Ωστόσο, οι πολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν υπήρξαν εντυπωσιακά διαφορετικές. Στις 25 Οκτωβρίου 2026, η Φοιτητική Λίστα της Σερβίας κατέκτησε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, συγκεντρώνοντας περίπου 52,7% των ψήφων και 140 έδρες, σύμφωνα με τα προσωρινά επίσημα αποτελέσματα.

Στην Ελλάδα, αντίθετα, η τεράστια κοινωνική κινητοποίηση για τα Τέμπη δεν οδήγησε σε αντίστοιχη πολιτική εξέλιξη. Η κομματική πρωτοβουλία της Μαρίας Καρυστιανού, που αναδύθηκε από το περιβάλλον αυτής της κινητοποίησης, αντιμετωπίζει ήδη μια μεγάλη δημοσκοπική υποχώρηση.

Η διαφορά δεν εξηγείται από το μέγεθος της αγανάκτησης ούτε από την ένταση των διαδηλώσεων. Για να την κατανοήσουμε, χρειάζεται να εξετάσουμε κάτι βαθύτερο: Με ποιον τρόπο η κοινωνική διαμαρτυρία μετατρέπεται – ή αποτυγχάνει να μετατραπεί – σε συλλογικά οργανωμένη πολιτική ισχύ.

Από τη διαμαρτυρία στη συλλογική πολιτική δράση

Στη Σερβία, η κινητοποίηση απέκτησε από νωρίς έναν διακριτό οργανωτικό πυρήνα: Τους φοιτητές. Τα πανεπιστήμια δεν αποτέλεσαν απλώς χώρους διαμαρτυρίας, αλλά περιβάλλοντα στα οποία υπήρχαν ήδη εμπειρίες συλλογικής οργάνωσης, καθημερινής επικοινωνίας και διαχείρισης κοινών υποθέσεων.

Μέσα σε αυτούς τους χώρους συγκροτήθηκαν οι φοιτητικές συνελεύσεις, τα γνωστά plenums. Οι συμμετέχοντες συζητούσαν, διαφωνούσαν, αποφάσιζαν, συντόνιζαν δράσεις και αναλάμβαναν την επίλυση των οργανωτικών προβλημάτων που δημιουργούσε η ίδια η κινητοποίηση. Η επανάληψη αυτών των διαδικασιών επέτρεψε στη συλλογική δράση να αποκτήσει διάρκεια, συνέχεια και συσσωρευμένη πολιτική εμπειρία. Σταδιακά, η πρακτική αυτή επεκτάθηκε πέρα από τα πανεπιστήμια, εμπνέοντας και τοπικές συνελεύσεις πολιτών.

Στην Ελλάδα, η κοινωνική κινητοποίηση διαμορφώθηκε διαφορετικά. Ο Σύλλογος Συγγενών Θυμάτων, τα εργατικά σωματεία, οι φοιτητικοί σύλλογοι και πολλές άλλες οργανώσεις συνέβαλαν καθοριστικά στη συγκρότηση ενός εξαιρετικά μαζικού κινήματος. Το κυρίαρχο πεδίο της κοινής του έκφρασης παρέμειναν, ωστόσο, οι δρόμοι και οι πλατείες, χωρίς να αναπτυχθεί ένας αντίστοιχος ενιαίος και διαρκής μηχανισμός συλλογικής πολιτικής απόφασης του συνολικού κινήματος.

Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Μια μαζική συγκέντρωση μπορεί να εκφράσει με τεράστια δύναμη την κοινή απαίτηση χιλιάδων ανθρώπων. Η συνέλευση, όμως, μπορεί να κάνει ένα επιπλέον βήμα: Να μετατρέψει τη διαμαρτυρία σε συλλογική απόφαση, να οργανώσει την εφαρμογή της, να αξιολογήσει τα αποτελέσματα και να επαναπροσδιορίσει τους επόμενους στόχους.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι συμμετέχοντες δεν εκφράζουν απλώς τις πολιτικές τους απαιτήσεις. Αποκτούν σταδιακά και την πρακτική ικανότητα να τις διαμορφώνουν, να τις επεξεργάζονται και να τις προωθούν συλλογικά. Η διαφορετική οργανωτική αφετηρία συνδέθηκε και με μια δεύτερη, εξίσου σημαντική διαφοροποίηση: Το ίδιο το περιεχόμενο της πολιτικής αμφισβήτησης.

Στην Ελλάδα, το κύριο επίδικο παρέμεινε η ασφάλεια των σιδηροδρόμων, η απόδοση ευθυνών, η κυβερνητική λογοδοσία και η δικαστική διερεύνηση της τραγωδίας. Η αμφισβήτηση έφθασε να αφορά ευρύτερα την αξιοπιστία των θεσμών και το κράτος δικαίου, χωρίς όμως να αποκτήσει έναν κοινό οργανωτικό φορέα που να διεκδικεί τη μεταβολή των ίδιων των διαδικασιών παραγωγής πολιτικών αποφάσεων.

Στη Σερβία, αντίθετα, η διαμαρτυρία διευρύνθηκε σταδιακά προς το συνολικό μοντέλο διακυβέρνησης, θέτοντας ζητήματα κομματικού ελέγχου της διοίκησης, ανεξαρτησίας των θεσμών, διαφάνειας των δημόσιων συμβάσεων και κατανομής της πολιτικής ισχύος. Η διεύρυνση αυτή δεν περιορίστηκε στις δημόσιες διακηρύξεις. Οι φοιτητές είχαν ήδη αρχίσει να εφαρμόζουν μια διαφορετική πρακτική συλλογικής απόφασης. Και όταν αποφάσισαν να διεκδικήσουν την εκλογική εκπροσώπηση, δεν αναζήτησαν απλώς έναν δημοφιλή ηγέτη που θα αναλάμβανε να εκφράσει το κίνημά τους.

Οι ίδιες οι συνελεύσεις διαμόρφωσαν κανόνες επιλογής υποψηφίων και άσκησαν ουσιαστικό έλεγχο στα πρόσωπα που επρόκειτο να τους εκπροσωπήσουν. Έφθασαν μάλιστα να αποκλείσουν από την εκλογική λίστα τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Βελιγραδίου, παρά τη δημόσια υποστήριξή του στο κίνημα. Η συλλογική οργάνωση είχε προηγηθεί της εκλογικής εκπροσώπησης και είχε καθορίσει τους όρους της. Αυτό αποτελεί ίσως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της σερβικής εμπειρίας.

Η ελληνική διαδρομή και το εγχείρημα Καρυστιανού

Στην Ελλάδα, η μετάβαση από την κοινωνική κινητοποίηση στην οργανωμένη πολιτική διεκδίκηση ακολούθησε διαφορετική διαδρομή.
Η Μαρία Καρυστιανού απέκτησε ευρύτατη δημόσια αναγνώριση μέσα από τον αγώνα για τη δικαίωση των θυμάτων των Τεμπών. Η προσωπική της ιστορία, η δημόσια παρουσία της και η επιμονή στην απόδοση ευθυνών την ανέδειξαν σε ένα από τα περισσότερο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της κοινωνικής διαμαρτυρίας.

Η αναγνώριση αυτή αποτυπώθηκε εντυπωσιακά και στις δημοσκοπήσεις. Τον Οκτώβριο του 2025, η Marc κατέγραφε δυνητική υποστήριξη 32,3% για ένα ενδεχόμενο κόμμα υπό την ηγεσία της. Έναν χρόνο αργότερα, το ήδη συγκροτημένο κόμμα “Ελπίδα για τη Δημοκρατία” καταγραφόταν στο 2,6% στην εκτίμηση ψήφου της GPO. Παρότι τα δύο ποσοστά δεν αποτελούν απολύτως συγκρίσιμα μεγέθη, η μεγάλη υποχώρηση επιβεβαιώνεται και από τις διαδοχικές δημοσκοπήσεις μετά την ίδρυση του κόμματος.

Η εξέλιξη αυτή δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια συνηθισμένη δημοσκοπική διακύμανση. Θέτει ένα ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα: Τι ακριβώς εκπροσωπούσε η αρχική τεράστια απήχηση και γιατί δεν μετατράπηκε σε αντίστοιχη σταθερή υποστήριξη προς το συγκεκριμένο κομματικό εγχείρημα;

Μια ισχυρή εξήγηση είναι ότι η κοινωνική αναγνώριση της Καρυστιανού είχε συγκεντρώσει πολύ ευρύτερες πολιτικές προσδοκίες από εκείνες που μπόρεσε τελικά να εκφράσει το κόμμα της. Πολίτες διαφορετικών αντιλήψεων είχαν αναγνωρίσει στο πρόσωπό της μια απαίτηση για δικαιοσύνη, διαφάνεια και αλλαγή του τρόπου άσκησης της εξουσίας. Αυτό, όμως, δεν σήμαινε ότι είχαν συμφωνήσει σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό πρόγραμμα, ούτε ότι είχαν εξουσιοδοτήσει την ίδια να προσδιορίσει το περιεχόμενο αυτών των προσδοκιών.

Καθώς το νέο εγχείρημα άρχισε να αποκτά συγκεκριμένο πολιτικό και οργανωτικό περιεχόμενο, η απόσταση ανάμεσα στην αρχική κοινωνική προσδοκία και στην πραγματική κομματική του συγκρότηση έγινε περισσότερο ορατή. Οι διαδοχικές αποχωρήσεις στελεχών προσέθεσαν μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική διάσταση. Τον Αύγουστο του 2026, 22 αποχωρήσαντες κατήγγειλαν συγκεντρωτική λήψη αποφάσεων, ελλιπή εσωτερική διαφάνεια και περιορισμένη συμμετοχή της βάσης. Η ηγεσία αμφισβήτησε τις καταγγελίες, αλλά η δημόσια διαφωνία ανέδειξε ένα ζήτημα που υπερβαίνει τις προσωπικές αντιπαραθέσεις: Ποιος πραγματικά αποφασίζει μέσα σε έναν πολιτικό φορέα που επικαλείται τη δημοκρατική αναγέννηση;

Η απάντηση δεν μπορεί να αναζητηθεί αποκλειστικά στις διακηρύξεις του. Η παρουσίαση προτάσεων για τοπικές συνελεύσεις, αποκέντρωση ή θεσμικές μεταρρυθμίσεις έχει ασφαλώς πολιτικό περιεχόμενο. Δεν αναπληρώνει, όμως, την ανάγκη να προσδιοριστεί ποιος συγκροτεί το ίδιο το πολιτικό εγχείρημα, ποιος αποφασίζει για τις προτεραιότητές του και ποιος ελέγχει εκείνους που αναλαμβάνουν να το εκπροσωπήσουν.

Εδώ αναδεικνύεται η ουσιώδης διαφορά με τη σερβική εμπειρία. Στην Ελλάδα, ένα μέρος της κοινωνικής δυναμικής των Τεμπών μεταφέρθηκε σε μια κομματική πρωτοβουλία, συγκροτημένη γύρω από ένα αναγνωρίσιμο πρόσωπο. Στη Σερβία, οι πολιτικοί εκπρόσωποι προέκυψαν από μια ήδη συγκροτημένη διαδικασία συλλογικών αποφάσεων. Δεν πρόκειται απλώς για διαφορετικές οργανωτικές τεχνικές. Πρόκειται για διαφορετικές διαδρομές μετατροπής της κοινωνικής ισχύος σε πολιτική εκπροσώπηση.

Το πραγματικό πολιτικό διακύβευμα

Η εκλογική νίκη της σερβικής Φοιτητικής Λίστας δεν σημαίνει ότι το κίνημα έχει ήδη επιτύχει μια συνολική μεταβολή της πολιτικής εξουσίας. Παραμένει, μάλιστα, μια καθοριστική εκκρεμότητα: Οι φοιτητικές συνελεύσεις απέκτησαν ουσιαστικό έλεγχο στην προεκλογική επιλογή των υποψηφίων, χωρίς να διαθέτουν αντίστοιχη δεσμευτική εξουσία επί των βουλευτών μετά την εκλογή τους.

Η νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί επομένως να αποτελέσει αφετηρία βαθύτερων θεσμικών αλλαγών. Μπορεί, όμως, και να οδηγήσει σταδιακά στην απορρόφηση της συλλογικής δυναμικής από τους συνηθισμένους μηχανισμούς κυβερνητικής εξουσίας.
Η έκβαση παραμένει ανοιχτή. Εκείνο που έχει ήδη συμβεί, ωστόσο, είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Στη Σερβία, ένα κοινωνικό κίνημα δεν περιορίστηκε να διεκδικεί διαφορετική διακυβέρνηση. Δημιούργησε δικούς του μηχανισμούς συλλογικής απόφασης, απέκτησε εμπειρία οργανωμένης πολιτικής δράσης και χρησιμοποίησε αυτή την ικανότητα για να συγκροτήσει και να ελέγξει, τουλάχιστον προεκλογικά, την πολιτική του εκπροσώπηση.

Η αντιπαραβολή με την ελληνική περίπτωση αναδεικνύει έτσι μια διάκριση βαθύτερη από την εκλογική επιτυχία ή τη δημοσκοπική υποχώρηση. Άλλο είναι να μεταφέρεται η κοινωνική αγανάκτηση σε ένα νέο πολιτικό πρόσωπο και άλλο να συγκροτούνται οι ίδιοι οι πολίτες σε συλλογικό φορέα πολιτικής απόφασης.

Στην πρώτη περίπτωση, η δημόσια αναγνώριση μπορεί να δημιουργήσει τεράστιες προσδοκίες χωρίς να έχει προηγηθεί η συλλογική διαμόρφωση του πολιτικού τους περιεχομένου. Στη δεύτερη, η ίδια η διαδικασία οργάνωσης και λήψης αποφάσεων μπορεί να παράγει μια νέα συλλογική πολιτική ικανότητα, η οποία δεν εξαντλείται στην εκλογική υποστήριξη ενός προσώπου.

Αυτή η διαφορά βρίσκεται στον πυρήνα της σύγχρονης κρίσης πολιτικής εκπροσώπησης. Διότι το αποφασιστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα αναλάβει τη διακυβέρνηση μετά από μια μεγάλη κοινωνική αναταραχή. Είναι ποιος θα έχει την εξουσία να καθορίζει τι πρέπει να γίνει, με ποια εντολή και υπό ποιον έλεγχο.

Μια κοινωνία μπορεί να γεμίσει τις πλατείες της χωρίς να αποκτήσει μεγαλύτερη πολιτική εξουσία. Μπορεί, αντίθετα, μέσα από τη συστηματική άσκηση συλλογικών αποφάσεων, να αρχίσει να μεταβάλλει την ίδια τη σχέση της με την εξουσία. Αυτό είναι το ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα που αναδεικνύει σήμερα η σύγκριση των Τεμπών με το Νόβι Σαντ: Όχι μόνο πώς μια κοινωνία αμφισβητεί την εξουσία, αλλά πώς αποκτά την ικανότητα να την ασκεί η ίδια.

Ο μηχανισμός, δηλαδή ο γρήγορος θεσμός/οργάνωση που παίρνει την απόφαση αντί του αργού, δημοκρατικά νομιμοποιημένου, είναι αυτός που είδαμε να λειτουργεί, με διαφορετική μορφή κάθε φορά, στα τρία προηγούμενα μέρη αυτής της σειράς, π.χ. στη νομισματική κυριαρχία που έχασε η Ελλάδα (μνημόνια, Υπερταμείο των 99 ετών) και στην ίδια την καθυστέρηση της Ευρώπης απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν αυτή η πορεία μπορεί ακόμη να αντιστραφεί.

Ποιο θα μπορούσε να είναι το σοκ επανεκκίνησης;

Το 1929 χρειάστηκε ένα κραχ στη Wall Street για να γεννηθεί το New Deal. Το 1945 χρειάστηκε ένας Παγκόσμιος Πόλεμος για να γεννηθεί το κράτος πρόνοιας και το Bretton Woods. Το 1973 χρειάστηκε ένα πετρελαϊκό σοκ για να ανοίξει ο δρόμος στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο. Κάθε φορά, μια μεγάλη κρίση ακολουθήθηκε από μια εξίσου μεγάλη θεσμική ανακατασκευή. Η Ελλάδα, το 2008, πρόσφερε μια εξίσου βαθιά κρίση – ένα τέταρτο του ΑΕΠ της χάθηκε, η ανεργία εκτοξεύθηκε, η πολιτική της τάξη ανατράπηκε. Και όμως δεν γεννήθηκε τίποτα καινούργιο. Η χώρα δεν βρήκε νέα ισορροπία, απλώς προσαρμόστηκε, με πόνο, στους ήδη υπάρχοντες κανόνες.

Φαίνεται λοιπόν ότι μια κρίση από μόνη της δεν αλλάζει τίποτα. Χρειάζεται και κάτι άλλο – νέες ιδέες, νέους θεσμούς έτοιμους να τις υποδεχτούν. Χωρίς αυτά, ένα σοκ απλώς επιταχύνει την ήδη υπάρχουσα πορεία, δεν την αλλάζει. Αν η αναπροσαρμογή των θεσμών δεν έρχεται σταδιακά, μέσω συνειδητής πολιτικής βούλησης, η ιστορία δείχνει με συνέπεια ότι έρχεται τελικά μέσω σοκ. Ο πιο πιθανός μηχανισμός “επαναφοράς” που συζητούν σήμερα οικονομολόγοι δεν είναι μία μεμονωμένη, απομονωμένη κρίση, αλλά ένας αλληλένδετος συνδυασμός – π.χ. μια κρίση εμπιστοσύνης γύρω από το κρατικό χρέος, η οποία μεταδίδεται στο τραπεζικό σύστημα και καταλήγει σε κρίση εμπιστοσύνης προς το ίδιο το νόμισμα.

Ακριβώς ο μηχανισμός που έζησε η Ελλάδα σε εθνική κλίμακα το 2010, όπως περιγράψαμε στο τρίτο μέρος, αλλά αυτή τη φορά ενδεχομένως σε επίπεδο ολόκληρης της ευρωζώνης, ή και ευρύτερα σε ολόκληρη τη Δύση (χρέος/ΑΕΠ ήδη υψηλό σε κάποιες χώρες της ΕΕ: Ιταλία 139%, Γαλλία 117%, Βέλγιο 109%).

Εξάλλου, πάνω από την ήδη εύθραυστη ευρωπαϊκή οικονομία συσσωρεύονται γεωπολιτικοί κίνδυνοι που, αν εκδηλωθούν ταυτόχρονα, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καταλύτης μιας κρίσης: Αμερικανικές εκτιμήσεις για πιθανή δοκιμή της αποφασιστικότητας του ΝΑΤΟ από τη Ρωσία (κυβερνοεπιθέσεις, υβριδικές ενέργειες έως περιορισμένη στρατιωτική επίθεση σε κράτος-μέλος), πιθανή επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ-Ευρώπης, ή ξαφνική αποστασιοποίηση αραβικών κρατών από την ΕΕ που θα προκαλούσε νέο ενεργειακό σοκ.

Και τι ρόλο παίζει η τεχνητή νοημοσύνη;

Ο Daron Acemoglu, βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομίας το 2024, έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι η τεχνητή νοημοσύνη κινδυνεύει να επιταχύνει ακριβώς αυτή την αλυσίδα, αντί να τη σπάσει. Στο βιβλίο του με τον Simon Johnson, Power and Progress (2023), υποστηρίζει ότι δύο αιώνες οικονομικής ιστορίας δείχνουν καθαρά πως τα οφέλη μιας νέας τεχνολογίας κατευθύνονται προς τους εργαζόμενους, μόνο όταν η πολιτική και η συλλογική διαπραγματευτική ισχύς τα εξαναγκάσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Διαφορετικά απορροφώνται σχεδόν αποκλειστικά από το κεφάλαιο και τους ιδιοκτήτες της τεχνολογίας.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Fortune (15/8/2026), με αφορμή το νέο του βιβλίο “What Happened to Liberal Democracy? Remaking a Politics of Shared Prosperity (2026)”, το έθεσε χωρίς περιστροφές: «Αν το 50%, το 60%, το 70% των ανθρώπων μείνει άνεργο, χωρίς ελπίδα, νιώθοντας περιττό, χωρίς αξιοπρέπεια στην εργασία, τότε δεν νομίζω ότι μπορούμε να έχουμε φιλελεύθερη δημοκρατική κοινωνία».

Ο κίνδυνος που περιγράφουν και οι δύο δεν είναι απλώς η απώλεια θέσεων εργασίας, αλλά η περαιτέρω συγκέντρωση εξουσίας σε όλο και λιγότερα χέρια – ακριβώς η δυναμική που περιγράψαμε στο πρώτο μέρος αυτής της σειράς, μόνο που τώρα η ασυμμετρία ταχύτητας δεν αφορά μόνο το κεφάλαιο, αλλά και τη γνώση και την ίδια την ικανότητα λήψης αποφάσεων.

Η τεχνητή νοημοσύνη κινείται με ρυθμό μηνών, ενώ η νομοθεσία που θα μπορούσε να κατανείμει δικαιότερα τα οφέλη της κινείται, όπως ακριβώς και στην περίπτωση της χρηματοπιστωτικής ρύθμισης μετά το 2008, με ρυθμό ετών. Αυτό είναι, ενδεχομένως, ακόμη πιο δύσκολο να αναστραφεί δημοκρατικά, γιατί η ίδια η ικανότητα κατανόησης και εποπτείας του συστήματος γίνεται προνόμιο ελάχιστων ειδικών και ελάχιστων εταιρειών. Παρ’ όλα αυτά, ούτε ο Acemoglu ούτε κανένας σοβαρός μελετητής θεωρεί την κατάσταση μοιραία ή προδιαγεγραμμένη.

Η ιστορική εμπειρία από τη ρύθμιση των σιδηροδρόμων και των τραστ τον 19ο αιώνα, ως τη ρύθμιση της τηλεόρασης, των φαρμακευτικών εταιρειών και τελικά του ίδιου του διαδικτύου, δείχνει ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση, όσο απότομη κι αν είναι αρχικά η ασυμμετρία που δημιουργεί, τελικά συναντά κάποια μορφή θεσμικής προσαρμογής, έστω με καθυστέρηση μιας ή και δύο γενεών. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι λοιπόν αν θα υπάρξει τελικά προσαρμογή, αλλά πόσο μεγάλη θα είναι η ζημιά – σε ανισότητα, σε δημοκρατική νομιμοποίηση, σε κοινωνική συνοχή, σε ανθρώπινη αξιοπρέπεια – πριν αυτή η προσαρμογή συμβεί, και ποιος θα έχει πληρώσει το μεγαλύτερο μέρος του κόστους στο μεταξύ.

Υπερεθνικοί θεσμοί υπό δημοκρατικό έλεγχο

Παρά τις διαφορετικές τους αφετηρίες, οι πιο σοβαροί σύγχρονοι στοχαστές της πολιτικής οικονομίας συγκλίνουν σε κάτι αξιοσημείωτο. Δεν προτείνουν επιστροφή στον εθνικό προστατευτισμό, αλλά κάτι πιο συγκεκριμένο, ο καθένας από τη δική του γωνία. Ο Dani Rodrik θέλει μια πολιτική επαναρύθμιση της παγκοσμιοποίησης, όπου οι δημοκρατικές κοινωνίες θα ξανακερδίσουν χώρο να επιλέγουν το δικό τους κοινωνικό μοντέλο.

Πιο συγκεκριμένος ακόμη είναι ο Thomas Piketty, που πάει κατευθείαν στην πηγή της ανισότητας – τη συγκέντρωση πλούτου – και ζητά νέους μηχανισμούς φορολογικής εξισορρόπησης, ικανούς να ανασυγκροτήσουν μια μεσαία τάξη που διαλύεται, μέσω ενός συντονισμένου παγκόσμιου φόρου περιουσίας· ένας μεμονωμένος εθνικός φόρος, εξηγεί, θα οδηγούσε απλώς το κεφάλαιο αλλού. Το σημείο απ’ όπου ξεκίνησε αυτή η σειρά κειμένων επιστρέφει, τελικά, σε αυτό που επιμένουν ο Colin Crouch και ο Wolfgang Streeck: η απόσταση ανάμεσα στις τυπικές δημοκρατικές διαδικασίες και την πραγματική οικονομική ισχύ πρέπει να κλείσει, όχι απλώς να αναγνωρίζεται.

Στο επίπεδο των θεσμών αυτό σημαίνει, πρακτικά, μεγαλύτερη δημοκρατική λογοδοσία στους ίδιους τους υπερεθνικούς θεσμούς που σήμερα αποφασίζουν χωρίς άμεση εκλογική νομιμοποίηση, με υπαγωγή τους σε πραγματικό δημοκρατικό έλεγχο. Σημαίνει μια ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική που θα ενισχύει ξανά την παραγωγική βάση, αντί να επενδύει αποκλειστικά στη χρηματοπιστωτική αποτελεσματικότητα που μας έφερε ως εδώ. Σημαίνει πολιτικές συγκεκριμένα στραμμένες στην κατοικία, στην οικογένεια, στη δημογραφική ανανέωση – όχι ευχολόγια, αλλά μέτρα με αριθμούς και προθεσμίες.

Σημαίνει επενδύσεις σε παιδεία, τεχνολογία και παραγωγικότητα, ώστε η Ευρώπη να μπορεί να ανταγωνιστεί χωρίς να καταφεύγει, όπως έκανε επί δεκαετίες, στη συμπίεση του κόστους εργασίας. Και σημαίνει, τελικά, αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μέσω πραγματικής συμμετοχής των πολιτών στις αποφάσεις που τους αφορούν, όχι συμβολικές διαβουλεύσεις, αλλά μηχανισμούς με πραγματική βαρύτητα (περισσότερα και στο βιβλίο μου “Σιωπηλός Καινούργιος Κόσμος”).

Η έκθεση Draghi που αναφέραμε στο δεύτερο μέρος προτείνει κοινή ευρωπαϊκή έκδοση χρέους για τη χρηματοδότηση επενδύσεων 800 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως – ουσιαστικά μια πρώτη μορφή πραγματικής δημοσιονομικής ικανότητας σε επίπεδο Ένωσης, κάτι που η ευρωζώνη απέφευγε συστηματικά από την ίδρυσή της. Χωρίς τέτοιο μηχανισμό, κάθε επόμενη κρίση θα αντιμετωπίζεται ξανά όπως η ελληνική, δηλαδή μέσω παρατεταμένης λιτότητας σε επίπεδο κράτους-μέλους, αντί για συλλογική απορρόφηση του σοκ σε επίπεδο Ένωσης.

Και η εταιρειοκρατία υπό τον έλεγχο της κοινωνίας

Στο επίπεδο των εταιρειών, η αντιμετώπιση της εταιρειοκρατίας δεν μπορεί να περιοριστεί απλά σε περισσότερους κανόνες, αλλά απαιτεί αλλαγή του ίδιου του πλαισίου μέσα στο οποίο λειτουργεί η εταιρική ισχύς. Το πιο άμεσο εργαλείο είναι το παλιότερο: O Tim Wu και η Lina Khan προτείνουν την αναβίωση μιας ισχυρής αντιμονοπωλιακής πολιτικής, με παρεμβάσεις ακόμη και στη διάσπαση επιχειρήσεων όταν το μέγεθός τους απειλεί τον ανταγωνισμό και τη δημοκρατία, ενώ η Elizabeth Warren πάει ένα βήμα παραπέρα, προτείνοντας ομοσπονδιακή αδειοδότηση των μεγάλων εταιρειών και ουσιαστική συμμετοχή των εργαζομένων στη διοίκησή τους, κατά το γερμανικό μοντέλο συνδιοίκησης.

Δεν αρκεί όμως μόνο να περιοριστεί η υπάρχουσα ισχύς· χρειάζεται και να αλλάξει ο τρόπος που δημιουργείται η νέα. Η Mariana Mazzucato υποστηρίζει ότι η ΕΕ πρέπει να ξαναγίνει «επενδυτής πρώτης γραμμής» (entrepreneurial state) σε τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, αντί να περιμένει παθητικά να ρυθμίσει ό,τι έχει ήδη φτιάξει η Silicon Valley – και όταν χρησιμοποιείται δημόσιο χρήμα για έρευνα, καινοτομία ή διασώσεις, το κράτος πρέπει να εξασφαλίζει ανταπόδοση μέσω δικαιωμάτων, μετοχών ή συμμετοχής στα μελλοντικά κέρδη. Στο ίδιο πνεύμα διαφάνειας, ο Frank Pasquale ζητά ανεξάρτητο έλεγχο των κρίσιμων αλγορίθμων, ώστε η τεχνολογική ισχύς να μην παραμένει “μαύρο κουτί”.

Μένει, τέλος, η πιο παλιά και ίσως πιο θεμελιώδης αντίρροπη δύναμη απ’ όλες: Η ίδια η εργασία. Ο Joseph Stiglitz υπογραμμίζει την ανάγκη ανασύστασής της – ισχυρότερα συνδικάτα, μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισορροπία μεταξύ κεφαλαίου και εργαζομένων (και μια σειρά άλλων προτάσεων έχουν ήδη αναφερθεί στο δεύτερο άρθρο αυτής της σειράς, για την εταιρειοκρατία).

Η “Απώλεια του Μέλλοντος”

Ολοκληρώνοντας, για τώρα, το ταξίδι αυτό μέσα από τέσσερα άρθρα σε αναζήτηση της γενεσιουργού αιτίας παρακμής μιας κοινωνίας που δεν παράγει πλέον μέλλον – της μιας μέγα-αιτίας της κατάπτωσης της Δύσης και της Ευρώπης – μπορώ να πω ότι το ταξίδι ανέδειξε χρήσιμες σκέψεις.

Η “δομική ασυμμετρία” που αναδύθηκε δεν διεκδικεί να είναι η μοναδική, επιστημολογικά τελική αιτία, αλλά παραμένει το πιο χρήσιμο και πιο ελέγξιμο επεξηγηματικό πλαίσιο που διαθέτουμε σήμερα – ίσως το μόνο που εξηγεί γιατί τόσα διαφορετικά συμπτώματα εμφανίστηκαν μαζί, στον ίδιο χρόνο, στους ίδιους τόπους.

Θα μπορούσε κάποιος να αποδώσει την αιτία σε μια πολυπαραγοντική “τέλεια καταιγίδα” εξελίξεων, από τη μαλθακότητα/καταναλωτισμό της κοινωνίας και τον καλπασμό των πολυεθνικών, έως την ανικανότητα των θεσμών και των πολιτικών ηγεσιών. Ή, πιο απλά, να το αποδώσει κανείς στη λειτουργία του γνωστού φαινομένου ακμή-παρακμή – αυτό που συμβαίνει όταν οι πολιτισμοί κάνουν τον κύκλο τους, γεράσουν και χάσουν τις κοινές τους αξίες και την πίστη στο μέλλον, με την ίδια λογική που συνέβη και με την πτώση της Αθήνας, της Ρώμης, του Βυζαντίου, της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.

Η Ρώμη, όμως, δεν είχε τη σημερινή τεχνολογία και ειδικούς επιστήμονες να προτείνουν, π.χ., συντονισμένο παγκόσμιο φόρο περιουσίας, να απαιτούν όρους επιστροφής για κάθε ευρώ δημόσιου χρήματος που χρηματοδοτεί ιδιωτική καινοτομία, να ξαναγραφτεί το αντιμονοπωλιακό δίκαιο. Το αν η ιστορία θα επαναληφθεί δεν είναι δεδομένο, και είναι στα χέρια των ίδιων των κοινωνιών που τη βλέπουν να πλησιάζει.

Αντιμέτωποι με αυτές τις σκέψεις, δεν έχουμε παρά να συνεχίσουμε αυτό το ταξίδι σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε καλύτερα τα αίτια που μας έχουν οδηγήσει εδώ – σε μια κατάσταση «συλλογικής κατάθλιψης», παθητικότητας, πολιτικής και ψυχολογικής παραίτησης και απόσυρσης στη Δύση και την Ευρώπη, κάτι που εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους για τη δημοκρατία (π.χ. άνοδος του αντισυστημικού, τιμωρητικού θυμού), την κοινωνία και την ευημερία όλων των πολιτών, που έχουν σήμερα συμβιβαστεί με την «Απώλεια του Μέλλοντος».

Στην πραγματικότητα η ΝΔ δίνει μάχη για το ποσοστό των ευρωεκλογών. Μόνο που για να το πιάσει θα πρέπει να κρατήσει όλους τους ψηφοφόρους της και η συμμετοχή να παραμείνει στο 41%. Το 28,3% των ευρωεκλογών, με προβολή στην συμμετοχή του 2023 (περίπου 61%) κατεβαίνει στο 18%-19%. Ίσως για αυτό το Μαξίμου αφήνει τον Άδωνη Γεωργιάδη να “μπαχαλοποιεί” την πολιτική αντιπαράθεση για να μείνει ο κόσμος στον καναπέ. 

Γενικευμένη διαφθορά 

Οι υποθέσεις διαφθοράς που σκάνε η μία μετά την άλλη και συνοδεύονται από φήμες στα “γαλάζια” παρασκήνια για αλληλοκαρφώματα μεταξύ διαφορετικών υποσυστημάτων, αποτελούν γενικότερο σύμπτωμα μίας διακυβέρνησης που βρίσκεται σε αποδρομή και σταδιακά απογυμνώνεται ο πυρήνας της.

Η κυβέρνηση επιχειρεί φυσικά να αξιοποιήσει τις υποθέσεις προς όφελός της, προβάλλοντας ότι οι κρατικές υπηρεσίες κάνουν την δουλειά τους. Υπουργός έλεγε σε κατ’ ίδιαν συνομιλία ότι θα βγαίνει μία υπόθεση την εβδομάδα. Δεν διευκρίνισε εάν η ίδια η κυβέρνηση θα αποκαλύπτει σταδιακά υποθέσεις προς επικοινωνιακή εκμετάλλευση, ή εάν ανταγωνιστικοί παράγοντες θα φέρνουν στην δημοσιότητα στοιχεία που γνωρίζουν για να πλήξουν αλλήλους. Φυσικά το ένα δεν αναιρεί το άλλο. 

Η υπόθεση του Μιχάλη Μπεκίρη που ασκούσε καθήκοντα διευθυντή του γραφείου του πρωθυπουργού ως εθελοντής δίχως διορισμό και δίχως πτυχίο, σε κάθε περίπτωση πλήττει ευθέως τον Μητσοτάκη. Ακόμη και εάν, όπως λέγεται, ο βασικός στόχος ήταν ο Γιώργος Μυλωνάκης (ως “εκδίκηση” σε παλαιότερη υπόθεση) με τον οποίο ο Μπεκίρης ήταν και παραμένει “συνεργείο”. Πολιτικά κόμματα ρωτούσαν δημοσίως εάν η παραίτηση Μπεκίρη σχετίζεται με το σκάνδαλο στο μπάσκετ και τον υπόδικο πλέον Βαγγέλη Λιόλιο. Ερώτημα είναι εάν στην υπόθεση αναμειγνύεται μεγαλοπαράγοντας του αθλήματος, με σταθερά εκδικητικές στοχεύσεις απέναντι στο σύστημα Μαξίμου.

Το “Χωριάτικο”, όσο ξετυλίγεται η υπόθεση, αποκαλύπτει ένα ολόκληρο δίκτυο στο οποίο συμμετείχαν κρατικοί υπάλληλοι. Η υπόθεση της “Pizza Fan” έχει αφήσει το ερώτημα για το πώς γίνεται ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής να μην γνώριζε μία τέτοια εκτεταμένη υπόθεση φοροδιαφυγής. Η Ελληνική Αστυνομία του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη ήταν σε συνεννόηση με την ΑΑΔΕ, ή την αιφνιδίασε; Η απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ άφησε υπόνοιες για διαμάχη συμφερόντων γύρω από τα συμβόλαια του LNG. Η επιδότηση του Σπύρου Κουλκουδίνα (για αλιευτική δραστηριότητα) διαχέει τις υποψίες διαφθοράς στο χαμηλό επίπεδο των γαλάζιων βουλευτών. 

Πίσω από τις περισσότερες υποθέσεις, (από αυτές και πάντως τις σημαντικότερες) ακούγεται με τον με τον έναν ή τον άλλο τρόπο – άλλοτε ως στόχος και άλλοτε ως υποκινητής – το όνομα κομματικού παράγοντα της ΝΔ που απομακρύνθηκε στο παρελθόν και είναι σε ανειρήνευτο πόλεμο με έτερο παρακυβερνητικό υποσύστημα. 

Είναι δύσκολο να ελεγχθούν οι φήμες και ο βαθμός ακρίβειας των όσων καταγγέλλονται ως παρασκηνιακές ραδιουργίες, σε κάθε περίπτωση όμως αναδύεται η αποφορά της γενικευμένης αποσύνθεσης και απώλειας ελέγχου. Οι δρώντες δεν εγκαταλείπουν την εξουσία, αλλά αλληλοϋπονομεύονται ενόψει της επόμενης ημέρας των εκλογών. 

Τα δύσκολα είναι μπροστά για τον Κυριάκο 

Η κυβέρνηση όμως έχει μπροστά της έναν εξαιρετικά δύσκολο χειμώνα ενεργειακής και καταναλωτικής ακρίβειας. Επιπλέον, καθώς συμπληρώνει δύο τετραετίες, είναι αντιμέτωπη με την διάψευση των προσδοκιών που δημιούργησε. Τα στοιχεία των οικογενειακών προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ δεν αφήνουν αμφιβολία για την υποβάθμιση του επιπέδου διαβίωσης σημαντικού μέρους του πληθυσμού. Η διαφήμιση των επιδομάτων, που καταδίκαζε με σφοδρότητα επί ΣΥΡΙΖΑ, είναι ένα επιπλέον στοιχείο ευτελισμού της οικονομικής του πολιτικής.

Το βασικό πρόβλημα είναι η ακρίβεια. Η κυβέρνηση καταφεύγει στο ότι οι δημοσιονομικοί περιορισμοί της ΕΕ δήθεν δεν της επιτρέπουν εκτεταμένες παρεμβάσεις για οριζόντιες μειώσεις φορολογίας. Μόνο που το επιχείρημα ότι το πρόβλημα είναι εισαγόμενο, δεν πείθει. Το 65% θεωρεί πλέον ότι για την ακρίβεια είναι υπεύθυνη η κυβέρνηση και το 35% πείθεται από το ότι είναι η διεθνής συγκυρία. Τα ποσοστά μέσα στην τελευταία διετία έχουν αντιστραφεί. 

Το βασικό πολιτικό επιχείρημα της κυβέρνησης είναι ότι, όσο και αν έχουν μειωθεί τα ποσοστά της, διατηρεί διαφορά δέκα μονάδων από τον επόμενο και άρα δεν υπάρχει κυβερνητική λύση και διατήρηση της όποιας σταθερότητας δίχως την συμμετοχή της ΝΔ. 

Ανακατατάξεις στην δεξιά πολυκατοικία 

Στο παραταξιακό επίπεδο, η ηγεσία της ΝΔ δέχεται το πλαγιοκόπημα από τους δύο πρώην πρωθυπουργούς, Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά. Το βασικό πρόβλημα όμως για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας μετά τις εκλογές είναι ότι κανείς δεν συνεργάζεται με τον Μητσοτάκη. Κάπως έτσι αυξάνονται οι πιέσεις και οι παραινέσεις προς τον Κυριάκο να αποχωρήσει πριν ή αμέσως μετά τις εκλογές, για να αρθεί το αδιέξοδο. 

Γύρω από αυτό το ενδεχόμενο πλέκεται το κουβάρι των ενδοπαραταξιακών διεργασιών. Ο Κώστας Καραμανλής φαίνεται να ευνοεί μία αλλαγή ηγεσίας στη ΝΔ. Ίσως υπό τον Νίκο Δένδια. Γι αυτό κρατά στάση αναμονής. Ο Σαμαράς πάλι θεωρεί ότι το πρόβλημα είναι ο “μητσοτακισμός” και όχι μόνο ο Κυριάκος. Η θέση αυτή όμως δεν είναι η επικρατούσα, ενώ επιπλέον έχει ανάγκη την στήριξη του Καραμανλή για να διεκδικήσει διψήφιο ποσοστό.

Το ερώτημα πλέον στα γαλάζια παρασκήνια τίθεται ως εξής: Εάν αποχωρήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την ηγεσία, γιατί να μην υπάρξει επαναπροσέγγιση με τους δύο πρώην πρωθυπουργούς και επιστροφή στις “εργοστασιακές ρυθμίσεις”, κάτι που θα επαναφέρει τη ΝΔ πάνω από το 30%. Στην παρατήρηση ότι “ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν παραδίδει την ηγεσία” η απάντηση είναι ότι “θα το πράξει εάν του το πουν παράγοντες που μπορούν να τον υποχρεώσουν. Όπως έγινε και με τον πατέρα του”. Το εναλλακτικό σενάριο είναι δύο δεξιά κόμματα να μοιραστούν την ευρύτερη δεξαμενή ψηφοφόρων και να συγκλίνουν για κυβέρνηση δίχως τον Κυριάκο την επομένη των εκλογών. 

Όλοι εναντίον όλων στην Κεντροαριστερά 

Φυσικά τα σενάρια αυτά ανθίζουν στο υπόστρωμα που δημιουργεί η παρατεταμένη καχεξία της Κεντροαριστεράς σε συνδυασμό με τις μεταξύ τους έριδες που απομακρύνουν, εάν δεν αποκλείουν την προοπτική συνεργασιών και συγκλίσεων που θα διαμόρφωνε δυναμική εναλλακτικής κυβερνητικής λύσης.

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν δημιουργεί δυναμική ενώ είναι σε διαρκή σύγκρουση με το ΠΑΣΟΚ και με τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος δίνει τον υπέρ πάντων αγώνα για την κοινοβουλευτική του επιβίωση. ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ αναζητούν συνεννόηση ενόψει της κοινής απειλής ενώ τα υπόλοιπα κόμματα του χώρου, Μέρα 25, Νέα Αριστερά, Πλεύση Ελευθερίας, χτυπούν όλοι τον Τσίπρα και κινούνται σε αποκλίνουσες μεταξύ τους τροχιές. 

Ο Αραγτσί δήλωσε επίσης ότι η Τεχεράνη συζήτησε την επιστολή του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς σε συσκέψεις υψηλού επιπέδου, αλλά τόνισε ότι δεν υπάρχουν σχέδια για απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ. Νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα, ο Βανς, ο οποίος ηγήθηκε της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις κατά το σχετικά πρόσφατο παρελθόν, έστειλε επιστολή στον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν Μοχσέν Ρεζάι.

Οι⁠ New York Times και η Wall ⁠Street ⁠Journal έγραψαν ότι ο Βανς πρότεινε την επανάληψη των διαπραγματεύσεων, πράγμα που ο Ντόναλντ Τραμπ διέψευσε λέγοντας ότι η πρόταση αφορούσε μόνο την αποστολή ιατρικών προμηθειών.

Η εντολή Χαμενεΐ 

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν έδωσε εντολή στους ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές να προχωρήσουν σε «άμεση και αποτελεσματική απάντηση, χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς» απέναντι σε οποιαδήποτε ενδεχόμενη απειλή του εχθρού, μεταδίδει το πρακτορείο IRNA. Σε συνάντηση με τους διοικητές, ο Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ τόνισε ότι η «ευφυής πολεμική ετοιμότητα για μια ισχυρή αντιπαράθεση με τους εχθρούς» αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις για τη «μέγιστη αποτροπή».

Να σημειωθεί πως σύμφωνα με μία σειρά δημοσιευμάτων υπάρχει το ενδεχόμενο επανάληψης στρατιωτικής δράσης μετά της προκριμματικές εκλογές στις ΗΠΑ, ενώ υπάρχει και συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.

«Εάν οι εχθροί εξαπολύσουν ξανά στρατιωτικές ή τρομοκρατικές επιθέσεις, τότε οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας και το ιρανικό έθνος θα είναι εκείνοι που θα καθορίσουν τον χρόνο και τις συνθήκες για τον τερματισμό τους», δήλωσε ο Χαμενεΐ. Όπως σημειώνει το Al Jazeera, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν έδωσε επίσης έμφαση στην ενίσχυση της στρατιωτικής πληροφοριακής υποδομής του Ιράν και στην περαιτέρω ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής ικανότητας στους τομείς του «δόγματος» και της «τακτικής», κατά τη συνάντησή του με τους ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές.

«Πρέπει να ενισχυθούν τα πνευματικά θεμέλια και το πνεύμα του τζιχάντ, ενώ απαιτούνται αδιάκοπες προσπάθειες για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων και την παροχή της αναγκαίας υποστήριξης», ανέφερε μεταξύ άλλων Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των σύγχρονων αμυντικών δυνατοτήτων και των δυνατοτήτων ασφαλείας μέσω της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών.

Στα μέτρα που ανακοίνωσε ο ανώτατος ηγέτης περιλαμβάνεται και η απόφαση για επικαιροποίηση της «Τράπεζας Στόχων», ώστε κάθε είδους υλικά και άυλα περιουσιακά στοιχεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ να βρίσκονται εντός της εμβέλειας των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων. «Η πανεθνική στήριξη προς τις Ένοπλες Δυνάμεις αποτελεί έναν από τους πυλώνες της αποτροπής απέναντι στις ξένες δυνάμεις που στρέφονται κατά του Ιράν και στους εγχώριους μισθοφόρους τους» συνέχισε και κατέληξε:

«Η οκτάμηνη παρουσία ενός ξεσηκωμένου έθνους στις πλατείες του Ιράν αποτελεί συνέχεια της οκταετούς Ιερής Άμυνας, η οποία, χάρη στη σταθερότητα του στρατού, της αστυνομίας και της Basij, προστάτευσε και θα συνεχίσει να προστατεύει την εδαφική ακεραιότητα του Ιράν και το ισλαμικό σύστημα». Σημειώνεται πως ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν γνωστοποίησε στον λογαριασμό του στην πλατφόρμα X το Σάββατο (31/10) ότι ο ίδιος συναντήθηκε με ανώτατους διοικητές των ενόπλων δυνάμεων της χώρας και τους έδωσε τις παραπάνω στρατηγικές κατευθύνσεις.

Ο Ρούμπιο για το Ιράν

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση για το εάν θα επαναλάβει τη στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, δήλωσε το Σάββατο (31/10) ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου, ο Ρούμπιο ανέφερε ότι δεν γνωρίζει εάν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τις συνομιλίες υπό τη μεσολάβηση του Κατάρ, οι οποίες αποσκοπούν στην αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Νωρίτερα το Σάββατο, το πρακτορείο Reuters μετέδωσε ότι Ιρανοί αξιωματούχοι πραγματοποιούσαν συναντήσεις με διαμεσολαβητές του Κατάρ στην Ντόχα, στο πλαίσιο των διπλωματικών προσπαθειών για την αντιμετώπιση της κρίσης. Οι δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων, χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίζουν τις επόμενες κινήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.

Παράλληλα, ο Ρούμπιο αποκάλυψε ότι είχε σύντομη συνομιλία με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, στο περιθώριο της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της G20 στην Ατλάντα της Τζόρτζια. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, η συζήτηση αφορούσε το ενδεχόμενο συνάντησης τουΤραμπ με τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν στην Κίνα, κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του APEC τον επόμενο μήνα. Ο Ρούμπιο δεν ανακοίνωσε κάποια οριστική συμφωνία για τη συνάντηση των δύο ηγετών, περιοριζόμενος στην αναφορά ότι συζητήθηκε η σχετική δυνατότητα.

Κατασχέθηκαν κινητά τηλέφωνα, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, φορητά μέσα αποθήκευσης ψηφιακών δεδομένων, τσάντες και πορτοφόλια επώνυμων οίκων μόδας, ρολόγια επώνυμων εταιρειών καθώς και 18.330 ευρώ. Το παράνομο όφελος της οργάνωσης υπολογίζεται σε περίπου 2.829.516 ευρώ.

Μάλιστα, μεταξύ των δωρητών συγκαταλέγονταν γνωστοί καλλιτέχνες, αθλητές και επιχειρηματίες, τις δωρεές των οποίων τα μέλη της οργάνωσης προέβαλλαν δημοσίως, προκειμένου να ενισχύσουν την αξιοπιστία του σωματείου και να προσελκύσουν μεγαλύτερο αριθμό δωρητών.

Πώς εξαπατούσαν τους δωρητές

Η πρώτη ομάδα φέρεται να χρησιμοποιούσε σωματείο-ΜΚΟ για να συγκεντρώνει χρήματα από πολίτες, παρουσιάζοντας περιπτώσεις παιδιών που έπασχαν κυρίως από καρκίνο ή άλλες σοβαρές ασθένειες. Τα μέλη της δημοσίευαν φωτογραφίες και πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ζητώντας οικονομική βοήθεια για νοσηλεία, θεραπείες, μετακινήσεις και διαμονή των οικογενειών τους.

Μάλιστα, προέβαλλαν δημόσια τις δωρεές γνωστών καλλιτεχνών, αθλητών και επιχειρηματιών, ώστε να κάνουν το σωματείο να φαίνεται πιο αξιόπιστο και να προσελκύσουν περισσότερους δωρητές. Ωστόσο, σύμφωνα με την αστυνομική έρευνα, μόνο ένα μικρό μέρος των χρημάτων έφτανε τελικά στις οικογένειες, ενώ το μεγαλύτερο ποσό φέρεται να κατέληγε στους εμπλεκομένους.

Για να συγκεντρώνουν περισσότερα χρήματα, παρουσίαζαν διαφορετικές φωτογραφίες και στοιχεία για τα ίδια παιδιά, εμφάνιζαν μεγαλύτερο κόστος νοσηλείας από το πραγματικό και ζητούσαν χρήματα για έξοδα που είχαν ήδη καλυφθεί από ασφαλιστικούς φορείς.

Πάνω από 5,8 εκατ. ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς

Από την οικονομική έρευνα προέκυψε ότι, από το 2018 έως το 2026, στους τραπεζικούς λογαριασμούς του σωματείου και του βασικού κατηγορουμένου είχαν κατατεθεί περισσότερα από 5,8 εκατομμύρια ευρώ. Τα χρήματα που δεν δίνονταν στις οικογένειες φέρεται να χρησιμοποιούνταν για προσωπικά έξοδα, αγορές πολυτελών ειδών, διαμονές σε ακριβά ξενοδοχεία και γεύματα σε εστιατόρια.

Παράλληλα, τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να χρησιμοποιούσαν προσωπικούς και εταιρικούς λογαριασμούς, εικονικές εταιρείες και στοιχηματικές συναλλαγές, προκειμένου να εμφανίζουν τα χρήματα ως νόμιμα έσοδα. Ενδεικτικά, ο 37χρονος φέρεται να είχε καταθέσει περισσότερα από 2,6 εκατομμύρια ευρώ σε στοιχηματικούς λογαριασμούς, ενώ είχε κάνει αναλήψεις που ξεπερνούσαν τα 2 εκατομμύρια ευρώ.

Η εμπλοκή με το ποδόσφαιρο

Η δεύτερη ομάδα φέρεται να είχε ως στόχο τη χειραγώγηση ποδοσφαιρικών αγώνων, ώστε να ευνοηθεί συγκεκριμένη ερασιτεχνική ομάδα και να εξασφαλίσει την άνοδό της στη Γ΄ Εθνική. Σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., ο 37χρονος φέρεται να είχε διαθέσει περισσότερα από 250.000 ευρώ για τη χρηματοδότηση δύο ποδοσφαιρικών σωματείων, στα οποία λειτουργούσε ως αφανής παράγοντας και χρηματοδότης.

Η έρευνα αποκάλυψε επίσης συμφωνίες για ευνοϊκή διαιτητική μεταχείριση συγκεκριμένης ομάδας, με αμοιβές από 300 έως 500 ευρώ ανά αγώνα. Σε άλλη περίπτωση, φέρεται να καταβλήθηκαν 1.000 ευρώ για να επηρεαστεί το αποτέλεσμα ποδοσφαιρικής αναμέτρησης. Παράλληλα, ο 37χρονος φέρεται να στοιχημάτιζε ακόμη και σε αγώνες ομάδας στην οποία είχε διοικητικό και οικονομικό ρόλο.

Το ποσό που φέρεται να υπεξαιρέθηκε

Από την εξέταση των γονέων 34 παιδιών και την οικονομική έρευνα προέκυψε ότι οι δωρεές για τις συγκεκριμένες οικογένειες ανέρχονταν σε 3.940.692 ευρώ.Από αυτά, οι οικογένειες έλαβαν περίπου 1.111.176 ευρώ, ενώ το υπόλοιπο ποσό, ύψους περίπου 2.829.516 ευρώ, φέρεται να αποτελεί το παράνομο περιουσιακό όφελος της οργάνωσης.

Κατά τις έρευνες κατασχέθηκαν, μεταξύ άλλων, κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, δύο αυτοκίνητα, επώνυμες τσάντες και πορτοφόλια, τρία πολυτελή ρολόγια, συναλλαγματικές, επιταγή και 18.330 ευρώ σε μετρητά. Επιπλέον, δεσμεύτηκαν τραπεζικοί και στοιχηματικοί λογαριασμοί των βασικών εμπλεκομένων, καθώς και λογαριασμοί του σωματείου. Οι έξι συλληφθέντες οδηγούνται στην αρμόδια εισαγγελική Αρχή, ενώ η έρευνα της Αστυνομίας συνεχίζεται.

Η ανακοίνωση της Αστυνομίας: «Από την Υποδιεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος εξαρθρώθηκε εγκληματική οργάνωση, τα μέλη της οποίας κατηγορούνται ότι δραστηριοποιούνταν συστηματικά, μέσω σωματείου-Μ.Κ.Ο., στην κατ’ επάγγελμα τέλεση κακουργηματικών απατών σε βάρος πολιτών-δωρητών και υπεξαιρέσεων σε βάρος ωφελούμενων ερανικών δράσεων, ενώ μέρος των παράνομων εσόδων φέρεται να χρησιμοποιούνταν για τη χειραγώγηση ποδοσφαιρικών αγώνων και τη χρηματοδότηση ποδοσφαιρικών σωματείων.

Σε ευρείας κλίμακας αστυνομική επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε τις πρωινές ώρες της Παρασκευής, 30 Οκτωβρίου 2026, σε διάφορες περιοχές της επικράτειας, υπό τον συντονισμό του Τμήματος Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων, με τη συνδρομή αστυνομικών της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, της Υποδιεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών Βορείου Ελλάδος και των Διευθύνσεων Αστυνομίας Πειραιώς, Ακαρνανίας, Μαγνησίας, Πιερίας, Κορινθίας, Λάρισας, Ηλείας, Τρικάλων, Χανίων, Ημαθίας, Άρτας, Α’ και Β’ Δωδεκανήσου, Καβάλας, Δράμας, Ζακύνθου, Ροδόπης, Εύβοιας, Κοζάνης, Φθιώτιδας και Αρκαδίας, κατά τη διάρκεια της οποίας συνελήφθησαν -6- μέλη της οργάνωσης.

Σε βάρος τους σχηματίσθηκε δικογραφία για –κατά περίπτωση- εγκληματική οργάνωση, κακουργηματική απάτη, κακουργηματική υπεξαίρεση, νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, παράβαση της νομοθεσίας για τον ερασιτεχνικό και επαγγελματικό αθλητισμό, σε συνδυασμό με δωροδοκία και δωροληψία για αλλοίωση αποτελέσματος αγώνα.

Προηγήθηκε καταγγελία σχετικά με τη διαφάνεια της λειτουργίας του σωματείου ενώ, στο πλαίσιο εισαγγελικής παραγγελίας, ακολούθησε εμπεριστατωμένη αστυνομική και οικονομική έρευνα του Τμήματος Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων. Όπως προέκυψε, η εγκληματική οργάνωση διαρθρωνόταν σε δύο υποομάδες, με διακριτά πεδία εγκληματικής δραστηριότητας και ένα κοινό μέλος, που εξασφάλιζε τη μεταξύ τους διασύνδεση.

Ειδικότερα, η πρώτη υποομάδα, αποτελούμενη από -3- μέλη (37χρονο, 35χρονη και 32χρονο), είχε συγκροτηθεί τουλάχιστον από τον Οκτώβριο του 2018, με σκοπό την αποκόμιση παράνομου περιουσιακού οφέλους μέσω της συστηματικής εξαπάτησης πολιτών. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούσαν ως όχημα σωματείο – Μ.Κ.Ο., μέσω του οποίου συγκεντρώνονταν χρήματα από δωρεές για την οικονομική ενίσχυση παιδιών που έπασχαν από βαριές ασθένειες ή αναπηρία.

Ωστόσο, οι ερανικές δράσεις πραγματοποιούνταν χωρίς την προβλεπόμενη από τον νόμο άδεια, με τον πραγματικό σκοπό λειτουργίας του σωματείου να διαφέρει από τον εμφανιζόμενο. Όπως διαπιστώθηκε, μόνο ένα μικρό μέρος των συγκεντρωθέντων χρημάτων κατέληγε στους ωφελούμενους, ενώ το μεγαλύτερο μέρος ιδιοποιούνταν παράνομα από τον 37χρονο και την 35χρονη.

Ως προς τη μεθοδολογία δράσης τους, τα μέλη της υποομάδας, προκειμένου να προσδώσουν αξιοπιστία στη δραστηριότητά τους και να εκμεταλλευτούν την ευαισθησία των πολιτών, επέλεγαν ως ωφελούμενους των ερανικών δράσεων παιδιά που έπασχαν από βαριές ασθένειες, κυρίως διάφορες μορφές καρκίνου.

Ακολούθως, προέβαιναν σε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσω των οποίων παρουσίαζαν τα προβλήματα υγείας των παιδιών και τις ανάγκες οικονομικής ενίσχυσής τους, όπως έξοδα ιατρικών πράξεων, νοσηλείας, μετακίνησης, διαβίωσης και προσωρινής στέγασης-φιλοξενίας των παιδιών και των οικογενειών τους, δημοσιεύοντας παράλληλα φωτογραφίες τους».

Οι “αχυράνθρωποι” του “Χωριάτικο”

Δεκάδες άτομα, πολλά από αυτά τυχοδιώκτες, αλλά και πολλά απλώς άνθρωποι με μεγάλη ανάγκη για μετρητά, χρησιμοποιούνταν στο κύκλωμα του “Χωριάτικου” με τις 453 εταιρείες-βιτρίνα για φοροδιαφυγή και ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Θυμίζουμε πως στους προφυλακισμένους περιλαμβάνονται ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης και ο γνωστός συνδικαλιστής της ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ.

Ανάμεσα σε εκείνους που αναμίχθηκαν είναι και μια 70χρονη από τη Ζάκυνθο που παραχώρησε τα στοιχεία και τον ΑΦΜ τους έναντι μηνιαίας αμοιβής για να εμφανίζεται ως επιχειρηματίας σε αρκετές εταιρίες-φαντάσματα. Η γυναίκα αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά και προβλήματα υγείας και ζει σε δομή. Σύμφωνα με πληροφορίες της είχαν υποσχεθεί μηνιαία αμοιβή 800 ευρώ, ισχυριζόμενοι ότι δεν θα αντιμετώπιζε κανέναν κίνδυνο η ίδια.

Ο δικηγόρος της, Στάθης Μητσόκαλης μίλησε στην ΕΡΤnews και είπε ότι η γυναίκα φέρεται να παραχώρησε τα στοιχεία της προκειμένου υποτίθεται να λειτουργούν επιχειρήσεις στο όνομά της, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα ένα ποσό κάθε μήνα. Ο δικηγόρος είπε ότι πρόκειται για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, στο οποίο άνθρωποι με οικονομική ανάγκη εμφανίζονται ως ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, χωρίς να έχουν ουσιαστική συμμετοχή στη λειτουργία των υπαρκτών και ανύπαρκτων επιχειρήσεων.

Η συγκεκριμένη γυναίκα φέρεται να λάμβανε επίδομα αναπηρίας, καθώς αντιμετώπιζε (και αντιμετωπίζει) σοβαρά προβλήματα υγείας, με ποσοστό αναπηρίας που, σύμφωνα με τη σχετική αναφορά, φτάνει περίπου το 85%%. Ωστόσο, μετά την εμπλοκή της στην υπόθεση, φέρεται να έχασε το επίδομα από το οποίο εξασφάλιζε τα προς το ζην. Όπως είπε ο δικηγόρος της, η γυναίκα είχε προσφερθεί μάλιστα να παραχωρήσει τα στοιχεία της, γνωρίζοντας από συγγενικό της πρόσωπο (που ήδη ήταν στο κύκλωμα) ότι μπορούσε να  πληρώνεται κι εκείνη κάθε μήνα. Όντως για ένα χρόνο έπαιρνε τα 800 ευρώ, αλλά στη συνέχεια οι καταβολές διακόπηκαν, παρότι συνέχιζαν να την παρουσιάζουν ως επιχειρηματία.

Ο δικηγόρος, που έχει αναλάβει και άλλος κατηγορουμένους, διευκρίνισε ότι οι περιπτώσεις των προσώπων που εμφανίζονται ως αχυράνθρωποι δεν είναι ίδιες, καθώς ορισμένοι φέρονται να είχαν μεγαλύτερη γνώση και συμμετοχή στις δραστηριότητες των επιχειρήσεων.

Έρευνα της ΑΑΔΕ

Σε έρευνα προχωρά η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της ΑΑΔΕ κατόπιν εντολής του διοικητή, Γ. Πιτσιλή, για την ενδεχόμενη εμπλοκή υπαλλήλων της Αρχής στην σκανδαλώδη υπόθεση. Στην ανακοίνωση της η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι θα αποσταλούν επίσημα έγγραφα αιτήματα προς τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας και τις ανακριτικές αρχές, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν από την έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη ή από άλλα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι αστυνομικες και δικαστικές αρχές προκύπτει πιθανή εμπλοκή συγκεκριμένων υπαλλήλων της ΑΑΔΕ.

Η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων προτίθεται να ζητήσει εγγράφως κάθε διαθέσιμο αποδεικτικό στοιχείο που σχετίζεται με τις αναφορές περί εμπλοκής υπαλλήλων της Αρχής «προκειμένου να αξιολογηθούν τα δεδομένα και να διερευνηθεί πλήρως η υπόθεση». Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες και στοιχεία από τις τηλεφωνικές επισυνδέσεις της Αστυνομίας, στο ευρύτερο κάδρο των ερευνών για τη διευκόλυνση του κυκλώματος εξετάζονται στελέχη από διάφορες δημόσιες υπηρεσίες (όπως Αστυνομία, ΕΦΚΑ, Κτηματική Υπηρεσία και ΑΑΔΕ). Ερευνάται αν παρείχαν κάλυψη ή εσωτερική πληροφόρηση για επικείμενους ελέγχους.

Μέχρι στιγμής δεν έχει οριστικοποιηθεί ή αποδοθεί επίσημα ευθύνη σε συγκεκριμένους υπαλλήλους της ΑΑΔΕ, με την Αρχή να τονίζει ότι η έρευνα γίνεται προληπτικά και θεσμικά για να ξεκαθαρίσει πλήρως το τοπίο. Παράλληλα, σημειώνεται ότι η ίδια η ΑΑΔΕ είχε πραγματοποιήσει τους αρχικούς ελέγχους που αποκάλυψαν τις μεγάλες διαφορές τζίρου, οι οποίοι στη συνέχεια “πάγωσαν” προσωρινά με εισαγγελική εντολή, ώστε να μην ταραχτεί το κύκλωμα και να μπορέσει η Αστυνομία να ολοκληρώσει τις παρακολουθήσεις της.

Οι έρευνες γίνονται διότι, σε ένα τόσο “ψηφιοποιημένο” κράτος, λειτουργούσε επί μια ολόκληρη δεκαετία το όλο “σύστημα” με 434 (!) εταιρείες αχυρανθρώπων και αυτή η αόρατη αλυσίδα του “Χωριάτικου” εντοπίσθηκε μόλις προ μηνών.

«Με εντολή του Διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της ΑΑΔΕ προχωρά σε έγγραφα αιτήματα προς τις αρμόδιες διευθύνσεις της Ελληνικής Αστυνομίας και τις ανακριτικές αρχές, ώστε να πληροφορηθεί αν προκύπτει από την έρευνά τους ή από οποιοδήποτε στοιχείο έχουν στην κατοχή τους, ενδεχόμενη εμπλοκή συγκεκριμένων υπαλλήλων της ΑΑΔΕ στην υπόθεση με την κατηγορούμενη για φοροδιαφυγή και ξέπλυμα χρήματος αλυσίδα λιανικής τροφίμων. Περαιτέρω, θα ζητηθεί εγγράφως κάθε αποδεικτικό στοιχείο σε σχέση με φερόμενη εμπλοκή υπαλλήλων της ΑΑΔΕ στην υπόθεση της αλυσίδας εστίασης».

“Pizza fan”

Στην υπόθεση της Pizza Fan και στις εξελίξεις που αφορούν τους εργαζομένους της επιχείρησης αναφέρθηκε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, σε συνέντευξή της στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ, αποκαλύπτοντας ότι έχουν ήδη αρχίσει να καταβάλλονται οφειλόμενες αποδοχές.

Όπως ανέφερε, κατά την τελευταία διετία η Επιθεώρηση Εργασίας πραγματοποίησε 165 ελέγχους στην Pizza Fan, από τους οποίους προέκυψαν πρόστιμα συνολικού ύψους άνω των 730.000 ευρώ. Η υπουργός διευκρίνισε επίσης ότι από το σύνολο των εργαζομένων, περίπου 550 απασχολούνται στη μητρική εταιρεία, ενώ οι υπόλοιποι εργάζονται σε καταστήματα που λειτουργούν με το σύστημα franchise.

Η κ. Κεραμέως υπογράμμισε ότι βασική προτεραιότητα του υπουργείου είναι η διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Όπως εξήγησε, από τη στιγμή που οι συμβάσεις εργασίας παραμένουν ενεργές, η εργοδοσία εξακολουθεί να έχει την υποχρέωση καταβολής των μισθών και των ασφαλιστικών εισφορών. «Είμαι στην ευχάριστη θέση να έχω την πληροφορία ότι έχουν ξεκινήσει πληρωμές δεδουλευμένων εργαζομένων στην Pizza Fan», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι το υπουργείο βρίσκεται σε επικοινωνία τόσο με τους εκπροσώπους των εργαζομένων όσο και με την πλευρά της επιχείρησης. Μάλιστα, έχει ζητηθεί συνάντηση των δύο πλευρών, η οποία έχει προγραμματιστεί για την προσεχή Τρίτη.

Έκκληση προς τους φοιτητές για ειρηνική διαμαρτυρία έκαναν και πολλοί διαδηλωτές. Καθώς περνούσε η ώρα, τα επεισόδια κλιμακώθηκαν με τους διαδηλωτές να πετούν μολότοφ σε αυτοκίνητα της αστυνομίας, και τους αστυνομικούς να απαντούν με δακρυγόνα. Η έντονη βροχόπτωση είχε σαν αποτέλεσμα να σταματήσουν για λίγη ώρα οι ταραχές.

Όμως, στις 17:00 τοπική ώρα, ομάδες διαδηλωτών κατευθύνθηκαν στο γραφείο του πρωθυπουργού όπου ξέσπασαν νέα επεισόδια με την αστυνομία, η οποία απάντησε στις βόμβες μολότοφ των διαδηλωτών κάνοντας χρήση δακρυγόνων και αντλιών νερού. Το γραφείο του πρωθυπουργού έχουν περικυκλώσει ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις όπως και το υπουργείο Εσωτερικών. Ισχυρή είναι η αστυνομική παρουσία και έξω από το υπουργείο Εσωτερικών.

Σε συλλαλητήριο βρίσκεται και το Δημοκρατικό Κόμμα της αντιπολίτευσης του Σαλί Μπερίσα, το οποίο κάλεσε σήμερα σε παναλβανική διαμαρτυρία τους πολίτες έξω από το πρωθυπουργικό γραφείο ως συμπαράσταση στους φοιτητές. Το συλλαλητήριο του Δημοκρατικού Κόμματος ξεκίνησε από τα κεντρικά γραφεία του με τους βουλευτές στην κεφαλή της πορείας προς τη Λεωφόρο των Εθνομαρτύρων και κατευθύνθηκε αρχικά στο γραφείο του πρωθυπουργού και στη συνέχεια στο υπουργείο Παιδείας σε ένδειξη συμπαράστασης στους διαμαρτυρόμενους φοιτητές.

Όταν έφτασαν στο υπουργείο Παιδείας υπήρξαν εντάσεις με τους φοιτητές, οι οποίοι απέρριψαν το κάλεσμα εκπρόσωπων του Δημοκρατικού Κόμματος να ενώσουν τη φωνή τους κατά του Ράμα. Οι φοιτητές απάντησαν ότι αυτή η διαμαρτυρία είναι του λαού και όχι των κομμάτων. Σύμφωνα με αλβανικά μέσα ενημέρωσης, περισσότεροι από 2.000 αστυνομικοί της κρατικής αστυνομίας έχουν αναπτυχθεί σε διάφορα σημεία της πρωτεύουσας, ενώ σε ετοιμότητα βρίσκονται επίσης αντλίες νερού και αστυνομικοί ταχείας επέμβασης με ειδικό εξοπλισμό.

Ένταση και στο Αμβούγο

Η αναταραχή δεν περιορίζεται σε Αλβανία-Γαλλία, καθώς το κύμα κινητοποιήσεων έχει αρχίσει να επηρεάζει και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με τη νεολαία να βρίσκεται στο επίκεντρο των διαμαρτυριών. Στη Γερμανία, η πρωτοβουλία νεολαίας “Gen Z regelt” κάλεσε σε κινητοποιήσεις σε 34 πόλεις, με βασικά αιτήματα την ενίσχυση της εκπαίδευσης, της δημόσιας υγείας, την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ζωής. Οι διαδηλωτές εκφράζουν επίσης την αντίθεσή τους στην ενδεχόμενη επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας.

Μετά τις διαδηλώσεις ακολούθησαν επεισόδια.  Όπως αναφέρει το ndr.de, γύρω στις πέντε το απόγευμα, όταν ανακοινώθηκε από φορτηγό με μεγάφωνο ότι η διαδήλωση είχε ολοκληρωθεί, ξέσπασαν επεισόδια μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών. Κοντά στον κεντρικό σταθμό λεωφορείων (ZOB), διάφορες ομάδες διαδηλωτών έσυραν αντικείμενα στον δρόμο και προσπάθησαν να στήσουν οδοφράγματα, τα οποία στη συνέχεια πυρπόλησαν. Παράλληλα, πετούσαν μπουκάλια ακόμη και πέτρες από το οδόστρωμα κατά των αστυνομικών. Την ίδια στιγμή οι αστυνομικοί κυνηγούσαν τους διαδηλωτές.

Μετά από τις αρχικές ειρηνικές διαδηλώσεις, νωρίς το βράδυ ξαφνικά εκτοξεύτηκαν πυροτεχνήματα, πέτρες και ολόκληροι φράχτες εργοταξίου προς την κατεύθυνση της αστυνομίας που βρισκόταν στο σημείο. Οι διαδηλωτές κατέστρεψαν ένα εργοτάξιο και έβαλαν φωτιά σε ένα οδόφραγμα στη μέση του δρόμου.

Πολλοί από αυτούς ήταν ντυμένοι στα μαύρα και είχαν καλύψει τα πρόσωπά τους. Ένα όχημα με μεγάφωνο έκανε συνεχώς εκκλήσεις να συνεχίσουν και να αντισταθούν στην αστυνομία. «Είμαστε εναντίον του συστήματος, μισούμε αυτό το κράτος και την αστυνομία», ακούγονταν.

Η Αστυνομία απάντησε σχηματίζοντας αλυσίδες με δυνάμεις που φορούσαν κράνη και προσπάθησε να διαχωρίσει τους διαδηλωτές που ήταν διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν βία από τους ειρηνικούς διαδηλωτές. Αυτό αποδείχθηκε δύσκολο, καθώς ακόμα πολλοί θεατές στεκόντουσαν ανάμεσά τους, ενώ από το πλήθος συνέχιζαν να εκτοξεύονται πυροτεχνήματα. Επίσης, η Αστυνομία έσβησε με τη χρήση κανονιών νερού τη φωτιά. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε και σπρέι πιπεριού πιπεριά σπρέι κατά των διαδηλωτών.

Νωρίτερα, η διαδήλωση είχε εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό ειρηνικά. Η πρωτοβουλία «Gen Z regelt» είχε καλέσει σε συγκέντρωση στο Jungfernstieg στις δύο το μεσημέρι. Μέχρι λίγο πριν τις 15:00, οι συμμετέχοντες είχαν συγκεντρωθεί στο Jungfernstieg, και στη συνέχεια ξεκίνησε η πορεία. Σύμφωνα με την αστυνομία, στην κορύφωση της διαδήλωσης συμμετείχαν περίπου 6.700 άτομα, ενώ μια εκπρόσωπος της οργανωτικής ομάδας του «Gen Z regelt» εκτιμούσε επίσης ότι συμμετείχαν μεταξύ 6.000 και 7.000.

Συνθήματα κατά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας 

Μετά από μια ενδιάμεση συγκέντρωση στην πλατεία Στάιντορπλατς, η πορεία συνεχίστηκε μέχρι την τελική συγκέντρωση στο πάρκο Λόμουλερπαρκ. Πολλοί περπατούσαν και είχαν σηκώσει πανό και αφίσες. Επίσης, ακούγονταν συνθήματα, κυρίως κατά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας και κατά του Γερμανού καγκελάριου, Φρίντριχ Μερτς. Επανειλημμένα οι διαδηλωτές φώναζαν επίσης «Ζήτω η διεθνής αλληλεγγύη».

Η αστυνομία ήταν σαφώς σε υπεροχή. Βρίσκονταν σε κάθε γωνία και απευθύνονταν στοχευμένα στους νέους. Μια μικρή ομάδα έφτασε νωρίτερα φορώντας γυαλιά σκι και μάσκες, προφανώς για προστασία από το δακρυγόνο. Οι νέοι έλαβαν εντολή να απομακρυνθούν και αναγκάστηκαν να φύγουν. Η αστυνομία ήθελε να διαχωρίσει σαφώς μεταξύ εκείνων που διαδήλωναν ειρηνικά και εκείνων που έψαχναν φασαρία.

Οι συμμετέχοντες ήθελαν να προχωρήσουν μέχρι το Lohmühlenpark στο St. Georg. Το σύνθημα ήταν «Ενάντια στην υποχρεωτική στρατιωτική θητεία – η Γενιά Ζ αποφασίζει!». Δύο διοργανωτές συνεργάστηκαν για τον σκοπό αυτό. Αρχικά υπολόγιζαν 1.000 έως 2.000 συμμετέχοντες.

Δεν είναι σαφές ποιοι ακριβώς βρίσκονται πίσω από την πρωτοβουλία. Γι’ αυτό το λόγο, το Συμβούλιο Μαθητών του Αμβούργου δεν υποστήριξε επίσημα τη διαδήλωση. Ορισμένα καταστήματα στο κέντρο της πόλης είχαν οχυρώσει προληπτικά τις βιτρίνες τους και είχαν απομακρύνει τα πολύτιμα εμπορεύματα από τις προθήκες. Το Σάββατο τα καταστήματα ήταν κλειστά λόγω της Ημέρας της Μεταρρύθμισης.

Η Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος προειδοποιεί 

Τόσο η Περιφερειακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος του Αμβούργου όσο και η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος προειδοποίησαν εκ των προτέρων για πιθανή κατάχρηση της διαδήλωσης «Gen-Z-regelt» από εξτρεμιστές. Ακροαριστερές ομάδες όπως το «Offen Antifaschistisches Treffen Hamburg», το «Rote Aufbau» ή η «Interventionistische Linke», καθώς και εξτρεμιστικές ομάδες με δεσμούς στο εξωτερικό, όπως η «Thawra Hamburg», κινητοποιούν μέσω των κοινωνικών δικτύων για συμμετοχή, όπως ανακοίνωσε η Περιφερειακή Υπηρεσία στην ιστοσελίδα της. Η ίδια η πρωτοβουλία τόνισε στην ιστοσελίδα της ότι επιθυμεί να διαδηλώσει ειρηνικά.

Γαλλία: Διαδηλώσεις και επεισόδια 

Η μεγάλη πορεία στο Παρίσι ξεκίνησε από την περιοχή Πορτ ντε Μπαγκνολέ, στα ανατολικά της γαλλικής πρωτεύουσας, με κατεύθυνση την Πορτ ντε Σαραντόν. Η διαδρομή είχε τροποποιηθεί έπειτα από απόφαση των αρχών, οι οποίες επιδίωξαν να απομακρύνουν τους διαδηλωτές από το κέντρο της πόλης και να περιορίσουν τον κίνδυνο νέων καταστροφών σε εμπορικές επιχειρήσεις και δημόσιους χώρους (στο βίντεο εμφανίζεται αστυνομικός να παίρνει φωτιά μετά από εκτόξευση εμπρηστικού μηχανισμού):

Χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν πίσω από ομάδες φοιτητών που ηγήθηκαν της πορείας, ενώ στην πρώτη γραμμή βρέθηκαν και μέλη της περιφρούρησης της συνδικαλιστικής οργάνωσης CGT. Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις είχαν αναπτυχθεί στην ευρύτερη περιοχή, παρακολουθώντας στενά την εξέλιξη της κινητοποίησης.

Αρχικά, η ατμόσφαιρα παρέμενε σχετικά ήρεμη. Ωστόσο, προς το τέλος της διαδήλωσης η κατάσταση μεταβλήθηκε αισθητά. Σύμφωνα με τον ανταποκριτή του Sky News στο Παρίσι, Alistair Bunkall, σημειώθηκαν εντάσεις, εκτοξεύτηκαν πυροτεχνήματα και αντικείμενα εναντίον των αστυνομικών, ενώ οι δυνάμεις ασφαλείας προχώρησαν στη χρήση δακρυγόνων και χειροβομβίδων κρότου-λάμψης.

Ο δημοσιογράφος του βρετανικού δικτύου χρειάστηκε, μάλιστα, να φορέσει προστατευτική μάσκα λόγω της έντονης παρουσίας δακρυγόνων στην περιοχή. Όπως μετέδωσε, αρκετοί διαδηλωτές αποχώρησαν, καθώς δεν ήθελαν να εμπλακούν στα επεισόδια, ενώ μια μικρότερη ομάδα παρέμεινε στο σημείο και συνέχισε τις συγκρούσεις.

Επεισόδια και εντάσεις καταγράφηκαν επίσης στη Μασσαλία, τη Λυών και την Τουλούζη. Στη Λυών, σύμφωνα με γαλλικά μέσα ενημέρωσης, σημειώθηκαν συγκρούσεις μεταξύ αστυνομικών και ατόμων ντυμένων στα μαύρα, με τις αρχές να χρησιμοποιούν δακρυγόνα για να διαλύσουν ομάδες που βρίσκονταν στην κεφαλή της πορείας. Στη Μασσαλία καταγράφηκαν εντάσεις και προειδοποιήσεις από την αστυνομία, ενώ στην Τουλούζη χρησιμοποιήθηκε και όχημα εκτόξευσης νερού.

Σε επιφυλακή 70.000 αστυνομικοί λόγω του Halloween

Η γαλλική κυβέρνηση είχε θέσει σε εφαρμογή εκτεταμένο σχέδιο ασφαλείας, φοβούμενη ότι οι κινητοποιήσεις θα μπορούσαν να μετατραπούν σε νέες ταραχές, ιδιαίτερα μετά τη δύση του ηλίου, καθώς οι διαδηλώσεις συνέπεσαν με τις εκδηλώσεις για το Halloween. Ο υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιέζ, προειδοποίησε για πολύ υψηλό κίνδυνο επεισοδίων και διαμήνυσε ότι οι αστυνομικές δυνάμεις θα αντιδράσουν αυστηρά σε κάθε περιστατικό βίας. Συνολικά, περίπου 70.000 αστυνομικοί και χωροφύλακες αναπτύχθηκαν σε ολόκληρη τη Γαλλία, προκειμένου να αποτρέψουν νέες λεηλασίες, εμπρησμούς και επιθέσεις.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στις αρχές το ενδεχόμενο χρήσης αποκριάτικων μασκών και μεταμφιέσεων για την απόκρυψη της ταυτότητας ατόμων που ενδέχεται να προκαλέσουν επεισόδια. Η σύμπτωση των κινητοποιήσεων με το Halloween θεωρείται ένας επιπλέον παράγοντας που δυσκολεύει το έργο της αστυνομίας.

Στο Παρίσι, οι αρχές προχώρησαν σε περιορισμούς στην πρόσβαση στην πλατεία Δημοκρατίας (Place de la République) και στην περιοχή Les Halles, από τις 23:00 το βράδυ του Σαββάτου έως τις 06:00 το πρωί της Κυριακής. Παράλληλα, επιβλήθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας για ασυνόδευτους ανηλίκους από τις 21:00 στην περιοχή των Ηλυσίων Πεδίων Ωστόσο, προηγούμενη αντίστοιχη απόφαση είχε ανασταλεί από δικαστήριο του Παρισιού, το οποίο είχε κρίνει ότι συνιστούσε σοβαρό και παράνομο περιορισμό της ελευθερίας μετακίνησης.

Από τις σχολικές διαμαρτυρίες σε ένα ευρύτερο κύμα δυσαρέσκειας

Οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία ξεκίνησαν τον περασμένο μήνα από μαθητές λυκείου, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για την κατάσταση στις σχολικές υποδομές, τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Οι μαθητές θεωρούν ότι το συγκεκριμένο σύστημα δημιουργεί ανισότητες και αδικεί όσους προέρχονται από λιγότερο ευνοημένα κοινωνικά στρώματα. Σταδιακά, ωστόσο, το αρχικό μαθητικό κίνημα διευρύνθηκε, προσελκύοντας συνδικάτα, φοιτητές, ακτιβιστές για το κλίμα και πολίτες που εκφράζουν την αγανάκτησή τους για την ακρίβεια και τις κυβερνητικές επιλογές.

Τα αιτήματα των συμμετεχόντων δεν είναι ενιαία. Άλλοι ζητούν καλύτερες συνθήκες στην εκπαίδευση και περισσότερες δημόσιες επενδύσεις, άλλοι διεκδικούν μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους διαβίωσης, ενώ σημαντικό μέρος των διαδηλωτών εκφράζει ευρύτερη δυσαρέσκεια απέναντι στον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και την πολιτική του.

Παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των συγκεντρώσεων πραγματοποιείται ειρηνικά, μικρότερες ομάδες έχουν επανειλημμένα προκαλέσει συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις, χρησιμοποιώντας πυροτεχνήματα και άλλα αντικείμενα. Οι ταραχές της 17ης Οκτωβρίου αποτέλεσαν χαρακτηριστικό παράδειγμα της κλιμάκωσης, με λεηλασίες, βανδαλισμούς και εκτεταμένες επιχειρήσεις καταστολής.

Πέρα από τα κοινωνικά και εκπαιδευτικά αιτήματα, η νέα έκρηξη διαμαρτυρίας συνδέεται και με το ευρύτερο πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον στη Γαλλία. Όπως επισημαίνει το Sky News, η πολιτική αβεβαιότητα και η δυσκολία της κυβέρνησης να ανταποκριθεί στις κοινωνικές πιέσεις ενισχύουν τη δυσαρέσκεια. Το γαλλικό δημόσιο χρέος προσεγγίζει το 120% του ΑΕΠ, περιορίζοντας τα περιθώρια για νέες δημόσιες δαπάνες και παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά.

Την ίδια στιγμή, η χώρα εισέρχεται σταδιακά σε μια περίοδο πολιτικών διεργασιών ενόψει της επόμενης προεδρικής αναμέτρησης, καθώς ο Εμανουέλ Μακρόν αναμένεται να ολοκληρώσει τη θητεία του τον επόμενο χρόνο, έχοντας συμπληρώσει το συνταγματικό όριο των δύο διαδοχικών θητειών.

Στο πολιτικό σκηνικό, η Μαρίν Λεπέν από την Νέα Δεξιά και ο Ζαν-Λικ Μελανσόν από την αριστερά επιχειρούν να αξιοποιήσουν το κλίμα κοινωνικής δυσαρέσκειας, προβάλλοντας διαφορετικές ερμηνείες για τα αίτια της κρίσης. Η Λεπέν παρουσιάζει τις αναταραχές ως ένδειξη βαθύτερης αποσταθεροποίησης της χώρας, ενώ ο Μελανσόν συνδέει τις κινητοποιήσεις με τη διεκδίκηση κοινωνικής δικαιοσύνης.

• Αποφύγετε το Μουσειακό Συγκρότημα Τσαρίτσινο ΣΗΜΕΡΑ, 31 Οκτωβρίου 2026. Αποφύγετε την περιοχή, παραμείνετε σε εγρήγορση και αποφύγετε τα πλήθη.
• Προσέχετε το περιβάλλον σας.
• Ελέγξτε το προσωπικό σας σχέδιο ασφάλειας.
• Φροντίστε το κινητό σας να είναι φορτισμένο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
• Φέρτε μαζί σας τα απαραίτητα έγγραφα ταυτότητας.
• Παρακολουθήστε τα τοπικά μέσα ενημέρωσης για τυχόν περαιτέρω πληροφορίες.
• Εγγραφείτε στο Πρόγραμμα Εγγραφής Έξυπνων Ταξιδιωτών (STEP ) για να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια.

Σύμφωνα με πληροφορίες από ρωσικά μέσα ενημέρωσης, η FSB επιβεβαιώνει ότι έλαβε πληροφορίες από τις ΗΠΑ. Όπως μετέδωσε το πρακτορείο RIA Novosti, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας της Ρωσίας ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές αρχές διαβίβασαν πληροφορίες για σχεδιαζόμενη επίθεση και λαμβάνονται σχετικά μέτρα ασφαλείας. Το μουσείο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, συνεχίζει κανονικά τη λειτουργία του. Όπως φαίνεται σε βίντεο στα social media, στην είσοδο του μουσείου έχουν σπεύσει δυνάμεις της Αστυνομίας, για να ενισχύσουν τα μέτρα ασφαλείας.

Το Τσαρίτσινο είναι ένα μουσείο-παλάτι και αποθεματικό πάρκο στα νότια της Μόσχας. Το όνομά του, που προέρχεται από τη ρωσική λέξη για την αυτοκράτειρα, συνήθως συνδέεται με τη φράση «ιδιοκτησία της Τσαρίτσα». Το κτήμα ιδρύθηκε το 1775 ως θερινή κατοικία της αυτοκράτειρας Αικατερίνης Β’. Ωστόσο, το συγκρότημα του ανακτόρου δεν ολοκληρώθηκε ποτέ κατά τη διάρκεια της βασιλείας της και παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό εγκαταλελειμμένο για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του, με τα ημιτελή κτίριά του να μετατρέπονται σε γραφικά ερείπια.

Το ανάκτορο αναστηλώθηκε τη δεκαετία του 2000, σύμφωνα με τα αρχικά αρχιτεκτονικά σχέδιά του. Σήμερα, το Τσαρίτσινο αποτελεί ένα σημαντικό μουσείο και πολιτιστικό συγκρότημα, καθώς και έναν δημοφιλή προορισμό αναψυχής για τους κατοίκους της Μόσχας και τους τουρίστες.

Η Ρωσία έχει αποτελέσει στόχο πολλών επιθέσεων τα τελευταία τριάντα χρόνια, ειδικότερα στη Μόσχα και στον ρωσικό Καύκασο. Τον Μάρτιο του 2024, μια επίθεση στο Crocus City Hall κοντά στη Μόσχα, την ευθύνη για την οποία ανέλαβε η τζιχαντιστική οργάνωση ISIS είχε προκαλέσει τον θάνατο 150 ανθρώπων και τον τραυματισμό περισσότερων από 600 άλλων. Ήταν η χειρότερη επίθεση στη Ρωσία εδώ και σχεδόν 20 χρόνια. Η αμερικανική πρεσβεία είχε εκδώσει προειδοποίηση νωρίτερα για σχέδια επιθέσεων σε εκδηλώσεις που συγκεντρώνουν πολύ κόσμο.

Δηλώσεις Ρούμπιο

Λίγες ώρες μετά τις εκτιμήσεις του Τραμπ ότι η επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας βρίσκεται κοντά, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο έσπευσε να χαμηλώσει τον πήχη των προσδοκιών για τον τερματισμό του πολέμου, διαμηνύοντας από την Ατλάντα ότι ο δρόμος για την επίτευξη συμφωνίας ανάμεσα στους εμπολέμους παραμένει… μακρύς.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δήλωσε σήμερα ότι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα μπορούσε να προσκληθεί στη σύνοδο κορυφής της G20 τον Δεκέμβριο στο Μαϊάμι, εάν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πιστεύει ότι “κάτι θετικό” θα μπορούσε να προκύψει από τη συμμετοχή του.

Απαντώντας σε ερώτηση κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο περιθώριο της συνόδου της G20 στην Ατλάντα των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι “δεν γνωρίζει αν η ειρήνη μέσω διαπραγματεύσεων είναι εφικτή στην Ουκρανία. Αυτό προσπαθούμε να διαπιστώσουμε. Ωστόσο, δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος εδώ που να ισχυρίζεται ότι είμαστε κοντά στην επίτευξη μιας συμφωνίας μέσω διαπραγματεύσεων”.

«Νομίζω ότι είμαστε πολύ κοντά σε μια συμφωνία, δεν το έχω ξαναπεί αυτό, το μίσος είναι βαθύ ανάμεσα στους δύο ηγέτες όπως ξέρετε, αλλά υπάρχει σοβαρή πιθανότητα για μια συμφωνία και δουλεύουμε πάνω σε πολλές συμφωνίες» είχε δηλώσει νωρίτερα ο Ντόναλντ Τραμπ.

Παράλληλα, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας δήλωσε ότι είχε μια σύντομη συνομιλία με τον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ κατά τη διάρκεια της συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών της G20 στην Ατλάντα της Τζόρτζια, σε σχέση με την προοπτική μιας συνάντησης μεταξύ των προέδρων των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν στην Κίνα, στη σύνοδο κορυφής του APEC (Οικονομική Συνεργασία Ασίας-Ειρηνικού) που θα διεξαχθεί στις 18 και 19 Νοεμβρίου στην πόλη Σεντζέν.

Σε σχέση με τη Μαύρη Θάλασσα, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον από τη διεθνή κοινότητα για τη διευκόλυνση μιας περιορισμένης κατάπαυσης του πυρός στη θαλάσσια αυτή περιοχή, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη μεταφορά ενεργειακών πόρων και σιτηρών από τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν προτάσεις της Τουρκίας και της Ινδίας για τη μεταφορά των αποστολών με τα σιτηρά. “Αυτό απειλεί την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια και ένα μέρος της ενεργειακής ασφάλειας επίσης”, υπογράμμισε. “Θα θέλαμε να το επιτύχουμε. Αυτό δεν λύνει το θέμα του πολέμου, αλλά τουλάχιστον λύνει μια πτυχή του”.

Σε σχέση με τον Φλάβιο Μπολσονάρου, ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον δεν είχε “άμεση εμπλοκή” στη φυγή του Φλάβιο Μπολσονάρου, πρώην συντηρητικού υποψηφίου στις προεδρικές εκλογές της Βραζιλίας, ο οποίος βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

“Ενημερωθήκαμε για την άφιξή του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Διέθετε ήδη μία θεώρηση εισόδου και ο πρόεδρος πήρε την απόφαση να εγκρίνει την είσοδό του στη χώρα” αλλά “η αμερικανική κυβέρνηση δεν ενεπλάκη άμεσα στις ενέργειες στις οποίες προέβη” ο Φλάβιο Μπολσονάρου για να φύγει από τη χώρα του, τόνισε.

Σε σχέση με την Quad, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι μια συνάντηση των ηγετών της Quad στη Μανίλα των Φιλιππίνων “ελπίζουμε” να ανακοινωθεί πολύ σύντομα. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας έκανε τη δήλωση αυτή μετά τη συνάντησή του με τους ομολόγους του από τα άλλα κράτη-μέλη της τετραμερούς συμμαχίας: την Ιαπωνία, την Αυστραλία και την Ινδία.

Επεισόδιο στους G-20

Η καθιερωμένη «οικογενειακή φωτογραφία» για την έναρξη της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της G20 ακυρώθηκε αιφνιδιαστικά στις ΗΠΑ, μετά την άρνηση αρκετών χωρών, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, να φωτογραφηθούν δίπλα στον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, αποφάσισε να ματαιώσει τη φωτογράφιση, αφού αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, καθώς και εκπρόσωποι της Βρετανίας και της Αυστραλίας, γνωστοποίησαν ότι θα μποϊκοτάρουν τη διαδικασία ή θα αποχωρούσαν από αυτή. Η αναμνηστική φωτογραφία αποτελεί συνήθως μία από τις πρώτες στιγμές τέτοιων διεθνών συναντήσεων. Ο Ρούμπιο, ωστόσο, κήρυξε κανονικά την έναρξη των συνομιλιών στην Ατλάντα, απευθύνοντας έκκληση για ενότητα απέναντι στις προκλήσεις που απειλούν τη διεθνή ασφάλεια και το εμπόριο.

«Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη συγκυρία», δήλωσε στους ομολόγους του. «Αντιμετωπίζουμε μια σειρά από αλληλένδετες οικονομικές και γεωπολιτικές κρίσεις». Περίπου το ένα τρίτο των χωρών που συμμετέχουν στη σύνοδο είχε καταστήσει σαφές ότι δεν θα φωτογραφιζόταν δίπλα σε εκπροσώπους της Ρωσίας.

Οι δηλώσεις των υπουργών

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν ξεκαθαρίσει ότι θα μποϊκοτάρουν οποιαδήποτε φωτογραφία στην οποία θα συμμετείχαν οι Ρώσοι εκπρόσωποι. «Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να υπάρξει οικογενειακή φωτογραφία με τους Ευρωπαίους εταίρους και τον κ. Λαβρόφ μαζί, διότι […] δεν μπορεί να υπάρχει κανονικότητα στις σχέσεις με τη Ρωσία», είχε προειδοποιήσει πριν από τη συνεδρίαση της Παρασκευής (30/10) ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ.

Ανάλογη στάση είχε προαναγγείλει και ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Εντ Μίλιμπαντ. «Δεν έχουμε τέτοιου είδους επαφές με τους Ρώσους εδώ και αρκετά χρόνια», δήλωσε.

Κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση της συνόδου, η υπουργός Εξωτερικών της Αυστραλίας, Πένι Γουόνγκ, καταδίκασε ενώπιον του Λαβρόφ τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, χαρακτηρίζοντάς την βάναυση και αδικαιολόγητη. Όπως ανέφερε, ο παράνομος πόλεμος της Ρωσίας έχει επηρεάσει τις διεθνείς αγορές και έχει επιδεινώσει την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Εκπρόσωπος της Γουόνγκ δήλωσε ότι η Αυστραλία στηρίζει την απόφαση των ΗΠΑ να ακυρώσουν την ομαδική φωτογραφία.

«Η θέση της Αυστραλίας είναι σαφής και σταθερή: δεν πρόκειται να συμβάλουμε στην εξομάλυνση της βάναυσης και παράνομης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Η προσοχή μας στη G20 παραμένει στραμμένη στο σημαντικό έργο που έχουμε μπροστά μας και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία».

Η ένταση που καταγράφηκε στην Ατλάντα αποτελεί μία ακόμη ένδειξη του ρήγματος που έχει προκαλέσει η προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να επαναφέρει τη Ρωσία και τον απομονωμένο πρόεδρό της, Βλαντίμιρ Πούτιν, στη διεθνή κοινότητα, παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία. Διπλωμάτες που συμμετείχαν στην εναρκτήρια συνεδρίαση περιέγραψαν το κλίμα ως φιλικό, ωστόσο επισήμαναν ότι η στάση της Ρωσίας απέναντι στην Ουκρανία παραμένει αμετακίνητη. Το ίδιο ισχύει και για την αντίθεσή της στην ένταξη της Πολωνίας στην G20.

Οι διαφωνίες αυτές, στις οποίες προστίθεται και η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να μην προσκαλέσει τη Νότια Αφρική, παρά τις αντιρρήσεις άλλων χωρών, αναμένεται πιθανότατα να εμποδίσουν τους υπουργούς Εξωτερικών να καταλήξουν σε κοινό ανακοινωθέν μετά την ολοκλήρωση των εργασιών το Σάββατο, σύμφωνα με συμμετέχοντες στη σύνοδο.

«Έχουμε πολέμους σε εξέλιξη»

Η εξέλιξη αυτή δεν προκάλεσε έκπληξη στον αντιπρόεδρο της πολωνικής κυβέρνησης και υπουργό Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, ο οποίος εκπροσωπεί τη χώρα του για πρώτη φορά ως προσκεκλημένη σε σύνοδο της G20. «Έχουμε πολέμους σε εξέλιξη και στο ίδιο τραπέζι κάθονται χώρες που συμμετέχουν σε αυτούς. Επομένως, είναι εξαιρετικά δύσκολο να συμφωνήσουμε σε μια κοινή θέση», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Αρκετοί συμμετέχοντες, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν είχαν εξουσιοδότηση να αναφερθούν στις συνομιλίες κεκλεισμένων των θυρών, ανέφεραν ότι όλοι συμφώνησαν να προσπαθήσουν να ξεπεράσουν τις διαφορές τους, παρά τις περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας. Στόχος είναι να συμβάλουν στην επιτυχία της συνόδου κορυφής της G20 τον επόμενο μήνα, την οποία θα φιλοξενήσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στη Φλόριντα.

Η Ουκρανία δεν έλαβε πρόσκληση για τη φετινή G20

Η Ουκρανία, η οποία δεν είναι μέλος της G20, αλλά είχε προσκληθεί σε προηγούμενες συναντήσεις, δεν έλαβε πρόσκληση φέτος. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι πρόκειται για συνειδητή επιλογή, καθώς η πρόσκληση απευθύνθηκε αποκλειστικά στα επίσημα μέλη της ομάδας. Αντίθετα, η Πολωνία, η οποία επίσης δεν είναι μέλος, επιδιώκει την επίσημη ένταξή της, έχοντας τη στήριξη των ΗΠΑ. Από τη λίστα των προσκεκλημένων, ωστόσο, απουσίαζε η Νότια Αφρική, ιδρυτικό μέλος της G20 και η μοναδική αφρικανική χώρα που συμμετέχει στην ομάδα.

Η Νότια Αφρική βρίσκεται σε αντιπαράθεση σε πολλά μέτωπα με την κυβέρνηση Τραμπ. Μάλιστα, όταν είχε την προεδρία της G20 πέρυσι, κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο Τραμπ και ο Ρούμπιο, απείχαν από τις συναντήσεις που διοργάνωσε. «Έχουμε επανειλημμένα επισημάνει ότι η μη συμμετοχή μας δεν αποτελεί δική μας επιλογή», δήλωσε η Φιντίλε Κουνένε, εκπρόσωπος του υπουργού Διεθνών Σχέσεων της Νότιας Αφρικής, Ρόναλντ Λαμόλα.

Προωθεί συστηματικά τη γεωπολιτική ατζέντα της Άγκυρας στην Ευρώπη για την Ανατολική Μεσόγειο, το Κυπριακό, τη Συρία και τη Λιβύη, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως μια παγκόσμια ανθρωπιστική δύναμη και έναν απαραίτητο, σταθερό εταίρο για τη Δύση, εναντίον πραγματικών και φανταστικών εχθρών. Το δίκτυό της δείχνει και τις φιλοδοξίες τους. Εκπέμπουν οι εξής σταθμοί:

• TRT World (Αγγλικά) σε όλο τον κόσμο
• TRT Arabi (Αραβικά)
• TRT Deutsch (Γερμανικά)
• TRT Français (Γαλλικά)
• TRT Russian (Ρωσικά)
• TRT Espanol (Ισπανικά)
• TRT Balkan (για τις χώρες των Βαλκανίων σε Αλβανικά, Σλαβομακεδονικά, Βοσνιακά, Κροατικά και Σερβικά, αντίστοιχα, για κάθε κράτος)
• TRT Afrika (για την αφρικανική, στα Αγγλικά, Γαλλικά, Σουαχίλι, που είναι η πιο διαδεδομένη γλώσσα στην Ανατολική Αφρική, Χάουσα, που ομιλούνται κυρίως στη Νιγηρία και τον Νίγηρα. Στελεχώνεται από δημοσιογράφους και επαγγελματίες των media από 15 διαφορετικές αφρικανικές χώρες, με στόχο να παρουσιάζει τις ειδήσεις της ηπείρου “αντικειμενικά” και “όχι αποικιοκρατικά”).

Στην Κεντρική Ασία, για να ασκεί επιρροή, εκπέμπει σε δύο γλώσσες, στα ρωσικά, που ομιλούνται ευρέως, αλλά και στις εθνικές γλώσσες. Συγκεκριμένα, έχει το δορυφορικό κανάλι TRT Avaz (που σημαίνει Φωνή), το οποίο εκπέμπει σε 27 χώρες και μεταδίδει προγράμματα, ειδήσεις, ντοκιμαντέρ και τις δημοφιλείς τουρκικές σαπουνόπερες μεταφρασμένες απευθείας στη γλώσσα των Ουζμπέκων, των Κιργιζίων, του Τουρκμένων, των Αζέρων και των Καζάκων. Πρόσφατα, μάλιστα, το δίκτυο επεκτάθηκε και στα Φαρσί (Περσικά) για να καλύψει και το Τατζικιστάν, ενώ έχει ήδη και έκδοση σε Παστού για το Αφγανιστάν και το Πακιστάν.

Γερμανία

Γερμανόφωνο και αντίστοιχα γαλλόφωνο είναι το TRT Deutsch και το TRT Francais. Τα μέσα αυτά δεν απευθύνονται μόνο στην πολυπληθή τουρκική διασπορά, αλλά στοχεύουν απευθείας στους Ευρωπαίους, γι’ αυτό και χρησιμοποιούν την γλώσσα της κάθε χώρας. Η επίσημη αιτιολογία είναι ότι “προωθούν την ενσωμάτωση” και ότι γι΄ αυτό το λόγο δεν εκπέμπουν στα τουρκικά αλλά “απευθύνονται στους Τούρκους πολίτες στη γλώσσα της χώρας που τους φιλοξενεί”.

Παράλληλα εκπέμπει βέβαια και το τουρκόφωνο TRT Türk, 24 ώρες το 24ωρο μέσω δορυφόρου και καλωδιακών δικτύων σε όλη την Ευρώπη. Οι Τούρκοι έχουν φροντίσει τα προγράμματα όλων αυτών των σταθμών να είναι πλήρως προσαρμοσμένα στις ανάγκες της διασποράς. Περιλαμβάνει ειδήσεις από τις ευρωπαϊκές χώρες (με έμφαση στα προβλήματα των μεταναστών), ενημερωτικές εκπομπές για νομικά και γραφειοκρατικά θέματα των Τούρκων του εξωτερικού, καθώς και πολιτιστικά προγράμματα. Γενικά, όμως, προσπαθεί να “τραβήξει” ως τηλεθεατές τους μη τουρκόφωνους Ευρωπαίους.

Τα κανάλια της εστιάζουν έντονα σε θέματα ρατσισμού, ισλαμοφοβίας και κοινωνικών διακρίσεων στην Ευρώπη, προβάλλοντας ταυτόχρονα την Τουρκία ως την προστάτιδα των μουσουλμανικών πληθυσμών και ασκώντας σκληρή κριτική στις κυβερνήσεις του Παρισιού ή του Βερολίνου όταν αυτές έρχονται σε ρήξη με την Άγκυρα.

Στη Γερμανία, όπου ζουν εκατομμύρια πολίτες τουρκικής καταγωγής, η επιρροή της Άγκυρας έχει περάσει και στο πολιτικό δίκτυο DAVA (που θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως ο άτυπος βραχίονας του κόμματος AK του Ερντογάν στη Γερμανία) και το οποίο χρησιμοποιεί ένα εκτεταμένο δίκτυο δικών του ψηφιακών μέσων, influencers στο TikTok και στο Instagram. Μέσα από αυτό το δίκτυο, προωθείται μια ξεκάθαρα φιλοτουρκική πολιτική γραμμή.

Παράλληλα εκπέμπουν και τουρκικά κανάλια σε ευρωπαϊκή “εκδοχή”. Αναλυτικά, εκπέμπει το Euro D (που είναι η ευρωπαϊκή έκδοση του Kanal D), το Euro Star (η ευρωπαϊκή έκδοση του Star TV), το ATV Avrupa (η ευρωπαϊκή έκδοση του ATV) και το Show Turk (η ευρωπαϊκή έκδοση του Show TV). Όλα αυτά είναι τουρκόφωνα και μεγαλύτερη απήχηση θεωρείται ότι έχει το ATV Europa. Αυτός ο σταθμός ελέγχεται από την οικογένεια Καλίοντζου, που έχει πολλούς δεσμούς προσωπικά με τον Ερντογάν και που κατασκευαστικό “παρακλάδι” της είχε αναλάβει το 2013 το νέο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης.

Στη Γερμανία ζουν 1,5 εκατομμύριο Τούρκοι υπήκοοι και 3,5 εκατομμύρια τουρκόφωνοι που πήραν την γερμανική υπηκοότητα κυρίως μετά το 2024, όταν άλλαξε ο νόμος και επιτράπηκε η διπλή υπηκοότητα. Ένα πρόβλημα σε αυτό ήταν και παραμένει, πως για να δοθεί η υπηκοότητα ο Τούρκος (ή και Παλαιστίνιος μετανάστης) πρέπει να υπογράψει ότι σέβεται την εβραϊκή ζωή και ότι αναγνωρίζει το δικαίωμα ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ). Αν δεν υπήρχε αυτή η προϋπόθεση ίσως να είχαν πάρει τη γερμανική υπηκοότητα όλοι οι Τούρκοι μετανάστες.

Οι δημοσιογράφοι

Όλα τα προαναφερόμενα κανάλια εκπέμπουν δωρεάν σε όλη την Ευρώπη μέσω της «Δυτικής δέσμης» (West Beam) του τουρκικού δορυφόρου Türksat. Αυτό σημαίνει ότι οποιοσδήποτε στην Ευρώπη διαθέτει ένα απλό δορυφορικό πιάτο στραμμένο σε αυτή τη θέση μπορεί να τα πιάσει χωρίς συνδρομή. Στις χώρες με πολλούς τουρκόφωνους, αυτοί οι τηλεοπτικοί σταθμοί είναι “ενσωματωμένοι” στα εγχώρια πακέτα τηλεόρασης. Για παράδειγμα, στη Γερμανία μεταδίδονται μέσω των δικτύων της Vodafone και της MagentaTV (Deutsche Telekom), ενώ σε όλη την Ευρώπη διανέμονται μέσω των επίσημων συνδρομητικών ευρωπαϊκών πακέτων της Digitürk Euro και της D-Smart.

Παράλληλα δεκάδες είναι οι τουρκικής καταγωγής τηλεοπτικοί αστέρες, ειδικά στη Γερμανία και υπολογίζονται σε εκατοντάδες οι δημοσιογράφοι τουρκικής καταγωγής. Αν και αποτελούν σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, αποτελούν μόνον το 5% των δημοσιογράφων, που είναι 25.000 συνολικά στην μεγαλύτερη Ένωση Συντακτών αλλά και που στην πράξη είναι 120.000 διότι υπάρχουν τρεις ενώσεις -οι τουρκικής καταγωγής δημοσιογράφοι τεκμαίρεται ότι είναι τουλάχιστον 1.500.

Πάντως αν και μερικοί παρουσιάζουν δελτία και εκπομπές, μόνον ένας κατάφερε να γίνει αρχισυντάκτης και μέλος διευθυντικής ομάδας -κι αυτόν τον “έφαγε” ο Ματίας Ντέπφνερ, ο δισεκατομμυριούχος… κριτικός μουσικής που έγινε CEO προ πενταετίας στον τεράστιο εκδοτικό  όμιλο Sprιnger όταν του χάρισε πλειοψηφικό πακέτο η χήρα του νεκρού πλέον εκδότη Σπρίνγκερ.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η τουρκική προπαγάνδα μέσω των δικών της μέσων πάντως δεν είναι απαραίτητη στην Ευρώπη, διότι πολλοί δουλεύουν για εκείνην για τους δικούς τους λόγους. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, ο μόνος που ήταν κάθετος στο πρόσφατο πρόβλημα με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ήταν ο Ντέπφνερ  που πήρε την πιο αντιτουρκική στάση από όλα τα έντυπα.

Να αναφέρουμε ότι ο Ντέπφνερ εν γένει είναι κατά των μεταναστών, αμερικανόφιλος και φιλο-ισραηλινός με ανεπίσημες συμπάθειες στο AfD. (Του ανήκουν η θεωρητικά βρετανική Telegraph, οι BILD, Die Welt & Welt TV, το “αμερικανικό” Politico και το Politico Europe, το Business Insider, οικονομικό και ειδησεογραφικό site παγκόσμιας εμβέλειας και η μεγαλύτερη εφημερίδα ταμπλόιντ στην Πολωνία, η Fakt.

Ο όμιλος αυτός κρατά αντιτουρκική στάση, αλλά όχι απαραιτήτως φιλελληνική, καθώς το πρόβλημά του είναι να μην απειληθεί το Ισραήλ. Ο ίδιος ο Ντέπφνερ έχει δηλώσει ότι «είμαι μη Εβραίος σιωνιστής» και έχει πολλές και στενές σχέσεις με εβραϊκά κεφάλαια. Εν γένει σχεδόν όλα τα γερμανικά μέσα κρατούν πάρα πολλές ισορροπίες με την Τουρκία, όχι μόνον επειδή ζουν στη Γερμανία εκατομμύρια Τούρκοι ψηφοφόροι/αναγνώστες, αλλά επειδή θεωρούν την Τουρκία ανάχωμα για τον έλεγχο του μεταναστευτικού και “απαραίτητη για τα αμυντικά σχέδια της Ευρώπης λόγω της απειλής από τη Ρωσία”.

Τα έντυπα του Ντέπφνερ κράτησαν λοιπόν την πιο αντιτουρκική στάση, ενώ τα άλλα, κάπως “μάσησαν τα λόγια τους”. Η κορυφαία οικονομική εφημερίδα της Γερμανίας, Handelsblatt, βλέπει το θέμα καθαρά μέσα από το πρίσμα των ενεργειακών πόρων και των αγορών και σχολιάζει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτελεί «απειλή για τα ευρωπαϊκά σχέδια εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο (όπως ο αγωγός EastMed)». Εντούτοις η Handelsblatt υπενθυμίζει διαρκώς στους αναγνώστες της τις τεράστιες γερμανικές εξαγωγές προς την Τουρκία και την ανάγκη διατήρησης της Άγκυρας στο δυτικό στρατόπεδο, προτάσσοντας τελικά μια στάση “οικονομικού πραγματισμού”.

Η σοσιαλδημοκρατική Süddeutsche Zeitung του Μονάχου αντιμετωπίζει το σύμφωνο ως μέρος της “επεκτατικής εξωτερικής πολιτικής” του Ερντογάν. Ωστόσο, οι αναλυτές της συχνά κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη συνοχή του ΝΑΤΟ, ζητώντας από το Βερολίνο να αναλάβει «ρόλο μεσολαβητή ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα, αντί να πάρει μια επιθετική στάση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ατύχημα».

Προβολή από βρετανικά και γαλλικά μέσα

Στον παραδοσιακό ευρωπαϊκό Τύπο, αν και δεν υπάρχει επισήμως φιλοτουρκική γραμμή, πολλά βρετανικά μέσα (και μάλιστα υπολογίσιμα) στηρίζουν συχνά την Τουρκία. Μεταξύ αυτών είναι το περιοδικό Spectator, αλλά πιο πολύ οι Financial Times. Και τα δύο μέσα θυμίζουν την αμερικανική σύσταση “να τα βρούμε” με την Τουρκία, θεωρώντας ότι η ορθή πολιτική, είναι η realpolitik. Ουσιαστικά ζητούν η ΕΕ και το ΝΑΤΟ να δείχνουν ανοχή στις “παρασπονδίες” της Άγκυρας, επειδή η Τουρκία είναι οικονομικά και στρατιωτικά πολύ σημαντική για να την “χάσει” η Δύση, ειδικά στον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών και στη γεωπολιτική ισορροπία της Μέσης Ανατολής. Πώς μπορεί να τη χάσει αφού δεν την έχει, είναι άλλο θέμα προφανώς.

Ακόμα και η Monde κράτησε σχεδόν φιλοτουρκική στάση μετά την στρατηγική επαναπροσέγγιση Παρισιού – Άγκυρας. Η υπογραφή του Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας και οι συζητήσεις για την πώληση του ευρωπαϊκού αντιαεροπορικού συστήματος SAMP/T στην Τουρκία έχουν οδηγήσει αρκετά γαλλικά αναλυτικά μέσα (όπως αμυντικά sites και δεξαμενές σκέψης) σε μια πιο ρεαλιστική και λιγότερο επικριτική κάλυψη της Τουρκίας.

Η Le Monde υπογράμμισε ότι, παρά τις έντονες πολιτικές διαφωνίες του παρελθόντος μεταξύ Μακρόν και Ερντογάν, «η Γαλλία και η Τουρκία παραμένουν δύο κορυφαίοι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ». Στο πλαίσιο αυτό, η εφημερίδα ανέλυσε τη συμφωνία ως «ένα βήμα για τη σταθερότητα, την ανταλλαγή πληροφοριών και την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, ειδικά σε μια περίοδο που η Ευρώπη βρίσκεται σε μια άτυπη υβριδική αντιπαράθεση με τη Ρωσία».

Η εφημερίδα εστίασε ιδιαίτερα στην οικονομική διάσταση της προσέγγισης, αφού η Τουρκία υποστηρίζει ότι ενδιαφέρεται για το αντιαεροπορικό σύστημα SAMP/T (γαλλο-ιταλικής κατασκευής) και οι πύραυλοι Meteor, επισημαίνοντας ότι «για τη Γαλλία, η Τουρκία αποτελεί μια τεράστια και υπολογίσιμη αγορά στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας». Παρόμοια είναι και η στάση των ιταλικών μέσων, που εξάλλου τάσσονται “παραδοσιακά” πιο κοντά στις απόψεις της Τουρκίας παρά της Ελλάδας σε γεωπολιτικά ζητήματα.

Ο κλασικός Τύπος

Η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον αυτό το μέσον στο εξωτερικό, καθώς η έντυπη ημερήσια δημοσιογραφία είναι υπό κατάρρευση εδώ και πολλά χρόνια σε όλες τις χώρες του κόσμου – της Τουρκίας περιλαμβανομένης. Η Hürriyet, ιστορική και η μεγαλύτερη σε κυκλοφορία τουρκική εφημερίδα στην Ευρώπη (κυκλοφορούσε στη Γερμανία από το 1969), σταμάτησε οριστικά την έντυπη κυκλοφορία της στην ΕΕ τον Ιανουάριο του 2025. Η ιδιοκτήτρια εταιρεία (όμιλος Demirören) αποφάσισε να διατηρήσει το μέσο αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή στην Ευρώπη, λόγω της κατακόρυφης πτώσης των πωλήσεων και του υψηλού κόστους εκτύπωσης.

Άλλες μεγάλες τουρκικές εφημερίδες, όπως η Milliyet και η αθλητική Fanatik, είχαν ήδη καταργήσει τις ευρωπαϊκές έντυπες εκδόσεις τους, ενώ η Zaman έκλεισε οριστικά. Όμως έχουν μεγάλη επισκεψιμότητα οι ιστότοποί τους σε όλη την Ευρώπη. Σε αυτούς δεν θα επεκταθούμε γιατί είναι δεκάδες χιλιάδες και αφορούν εξάλλου μόνον τους τουρκόφωνους επειδή οι περισσότεροι δεν έχουν αγγλική έκδοση -το Anadolu πάντως, το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων, έχει και αγγλόφωνη και γαλλόφωνη έκδοση. Πολλούς επισκέπτες δέχεται η αντιπολιτευόμενη Sözcü (sozcu.com.tr), αλλά και ο ιστότοπος των φιλοκυβερνητικών Hürriyet (hurriyet.com.tr), Sabah (sabah.com.tr) και Milliyet (milliyet.com.tr)

Στο έκτακτο δελτίο δεν αναφέρεται η Αττική, επειδή αυτό αφορά τις προειδοποιήσεις για σχετικά έντονα φαινόμενα. Για την Αττική αναμένονται απλώς τοπικές βροχές και ίσως μπόρες το μεσημέρι και το απόγευμα της Κυριακής, χωρίς όμως τα φαινόμενα να χαρακτηρίζονται επικίνδυνα. Για την Δευτέρα προβλέπεται επίσης άστατος καιρός με πρόσκαιρες νεφώσεις και ίσως τοπικές βροχοπτώσεις. Για την Θεσσαλονίκη προβλέπονται για αύριο Κυριακή έντονες βροχοπτώσεις (κίτρινος συναγερμός), ενώ για την Δευτέρα αναμένονται λιγότερες βροχές.

Όσον αφορά στην Αττική πάντως ο μετεωρολόγος Γιάννης Καλλιάνος αναφέρει πως από το πρωί έως και το απόγευμα, ο καιρός στην πρωτεύουσα θα είναι άστατος με βροχές κατά περιόδους και κατά διαστήματα καταιγίδες. Αναφέρει πως οι καταιγίδες θα είναι τοπικά ισχυρές. Τα ύψη βροχής που θα πέσουν στην Αττική λόγω της κακοκαιρίας, θα φτάσουν έως και τα 40χιλιοστά – ποσότητες που θεωρούνται αρκετά αυξημένες αν σημειωθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Δεν αποκλείονται να προκληθούν πλημμύρες ή συσσωρεύσεις υδάτων σε συγκεκριμένα σημεία.

Ειδικότερα, κατά τόπους ισχυρές βροχές και καταιγίδες προβλέπονται:

Την Κυριακή (01-11-2026)

α. Στα νησιά του Ιονίου από τις πρώτες ώρες έως το μεσημέρι.

β. Στην Ήπειρο, τη δυτική Στερεά και τη δυτική και νότια Πελοπόννησο από τις πρώτες πρωινές ώρες έως το απόγευμα.

γ. Στην κεντρική και ανατολική Μακεδονία από τις πρωινές ώρες έως αργά τη νύχτα.

δ. Στα νησιά του βορείου και ανατολικού Αιγαίου από τις απογευματινές ώρες έως αργά τη νύχτα.

ε. Στα Δωδεκάνησα από το απόγευμα.

Τη Δευτέρα (02-11-2026)

α. Στα νησιά του Ιονίου, κατά διαστήματα, από τις πρωινές ώρες.

β. Στην Ήπειρο, τη δυτική Στερεά και τη δυτική Πελοπόννησο από το απόγευμα μέχρι αργά τη νύχτα.

γ. Στα Δωδεκάνησα, κατά διαστήματα, μέχρι τις βραδινές ώρες.