Να σημειωθεί ότι ένα από τα επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς για την ακυρότητα του (πέραν ότι παραβιάζει κατάφορα το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας) ήταν ότι δεν είχε επικυρωθεί από το εκλεγμένο Κοινοβούλιο της χώρας, όπως προβλέπει η εσωτερική νομοθεσία της Λιβύης. Πλέον η Τουρκία θα ισχυρίζεται ότι το παράνομο μνημόνιο διαθέτει πλέον τη θεσμική νομιμοποίηση ολόκληρης της Λιβύης.

Τρίπολη και Βεγγάζη, λοιπόν, συμφωνούν ότι η Μέση Γραμμή Ελλάδας-Λιβύης πρέπει να οριστεί μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών με την Ελλάδα, πως τα νησιά δεν έχουν αυτομάτως πλήρη επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες και ότι για τον καθορισμό της μέσης γραμμής θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η λιβυκή νομοθεσία (που μεταξύ άλλων στηρίζεται στο “κλείσιμο” του Κόλπου της Σύρτης) αλλά και το παράτυπο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Καθώς υπάρχει – έστω και τυπικά – διάλογος Ελλάδας-Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες, πλέον Τρίπολη και Βεγγάζη θα συμφωνούν ότι, σε μία ενδεχόμενη προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το συνυποσχετικό να περιλαμβάνει και την αποδοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου – στην ουσία συμφωνίας.

Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα είχε αποπειραθεί να καταλήξει σε συμφωνία οριοθέτησης με το καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι. Η προσπάθεια εκείνη είχε ναυαγήσει, επειδή η Λιβύη έκλεισε παρανόμως τον Κόλπο της Σύρτης, ενέργεια την οποία επικαλούνται και σήμερα οι Λίβυοι, όπως προαναφέραμε.

Συμφωνία με Λιβύη, όχι μνημόνιο

Την όποια προσδοκία είχε η Αθήνα από τις επαφές της και με τις δύο λιβυκές κυβερνήσεις, ήρθε να διαψεύσει εκκωφαντικά η εξέλιξη της Τρίτης, που έφερε ξανά (και δραματικά) στο προσκήνιο το παράτυπο μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης πλέον (και όχι Άγκυρας-Τρίπολης, όπως αποκαλούνταν αρχικά).

Το θαλάσσιο μνημόνιο είχε υπογραφεί από τον τότε πρωθυπουργό Φάγεζ αλ-Σάρατζ, κατά την επίσκεψη του στην Κωνσταντινούπολη, ενώ οι δυνάμεις του Χαφτάρ πολιορκούσαν την λιβυκή πρωτεύουσα, όπου έδρευε η κυβέρνηση του πρώτου (και εδρεύει η σημερινή αναγνωρισμένη κυβέρνηση υπό τον Ντμπεϊμπά). Είχε συνοδευτεί και από μία άλλη συμφωνία που επέκτεινε την συνεργασία Άγκυρας-Τρίπολης στον στρατιωτικό τομέα, την οποία έκτοτε η Τρίπολη έχει αναβαθμίσει με άλλες συμφωνίες.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι ένα κείμενο πέντε σελίδων, γραμμένο σε τρεις γλώσσες: Τουρκικά, αραβικά και αγγλικά. Σύντομο και περιεκτικό θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κανείς. Ο όρος που υιοθετήθηκε επίσημα είναι «μνημόνιο κατανόησης». Όμως, στην πραγματικότητα, πρόκειται για συμφωνία.

Είναι σαφές ότι ο λόγος που η συμφωνία δεν ονομάστηκε συμφωνία ήταν ακριβώς για να μην απαιτείται η κύρωσή της από το λιβυκό Κοινοβούλιο, που όπως προαναφέραμε δεν ελέγχει ακόμα και σήμερα η κυβέρνηση της Τρίπολης. Όμως, το γεγονός ότι περιλαμβάνει δεσμευτικές διατάξεις και εσωτερικές διαδικασίες επικύρωσης δεν το καθιστά μνημόνιο, αλλά συμφωνία. Αυτά προβλέπονται μόνο σε συμφωνίες.

Η Άγκυρα είχε προετοιμάσει το έδαφος για τη συμφωνία οριοθέτησης, αποστέλλοντας επιστολή στον ΟΗΕ, με την οποία κοινοποιούσε τις συντεταγμένες της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, έτσι όπως αυθαίρετα την προσδιορίζουν οι Τούρκοι. Προηγήθηκαν οι χάρτες που είχε παρουσιάσει τον Νοέμβριο του 2018 στην λιβυκή κυβέρνηση, ο τότε Τούρκος υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ, σύμφωνα με τους οποίους η Ελλάδα έχει “υφαρπάξει” 39.000 τ. χλμ. από την υφαλοκρηπίδα της Λιβύης, το Καστελλόριζο δεν έχει δικαιώματα στη θαλάσσια περιοχή που το περικλείει και οι ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου δεν τέμνονται μεταξύ τους.

Ακτινογραφία του τουρκολιβυκού μνημονίου 

Η συμφωνία οριοθέτησης με την αναγνωρισμένη λιβυκή κυβέρνηση έχτισε ουσιαστικά το δόγμα για τη “Γαλάζια Πατρίδα”, καθώς, η Τουρκία επιδιώκει την “κατάργηση” της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην Ελλάδα του συμπλέγματος του Καστελλόριζου, της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης!

Το κείμενο αποτελείται από ένα προοίμιο και έξι σύντομα άρθρα. Με αυτά οριοθετούνται οι θαλάσσιες ζώνες των δύο χωρών. Στο κείμενο γίνεται ρητή αναφορά στην υφαλοκρηπίδα και στην ΑΟΖ, παρ’ ότι η Τουρκία δεν έχει ανακηρύξει μέχρι σήμερα ΑΟΖ στο Αιγαίο ή στη Μεσόγειο, προφανώς για να μην ανακηρύξει ΑΟΖ και η Ελλάδα. Έχει βέβαια υφαλοκρηπίδα, την οποία δεν χρειάζεται ένα κράτος να ανακηρύξει. Με το μνημόνιο εμμέσως ανακηρύσσεται ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όμως, ενώ στη Μαύρη Θάλασσα η Τουρκία δημιούργησε ΑΟΖ με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, στην Ανατολική Μεσόγειο αγνοεί τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία προβλέπει ρητά ότι όποιο νησί διαθέτει ακόμα και στοιχειώδη οικονομική ζωή διαθέτει υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Είναι αλήθεια ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων ΕΘνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, η δε Λιβύη την υπέγραψε το 1984 και την κύρωσε αργότερα. Όμως, και η Τουρκία δεσμεύεται από αυτήν, επειδή μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν επικυρώθηκε από τον αναγκαίο αριθμό των 60 χωρών, αποτελεί διεθνές δίκαιο.

Η “συνοριακή γραμμή” Τουρκίας-Λιβύης

Η οριοθέτηση που κάνει το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης είναι παντελώς αυθαίρετη και παραβιάζει κατάφωρα το Δίκαιο της Θάλασσας, επειδή δεν αναγνωρίζει στα νησιά υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Τους αναγνωρίζει μόνο χωρικά ύδατα 6 μιλίων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τόσο η Τουρκία, όσο και η Λιβύη, να οικειοποιούνται ελληνικές θαλάσσιες ζώνες από τον άξονα Καστελλόριζο-Ρόδος-Κάρπαθος-Κάσος-Κρήτη.

Η συμφωνία καθορίζει μία συνοριακή γραμμή Τουρκίας-Λιβύης μήκους 19 μιλίων που ορίζεται από δύο σημεία. Το πρόβλημα δεν είναι το μήκος του ορίου, αλλά το σημείο στο οποίο βρίσκεται. Έχει τοποθετηθεί σε απόσταση 182 μιλίων από τις τουρκικές ακτές. Από αυτή τη συνοριακή γραμμή, η Κρήτη απέχει 43 μίλια.

Η οριοθέτηση αυτή είναι παράνομη, επειδή στηρίχτηκε στον ισχυρισμό ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, ο οποίος παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως προαναφέραμε. Το διεθνές δίκαιο ορίζει ότι για να γίνει θαλάσσια οριοθέτηση πρέπει να υπάρχει γειτνίαση των περιοχών. Οι ακτές δύο κρατών πρέπει να είναι είτε παρακείμενες, είτε αντικείμενες. Οι ακτές απέναντι στη Λιβύη είναι οι νότιες ακτές της Κρήτης όχι της Τουρκίας.

Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ

Πριν εξηγήσουμε τι είναι η αρχή της μέσης γραμμής, ας θυμηθούμε τους όρους υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Η υφαλοκρηπίδα είναι γεωφυσική έννοια. Αποτελεί την ομαλή προέκταση της ακτής κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας ως το σημείο στο οποίο αυτή διακόπτεται απότομα (κλίση 30-45 μοιρών). Με άλλα λόγια, είναι ο θαλάσσιος βυθός πέρα από τα χωρικά ύδατα ενός κράτους, στην περίπτωση της Ελλάδας πέρα από τα 6 μίλια (όλα σχεδόν τα υπόλοιπα παράκτια κράτη έχουν επεκτείνει μονομερώς τα χωρικά τους ύδατα στα 12 μίλια, όπως έχουν δικαίωμα από το Δίκαιο της Θάλασσας).

Η υφαλοκρηπίδα είναι σημαντική, λόγω του γεγονότος ότι η τεχνολογία επιτρέπει την εκμετάλλευση υποθαλάσσιων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το παράκτιο κράτος έχει κυριαρχικό δικαίωμα να εκμεταλλεύεται τέτοια κοιτάσματα στην υφαλοκρηπίδα του.

Η ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη κατοχυρώθηκε με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Εκτείνεται το πολύ μέχρι τα 200 μίλια προς την ανοικτή θάλασσα. Στην περίπτωση της Μεσογείου, λόγω του κλειστού χαρακτήρα της δεν υπάρχουν τέτοιες αποστάσεις. Στην ΑΟΖ του ένα παράκτιο κράτος έχει κυριαρχικό δικαίωμα να εκμεταλλεύεται υποθαλάσσια κοιτάσματα (υφαλοκρηπίδα), τον βυθό (π.χ. φύκια ή και υδρίτες μεθανίου), τη στήλη του θαλάσσιου ύδατος (αλιεία), αλλά και την επιφάνεια της θαλάσσης. Στην ΑΟΖ του ένα κράτος μπορεί να κατασκευάσει ακόμα και τεχνητές νησίδες, καθώς και εγκαταστάσεις για την εκμετάλλευση της ενέργειας από τα κύματα.

Αρχές οριοθέτησης

Η οριοθέτηση της ΑΟΖ πραγματοποιείται όταν το κράτος την ανακηρύξει, εκτός εάν εμπλέκονται παρακείμενα (όμορα) ή παρακείμενα (γεωγραφικά αντικριστά) κράτη, όπως η Ελλάδα και η Τουρκία στο Αιγαίο. Τότε, απαιτείται συμφωνία διμερούς οριοθέτησης. Στην περίπτωση που υπάρχει διαφορά αυτή μπορεί να λυθεί με παραπομπή της σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Η αρχή της μέσης γραμμής είναι ο βασικός κανόνας οριοθέτησης και της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ (όπως και των χωρικών υδάτων σε θαλάσσια στενά) μεταξύ κρατών. Σύμφωνα με αυτή την αρχή το όριο είναι τα σημεία στη θάλασσα που απέχουν ίση απόσταση από τις εκατέρωθεν στεριές (χερσαίες και νησιώτικες). Το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει ως συμπληρωματική αρχή οριοθέτησης και την αρχή της αναλογικότητας, η οποία λαμβάνει υπόψη το μέγεθος της εκατέρωθεν στεριάς, καθώς και τη γεωγραφική διαμόρφωση.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση δεν μπορεί να γίνει με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, αλλά της «δίκαιης κατανομής». Επικαλείται την αρχή της ευθυδικίας, η οποία επιτρέπει σε δύο γειτνιάζοντα παράκτια κράτη να οριοθετήσουν την υφαλοκρηπίδα τους κατά τρόπο που θεωρούν πιο δίκαιο από την αρχή της μέσης γραμμής, λόγω ειδικών συνθηκών που επικρατούν στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Η Τουρκία έχει πιαστεί από αυτή τη δυνατότητα για να αμφισβητήσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, ισχυριζόμενη ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, με την Λιβύη στο σύνολο της πλέον να ακολουθεί.

Το μνημόνιο δημιουργεί “τουρκική λίμνη”

Ας επιστρέψουμε, όμως, στο μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης. Δεδομένου ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για συμφωνία με δεσμευτικό χαρακτήρα και έχοντας επικυρωθεί και από τις δύο πλευρές, πλέον τίθεται σε ισχύ. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση με διαδικασία εξπρές την είχε κυρώσει, στον αντίποδα του λιβυκού Κοινοβουλίου που απέφευγε να το κάνει, μέχρι που τελικά το έπραξε την Τρίτη, έπειτα από πολύ παρασκήνιο και τουρκικές πιέσεις.

Να σημειωθεί ότι η Βεγγάζη είχε δείξει την πρόθεση της από το καλοκαίρι του 2025 όταν – ενώ ακόμα τυπικά απέρριπτε το μνημόνιο – είχε ορίσει Επιτροπή στο Κοινοβούλιο για την εξέταση του. Την ίδια στιγμή, η τουρκική επιρροή όλο και διευρύνονταν και συνεχίζει να διευρύνεται στην Ανατολική Λιβύη, παρόλο που στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου η Τουρκία μετείχε σε “πόλεμο δια αντιπροσώπων με τις δυνάμεις του Χαφτάρ, τον οποίο αποκαλούσε «πραξικοπηματία».

Η δε εμπλοκή του Χαφτάρ στον εμφύλιο του Σουδάν – όπου υποστηρίζει τους παραστρατιωτικούς του RSF και όχι τις ένοπλες δυνάμεις του στρατηγού Μπουρχάν που στηρίζει το Κάιρο – απέδειξε ότι έχει πλέον περιορίσει την εξάρτηση του από την Αίγυπτο, η οποία απορρίπτει το επίμαχη θαλάσσιο μνημόνιο-συμφωνία. ΗΠΑ, ΕΕ, χώρες της περιοχής, όπως και το Ισραήλ, θεωρούν επίσης παράτυπο το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Πάντως, με το παράνομο μνημόνιο-συμφωνία, Τουρκία και Λιβύη δεν επιδιώκουν μόνο να οικειοποιηθούν πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων που βρίσκονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή ορίζεται από την αρχή της μέσης γραμμής, αλλά και να εξοβελίσουν τις ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται νότια και νοτιανατολικά της Κρήτης. Η Τουρκία αποσκοπεί και στο να αποκόψει την Ελλάδα από την Κύπρο, δημιουργώντας ανάμεσά τους μία “τουρκική λίμνη”.

Αποσκοπεί στο να αφαιρέσει από το τόξο των ελληνικών νησιών Καστελλόριζο-Ρόδος-Κάρπαθος-Κάσος-Κρήτη την  προς ανατολάς υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ τους. Στην πραγματικότητα, το μνημόνιο Άγκυρας-Τρίπολης είναι προσπάθεια αρπαγής μεγάλης θαλάσσιας έκτασης, που σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας ανήκει στη δικαιοδοσία της Ελλάδας, αλλά και μέρους της αιγυπτιακής. Να σημειωθεί ότι η Τουρκία έχει επίσης προσεγγίσει για τα καλά την Αίγυπτο, προσδοκώντας μία συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες, κατ’ αναλογία με αυτήν που είχε υπογράψει τον Νοέμβριο του 2019 αρχικά με την Τρίπολη και πλέον έχει επικυρώσει και η Βεγγάζη, αν και βέβαια δεν έχει βρει ανταπόκριση…

Βλέπετε, οι Γάλλοι έχουν παράδοση με το κάψιμο ιστορικών κτίριων. Θυμίζω εδώ το περίφημο ανάκτορο του Κεραμεικού το οποίο κάηκε μαζί με κάποια τμήματα του Λούβρου – πάλι κατά την Παρισινή Κομμούνα – και αργότερα η Τρίτη Δημοκρατία αποφάσισε να μην το ξαναχτίσει, ταυτίζοντας το με την βασιλεία.

Το Δημαρχείο της Limoges ξεχωρίζει για το εντυπωσιακό καμπανίλε του που έχει ύψος 43 μέτρα και παραπέμπει στην Ρώμη και τον Φραντσέσκο Μπορομίνι. Αλλά και για το εντυπωσιακό σιντριβάνι που βρίσκεται εμπρός του και έχει φτιαχτεί ολοκληρωτικά από πορσελάνη λιμόζ. Αξίζει εδώ να υπογραμμίσουμε ότι σε όλο τον 19ο αιώνα χρησιμοποιείται κατά κόρον η περίφημη στέγη Μανσάρ – πρόκειται για μια τετράπλευρη, κυρτή οροφή με ένθετα παράθυρα – λόγω και της χρηστικότητας αλλά και της πολύ χαρακτηριστικής αισθητικής της.

Παραλλαγή αυτής της στέγης του γαλλικού μπαρόκ είναι κι η οροφή του Δημαρχείου της κουκλίστικης πόλης με τις πορσελάνες η οποία βρίσκεται 400 χιλιόμ. νότια του Παρισιού. Αξίζει εδώ να υπογραμμίσω ότι σ’ όλο τον Μεσαίωνα το κέντρο των πόλεων καταλαμβάνουν οι εντυπωσιακοί καθεδρικοί ναοί, με τον θρησκευτικό τους συμβολισμό και την υποβολή των κομψών όγκων τους. Μετά την επανάσταση του 1789 τα κέντρα των πόλεων κοσμούν τα Δημαρχεία, τα οποία είναι πολύ εντυπωσιακά κατασκευαστικά κι αισθητικά κυρίως γιατί συμβολίζουν την επικράτηση του αστικού καθεστώτος και την υπεροχή των κοινοτικών-δημοκρατικών θεσμών.

ΥΓ. Αντιλαμβάνεται κανείς το γιατί επιλέγουν αυτά τα σεσημασμένα, πολιτικά, κτίρια για να τα πυρπολήσουν οι εξεγερθέντες. Ανέκαθεν. Από την άλλη δεν μπορώ να μην παρατηρήσω πώς οι μεγάλες πόλεις ξεχωρίζουν κυρίως για την μνήμη της αρχιτεκτονικής τους. Για τον σεβασμό των ιστορικών τους κτιρίων. Τη ζωντανή ιστορία τους. Εμείς πάλι, που τώρα κλαίμε υποκριτικά, βιαστήκαμε να καταστρέψουμε τα ιστορικά κέντρα των πόλεων μας, με πρώτη την Αθήνα, στο όνομα της… αξιοποίησης. Δηλαδή του κέρδους. Στερνή μου γνώση…

Σήμερα, στις αμφίβιες και παράκτιες επιχειρήσεις δεν παρατηρείται απλώς μια αλλαγή υλικού ή τακτικών, αλλά μια ευρύτερη αλλαγή παραδείγματος. Και επειδή αυτές οι επιχειρήσεις συνδέονται άμεσα με την άμυνα του Αιγαίου, της κύριας περιοχής ενδεχόμενης στρατιωτικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία, πρόκειται για ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας, το οποίο απαιτεί σοβαρή εξέταση.

Η εξέλιξη των αμφίβιων επιχειρήσεων

Οι αμφίβιες επιχειρήσεις στη σύγχρονη εποχή εξελίχθηκαν κυρίως κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με καθοριστική συμβολή των Αμερικανών και των Βρετανών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν το μεγαλύτερο Σώμα Πεζοναυτών στον κόσμο, το οποίο αποτελεί αυτοτελή κλάδο των ενόπλων δυνάμεων, με δικά του αεροπορικά μέσα και με εν ενεργεία δύναμη που αριθμεί περίπου 170.000 άτομα. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι Αμερικανοί κατασκεύασαν πλήθος εξειδικευμένων μέσων και, ιδιαίτερα από το 1943, τελειοποίησαν το δόγμα τους, πραγματοποιώντας πολυάριθμες επιτυχημένες αποβατικές επιχειρήσεις.

Η πιο απαιτητική μορφή αμφίβιας επιχείρησης είναι η αμφίβια έφοδος, η οποία αποσκοπεί στην εγκατάσταση αποβατικής δύναμης σε κατεχόμενη από τον εχθρό ακτή. Το αποκορύφωμα της εξέλιξης αυτής υπήρξε η συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία, το 1944, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί το ιστορικό αρχέτυπο της αμφίβιας εφόδου μεγάλης κλίμακας.

Η αμφίβια έφοδος απαιτεί μεγάλο αριθμό εξειδικευμένων μέσων, όπως αποβατικά πλοία και σκάφη, αεροπορικές δυνάμεις, μέσα υποστήριξης και εκτεταμένες δυνατότητες επιμελητείας. Πρόκειται για μία από τις πλέον σύνθετες στρατιωτικές επιχειρήσεις, από πλευράς μέσων, εκπαίδευσης, σχεδίασης και διακλαδικού συντονισμού. Κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, σημαντικές αμφίβιες επιχειρήσεις πραγματοποίησαν κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, η Ιαπωνία και η Σοβιετική Ένωση.

Η μεταπολεμική περίοδος

Μεταπολεμικά ίσως μόνο οι Αμερικανοί είχαν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν τέτοιες επιχειρήσεις. Ωστόσο και αυτοί μετά την Κορέα, δεν έχουν πραγματοποιήσει αμφίβια έφοδο σε κατεχόμενη ακτή, πλην κάποιων άλλων μικρής κλίμακας, ενώ οι μεγάλης κλίμακας αμφίβιες έφοδοι εναντίον οργανωμένης παράκτιας άμυνας έγιναν σπάνιες.

Οι Βρετανοί στα Φώκλαντ το 1982, παρότι αποβιβάστηκαν σε μη κατεχόμενη ακτή, κατάφεραν να ανακαταλάβουν το νησί με τοπική αεροπορική υπεροχή, την οποία συνεχώς αμφισβητούσε η Αργεντινή Αεροπορία. Οι Βρετανοί κέρδισαν τελικά με πολύ μικρό περιθώριο επιτυχίας, με απώλειες 7 πλοίων, τα οποία θα ήταν πολύ περισσότερα αν οι Αργεντινοί διέθεταν περισσότερα από 5 βλήματα Exocet AM39. Η έκβαση ανέδειξε την ευπάθεια των ναυτικών δυνάμεων απέναντι σε αεροπορικές επιθέσεις και αντιπλοϊκούς πυραύλους, ιδιαίτερα όταν η αεροπορική υπεροχή δεν είναι εξασφαλισμένη.

Μετά τον πόλεμο των Φώκλαντ, οι Αμερικανοί Πεζοναύτες άρχισαν να προβληματίζονται εντονότερα με τις αυξανόμενες απειλές για την αποβατική δύναμη, με κυριότερη τη διάδοση των αντιπλοϊκών πυραύλων, που εκτοξεύονται από την ξηρά, τη θάλασσα ή από τον αέρα. Ο Στρατηγός Νόρμαν Σβάρτσκοπφ το 1991 απέρριψε τα σχέδια για τη χρήση δύο ταξιαρχιών των Πεζοναυτών με σκοπό την απελευθέρωση της Πόλης του Κουβέιτ μέσω αμφίβιας επίθεσης. Έκρινε ότι ο κίνδυνος για τα πλοία και τις δυνάμεις που θα μετέφεραν ήταν υπερβολικά υψηλός, οπότε οι πεζοναύτες πραγματοποίησαν αμφίβια επίδειξη για να παραπλανήσουν τους Ιρακινούς.

Οπότε κατά τη δεκαετία του 1990, οι Αμερικανοί υιοθέτησαν μια νέα επιχειρησιακή αντίληψη, τον Επιχειρησιακό Ελιγμό από τη Θάλασσα (Operational Maneuver from the Sea – OMFTS), η οποία αντιμετώπιζε τη θάλασσα και την ξηρά ως έναν ενιαίο και συνεχή χώρο ελιγμών. Η νέα αντίληψη αντιπροσώπευε σημαντική μεταστροφή από τον παραδοσιακό αμφίβιο πόλεμο. Ενώ ο τελευταίος επικεντρωνόταν στην εξασφάλιση προγεφυρώματος και στη σταδιακή συγκέντρωση δυνάμεων στην ακτή, ο OMFTS προέβλεπε τη χρησιμοποίηση της θάλασσας ως χώρου ελιγμού για την απευθείας προσβολή στόχων στην ενδοχώρα.

Συναφής ήταν και η αντίληψη των επιχειρήσεων πέραν του ορίζοντα (Over-the-Horizon – OTH), σύμφωνα με την οποία τα αποβατικά πλοία θα παρέμεναν σε απόσταση περί τα 50 χιλιόμετρα από τις εχθρικές ακτές, μειώνοντας την έκθεσή τους στα παράκτια όπλα. Από εκεί, οι αποβατικές δυνάμεις θα κινούνταν προς τους αντικειμενικούς σκοπούς σε απόσταση 300 περίπου χιλιομέτρων στην ενδοχώρα, αξιοποιώντας μέσα μεγάλης εμβέλειας και υψηλής ταχύτητας.

]Αντί της υποχρεωτικής δημιουργίας και διεύρυνσης ενός παραδοσιακού προγεφυρώματος, επιδιωκόταν η συνεχής κίνηση από τα πλοία προς τους αντικειμενικούς σκοπούς, παρακάμπτοντας, όπου ήταν δυνατόν, τις ισχυρότερες εχθρικές παράκτιες θέσεις. Μέσα όπως τα αεροσκάφη MV-22 Osprey και τα αερόστρωμνα αποβατικά σκάφη LCAC προσέφεραν νέες δυνατότητες μεταφοράς δυνάμεων και προσβολής στόχων σε μεγαλύτερο βάθος.

Τι κατέδειξαν οι τελευταίες συγκρούσεις

Οι πρόσφατες συγκρούσεις κατέδειξαν ότι η φονικότητα των οπλικών συστημάτων έχει αυξηθεί σημαντικά σε όλες τις διαστάσεις του πεδίου της μάχης, ιδιαίτερα με τη διάδοση των μη επανδρωμένων συστημάτων, των αισθητήρων και των πυρομαχικών ακριβείας. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα τόσο τις αμφίβιες όσο και τις παράκτιες επιχειρήσεις, καθώς καθιστά ολοένα πιο επικίνδυνη τη συγκέντρωση αποβατικών πλοίων και των υπόλοιπων μονάδων επιφανείας που απαιτούνται για την προστασία και την υποστήριξή τους.

Η Ρωσία είχε ανανεώσει τον αμφίβιο στόλο της την δεκαετία του 2010 και όταν εισέβαλε στην Ουκρανία, βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν εχθρό που δεν διέθετε ναυτικ Embed Code ό. Ωστόσο, οι Ρώσοι δεν επιχείρησαν επίθεση από τη Μαύρη Θάλασσα προς τα μετόπισθεν της Ουκρανίας. Μια τέτοια επίθεση θα μπορούσε να υπερκεράσει τις χερσαίες αμυντικές γραμμές της Ουκρανίας ή, εφόσον διεξαγόταν σε μεγαλύτερη απόσταση, να προσεγγίσει την Οδησσό από την πλευρά της ξηράς.

Και ασφαλώς μπορεί στις σύγχρονες συγκρούσεις να μην είχαμε αμφίβιες επιχειρήσεις από τη θάλασσα προς την ξηρά, ωστόσο πραγματοποιήθηκαν παράκτιες επιχειρήσεις από την ξηρά προς τη θάλασσα, από την Ουκρανία, το Ιράν και τους Χούθι. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η Ουκρανία, παρά την απουσία συμβατικού στόλου, κατόρθωσε να περιορίσει δραστικά την ελευθερία ενεργείας του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Μέσω μιας ασύμμετρης εκστρατείας, η οποία συνδύαζε μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας, παράκτιους αντιπλοϊκούς πυραύλους, μέσα επιτήρησης και πληροφορίες, προκάλεσε σημαντικές απώλειες στον ρωσικό στόλο και τον ανάγκασε να περιορίσει τη δραστηριότητά του στη Μαύρη Θάλασσα.

Η εμπειρία αυτή επιβεβαιώνει ότι η δυνατότητα άρνησης θαλάσσιας πρόσβασης (sea denial), δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκην την κατοχή ισχυρού στόλου επιφανείας. Χερσαία οπλικά συστήματα, μη επανδρωμένα μέσα και κατάλληλα δίκτυα αισθητήρων μπορούν να αμφισβητήσουν σοβαρά την ελευθερία ενεργείας ακόμη και μιας αριθμητικά ανώτερης ναυτικής δύναμης.

Ανάλογα συμπεράσματα προκύπτουν από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν, παρά τα συνεχή και σφοδρά πλήγματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να ασκεί θαλάσσιο έλεγχο από την ξηρά και να εμποδίζει την πρόσβαση στα Στενά του Ορμούζ. Οι Αμερικανοί, τουλάχιστον μέχρι τώρα, δεν επιχείρησαν οποιαδήποτε αποβατική ενέργεια για να καταλάβουν κάποιο από τα νησιά του Κόλπου ή στην ιρανική ακτογραμμή.

Το ίδιο και οι Χούθι, παρά την Επιχείρηση “Σκληρός Καβαλάρης” – μια εκστρατεία τιμωρητικών πληγμάτων που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον τους τον Μάρτιο του 2025 – εξακολουθούν να μπορούν να πλήττουν στόχους στην Ερυθρά Θάλασσα σχεδόν κατά βούληση.

Η νέα αντίληψη των Αμερικανών Πεζοναυτών

Οι Αμερικανοί Πεζοναύτες επένδυσαν επί δεκαετίες στην ανάπτυξη των μέσων και των δυνατοτήτων, που θα επέτρεπαν την πλήρη εφαρμογή του OMFTS, από το 2020 και μετά. Παρά ταύτα, ήδη από το 2019 και πριν ακόμη τα διδάγματα των συγχρόνων συγκρούσεων, πίστευαν ότι το OMFTS δεν θα ήταν βιώσιμο.

Ο τότε διοικητής του Σώματος των Πεζοναυτών, στρατηγός Ντέιβιντ Μπέργκερ, δήλωσε: «Αντιλήψεις που οραματίζονται μία τεράστια ναυτική αρμάδα 9 ναυτικά μίλια από τις ακτές στη Νότια Σινική Θάλασσα, που προετοιμάζεται να εξαπολύσει την αποβατική δύναμη σε κύματα, με αμφίβια οχήματα και αποβατικά σκάφη, είναι παράλογες και μη εφαρμόσιμες… Πρέπει να αποδεχθούμε την πραγματικότητα που έχει δημιουργηθεί με τη διάδοση πυρών ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς, ναρκών και άλλων έξυπνων όπλων και να αναζητήσουμε νέους τρόπους για να ξεπεράσουμε αυτές τις απειλές».

Στο πλαίσιο αυτό, το αμερικανικό Σώμα Πεζοναυτών προχώρησε σε έναν ευρύ μετασχηματισμό, με στόχο τη δημιουργία μικρότερων, περισσότερο ευέλικτων και διασπαρμένων δυνάμεων, με περιορισμένο υλικοτεχνικό αποτύπωμα, ικανών να επιχειρούν εντός της ζώνης εμπλοκής των οπλικών συστημάτων του αντιπάλου.

Η κεντρική ιδέα είναι ότι οι Πεζοναύτες δεν θα αποτελούν απλώς μια εκστρατευτική δύναμη που μεταφέρεται από τη θάλασσα στην ξηρά για να διεξαγάγει χερσαίες επιχειρήσεις. Θα αποτελούν επίσης οργανικό στοιχείο της ναυτικής εκστρατείας, συμβάλλοντας άμεσα στον θαλάσσιο έλεγχο (sea control) και στην άρνηση θαλάσσιου ελέγχου (sea denial) από τον αντίπαλο.

Οι κύριες αποστολές των πεζοναυτών

Δύο έννοιες έχουν ιδιαίτερη σημασία στη νέα επιχειρησιακή αντίληψη: Οι Επιχειρήσεις Προκεχωρημένων Εκστρατευτικών Βάσεων (Expeditionary Advanced Base Operations – EABO), που περιγράφουν έναν τρόπο ενεργείας, και οι Δυνάμεις Προκεχωρημένης Παρουσίας (Stand-in Forces – SIF), που προσδιορίζουν τον επιχειρησιακό ρόλο των δυνάμεων που ενεργούν εντός της ζώνης απειλής του αντιπάλου.

Στο πλαίσιο των EABO, μικρά και ευκίνητα τμήματα Πεζοναυτών εγκαθιστούν προσωρινές προκεχωρημένες βάσεις με περιορισμένες υποδομές σε νησιά ή παράκτιες περιοχές. Από αυτές μπορούν να διεξάγουν επιτήρηση και αναγνώριση, να προσβάλλουν ναυτικούς στόχους με πυραύλους, να παρέχουν αντιαεροπορική προστασία, να υποστηρίζουν τη διοίκηση και τον έλεγχο και να συμβάλλουν στη διεξαγωγή ναυτικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, οι κύριες αποστολές τους περιλαμβάνουν:

• Τη διεξαγωγή επιχειρήσεων άρνησης θαλάσσιου ελέγχου, με στόχο την αποτροπή ή τον περιορισμό της εχθρικής δραστηριότητας στις παράκτιες περιοχές.
• Την υποστήριξη επιχειρήσεων θαλάσσιου ελέγχου, μέσω της προσβολής εχθρικών ναυτικών δυνάμεων και της διευκόλυνσης της ελευθερίας ενεργείας του φίλιου στόλου.

Βεβαίως οι Αμερικανοί και οι Κινέζοι είναι οι μόνοι ίσως που διατηρούν σήμερα δυνατότητες εκτέλεσης αμφίβιας εφόδου ευρείας κλίμακας, όσο και αν είναι αμφίβολο αν θα τις χρησιμοποιήσουν. Παράλληλα, οι Βρετανοί Πεζοναύτες (Royal Marines), στο πλαίσιο του προγράμματος Future Commando Force (FCF), απομακρύνονται από την αμφίβια έφοδο και προσανατολίζονται προς μια περισσότερο ευέλικτη δύναμη, επιπέδου λόχου ή και μικρότερη, κατανεμημένη και τεχνολογικά προηγμένη, σχεδιασμένη να επιχειρεί σε αμφισβητούμενα παράκτια περιβάλλοντα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αμφίβιες δυνάμεις των σκανδιναβικών χωρών, ειδικά της Σουηδίας και της Φινλανδίας, οι οποίες και πριν τις τελευταίες εξελίξεις, ήταν οργανωμένες σε μικρά ευέλικτα τμήματα, με ειδικό εξοπλισμό και αξιοσημείωτες επιχειρησιακές αντιλήψεις.

Συμπεράσματα από τις αμφίβιες και παράκτιες επιχειρήσεις

Ο μετασχηματισμός των δυνάμεων Πεζοναυτών, ιδιαίτερα των αμερικανικών, συνιστά σημαντική μεταβολή στη σχέση μεταξύ χερσαίου και ναυτικού πολέμου. Οι χερσαίες δυνάμεις πλέον, αμφίβιες ή άλλες παράκτιες, σχεδιάζονται και οργανώνονται ώστε να παράγουν άμεσα επιχειρησιακά αποτελέσματα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ναυτικής εκστρατείας. Υπό αυτό το πρίσμα, ο μετασχηματισμός των πεζοναυτών αλλά και τα διδάγματα από τις πρόσφατες παράκτιες επιχειρήσεις, έχουν τρεις σημαντικές συνέπειες.

Πρώτον, αμφισβητείται ο παραδοσιακός διαχωρισμός μεταξύ χερσαίων και ναυτικών δυνάμεων. Οι χερσαίες δυνάμεις μπορούν πλέον να συμβάλλουν άμεσα στην άρνηση θαλάσσιου ελέγχου από τον αντίπαλο και, έμμεσα ή σε συνεργασία με τον στόλο, στην εξασφάλιση του φίλιου θαλάσσιου ελέγχου. Η ξηρά δεν αποτελεί απλώς τον τελικό προορισμό μιας αμφίβιας επιχείρησης, αλλά και χώρο από τον οποίο μπορούν να ασκηθούν αποφασιστικές επιδράσεις στη θάλασσα.

Δεύτερον, προσδίδεται μεγαλύτερη σημασία στην αναγνώριση, την επιτήρηση, την κατάδειξη στόχων, τις επικοινωνίες και την αντιμετώπιση της εχθρικής αναγνώρισης. Η αποτελεσματικότητα μιας δύναμης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την οργανική ισχύ πυρός της, αλλά και από την ικανότητά της να διασυνδέει αισθητήρες, κέντρα διοίκησης και μέσα προσβολής διαφορετικών κλάδων, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο εντοπισμού και προσβολής στόχων.

Τρίτον, αναδεικνύεται η σημασία της τακτικής διασποράς σε συνδυασμό με την επιχειρησιακή συγκέντρωση των αποτελεσμάτων. Οι μονάδες μπορούν να παραμένουν διασπαρμένες, μειώνοντας την ευπάθειά τους στα εχθρικά πυρά, και ταυτόχρονα να συγκεντρώνουν την ισχύ τους εναντίον επιλεγμένων στόχων μέσω συντονισμένων και διακλαδικών πυρών. Πρόκειται για μετατόπιση από τη φυσική συγκέντρωση δυνάμεων στη συγκέντρωση των αποτελεσμάτων τους.

Το Αιγαίο και οι Έλληνες πεζοναύτες

Οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Το νησιωτικό περιβάλλον του Αιγαίου, οι μικρές θαλάσσιες αποστάσεις, η ύπαρξη πολυάριθμων νησιών και νησίδων και η δυνατότητα προσβολής ναυτικών στόχων από την ξηρά δημιουργούν συνθήκες στις οποίες οι νέες επιχειρησιακές αντιλήψεις θα μπορούσαν να έχουν σημαντική εφαρμογή. Ωστόσο δεν έχουμε διαπιστώσει μέχρι στιγμής, τουλάχιστον στον δημόσιο λόγο, ότι παρακολουθούμε αυτές τις εξελίξεις και λαμβάνουμε μέτρα για να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα.

Η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι αν οι Έλληνες πεζοναύτες πρέπει να αντιγράψουν τους Αμερικανούς ή τους Βρετανούς, αλλά εάν η σημερινή οργάνωση και η ιδέα ενεργείας τους ανταποκρίνονται στις συγκεκριμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις του Αιγαίου. Όταν ολόκληρο το Αιγαίο πλέον όχι μόνον επιτηρείται, αλλά βρίσκεται κιόλας εντός του βεληνεκούς διαφόρων οπλικών συστημάτων της Τουρκίας, εμείς δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι θα πραγματοποιήσουμε μια κλασικής μορφής αμφίβια έφοδο.

Εκτός από τους πεζοναύτες, τίθεται βεβαίως και το γενικότερο ζήτημα της άμυνας του Αιγαίου, του οποίου οι πεζοναύτες αποτελούν υποπερίπτωση. Χρησιμοποιώντας τα διδάγματα των τελευταίων εξελίξεων, τεχνολογικών και επιχειρησιακών, πρέπει να εξετάσουμε πως θα εξασφαλίσουμε το Αιγαίο υπό το πρίσμα του δόγματος Άρνηση Πρόσβασης / Απαγόρευση Περιοχής (Anti-Access / Area Denial – A2/AD). Φυσικά δεν πρόκειται να κάνουμε μεγάλα βήματα, όσο στην περιοχή επιχειρήσεων του Αιγαίου διατηρούμε τρεις διοικητές, όπως έχουμε επισημάνει παλαιότερα, ως να βρισκόμαστε στην εποχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Στη δημόσια συζήτηση κυριαρχεί η απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων, χωρίς τον προβληματισμό για το πώς θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα συστήματα. Ο πόλεμος δεν είναι άθροισμα όπλων και μέσων και το δόγμα χρησιμοποίησής τους απαιτεί σημαντική διανοητική προσπάθεια. Ωστόσο αν ψάξει κάποιος τις διατριβές των σπουδαστών στην Ανωτάτη Διακλαδική Σχολή Πολέμου και στη Σχολή Εθνικής Άμυνας, δύσκολα μπορεί να βρει κάποιο θέμα για τις αμφίβιες επιχειρήσεις, ενώ θα βρει εκατοντάδες για θέματα διεθνούς πολιτικής.

Ο Philippe Mennicken, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος και Business Development Director της THEON, δήλωσε: «Οι αναθέσεις αυτές αντανακλούν την ισχυρή ζήτηση για συστήματα Νυχτερινής Όρασης στις χώρες του ΝΑΤΟ και ενισχύουν περαιτέρω την ηγετική θέση της THEON στην παγκόσμια αγορά συστημάτων Νυχτερινής Όρασης. Παραμένουμε σε ισχυρή θέση για να αξιοποιήσουμε νέες ευκαιρίες και αναμένουμε περαιτέρω επιτάχυνση των νέων παραγγελιών προς το τέλος του έτους και κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027, σύμφωνα με τη συνήθη εποχικότητα της εταιρείας και τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις.»

^{Σχετικά με τη THEON GROUP
O όμιλος THEON GROUP αναπτύσσει και παράγει πρωτοποριακά συστήματα νυχτερινής όρασης και θερμικής απεικόνισης για εφαρμογές άμυνας και ασφάλειας με παγκόσμιο αποτύπωμα. Ο όμιλος ξεκίνησε τις δραστηριότητές του το 1997 από την Ελλάδα, και σήμερα έχει ηγετικό ρόλο στον κλάδο χάρη στη διεθνή του παρουσία, μέσω θυγατρικών και εγκαταστάσεων παραγωγής στην Ελλάδα, την Κύπρο, τη Γερμανία, τις χώρες της Βαλτικής, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις χώρες του Κόλπου, την Ελβετία, τη Δανία, το Βέλγιο, τη Σιγκαπούρη και τη Ν. Κορέα. Το THEON GROUP έχει διαθέσει περισσότερα από 300.000 συστήματα στις Ένοπλες και Ειδικές Δυνάμεις σε 73 χώρες σε όλο τον κόσμο, 26 εκ των οποίων είναι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ. Η THEON INTERNATIONAL PLC είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο EURONEXT του Άμστερνταμ (AMS: THEON), από το Φεβρουάριο του 2024. www.theon.com}

Ρεύμα και φυσικό αέριο μαζί, με περισσότερα οφέλη

Το Value Gas Sure 2.0 δίνει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να συγκεντρώσουν τις ενεργειακές ανάγκες του σπιτιού τους στην Protergia, συνδυάζοντας ρεύμα και φυσικό αέριο και επωφελούμενοι από χαμηλότερη τιμή στο φυσικό αέριο. Παράλληλα, η σταθερή τιμή για 12 μήνες προσφέρει προβλεψιμότητα στη χρέωση, ιδιαίτερα κατά τη χειμερινή περίοδο, όταν οι ανάγκες για θέρμανση είναι αυξημένες.

Το πρόγραμμα παρέχεται χωρίς εγγύηση, ενώ οι πελάτες έχουν πρόσβαση στο ProtergiaApp για εύκολη παρακολούθηση της κατανάλωσής τους και εντάσσονται αυτόματα στο Protergia Club, απολαμβάνοντας εκπτώσεις και προνόμια από συνεργαζόμενες επιχειρήσεις.

Στις ΗΠΑ, τα οικονομικά στοιχεία και οι πρόδρομοι δείκτες παραμένουν αρκετά καλά, υποδηλώνοντας τη διατήρηση της απρόσμενης ανθεκτικότητας της οικονομίας στο διεθνώς δύσκολο περιβάλλον. Ωστόσο, η εξέλιξη του πληθωρισμού το επόμενο διάστημα και το εύρος της διάχυσής του θα επηρεάσουν αναπόφευκτα την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, το ύψος των επιτοκίων και, εν τέλει, την καταναλωτική ζήτηση. Επίσης, η συνεχής άνοδος του δημόσιου χρέους χωρίς να προωθείται η λήψη διορθωτικών μέτρων έχει αρχίσει να αντανακλάται στην αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. Από την άλλη, θετικά συνεχίζουν να επιδρούν οι αυξημένες εταιρικές επενδύσεις, ιδίως οι σχετιζόμενες με την τεχνητή νοημοσύνη και οι αρκετά καλές συνθήκες στην αγορά εργασίας που συνηγορούν ότι η ζήτηση και η προσφορά βρίσκονται γενικά σε ισορροπία.

Στην Ευρωζώνη, η ανάπτυξη παραμένει ισχυρότερη των εκτιμήσεων, ωθούμενη από τις ευνοϊκές συνθήκες στην αγορά εργασίας, την άνοδο των εξαγωγών, τις αυξημένες δαπάνες σε άμυνα και υποδομές και τις επενδύσεις στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν. Η διαχείριση του αυξανόμενου (και ήδη υψηλού) δημόσιου χρέους ορισμένων χωρών, όπως της Γαλλίας, απαιτεί δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις που να συνδυάζουν τη συγκράτησή του με τη, κατά το δυνατόν, διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις για τα κονδύλια του νέου κοινοτικού προϋπολογισμού που έχουν αναδείξει, για άλλη μία φορά, τη διαφορά αντιλήψεων μεταξύ των χωρών του ευρωπαϊκού βορρά και νότου, ενώ συμφωνία δεν υπάρχει ακόμη ούτε για τον τρόπο της συλλογικής αντιμετώπισης του ζητήματος της ενεργειακής επάρκειας και της στήριξης του ιδιωτικού τομέα από τις ιδιαίτερα αυξημένες τιμές της ενέργειας.

Στην Κίνα, ο ρυθμός ανάπτυξης παραμένει ισχυρός, αν και εξακολουθεί να εμφανίζει διαχρονικά τάση ελαφράς συγκράτησης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, κατά το Γ΄ Τρίμηνο το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε 4,5% σε ετήσια βάση (από 4,3% το Β΄ Τρίμηνο). Συνεπώς, κρίνεται εφικτή η επίτευξη του στόχου του «περίπου 4,5%-5%» που είχε τεθεί για το σύνολο του έτους, αν και πιο πιθανή είναι η διαμόρφωσή του στο χαμηλότερο άκρο του. Οι εξαγωγές εξακολουθούν να συνιστούν τον ισχυρότερο προωθητικό παράγοντα, στηρίζοντας έναν υψηλό ρυθμό αύξησης της βιομηχανικής παραγωγής σε ένα περιβάλλον ιδιαίτερα χαμηλού πληθωρισμού και ρυθμού ανόδου των λιανικών πωλήσεων. Αντίθετα, τα χρόνια προβλήματα στην αγορά ακινήτων εξακολουθούν να αποτελούν τροχοπέδη στην αναπτυξιακή δυναμική. Τέλος, θετικά επιδρά η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας με τις ΗΠΑ έως τις 10/1/27.

Η επανάσταση των Γαρυφάλλων της Πορτογαλίας με ηγέτη τον Οτέλο ντε Καρβάλιο, που ξέσπασε το 1975, φάνηκε ότι θα έδινε μια νέα ώθηση, αλλά τελικά δεν δημιούργησε καμία νέα εσωτερική διαλεκτική ή δυναμική. Οπότε για μένα πλέον προείχε η συστηματική θεωρητική αναζήτηση, όπως και στα χρόνια της βαθειάς χούντας. Η χούντα του τότε κατεστημένου πήρε την πρωτοβουλία των κινήσεων, και σιγά-σιγά δημιούργησε ένα νέο αυταρχικό κράτος.

Το κίνημα των εργοστασιακών σωματείων που είχε ξεσπάσει εν τω μεταξύ, όσο γνήσιο και αν ήταν, δεν μπορούσε να επιβληθεί από μόνο του και να δημιουργήσει μια εναλλακτική κατάσταση. Οπότε άρχισε για εμένα ο μακρύς δρόμος της αναγκαστικής μοναχικής ενδοσκόπησης και θεωρητικής έρευνας. Επρόκειτο για μια συνεχή πρωταρχική πλέον θεωρητική πράξη, στενάχωρα μεν, αλλά συγχρόνως και προκλητική. Έπρεπε να διερευνήσω όσα πιο πολλά θεωρητικά θέματα μπορούσα, προκειμένου να φθάσω σε μια νέα θεωρητικοποίηση. Στην Ελλάδα δεν υπήρχε το πρόσφορο έδαφος. Για αυτό βρήκα διέξοδο στο Παρίσι, όπου ακόμη ήταν δυνατές οι αναλαμπές του κινήματος του Μάη και συγχρόνως είχαν κατακτηθεί θέσεις μέσα στο Πανεπιστήμιο.

Στην Ελλάδα έπρεπε να περιμένουμε την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 για να δημιουργηθεί ο νόμος για τα διδακτορικά. Έτσι όταν τέλειωσα το διδακτορικό μου στο Παρίσι και είχαν κλείσει οι πόρτες στο Παν/μίο, λόγω της λιτότητας που είχε επιβάλει η γαλλική κυβέρνηση, βρέθηκε μια θέση και για μένα στο Πολυτεχνείο Κρήτης, με την υποστήριξη φίλων από το κίνημα, μετά τις καταλυτικές παρεμβάσεις μου στα αμφιθέατρα στο Παρίσι και την κρίσιμη παρέμβαση μου για την υπεράσπιση του ΚΑΠΑ επίσης στο Παρίσι, που διαμόρφωσε μια νέα δυναμική κατάσταση.

Έτσι η έρευνα και η θεωρητικοποίησή μου για τη Νέα κριτική θεωρία και πράξη αποκτά εφεξής άλλη διάσταση. Αρχίζει να συγκροτείται πλέον σε μια λίγο-πολύ συστηματική και συνάμα αυτόνομη θεωρητικοποίηση αμέσως μόλις τελείωσα το διδακτορικό, με τις εισηγήσεις και τις παρεμβάσεις μου ήδη από το όταν ήμουν ακόμη στο Παρίσι.

Νέα κριτική θεωρία

Η παρακαταθήκη βέβαια των πραγματικών ριζοσπαστικών οργανώσεων διεθνώς και της ελληνικής αριστεράς παρέμεινε πάντοτε ζωντανή και φωτοβόλα, παρά την αμνησία που προκάλεσε η παγκοσμιοποίηση στη συνέχεια και η απόγνωση που επέφερε η κρίση του 2008.

Και βέβαια ο Σατλέ, ο καθηγητής του Πουλαντζά, ο Βεμπέρ, μαθητής του Πουλαντζά, ο Βεργόπουλος φίλος και συνεργάτης του Πουλαντζά, ο Παγουλάτος, το ίδιο: Η πουλαντζική τάση με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με αποδέχθηκε στο Παρίσι και μου έδωσε σημαντική ώθηση σε συνδυασμό με την φρανκφουρτιανή, του επίσης αγωνιστή Ρεβώ ντ’ Αλλόν. Με άλλα λόγια η θεωρητικοποίησή μου της Νέας κριτικής θεωρίας και πράξης, ήταν τότε μια σύνθεση του αριστερού πουλαντζισμού και της Σχολής της Φρανκφούρτης: Σχετική αυτονομία και καθορισμένη άρνηση, διαλεκτική, ανθρωπιστική θετικότητα, υπό την επήρεια του Μαρκούζε. Και ως υπόβαθρο βέβαια πάντοτε ο νεαρός Λούκατς, και βέβαια πάντοτε δάσκαλος του Πουλαντζά, μέσω Λ. Γκολντμάν, στο περιβάλλον του οποίου αναδείχθηκε αρχικά ο Πουλαντζάς.

Αλλά η Νέα κριτική θεωρία και πράξη που εισηγήθηκα είναι πράξη, νέα αυτόνομη, διαφορετική, καινοτόμα, δημιουργική, ρηξικέλευθη, αυτοτελής…

H Νέα κριτική θεωρία είναι κριτική της ενσωμάτωσης, των διαδικασιών ενσωμάτωσης που εμφανίζονται σε περιόδους σταθεροποίησης, έστω και σχετικής, του συστήματος, και διαλύουν την όποια μορφή κινήματος υπήρχε, την όποια ευρύτερη επίδραση της κριτικής σκέψης. Έτσι η Νέα κριτική θεωρία προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό τον πυρήνα της κριτικής θεωρίας και πράξης, με όσο πιο ενιαίο και ιστορικό τρόπο μπορεί, και συγχρόνως να συγκροτήσει μια ενιαία ιστορική κριτική θεώρηση, με επίκεντρο πάντα την πράξη, την εναλλακτική οπτική και δυναμική, έστω και ελάχιστα υπαρκτή, και το πιο συχνά κρυμμένη.

Σε δήλωσή του, ο επικεφαλής Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, χαιρέτισε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι συμβάλλει στην προστασία των κοινών δικαιωμάτων και συμφερόντων Τουρκίας και Λιβύης, καθώς και στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.

«Η ομόφωνη έγκριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του μνημονίου κατανόησης για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, το οποίο υπογράφηκε με την Τουρκία, αποτελεί ένα σημαντικό και ευπρόσδεκτο βήμα για τις σχέσεις Τουρκίας – Λιβύης και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Τούρκος αξιωματούχος υποστήριξε ότι η απόφαση συνιστά «σημαντική εξέλιξη όσον αφορά την προστασία των κοινών δικαιωμάτων και συμφερόντων των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο, την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας με βάση την αρχή της ευθυδικίας και την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη «Γαλάζια Πατρίδα», επαναλαμβάνοντας την πάγια θέση της Άγκυρας για την προάσπιση των τουρκικών διεκδικήσεων στις θαλάσσιες περιοχές.

«Υπό την ηγεσία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της στη Γαλάζια Πατρίδα, αναπτύσσοντας περαιτέρω τις σχέσεις της με τη φίλη και αδελφή Λιβύη και υποστηρίζοντας τη δίκαιη κατανομή, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο», κατέληξε ο Ντουράν.

Νέα NAVTEX

Την ίδια στιγμή, νέα NAVTEX εξέδωσε η Τουρκία για τις γεωφυσικές έρευνες του υποθαλάσσιου καλωδίου δεδομένων East to Med Data Corridor (EMC) στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι οι εργασίες έχουν συντονιστεί και εγκριθεί από τις αρμόδιες τουρκικές αρχές. Σύμφωνα με την τουρκική NAVTEX 1032/26, οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν από το πλοίο S/V KOBI RUEGG, αρχής γενομένης από τις 21 Οκτωβρίου 2026 και μέχρι νεότερης ανακοίνωσης, κατά μήκος δύο διαδρομών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι εργασίες αφορούν περιοχή εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, επικαλούμενη τα εξωτερικά όρια που είχε γνωστοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020, με το έγγραφο A/74/757. Στην αναγγελία αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «οι γεωφυσικές ερευνητικές εργασίες έχουν συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές» και ότι «οι τουρκικές αρχές έχουν χορηγήσει άδεια» για την πραγματοποίησή τους.

Οι έρευνες προβλέπεται να διεξαχθούν σε ζώνες πλάτους 10 ναυτικών μιλίων, πέντε ναυτικά μίλια εκατέρωθεν των καθορισμένων διαδρομών, ενώ τα διερχόμενα πλοία καλούνται να τηρούν απόσταση πέντε ναυτικών μιλίων από το ερευνητικό σκάφος. Με τη νέα NAVTEX, η Τουρκία επαναφέρει τις διεκδικήσεις της σχετικά με την αρμοδιότητα έγκρισης ερευνητικών δραστηριοτήτων σε θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα της.

Αντιδρά η ΕΕ

Την έντονη αντίθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης εξέφρασαν σε κοινή τους δήλωση η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Tονίζουν ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι «άκυρη και ανίσχυρη». Παράλληλα, επανέλαβε τη στήριξη της ΕΕ προς την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και την αντίθεσή της σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση στη Λιβύη.

Επικοινωνία Αθήνας-Καΐρου

Τηλεφωνική επικοινωνία με τον υπουργό Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, είχε σήμερα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, με τις τελευταίες εξελίξεις. Σύμφωνα με ανακοίνωση του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών, η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαβουλεύσεων και του συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών για τις διμερείς σχέσεις, καθώς και για περιφερειακά ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.

Ο Μπαντρ Αμπντελάτι υπογράμμισε τους στενούς δεσμούς που συνδέουν την Ελλάδα και την Αίγυπτο, επισημαίνοντας τον ιδιαίτερο και στρατηγικό χαρακτήρα των διμερών σχέσεων. Ο Αιγύπτιος υπουργός αναφέρθηκε στους βαθιούς ιστορικούς δεσμούς και στη γεωγραφική εγγύτητα των δύο χωρών, στοιχεία τα οποία, όπως σημείωσε, έχουν συμβάλει στη διεύρυνση των κοινών συμφερόντων τους. Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ποιοτική αναβάθμιση των ελληνοαιγυπτιακών σχέσεων, κυρίως μετά την αναγόρεσή τους σε «στρατηγική εταιρική σχέση», επιβεβαιώνοντας τη βούληση του Καΐρου για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας με την Αθήνα.

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στην τριμερή συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, με τον Αμπντελάτι να επαναβεβαιώνει τη δέσμευση της χώρας του στη συνέχιση και ενίσχυση του συγκεκριμένου μηχανισμού. Όπως επισημάνθηκε από την αιγυπτιακή πλευρά, η τριμερής συνεργασία έχει εξελιχθεί σε πρότυπο ολοκληρωμένης περιφερειακής συνεργασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι προκλήσεις στην περιοχή της Μεσογείου εντείνονται. Στο πλαίσιο αυτό, οι δύο υπουργοί εξέτασαν την πορεία των προετοιμασιών για την επόμενη τριμερή σύνοδο κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, με στόχο τη συνέχιση του συντονισμού μεταξύ των τριών χωρών.

Πάντως, στην ανακοίνωση του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών δεν γίνεται ρητή αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ούτε διευκρινίζεται εάν το συγκεκριμένο ζήτημα συζητήθηκε κατά την τηλεφωνική επικοινωνία. Η ανακοίνωση περιορίζεται στην επισήμανση ότι οι δύο υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για την κατάσταση στη Λιβύη και τις πρόσφατες εξελίξεις, στο πλαίσιο του ευρύτερου συντονισμού Ελλάδας και Αιγύπτου για τα ζητήματα περιφερειακού ενδιαφέροντος.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι δήλωσε συγκεκριμένα: «Πραγματοποιήσαμε τηλεφωνική επικοινωνία με τον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας. Κατά τη συνομιλία, εξήρα τη στρατηγική εταιρική σχέση με την Ελλάδα. Συζητήσαμε επίσης την τριμερή σύνοδο κορυφής με την Κύπρο, καθώς και την κατάσταση στη Λιβύη και στην Ανατολική Μεσόγειο».

Αντίδραση Ελλάδας-Κύπρου

Το υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει την απόφαση, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο, καθώς αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και παραβλέπει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Στην ανακοίνωση που εξέδωσε το Υπουργείο Εξωτερικών σχετικά με την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης αναφέρει:

«Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.

Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.

Έχοντας ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει αποδείξει τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα γειτονικών κρατών. Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».

Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας καταδικάζει την απόφαση της Βουλής της Λιβύης για έγκριση του παράνομου τουρκολιβυκού «μνημονίου συναντίληψης» του 2019. Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του, «το εν λόγω «μνημόνιο» παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αντίκειται στις αναγνωρισμένες αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και του εθιμικού διεθνούς δικαίου, αναφορικά με τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας.

Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου εξακολουθεί να θεωρεί το εν λόγω «μνημόνιο» παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, το οποίο δεν παράγει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών». Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, επικοινώνησε και με τον Κύπριο ομόλογο του.

Η επίμαχη απόφαση 

Το Κοινοβούλιο της Λιβύης ενέκρινε την Τρίτη (20/10) το τουρκολιβυκό μνημόνιο με την Τουρκία, ανακαλώντας την απόφαση μποϊκοτάζ του 2020. Η συμφωνία αυτή είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ της Άγκυρας και της τότε κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA), με έδρα την Τρίπολη, και αφορούσε την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Το Κοινοβούλιο βρίσκεται στην Βεγγάζη που ελέγχει ο στρατηγός Χαφτάρ, άλλοτε σύμμαχος της χώρας μας.

Απεναντίας, το κοινοβούλιο της Λιβύης, στο ανατολικό τμήμα της χώρας, δεν είχε προχωρήσει στην κύρωση της συμφωνίας. Μάλιστα, το 2020 είχε χαρακτηρίσει το μνημόνιο «άκυρο» και είχε αποφασίσει να το μποϊκοτάρει. Με την έγκριση της συμφωνίας, έξι χρόνια μετά, το λιβυκό κοινοβούλιο ανατρέπει την προηγούμενη θέση του.

Το κοινοβούλιο στη Βεγγάζη ψήφισε ομόφωνα υπέρ της κατάργησης της υπ’ αριθμόν 1 απόφασης του 2020, με την οποία είχε απορριφθεί η επικύρωση δύο μνημονίων κατανόησης που είχαν υπογραφεί μεταξύ της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας και της Τουρκίας, δήλωσε ο εκπρόσωπος του κοινοβουλίου, Αμπντουλάχ Μπλιχέγκ.

Οι βουλευτές ακύρωσαν επιπλέον την υπ’ αριθμόν 6 απόφαση του 2020, η οποία προέβλεπε τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία. Στην απόφασή του το 2020, το κοινοβούλιο είχε κηρύξει άκυρα και τα δύο μνημόνια, υπογραμμίζοντας ότι οι συμφωνίες που υπέγραφε η τότε κυβέρνηση της Τρίπολης απαιτούσαν επικύρωση από το νομοθετικό σώμα με έδρα τη Βεγγάζη. Η απόφαση του κοινοβουλίου, το οποίο εδρεύει στην ανατολική Λιβύη και επί χρόνια αντιτασσόταν στη συμφωνία, ενισχύει τη νομική θέση της συμφωνίας που αποτελεί βασικό στήριγμα των τουρκικών αναθεωρητικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Επί της ουσίας πρόκειται για μια εξαιρετικά δυσάρεστη εξέλιξη για την Ελλάδα, που συνιστά σοβαρό πλήγμα στη διπλωματική της θέση και αναδεικνύει την αποτυχία της στρατηγικής που ακολουθήθηκε απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Μια ξεκάθαρη ήττα Γεραπετρίτη, καθώς η ελληνική διπλωματία δεν κατάφερε να αποτρέψει την αναβάθμιση μιας συμφωνίας που αμφισβητεί ευθέως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο και αγνοεί πλήρως την ύπαρξη της Κρήτης και άλλων ελληνικών νησιών ως προς την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Την ώρα που η Τουρκία επιμένει μεθοδικά στη στρατηγική της, αξιοποιώντας κάθε διπλωματικό περιθώριο για να εδραιώσει τις παράνομες διεκδικήσεις της, η Ελλάδα φαίνεται να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να καταφέρνει να ανατρέψει τα δεδομένα. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη θέση της Άγκυρας, δημιουργεί νέα τετελεσμένα σε πολιτικό επίπεδο και προκαλεί εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελληνικών διπλωματικών χειρισμών.

Δήλωση Σαμαρά

Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς δήλωσε: «Τα δραματικά γεγονότα της Λιβύης, εκθέτουν ανεπανόρθωτα τον κ Γεραπετρίτη που πρόσφατα μας διαβεβαίωνε για τα ακριβώς αντίθετα. Εκθέτουν και τον Πρωθυπουργό που συμφωνεί σε όλα μαζί του, αντί να τον έχει ήδη αποπέμψει.

Και ενώ κύματα παράνομων μεταναστών από τη Λιβύη στοχεύουν την Κρήτη, πυκνώνουν τα σύννεφα ακόμα και για τη Μονή Σινά. Την ίδια ώρα βλέπουμε την Τουρκία να αγοράζει συνεχώς -μέσω Βουλγαρικών εταιριών- ακίνητα στη Θράκη. Και τον Ράμα να αγκαλιάζεται με τον Ερντογάν. Κι εμείς κοιμισμένοι, κολυμπάμε πάντα στα δήθεν ήρεμα νερά με την Τουρκία… Οφείλει ο κ Μητσοτακης να καταλάβει το μέγεθος των νέων γεωπολιτικών προβλημάτων που έχει δημιουργήσει στην Ελλάδα ο ίδιος με τον κ. Γεραπετρίτη».

Γιάννης Μανιάτης-ΠΑΣΟΚ

Άμεση και σκληρή ευρωπαϊκή αντίδραση στην επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της Λιβύης ζήτησε ο αντιπρόεδρος των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, με παρέμβασή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη συζήτηση της έκθεσης του Σοσιαλιστή Nicola Zingaretti με θέμα το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο.

Ο επικεφαλής της ευρωομάδας του ΠΑΣΟΚ κατήγγειλε την εξέλιξη ως κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Υπενθύμισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει επανειλημμένα καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, θέτοντας την Ευρώπη προ των ευθυνών της: «Η σημερινή εξέλιξη απαιτεί άμεση και σκληρή Ευρωπαϊκή αντίδραση».

Στην ίδια παρέμβαση, ο Γ. Μανιάτης ανέδειξε την ιδιαίτερη σημασία της ρητής στήριξης της έκθεσης στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, τον GSI, καθώς και στον αγωγό φυσικού αερίου EastMed. Η στήριξη στα δύο έργα συνδέεται με την ανάγκη υπεράσπισης των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών και του Δικαίου της Θάλασσας. Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Γ. Μανιάτης τόνισε ότι «η υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων των Κρατών Μελών είναι και ευρωπαϊκή ευθύνη. Και αυτή κρίνεται στην πράξη».

Πολιτικές αντιδράσεις

Με σκωπτικό τρόπο σχολίασε η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Τι έχει να πει σήμερα ο κ. Μητσοτάκης για τη νέα “επιτυχία” της εξωτερικής πολιτικής του; Ούτε ο υπερυπολογιστής “Δαίδαλος δεν μπορεί να τον βοηθήσει. Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης για έγκριση του παράνομου και άκυρου τουρκολιβυκού μνημονίου συνιστά ένα ακόμη σοβαρό φιάσκο της εξωτερικής πολιτικής της ΝΔ, που πλήττει τα εθνικά μας συμφέροντα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».

Υποστηρίζει ακόμη: «Η κυβέρνηση απέτυχε να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες για τη μόνη διέξοδο που στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο: την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, με συνυποσχετικό Ελλάδας και Λιβύης. Αντί να αξιοποιήσει το γεγονός ότι η Λιβύη, σε αντίθεση με την Τουρκία, έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, η κυβέρνηση της ΝΔ αφήνει ελεύθερο το πεδίο στην ‘Αγκυρα να εργαλειοποιεί τη Λιβύη προωθώντας τις δικές της αναθεωρητικές διεκδικήσεις».

Γενικεύοντας καταλήγει: «Αυτά είναι τα αποτελέσματα της εξωτερικής πολιτικής του δεδομένου και προβλέψιμου συμμάχου. Χωρίς εθνική στρατηγική, χωρίς διεθνές ειδικό βάρος, με τη μία διπλωματική ήττα να διαδέχεται την άλλη. Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει ως προκεχωρημένο φυλάκιο μιας Δύσης σε αποδρομή. Χρειάζεται ενεργητική, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, στη βάση του διεθνούς δικαίου, της ειρήνης και της υπεράσπισης των εθνικών μας συμφερόντων».

ΚΚΕ: «Η έγκριση του απαράδεκτου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Ανατολικής Λιβύης καθιστά υπόλογη την κυβέρνηση της ΝΔ, για τον εφησυχασμό που καλλιεργούσε όλη την προηγούμενη περίοδο με τα “πήγαινε έλα” των υπουργών της στη Λιβύη και τις διάφορες επαφές τόσο με το καθεστώς της Τρίπολης, όσο κι αυτό της Βεγγάζης.

Η κυβέρνηση της ΝΔ είναι πολλαπλά εκτεθειμένη και για έναν επιπλέον λόγο, γιατί η αρνητική αυτή εξέλιξη ξεμπροστιάζει την πολιτική της εμπλοκής στους επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και καταρρίπτει με πάταγο το κυβερνητικό αφήγημα ότι οι “ισχυρές συμμαχίες” της χώρας δήθεν διασφαλίζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα».

Η ανακοίνωση του κόμματος “Νίκη”: «Μια εθνική ήττα ολοκληρώθηκε και ένα επιπλέον εμπόδιο ορθώνεται μπροστά στις εθνικές επιδιώξεις, με την υπογραφή και από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Βεγγάζης του τουρκολυβικού ψεύτομνημονίου. Αυτή η εξέλιξη επιβεβαιώνει τη βαθιά τουρκική διείσδυση και στις δύο πλευρές της αφρικανικής χώρας και προαναγγέλλει τον ρόλο που θα παίξει η Άγκυρα στην επόμενη μέρα της Λιβύης. Είναι το αποτέλεσμα της συντονισμένης δράσης του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και του επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν.

Την ίδια ώρα, το ελληνικό ΥΠΕΞ παρακολουθεί τις εξελίξεις ανήμπορο να αντιδράσει, με τον υπουργό Γ. Γεραπετρίτη να έχει παρασύρει και τον ελληνικό λαό στον εφησυχασμό του, με τους ισχυρισμούς του περί συνεννόησης και ικανοποιητικών σχέσεων με την πλευρά της ανατολικής Λιβύης.

Οι καιροί ου μενετοί. Χρειάζεται άμεση αντίδραση από πλευράς Αθηνών με ενημέρωση και ενεργοποίηση των συμμάχων μας στην περιοχή, με εκ νέου διεθνοποίηση του ζητήματος και έμφαση στην πλήρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και, βέβαια, με άμεση ανακήρυξη της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ, μια πάγια εθνική θέση που στηρίζει η ΝΙΚΗ».

Το παρασκήνιο στην Λιβύη

Πρόκειται για την επίμαχη συμφωνία του 2019 που είχε υπογράψει η Τουρκία με την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της «διχοτομημένης» Λιβύης – με έδρα την Τρίπολη – σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο. Η Ελλάδα, αλλά και η Αίγυπτος, η Κύπρος και το Ισραήλ, έχουν καταγγείλει το εν λόγω μνημόνιο ως παράνομο, τονίζοντας ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και τα νόμιμα δικαιώματά τους στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η «στροφή» της κυβέρνησης Χαφτάρ με έδρα τη Βεγγάζη, στην Ανατολική Λιβύη, έχει πλούσιο διπλωματικό παρασκήνιο, με έντονες πιέσεις και γεωπολιτικά ανταλλάγματα. Υπενθυμίζεται πως η Τουρκία είχε παρέμβει στρατιωτικά για να σώσει την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, που βρισκόταν υπό την πολιορκία των στρατευμάτων του Χαφτάρ.

Ωστόσο στα χρόνια που ακολούθησαν άλλαξε τακτική. Η Άγκυρα εδώ και καιρό επιχειρεί να διευρύνει τις σχέσεις της πέρα από την κυβέρνηση της Τρίπολης στη Λιβύη, προσεγγίζοντας και την πλευρά Χαφτάρ μέσω στρατιωτικής συνεργασίας και οικονομικών συμφερόντων. Άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με την ανατολική Λιβύη, επένδυσε σε έργα υποδομής και προσέφερε πολιτικά ανταλλάγματα.

Και φαίνεται πως η επιχείρηση προσέγγισης έφερε καρπούς. Η εξασφάλιση της κοινοβουλευτικής επικύρωσης του μνημονίου από την κυβέρνηση της Βεγγάζης, η οποία μποϊκόταρε τη συμφωνία από το 2020, αποτελούσε βασική επιδίωξη του Ερντογάν, καθώς ενισχύει τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα μπορεί πλέον να εμφανίζει ένα ενιαίο λιβυκό μέτωπο (Ανατολής και Δύσης) υπέρ της συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες στη Μεσόγειο.

Η Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας, με επικεφαλής τότε τον Φάγεζ αλ Σάρατζ, και η Τουρκία υπέγραψαν δύο μνημόνια κατανόησης στην Κωνσταντινούπολη στις 27 Νοεμβρίου 2019. Το πρώτο αφορούσε τη συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας και το δεύτερο τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Σάρατζ υπέγραψαν τη θαλάσσια συμφωνία, η οποία εγκρίθηκε από το τουρκικό κοινοβούλιο και εστάλη προς καταχώρηση στα Ηνωμένα Έθνη.

Οι πιέσεις σε Χαφτάρ από την Άγκυρα

Ο Σαντάμ Χάφταρ, γιος του Χαλίφα Χάφταρ και de facto ηγέτης της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης, φέρεται να δέχτηκε ισχυρές πιέσεις από την Τουρκία για να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική επικύρωση της θαλάσσιας συμφωνίας του 2019, ενώ ταυτόχρονα αντιμετώπιζε αντίθετες απαιτήσεις από το Ισραήλ για να συνεχίσει το μπλόκο στη συμφωνία και να απορριφθούν οι τουρκικές απαιτήσεις.

Σύμφωνα το Al Jazeera, οι τουρκικές πιέσεις περιλάμβαναν την απειλή απόσυρσης της υποστήριξης προς τον Σαντάμ και την οικογένεια Χάφταρ εάν καθυστερήσει η επικύρωση, με πιθανή ανακατεύθυνση αυτής της στήριξης προς πολιτικές και στρατιωτικές παρατάξεις στη δυτική Λιβύη. Οι πιέσεις αυτές ακολούθησαν την απομάκρυνση του επί χρόνια προέδρου του κοινοβουλίου, Αγκίλα Σάλεχ, ο οποίος είχε επανειλημμένα αρνηθεί να επικυρώσει τη συμφωνία, υπό την πίεση του Καΐρου και της Αθήνας.

Επίσης η χρονική στιγμή της κύρωσης φαίνεται να συνδέεται με την επίσημη διαμαρτυρία και τη ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Λιβύη προς την Αθήνα, αμφισβητώντας τις ελληνικές σεισμικές έρευνες για υδρογονάνθρακες νότια της Κρήτης, τον περασμένο Αύγουστο. Η Αθήνα από την πλευρά της απάντησε άμεσα μέσω της διπλωματικής οδού, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς της Λιβύης νομικά ανυπόστατους και αβάσιμους.

Η αποπομπή του Σάλεχ από τους Χαφτάρ

Όπως προαναφέρθηκε, η σημαντικότερη αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της ανατολικής Λιβύης είχε προηγηθεί μόλις 14 ημέρες. Στις 6 Οκτωβρίου, η Βουλή απομάκρυνε τον Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία, έπειτα από 12 χρόνια, και εξέλεξε στη θέση του τον Αλ Σαλιχίν Αμπντούλ Ναμπί αλ Ομπεϊντί. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει την προηγούμενη ημέρα, όταν 98 από τους 102 παρόντες βουλευτές ενέκριναν την αλλαγή του εσωτερικού κανονισμού, περιορίζοντας τη θητεία της προεδρίας στους 12 μήνες.

Ο ίδιος ο Σάλεχ αμφισβήτησε τη νομιμότητα της συνεδρίασης, υποστηρίζοντας ότι πραγματοποιήθηκε χωρίς την προβλεπόμενη πρόσκληση της προεδρίας. Οι βουλευτές, ωστόσο, προχώρησαν στην εκλογή νέας ηγεσίας. Ο βουλευτής Τζεμπρίλ Οχέιντα, μιλώντας στο Reuters, απέδωσε την αλλαγή στη δυσαρέσκεια που είχε συσσωρευτεί για τον τρόπο διοίκησης της Βουλής. Όπως υποστήριξε, ο Σάλεχ λάμβανε αποφάσεις χωρίς να συμβουλεύεται τους βουλευτές και οι προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα είχαν αποτύχει.

Ο Αλ Ομπεϊντί είναι πολιτικός μηχανικός, βουλευτής της Τομπρούκ από το 2014 και μέλος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων. Προέρχεται από τη φυλή Ομπεϊντάτ, στην οποία ανήκει και ο Σάλεχ, γεγονός με ιδιαίτερη σημασία για τις παραδοσιακές ισορροπίες εξουσίας στην ανατολική Λιβύη. Το σημαντικότερο στοιχείο του πολιτικού του βιογραφικού είναι ότι διετέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής Κοινοβουλευτικής Φιλίας Λιβύης–Τουρκίας, η οποία συγκροτήθηκε τον Απρίλιο του 2024.

Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, η επιτροπή είχε ως αντικείμενο την ανάπτυξη της κοινοβουλευτικής συνεργασίας και την ενίσχυση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Στις 9 Οκτωβρίου, μόλις τρεις ημέρες μετά την εκλογή του, ο πρόεδρος της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, του απέστειλε συγχαρητήριο μήνυμα, εκφράζοντας την επιθυμία να ενισχυθεί η συνεργασία των δύο κοινοβουλίων.

Η σημασία της επιλογής του είχε επισημανθεί πριν από την επικύρωση της συμφωνίας. Σε ρεπορτάζ της Al-Araby Al-Jadeed, στις 8 Οκτωβρίου, ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών Χασάν Αμπντούλ Μόλα υποστήριζε ότι η κοινοβουλευτική επιτροπή φιλίας υπό τον Ομπεϊντί είχε επιδιώξει να φέρει το θαλάσσιο μνημόνιο προς επικύρωση, ενώ ο Σάλεχ καθυστερούσε τη διαδικασία. Ο ίδιος εκτιμούσε ότι η ανάδειξη του Ομπεϊντί θα διευκόλυνε την έγκριση του μνημονίου, στο οποίο απέδιδε ιδιαίτερη σημασία η ηγεσία Χαφτάρ λόγω της προσέγγισής της με την Τουρκία. Η εκτίμηση διατυπώθηκε 12 ημέρες πριν από την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου.

Η σύγκρουση στο εσωτερικό της οικογένειας Χαφτάρ

Η αλλαγή της κοινοβουλευτικής ηγεσίας δεν έγινε ανεξάρτητα από τις κινήσεις του Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος διατηρεί τον στρατιωτικό έλεγχο της ανατολικής Λιβύης. Σύμφωνα με τη λιβυκή εξειδικευμένη υπηρεσία Libya Analysis, την 1η Οκτωβρίου ο Χαλίφα Χαφτάρ συναντήθηκε με ομάδα βουλευτών, παρουσία των γιων του, Σαντάμ και Μπελκασίμ. Ο Αγκίλα Σάλεχ δεν συμμετείχε στη συνάντηση.

Στις 5 Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν από την απομάκρυνσή του, ο Χαφτάρ συναντήθηκε με τον δεύτερο αντιπρόεδρο της Βουλής, Μίσμπαχ Ντούμα. Ο τελευταίος προήδρευσε τόσο της συνεδρίασης που άλλαξε τον εσωτερικό κανονισμό όσο και εκείνης που ανέδειξε τη νέα κοινοβουλευτική ηγεσία. Η Al-Araby Al-Jadeed, επικαλούμενη κοινοβουλευτικές πηγές, ανέφερε ότι ο Χαφτάρ στήριξε την προσπάθεια απομάκρυνσης του Σάλεχ και ότι ο Ντούμα εξασφάλισε την υποστήριξή του για την εκλογή του Ομπεϊντί.

Μετά την αλλαγή προέδρου, ο Χαφτάρ χαιρέτισε δημόσια την εξέλιξη. Ο γιος του, Σαντάμ, αναπληρωτής αρχηγός των στρατιωτικών δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης, εξέφρασε επίσης την υποστήριξή του στη νέα ηγεσία. Ωστόσο, σύμφωνα με το ίδιο λιβυκό ρεπορτάζ, η απομάκρυνση Σάλεχ συνδεόταν και με τις αντιπαραθέσεις για τη μελλοντική κατανομή της εξουσίας μέσα στην οικογένεια Χαφτάρ.

Ο Σάλεχ φερόταν να έχει έρθει σε σύγκρουση με τον Σαντάμ, διατηρώντας στενότερες σχέσεις με τους άλλους δύο γιους του στρατάρχη, τον Χάλεντ και τον Μπελκασίμ. Στο επίκεντρο βρισκόταν και η συμφωνία “4+4”, που αφορά τις προσπάθειες πολιτικής διευθέτησης και τις μελλοντικές ρυθμίσεις εξουσίας στη Λιβύη. Σύμφωνα με τις πηγές της εφημερίδας, ο Σάλεχ καθυστερούσε την προώθησή της, ενώ ο Σαντάμ επιδίωκε να ενισχύσει τη θέση του στο νέο πολιτικό σχήμα.

Η απομάκρυνση του Σάλεχ, επομένως, συνδεόταν με περισσότερες από μία συγκρούσεις. Το τουρκολιβυκό ήταν ένα από τα ζητήματα στα οποία η αλλαγή ηγεσίας μπορούσε να οδηγήσει σε διαφορετική απόφαση. Η σύνδεση επιβεβαιώνεται και από δεύτερο δημοσίευμα της Al-Araby Al-Jadeed, στις 20 Οκτωβρίου, πριν από την ανακοίνωση της ψηφοφορίας. Πηγή προσκείμενη στον Ομπεϊντί ανέφερε ότι ο νέος πρόεδρος προετοίμαζε την εισαγωγή του μνημονίου στη Βουλή.

Το δημοσίευμα σημείωνε επίσης ότι η ηγεσία Χαφτάρ είχε ήδη προωθήσει το συγκεκριμένο ζήτημα από τον Ιούνιο του 2025, αλλά ο Σάλεχ είχε επιλέξει τη συγκρότηση τεχνικής επιτροπής εξέτασης, χωρίς να προχωρήσει στην επικύρωση.

«Θα αναπτύξουμε τη δύναμη Sentinelle, προφανώς για να υποκαταστήσει δυνάμεις εσωτερικής ασφάλειας, κυρίως ώστε να αποδεσμευτούν αστυνομικοί και χωροφύλακες για την αποστολή τους στη διατήρηση της τάξης», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Θα αναβαθμίσουμε το σύστημα», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών.

Ο υπουργός Εσωτερικών προανήγγειλε επίσης την ενίσχυση των αστυνομικών δυνάμεων με ειδικές μονάδες επέμβασης, στα πρότυπα των μέτρων που είχαν ληφθεί κατά τη διάρκεια των εκτεταμένων ταραχών του Ιουλίου του 2023. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η κινητοποίηση της BRI, της μονάδας έρευνας και επέμβασης της αστυνομίας, της επίλεκτης μονάδας της χωροφυλακής GIGN και της ειδικής αντιτρομοκρατικής μονάδας RAID. Παράλληλα, προβλέπεται η αξιοποίηση ελικοπτέρων, τεθωρακισμένων οχημάτων Centaure και οχημάτων εκτόξευσης νερού, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάλυση βίαιων συγκεντρώσεων.

Ο Νουνιέζ διευκρίνισε ότι ορισμένα από αυτά τα μέσα είχαν ήδη κινητοποιηθεί κατά τις διαδηλώσεις της 17ης Οκτωβρίου, ωστόσο υπογράμμισε ότι απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση. «Είχαν κινητοποιηθεί το περασμένο Σάββατο, αλλά πρέπει να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Γαλλία: Αντιπαράθεση στην Εθνοσυνέλευση

Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί αναγνώρισε αδυναμίες στη διαχείριση των βίαιων επεισοδίων που σημειώθηκαν το Σαββατοκύριακο. Έκανε λόγο για έναν πρωτοφανή «τρόπο δράσης» πίσω από τη βία της 17ης Οκτωβρίου στη Γαλλία, εν μέσω των μαζικών διαδηλώσεων για την ακρίβεια. Όπως σημείωσε, για πρώτη φορά η βία ξεκίνησε στην αρχή της πορείας και όχι στο τέλος.

«Το είδαμε στη Μασσαλία από το πρωί, μια σειρά από βίαια άτομα από την ακροαριστερά λειτουργούσαν ως σμήνος για να σπείρουν συστηματικά βία», δήλωσε ο Λεκορνί σύμφωνα με το BFM TV. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στον «σχεδιασμό (…) μιας εξέγερσης υπό την ηγεσία ακροαριστερών ομάδων». Η πυρκαγιά στο δημαρχείο της Λιμόζ «είναι ένα παράδειγμα αυτού», είπε, διαβεβαιώνοντας ότι οι αρχές θα προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία.

Παράλληλα, ο Λεκορνί ανακοίνωσε μια «μαζική» ανάπτυξη δυνάμεων ασφαλείας για τη δεύτερη φάση της κινητοποίησης που ανακοινώθηκε για το ερχόμενο Σάββατο 24.10.2026 (όπως προαναφέρθηκε εννοούσε και στρατό). Νωρίτερα έγινε γνωστό ότι ανακαλούνται όλες οι άδειες των Αστυνομικών για τις 24 Οκτωβρίου και τις 5 Νοεμβρίου, ενώ νέες απαγορεύσεις κυκλοφορίας θα ισχύουν απόψε (20.10.2026). Το υπουργείο Εσωτερικών εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να απαγορεύσει ορισμένες προγραμματισμένες κινητοποιήσεις (δηλωμένες και μη) για το Σάββατο, προκειμένου να αποτραπούν νέα επεισόδια.

Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Σεμπαστιάν Λεκορνί κατά τη διάρκεια σημερινής συζήτησης ενώπιον της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης για τα επεισόδια των προηγούμενων ημερών και μέσα σε κλίμα πολιτικών εντάσεων κατήγγειλε «τον σχεδιασμό, σε ορισμένες περιοχές, μιας εξέγερσης υπό την ηγεσία ακροαριστερών και υπεραριστερών ομάδων».

Εκ παραλλήλου αρνήθηκε κατηγορηματικά τις αιτιάσεις του κόμματος της Ανυπότακτης Γαλλίας, σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση επιχείρησε με χαλκευμένα στοιχεία, μέσω των κρατικών υπηρεσιών πληροφοριών, να την καταστήσει υπεύθυνη για τη δημιουργία των επεισοδίων.

Τι λέει η Αριστερά

Από την πλευρά του ο ηγέτης της Ανυπότακτης Γαλλίας και υποψήφιος για την προεδρία της γαλλικής Δημοκρατίας ενόψει των προεδρικών εκλογών, Ζαν-Λικ Μελανσόν, δήλωσε στο X ότι «η αύξηση των κατηγοριών εναντίον μας με κάνει να φοβάμαι τις προκλήσεις που χρησιμοποιούνται συχνά από κυβερνήσεις που βρίσκονται σε αδιέξοδο».

Από την πλευρά ο γραμματέας του Σοσιαλιστικού κόμματος Ολιβιέ Φορ ανέφερε πως «έχουμε το δικαίωμα να αμφισβητούμε την Ανυπότακτη Γαλλία αλλά σε μια δημοκρατία, δεν χειραγωγούμε την αλήθεια για να εξαλείψουμε έναν αντίπαλο και δεν πετάμε προπέτασμα καπνού για να αγνοήσουμε τα αιτήματα των μαθητών λυκείου και των εργαζομένων».

Η κυβέρνηση «κλειδώνεται σε ρητορική αποδιοπομπαίου τράγου», πρόσθεσε η Σιριέν Σατλέν πρόεδρος της ομάδας των Πρασίνων στην Εθνοσυνέλευση, η οποία κάλεσε τον πρωθυπουργό να σταματήσει να «κάνει εμπρηστικές δηλώσεις».

Πυρά κατά Μακρόν στην Γαλλία

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή της η βρετανική εφημερίδα Guardian, η σχεδόν καθολική καταδίκη του Γάλλου προέδρου, από την Νέα δεξιά έως τη ριζοσπαστική αριστερά και ακόμη και από τον πρώην πρωθυπουργό Εντουάρ Φιλίπ, αναδεικνύει την απομόνωση του Μακρόν, έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές.

Η αντίδραση, σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα, ήταν αμείλικτη. Η επικεφαλής των Οικολόγων, Μαρίν Τοντελιέ, δήλωσε ότι, αντί να κάνει «έστω και μια στοιχειώδη αυτοκριτική», ο Μακρόν «μας καλεί στο γραφείο του πρωθυπουργού σαν μαθητές στον πίνακα». Στην Νέα Δεξιά, ο Ζορντάν Μπαρντελά της Εθνικής Συσπείρωσης χαρακτήρισε την ομιλία «αξιοθρήνητη» και υποστήριξε ότι ο Μακρόν «δεν έχει πια τίποτα να πει» στους Γάλλους. Η Μαρίν Λεπέν, το πρόσωπο-σύμβολο του κόμματος, είπε ότι η χώρα βρίσκεται «παγιδευμένη σε μέγγενη ανάμεσα στη βία και την αδυναμία».

Ο Μπρουνό Ρεταγιό της κεντροδεξιάς δήλωσε ότι ο Μακρόν είναι «εντελώς κατακλυσμένος», ενώ στη ριζοσπαστική αριστερά ο Ζαν-Λικ Μελανσόν κατηγόρησε τον πρόεδρο ότι στηρίζεται στην «αδράνεια και την αστυνομική βία», με την καταδικασμένη σε αποτυχία ελπίδα ότι οι κινητοποιήσεις απλώς θα εξασθενήσουν από μόνες τους.

Ίσως το πιο καίριο πλήγμα για τον Μακρόν ήταν ότι ακόμη και ο πρώην πρωθυπουργός του, Εντουάρ Φιλίπ, δήλωσε ότι θα προτιμούσε «αποφάσεις και πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επάνοδο της τάξης και αποκατάσταση της κρατικής εξουσίας… Η χώρα μας χρειάζεται να κυβερνηθεί».

Ο Ζαν-Μπατίστ Μορό, πρώην βουλευτής του κόμματος του Μακρόν, με τον οποίο ο Γάλλος πρόεδρος συνομιλεί, φέρεται να του πρότεινε να παραιτηθεί και να προκηρύξει πρόωρες προεδρικές εκλογές. «Ο Μακρόν νομίζει ακόμη ότι μπορεί να αλλάξει τα πράγματα», δήλωσε στη Le Monde. «Αλλά αυτή τη στιγμή η Μαρίν Λεπέν βρίσκεται σε ευθεία πορεία προς το Μέγαρο του Ελιζέ».

Στο θεσμικό αδιέξοδο προστίθεται μια επερχόμενη δημοσιονομική κρίση. Το εθνικό χρέος της Γαλλίας, στο 119% του ΑΕΠ, βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 1946. Το έλλειμμα του προϋπολογισμού, στο 5,1%, είναι επίσης από τα υψηλότερα στην ΕΕ.

Αλβανία: Ένταση για 8μέρα

Νέα ένταση δημιουργήθηκε νωρίς το απόγευμα έξω από το υπουργείο Παιδείας, όταν οι διαδηλωτές έφτασαν εκεί μετά το πρωθυπουργικό Γραφείο, όπου είχαν στο πλευρό τους ως ασπίδα πανεπιστημιακούς και εκπαιδευτικούς. Η έντονη παρουσία της αστυνομίας έξω από το υπουργείο πυροδότησε αντιδράσεις και ξεκίνησε πετροπόλεμος και ρίψεις δακρυγόνων και νερού για να διαλυθούν οι συγκεντρωμένοι.

Πριν από λίγο οι φοιτητές επέστρεψαν με πυροτεχνήματα εναντίον των αστυνομικών, οι οποίοι για ακόμη μια φορά αντέδρασαν με δακρυγόνα και ρήψεις νερού. Οι διαδηλωτές έφυγαν και κατευθύνονται πάλι προς την κεντρική πλατεία και το πρωθυπουργικό Γραφείο. Οι φοιτητές, που βρίσκονται για 8η ημέρα σε κινητοποιήσεις και διεκδικούν επίλυση των οικονομικών δυσκολιών τους, των προβλημάτων με τις πανεπιστημιακές υποδομές, του ζητήματος τη στέγασης, αλλά παράλληλα διαμαρτύρονται και για το αβέβαιο μέλλον τους λόγω της διαφθοράς, εμφανίζονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν και να κλιμακώσουν τις διαμαρτυρίες.

Στο πλευρό τους από το πρωί το Συνδικάτο εκπαιδευτικών. Ο επικεφαλής του Συνδικάτου, λέκτορας Sandër Kovaçi, κατά την ομιλία του στους συγκεντρωμένους ,δήλωσε ότι υποστηρίζει τα αιτήματα των φοιτητών και ότι θα βρίσκεται στην πλατεία κάθε μέρα στις 10:00. «Υποστηρίζουμε τους φοιτητές μας. Συγκεντρωνόμαστε εδώ κάθε μέρα στις 10:00, ώστε να μπορούμε να εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας προς τους φοιτητές κάθε μέρα. Αυτό θα συμβαίνει όσο είναι απαραίτητο. Κάθε μέρα στις 10:00 θα βρισκόμαστε μπροστά από το Πολυτεχνείο των Τιράνων», είπε μεταξύ άλλων.

Καρότο και μαστίγιο από Ράμα

Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα, φαίνεται να σκληραίνει την στάση του και να διαμηνύει πως γονείς και μαθητές, ότι θα λογοδοτήσουν για τις καταστροφές και την βία, ενώ προειδοποίησε για μέτρα κατά των διαδηλωτών, εξετάζοντας το ενδεχόμενο μείωσης του ορίου ποινικής ευθύνης σε νέους κάτω των 16 ετών. Ο Ράμα δήλωσε ότι η κυβέρνηση εργάζεται για την προετοιμασία μιας δέσμης μέτρων όχι μόνο ποινικού, αλλά και διοικητικού χαρακτήρα, καθώς σύμφωνα με τον ίδιο όποιος βλάπτει δημόσια και ιδιωτική περιουσία θα πρέπει να πληρώσει.

Ο πρώην πρόεδρος της Αλβανίας και πολιτικός αντίπαλος του Ράμα, Ιλίρ Μέτα, από την φυλακή όπου κρατείται κατηγορούμενος για διαφθορά, με ανάρτηση του στηρίζει τους φοιτητές και τους εκπαιδευτικούς για την δυνατή φωνή τους. «Η διαμαρτυρία των εκπαιδευτικών αποτελεί μια εξαιρετική επίδειξη κοινωνικής συνείδησης στο υψηλότερο επίπεδο!

Ευχαριστούμε θερμά για το θάρρος, την αξιοπρέπεια και τη δυνατή φωνή των εκπαιδευτικών στην υπεράσπιση της Παιδείας, ενάντια στην άδειασμα των αμφιθεάτρων και τη δραματική μείωση του πληθυσμού της Αλβανίας από νέους. Ας στηρίξουμε εκπαιδευτικούς, μαθητές λυκείου, νέους και όλα τα παιδιά της Αλβανίας για μια ποιοτική και αξιοπρεπή εκπαίδευση, για μια προοδευτική πατρίδα μορφωμένων ανθρώπων. ΧΩΡΙΣ ΝΕΟΛΑΙΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΛΒΑΝΙΑ!».

Ο πρωθυπουργός , Έντι Ράμα, αφού χαρακτήρισε «εξτρεμιστές» ορισμένους από τους φοιτητές που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις στα Τίρανα, υποστηρίζοντας ότι έχουν χειραγωγηθεί από «ξένες δυνάμεις», κάλεσε σε διάλογο τους διαμαρτυρόμενους, στήνοντας, μάλιστα, σόου με… καρέκλες έξω από το πρωθυπουργικό γραφείο του! Πάνω σε κάθε καρέκλα είχε τοποθετηθεί μια κόλλα χαρτί με την επιγραφή «Διάλογος».

«Όποιος επιθυμεί διάλογο χωρίς προϋποθέσεις, όπου θέλει και όποτε θέλει, ακόμη κι εδώ, αν το επιθυμεί, μπορεί να με βρει διαθέσιμο, μαζί με την κυβέρνηση», δήλωσε ο Ράμα σε βίντεο που ανάρτησε στο προφίλ του στο Facebook. Μέχρι στιγμής, δεν υπήρξε ανταπόκριση στην πρόσκληση του.

Λόγω των ταραχών στην αλβανική πρωτεύουσα αναβάλλεται ο Μαραθώνιος των Τιράνων, ο οποίος είχε προγραμματιστεί το Σαββατοκύριακο 24 και 25 Οκτωβρίου. Οι διοργανωτές ανακοίνωσαν την αναβολή της αθλητικής εκδήλωσης για τις 14 και 15 Νοεμβρίου.

Σκληραίνει την στάση της η Μελόνι

Η Ιταλία θα εγκρίνει την Τρίτη νέα μέτρα ασφαλείας που στοχεύουν ανηλίκους, όπως δήλωσαν πολιτικοί, έπειτα από ημέρες αναταραχών κατά τις οποίες διαδηλωτές συγκρούστηκαν με την αστυνομία, λεηλάτησαν καταστήματα και προκάλεσαν φθορές σε περιουσίες.
Στο πλαίσιο αυτών των αυστηρότερων μέτρων, οι αρχές επιβολής του νόμου θα έχουν τη δυνατότητα να κρατούν άτομα κάτω των 18 ετών σε αστυνομικά τμήματα για 12 ώρες – ακόμη και αν δεν έχουν διαπράξει κάποιο έγκλημα – εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι αποτελούν κίνδυνο, δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ματέο Σαλβίνι.

Η Ρώμη αναμένεται επίσης να αναπτύξει επιπλέον 500 στρατιώτες στο Μιλάνο, καθώς οι αρχές φοβούνται περαιτέρω αναταραχές κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων που έχουν προγραμματιστεί για το Σάββατο. «Θέλουμε να παρέμβουμε άμεσα όσον αφορά τους νέους», δήλωσε ο Σαλβίνι στον ραδιοφωνικό σταθμό RTL, ενόψει συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου που συγκλήθηκε για την Τρίτη με σκοπό την έγκριση των μέτρων.

Εκατοντάδες διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα – πολλοί εκ των οποίων πιστεύεται ότι είναι ανήλικοι – έβαλαν φωτιά σε κάδους απορριμμάτων και λεηλάτησαν καταστήματα στα κέντρα του Μιλάνου και άλλων πόλεων κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, έπειτα από διαδηλώσεις που αρχικά ήταν ειρηνικές και αφορούσαν τις ανεπαρκείς δημόσιες υπηρεσίες και την άνοδο του κόστους ζωής.

Τα επεισόδια θύμισαν τις ταραχές στη γειτονική Γαλλία, όπου εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους το Σάββατο, σε ορισμένες από τις πιο βίαιες διαδηλώσεις που έχουν σημειωθεί στη χώρα εδώ και χρόνια. Από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά της το 2022, η Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει προωθήσει μια σειρά από αυστηρά μέτρα ασφαλείας, τα οποία, σύμφωνα με τους επικριτές, ελάχιστα συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της εγκληματικότητας και της αταξίας. Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, ο πληθυσμός των φυλακών στην Ιταλία έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 17% μέσα σε τέσσερα χρόνια – δηλαδή κατά σχεδόν 10.000 άτομα.

Ο Ιταλός υπουργός Aμυνας Γκουίντο Κροζέτο αναφέρθηκε στις πρόσφατες ταραχές που σημειώθηκαν στο Μιλάνο, το Τορίνο και την Μπολόνια, κάνοντας λόγο για «υβριδικό πόλεμο». «Τα γεγονότα του Μιλάνου και άλλων περιοχών της Ιταλίας είναι πολύ διαφορετικά απ’ όσα σημειώθηκαν σε προηγούμενες περιόδους, είναι αποτέλεσμα εκείνου που εγώ αποκαλώ υβριδικό πόλεμο και τον οποίο κάποιοι μεταφέρουν στις χώρες μας, προσφεύγοντας σε μη συμβατικά όπλα που ονομάζονται TikTok, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, Youtube, χωρίς η Δύση να το καταλάβει και, με κάποιο τρόπο, να αντιδράσει», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Αμυνας.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται καθώς το ιταλικο συνδικάτο CGIL (το μεγαλύτερο της χώρας, με πάνω από 4,5 εκατομμύρια μέλη) θα οργανώσει διαδήλωση στο κέντρο του Μιλάνου την Τετάρτη, με αίτημα να ξεπερασθούν οι ανισότητες και κύριο σύνθημα «το Μιλάνο απορρίπτει τη βία».

Κοινωνική οργή για το ενεργειακό κόστος

Η πρόσφατη αναταραχή εκδηλώνεται σε μια συγκυρία όπου το εκτοξευόμενο κόστος ενέργειας δυσχεραίνει τα σχέδια της Μελόνι για τη χρηματοδότηση φοροελαφρύνσεων και αυξήσεων στις δημόσιες δαπάνες στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους —του τελευταίου πριν από τις εθνικές εκλογές που αναμένονται στα τέλη του 2027.

Η Ιταλία αντιμετωπίζει το φαινόμενο της αυξανόμενης συγκέντρωσης του πλούτου στα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, παράλληλα με τη στασιμότητα των πραγματικών μισθών για τους εργαζόμενους χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ιταλίας, το 10% των ιταλικών νοικοκυριών με την υψηλότερη περιουσία κατείχε το 60% του καθαρού πλούτου των νοικοκυριών το 2023 — ποσοστό αυξημένο κατά περίπου 7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2010.

Ο υφυπουργός Εσωτερικών, Νικόλα Μολτένι, δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό Radio 24 ότι η κυβέρνηση πρόκειται να εγκρίνει ένα «κατεπείγον διάταγμα» για την άμεση εφαρμογή κανόνων ασφαλείας, οι οποίοι έχουν αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στο κοινοβούλιο.

Τα μέτρα αυτά αναμένεται να περιλαμβάνουν την απαγόρευση σε νεαρά άτομα να παρευρίσκονται σε εκδηλώσεις ή να εισέρχονται σε συγκεκριμένους χώρους, εφόσον υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύεται ότι θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια ασφάλεια. «Άτομα στο TikTok λένε ότι σχεδιάζουν να εισβάλουν σε καταστήματα στο Κόμο το Σάββατο. Δεν μπορούμε να περιμένουμε μέχρι το απόγευμα του Σαββάτου για να παρέμβουμε», δήλωσε ο Σαλβίνι.

Ελλείψεις ζυμαρικών!

Όμως, σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή ζυμαρικών στην Ιταλία προκαλούν οι κινητοποιήσεις των οδηγών φορτηγών στο νότιο τμήμα της χώρας, οι οποίοι διαμαρτύρονται για την εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και το αυξημένο κόστος ζωής. Όπως αναφέρει το Reuters, οι αποκλεισμοί βασικών οδικών αρτηριών και λιμανιών έχουν διαταράξει την τροφοδοσία των εργοστασίων με πρώτες ύλες, με αποτέλεσμα μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου να περιορίζουν ή ακόμη και να αναστέλλουν τη λειτουργία τους.

Η κατάσταση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών, καθώς σε περιοχές της νότιας Ιταλίας καταγράφονται ελλείψεις προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, αλλά και προβλήματα στην προμήθεια καυσίμων. Η εταιρεία παραγωγής ζυμαρικών Rummo, που εδρεύει στην περιφέρεια της Καμπανίας, ανακοίνωσε σήμερα ότι αναγκάστηκε να αναστείλει την παραγωγή της, καθώς εξαντλήθηκαν οι διαθέσιμες πρώτες ύλες.

Όπως δήλωσε στην ιταλική εφημερίδα La Repubblica ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Κόζιμο Ρούμο, ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζουν σχεδόν όλοι οι μεγάλοι παραγωγοί ζυμαρικών στη γειτονική περιφέρεια της Απουλίας. Η Απουλία, μαζί με την Καμπανία και τη Σικελία, αποτελούν τον βασικό πυρήνα της ιταλικής βιομηχανίας ζυμαρικών, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σοβαρές τις επιπτώσεις των κινητοποιήσεων.

«Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής ζυμαρικών στην Ιταλία έχει σταματήσει ή βρίσκεται πολύ κοντά στο να σταματήσει», προειδοποίησε ο Κόζιμο Ρούμο. Προβλήματα αντιμετωπίζει και η La Molisana, με έδρα την περιφέρεια Μολίζε. Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι η παραγωγή της έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει τα αποθέματα πρώτων υλών που διαθέτει, όπως σιτάρι και σιμιγδάλι, προκειμένου να συνεχίσει τη λειτουργία της.

Ελλείψεις τροφίμων και καυσίμων στη νότια Ιταλία

Ήδη από την περασμένη εβδομάδα, η ιταλική ένωση αλευροβιομηχανιών Italmopa είχε προειδοποιήσει ότι, εφόσον συνεχιστούν οι κινητοποιήσεις, ολοένα και περισσότερα εργοστάσια ενδέχεται να αναγκαστούν να διακόψουν την παραγωγή τους, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Το οικονομικό διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς, σύμφωνα με έκθεση του European House-Ambrosetti (TEHA Group), που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, η ιταλική αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης ζυμαρικών κατέγραψε το προηγούμενο έτος έσοδα ύψους 13,5 δισ. ευρώ.

Οι κινητοποιήσεις των οδηγών φορτηγών ξεκίνησαν την περασμένη εβδομάδα, με αποκλεισμούς δρόμων, αυτοκινητοδρόμων και λιμανιών στη Σικελία και σε άλλες περιοχές της νότιας Ιταλίας. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται πλέον στη βιομηχανική παραγωγή. Η διακοπή των μεταφορών έχει προκαλέσει προβλήματα στον ανεφοδιασμό των καταστημάτων, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται ελλείψεις στα ράφια των σουπερμάρκετ, ενώ σε πρατήρια καυσίμων σχηματίζονται ουρές από οδηγούς που προσπαθούν να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των οχημάτων τους.

Μπροστά στην κλιμάκωση των κινητοποιήσεων και στις αυξανόμενες πιέσεις στην αγορά, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι δεσμεύεται να ενισχύσει οικονομικά τον κλάδο των οδικών μεταφορών.

Δεν μπορεί η παθολογική εύνοια προς την Τουρκία να εμποδίζει την αναγνώριση του προβλήματος αμύνης που αντιμετωπίζει η χώρα μας από τον αρπακτικό γείτονα, ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία που είναι διηρημένη επί 52 χρόνια από την “γραμμή Αττίλα” στην Μεγαλόνησο.΄Εχει οδυνηρή εμπειρία ο κ. Πιστόριους από την διαίρεση της Γερμανίας επί 44 χρόνια, σε “ανατολική και δυτική” που άφησε την πατρίδα του Γκαίτε καθυστερημένη, με σοβαρές πολιτικές συνέπειες σήμερα.

Υπάρχουν περισσότερα συμφέροντα που συνδέουν την Ελλάδα με την Γερμανία παρά με την αναθεωρητική Τουρκία που απειλεί την Ευρώπη, για την οποία ο Τούρκος πρόεδρος Ταγήπ Ερντογάν δήλωσε προσφάτως ότι «έπαυσε να τον ενδιαφέρει»! Δεν παραγνωρίζεται βεβαίως η ύπαρξη σοβαρών οικονομικών συμφερόντων που δημιουργεί η μεγάλη αγορά 84 εκατ. καταναλωτών της γείτονος για τους Γερμανούς βιομηχάνους αλλ’ “ουκ επ’ άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος”.

Υπάρχουν κι άλλες ανάγκες κι αξίες. Οι εφετινές προτιμήσεις των Γερμανών Τουριστών για τις θερινές διακοπές δείχνουν και την κλίση της Γερμανίας προς την Ελλάδα, μετά την Ιταλία. Ο μέσος Γερμανός αισθάνεται περισσότερο “στο σπίτι του” στα Ελληνικά νησιά παρά στα γειτονικά που κάποτε ήσαν Ελληνικά (Ίμβρο και Τένεδο).

Η ασφάλεια της Ελλάδος είναι υπόθεση της Ευρώπης και συνεπώς της Γερμανίας. Τι θα πράξει ο κ. Πιστόριους ως πολιτικός κι όχι μόνον ως ΥΠΕΘΑ της χώρας του, εάν ο Ερντογάν κάνει πραγματικότητα την απειλή του να “φτάσει ένα βράδυ” λχ. χάρη στην Ρόδο – σεσημασμένο στόχο των απέναντι 150 αποβατικών σκαφών; Θα τον εμποδίσουν “τα συμφέροντα των Γερμανών βιομηχάνων” να καταδικάσει ένα νέον “Αττίλα”, όπως το θέρος του 1974, και πως σήμερα αντιμετωπίζει το Τουρκικό casus belli, εάν η Ελλάς πάει στα 12 μίλια χωρικά ύδατα που έχει η Γερμανία; Πρέπει κάποια στιγμή να μας εξηγήσει ως νομικός.

Οι σχέσεις της Ελλάδος με την Γερμανία είναι άρρηκτες. Δεν εμποδίζονται από διεκδικήσεις, εν γνώσει του γεγονότος ότι πόροι από τα Ευρωπαϊκά Ταμεία, κυριότερος χρηματοδότης των οποίων είναι ο Γερμανός φορολογούμενος, εισρέουν δις. ευρώ στην Ελλάδα για επενδύσεις υποδομής, που αναμορφώνουν την χώρα.