Το κλειδί λοιπόν σε αυτό το έσχατο μήνυμα του Μαντείου των Δελφών είναι η λέξη “καλύβα”. Αυτή, στη γλώσσα των Αρχαίων μας, έχει πολλές μορφές και σημασίες – όλες όμως μεταξύ τους συγγενείς. Γενικώς σχετίζεται (κατά πάσα πιθανότητα) με τη ρίζα του ρήματος “καλύπτω” και η εννοιολογική εμβέλειά του είναι ευρύτατη, διότι με αυτήν νοείται τόσο ο “ναός” κάποιας θεότητας όσο και οι φωλιές των πουλιών πάνω στα δέντρα. Πρέπει, παράλληλα, να επισημανθεί πως παραλλαγές της είναι οι όροι “καλιά” και “καλιάς” που, σε γενικές γραμμές, σημαίνουν ό,τι και η καλύβα.

Καλιά, καλύβα και οι… Αζτέκοι

Ευλόγως όμως τώρα θα αναρωτηθεί ο καλόπιστος αναγνώστης: “Ωραία! Τι μας ενδιαφέρουν όμως όλα αυτά; Εδώ ο κόσμος χάνεται…”. Ε, ακριβώς αυτό είναι το θέμα μας! Να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πώς ήταν παλιά, πολύ παλιά ο πλανήτης μας, μπας και μπορέσουμε να βρούμε λύση στην τωρινή μας δυστοπία. Οπότε συνεχίζουμε…

Η υπό τον Κορτές/Hernán Cortés ισπανική εισβολή στο Μεξικό άρχισε το 1519. Εκεί ήταν παγιωμένη η κυριαρχία των Αζτέκων που, όμως, ασκούσαν την εξουσία τους με μεθόδους τόσο πολύ αιματηρές, ώστε είχαν προκαλέσει το – αρχικώς βουβό μίσος – όλων των άλλων φυλών που είχαν υποτάξει. Έτσι, ο Κορτές, δίνοντας σε αυτήν τη μεγάλη έχθρα την ευκαιρία να εκδηλωθεί, μπόρεσε να καταλύσει την αυτοκρατορία των Αζτέκων και να κάνει το Μεξικό μια μεγάλη υπερπόντια επαρχία της Ισπανίας.

Οι φρικιαστικές, πάντως, ανθρωποθυσίες στις οποίες επιδίδονταν οι Αζτέκοι είχαν προκαλέσει μεγάλη απέχθεια στους Ισπανούς conquistadores (=κατακτητές). Έτσι αυτοί, σε μικρό χρονικό διάστημα, κατάφεραν να καταστρέψουν οτιδήποτε σχετικό με τον πολιτισμό γενικώς των Αμερινδών του Μεξικού.

Γλωσσικά στοιχεία όμως παρέμειναν γνωστά, προκάλεσαν το ενδιαφέρον Ευρωπαίων επιστημόνων και τελικώς, περί τα μέσα του 20ού αιώνα, δόθηκε επιτέλους προσοχή σε όρο της γλώσσας των Αζτέκων ιδιαιτέρως σημαντικό. Πρόκειται για τη λέξη teocal(i) που σήμαινε τον “ναό”. Φυσικά, είναι σύνθετη από τα teo (=θεός) και cal (=κατοικία). Η σύνδεση, μάλιστα, των δύο συνθετικών είναι σύμφωνη με τον κατεξοχήν αυστηρό γλωσσολογικό κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο το δεύτερο συνθετικό πρέπει να καταδεικνύει τη φύση του συνθέτου.

Βέβαια, οι Αρχαίοι μας συχνά παραβίαζαν την εν λόγω επιστημονική επιταγή, λέγοντας π.χ. “ιπποπόταμος” ενώ κανονικά θα έπρεπε να λένε «ποταμόιππος»… μα ας τους συγχωρήσουμε και ας εκλάβουμε τον “ιπποπόταμο” ως εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα. Οπότε, επιμελώς εγκύπτουμε στο teocal(i) των Αμερινδών του Μεξικού.

Εν ολίγοις: teo=θεός και cal(i)= καλιά, καλύβα, κατοικία. E, αυτά είναι αρχαία ελληνικά! Και δεδομένου μάλιστα του ότι πολλοί σήμερα εξακολουθούν να ισχυρίζονται πως πρόκειται απλώς για “φωνητικές συμπτώσεις”, εμείς ας πάμε παρακάτω, στο σημερινό Περού, όπου μας επιφυλάσσονται εκπλήξεις ακόμη μεγαλύτερες.

Ο τατᾶ και ο tayta

Στο Περού που εκτείνεται κατά μήκος τμήματος των βορειοδυτικών ακτών της Νότιας Αμερικής, η γλώσσα των αυτοχθόνων Αμερινδών δεν έχει σβήσει. Πρόκειται για την quechua/κέτσουα, που ακόμη μιλιέται ιδίως στα ορεινά της χώρας αυτής. Πρόσφατα, μάλιστα, εκδόθηκαν και λεξικά κέτσουα-ισπανικά, η αναδίφηση των οποίων ακόμη μία φορά επιβεβαιώνει το ότι “η πραγματικότης υπερβαίνει και την πλέον καλπάζουσαν φαντασίαν”∙ και ιδού το γιατί:

Στην quechua, ο πατέρας λέγεται tayta και η μητέρα mama και mamay, λέξεις που ευχερώς ανακαλούν στη μνήμη τούς ταυτόσημους όρους των Αρχαίων μας “τάτα”, “τατᾶς” (= πατέρας και γενικώς ο μεγαλύτερος στην ηλικία) καθώς και τις λέξεις “μάμμα” και “μάμμη” (=μητέρα) οι οποίες σχετίζονται με το ρήμα “μαμμᾶν” (= ζητάω τροφή σε σχέση με τα νήπια). Πέρα όμως από αυτά, οπωσδήποτε περίεργο παραμένει το ότι, στην quechua, ο αέρας λέγεται huayras – κάτι που θυμίζει το αρχαιοελληνικό “ἀήρ”.

Και τέλος, το πιο σημαντικό: Στα αρχαία ελληνικά, η λέξη “ἴρις” σήμαινε αρχικώς το ουράνιο τόξο και τελικώς την Ίριδα αγγελιοφόρο των θεών του Ολύμπου. Το ουράνιο τόξο είναι αισιοδόξως πολύχρωμο -με αποτέλεσμα ακόμη και σήμερα συχνά να ερμηνεύεται ως “λήξη της δυστυχίας”. Το ζήτημα όμως έγκειται στο ότι η στο πλαίσιο της ελληνικής γλώσσας η ετυμολόγηση της “ίριδος” παραμένει άγνωστη. Από πού κι ως πού, πράγματι, το ουράνιο τόξο λεγόταν έτσι; Ε, να που εδώ καραδοκεί έκπληξη ακόμη μεγαλύτερη από τις προηγούμενες: Σε μία από τις διαλέκτους της γλώσσας quechua, iris/hiris καλείται ένα είδος του πτηνού κολιμπρί, η ουρά του οποίου όχι μόνο είναι “θεσπεσίως πολύχρωμη”, αλλά επιπλέον φωσφορίζει!

Αζτέκοι και αρχαιοελληνικοί όροι

Ας επανέλθουμε όμως στο αρχικό ερώτημα: Τι σημασία έχουνε σήμερα όλα αυτά; Το θέμα είναι καίριο, οπότε μπορούμε και εμείς να αναφωνήσουμε: “Το ζήτημα χρήζει εξετάσεως!” Το πρώτο, λοιπόν, που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ότι το εν λόγω ζήτημα σπανίως ανάγεται σε αντικείμενο επιστημονικής προσέγγισης. Περίπου οι πάντες διηνεκώς αποφεύγουν να εξηγήσουν πώς γίνεται όροι αρχαιοελληνικοί να βρίσκονται στη γλώσσα των Αζτέκων και μέσω ποιας διαδικασίας λέξεις της quechua εντοπίζονται και στα ελληνικά των Αρχαίων μας.

Κατά κανόνα, πράγματι, όποτε επιχειρείται μια ενδελεχής εξέταση των δεδομένων, η στερεότυπη απάντηση είναι : “Πρόκειται απλώς για ενδείξεις που πιθανώς προέρχονται από φωνητικές συμπτώσεις.” Ωραία! Δεδομένου όμως του ότι διαβιούμε σε χώρα όπου αφθονούν οι νόμοι και οι δικηγόροι, καλό είναι να προβληθεί βασικό αξίωμα των Ιταλών (και Γάλλων) δικαστών ότι: “Τρεις ενδείξεις συνιστούν απόδειξη”∙ και εδώ έχουμε ενδείξεις πολύ περισσότερες από τρεις.

Αυτό σημαίνει ότι ο επίγειος κόσμος μας, στο απώτερο παρελθόν, γεωγραφικώς, ανθρωπολογικώς και κοινωνικώς παρουσίαζε εικόνα που σήμερα δεν είμαστε σε θέση ούτε καν να τη διανοηθούμε. Κάτι στο οποίο, κατά συνέπεια, πρέπει οπωσδήποτε να δοθεί προσοχή είναι οι τυχόν σωβινιστικές εξάρσεις. Στην Ελλάδα, το επιχείρημα συνήθως πλαισιώνεται από καταιγισμό αναφορών στο “αρχαιοελληνικό μεγαλείο”. Εντάξει, έχουμε διαφθορά αδιανόητη, είμαστε γενικώς ανάξιοι εμπιστοσύνης, αλλά εμείς εκπολιτίσαμε την ανθρωπότητα: “Όταν οι πρόγονοί σας έτρωγαν βελανίδια, οι δικοί μας κιόλας είχανε χοληστερίνη!”

Το ότι από τον ελλαδικό χώρο ξεκίνησαν τεράστια, “προς πάσαν κατεύθυνσιν” εκπολιτιστικά κύματα είναι σαφές, πασιφανές και πασίγνωστο. Το πώς όμως αυτά δημιουργήθηκαν παραμένει λίγο-πολύ άγνωστο. Και στο σημείο αυτό, καλό είναι να θυμηθούμε τη φράση διαπρεπούς Βρετανού αρχαιολόγου, που πριν από χρόνια είχε έλθει στη χώρα μας, για να επιβλέψει μεγάλο πρόγραμμα ανασκαφών. “Πόσα ελληνικά ευρήματα θα οφείλονται σε σένα!” τού έλεγαν οι νεότεροι συνάδελφοί του. “Προτού να μιλήσουμε για ελληνικά ευρήματα”, απαντούσε αυτός, “πρέπει να καθορίσουμε τι ακριβώς σημαίνει “ελληνικό”.”

Πράγματι… να τι οφείλουμε αμετακλήτως να καθορίσουμε. Ποια, επιτέλους, υπήρξαν τα κύρια συστατικά και βασικά γνωρίσματα ενός λαού που πρώτα λεγόταν Αχαιοί, μετά Αργείοι, πιο μετά Δαναοί, στη συνέχεια Έλληνες, έπειτα Γραικοί και τελικώς Ρωμαίοι/Ρωμιοί;

Κι αν αλλάξει η ιστορία;

Πέρα όμως από αυτά, υπάρχει και κάτι άλλο που συνήθως αγνοεί το ευρύ κοινό. Κάθε ανακάλυψη στον τομέα των Θετικών Επιστημών και της Ιατρικής κατά κανόνα γίνεται ευμενώς ή, ακόμα, και ενθουσιωδώς δεκτή. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει στην Ιστορία και γενικώς τις Θεωρητικές Επιστήμες. Όπως συνήθιζε παλιά να λέει κάποιος γνωστός πανεπιστημιακός: “Στην Ιστορία δεν θέλουμε σκαπανείς της Επιστήμης. Θέλουμε ανθρώπους που να λένε τα ίδια και τα ίδια και τα ίδια…”.

Από την άποψη των εκασταχού και εκάστοτε εξουσιαστών αυτό είναι λογικό. Η εικόνα του παρελθόντος που επικρατεί διαμορφώνει το παρόν και καθοριστικώς επηρεάζει τον σχεδιασμό του μέλλοντος. Εάν αλλάξει η άποψή μας για το παρελθόν, τότε πρώτα ψυχικώς και στη συνέχεια πολιτικώς, ανατρέπονται και μεταβάλλονται πάρα πολλά. Για αυτό και οι Ρώσοι, λαός που έχει, ανά τους αιώνες, ιδιαιτέρως δοκιμαστεί, συχνά εκφέρουν την ακόλουθη παραλλαγή του σχετικού με το μέλλον και το παρελθόν πασίγνωστου αξιώματός τους:

“Βάσει του Παρόντος, το Μέλλον είναι λίγο-πολύ προβλέψιμο. Τι θα συμβεί όμως, εάν το Παρελθόν αλλάξει;”

Πολύ μεγάλη βελτίωση σημείωσε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας (από  1.973 σε 1.358), στη 10η πλέον θέση στην εθνική κατάταξη. Όμως μια πρωτοφανής κρίση ακαδημαϊκής δεοντολογίας σημειώνεται στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, καθώς 11 από τα 24 δημόσια Πανεπιστήμια της χώρας βρέθηκαν εκτός των επίσημων δημόσιων αποτελεσμάτων αυτής της παγκόσμιας ακαδημαϊκής κατάταξης, η οποία εκδίδεται από το Cybermetrics Lab του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ισπανίας (CSIC) από το 2004, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Δρ. Isidro Aguillo.

Όπως απεικονίζεται με την ένδειξη “ΝΑ” (Not Available) στον πίνακα, και σύμφωνα με άρθρο του έγκριτου βρετανικού University World News (UWN) την 14 Ιουνίου 2026, με τίτλο “Πανεπιστήμια αποκλείονται από τη Webometrics στον απόηχο ψεύτικων κατατάξεων” (Universities excluded from Webometrics amid fakerankings), η Webometrics  προχώρησε σε μια ιστορική και παραδειγματική κίνηση: Επέβαλε αυστηρές κυρώσεις (penalties) σε διεθνές επίπεδο, “κλειδώνοντας” και αποκλείοντας την ελεύθερη πρόσβαση στα επίσημα δεδομένα κατάταξης εκείνων των πανεπιστημίων που προβάλλουν και προωθούν ανυπόστατα στοιχεία από “αρπακτικές” ιστοσελίδες-κλώνους (predatory mirror websites), ή που εφαρμόζουν καταχρηστικά επιθετικές εμπορικές πρακτικές (predatory practices) κατά την προβολή στοιχείων της παγκόσμιας κατάταξης Webometrics.

Όσον αφορά την Ελλάδα, από τα 24 ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, τα εξής 11 εντάσσονται σε αυτή την ιδιότυπη “μαύρη λίστα” και έχουν προς το παρόν αποβληθεί (αποκλειστεί) από την παγκόσμια ακαδημαϊκή κατάταξη Webometrics:

• Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ),
• Πολυτεχνείο Κρήτης,
• Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος
• Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
• Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
• Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (ΠΑΜΑΚ),
• Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
• Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο
• Ιόνιο Πανεπιστήμιο
• Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης

Μαζί με αυτά, επηρεάζονται συλλήβδην ΟΛΑ τα ελληνικά κολλέγια, τα οποία για πρώτη φορά φέτος δεν συμπεριλαμβάνονται σε αυτήν την παγκόσμια κατάταξη. Δηλαδή σε γενικό ακαδημαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα είναι πλέον μία από τις 29 χώρες σε τρεις ηπείρους (Αφρική, Ασία και Ευρώπη), που έχουν τεθεί υπό ακαδημαϊκή επιτήρηση (under probation) από τη Webometrics. Το ίδιο ισχύει και για τη γείτονά μας Τουρκία.

Το Χρονικό των “Αρπακτικών” Κατατάξεων

Η ρίζα του προβλήματος έγινε ευρέως γνωστή από ρεπορτάζ του University World News, με τίτλο “Πανεπιστήμια διαδίδουν δεδομένα από ψεύτικες ιστοσελίδες κατάταξης” (Universities spread data from fake ranking sites) την 27 Μαΐου 2026. Το βρετανικό ρεπορτάζ αναφέρεται στη μελέτη του Δρ. Vladimir Moskovkin με τίτλο “Η Πανδημία των “Αρπακτικών” Κατατάξεων: Γιατί η ακαδημαϊκή ακεραιότητα αποτυγχάνει στο τεστ αντοχής” (The Pandemic of ‘Predatory’ Rankings: Why academic integrity fails the stress test).

Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιοποιήθηκε την 13 Μαΐου 2026, επιτήδειοι εκμεταλλεύτηκαν το διάστημα που το site της Webometrics, το πρώην webometrics.info, βρισκόταν εκτός λειτουργίας λόγω τεχνικής αναβάθμισης και μεταφοράς δεδομένων στην πλατφόρμα Figshare.

Οι εν λόγω επιτήδειοι κατοχύρωσαν εναλλακτικές καταλήξεις domain name («.org», «.com» και «.online», αντί για «.info»), με το όνομα του οργανισμού “Webometrics” ως πρώτο συστατικό, των απατηλών ιστότοπων-κλώνων. Μέσω αυτών των κλώνων, κατασκευάζουν ψευδή, διογκωμένα δεδομένα, παρουσιάζοντας πανεπιστήμια και κολλέγια να “σκαρφαλώνουν” αυθαίρετα έως και 3.000 θέσεις μέσα σε μία νύχτα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ορισμένοι από αυτούς τους ιστότοπους έφτασαν στο σημείο να ζητούν από ανυποψίαστα ή και συνένοχα ιδρύματα συνδρομές ύψους 5.000 ευρώ μηνιαίως για τη “βελτίωση” της θέσης τους.

Αυτές οι πρακτικές αναλύθηκαν σε ένα τρίτο δημοσίευμα του University World News πρόσφατα, την 4 Σεπτεμβρίου 2026, με τίτλο “Απατηλοί ιστότοποι αξιολόγησης βάζουν στο στόχαστρο πανεπιστήμια του Παγκόσμιου Νότου“ (Fake ranking sites target Global South universities).

Η Καταδίκη από τη Διεθνή Ακαδημαϊκή Κοινότητα

Η αντίδραση του επικεφαλής της Webometrics, Δρ. Aguillo, ήταν άμεση και καταιγιστική. Μιλώντας στο University World News, ο Δρ. Aguillo ξεκαθάρισε τη φιλοσοφία πίσω από τις μαζικές αποβολές από την παγκόσμια κατάταξη Webometrics: «Χρησιμοποιούν ψευδή δεδομένα για να αυτοπροβληθούν. Υποψήφιοι φοιτητές, επισκέπτες καθηγητές, ερευνητές και κυβερνητικοί αξιωματούχοι λαμβάνουν λανθασμένες πληροφορίες… Ο απώτερος στόχος δεν είναι να τιμωρήσουμε, αλλά να διδάξουμε επαγγελματισμό.»

Η στάση αυτή βρήκε υποστηρικτές αλλά και επικριτές ως προς το αν τα πανεπιστήμια ενήργησαν με δόλο. Ο Ben Sowter, ανώτατος αντιπρόεδρος του διεθνούς οργανισμού αξιολόγησης QS, δήλωσε στο University World News: «Αμφιβάλλω αν κάποιος σε ένα πανεπιστήμιο θα συνέδεε και θα προωθούσε εν γνώσει του μια δόλια λίστα. Για μένα, η πιο ανησυχητική διάσταση δεν είναι η ύπαρξη αυτών των κατατάξεων, αλλά η τάση ανθρώπων που θα έπρεπε εκ φύσεως να γνωρίζουν καλύτερα, να αναφέρουν τυφλά τα αποτελέσματά τους ως γεγονός».

Αντίθετα, ο Δρ. Moskovkin απέρριψε κατηγορηματικά το επιχείρημα περί “ακούσιας πλάνης”, τονίζοντας ότι οι θεσμικές αρχές φέρουν πλήρη ευθύνη: «Αυτοί οι ισχυρισμοί δεν αναρτήθηκαν από μεμονωμένους ερευνητές ή σε φοιτητικά ιστολόγια. Δημοσιεύτηκαν ως κύριες ειδήσεις στις επίσημες, επαληθευμένες αρχικές σελίδες των πανεπιστημίων, εγκεκριμένες από τις κεντρικές διοικήσεις τους. Στην πανεπιστημιακή διακυβέρνηση, το επίσημο domain είναι η νομική φωνή του γραφείου του Πρύτανη».

Από την πλευρά του, ο Angel Calderon, διευθυντής στρατηγικής ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο RMIT της Αυστραλίας, επεσήμανε ότι το φαινόμενο αναδεικνύει σοβαρές παθογένειες στη θεσμική διακυβέρνηση: «Τα ευρήματα δείχνουν ότι, σε διάφορα εθνικά συστήματα, ορισμένα πανεπιστήμια παρουσιάζουν αδύναμες πρακτικές διακυβέρνησης, ιδίως σε σχέση με τη διαχείριση δεδομένων και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.»

Ψηφιακή κάθαρση στα ελληνικά Πανεπιστήμια

Η επιβολή αυτής της ορατής “ψηφιακής ποινής” αποτελεί ένα βαρύ πλήγμα για το κύρος της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, η εμμονή με τους δείκτες (metrics) και το κυνήγι της εφήμερης προβολής με δελτία τύπου, θριαμβολογικές αναρτήσεις σε ακαδημαϊκούς ιστότοπους, ή ακόμα και πληρωμένες δημοσιεύσεις (advertorials) στα πλαίσια του “ακαδημαϊκού καπιταλισμού”, υποσκάπτει θεμελιώδεις αξίες της επιστήμης.

Τα αποκλεισθέντα 11 ελληνικά πανεπιστήμια καλούνται πλέον να προχωρήσουν σε άμεση εξυγίανση των ψηφιακών τους υποδομών, αποσύροντας κάθε ψευδή ή ακαδημαϊκά καταχρηστική αυτοπροβολή, εάν επιθυμούν την αποκατάσταση της διαφάνειάς τους και την επιστροφή τους στις αυθεντικές παγκόσμιες λίστες αξιολόγησης Webometrics.

Τα δε άλλα 13 ελληνικά πανεπιστήμια, που συνεχίζουν να συμπεριλαμβάνονται στην κατάταξη Webometrics, πρέπει να ασκήσουν την προσήκουσα επιμέλεια ώστε να αποφύγουν παρόμοιες εκτροπές στο μέλλον.

Το γραφείο του Νετανιάχου απορρίπτει τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς και ανακοίνωσε ότι ο πρωθυπουργός έδωσε εντολή στους δικηγόρους του να κινηθούν νομικά εναντίον της Haaretz, του δημοσιογράφου Σλόμι Έλνταρ και άλλων εμπλεκόμενων πλευρών.

«Ο πρωθυπουργός έδωσε εντολή στους δικηγόρους του να καταθέσουν αγωγή για συκοφαντική δυσφήμιση εναντίον της αριστερής εφημερίδας Haaretz, του Shlomi Eldar και άλλων κομμάτων που κατασκεύασαν μια ψευδή ιστορία εναντίον του πρωθυπουργού που δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα», ανέφερε το γραφείο του Νετανιάχου σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.

«Πρόκειται για μια δυσοίωνη συκοφαντική δυσφήμιση με σαφή πολιτικό πρόσημο, στο πλαίσιο της προεκλογικής εκστρατείας της αριστεράς, και θα υπάρξουν περισσότερες τέτοιες ψευδείς συκοφαντικές δυσφήμισεις», πρόσθεσε το γραφείο. Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι η ιστορία, η οποία δημοσιεύτηκε λίγες εβδομάδες πριν από τις γενικές εκλογές του Ισραήλ, αποτελεί πολιτικό χτύπημα εκ μέρους της Haaretz, η οποία έχει ασκήσει κριτική στον πρωθυπουργό και για τον χειρισμό τους στους τρέχοντες πολέμους.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, ισχυρό στρατιωτικό σώμα του Ιράν, ανέφεραν πως στοχοποίησαν στην περιοχή του Κόλπου δυο αμερικανικά πολεμικά, οκτώ πετρελαιοφόρα και άλλα δέκα εμπορικά πλοία που προσπαθούσαν να περάσουν το στενό του Ορμούζ, το οποίο έκλεισε de facto η Τεχεράνη όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου.

Η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO, που υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας, αναφέρθηκε σε πλοία στις φλόγες σε διάφορα σημεία, χωρίς να ξεκαθαρίσει αν υπήρξαν θύματα ή περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Χθες βράδυ, η ιρανική κρατική τηλεόραση αναφέρθηκε σε έκρηξη, τις αιτίες της οποίας δεν εξήγησε, στο νότιο τμήμα της χώρας, κοντά στο στενό.

«Νέα κλιμάκωση»

Για τους παράγοντες της αγοράς του μαύρου χρυσού, πρόκειται για «νέα κλιμάκωση», σημείωσε ο Άρνε Λόμαν Ράσμουσεν, αναλυτής της Global Risk Management. Ενώ η κυκλοφορία στο στενό ήταν ελεύθερη προτού ξεσπάσει ο πόλεμος, το Ιράν απαιτεί πλέον τα πλοία να εξασφαλίζουν άδεια για να το διασχίσουν, κάτι που απορρίπτουν οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και κρατών της περιοχής.

Η Τεχεράνη ανήγγειλε την Κυριακή τη δημιουργία, εντός «μερικών ημερών», νέας «απαγορευμένης ζώνης» κοντά στη θαλάσσια οδό. Οι Φρουροί διευκρίνισαν χθες πως θα εκτείνεται σε μέρος του Κόλπου του Ομάν και της Αραβικής θάλασσας. Οποιοδήποτε πλοίο εισέρχεται στη ζώνη χωρίς άδεια θα εκτίθεται σε κυρώσεις, διεμήνυσαν.

Από την άλλη, ο αμερικανικός στρατός επιβάλλει αποκλεισμό στα λιμάνια του Ιράν στον Κόλπο, σε αντίποινα για το κλείσιμο του Ορμούζ. Αφότου ξέσπασε ο πόλεμος, η κίνηση έχει σχεδόν παραλύσει στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, προκαλώντας μεγάλα προβλήματα στις διεθνείς αγορές ενέργειας και εκτινάσσοντας συχνά στα ύψη τις τιμές του αργού.

Χθες η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας κατέγραψε άλμα 3,4% στα 101,21 δολάρια, ξεπερνώντας το συμβολικό όριο των 100 δολαρίων για πρώτη φορά από τον Ιούλιο. Η τιμή της αντίστοιχης αμερικανικής ποικιλίας West Texas Intermediate σημείωσε επίσης αλματώδη άνοδο (3,25%), στα 96,05 δολάρια.

Αξιώσεις

Έξι και πλέον μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προέβλεψε χθες πως θα τελειώσει «αμέσως μετά» τις βουλευτικές εκλογές του μέσου της δεύτερης θητείας του, στις αρχές Νοεμβρίου.

Οι Ιρανοί, οι οποίοι «δεν μπορούν να αντέξουν για πολύ ακόμα», προσπαθούν «απεγνωσμένα» να επηρεάσουν την έκβαση των εκλογών στις ΗΠΑ, υποστήριξε ο ρεπουμπλικάνος. Μερικές ώρες νωρίτερα, οι Φρουροί της Επανάστασης τόνιζαν ότι ο πόλεμος θα τελειώσει όταν η Ουάσιγκτον σταματήσει να απειλεί το Ιράν κι αποδεχτεί βασικές απαιτήσεις του.

Απαρίθμησαν: να «απέχει από οποιαδήποτε νέα απειλή», να «αποσύρει τις δυνάμεις του ισραηλινού στρατού από τον Λίβανο», να «βάλει τέλος στον αποκλεισμό της Υεμένης», να «αποδεσμεύσει τους παγωμένους ιρανικούς πόρους (αξίας) 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων» και να «αποφύγει οποιαδήποτε ανάμιξη στις πυρηνικές και βαλλιστικές δυνατότητες» της χώρας.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο στρατός του οποίου συμμετείχε στην πρώτη φάση του πολέμου από τα τέλη Φεβρουαρίου, διαβεβαίωσε χθες πως η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης. «Μένει ακόμη δουλειά να γίνει», πάντως «το κύριο καθήκον είναι να ανατραπεί το τρομοκρατικό καθεστώς στο Ιράν» και «είμαστε πολύ κοντά» στην εκπλήρωση του στόχου αυτού, δήλωσε — λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες για τη δική του πολιτική επιβίωση βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ.

Ενώ το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας πυροδοτεί για δεκαετίες εντάσεις ανάμεσα στο Ιράν και τη Δύση, το αμερικανικό Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) ανέφερε πως εντείνονται οι κατασκευαστικές εργασίες τον τελευταίο χρόνο στο όρος Κολάνγκ, στο κεντρικό τμήμα της ιρανικής επικράτειας, όπου οι ΗΠΑ υποπτεύονται ότι θα φιλοξενηθεί υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση — ο πρόεδρος Τραμπ έχει απειλήσει πως μπορεί να βομβαρδιστεί το όρος το προσεχές διάστημα.

Χθες, το διοικητικό συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ψήφισε υπέρ της παραπομπής του ιρανικού φακέλου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, εξαιτίας της «αθέτησης» υποχρεώσεων της Τεχεράνης. Η καταρχήν συμφωνία –το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης– που υπέγραψαν οι πρόεδροι των ΗΠΑ και του Ιράν στα μέσα Ιουνίου και στη θεωρία άνοιγε τον δρόμο για να τερματιστεί ο πόλεμος έγινε χίλια κομμάτια τον Ιούλιο. Έκτοτε η διαδικασία των διαπραγματεύσεων παραμένει σε αδιέξοδο.

Ο δήμαρχος Καστελλορίζου, Νικόλαος Ασβέστης, δήλωσε ότι ο Μητσοτάκης θα επισκεφθεί τόσο τη Ρω όσο και τη Στρογγύλη, κατά τη διάρκεια της περιοδείας του. Ο πρωθυπουργός αναμένεται επίσης να αποτίσει φόρο τιμής στην Κυρά της Ρω, τη μορφή που έχει συνδεθεί ιστορικά με το μικρό νησί.

Σύμφωνα με τα ελληνικά δημοσιεύματα, τον Μητσοτάκη αναμένεται να συνοδεύσουν πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι. Η επίσκεψη συμπίπτει με την επέτειο της απελευθέρωσης του Καστελλορίζου στις 13 Σεπτεμβρίου 1943, όταν το ελληνικό αντιτορπιλικό “Ναύαρχος Κουντουριώτης” εισήλθε στο λιμάνι του νησιού.

Το Καστελλόριζο

Για την Αθήνα, το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου βρίσκεται στον πυρήνα των ελληνικών θέσεων σχετικά με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και την υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο, θέσεις που είναι σύμφωνες με το Δίκαιο της Θάλασσας.  Ο Ασβέστης είπε ότι η περιοχή είναι δυνατόν να αποτελέσει θαλάσσια σύνδεση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Από γεωγραφική άποψη, το Καστελλόριζο αποτελεί για την Ελλάδα κρίσιμο στοιχείο, σε οποιαδήποτε μελλοντική οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου.

Η Τουρκία απορρίπτει την έκταση των θαλάσσιων δικαιωμάτων που αποδίδει η Ελλάδα στο μικρό νησιωτικό σύμπλεγμα, το οποίο βρίσκεται πολύ κοντά στις ακτές της Ανατολίας και μακριά από την ηπειρωτική Ελλάδα. Η διαφωνία αυτή έχει επανειλημμένα καταστήσει το Καστελλόριζο επίκεντρο της ευρύτερης ελληνοτουρκικής διαμάχης για τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Οι τουρκικοί ισχυρισμοί δεν βασίζονται στο Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά σε μία πολιτική ερμηνεία που δίνει η Άγκυρα.

Νέα διαμάχη για NAVTEX

Η επίσκεψη πραγματοποιείται μετά από μία ακόμη αντιπαράθεση για θαλάσσια περιοχή κοντά στο Καστελλόριζο. Η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για επιστημονικές δραστηριότητες του ερευνητικού σκάφους TÜBİTAK MARMARA από την 1η έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026. Η Ελλάδα απάντησε με αντι-NAVTEX, αναφέροντες ότι η συγκεκριμένη περιοχή εμπίπτει στην ελληνική δικαιοδοσία και ότι η Άγκυρα θα πρέπει να ζητήσει σχετική άδεια. Η αντιπαράθεση είναι ένα δείγμα της κλιμάκωσης της αντιπαράθεσης των δύο χωρών,

Η Αθήνα έχει επίσης επιχειρήσει να προωθήσει τη θέση της μέσω του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, ενώ η Τουρκία υποστηρίζει ότι «μονομερείς χάρτες δεν μπορούν να καθορίσουν τη δικαιοδοσία σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές».

Ερντογάν: Προειδοποιήσεις προς την Ελλάδα

Η επίσκεψη του Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο πραγματοποιείται επίσης μετά τις προειδοποιήσεις του Τούρκου προέδρου Ερντογάν προς την Αθήνα, σχετικά με περαιτέρω στρατιωτική δραστηριότητα σε νησιά, για τα οποία η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τελούν υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.

«Η Ελλάδα πρέπει να επιστρέψει από αυτόν τον λανθασμένο δρόμο και να σταματήσει να εξοπλίζει τα νησιά που τελούν υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης», δήλωσε ο Ερντογάν. «Η Τουρκία δεν εποφθαλμιά τα εδάφη κανενός, αλλά δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να καταπατήσει τα δικαιώματά της», πρόσθεσε. Ο Ερντογάν προειδοποίησε επίσης να μην εκλαμβάνεται η αυτοσυγκράτηση της Άγκυρας ως αδυναμία. «Όποιος εκλαμβάνει την ήρεμη και συνετή στάση της Τουρκίας ως αδυναμία διαπράττει σοβαρό λάθος», ανέφερε.

Τί λέει ο δήμαρχος Καστελλόριζου

Ο δήμαρχος Ασβέστης, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τις πρόσφατες τουρκικές ενέργειες ακόμη μία εκδήλωση πίεσης και δήλωσε ότι οι κάτοικοι είναι συνηθισμένοι σε αυτού του είδους τη ρητορική.

Όπως είπε, δεν υπάρχει φόβος στο νησί στην παρούσα φάση, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι πρέπει να γίνονται σεβαστά το διεθνές δίκαιο και οι καθιερωμένες θαλάσσιες ζώνες. Ο δήμαρχος ανέφερε επίσης ότι το Καστελλόριζο δέχεται περίπου 50.000 επισκέψεις τον χρόνο από τις τουρκικές ακτές, γεγονός που αναδεικνύει την αντίθεση ανάμεσα στην καθημερινή διασυνοριακή κινητικότητα και στον ρόλο του νησιού στην ευρύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση.

Μετά την επικίνδυνη αναταραχή στην αγορά των βρετανικών ομολόγων στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2022, με αφορμή τον ενδιάμεσο προϋπολογισμό της πρώην πρωθυπουργού Liz Truss και την κατάρρευση του Οκτωβρίου με την μεγαλύτερη άνοδο των αποδόσεων των τίτλων του δημοσίου από το 1957, οι επενδυτές εγκαταλείπουν για λόγους ασφαλείας τις βρετανικές αγορές σταθερού εισοδήματος, μετά τις ανακοινώσεις των νέων μέτρων.

Για να αποτρέψει το συντριπτικό πλήγμα στα συνταξιοδοτικά ταμεία της χώρας που διακρατούν ομόλογα συνολικού ύψους £1 τρισεκατομμυρίου, η Κεντρική Τράπεζα Αγγλίας ανακοινώνει τότε παρέμβαση στην αγορά συνολικού ύψους £45 δισεκατομμυρίων (τελικά £72 δισεκατομμύρια), συγκρατώντας προσωρινά τις αποδόσεις.

Το βρετανικό προηγούμενο

Οι αποδόσεις του βρετανικού δεκαετούς εκτοξεύονται κατά 100 μονάδες βάσης σε διάρκεια μηνός, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις δραματικές επιδόσεις του περασμένου φθινοπώρου, ενώ η απόδοση του βρετανικού χρέους διπλασιάζεται σε σχέση με την αντίστοιχη του γερμανικού από τον Φεβρουάριο. Το βρετανικό δεκαετές από μία απόδοση χαμηλότερη κατά 50 μονάδες βάσης σε σχέση με το αντίστοιχο αμερικανικό, φθάνει να διαπραγματεύεται σε επίπεδα υψηλότερα κατά 70 μονάδες βάσης.

Οι αρνητικές εξελίξεις προδίδονται όταν το διετές ομόλογο του δημοσίου, διασπά ανοδικά αποδόσεις ανώτερες του 5% στα μέσα Ιουνίου, δημιουργώντας φοβίες για νέες αναπόφευκτες αυξήσεις επιτοκίων στον αγώνα αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, φθάνοντας στο 5,35% μετά από ένα δίμηνο. Τελικά τα χειρότερα αποφεύγονται με διαδοχικές στηρίξεις, αλλά δυστυχώς η Τράπεζα Αγγλίας ανακαλύπτει πως πρακτικά δεν έχει την δυνατότητα να ελέγξει την αγορά με δεδομένη την μειωμένη αξιοπιστία της, από την στιγμή  που οι διαχειριστές χαρτοφυλακίων πρωταρχικά κινούνται σχεδόν αυτόματα για να αντισταθμίσουν τους κινδύνους και κατόπιν προβληματίζονται για την γενική κατάσταση.

Το ιαπωνικό πρόβλημα

Από τις κερδοσκοπικές κινήσεις (carry trade) στο ιαπωνικό νόμισμα έως τις επαναγορές τίτλων του δημοσίου, οι ανώτατοι νομισματικοί αξιωματούχοι εξαντλούν τα μέσα που διαθέτουν για να περιορίσουν την αναταραχή στην αγορά ομολόγων, όπως και οι Βρετανοί ομόλογοί τους στα τέλη του 2022. Το ιαπωνικό χρέος κινείται στα υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας, αποτελώντας την χειρότερη παγκόσμια επίδοση, από την στιγμή που αναρριχάται στο 250% του ΑΕΠ της χώρας, αλλά επί τρείς δεκαετίες δεν απασχολεί κανέναν από την στιγμή που η χώρα δανείζεται με σχεδόν μηδενικό επιτόκιο.

Όμως μετά τα μέσα Αυγούστου οι αποδόσεις του δεκαετούς ιαπωνικού ομολόγου φθάνουν στο 3%, επίπεδο το οποίο το Υπουργείο Οικονομικών δεν έχει συνεκτιμήσει στο πλαίσιο του προϋπολογισμού, με συνέπεια να προκληθεί μεγάλη αναταραχή στην διεθνή αγορά ομολόγων, με απότομες διακυμάνσεις του ιαπωνικού γιέν στις αγορές συναλλάγματος και προοπτική αιφνίδιας αποσταθεροποίησης των χρηματοοικονομικών συστημάτων σε διεθνή κλίμακα.

Η πλοκή περιπλέκεται, από την στιγμή που και οι αμερικανικοί τίτλοι ακολουθούν την ιαπωνική αναρρίχηση με το τριακονταετές των ΗΠΑ να εκτινάσσεται στο 5,3%, επίπεδο που αποτελεί το υψηλότερο δύο δεκαετιών. Η φοβία του πληθωρισμού ευθύνεται και για τις δύο επικίνδυνες ανοδικές τάσεις, από την στιγμή που οι συγκρούσεις στον Περσικό Κόλπο δεν διαφαίνεται να τερματίζονται άμεσα, το αργό πετρέλαιο κινείται στα επίπεδα των $95 ανά βαρέλι, οπότε οι διαχειριστές των χαρτοφυλακίων ομολόγων αισθάνονται ούριο άνεμο να ωθεί τις πωλήσεις τους. Επιπλέον υπάρχει και ένα ισχυρό κίνητρο, που τροφοδοτείται από την αποτελματωμένη χρηματοοικονομική πολιτική και το γεγονός ότι οι κεντρικές τράπεζες στρέφονται προς την πλευρά της Πιστωτικής Συρρίκνωσης (QT).

Η γενική εικόνα προδίδει πως κάποιος οφείλει να αναλάβει τον λογαριασμό, με συνέπεια η αμερικανική κυβέρνηση να προχωρήσει αθόρυβα στην διάσωση της Ιαπωνίας στα τέλη Αυγούστου. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών παρεμβαίνει στην αγορά συναλλάγματος για να αποτρέψει περαιτέρω υποτίμηση του ιαπωνικού νομίσματος και πρόκειται για την πρώτη φορά μετά το 1998, όταν με την τότε παρέμβασή του, σε περίοδο βαθύτατης χρηματοοικονομικής κρίσης της ανατολικής και της νοτιοανατολικής Ασίας για να αποτρέψει καταρρεύσεις.

Η παρέμβαση πάντως αποτελεί σύμπτωμα μίας νέας κρίσης που εξελίσσεται σε αργή κίνηση, που δεν εξελίσσεται μόνον στην Ιαπωνία, αλλά σε ολόκληρο το χρηματοοικονομικό σύστημα με βάση το αμερικανικό δολάριο. Ανακλά τις διευρυνόμενες ρωγμές στο δολαριακό σύστημα και την σταδιακή παρακμή της παγκόσμιας ηγεμονίας του αμερικανικού δολαρίου.

Αιτιάσεις και δικαιολογίες

Κατά το γνωστό οικονομικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg, η παρέμβαση του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών στην αγορά συναλλάγματος αποτελεί μία “ασυνήθιστη επιχείρηση”. Πρόκειται για μία μάλλον επιπόλαια και ίσως απερίσκεπτη ερμηνεία, που προβάλλει το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αποτελούν στενό σύμμαχο της Ιαπωνίας και η ταχύτατη υποτίμηση του νομίσματός της, προκαλεί τρομακτικές ανησυχίες στο Τόκυο. Τον Ιανουάριο του  2021 η ισοτιμία του αμερικανικού δολαρίου προς το ιαπωνικό γιέν κινείται στο 1:100, αλλά τον Ιούλιο του 2026 αναρριχάται στο 1:160, οπότε η κίνηση της παρέμβασης δεν στοχεύει απλώς στην ανακοπή της έντονης υποτιμητικής τάσης του ιαπωνικού νομίσματος, αλλά στην αποτροπή μίας ευρύτερης κρίσης στο δολαριακό σύστημα.

Όμως δεν πρόκειται για το  μοναδικό βασικό κίνητρο της παρέμβασης, από την στιγμή που ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent δηλώνει για την Ιαπωνία “πως οι ΗΠΑ θα πράξουν τα πάντα για να την υποστηρίξουν, ώστε να προστατεύσουν την αμερικανική οικονομία, τον Αμερικανό φορολογούμενο και να σταθεροποιήσουν την παγκόσμια οικονομία”. Πάντως με την έκφραση “παγκόσμια οικονομία”, ο υπουργός εννοεί στην πραγματικότητα το διεθνές δολαριακό χρηματοοικονομικό σύστημα, το οποίο προτίθεται να υποστηρίξει με κάθε μέσον.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Scott Bessent αποτελεί κατά το παρελθόν διευθυντή διαχειριστών κεφαλαίων αντιμετώπισης κινδύνων (hedge funds) της Wall Street και επί σειράν ετών εργάζεται για λογαριασμό του γνωστού δισεκατομμυριούχου George Soros, εξειδικευμένος στις κερδοσκοπικές κινήσεις στο συνάλλαγμα. Από κοινού οργανώνουν την κερδοσκοπική επίθεση κατά της Τράπεζας Αγγλίας με ανοικτές πωλήσεις (short) στην βρετανική στερλίνα, αποκομίζοντας κέρδη μεγαλύτερα του $1 δισεκατομμυρίου. Την ίδια εποχή το δίδυμο Soros-Bessent καταγγέλλεται για την πρόκληση καταρρεύσεων στα νομίσματα του Χόνγκ-Κόνγκ και της Μαλαισίας κατά την διάρκεια της ασιατικής χρηματοοικονομικής κρίσης του 1998.

Αναμφίβολα το ένστικτο του Bessent στην αγορά δοκιμάζεται σε πραγματικό χρόνο, αν και η χρηματοοικονομική του διαχείριση δεν εμπνέει απόλυτη εμπιστοσύνη στο δολάριο, όταν το αμερικανικό ομοσπονδιακό χρέος υπερβαίνει τα $40 τρισεκατομμύρια, επιβαρύνοντας τον κάθε Αμερικανό με $117.000 επιπλέον χρέωση.

Ο Bessent ανήκει σε μία μικρή τάξη πλουτοκρατών χωρίς να προσδιορίζεται με ακρίβεια ο πλούτος του και αν και συχνά χαρακτηρίζεται δισεκατομμυριούχος, κατέχει τουλάχιστον περιουσιακά στοιχεία αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Πέραν όλων των συγκεκριμένων δεδομένων καθίσταται προφανές ότι έχει κάθε οικονομικό συμφέρον να υποστηρίξει το βασισμένο στο δολάριο χρηματοοικονομικό σύστημα που συσσωρεύει πλούτο για τους ολιγάρχες του είδους του, με την Ιαπωνία να αποτελεί βασικό αρωγό στην απρόσκοπτη συντήρηση του συστήματος.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι απλώς η ανίχνευση ενός drone. Σε μια επίθεση με δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες drones, το κρίσιμο ζήτημα είναι η ταυτόχρονη παρακολούθηση, αναγνώριση, αξιολόγηση και ιεράρχηση των στόχων, καθώς και η επιλογή του κατάλληλου μέσου αντιμετώπισης για κάθε απειλή.

Η αποτελεσματική άμυνα βασίζεται σε μια πολυεπίπεδη και δικτυωμένη αρχιτεκτονική αισθητήρων. Αντί ένα μεγάλο ραντάρ να αποτελεί το μοναδικό μέσο επιτήρησης μιας περιοχής, διαφορετικά συστήματα μπορούν να τοποθετούνται σε διαφορετικές θέσεις και ύψη, δημιουργώντας αλληλοεπικαλυπτόμενες ζώνες κάλυψης. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται τα “τυφλά σημεία”, ιδιαίτερα σε περιοχές με σύνθετο ανάγλυφο, κτίρια, κοιλάδες ή φυσικά εμπόδια.

Ο συνδυασμός διαφορετικών αισθητήρων

Κανένας αισθητήρας δεν είναι ιδανικός για όλες τις συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη προσέγγιση βασίζεται στη συνεργασία διαφορετικών τεχνολογιών. Τα τακτικά ραντάρ μπορούν να εντοπίζουν και να παρακολουθούν αντικείμενα στον εναέριο χώρο, ενώ ηλεκτροοπτικά και υπέρυθρα συστήματα μπορούν να παρέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες για την αναγνώριση ενός στόχου. Σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα μπορούν επίσης να αξιοποιούνται ακουστικοί αισθητήρες και αισθητήρες ηλεκτρονικού πολέμου, ανάλογα με την επιχειρησιακή απαίτηση.

Η αξία αυτής της προσέγγισης βρίσκεται κυρίως στη συγχώνευση των δεδομένων. Ένα drone που εντοπίζεται από έναν αισθητήρα μπορεί να παρακολουθείται παράλληλα από άλλους, αυξάνοντας την αξιοπιστία της εικόνας και μειώνοντας την πιθανότητα απώλειας του ίχνους.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η κατανεμημένη ανάπτυξη των αισθητήρων. Αν όλα τα μέσα βρίσκονται συγκεντρωμένα σε μία θέση, η απώλεια αυτού του σημείου μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό κενό στην άμυνα. Αντίθετα, η διασπορά των αισθητήρων αυξάνει την ανθεκτικότητα του συστήματος και επιτρέπει την παρατήρηση των απειλών από διαφορετικές γωνίες.

Το πραγματικό πρόβλημα των σμηνών

Στην περίπτωση ενός σμήνους, η απλή ανίχνευση των drones είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το μεγαλύτερο επιχειρησιακό πρόβλημα είναι η διαχείριση μεγάλου αριθμού ταυτόχρονων ιχνών. Εάν, για παράδειγμα, δεκάδες drones κατευθύνονται προς μία προστατευόμενη περιοχή, το σύστημα πρέπει να μπορεί να προσδιορίσει ποια από αυτά αποτελούν την πιο άμεση απειλή, ποια κατεύθυνση ακολουθούν και πώς πρέπει να κατανεμηθούν τα διαθέσιμα μέσα αντιμετώπισης.

Επομένως, η αντιμετώπιση ενός σμήνους δεν σημαίνει απλώς ότι απαιτούνται “τόσα όπλα όσα και drones”. Απαιτείται ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου (C2) που θα συγκεντρώνει τα δεδομένα από τους αισθητήρες, θα δημιουργεί μία ενιαία επιχειρησιακή εικόνα και θα συντονίζει την αντίδραση. Η διαδικασία μπορεί να περιγραφεί σχηματικά ως:

1. Εντοπισμός
2. Παρακολούθηση
3. Αναγνώριση
4. Αξιολόγηση απειλής
5. Ιεράρχηση
6. Επιλογή μέσου αντιμετώπισης
7. Εμπλοκή
8. Επιβεβαίωση αποτελέσματος

Το σύστημα συνεχίζει παράλληλα να παρακολουθεί τον εναέριο χώρο, καθώς ένα drone μπορεί να αλλάξει πορεία ή να παραμείνει ενεργό μετά την αρχική εμπλοκή.

Η σημασία του χρόνου και της ανίχνευσης

Σε μια επίθεση με drones, ο χρόνος αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί μία απειλή, τόσο περισσότερες επιλογές έχει ο αμυνόμενος. Γι’ αυτό η ανάπτυξη αισθητήρων σε διαφορετικά σημεία και η δικτύωσή τους μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης.

Ένας αισθητήρας σε μεγαλύτερο υψόμετρο μπορεί να παρέχει έγκαιρη προειδοποίηση, ενώ ένας άλλος σε διαφορετική θέση μπορεί να καλύπτει περιοχές που βρίσκονται στη “σκιά” του πρώτου. Η λογική αυτή δημιουργεί βάθος στην αεράμυνα: Ακόμη και αν ένας αισθητήρας δεν μπορεί να εντοπίσει μια απειλή λόγω γεωγραφικών ή επιχειρησιακών περιορισμών, ένας άλλος μπορεί να αναλάβει την παρακολούθησή της.

Η τελευταία και ίσως πιο δύσκολη φάση είναι η επιλογή του κατάλληλου μέσου αντιμετώπισης. Ένα σύγχρονο counter-UAS σύστημα μπορεί να συνδυάζει διαφορετικούς τρόπους εμπλοκής, ανάλογα με την απειλή και τις διαθέσιμες δυνατότητες. Η βασική αρχή είναι ότι ο αισθητήρας δεν χρειάζεται απαραίτητα να βρίσκεται μαζί με το μέσο εμπλοκής.

Οι πληροφορίες μπορούν να μεταδίδονται μέσω δικτυωμένης αρχιτεκτονικής σε ένα κέντρο διοίκησης και από εκεί να κατευθύνονται προς το κατάλληλο σύστημα αντιμετώπισης. Αυτό επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία, καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων μέσων και μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα της συνολικής αρχιτεκτονικής.

Το μέλλον της άμυνας απέναντι στα drones

Η ταχεία εξέλιξη των drones, η μείωση του κόστους παραγωγής τους και η δυνατότητα κατασκευής ακόμη και μικρών μη επανδρωμένων αεροσκαφών με σχετικά απλά μέσα, δημιουργούν μία νέα πραγματικότητα για την αεράμυνα. Η απάντηση δεν φαίνεται να είναι ένα μεμονωμένο “υπερόπλο”, αλλά ένα ολοκληρωμένο, πολυεπίπεδο και δικτυωμένο σύστημα. Ραντάρ, ηλεκτροοπτικοί και υπέρυθροι αισθητήρες, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και μέσα εμπλοκής πρέπει να λειτουργούν ως μία ενιαία ομάδα.

Στην περίπτωση των σμηνών, η επιτυχία θα εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ικανότητα ενός συστήματος να βλέπει, να κατανοεί και να διαχειρίζεται πολλαπλές απειλές ταυτόχρονα, διατηρώντας παράλληλα επαρκή χρόνο αντίδρασης και εναλλακτικές επιλογές, ακόμη και όταν κάποιο τμήμα της άμυνας υποστεί απώλειες ή παρεμβολές.

Με άλλα λόγια, η σύγχρονη αντιμετώπιση των σμηνών drones μετατοπίζεται από την απλή λογική “εντοπίζω και καταρρίπτω” σε μια πολύ ευρύτερη λογική “εντοπίζω, συνδυάζω δεδομένα, αξιολογώ, ιεραρχώ και συντονίζω”. Αυτή η μετάβαση αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της σύγχρονης πολυεπίπεδης αεράμυνας.

Το My Wave Student+ αποτελεί την έξυπνη επιλογή για οικονομία στο φοιτητικό σπίτι. Με το νέο προϊόν, οι φοιτητές απολαμβάνουν χαμηλή σταθερή τιμή για 12 μήνες και εξασφαλίζουν ρεύμα με μόλις 20,99€ τον μήνα.

Με κάθε νέα σύνδεση, οι φοιτητές επωφελούνται από επιπλέον δώρα συνολικής αξίας 100€ από κορυφαίους συνεργάτες της Enerwave, που καλύπτουν βασικές ανάγκες της φοιτητικής καθημερινότητας:

• 50€ δωροεπιταγές καυσίμων ΕΚΟ
• 25€ κέρδος σε Go For More πόντους με τις κάρτες της Εθνικής Τράπεζας
• 25€ από την ΑΒ Βασιλόπουλος σε πόντους ΑΒ Plus

Επιπλέον, οι φοιτητές απολαμβάνουν δωρεάν την υπηρεσία home repair της Enerwave, η οποία προσφέρει άμεση τεχνική βοήθεια 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο, για κάθε επείγουσα βλάβη που θα παρουσιαστεί στο φοιτητικό σπίτι.

Επίσης, όλοι οι φοιτητές που επιλέγουν το πρόγραμμα My Wave Student+, συμμετέχουν αυτόματα στον διαγωνισμό με έπαθλο ένα iPhone 17 Pro Max.

Με το My Wave Student+, η Enerwave προσφέρει ένα πρόγραμμα ειδικά σχεδιασμένο για τις ανάγκες των φοιτητών, συνδυάζοντας οικονομία στο ρεύμα με μοναδικά προνόμια που διευκολύνουν τη φοιτητική ζωή.

Με τέτοια προσφορά, αξίζει να είσαι φοιτητής!

Περισσότερες πληροφορίες για το My Wave Student+ μπορείτε να βρείτε εδώ.

Σχετικά με την Enerwave

Η Enerwave είναι η νέα, σύγχρονη εταιρεία ενέργειας της HELLENiQ ENERGY. Με όχημα την τεχνογνωσία και εμπειρία μας, όπως και τη δυναμική στήριξη της HELLENiQ ENERGY, η Enerwave επαναπροσδιορίζει την ενεργειακή εμπειρία, προσφέροντας καινοτόμες, βιώσιμες και εύκολα προσβάσιμες λύσεις με επίκεντρο τον άνθρωπο, για οικιακούς και επιχειρησιακούς πελάτες.

Με δύο ιδιόκτητες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στη Θεσσαλονίκη και τη Θίσβη Βοιωτίας, ένα διαρκώς αναπτυσσόμενο χαρτοφυλάκιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ισχυρή παρουσία στην αγορά φυσικού αερίου, η Enerwave συμβάλλει ουσιαστικά στην ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της χώρας. Παράλληλα, φιλοδοξεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση της Ελλάδας, συμβάλλοντας σε ένα πιο βιώσιμο, αξιόπιστο και ανθρωποκεντρικό ενεργειακό μέλλον.

www.enerwave.gr

Από την έναρξη της λειτουργίας της μέχρι σήμερα, η εταιρεία έχει επενδύσει  περίπου 455 εκατ. € σε πάγιο εξοπλισμό και λειτουργικές δαπάνες, διασφαλίζοντας ότι το Σύστημά της μπορεί να ανταποκριθεί και να εξυπηρετεί αποτελεσματικά τις ανάγκες του 99% του πληθυσμού της χώρας. Η επιχειρησιακή λειτουργία του Συστήματος υποστηρίζεται από 185.000 Μπλε Κάδους και 10.900 Μπλε Κώδωνες για τη συλλογή γυάλινων συσκευασιών, με κύριο προσανατολισμό τον κλάδο HoReCa, εξυπηρετώντας περισσότερες από 23.400 επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, ο στόλος των οχημάτων συλλογής που έχει παραδοθεί στους Δήμους ανέρχεται σε 557 οχήματα, τα οποία πραγματοποίησαν το 2025 περισσότερα από 123.000 δρομολόγια συλλογής που κατέληξαν στα 35 συνεργαζόμενα Κέντρα Διαλογής (ΚΔΑΥ), εξασφαλίζοντας την αποτελεσματική εξυπηρέτηση των αναγκών ανακύκλωσης σε όλη τη χώρα.

Συγχρόνως, με σταθερό προσανατολισμό στο μέλλον, η ΕΕΑΑ συνεχίζει να επενδύει στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για τη διαρκή αναβάθμιση της αποδοτικότητας και της αξιοπιστίας του Συστήματός της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ΚΔΑΥ Θέρμης, όπου η ενσωμάτωση προηγμένων λύσεων, όπως η ρομποτική διαλογή, έχει ήδη συμβάλει στη βελτίωση των διαδικασιών ανάκτησης και διαλογής των ανακυκλώσιμων υλικών. Στόχος της ΕΕΑΑ είναι η σταδιακή επέκταση και αξιοποίηση αντίστοιχων τεχνολογικών εφαρμογών στο σύνολο του δικτύου των συνεργαζόμενων ΚΔΑΥ.

Ωστόσο, παρά τη θετική της πορεία, η ΕΕΑΑ αναπτύσσει τη λειτουργία της σε ένα σύνθετο περιβάλλον με αρκετές προκλήσεις, όπως η εισφοροδιαφυγή, η οποία εξακολουθεί να περιορίζει σοβαρά τις δυνατότητες του Συστήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), το ποσοστό εισφοροδιαφυγής ανέρχεται σε 45% και αφορά ποσότητες Αποβλήτων Συσκευασίας που δεν δηλώνονται και δεν διαχειρίζονται μέσω των προβλεπόμενων Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης, με αποτέλεσμα να μην καταβάλλονται οι αντίστοιχες εισφορές και να μην εκπληρώνονται οι υποχρεώσεις που προβλέπει η νομοθεσία. Σε αυτό το πλαίσιο, εκτιμάται ότι, έχουν στερηθεί από τον τομέα της Ανακύκλωσης Συσκευασιών πόροι που υπερβαίνουν τα 500 εκατ. ευρώ, οι οποίοι θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση των υποδομών.

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ), κ. Μιχάλης H. Οικονομάκης δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αυτή η χρονιά αποτελεί ορόσημο για την ΕΕΑΑ, καθώς σηματοδοτεί τη συμπλήρωση 25 ετών επιτυχημένης και αδιάλειπτης πορείας στην Ανακύκλωση Συσκευασιών. Αυτή η διαδρομή δεν αποτελεί μόνο μια ιστορία επιτευγμάτων, αλλά την έμπρακτη επιβεβαίωση της ουσιαστικής συμβολής μας στην κυκλική οικονομία. Τα ισχυρά αυτά αποτελέσματα είναι το επιστέγασμα μιας εκτεταμένης αλυσίδας συνεργασίας που έχει οικοδομηθεί, η οποία περιλαμβάνει περισσότερες από 4.100 Συμβεβλημένες Επιχειρήσεις, τη συνεργασία με το 94% των Δήμων της χώρας, την επιχειρησιακή υποστήριξη των 35 Κέντρων Διαλογής και, πάνω από όλα, την ενεργή συμμετοχή εκατομμυρίων πολιτών που επιλέγουν καθημερινά την Ανακύκλωση Συσκευασιών μέσω των Μπλε Κάδων και Μπλε Κωδώνων».

Τέλος, η ΕΕΑΑ δίνει έμφαση στην ενημέρωση, την εκπαίδευση και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στα έργα του Μπλε Κάδου και του Μπλε Κώδωνα, αναγνωρίζοντας ότι η επιτυχία της Ανακύκλωσης Συσκευασιών προϋποθέτει τη συλλογική προσπάθεια και τη διαμόρφωση μίας σταθερής περιβαλλοντικής κουλτούρας. Στο πλαίσιο αυτό, εφαρμόζει μια στοχευμένη στρατηγική που συνδυάζει βιωματικά εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία για τη νέα γενιά, δυναμική παρουσία σε μεγάλα κοινωνικά και αθλητικά γεγονότα για το ευρύ κοινό, καθώς και πανελλαδικές εκστρατείες ενημέρωσης.

Συλλογική δράση για την Ε.Ε.

Για τον λόγο αυτό προέβλεψε ότι έστω και την ύστατη στιγμή, η Ευρώπη θα πάρει την απόφαση να εκδώσει ευρωομόλογο (ή να προχωρήσει σε κάποια παρεμφερή δράση, όπως ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης) ώστε να αντιμετωπίσει συλλογικά τη νέα κατάσταση, σχολιάζοντας, ωστόσο, ότι θα πρόκειται για μία μεταβατική λύση που δεν θα λύσει οριστικά το πρόβλημα.

Νέο παραγωγικό μοντέλο με ιδιωτικά κεφάλαια

Ο κ. Εξάρχου εξήρε το παράδειγμα της Ελλάδας, η οποία χρησιμοποίησε την κατανάλωση που τονώθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης ώστε να αποκτήσει η οικονομία πιο γερή βάση της και να προσελκύσει υγιή ιδιωτικά κεφάλαια, σημειώνοντας ότι πλέον γίνονται σημαντικές ξένες επενδύσεις, με ίδια κεφάλαια που τοποθετούνται στη χώρα και αναλαμβάνουν επιχειρηματικό κίνδυνο. Και εάν αυτό συνεχιστεί, τόνισε, θα υπάρξει αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, με μία οικονομία, η οποία θα στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις και δεν θα κινδυνεύει από έκτακτα διεθνή ή τοπικά γεγονότα.

Στρατηγικής σημασίας ο Κάθετος Διάδρομος

Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR χαιρέτισε τη διεύρυνση του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου και τον χαρακτήρισε στρατηγικής σημασίας και πλεονέκτημα για την Ελλάδα. Και εξήγησε ότι αποτελεί μονόδρομο για την Ευρώπη να προμηθευτεί LNG από τις ΗΠΑ, τονίζοντας ότι μόνο οι μακροχρόνιες συμφωνίες μπορούν να φέρουν σταθερότητα και προβλεψιμότητα τιμών. Ενώ σχολίασε ότι η Ε.Ε. θα πληρώσει βαρύ τίμημα για την καθυστέρησή της να εξασφαλίσει εγκαίρως τέτοιες συμφωνίες σε καλύτερες τιμές – όπως είχε κάνει τον Νοέμβριο του 2025 η Atlantic SEE LNG Trade – οι οποίες σήμερα δεν είναι πλέον διαθέσιμες στη διεθνή αγορά λόγω της υψηλής ζήτησης και της ελλιπούς προσφοράς φυσικού αερίου.

Διχογνωμία και ενεργειακή εξάρτηση

Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να πάρει το μάθημά της και να μην ξαναβρεθεί εκτεθειμένη στο μέλλον απέναντι στην εξάρτηση, προβλέποντας ότι θα υπάρξει ισορροπία τιμών όταν αποκτηθεί παράλληλη πρόσβαση σε περισσότερους προμηθευτές. Και επισήμανε ότι στην Ε.Ε. δεν υπάρχει ακόμη και σήμερα ενιαία στάση στο ζήτημα, καθώς κάποια κράτη – μέλη στηρίζουν την απόφαση για απαγόρευση του ρωσικού αερίου και άλλα την υπονομεύουν, αγνοώντας τον κίνδυνο της επανάληψης της ρωσικής εξάρτησης και καλλιεργώντας το έδαφος ουσιαστικά για χρηματοδότηση της Ρωσίας για τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, την οποία κατά τα άλλα στηρίζει οικονομικά η Ευρώπη ώστε να συνεχίσει να υπερασπίζεται την κυριαρχία της.

Στρατηγική χαμηλού δανεισμού

Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR τοποθετήθηκε και για την πρόσφατη επιτυχημένη άντληση κεφαλαίων ύψους €1 δισ. από τον Όμιλο, τα οποία θα χρηματοδοτήσουν επενδύσεις ύψους €3 δισ. σε νέες δραστηριότητες, τα επόμενα χρόνια. Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι κεντρικός πυρήνας της στρατηγικής του Ομίλου είναι η διατήρηση χαμηλού δανεισμού και υψηλών ίδιων κεφαλαίων, ώστε να υπάρχουν υγιείς βάσεις για τις επικείμενες μεγάλες επενδύσεις της AKTOR, με στόχο η σχέση δανεισμού προς EBITDA να μην ξεπεράσει ποτέ το 4x.

Και επισήμανε ότι για την άντληση των κεφαλαίων αυτών καταβλήθηκε επίπονη προσπάθεια που έπεισε την διεθνή επενδυτική κοινότητα για την χρηματοοικονομική υγεία, την ορθότητα και τις προσδοκίες του επενδυτικού σχεδιασμού του Ομίλου. Ενώ επανέλαβε ότι στόχος του Ομίλου AKTOR είναι, υπό αυτές τις προϋποθέσεις, να ανοιχτεί σε νέες δραστηριότητες, με στόχο να επιτύχει κέρδη EBITDA της τάξης των €600 – €700 εκατ. έως το 2031.

Η αξία των έργων ΣΔΙΤ – Παραχώρησης

Παράλληλα, ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι ο Όμιλος κινείται κατά προτεραιότητα στον τομέα των έργων ΣΔΙΤ και Παραχώρησης, τα οποία εγγυώνται την ταχύτερη αποπεράτωση των έργων και την υψηλότερη ποιότητά τους. Και επισήμανε ότι ποτέ οι καθυστερήσεις – που παρατηρούνται στα παραδοσιακά δημόσια έργα – δεν ευνοούν τον εργολήπτη, αλλά αντιθέτως τον ζημιώνουν, χαρακτηρίζοντας το μεγάλο έργο του Μετρό Θεσσαλονίκης ως παράδειγμα για το τι δεν πρέπει και το τι πρέπει να γίνεται ώστε να ολοκληρώνεται ένα έργο χωρίς εκατέρωθεν ζημιές. Ενώ υπογράμμισε ότι δεν είναι δυνατόν να δημοπρατούνται έργα χωρίς μελετητική και τεχνική ωριμότητα, χρηματοδότηση και απαλλοτριώσεις.