα δημοσιεύματα του αμερικανικού τύπου σύμφωνα με τα οποία οι ΗΠΑ στέλνουν στον Περσικό τρία αεροπλανοφόρα με 150 μαχητικά αεροσκάφη και 20.000 στρατιώτες μαζί με την αμφίβια δύναμη του USS Makin Island και τους στόλους συνοδείας τους. Ήδη στην περιοχή επιχειρεί το USS George Washington και εικάζεται ότι θα επιστρατευτούν τα αεροπλανοφόρα USS George H.W. Bush και USS Theodore Roosevelt.

Πρόκειται για μια τεράστια δύναμη πυρός που μάλλον έρχεται να αντισταθμίσει την αχρηστία ή καταστροφή των δεκαοκτώ αμερικανικών βάσεων στις χώρες της Μέσης Ανατολής και την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράκ. Αξίζει να σημειωθεί πως οι ΗΠΑ απέσυραν τα στρατηγικά βομβαρδιστικά B-1 από την αεροπορική βάση RAF Fairford στη Βρετανία, επικαλούμενες ζητήματα ασφαλείας μετά τη ματαίωση κάποιου σαμποτάζ κοντά στη βάση. Εξέλιξη που μπορεί να εξυπηρετεί άλλες σκοπιμότητες.

Η οριοθέτηση του στρατηγικού αδιεξόδου

Είναι προφανές ότι ο Τραμπ θέλει να ανατρέψει την διεθνή αίσθηση ότι το Στενό του Ορμούζ καθιερώθηκε ως το όριο της αμερικανικής ισχύος. Οι συνεχιζόμενοι σποραδικά αμερικανικοί βομβαρδισμοί, οι πληροφορίες για εκρήξεις στο στρατηγικής σημασίας νησί Χαργκ και οι προετοιμασίες που προαναφέραμε καταγράφουν πως το στρατηγικό αδιέξοδο που έχει διαμορφωθεί μόνο με στρατιωτικούς όρους μπορεί να σπάσει. 

Η ασφυκτική οικονομική πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ στο Ιράν με τις κυρώσεις και τον ναυτικό αποκλεισμό αναμφίβολα προκαλεί μεγάλα προβλήματα στην οικονομική δομή της χώρας και έχει επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή του πληθυσμού. Όμως, από τη μέχρι τώρα στάση της ιρανικής κοινωνίας, η οικονομική πίεση δεν διαφαίνεται ότι μπορεί να οδηγήσει την Τεχεράνη σε υποχωρήσεις. Αντίθετα, η συνέχισή της μπορεί να οδηγήσει σε μια απρόβλεπτη κλιμάκωση από την πλευρά της. Ορισμένοι αναλυτές δεν αποκλείουν μεγάλο προληπτικό χτύπημα ή επιχείρηση των Ιρανών πριν ξεκινήσουν οι Αμερικανοί, στην περίπτωση που εκτιμήσουν ότι τους συμφέρει τακτικά.

Με αυτά τα δεδομένα, οι δύο στόχοι της Ουάσινγκτον που αναδύονται είναι η απελευθέρωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ -πρόβλημα που δεν υπήρχε πριν την αμερικανική επίθεση στο Ιράν- και η διασφάλιση πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα που είναι κόκκινη γραμμή για το Τελ Αβίβ. Η Ουάσινγκτον θέλει να συμπεριλάβει το ζήτημα στις διαπραγματεύσεις, αλλά το Ιράν επιμένει ότι οι συνομιλίες για τα πυρηνικά θα ξεκινήσουν μόνο αφού οι ΗΠΑ εκπληρώσουν τους επτά όρους που έχει θέσει. Σε κάθε περίπτωση, η πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας και η στρατιωτική συμμαχία του Ριάντ με το πυρηνικό Πακιστάν, τοποθετούν την Τεχεράνη σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση. Η Ρωσία έχει παρέμβει σχετικά δηλώνοντας πως το Ιράν δικαιούται να έχει πυρηνική ενέργεια. 

Οι δυνατότητες και οι απειλές ης Τεχεράνης

Το Ιράν, πέρα από τους εφτά όρους για την απελευθέρωση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ προαπαιτεί συγκεκριμένες αμερικανικές ενέργειες. Στο μεταξύ, απαντά στις αμερικανικές προκλήσεις με την εκτόξευση αντιπλοϊκών πυραύλων με στόχο πλοία που συνοδεύονται από το αμερικάνικο πολεμικό ναυτικό. Πληροφορίες ναυτιλιακών παρατηρητών κάνουν λόγο πως τον Σεπτέμβριο επλήγησαν 20 δεξαμενόπλοια.  

Ιρανοί στρατιωτικοί δηλώνουν πως η εφοδιαστική αλυσίδα για την παραγωγή όπλων και πυραύλων παραμένει άθικτη και ότι οι υποδομές, τα εξαρτήματα και οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πυραύλων κατασκευάζονται πλέον στο εσωτερικό της χώρας. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η Τεχεράνη διαρρέει στρατιωτικές απειλές, πέρα από την πίεση στις θαλάσσιες οδούς.  Ο διαφαινόμενος στρατηγικός στόχος των Ιρανών είναι να καταστήσουν για τις ΗΠΑ και την Δύση ευρύτερα οικονομικά ασύμφορη τη συνέχιση του πολέμου, αλλά και την παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή.

 Ήδη οι σύμμαχοι των ΗΠΑ αντιμέτωποι με τις υψηλές τιμές των καυσίμων βρίσκονται πλέον μπροστά με μια κρίση έλλειψης καυσίμων. Κι αυτό μετά την πίεση Τραμπ που τους υποχρέωσε σε αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων έως και 100 εκατομμυρίων βαρελιών αργού και ντίζελ σε διάστημα τεσσάρων μηνών. Στην πραγματικότητα οι σύμμαχοι των ΗΠΑ είναι εξοργισμένοι με αποτέλεσμα το ρήγμα με την Ουάσινγκτον να βαθαίνει. 

Αν δεχθεί μεγάλη επίθεση το Ιράν, αξιωματούχοι του απειλούν ότι το μέτωπο θα επεκταθεί σε όλη την Αραβική Χερσόνησο, τον Ινδικό Ωκεανό αλλά και στη Μεσόγειο (Κύπρο, Ελλάδα, Βουλγαρία). Ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs θεωρούσε πιθανό το Ιράν να προχωρήσει σε χερσαίες επιχειρήσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο (Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κ.ά.) αλλά και στις κουρδικές περιοχές του Ιράκ. Στην ίδια ανάλυση επισημαίνεται η δυνατότητα του Ιράν να κόψει τα επικοινωνίας καλώδια που διασχίζουν τον βυθό του Ορμούζ και συνδέουν την νοτιοανατολική Ασία με την Ευρώπη, χρησιμοποιώντας δύτες μάχης, μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα ή πλωτά μέσα που θα έσερναν τις άγκυρές τους στον βυθό.

Αξίζει να σημειωθεί – όπως προκύπτει από δηλώσεις Ιρανών στρατιωτικών, ότι ο αμερικανικός στόλος κρατάει απόσταση ασφαλείας 1000 χλμ από τις ακτές τις χώρας, καθιστά αναγκαία την αύξηση του βεληνεκούς των πυραύλων του Ιράν ώστε η αποτροπή να είναι αποτελεσματική.  Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν την εξάρθρωση τεσσάρων οργανωμένων δικτύων κατασκόπων και σαμποτέρ της Μοσάντ στην επαρχία Κερμάν και τη σύλληψη συνολικά 31 ατόμων με δράση στην πόλη Σιαριάν.

Τέλος, στο παζλ πρέπει να προστεθεί και η αυξημένη δραστηριότητα στο ιρανικό Βελουχιστάν στο νοτιοανατολικό άκρο της χώρας. Οι ένοπλες αυτονομιστικές οργανώσεις των σουνιτών Βαλούχων επιτίθενται στις δυνάμεις ασφαλείας της περιοχής. Αντίστοιχες τρομοκρατικές δραστηριότητες διεξάγονται και στο πακιστανικό Βελουχιστάν -ενδεχομένως με την στήριξη του Νέου Δελχί- το οποίο είναι το πλουσιότερο σε ορυκτούς πόρους του Πακιστάν και συγκεντρώνει κρίσιμες κινεζικές επενδύσεις (σιδηρόδρομος, λιμάνι κ.ά.).

Ο έλεγχος του Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η αναβάθμιση των Χούθι (Ansarallah) της Υεμένης στο επίπεδο των κρίσιμων παικτών κατά τους δύο τελευταίους μήνες πραγματοποιήθηκε από την αρχή του Σεπτεμβρίου με μια “αστραπιαία” χερσαία επιχείρηση μεγάλης κλίμακας και την κατάληψη της δυτικής ακτογραμμής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, θέτοντας υπό τον πλήρη έλεγχό τους το κρίσιμο ναυτιλιακό πέρασμα στο Στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ. Κατέλαβαν επίσης το στρατηγικής σημασίας λιμάνι και την πόλη Μόχα, καθώς και τα νησιά Περίμ και Χανίς ελέγχοντας πλέον απόλυτα το στενό. 

Επίσης, έθεσαν στον έλεγχό τους τις περιοχές Ντουμπάμπ και Χέις, όπως και την επαρχία Αλ Χάουχα. Τις τελευταίες ημέρες, οι Χούθι κατέλαβαν στρατηγικά υψώματα στα νοτιοδυτικά της Ταΐζ και πέτυχαν να κόψουν τον ζωτικό δρόμο ανεφοδιασμού που συνδέει την Ταΐζ με το Άντεν (την προσωρινή πρωτεύουσα της κυβέρνησης), επιβάλλοντας ουσιαστικά ασφυκτικό αποκλεισμό στην τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Υεμένης. 

Από τον Αύγουστο οι Χούθι κλιμάκωσαν δραστικά τις επιθέσεις τους τόσο στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας με στόχους κυρίως κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, αεροδρόμια και στρατιωτικές βάσεις. Έπληξαν εγκαταστάσεις της Aramco, στόχους στο Ριάντ, καθώς και στις περιοχές Γιανμπού και Ταΐφ. Όταν οι Χούθι απείλησαν τον σαουδαραβικό αγωγό που συνδέει τον Περσικό με την Ερυθρά Θάλασσα,  το Ριάντ ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του, και στη συνέχεια τον επαναλειτούργησε.

Οι Χούθι επικεντρώθηκαν συστηματικά τις επαρχίες που συνορεύουν με την Υεμένη, στοχοποιώντας το αεροδρόμιο της Άμπχα και στρατιωτικές θέσεις. Παράλληλα, κήρυξαν επίσημο ναυτικό αποκλεισμό των πετρελαιοφόρων που προσεγγίζουν, φορτώνουν ή ξεφορτώνουν σε σαουδαραβικά λιμάνια. 

Αποτέλεσμα η ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα να έχει σχεδόν παραλύσει, με τη διεθνή κίνηση να έχει μειωθεί δραματικά, καθώς οι περισσότερες μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αναγκάζονται να κάνουν τον μακρύ και δαπανηρό γύρο της Αφρικής από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μυστική συμφωνία της Ουάσιγκτον με τους Χούθι, η οποία επιτεύχθηκε μέσω διαπραγματεύσεων στο Ομάν και με την οποία οι Χούθι επιτρέπουν την ανεμπόδιστη και ασφαλή διέλευση των αμερικανικών πλοίων από το στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Από την πλευρά τους οι Αμερικάνοι συμφώνησαν να μην εμπλακούν στρατιωτικά στην Υεμένη και να αποφύγουν βομβαρδισμούς εναντίον των θέσεων των Χούθι. 

Η αντεπίθεση του Σαουδαραβικού Συνασπισμού

Έτσι, όταν ο πρίγκιπας της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ζήτησε επίμονα στρατιωτική παρέμβαση από την Ουάσιγκτον κατά των Χούθι εισέπραξε την κατηγορηματική άρνηση των Αμερικανών για βομβαρδισμό των θέσεων τους, αλλά δέχθηκαν να παρέχουν πληροφορίες και υποστήριξη στον στρατιωτικό σχεδιασμό. 

Η Σαουδική Αραβία που παρενέβη το 2015 στον εμφύλιο της Υεμένης επικεφαλής ενός αραβικού συνασπισμού δεν μπόρεσε να εκδιώξει στους αντάρτες Χούθι από την πρωτεύουσα Σαναά. Έτσι, ο εμφύλιος συνεχίστηκε και το 2022 τέθηκε σε ισχύ μια εκεχειρία που πλέον έχει καταρρεύσει. Υπό τις νέες συνθήκες, το Ριάντ ανακοίνωσε πως θα αντεπιτεθεί με στόχο την ανακατάληψη των εδαφών που ελέγχουν οι Χούθι και την επέκταση της εξουσίας του κράτους και των θεσμών του σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια.

Όπως επισήμως ανακοινώθηκε η αντεπίθεση θα πραγματοποιηθεί κυρίως από τις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία, ενώ το Ριάντ θα έχει εποπτικό ρόλο και θα παρέχει αεροπορική υποστήριξη, όπου έχει την απόλυτη υπεροχή.

Τη Δευτέρα (5.10.26) πραγματοποιήθηκε έκτακτη συνεδρίαση της Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής στο Ριάντ, στο πλαίσιο της Συμφωνίας της Μέκκας που συνήψαν το καλοκαίρι Σαουδική Αραβία-Τουρκία-Πακιστάν. Αποφασίστηκε η Τουρκία και το Πακιστάν θα συνδράμουν τη Σαουδική Αραβία μετά τις επιθέσεις των Χούθι και να ενεργοποιηθούν τα μέτρα συλλογικής αποτροπής. Δεν έγινε γνωστό, ούτε το μέγεθος των αποστολών ούτε και το χρονοδιάγραμμα.

Σε πρόσφατη ανάλυσή του στο SLpress.gr ο Ευθύμιος Τσιλιόπουλος για το τι θα κρίνει την τροπή του πολέμου μετά τη προέλαση των Χούθι, επισημαίνει το ρόλο που θα παίξει η ικανότητά τους να συνεργαστούν πολιτικά και οικονομικά με τις διάφορες φυλές των περιοχών που έχουν καταλάβει. Επίσης, στην εξίσωση βάζει τον παράγοντα της αποφυγής από πλευράς του Ριάντ καταστάσεων του προηγούμενου πολέμου. Η επιφυλακτικότητα της Σαουδικής Αραβίας οφείλεται στον φόβο ότι μια κρίσιμη εμπλοκή της θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον σαουδαραβικών υποδομών και ενεργειακών εγκαταστάσεων που πλέον φαίνεται ότι οι Χούθι έχουν την δυνατότητα να πλήξουν με νέους πυραύλους και drones. 

Πάντως, εκτός από τα προφανή οι όποιες κινήσεις του Ριάντ σταθμίζουν πάντα σοβαρά τις ανομολόγητες διαφυλετικές συγκρούσεις και τις αφανείς πριγκηπικές διαμάχες εντός του βασιλείου. 

FlyDubai – Fairford -Αζερμπαϊτζάν

Στο μεταξύ το Ισραήλ ανασυντάσσεται και η Μοσάντ συνεχίζει τις επιχειρήσεις της. Το επεισόδιο με την “αεροπειρατεία-τρομοκρατική ενέργεια” κατά της FlyDubai σύμφωνα με τον δημοσιογράφο-αναλυτή Pepe Escobar που ήταν μια κακοσχεδιασμένη ψυχολογική επιχείρηση που απέτρεψαν τέσσερεις Ισραηλινοί επιβαίνοντες στο αεροπλάνο. Αντίστοιχες ερμηνείες διατυπώνονται και για την εύρεση εκρηκτικών στην βρετανική βάση που αναφέραμε στην αρχή.

Τα επεισόδια αυτά αποβλέπουν στη συσκότιση των αντιπάλων από άλλες στρατιωτικές προετοιμασίες και κινήσεις, όπως για παράδειγμα ο σχεδιασμός  χερσαίου διαδρόμου από το Ισραήλ μέχρι το Ιράν μέσω των κουρδικών περιοχών του Ιράκ. Το ζήτημα αυτό απασχολεί την Τεχεράνη, όπως και το ενδεχόμενο να υποκύψει η Δαμασκός στις ισραηλινές και αμερικανικές πιέσεις να αναλάβει δράσει κατά της Χεζμπολά. Τέτοιου τύπου εξελίξεις θα ενεργοποιήσουν τα πυραυλικά αντανακλαστικά των Φρουρών της Επανάστασης και θα διευρύνουν τα μέτωπα του πολέμου.

Ένα άλλο μέτωπο που φαίνεται να παρακολουθεί στενά η Τεχεράνη είναι αυτό του Αζερμπαϊτζάν, καθώς θεωρεί ότι από το έδαφός του ξεκινούν μυστικές επιχειρήσεις της Μοσάντ εναντίον της. Το Ισραήλ με το Αζερμπαϊτζάν είναι στενοί εταίροι, όμως το Μπακού διαψεύδει ότι επιτρέπει τη χρήση του εδάφους του για τέτοιες δραστηριότητες. Όμως, σε μια γενικότερη ανάφλεξη στην ευρύτερη περιοχή δεν μπορεί να αποκλειστεί το σενάριο της προσπάθειας των Ιρανών να καταλάβουν το Ναχιτσεβάν που πήραν οι Αζέροι από τους Αρμένιους και το οποίο συνορεύει με το Ιράν.

Συνεπώς, από το Αζερμπαϊτζάν μέχρι τον Ινδικό και από τα παράλια της Ανατολικής Μεσογείου ίσα με την Ερυθρά και την Αραβική Θάλασσα διαμορφώνεται ένα μεγάλο γεωπολιτικό πολύγωνο με επίκεντρο της αμερικανο-ιρανική αντιπαράθεση που στον τρίτο γύρο της ενδέχεται να ενεργοποιήσει ένα ντόμινο πολεμικών εξελίξεων που παραπέμπει σε Μεγάλο Πόλεμο…

Οι σχέσεις με τους βαλκανικούς γείτονές μας, στην μετά το 1990 εποχή, πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την κοινή αυτή κληρονομιά. Βαλκανική πολιτική της Ελλάδος, δεν νοείται περιορισμένη στα λεγόμενα Δυτικά Βαλκάνια, δηλ. στην Αλβανία και τα κράτη και οντότητες που προέκυψαν από την διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο. Η σημασία των σχέσεων με την Βουλγαρία και την Ρουμανία, είναι τουλάχιστον το ίδιο σημαντική.

Η Ρουμανία, ακόμη και μετά την δική μας κρίση χρέους του 2010, παραμένει η καρδιά του οικονομικού χώρου μας, ενώ η Βουλγαρία, παρευξείνια επίσης χώρα με πλούσια μεσαιωνική παράδοση, κατέχει στρατηγική θέση στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ Βελιγραδίου και Κωνσταντινουπόλεως, ανάμεσα στον Δούναβη και την Ροδόπη.

Η πολιτική μας στα Βαλκάνια, δεν μπορεί να ασκείται ερήμην των ευρωπαϊκών και ευρωατλαντικών θεσμών στους οποίους εμείς πολύ ενωρίς ενταχθήκαμε, αλλά δεν επιτρέπεται να εξαντλείται στην συμμόρφωση με τις αντιλήψεις που εκπορεύονται από τις Βρυξέλλες. Η Ελλάδα να κινείται με γνώμονα τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της και την γεωπολιτισμική της υπόσταση.

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια

Την αμέσως μετά την πτώση του σοβιετικού συνασπισμού περίοδο ο Βρετανός δημοσιολόγος Edward Mortimer προέβλεπε στους Financial Times για την Ελλάδα σπουδαίο μέλλον στην συνεργασία με τις νεόφυτες δημοκρατίες των Βαλκανίων. Η πρόβλεψή του έγινε πράξη, σε κάποιο βαθμό, στο οικονομικό πεδίο, από το έτος 2000 και για μία δεκαετία περίπου, μέχρι που η μετατροπή της χώρας σε αποικία χρέους αφάνισε την παρουσία μας, και μάλιστα των τραπεζών μας.

Σήμερα ούτε είναι δυνατόν, ούτε επιθυμητό, να γίνεται λόγος για “οικονομική διείσδυση” στα Βαλκάνια. Οι οικονομίες των κρατών της χερσονήσου συγκλίνουν πλέον σε όγκο η μία την άλλη. Από δεκαετίας περίπου η Ρουμανία εμφανίζει ΑΕΠ, υψηλότερο της Ελλάδος, αν και η έξωθεν προκαλούμενη πολιτική αναστάτωση έχει πλήξει σοβαρά την οικονομία της.

Η Βουλγαρία πάλι, υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ, οικοδομεί πολιτική σταθερότητα, προϋπόθεση βελτιώσεως των οικονομικών μεγεθών της χώρας. Στην Σερβία διεξάγονται κοινοβουλευτικές εκλογές την Κυριακή, 25 Οκτωβρίου, όπου ο Αλεξαντάρ Βούτσιτς, κατά το προηγούμενο του Ράντεφ, αγωνίζεται να παραμείνει στο πηδάλιο της χώρας, απέναντι στο Κίνημα των Σπουδαστών, πλέον ως πρωθυπουργός. Αυτά, ενώ η Βοσνία- Eρζεγοβίνη δοκιμάζεται από αλλεπάλληλες κρίσεις, με επίκεντρο την σερβική συνιστώσα της, την Ρεπούμπλικα Σρπσκα.

Στο πλαίσιο αυτό η συνομολόγηση αμυντικής καλουμένης συμφωνίας τον Μάρτιο 2025 μεταξύ Κροατίας-Αλβανίας-Κοσόβου, δηλαδή δύο κρατών μελών του ΝΑΤΟ και μιας οιονεί κρατικής οντότητας-προτεκτοράτου του ΝΑΤΟ, δεν συμβάλλει στην εμπέδωση σταθερότητας στα δυτικά Βαλκάνια. Η εν λόγω συμμαχική σχέση δεν επηρεάζει μόνο την Σερβία, τον προφανή στόχο, αλλά επίσης τη λειτουργία της Βοσνίας-Ερζεγοβινης, το Μαυροβούνιο και τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας(ΔΒΜ).

Σημαντική παράμετρο της ηρεμίας και σταθερότητας στα Βαλκάνια αποτελεί η εκκλησιαστική ειρήνη, η οποία αποτελεί ζητούμενο στο Μαυροβούνιο και την Βόρεια Μακεδονία, όπου το Φανάριον αγωνίζεται επίμονα να διατηρήσει τον καθοδηγητικό ρόλο του, εν μέσω του ουκρανικού σχίσματος.

H συμφωνία με την Βουλγαρία

Στο παραπάνω πλαίσιο, εντυπωσιακή προέκυψε η συμφωνία Ελλάδος-Βουλγαρίας για παράδοση των οστών του τσάρου Σαμουήλ (997-1014) στις αρχές της Σόφιας, έναντι της επιστροφής στην Ελλάδα πολυτίμων εκκλησιαστικών κειμηλίων πού είχαν αφαιρεθεί από τις Μονές Εικοσιφοινίσσης και Τιμίου Προδρόμου Σερρών, κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο ΣΤΡΑΒΩΝ, επικροτεί, κατ’ αρχήν, την συμφωνία αυτή, ως λίαν σημαντική, για την εμβάθυνση των δεσμών των δύο χωρών προς κοινή συμπόρευση, εντός και πέραν της ΕΕ. Η συμφωνία ενισχύει τη θέση εκατέρου των δύο κρατών απέναντι στο αφήγημα που εκπορεύεται από την κυβέρνηση των Σκοπίων, κατά παραβίαση των υποχρεώσεών τους. Η συμφωνία, παρά τις ελλείψεις της, παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρεται στο σύνολο των αρπαγεισών εικόνων και ιστορημένων βυζαντινών χειρογράφων (βλέπε άρθρο 126 της συνθήκης του Νειγύ, 1919), δυνητικά αποτελεί σημείο καμπής στις ελληνο-βουλγαρικές σχέσεις.

Η Ελλάδα όμως, οφείλει να απαιτεί την επιστροφή του συνόλου των συληθέντων θησαυρών, σύμφωνα με τους καταλόγους που έχουν καταρτισθεί από το ΥΠΕΞ και το Υπουργείο Πολιτισμού και όπως προνοεί το ως ανωτέρω άρθρο 126. Παράλληλα, επιβάλλεται προσοχή και φροντίδα, ώστε η 3η Οκτωβρίου 2026, να είναι σταθμός προς τα εμπρός και όχι αφορμή ανάξεσης συμβάντων του παρελθόντος που θα προκαλέσουν οπισθοδρόμηση.

Η Βουλγαρία θα συνεχίσει να είναι πολύτιμος για εμάς εταίρος. Μέσω Βουλγαρίας προσεγγίζουμε την ακτή του Ευξείνου, στις παλαιές ελληνίδες πόλεις της Βάρνας (Οδησσού) και του Μπουργκάς (Πύργου), και συγκροτούμε τον πολύτιμο για τα συμφέροντά μας διάδρομο μεικτών μεταφορών μέχρι την Κωνστάντσα, ανεξάρτητο και προγενέστερο του φιλόδοξου, “Κάθετου Άξονα” Νότου-Βορρά μεταφοράς αμερικανικού κυρίως υγροποιημένου φ.α. (LNG).

Η σχέση με την Βουλγαρία και την Ρουμανία είναι εξ υπαρχής στρατηγική. Προηγείται των βλέψεων του ελληνικού και του ξένου κεφαλαίου. Η σχέση αυτή δεν μπορεί να μπαίνει στο κρεβάτι του Προκρούστη ημεδαπών και αλλοδαπών επιχειρηματικών συμφερόντων η προσωποπαγών βλέψεων. Οι τρείς χώρες μας αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους για την ασφάλεια και σταθερότητα στην Νοτιοανατολική Ευρώπη και τον Εύξεινο, δικαιούνται και οφείλουν να βλέπουν πέραν από τον ορίζοντα, ενίοτε ατελέσφορων, γεωοικονομικών διαπλοκών.

Επιπλέον, η Ευρώπη αυξάνει δυσανάλογα τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων, συρρικνώνει την παραγωγική δυναμικότητα διύλισης, επιβάλλει κυρώσεις σε βασικές πηγές προμήθειας προϊόντων διύλισης και αποθαρρύνει τις επενδύσεις στο εσωτερικό της με αντικείμενο την παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στην τρέχουσα περίοδο το δίκτυο διύλισης συρρικνώνεται, εμφανίζει μεγάλες απώλειες ευελιξίας και αυξάνει δυσανάλογα την εξάρτηση της ηπείρου από τις εισαγωγές, με συνέπεια κάθε γεωπολιτική ανατροπή να προκαλεί κυρίως κρίσεις τιμών.

Πάντως η αντικατάσταση του άνθρακα από το φυσικό αέριο μειώνει κατά 5,5 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην περίοδο 2010-2019 και έως τα τέλη του 2019, η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από το φυσικό αέριο φθάνει το 38% του συνόλου, έναντι του 24% του 2010, για να αυξηθεί στο 42% το 2025. Η καύση του παράγει λιγότερους ρύπους κατά 50% από τον άνθρακα και κατά 30% από το πετρέλαιο, αλλά προφανώς το κριτήριο αιφνιδιαστικά παύει να θεωρείται σημαντικό από τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών.

Από την άλλη πλευρά τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) έχουν αυξηθεί κατά 1.000% από το 2017 και μόνον κατά την διάρκεια του 2021 η αύξηση φθάνει το 200%. Το συγκεκριμένο έμμεσο φορολογικό μέτρο συνεπάγεται πως οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών της ΕΕ συγκεντρώνουν συνολικά περισσότερα από €21 δισεκατομμύρια το 2021, επιβαρύνοντας το ενεργειακό κόστος και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Η ανοδική τάση των δικαιωμάτων ανακόπτεται το 2022 λόγω της κρίσης της Ουκρανίας, αλλά η ζημία που προκαλείται αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ανεπανόρθωτη.

Επιπλέον προ δεκαπενταετίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (συμπεριλαμβανομένης και της Βρετανίας), λειτουργούν 152 πυρηνικοί αντιδραστήρες, καλύπτοντας το 33% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της, όταν στις ΗΠΑ καλύπτεται μόλις το 18%, ενώ η ενίσχυση της παραγωγής αναγνωρίζεται τότε ως μία σημαντική εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της εκπομπής ρύπων, που επηρεάζει δραματικά πλέον τις κλιματολογικές συνθήκες στην Ευρώπη.

Όμως με πρόμαχο την Γερμανία, η πυρηνική ενέργεια σταδιακά περιθωριοποιείται προς όφελος του φυσικού αερίου, που φθάνει να καλύπτει το 25% της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας. Αν και η χώρα διαθέτει την δυνατότητα εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking), το Βερολίνο απαγορεύει την αξιοποίηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας, με αποτέλεσμα η χώρα να αναγκάζεται σε εισαγωγές από την Ρωσία, την Ολλανδία και την Νορβηγία, για να καλύψει το 97% των αναγκών της – πλην όμως και η Ολλανδία διακόπτει την παραγωγή φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking).

Το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης

Οι τιμές του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις αντίστοιχες του αργού πετρελαίου, λόγω του ότι πλήττονται από σειρά περιοριστικών παραμέτρων στην προσφορά, που επιβάλλονται με πολιτικές επιλογές και δεν οφείλονται στις εμπόλεμες συγκρούσεις.

Στις ΗΠΑ οι τιμές στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης ανέρχονται στις αρχές Σεπτεμβρίου στα $5,85 ανά γαλλόνι κατά την ίδια περίοδο, τα περιθώρια διύλισής του (cracking spread) για τον Κόλπο του Μεξικού, εκτινάσσονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών.

Το περιθώριο που αποτιμάται σε δολάρια εκφράζει ένα μέγεθος που μετρά την τιμή του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αναλογικά με την τιμή του αργού ανά βαρέλι, οπότε και ανακλά την παραγωγική δυναμικότητα των μονάδων διύλισης, παρά την ανάλογη σε αργό πετρέλαιο. Οι μονάδες των ΗΠΑ λειτουργούν στο 95% της παραγωγικής τους δυναμικότητας, οπότε τα περιθώρια για να αντιμετωπισθεί ένα πρόβλημα ελλείψεων συρρικνώνονται δραματικά.

Σε διεθνές επίπεδο το πλήγμα κρίνεται εξαιρετικά σοβαρό, από την στιγμή που οι τρέχουσες μεγάλες απώλειες στην προσφορά συμπεριλαμβάνουν τις ζημίες στις μονάδες διύλισης της Μέσης Ανατολής, αλλά και η προσφορά της Ρωσίας μειώνεται λόγω ουκρανικών επιθέσεων στις υποδομές διύλισης και περιορισμού των εξαγωγών. Οι συγκεκριμένες αντίξοες συνθήκες προστίθενται στο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου και μεγεθύνονται λόγω της έλλειψης πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας διύλισης και των ορίων της περιφερειακής προσφοράς.

Οι απώλειες της Μέσης Ανατολής στην διύλιση μειώνονται κατά 3 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα και η μονάδα του Jizan στην Σαουδική Αραβία με παραγωγική δυναμικότητα 400.000 βαρελιών ανά ημέρα, έχει πλέον την χειρότερη επίδοση στις εξαγωγές. Ταυτόχρονα μειώνονται δραστικά και οι ρωσικές εξαγωγές και τον Ιούνιο ανέρχονται μόλις σε 426.000 βαρέλια ανά ημέρα έναντι 827.000 βαρελιών προ δωδεκαμήνου. Οι ζημίες στις μονάδες διύλισης, οι προτεραιότητες για την κάλυψη της εσωτερικής ζήτησης και οι περιορισμοί των εξαγωγών, επηρεάζουν τραγικά μία ήδη εξαιρετικά εύθραυστη αγορά.

Ευρώπη: Οι παρεμβατικές πολιτικές επιλογές

Αν και οι συγκεκριμένες ανατροπές και τα συνεπακόλουθα πλήγματα ερμηνεύουν την μεγάλη άνοδο των τιμών στο πεδίο της ενέργειας, δεν αποκαλύπτουν τους λόγους που οι εισαγωγικές οικονομίες εισέρχονται σε μία κρίση με σχεδόν εκμηδενισμένη δυναμικότητα για να την απορροφήσουν.

Όμως στο συγκεκριμένο πρόβλημα υπεισέρχονται οι παρεμβατικές πολιτικές επιλογές που ουσιαστικά προκαλούν και τις μεγαλύτερες ζημίες, με τους Ευρωπαίους οδηγούς να υποχρεούνται να καταβάλλουν εξωφρενικά ποσά, που δεν οφείλονται πάντως στις τιμές των καυσίμων που πιέζονται από την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου. Δεν προκαλούνται επίσης από το κόστος διύλισης, αλλά ούτε και από τις δαπάνες των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Ο βασικός μοχλός της απότομης ανόδου των τιμών συντηρείται από την φορολογία, όπου κατά μέσο όρο η βενζίνη των 95 οκτανίων στην Ευρώπη επιβαρύνεται κατά μέσο όρο με άμεσο φόρο της τάξης του 52,5%, ενώ σε μερικές χώρες υπερβαίνει και το 55%. Κατά συνέπεια οι καταναλωτές επιβαρύνονται περισσότερο από την φορολογία των καυσίμων σε σχέση με το συνδυασμένο κόστος του αργού πετρελαίου, της διύλισης και των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η φορολογική επιβάρυνση του πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης διαφέρει από χώρα σε χώρα, αλλά παραμένει ίδια η δομή του φορολογικού βάρους, οπότε εάν προστεθούν οι δασμοί και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), τότε σχηματίζεται μία ογκώδης χρηματοοικονομική βάση που τροφοδοτεί την άνοδο των τιμών. Όταν οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξάνονται, η συγκεκριμένη βάση αυξάνει την τελική τιμή για τον καταναλωτή, αλλά όταν μειώνονται η βάση δεν ακολουθεί αναλογικά την αποκλιμάκωση, οπότε ιδιώτες και επιχειρήσεις εξακολουθούν να επιβαρύνονται δυσανάλογα.

Το πραγματικό πολιτικό βάρος διευρύνεται τραγικά σε σχέση με τον δασμό στο πρατήριο, από την στιγμή που συσσωρεύονται κόστη σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Υπάρχουν δικαιώματα και φόροι στην παραγωγή, αλλά και επιβαρύνσεις λόγω κανονιστικής συμμόρφωσης με τα θέματα περιβάλλοντος. Ακολουθούνται από τα κόστη ενέργειας και της εκπομπής ρύπων στα διυλιστήρια, όπως και με φόρους στις εταιρείες και σε τοπικό επίπεδο.

Επιβάλλονται δαπάνες από τις ρυθμιστικές αρχές για την αποθήκευση και τις υποδομές και εργοδοτικές εισφορές. Αναδύεται χρηματοοικονομικό κόστος από την αβεβαιότητα των ρυθμιστικών διατάξεων και ανάλογο κανονιστικής συμμόρφωσης για την διανομή και την λιανική, οπότε η ενεργειακή αλυσίδα μετατρέπεται σε μία τεράστια ταμειακή μηχανή για τις κυβερνήσεις. Πολλές από τις συγκεκριμένες επιβαρύνσεις δεν παρουσιάζονται ως “φόροι καυσίμων”, αλλά δεν παύουν να καταλήγουν στην αντλία και επιπλέον έχουν ένα σωρευτικό δυσμενές αποτέλεσμα για τον καταναλωτή.

Η Ευρώπη δεν φορολογεί απλώς τα καύσιμα στην αντλία, αλλά συσσωρεύει χρηματοοικονομικά και ημι-χρηματοοικονομικά κόστη από τις έρευνες και τις εισαγωγές, στην διύλιση, στην αποθήκευση, την μεταφορά και την διανομή της λιανικής. Η συγκεκριμένη πολιτική επιδρά στην τιμή λιανικής και την καθιστά δομικά να εμφανίζει μειωμένη αντίδραση στην υποχώρηση των τιμών του αργού πετρελαίου και περισσότερο ευαίσθητη στα πλήγματα κατά της προσφοράς.

Υπενθυμίζω, λοιπόν, ότι με “το στρίβειν” δια της Ευρωπαϊκής Ένωσης είπε, για να δείξει ότι τάχα συμμορφώνεται με τους κοινοτικούς κανόνες, τις κοινοτικές οδηγίες, πώς «βεβαίως, ακόμη και αν μια κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικές εφεδρείες, η έκταση του προβλήματος καθιστά αναγκαία μια ευρωπαϊκή παρέμβαση, στην οποία και επιμένω», προσθέτοντας ότι «και σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις, χωρίς αυτές να προσμετρώνται στα όρια δαπανών, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και την προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα».

Μάλιστα, για να γίνει ακόμα πιο άτσαλα πιστευτός, επικαλέστηκε μιαν άλλη μεγάλη “εθνική επιτυχία”, δηλαδή «τη δημιουργία λειτουργικού μηχανισμού προστασίας των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού εθισμού, τονίζοντας ότι «άλλωστε  δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα θέτει στην Ευρώπη ένα ζήτημα που ξεπερνά τα εθνικά της σύνορα».

Δέκα περίπου ημέρες μετά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “πέρασε τα εθνικά σύνορα” για πολλοστή φορά ένα από τα γνωστά “ζητήματα” που έχει δημιουργήσει στην Ευρώπη, δηλαδή δύο νέες  προειδοποιήσεις στη σειρά προηγούμενων που συνοδεύτηκαν μάλιστα και με πρόστιμα από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συνειρμικά παραπέμπουν στη γνωστή θυμόσοφη ρήση ότι είναι “ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι”, τσιγκούνης και φειδωλός με “άλλοθι” μάλιστα στα ουσιαστικά και σημαντικά, όπως είναι η δοκιμασία των ελληνικών νοικοκυριών και της οικονομίας ολόκληρης (αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης) και αλόγιστος ή σπάταλος σε δευτερεύοντα κι όχι πάντως επείγοντα, όπως το παράδειγμα που ανέφερε.

Η Ελλάδα δεν είναι η πρώτη φορά, για να αντιστρέψουμε τον αυτοθαυμασμό του, που θέτει στην Ευρώπη  ζητήματα  μόνιμα σχεδόν ή κατά συρροήν ή καθ΄έξιν μέσα στα εθνικά σύνορα με τις παραβιάσεις κοινοτικών οδηγιών και τη μη συμμόρφωση προς αυτές.

Κρατικά “φέσια” παρά την ευρωπαϊκή ειδοποίηση

Στη νέα περίπτωση, το νέο ελληνικό ζήτημα στην Ευρώπη και στα εθνικά σύνορα είναι τα κρατικά “φέσια” σε προμηθευτές, τα οποία μετά το 2019 τα μεν συνολικά πληθύνονται και αυξάνονται κατά 76,8% και τα δε  των νοσοκομείων, για τα οποία χτύπησε το “καμπανάκι” η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά… 320%.

Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να αποστείλει (μήπως είναι η πρώτη;) προειδοποιητική επιστολή, μετά τη νέα διαπίστωση ότι η χώρα δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, η οποία έκρινε ότι παραβιάζεται η ευρωπαϊκή οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών των δημόσιων νοσοκομείων, με τα ληξιπρόθεσμα τιμολόγια προς προμηθευτές να φτάνουν τον Ιούνιο του 2026 τα 1,3 δισ. ευρώ, υπερτριπλάσια έναντι του 2019 (τον Ιούλιο αυξήθηκαν ακόμα περισσότερο. Βλέπε πίνακα 1):

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε και δεύτερη προειδοποιητική επιστολή, η οποία αφορά την ελλιπή συμμόρφωση με την απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2025 για την οδηγία “περί ελέγχου αναλογικότητας πριν από τη θέσπιση νέων επαγγελματικών ρυθμίσεων”. Το Δικαστήριο διαπίστωσε κενά στην κάλυψη των αρμόδιων φορέων και στην επανεξέταση των διατάξεων. Δια ταύτα, η Ελλάδα έχει πλέον δύο μήνες για να απαντήσει και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις και στις δύο υποθέσεις. Εάν οι απαντήσεις κριθούν ανεπαρκείς, η Επιτροπή μπορεί να προσφύγει εκ νέου στο Δικαστήριο, ζητώντας χρηματικές κυρώσεις (μήπως θα είναι η πρώτη φορά;), όπως και με μερικές προηγούμενες, όπως θα αναφέρω πιο κάτω.

Αλλά το ζήτημα αυτό που συνεχώς θέτει ο κ. Μητσοτάκης στην Ευρώπη είναι πολιτικό και οικονομικό. Από τη μια μεριά αρνείται ουσιαστικά να προβεί σε μείωση των ειδικών φόρων καυσίμων προβάλλοντας ως άλλοθι απαγόρευση τάχα από το κοινοτικό δίκαιο, ενώ όπως επεσήμανα σε σχετική ανάλυσή μου στο SLpress (21 Σεπτεμβρίου 2026) «η σχετική κοινοτική Οδηγία δεν απαγορεύει μείωση συντελεστών φόρων καυσίμων που είναι πάνω  από τα ανώτατα  ευρωπαϊκά όρια (τα ελληνικά είναι … διπλάσια, 0,700 ευρώ το λίτρο, έναντι 0,359 ευρώ το λίτρο στην ΕΕ)!).

Από την άλλη, με τις νέες προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η τάχα προσήλωσή του και συμμόρφωσή του  προς την ΕΕ συντρίβονται, καθώς παραβιάζει κοινοτικές οδηγίες ή δεν συμμορφώνεται με αποτέλεσμα να πληρώνει η χώρα πρόστιμα. Δηλαδή, εμφανίζεται τάχα ότι εφαρμόζει το κοινοτικό δίκαιο όταν εξασφαλίζει έσοδα για να παρουσιάζει “υπερπλεόνασμα” και παραβιάζει κοινοτικές οδηγίες για να μη πληρώνει μερικά δις. ευρώ για τον ίδιο λόγο.

Επιλογή η μη πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών προς προμηθευτές

Αλλά, πέρα από τη μη συμμόρφωση της χώρας  προς τις δύο παραπάνω κοινοτικές αποφάσεις, από όλες τις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί των Ισολογισμών και Απολογισμών του Κράτους μετά το 2020, προκύπτει ότι η μη πληρωμή των ολοένα αυξανόμενων ληξιπρόθεσμων οφειλών επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη είναι πολιτική επιλογή.

Όπως συνεχώς επισημαίνει σε όλες σχεδόν τις παραπάνω εκθέσεις το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο, «η ελαχιστοποίηση των ληξιπρόθεσµων υποχρεώσεων προς τρίτους αποτελεί δεσµευτικό στόχο στο πλαίσιο της Συµφωνίας της Ενισχυµένης Εποπτείας, που ίσχυε μέχρι 20 Αυγούστου 2022, παραμένει δε αντικείμενο παρακολούθησης και υπό το καθεστώς της μεταπρογραμματικής παρακολούθησης, καθώς συμβάλλει καθοριστικά στην εξυγίανση του Προϋπολογισμού της Κεντρικής Διοίκησης (Βλ. ιδίως άρθρο 68 ν. 4270/2014 και το εκδοθέν κατ’ εξουσιοδότησή του π.δ. 80/2016 (Α΄ 145), Βλ. Post-Programme Surveillance Report, Greece, Spring 2023, Βλ. Post-Programme Surveillance Report, Greece, Spring 2024).

Ύστερα, το ζήτημα αυτό είναι ευρύτατα οικονομικό, δημοσιονομικό και, κυρίως, διαφάνειας, διότι, όπως επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, «η ορθή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και η αποτελεσματική παρακολούθηση των δημοσιονομικών υποχρεώσεων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση».

Δυστυχώς, και στην περίπτωση αυτή, όπως πάλι επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, δεν εφαρμόζονται οι μηχανισμοί, όπως το Μητρώο Δεσμεύσεων, το οποίο «συμβάλλει καθοριστικά στη διασφάλιση της ορθής εκτέλεσης του Προϋπολογισμού, τον έλεγχο των δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται και την αποφυγή δημιουργίας και σώρευσης ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων», ενώ, όπως πάλι επισημαίνει «η ενημέρωση του Μητρώου Δεσμεύσεων από τους φορείς της Κεντρικής Διοίκησης γίνεται χειροκίνητα».

Παραβίαση κοινοτικών κανόνων κατά συρροήν

Στη συνέχεια παραθέτει μερικές τέτοιες τελευταίες “ωραίες” περιπτώσεις:

(α) Απλήρωτες και ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των Στρατιωτικών Νοσοκομείων που σχετίζονται με δαπάνες για την παροχή υπηρεσιών υγείας σε ασφαλισμένους του ΕΟΠΥΥ, τις οποίες το υπουργείο Εθνικής Άμυνας δεν καταχωρίζει στο Μητρώο Δεσμεύσεων ούτε περιλαμβάνει ενιαία στις σχετικές δημοσιονομικές αναφορές που παράγει και αποστέλλει στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ). «Η πρακτική αυτή, ενόψει και του μεγάλου ύψους στο οποίο ανέρχονται τα σχετικά ποσά, οδηγεί σε μη ορθή δημοσιονομική πληροφόρηση σχετικά με το πραγματικό ύψος των απλήρωτων υποχρεώσεων του υπουργείου» σχολιάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο.

(β) Απλήρωτες υποχρεώσεις λοιπών οργανικών μονάδων του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, οι οποίες έχουν έσοδα από ίδια δραστηριότητα.

(γ) Απλήρωτες υποχρεώσεις του υπουργείου Υγείας από προμήθειες αντιιικών φαρμάκων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο αντιμετώπισης της νόσου COVID-19 κατά τα έτη 2023 και 2024, οι οποίες δεν έχουν καταχωριστεί στο Μητρώο Δεσμεύσεων του υπουργείου.

(δ) Απλήρωτες υποχρεώσεις του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, οι οποίες αφορούν σε δαπάνες έργων του Π.Δ.Ε., για τις οποίες απαιτείται έκδοση εγκριτικής απόφασης αύξησης του Προϋπολογισμού ή ένταξη σε νέα έργα και, ως εκ τούτου, δεν αποτυπώνονται στο Μητρώο Δεσμεύσεων.

(ε) Λοιπές απλήρωτες υποχρεώσεις των υπουργείων Προστασίας του Πολίτη, Υγείας και Εσωτερικών, που αφορούν κυρίως σε λειτουργικές δαπάνες, για τις οποίες η προβλεφθείσα πίστωση δεν ήταν επαρκής.

(στ) Σε πολλά υπουργεία παρατηρήθηκαν ασυμφωνίες μεταξύ των στοιχείων που εξάγονται από τα επιμέρους πληροφοριακά συστήματα και αρχεία των φορέων, περιπτώσεις σημαντικής καθυστέρησης στην καταχώριση των παραστατικών προς εξόφληση στο Μητρώο Δεσμεύσεων, με αποτέλεσμα τη μη ορθή αποτύπωση του ύψους και της ωρίμανσης των υφιστάμενων υποχρεώσεων σε πραγματικό χρόνο.

(ζ) Σε υποσημείωση κάτω από τον πίνακα με τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μάς ενημερώνει (για να μάς κάνει την καρδιά περιβόλι!) ότι τα ληξιπρόθεσμα ποσά του Ταμείου Προσωπικού Δημόσιων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ) δεν είναι διαθέσιμα λόγω της συγχώνευσής του με το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών (ΕΤΕΑΕΠ) το 2017, δηλαδή επί εννέα χρόνια δεν καταρτίζονται ισολογισμοί και απολογισμοί, δηλαδή δεν υπάρχει λογοδοσία που είναι αρρήκτως συνδεδεμένη με το κράτος δικαίου, το Δημοσιονομικό Δίκαιο, το Δημόσιο Λογιστικό!

(η) Στο ίδιο Δελτίο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και σε ιδιαίτερο πίνακα εμφανίζονται και μη επιστροφές φόρων (δηλαδή που έχουν εισπραχθεί και αυξάνουν κι αυτοί το … “υπερ-πλεόνασμα”) ποσού 629 εκατ. ευρώ τον περασμένο Ιούλιο, έναντι 506 εκατ. ευρώ το 2018.

Κατά τα άλλα, η δημοσίευση από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μηνιαίων στοιχείων για το “υπερ-πλεόνασμα” συνοδεύεται από τις γνωστές κυβερνητικές ανακοινώσεις αυτοθαυμασμού παρουσιάζοντας αυτή την “επιτυχία” ως αποτέλεσμα της…  «συνετής και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης».

Αυτό μόνιμο μάλιστα “αφήγημα” προβάλλεται πανηγυρικώς σε μερίδα του ελληνικού Τύπου μολονότι στο ίδιο Δελτίο από τη μια μεριά να εμφανίζονται τόσο οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης (ΟΚΑ) όσο και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) ως “πλεονασματικοί” (ανεβάζοντας το… υπερ-πλεόνασμα) και από την άλλη (σε άλλο πίνακα) να έχουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις εκατοντάδων εκατ. ευρώ. Σημειώνω ότι, οι εμφανιζόμενες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τόσο των ΟΚΑ όσο και των ΟΤΑ θα ήταν υψηλότερες αν η κυβέρνηση με αποφάσεις και παρά τις προβλέψεις των αντίστοιχων υπουργείων δεν χορηγούσαν δεκάδες εκατ. ευρώ για την πληρωμή μέρους αυτών των οφειλών!

Ειδικότερα, για δεύτερη χρονιά παρουσιάζονται οι παραστάσεις:

Kontakthof της Pina Bausch, μία σύμπραξη με το Pina Bausch Foundation, 7 Οκτωβρίου-22 Νοεμβρίου 2026

Μετά την επιτυχημένη πορεία που σημείωσε την προηγούμενη καλλιτεχνική περίοδο, το Kontakthof, η ξεχωριστή σκηνική αναβίωση ενός από τα πιο εμβληματικά έργα της Pina Bausch, με τη συμμετοχή 22 ξεχωριστών ερμηνευτ(ρι)ών από την Ελλάδα, επιστρέφει στην Κεντρική Σκηνή του Κτηρίου Τσίλλερ για λίγες μόνο παραστάσεις.

Ο Βυσσινόκηπος του Αντόν Τσέχωφ σε διασκευή – σκηνοθεσία  Έκτορα Λυγίζου, 28 Νοεμβρίου 2026 – 3 Ιανουαρίου 2027

Ο Βυσσινόκηπος του Αντόν Τσέχωφ, ένα από τα εμβληματικότερα έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, επιστρέφει για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων, στην Κεντρική Σκηνή του Κτηρίου Τσίλλερ, με έναν 10μελή θίασο ξεχωριστών ερμηνευτ(ρι)ών.

Την φετινή Καλλιτεχνική Περίοδο θα παρουσιαστούν οι εξής νέες παραγωγές:

Η Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη σε συμπαραγωγή με την Εθνική Λυρική Σκηνή, μουσική Γιώργου Κουμεντάκη, δραματουργία, διασκευή και μουσική διεύθυνση Μάρκελλου Χρυσικόπουλου, 23 – 25 Οκτωβρίου 2026

Ακολουθώντας τον βασικό αφηγηματικό άξονα του πρωτότυπου κειμένου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και με μια νέα συνεπτυγμένη εκδοχή του μουσικού έργου του Γιώργου Κουμεντάκη για σύνολο δωματίου, η Φόνισσα επιστρέφει στη θεατρική σκηνή. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη θα ερμηνεύσει όλους τους ρόλους του έργου σε έναν ιδιότυπο και απαιτητικό μονόλογο, αξιοποιώντας τη σπάνια μουσικότητα του μοναδικού γλωσσικού ιδιώματος του Παπαδιαμάντη και διατηρώντας ακέραιη τη δραματική του ένταση.

Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα σε σκηνοθεσία Ιούς Βουλγαράκη, 20 Ιανουαρίου – 28 Μαρτίου 2027

Το κλασικό αριστούργημα επιστρέφει στην Κεντρική Σκηνή έπειτα από τρεις δεκαετίες, με τη Φιλαρέτη Κομνηνού στον ρόλο της Μπερνάρντα Άλμπα και ένα ξεχωριστό σύνολο ερμηνευτριών διαφορετικών καλλιτεχνικών γενεών.

Η Τρικυμία, μια παράσταση βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία Dmitry Krymov, 14 Απριλίου – 30 Μαΐου 2027

Ο διεθνώς καταξιωμένος σκηνοθέτης, σκηνογράφος και ζωγράφος Dmitry Krymov ανασυνθέτει το αποκαλούμενο «αποχαιρετιστήριο» σαιξπηρικό έργο, με ελληνική διανομή και τη μουσική υπογραφή του Θοδωρή Οικονόμου, ως μια πολιτική και υπαρξιακή έκρηξη, που θέτει στο επίκεντρο την εκδίκηση, τη συγχώρεση και την ηθική ευθύνη.

Για την Πειραιώς, η συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο αποτελεί μια πρωτοβουλία στο πλαίσιο της Εταιρικής της Υπευθυνότητας EQUALL και επιβεβαιώνει τη διαχρονική της δέσμευση για την ενίσχυση του Πολιτισμού, και την διεύρυνση της πρόσβασης του κοινού σε καλλιτεχνικές δημιουργίες υψηλού επιπέδου.

Το PFI έχει σχεδιαστεί για να αποτελέσει μία πλατφόρμα αναλύσεων και εκδηλώσεων που θα διερευνήσει πολιτικές στο σημείο τομής της γεωπολιτικής και της συνδεσιμότητας. Κατά τη διάρκεια των επόμενων πέντε ετών, θα συγκεντρώσει εμπειρογνώμονες και εμπλεκόμενους φορείς και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού από ένα ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένων της ενέργειας, των ψηφιακών υποδομών, της εξωτερικής πολιτικής, των πολιτικών ασφαλείας, καθώς και των χρηματοοικονομικών.

Οι βασικοί στόχοι του Powering Forward Initiative περιλαμβάνουν την αξιολόγηση των παγκόσμιων στρατηγικών μετατοπίσεων που αφορούν στο τρίπτυχο ενέργεια-τεχνολογία-γεωπολιτική, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δικτύων και των ψηφιακών υποδομών, καθώς και τη συμβολή στη διατλαντική πολιτική. Για την επίτευξη της αποστολής του, το PFI θα αναπτύξει μια πολυεπίπεδη διατλαντική ατζέντα. Αυτή περιλαμβάνει διατλαντικές συνομιλίες υψηλού επιπέδου, καθώς και πρωτοβουλίες εξωστρέφειας με διεθνείς εκδηλώσεις στην Ουάσιγκτον, την Αθήνα και την Ευρώπη – μεταξύ των οποίων το ετήσιο συνέδριο για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια που θα διοργανώνει το CSIS και το ετήσιο συνέδριο του GMF στις Βρυξέλλες. Παράλληλα, το PFI θα εστιάσει στη διεξαγωγή εις βάθος στρατηγικής έρευνας, προσφέροντας παράλληλα ευκαιρίες εξέλιξης στη νέα γενιά ηγετών στους τομείς της διατλαντικής, ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας.

Η νέα αυτή πρωτοβουλία έρχεται σε μια κομβική γεωπολιτική συγκυρία. Κυβερνήσεις, κορυφαίοι παράγοντες της αγοράς και διεθνείς οργανισμοί αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση για την εγγύηση της ενεργειακής ασφάλειας, τη διαφοροποίηση των οδών εφοδιασμού, καθώς και τη θωράκιση των φυσικών και ψηφιακών υποδομών. Ταυτόχρονα, η ραγδαία επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης, του cloud computing και των τεχνολογιών που επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων, οδηγεί σε πρωτοφανή ζήτηση για καθαρή, αδιάλειπτη ενέργεια – συνδέοντας άρρηκτα το μέλλον των συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας με την ψηφιακή και εθνική ασφάλεια.

Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΔΕΗ, Γεώργιος Στάσσης, δήλωσε: «Η Νοτιοανατολική Ευρώπη βρίσκεται στο σταυροδρόμι του ενεργειακού και ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από ραγδαίο τεχνολογικό μετασχηματισμό και περίπλοκες γεωπολιτικές αναδιατάξεις, η ενεργειακή ασφάλεια δε μπορεί να διαχωριστεί από τις κρίσιμες ψηφιακές υποδομές και τη διατλαντική αλληλεγγύη. Μέσα από το στρατηγικό επενδυτικό σχέδιο του Ομίλου ΔΕΗ, ύψους €24 δισ. σε καθαρή και ευέλικτη ενέργεια, δίκτυα και τεχνολογία στην κεντρική και νοτιοανατολική Ευρώπη, δημιουργούμε ένα νέο, ανθεκτικό οικοσύστημα και βελτιώνουμε τη συνολική ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής. Είμαστε, υπερήφανοι που υποστηρίζουμε το GMF και το CSIS στην Πρωτοβουλία Powering Forward, την οποία θεωρούμε ως μια σημαντική ευκαιρία για την ενίσχυση της διατλαντικής συμμαχίας. Συνδέοντας τη χάραξη πολιτικής, τη βιομηχανία και τη στρατηγική διορατικότητα, αυτή η πενταετής συνεργασία θα συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας ανθεκτικής ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, θα υποστηρίξει τις ραγδαία αυξανόμενες ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας και θα προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη τόσο στην ευρύτερη περιοχή μας όσο και στη διατλαντική κοινότητα.».

Η Πρόεδρος του GMF, Dr. Alexandra de Hoop Scheffer, δήλωσε: «Η συνδεσιμότητα σε όλες τις μορφές της πρόκειται να αποτελέσει βασικό μοχλό της οικονομικής ανταγωνιστικότητας, της γεωπολιτικής και της ασφάλειας τα επόμενα χρόνια. Το PFI βασίζεται στην τεχνογνωσία και τη δύναμη σύγκλησης του GMF για να υποστηρίξει τους ηγέτες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού να αναλύσουν σε βάθος τα ζητήματα και τις επιπτώσεις των πολιτικών. Είμαστε εξαιρετικά ευγνώμονες στον Πρόεδρο & Διευθύνοντα Σύμβουλο Γεώργιο Στάσση και την ομάδα του στον Όμιλο ΔΕΗ για τη συνεχή υποστήριξή τους σε αυτό το σημαντικό έργο».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος του CSIS, Στρατηγός Joseph F. Dunford, Jr. (ε.α.), δήλωσε: «Η πίεση στο ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης είναι πραγματικότητα – διακοπές εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας, υψηλό κόστος και δίκτυα που καλούνται να υποστηρίξουν φιλόδοξα σχέδια ψηφιακοποίησης, ανταγωνιστικότητας, αποανθρακοποίησης και επανεξοπλισμού. Η αντιμετώπιση αυτών των πιέσεων αποτελεί κοινό διατλαντικό ενδιαφέρον και η Πρωτοβουλία Powering Forward θα ενώσει την αμερικανική και την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία για την αντιμετώπισή τους. Μια Ευρώπη που είναι ενεργειακά ασφαλής αποτελεί έναν ισχυρότερο και πιο ικανό εταίρο για τις Ηνωμένες Πολιτείες».

^{Σχετικά με τον Όμιλο ΔΕΗ}

^{Η ΔΕΗ είναι ο κορυφαίος Όμιλος ολοκληρωμένων υπηρεσιών ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με δραστηριότητες στην παραγωγή, διανομή και πώληση προηγμένων προϊόντων και υπηρεσιών ενέργειας στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και τη Βόρεια Μακεδονία, ενώ επεκτείνει το αποτύπωμά της στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) στην Ιταλία, τη Βουλγαρία, την Κροατία και την Πολωνία.}

^{Το παραγωγικό δυναμικό της ΔΕΗ ανέρχεται σε 12,6 GW, με θερμικούς, υδροηλεκτρικούς σταθμούς και εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με συνολική ετήσια παραγωγή ενέργειας περίπου 22TWh, ενώ η συνολική Ρυθμιζόμενη Περιουσιακή Βάση στα δίκτυα διανομής της στο τέλος του 2025 ανερχόταν σε €5,7 δισ.}

^{Ο Όμιλος ΔΕΗ αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή ενέργειας στην Ελλάδα και τη Ρουμανία, εξυπηρετώντας 8,6 εκατ. πελάτες στους οποίους παρέχει περίπου 31TWh ηλεκτρικής ενέργειας και μία ευρεία σειρά ενεργειακών προϊόντων και Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας ενέργειας.}

^{Η ΔΕΗ ιδρύθηκε το 1950 και είναι εισηγμένη στο Euronext Athens από το 2001.}

^{Σχετικά με το GMF
The German Marshall Fund of the United States (GMF) είναι ένας μη κομματικός οργανισμός που προάγει τη διατλαντική συνεργασία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και των ευκαιριών του 21ου αιώνα.
Με έδρα την Ουάσιγκτον, γραφεία στο Βερολίνο, τις Βρυξέλλες, το Παρίσι, τη Βαρσοβία, το Βελιγράδι, το Βουκουρέστι και την Άγκυρα, αντιπροσωπείες στο Λονδίνο και τη Μαδρίτη, καθώς και περισσότερους από 140 ειδικούς και συνεργάτες παγκοσμίως, το GMF αποτελεί έναν κόμβο για την καινοτομία στην πολιτική, τη σύγκληση και την ανάπτυξη ηγεσίας.
Το έργο του GMF επικεντρώνεται σε τρεις προτεραιότητες: την ενίσχυση της διατλαντικής ασφάλειας, την προώθηση της οικονομικής και τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας και την προσαρμογή σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο τοπίο.
www.gmfus.org}

^{Σχετικά με το CSIS
Το Center for Strategic and International Studies (CSIS) είναι ένας δικομματικός, μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ερευνά πολιτικές, αφιερωμένος στην προώθηση πρακτικών ιδεών για την αντιμετώπιση των μεγαλύτερων προκλήσεων του κόσμου.
Ιδρύθηκε το 1962 και ηγείται από τον Στρατηγό Joseph F. Dunford, ο οποίος διορίστηκε ως διευθύνων σύμβουλος το 2026, διαδεχόμενος τον John J. Hamre. Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του CSIS είναι ο Thomas J. Pritzker, ο οποίος κατέχει τη θέση αυτή από το 2015.
Το CSIS συγκεντρώνει περισσότερους από 275 υπαλλήλους πλήρους απασχόλησης και ένα παγκόσμιο δίκτυο συνεργαζόμενων ερευνητών που εργάζονται σε τέσσερις βασικούς τομείς δημόσιας πολιτικής: άμυνα και ασφάλεια, γεωπολιτική και εξωτερική πολιτική, οικονομική ασφάλεια και τεχνολογία, καθώς και παγκόσμια ανάπτυξη. Οι ερευνητές μας καλούνται τακτικά από το Κογκρέσο, την εκτελεστική εξουσία, τα ΜΜΕ και άλλους φορείς για να εξηγήσουν τα γεγονότα της ημέρας και να προτείνουν τρόπους βελτίωσης της στρατηγικής των ΗΠΑ.
Ο σκοπός του CSIS είναι να καθορίσει το μέλλον της εθνικής ασφάλειας. Καθοδηγούμαστε από ένα ξεχωριστό σύνολο αξιών—μη κομματισμός, ανεξάρτητη σκέψη, καινοτόμος τρόπος σκέψης, διεπιστημονική έρευνα, ακεραιότητα και επαγγελματισμός, καθώς και ανάπτυξη ταλέντων. Οι αξίες του CSIS λειτουργούν συνδυαστικά με στόχο την επίτευξη πραγματικού αντικτύπου στον κόσμο.
Αυτό που κάνει το CSIS να ξεχωρίζει – πέρα από την ποιότητα της έρευνάς του – είναι και ο τρόπος με τον οποίο αυτή η έρευνα διεξάγεται: μέσω πρωτογενών δεδομένων και ανάλυσης ανοιχτού κώδικα, μέσω πολυμέσων και οπτικοποίησης δεδομένων, καθώς και μέσω της σύνδεσης της σχετικής ανάλυσης με βασικά ακροατήρια τις στιγμές που αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Αυτός ο συνδυασμός αυστηρότητας, ανεξαρτησίας και εμβέλειας έχει καταστήσει το CSIS κινητήριο δύναμη στις συζητήσεις πολιτικής που διαμορφώνουν την αμερικανική ασφάλεια και ευημερία.
www.csis.org}

Ο Ρούμπιο αναμένεται επίσης να προειδοποιήσει για τον κίνδυνο πολιτισμικής παρακμής και να καλέσει τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους να υπερασπιστούν την κοινή τους κληρονομιά και να αντιμετωπίσουν από κοινού τη νέα εποχή ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.

Η επίσκεψη γίνεται εν μέσω ενός ανταγωνισμού για την αεροπορική υπεροχή στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας. Προηγουμένως ο Ρούμπιο επισκέφθηκε την Ισλανδία και αναμένεται να ταξιδέψει στην Πορτογαλία, μετά την Ελλάδα. Ο ελληνικός Τύπος στην Αθήνα έχει εστιάσει στο γεγονός ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν θα επισκεφθεί την Τουρκία, κάτι που αποτελεί συνήθη πρακτική για ανώτατους Αμερικανούς αξιωματούχους που ταξιδεύουν στην περιοχή. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον έχει παραδοσιακά κρατήσει αποστάσεις από τη θαλάσσια διαμάχη μεταξύ των δύο μεσογειακών γειτονικών κρατών.

Στο προσκήνιο τα F-35

Η Ελλάδα ενδιαφέρεται για τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού Stryker, τα οποία θα μπορούσαν να παραχωρηθούν μέσω του προγράμματος Excess Defense Articles (EDA) του Πενταγώνου, το οποίο επιτρέπει τη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού των ΗΠΑ που δεν χρειάζονται πλέον οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις σε ξένες κυβερνήσεις.

Ένα βασικό ζήτημα για την Αθήνα θα είναι τα όπλα που θα φέρουν τα F-35 που έχει παραγγείλει από τις ΗΠΑ και τα οποία αναμένεται να φτάσουν στα τέλη του 2029. Η Ελλάδα επιδιώκει τους πυραύλους αέρος-αέρος AIM-9X Block II και AIM-120D (AMRAAM). Και τα δύο είναι προηγμένα όπλα, που μπορούν να ενισχύσουν τις αεροπορικές δυνατότητες της Ελλάδας. Ωστόσο, η έγκριση του Κογκρέσου, σε συνδυασμό με την πρόθεση της Ουάσιγκτον να διατηρήσει τη στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή σε σχέση με την Τουρκία, ενδέχεται να περιορίσει τα ελληνικά αιτήματα. Άλλα 20 αεροσκάφη δεν αναμένεται να παραγγελθούν πριν από το 2030, όταν θα υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα χρήματα στον προϋπολογισμό.

Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και καιρό να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο η Άγκυρα αποκλείστηκε το 2019 μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400. Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δεσμευθεί να ικανοποιήσει τον «στενό φίλο» του, τον πρόεδρο Ερντογάν, στην πράξη έχουν γίνει λίγα βήματα. Η Άγκυρα δεν έχει ακόμη εκπληρώσει τις αμερικανικές νομικές απαιτήσεις σχετικά με τους S-400, ενώ το Κογκρέσο εξακολουθεί να επιβάλλει περιορισμούς στη μεταφορά F-35 στην Τουρκία.

Δημοσίως, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η απόκτηση F-35 από την Τουρκία δεν αποτελεί δικό της ζήτημα. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ασκεί παρασκηνιακές πιέσεις –μαζί με το Ισραήλ– προκειμένου να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε πρόσφατα ότι η Μόσχα θα ήταν ανοιχτή στην εξέταση της μεταφοράς των S-400 σε άλλη χώρα, υπό προϋποθέσεις.

Τα ακανόνιστα διατροφικά μοτίβα ή τα μεταμεσονύχτια σνακ μπορεί να προκαλέσουν απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους ακόμα και αν ο συνολικός αριθμός θερμίδων μέσα στο 24ωρο παραμένει ίδιος. Παράλληλα, τελευταίες έρευνες μελετούν κατά πόσο η κατανάλωση συγκεκριμένων ωφέλιμων λιπαρών σε ορισμένη χρονική στιγμή μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως αντιφλεγμονώδη θεραπεία.

Τα λιπαρά καταναλώνουν μεγαλύτερη ενέργεια για να διασπαστούν από το πεπτικό μας σύστημα σε σύγκριση με άλλα μακροθρεπτικά συστατικά, όπως οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες. Παράλληλα, τα λιπαρά προσφέρουν μεγαλύτερο κορεσμό γιατί καθυστερεί το πέρασμα τους από το στομάχι στο έντερο και έτσι έχουμε για περισσότερη ώρα την αίσθηση ότι είμαστε χορτάτοι.

Για να διασπαστούν χρειάζονται την παρουσία χολής που εκκρίνεται από τη χοληδόχο κύστη καθώς και ειδικών ενζύμων, που ονομάζονται λιπάσες, οι οποίες γαλακτωματοποιούν τα λιπαρά (τα μετατρέπουν σε μορφή γαλακτώματος) για να τα διασπάσουν. Όλη αυτή η διαδικασία απαιτεί μεγάλη κατανάλωση ενέργειας αλλά και αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Διαφορές στην κατανάλωση Λιπαρών το Πρωί και το Βράδυ

Το πρωινό μας γεύμα περιέχει συνηθώς μια ή περισσότερες πηγές λίπους όπως γαλακτοκομικά και τυροκομικά πλούσια σε λιπαρά, λιπαρές ύλες όπως βούτυρο ή μαργαρίνη, αβοκάντο και ξηρούς καρπούς. Γνωρίζουμε ότι το πρωί ο μεταβολισμός μας είναι σε εγρήγορση και η ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι συνήθως υψηλότερη. Το γαστρεντερικό μας σύστημα λειτουργεί πλήρως και μπορεί να διαχειριστεί ευκολότερα τη διάσπαση των λιπαρών για την παραγωγή ενέργειας μέσω της οξείδωσής τους. Η κατανάλωση καλών λιπαρών στο πρωινό μας, σταθεροποιεί τη γλυκόζη του αίματος και προσφέρει κορεσμό.

Αντιθέτως, το βράδυ ο οργανισμός μας λόγω του κιρκάδιου ρυθμού προετοιμάζεται για χαλάρωση και ύπνο, οπότε και μειώνει την κινητικότητα του εντέρου. Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων λιπαρών στο βραδινό γεύμα, καταναλώνοντας κρεατικά πλούσια σε λιπαρά, λιπαρά ντρέσσινγκ και γλυκά μπορεί να οδηγήσει σε γαστρεντερικές διαταραχές όπως παλινδρόμηση, διαταραχές ύπνου καθώς και αποθήκευση των επιπλέον θερμίδων με τη μορφή λίπους.

Τις βραδινές ώρες η ανοχή του οργανισμού στα λιπαρά γεύματα μειώνεται, επηρεάζοντας αρνητικά τους δείκτες κορεσμού και αυξάνοντας το μεταβολικό φορτίο. Έτσι, ο οργανισμός ανάλογα με την ώρα που τρώμε  επηρεάζεται για το πως θα τα χρησιμοποιήσει και έχει την τάση να αποθηκεύει την περίσσεια ενέργειας με τη μορφή λίπους τις βραδινές ώρες, παρά να τη χρησιμοποιεί ως καύσιμο.

Η σχέση των Λιπαρών με τον Κορεσμό και την Πείνα

Τα λιπαρά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο της όρεξης μέσω της συμμετοχής τους στην έκκριση συγκεκριμένων ορμονών του κορεσμού, όπως η χολοκυστοκινίνη και το πεπτίδιο Υ. Η κατανάλωση “καλών λιπαρών” στο πρωινό γεύμα, όπως βούτυρα ξηρών καρπών, ωμοί ξηροί καρποί και αβοκάντο, επιβραδύνει την απορρόφηση των υδατανθράκων, κρατά πιο σταθερά τα επίπεδα της γλυκόζης και μας προσφέρει για περισσότερη ώρα κορεσμό. Ακόμη, αποτρέπει τις απότομες αυξομειώσεις της γλυκόζης και μειώνει τις λιγούρες κατά τις μεσημεριανές ώρες κυρίως για τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες, όπως τα αρτοσκευάσματα και τα γλυκά.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας καλό είναι να υπάρχουν σνακ με καλά λιπαρά, όπως ξηροί καρποί σε συνδυασμό με φρούτα ή αρτοσκευάσματα με βούτυρα ξηρών καρπών, που ελέγχουν τις ορμόνες της πείνας και προσφέρουν σταθερά καύσιμα. Από την άλλη πλευρά, η επιθυμία για κατανάλωση λιπαρών τις βραδινές ώρες δε σχετίζεται με τη βιολογική πείνα, αλλά με το λεγόμενο συναισθηματικό φαγητό “comfort food” και δεν οδηγεί σε κορεσμό.

Πρακτικές συμβουλές για καλύτερη κατανομή των λιπαρών μέσα στη μέρα

Μερικές από τις πρακτικές συμβουλές που μπορείτε να ακολουθήσετε σχετικά με την ώρα κατανάλωσης των λιπαρών είναι οι εξής: Εμπλουτίστε το πρωινό σας γεύμα με πηγές ωφέλιμων λιπαρών, όπως ελαιόλαδο, αβοκάντο, ταχίνι, σπόρους, ξηρούς καρπούς και βούτυρα αυτών καθώς και αυγά. Μέσα στην ημέρα καταναλώστε τυροκομικά και γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά και περιορίστε τα σνακ.

Για το βραδινό σας επιλέξτε άπαχες πρωτεΐνες (κοτόπουλο, ψάρι ή άπαχο κόκκινο κρέας χωρίς ορατό λίπος) σε συνδυασμό με σαλάτα ή ψητά λαχανικά, μαγειρεύοντάς τα με 1-2 κουταλιές σούπας ελαιόλαδο. Αποφύγετε σνακ και γεύματα με πολλά λιπαρά 1-2 ώρες πριν την άσκηση. Τα λιπαρά πέπτονται αργά και μειώνουν τη ροή του αίματος προς τους μύες. Αντιθέτως, πρέπει να τα καταναλώσετε μετά την άσκηση για να απορροφήσετε λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K) και να βοηθήσετε στην αποκατάσταση του σώματός σας. Αποφύγετε τα λιπαρά γεύματα τουλάχιστον 3 ώρες πριν την κατάκλιση, για να μην έχετε θέματα με παλινδρόμηση και διαταραχές ύπνου.

Τι να κρατήσεις συνολικά

Συμπερασματικά, θα πρέπει και για την κατανάλωση των λιπαρών να συνεργαστούμε με το βιολογικό μας ρολόι για να πετύχουμε υψηλά επίπεδα κορεσμού, καλύτερη πέψη, ποιοτικότερο ύπνο αλλά και καλύτερη διαχείριση του βάρους μας.

Η Ειρήνη Κοντοπίδου είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Αντιθέτως, αρνητικά είχαν προαναγγείλει ότι θα ψηφίσουν οι βουλευτές του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD), των Πρασίνων και της Αριστεράς, ενώ οι 14 βουλευτές του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) επρόκειτο να επιλέξουν την αποχή. Ο Ράους ωστόσο έλαβε τελικά 48 ψήφους υπέρ, έναντι 29 κατά και πέντε αποχών, ψηφίστηκε δηλαδή και από άλλους βουλευτές.

Στην πρώτη ομιλία του, ο νέος πρόεδρος του κρατιδιακού κοινοβουλίου περιέγραψε ως «το τέλος του τείχους προστασίας» το γεγονός ότι ψηφίστηκε και από βουλευτές εκτός του κόμματός του και της BSW, ενώ ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της AfD και υποψήφιος πρωθυπουργός του κρατιδίου Ούλριχ Ζίγκμουντ δήλωσε ότι «το λεγόμενο τείχος προστασίας έπεσε επιτέλους σήμερα στο Μαγδεμβούργο» και προεξόφλησε ότι τον Δεκέμβριο ο ίδιος θα εκλεγεί πρωθυπουργός του κρατιδίου από την πρώτη ψηφοφορία. Εκατοντάδες διαδηλωτές είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο της βουλής και υποδέχθηκαν με σφυρίγματα αποδοκιμασίας την εκλογή του κ. Ράους.

Η επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας των Πρασίνων Κάτγια Πέλε έδωσε στον νέο πρόεδρο ένα αντίγραφο του Συντάγματος, ενώ αναφέρθηκε και στο άρθρο 37α του κρατιδιακού συντάγματος της Σαξονίας-‘Ανχαλτ, στο οποίο περιγράφεται ότι «είναι καθήκον κάθε κρατικής εξουσίας και ευθύνη κάθε ατόμου να αποτρέπει την αναβίωση ή τη διάδοση της εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας, την εξύμνηση του εθνικοσοσιαλιστικού συστήματος διακυβέρνησης και τις ρατσιστικές και αντισημιτικές δράσεις».

Στο έδρανο του Ράους άφησε επίσης ένα λευκό τριαντάφυλλο, το οποίο θεωρείται σύμβολο κατά του εθνικοσοσιαλισμού. Η κοινοβουλευτική της ομάδα σε ανακοίνωσή της καταδίκασε επίσης το γεγονός ότι υπέρ του υποψηφίου της AfD ψήφισαν και άλλοι βουλευτές και έκανε λόγο για «πολιτική τομή»: «Δεν εκλέξαμε εμείς τον Τομπίας Ράους. Δεν είναι ο πρόεδρός μας», αναφέρουν στην ανακοίνωσή τους οι Πράσινοι και προαναγγέλλουν ότι σκοπεύουν να εξετάσουν με μεγάλη προσοχή εάν ο νέος πρόεδρος κατά την άσκηση των καθηκόντων του προστατεύει όπως οφείλει τα δικαιώματα όλων των μελών του κοινοβουλίου.

Σύλληψη πρώην επικεφαλής της BND

Tην ίδια στιγμή, ο πρώην επικεφαλής της γερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών BND, Άουγκουστ Χάνινγκ, συνελήφθη το πρωί της Τρίτης, καθώς ερευνάται για κατασκοπεία και απόπειρα εσχάτης προδοσίας. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία, ο 80χρονος φέρεται να είχε λάβει σχεδόν 2.000 έγγραφα της BND, πολλά από τα οποία ήταν διαβαθμισμένα.

Τα έγγραφα φέρεται να του παρέδιδε ο Μάνφρεντ Ντ., πρώην στενός συνεργάτης του στην υπηρεσία, ο οποίος επίσης συνελήφθη την Τρίτη. Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι οι δύο άνδρες είχαν συμφωνήσει από το 2010 να προμηθεύει ο Μάνφρεντ Ντ. τον Χάνινγκ με πληροφορίες της BND έναντι αμοιβής.

Ο Χάνινγκ φέρεται να αξιοποίησε το υλικό στην ιδιωτική συμβουλευτική δραστηριότητα που ανέπτυξε μετά την αποχώρησή του από την υπηρεσία. Σε μία περίπτωση, χρησιμοποίησε απόρρητες πληροφορίες για να συντάξει ανάλυση για στέλεχος ξένης υπηρεσίας πληροφοριών, σύμφωνα με τους εισαγγελείς. Δεν έχει γίνει γνωστό σε ποια χώρα ανήκε η συγκεκριμένη υπηρεσία, ούτε εάν η ανάλυση έφτασε τελικά στον αποδέκτη της.

Ο Μάνφρεντ Ντ. είχε διατελέσει προσωπάρχης του Χάνινγκ και παρέμεινε στην BND επί σειρά ετών, έχοντας πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες. Οι Αρχές πραγματοποίησαν την Τρίτη έρευνες σε χώρους που συνδέονται με τους δύο συλληφθέντες. Ο Χάνινγκ ήταν επικεφαλής της BND από το 1998 έως το 2005. Στοιχεία που οδήγησαν στη σημερινή έρευνα προέκυψαν στο πλαίσιο άλλης υπόθεσης, η οποία αφορά τη Γερμανίδα επιχειρηματία Κριστίνα Μπλοκ.

Η σύλληψή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς εξετάζει την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της BND απέναντι στη Ρωσία, μεταξύ άλλων στις κυβερνοεπιχειρήσεις και σε άλλες μυστικές επιχειρήσεις. Η γερμανική υπηρεσία έχει βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με υπόθεση κατασκοπείας στις τάξεις της. Το 2022 συνελήφθη ο Κάρστεν Λ., τότε υψηλόβαθμο στέλεχος της BND, κατηγορούμενος ότι παρέδιδε απόρρητες πληροφορίες στη Ρωσία. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες. Να σημειωθεί πως το AfD, υποστηρίζει την εξομάλυνση των σχέσεων Γερμανίας-Ρωσίας.

Νέο κύμα διαδηλώσεων στην Γαλλία

Σχεδόν 450.000 διαδηλωτές στη Γαλλία, συμπεριλαμβανομένων 100.000 στο Παρίσι, σύμφωνα με τους διοργανωτές, κατέκλυσαν τους δρόμους και ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των μαθητών για πανεθνικές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, υπέρ των αιτημάτων τους για την παιδεία. Στο απόηχο του τεράστιου κύματος των μαθητικών διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναμένεται να έχει συναντήσεις με υπουργούς το απόγευμα της Τρίτης. Ανάμεσά τους οι υπουργοί Παιδείας και Εσωτερικών.

Νωρίτερα, όπως αναφέρει η Le Figaro, μια ομάδα περίπου 300 ατόμων συγκρούστηκε με αστυνομικούς, σύμφωνα με το αρχηγείο της αστυνομίας του Παρισιού. Οι αρχές προσπάθησαν να τους απωθήσουν και να τους διαλύσουν. Η αστυνομία έριξε κρότου λάμψης, ενώ κάποιοι από τους διαδηλωτές απάντησαν με ρίψεις αντικειμένων προς τις αστυνομικές δυνάμεις. Στις διαδηλώσεις, σε αρκετές πόλεις, συμμετείχαν και γονείς, που μπήκαν ανάμεσα στα παιδιά τους και τις αστυνομικές δυνάμεις.

«Αυτά είναι τα παιδιά μας, καθηγητές, γονείς, ομοσπονδίες, έχουμε όλοι έναν κοινό στόχο: να προστατεύσουμε τα δικαιώματα των παιδιών μας, και είναι νόμιμο δικαίωμα να διαδηλώνουν και να υποβάλλουν τα αιτήματά τους», είπε η Emilia Sichili Suriam, μέλος συλλόγου γονέων και κηδεμόνων.

Αρχικά, η Γενική Εργατική Συνομοσπονδία έκανε λόγω για περίπου 260.000 διαδηλωτές, εκτός Παρισιού, ωστόσο νεότερες επίσημες αναφορές μιλούν για 90.000, σύμφωνα με τη Le Figaro. Μέχρι στιγμής υπάρχουν κάποιες αναφορές για συγκρούσεις με την αστυνομία στη Λυών και τη Ρεν, ενώ δύο μαθήτριες φέρεται να τραυματίστηκαν στο Blanc-Mesnil, μετέδωσε το BFMTV.

Η ένωση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που είναι από τους βασικούς διοργανωτές των μαθητικών διαδηλώσεων, ανακοίνωσε πως 2.000 λύκεια είναι κλειστά σε όλη τη χώρα. Η Ένωση Μαθητών Λυκείου (USL) δήλωσε επίσης ότι έχει κινητοποιήσει όλα τα πανεπιστήμια στη χώρα. Ο αριθμός που δίνει η USL διαφέρει από εκείνον του υπουργείου Παιδείας, που νωρίτερα ανακοίνωσε πως τα μαθήματα έχουν ανασταλεί σε 891 σχολεία.

Οι αριθμοί, ωστόσο, δεν είναι ακριβείς. Στη Μασσαλία, για παράδειγμα, η Le Figaro μετέδωσε ότι η αστυνομία υπολογίζει περίπου 4.800 διαδηλωτές, ενώ οι διοργανωτές κάνουν λόγο για σχεδόν 30.000. Στη Λυών, η κατάσταση έχει ηρεμήσει μετά από εντάσεις που προηγήθηκαν μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας. Οι αρχές ανέφεραν 11 τραυματισμούς, συμπεριλαμβανομένων εννέα αστυνομικών. Σύμφωνα με την αστυνομία, στη διαδήλωση συμμετέχουν 20.000 άτομα, ενώ τα συνδικάτα κάνουν λόγο για 25.000.

Λεκορνού: Καμία ανοχή στη βία

Ο Γάλλος πρωθυπουργός, Σεμπαστιάν Λεκορνού, είπε στην Εθνοσυνέλευση πως «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να δοθεί καθόλου χώρος για ανοχή στη βία», επικρίνοντας τα βίαια περιστατικά που έχουν σημειωθεί στο περιθώριο της βασικής διαδήλωσης. «Το να καις ένα σχολείο δεν βελτιώνει την κατάσταση των σχολικών κτιρίων και το να λιντσάρεις έναν καθηγητή δεν βοηθά στην αντικατάσταση και αναπλήρωση των θέσεων των καθηγητών», σημείωσε ο Λεκορνού.

Σε μια ένθερμη ομιλία του με τους βουλευτές σημείωσε πως 85 μέλη του διδακτικού προσωπικού και 215 μαθητές έχουν τραυματιστεί μέχρι στιγμής, όπως επίσης και 715 αστυνομικοί. Ο Σεμπαστιάν Λεκορνού κατηγόρησε την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) την Τρίτη ότι έχει «πολιτικό σχέδιο» για τη «δημιουργία χάους στη χώρα» πριν από τις προεδρικές εκλογές και ότι «σπέρνει χάος» από την αρχή του κινήματος των μαθητών. «Η πραγματικότητα είναι ότι είστε ασαφείς σχετικά με τη βία, επειδή η βία είναι μέρος του πολιτικού σας σχεδίου για να δημιουργήσετε χάος στη χώρα από τώρα μέχρι τις προεδρικές εκλογές», είπε ο Λεκορνού.

«Το να λέτε ψέματα για τις προθέσεις της κυβέρνησης δεν θα σας σώσει εκλογικά. Το να σπέρνετε χάος, όπως κάνετε από την αρχή του κινήματος των μαθητών, είναι σκάνδαλο. Δεν θα σας αφήσουμε να το κάνετε», απάντησε ο πρωθυπουργός, ο οποίος επικρίθηκε έντονα από την επικεφαλής της ομάδας LFI, Ματίλντ Πανό. Πρέπει να σημειωθεί πως δεκάδες εκπαιδευτικοί έχουν τραυματιστεί σε επιθέσεις, ενώ πυρπολήθηκαν και σχολεία.

Αναστολή των μαθημάτων

Ο Γάλλος πρωθυπουργός ανακοίνωσε επίσης την αναστολή των μαθημάτων στο λύκειο αυτό το σαββατοκύριακο, προκειμένου να οργανώσει μια «περίοδο εσωτερικής δημοκρατίας» με τους μαθητές που συνεχίζουν τις διαδηλώσεις τους απαιτώντας πρόσθετους πόρους για τα σχολεία τους.

Ο υπουργός Εθνικής Παιδείας, Εντουάρ Ζεφρέ, «αποφάσισε να ελευθερώσει χρόνο. Από αύριο το πρωί, από Πέμπτη, από Παρασκευή, θα υπάρξει πλήρης αναστολή των μαθημάτων για να επιτραπεί σε κάθε ομάδα διοίκησης, σε κάθε διευθυντή, να έχει χρόνο για εσωτερική δημοκρατία εντός του λυκείου», δήλωσε ο Γάλλος πρωθυπουργός ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης.

Σε πολλές μεγάλες πόλεις, μαθητές λυκείου διαδήλωσαν όλο το πρωί, απαιτώντας περισσότερους πόρους για τα σχολεία τους, υπό αυστηρή αστυνομική επιτήρηση, για την τρίτη φάση του κινήματος που ξεκίνησε στις 17 Σεπτεμβρίου.

Πολιτική αντιπαράθεση

Ο υποψήφιος της ακροαριστεράς για την προεδρία Ζαν Λικ Μελανσόν, επικεφαλής του LFI, συμμετείχε στις μαθητικές διαδηλώσεις στη Γαλλία. Έτυχε θερμής υποδοχής από τους διαδηλωτές, οι οποίοι σε κάποιο σημείο ξέσπασαν σε μια αυθόρμητη ερμηνεία της «Μασσαλιώτιδας», του γαλλικού εθνικού ύμνου.  «Είναι τρομερό πράγμα αυτό που κάνετε και δεν το συνειδητοποιείτε, είναι το πιο δυναμικό νεανικό κίνημα που έχω δει τα τελευταία 50 χρόνια, και κανείς δεν μπορεί να σας πει ότι είστε λάθος, γιατί έχετε δίκιο», είπε απευθυνόμενος στο πλήθος.

Την ίδια στιγμή, η Μαρίν Λεπέν και στελέχη της Εθνικής Συσπείρωσης (RN) καταγγέλλουν τις μαθητικές διαδηλώσεις ως ένα «οργανωμένο σχέδιο» αναρχίας και καταστροφών, επιρρίπτοντας ευθύνες στην αριστερά και κυρίως στον Μελανσόν. Ενώ η γαλλική αριστερά στηρίζει τις μαθητικές κινητοποιήσεις, η Λεπέν επιχειρεί να εμφανίσει το κόμμα της ως τη μοναδική «δύναμη σταθερότητας και τάξης» απέναντι στο χάος.

Το στοίχημα για τον Ισπανό πρωθυπουργό 

Στην Ισπανία ο πρωθυπουργός της χώρας Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε χθες, Δευτέρα, πρόωρες βουλευτικές εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου βάζοντας ένα υπολογισμένο πολιτικό στοίχημα. Έχοντας υποστεί μια σοβαρή ήττα στο κοινοβούλιο με την απόρριψη από τους βουλευτές των μέτρων, που πρότεινε με στόχο να βάλει ένα τέλος στη στεγαστική κρίση που μαστίζει τη χώρα, και ηγούμενος ενός εξαιρετικά κατακερματισμένου κυβερνητικού συνασπισμού μειοψηφίας, ο Σάντσεθ αποπειράται να επαναφέρει τη συζήτηση γύρω από τις προοδευτικές κοινωνικές αξίες, έναντι ενός εντεινόμενου κύματος επιστροφής της δεξιάς στην εξουσία.

Η κοινοβουλευτική ήττα του συνέπεσε με τις μεγάλες πανεθνικές διαμαρτυρίες μετά την πολύκροτη έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ στη Μαδρίτη. Έτσι κι αυτός κινήθηκε γρήγορα ώστε το στεγαστικό ζήτημα να του επιτρέψει να πλαισιώσει τις εκλογές με το θέμα αυτό, που φέρεται να ευνοεί την αριστερά, και να εμφανίσει το κόμμα του ως το μόνο υποστηρικτή της εργατικής τάξης έναντι των ελίτ, αντί να χρειαστεί να υπερασπισθεί τα πεπραγμένα του σε περισσότερο πολωτικά θέματα και εσωκομματικές κρίσεις που έχουν φθείρει σημαντικά την κυβέρνησή του.

Όμως, υπάρχουν και σκάνδαλα διαφθοράς που πλήττουν το στενό περιβάλλον του. Η σύζυγός του, η Μπεγκόνια Γκόμεθ, πρόκειται να δικασθεί προσεχώς, όπως και δύο πρώην στενοί συνεργάτες του στην ηγεσία του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος, του PSOE. Σ’ αυτό προστίθεται η απαγγελία κατηγοριών σε βάρος του πρώην πρωθυπουργού Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο, μιας από τις προσωπικότητες με μεγάλη επιρροή στο κόμμα και πολιτικού συμμάχου του Σάντσεθ. Όμως η σοβαρότερη απειλή για τον Σάντσεθ, την οποία φαίνεται πως πρόλαβε με την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών, θα ήταν να ληφθεί προεκλογικά απόφαση για διεξαγωγή έρευνας σε βάρος του ίδιου του PSOE ως νομικού προσώπου.

Αυτό το τελευταίο σενάριο δεν θα εμπόδιζε αυτομάτως τη συμμετοχή του κόμματος στις εκλογές, όμως θα αύξανε πολύ το πολιτικό κόστος αυτών των υποθέσεων διαφθοράς και θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο, σε περίπτωση καταδίκης, για κυρώσεις σε βάρος του κόμματος. Η μεταναστευτική κρίση είναι άλλο ένα φλέγον ζήτημα για την κυβέρνηση, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με δημόσιο έλεγχο και πτώση στις δημοσκοπήσεις μετά τη συρροή μεταναστών που σημειώθηκε νωρίτερα φέτος στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική.

Οι κομματικοί συσχετισμοί

Ο εύθραυστος χαρακτήρας του κυβερνητικού συνασπισμού του θεωρείται επίσης ένας παράγοντας που ώθησε τον ισπανό πρωθυπουργό να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Αφότου ανέλαβε την εξουσία, βασίσθηκε σ’ ένα παζλ από ακροαριστερούς συμμάχους (Sumar) και περιφερειακά αποσχιστικά κόμματα (το καταλανικό Junts).

Πολιτικοί σχολιαστές υπογραμμίζουν ότι η κυβέρνηση έχει ουσιαστικά παραλύσει, καθώς δεν είναι σε θέση να περάσει έναν εθνικό προϋπολογισμό εξαιτίας του ακραίου κατακερματισμού των εταίρων της. Με τις πρόωρες εκλογές, ο Σάντσεθ απευθύνεται στους ψηφοφόρους για να πετύχει μια «ευρύτερη προοδευτική πλειοψηφία» ώστε να μην χρειάζεται πλέον να κυβερνά όντας στο έλεος μικρών περιφερειακών κομμάτων.

Ωστόσο τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων δείχνουν πως η μάχη θα είναι δύσκολη για την αριστερά. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του οργανισμού Sigma Dops που δημοσιεύθηκε από την El Mundo, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, μαζί με το ακροδεξιό κόμμα Vox, αναμένεται να συγκεντρώσουν μαζί μια άνετη πλειοψηφία (έως 203 από τις 350 έδρες).

Παρατηρητές υπογραμμίζουν πάντως ότι, παρά το γεγονός ότι υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις, ο Πέδρο Σάντσεθ έχει επιδείξει εξαιρετική πολιτική αντοχή. Το 2023, όταν οι δημοσκόποι τον είχαν ξεγράψει, κατάφερε να κινητοποιήσει τους αριστερούς ψηφοφόρους επισείοντας τους φόβους για είσοδο του ακροδεξιού Vox στην κυβέρνηση. Τώρα κάνει ακριβώς το ίδιο, προειδοποιώντας ότι η Ισπανία πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στον προοδευτισμό ή σ’ ένα παγκόσμιο οπισθοδρομικό «ακροδεξιό κύμα».