Η απόφαση του Λευκού Οίκου ανακοινώθηκε, καθώς η αντιπαράθεση βρίσκεται πλέον σε αδιέξοδο, με τις δύο πλευρές να πιστεύουν ότι έχουν τον χρόνο με το μέρος τους. Πάντως, ο Τραμπ εξετάζει επιλογές για έναν νέο γύρο επιθέσεων, μετά την απόρριψη της τελευταίας ιρανικής πρότασης. Πάντως, σύμφωνα με το Axios υπήρξε ενημέρωση του Ιράν για την επιχείρηση “Project Freedom” στο Ορμούζ, ενώ Τραμπ και Πιτ Χέγκσεθ υποβαθμίζουν δημοσίως τις επιθέσεις που δέχτηκαν τα Εμιράτα (όπου το Ιράν διέψευσε ότι εμπλέκεται).

Για το Πεντάγωνο, οι εχθροπραξίες που ξεκίνησαν το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου έχουν τερματιστεί, σε προθεσμία που προβλέπει το προαναφερόμενο Ψήφισμα που τον υποχρέωσε σε κατάπαυση. Και τα δύο μέρη συμφώνησαν στις 7 Απριλίου σε μια κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων, η οποία έκτοτε έχει παραταθεί.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Χέγκσεθ, στην κατάθεση του στο Κογκρέσο στις 30 Απριλίου, «το χρονικό διάστημα των 60 ημερών σταματά, ή παύει σε περίπτωση εκεχειρίας». Ο Χέγκσεθ δήλωση την Τρίτη ότι η κατάπαυση εξακολουθεί να ισχύει, παρά τις επιθέσεις στα Εμιράτα.

O δε Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωσε το τέλος της επιχείρησης “Epic Fury”, επισημαίνοντας ότι αυτή η επιχείρηση που ισχύει είναι η “Project Freedom”, για την ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, όπου ο Τραμπ απείλησε με σαρωτικά αντίποινα το Ιράν, μόνο αν πλήξει αμερικανικά πλοία, χωρίς να αναφερθεί σε στόχους συμμαχικών χωρών. Οι δύο εμπόλεμοι ανακοίνωσαν εκατέρωθεν πλήγματα σε πλοία, τα οποία διέψευσαν οι δύο πλευρές.

Νομοθέτημα εποχής Βιετνάμ

Σύμφωνα με το “Ψήφισμα Πολεμικών Δυνάμεων”, η πολεμική δράση θα πρέπει να τερματίζεται εντός 60 ημερών, εκτός εάν το Κογκρέσο έχει κηρύξει πόλεμο, ή έχει ψηφίσει υπέρ της έγκρισης παράτασης των 30 ημερών. Από τότε που ο Τραμπ ενημέρωσε επίσημα το Κογκρέσο για τον πόλεμο στο Ιράν στις 2 Μαρτίου, η προθεσμία αυτή έληξε. Αν και αρκετοί άλλοι πρόεδροι αγνόησαν το σχετικό Ψήφισμα, η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι δεν ισχύει, καθώς πραγματοποιούσε «στρατιωτική επιχείρηση», όχι πόλεμο!

Παραμένει ασαφές πώς ή αν θα αντιδράσει το Κογκρέσο, που διέκοψε τις εργασίες του για μία βδομάδα. Την περασμένη Πέμπτη, η Γερουσία απέρριψε το τελευταίο από τα πολλά ψηφίσματα που αποσκοπούσαν στον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με την Washington Post.

Οι Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες φαίνεται να ακολουθούν τον Τραμπ στο ζήτημα του Ψηφίσματος. Ο ηγέτης της πλειοψηφίας της Γερουσίας δήλωσε στο Associated Press την Πέμπτη ότι δεν σχεδιάζει να διεξαγάγει ψηφοφορία για την έγκριση χρήσης βίας κατά του Ιράν. «Ακούω προσεκτικά τι λένε τα μέλη του Κογκρέσου και σε αυτό το σημείο δεν το βλέπω αυτό», είπε ο Τζον Θουν.

Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Κέβιν Κράμερ δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ της έγκρισης πολέμου, εάν το ζητούσε ο Τραμπ. Όμως αμφισβήτησε την συνταγματικότητα του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών, που ψηφίστηκε κατά την εποχή του πολέμου του Βιετνάμ, προκειμένου να ανακτήσει το Κογκρέσο την εξουσία του: «Οι ιδρυτές μας δημιούργησαν μια πραγματικά ισχυρή εκτελεστική εξουσία, είτε μας αρέσει, είτε όχι», είπε χαρακτηριστικά.

Η γερουσιαστής των Ρεπουμπλικάνων Σούζαν Κόλινς, η οποία συμμετείχε με σχεδόν όλους τους Δημοκρατικούς στην ψηφοφορία, δήλωσε ότι η εξουσία του Τραμπ «δεν είναι απεριόριστη». Η προθεσμία των 60 ημερών «δεν είναι πρόταση· είναι απαίτηση», είπε, προσθέτοντας ότι η περαιτέρω στρατιωτική δράση «πρέπει να έχει σαφή αποστολή, εφικτούς στόχους και καθορισμένη στρατηγική για τον τερματισμό της σύγκρουσης».

Το Ιράν μετά την κατάπαυση

Πριν τις επιθέσεις με ταχέα σκάφη που προκάλεσαν την αντίδραση του αμερικανικού Ναυτικού, το Ιράν έκανε μια ακόμη μία προσπάθεια, μέσω Πακιστάν, την οποία ο Τραμπ θεώρησε ανεπαρκή. «Το Ιράν παρέδωσε το κείμενο στο Πακιστάν – έναν μεσολαβητή για τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ – το βράδυ της Πέμπτης», ανέφερε την Παρασκευή το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNAI RNA, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπακάι, τόνισε σε τηλεοπτική του συνέντευξη «ότι ο τερματισμός του πολέμου και η εδραίωση μιας βιώσιμης ειρήνης παραμένουν οι κύριες προτεραιότητες της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ», σύμφωνα με το IRNA.

Ωστόσο, το πόσο θα αλλάξουν τα δεδομένα οι νέες προτάσεις είναι ασαφές. Η κύρια απαίτηση του Τραμπ είναι το Ιράν να εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες. Τα σχόλια του Μπακάι ακολούθησαν εκείνα του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, όπου φαίνεται να αντιτίθενται στην απαίτηση του Τραμπ.

Ο Χαμενεΐ δήλωσε ότι η χώρα του θα προστατεύσει τις «πυρηνικές και πυραυλικές της δυνατότητες ως εθνικό πλεονέκτημα» και ότι «το μόνο μέρος που ανήκουν οι Αμερικανοί στον Περσικό Κόλπο είναι στον βυθό του». Ο τραυματισμένος ανώτατος ηγέτης του Ιράν σπάνια επικοινωνεί δημόσια και ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι υπάρχει ρήγμα στην ιρανική κυβέρνηση, γεγονός που δυσχεραίνει τις διαπραγματεύσεις – κάτι που δεν πρέπει να εκπλήσσει.

Οι τρεις επιλογές μετά την κατάπαυση

Ενώ οι λεπτομέρειες του νέου σχεδίου είναι άγνωστες, ο διπλωματικός συντάκτης του CNN Νικ Ρόμπερτσον, δήλωσε (επικαλούμενος πηγές του) ότι η συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια κατάσταση όπου οι ΗΠΑ θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων, ταυτόχρονα με τον τερματισμό του αποκλεισμού του Ορμούζ από το Ιράν. Η εξέλιξη σε ό,τι αφορά το Ορμούζ υπήρξε τελικώς η επιχείρηση “Project Freedom”.

Προηγουμένως, ο διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, Ναύαρχος Μπραντ Κούπερ και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Στρατηγός Νταν Κέιν, ενημέρωσαν τον Τραμπ το βράδυ της Πέμπτης για 45 λεπτά «για τη νέα επιχείρηση και τα σχέδια για πιθανές επιθέσεις κατά του Ιράν», ανέφερε το Axios, επικαλούμενο δύο ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους.

Η CENTCOM έχει έτοιμες τρεις επιλογές, σύμφωνα με το Axios. Αυτές περιλαμβάνουν: «Σύντομες και ισχυρές επιθέσεις» κατά του Ιράν, πιθανώς και στόχων υποδομών. Η δεύτερη περιλαμβάνει «κατάληψη μέρους του Στενού του Ορμούζ για την επαναλειτουργία του στην εμπορική ναυτιλία. Μια τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει χερσαίες δυνάμεις», σύμφωνα με πηγή του Axios. Τέλος, μία «επιχείρηση ειδικών δυνάμεων για την ασφάλεια του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν».

Αναφερόμενος σε μία από αυτές τις επιλογές που ανέφερε το Axios, ο Ιρανός βουλευτής και μέλος της διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας, Μαχμούντ Ναμπαβιάν, προειδοποίησε ότι εάν δολοφονηθούν Ιρανοί ηγέτες σε οποιαδήποτε επίθεση, οι «ηγέτες των χωρών του Περσικού Κόλπου θα σκοτωθούν και τα παλάτια τους θα καταστραφούν». Τελικώς οι ΗΠΑ προχώρησαν σε μία επιχείρηση που μοιάζει μερικώς με την δεύτερη επιλογή, χωρίς μέχρι στιγμής την εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων, ούτε όμως και την κατάληψη κάποιου μέρους του Ορμούζ.

Τί θέλει το Ισραήλ 

«Ενώ το Ισραήλ κατάφερε να επιτύχει τους στρατιωτικούς του στόχους εναντίον του Ιράν, το να εγκαταλείψει η Ισλαμική Δημοκρατία το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού θα ήταν ένα τεράστιο λάθος», δήλωσε ένας ανώτερος στρατιωτικός στο ισραηλινό μέσο Ynet. «Η πολεμική αεροπορία ίδρυσε ένα “Τμήμα Ιράν” και οι στόχοι που είχαν τεθεί, επιτεύχθηκαν», δήλωσε ο αξιωματούχος, υπό καθεστώς ανωνυμίας.

«Τώρα θα δούμε αν χρειάζεται “κάτι ακόμα” για να τους κάνουμε να καθίσουν σε διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι «χωρίς λύση στο ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου και του πυρηνικού προγράμματος, θα πρόκειται για μια μεγάλη αποτυχία».

Ένας Ιρανός αξιωματούχος ισχυρίζεται ότι την 30η Απριλίου, «μικρά εχθρικά drones εμφανίστηκαν για να αξιολογήσουν την αεράμυνα της χώρας και η ιρανική αεράμυνα απάντησε αποφασιστικά… Η Ισλαμική Δημοκρατία πρέπει να αντιδράσει επιθετικά στην παρουσία μικρο-drones, ώστε ο εχθρός να μην κάνει ξανά ένα τέτοιο λάθος», δήλωσε ο Αλί Κονταριάν, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του Ιρανικού Κοινοβουλίου. Δεν ανέφερε ποιανού τα drones πέταξαν πάνω από το Ιράν. Μετά τα σχόλια του Κονταριάν εμφανίστηκε βίντεο στα social media δείχνοντας ιρανικά πυρά πάνω από την Τεχεράνη.

Ρευστό περιβάλλον μετά την κατάπαυση

Σε μια σημαντική ένδειξη της αυξανόμενης συνεργασίας μεταξύ του Ισραήλ και των χωρών του Κόλπου – της οποίας ο πόλεμος υπήρξε καταλύτης – το Ισραήλ «έστειλε εξελιγμένα συστήματα όπλων – συμπεριλαμβανομένου ενός προηγμένου λέιζερ – στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για να βοηθήσει στην υπεράσπιση της μοναρχίας του Κόλπου από μια άγρια ​​επίθεση ιρανικών πυραύλων και drones», ανέφεραν οι Financial Times. Όπως προαναφέραμε, τα Εμιράτα δέχτηκαν επιθέσεις, εν μέσω εκεχειρίας (θυμίζουμε ότι το Ιράν διέψευσε την εμπλοκή του).

Το Iron Beam είναι ένα όπλο τοποθετημένο σε ρυμουλκούμενο που χρησιμοποιεί κατευθυνόμενη ενέργεια για την καταστροφή στόχων. Το σύστημα πυροδοτεί «ένα ηλεκτρικό λέιζερ στερεάς κατάστασης 100-150 kW που θα είναι ικανό να αναχαιτίζει πυραύλους και drones». Αναπτύχθηκε για πρώτη φορά από το Ισραήλ στις αρχές του έτους για την άμυνα κατά των εισερχόμενων βλημάτων της Χεζμπολάχ από τον Λίβανο.

Το Ισραήλ παρείχε επίσης στα Εμιράτα το ελαφρύ σύστημα επιτήρησης Spectro, «το οποίο βοήθησε το έθνος του Κόλπου να ανιχνεύσει εισερχόμενα drones, ειδικά Shaheds, από απόσταση έως και 20 χιλιομέτρων», ανέφερε το δημοσίευμα. Το σύστημα «ενσωματώνει ένα ευρύ φάσμα ψηφιακής απεικόνισης, οπτικούς αισθητήρες υψηλής ευκρίνειας και προηγμένα λέιζερ, παρέχοντας ταυτόχρονες δυνατότητες πολυφασματικής παρατήρησης και επιτρέποντας την ανίχνευση εξαιρετικά μεγάλης εμβέλειας», σύμφωνα με τον ισραηλινό κατασκευαστή Elbit.

Συνολικά, τα νέα δεδομένα δεν αναιρούν τα προηγούμενα γεγονότα, αλλά τα επανατοποθετούν σε ένα πιο ρευστό και αβέβαιο περιβάλλον. Η εκεχειρία λειτουργεί ως προσωρινή ανάπαυλα, σε μια σύγκρουση που παραμένει ανοιχτή, με άγνωστη ακόμα την τροπή…

Η σημερινή αρχιτεκτονική της ΕΕ είναι προϊόν συμβιβασμών και όχι στρατηγικού σχεδιασμού. Όπως έχει αναλυθεί και σε προηγούμενο άρθρο, η κατανομή εξουσιών μεταξύ Κομισιόν, Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Συμβουλίου Υπουργών, Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και διαφόρων επιτροπών δημιουργεί ένα πολύπλοκο, δυσλειτουργικό σύστημα, στο οποίο η ευθύνη διαχέεται και η αποτελεσματικότητα μειώνεται.

Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Η αρχή της ομοφωνίας επιτρέπει σε κάθε κράτος – μέλος να μπλοκάρει αποφάσεις, ενώ δεν υπάρχει κάποια κεντρική διοίκηση η οποία θα μπορεί σε περιόδους κρίσεων να λαμβάνει καίριες αποφάσεις, φέροντας όμως και το βάρος των ευθυνών και την ανάγκη λογοδοσίας που απορρέουν από αυτές. Με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, η ΕΕ λειτουργεί ως ένας μηχανισμός προσπάθειας συντονισμού επιμέρους εθνικών πολιτικών και όχι ως φορέας έκφρασης της συνολικής ισχύος των μελών του οργανισμού.

Στρατιωτική αδυναμία της ΕΕ

Από τα πλέον επίσημα χείλη ακούγονται δηλώσεις για τη “στρατιωτική αδυναμία” της Ευρώπης, οι οποίες μάλιστα είναι τόσο συχνές που έχουν καταστεί ένα ιδιότυπο μάντρα και γίνονται αποδεκτές χωρίς αμφισβήτηση. Όμως, τα δεδομένα αποκαλύπτουν μια τελείως διαφορετική πραγματικότητα: Η ΕΕ είναι στρατιωτικός γίγαντας. Σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), η παγκόσμια στρατιωτική δαπάνη το 2024 ανήλθε σε περίπου $2,7 – 2,9 τρισ. Παράλληλα, όπως επισημαίνεται στην έκθεση, οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί οδηγούν σε νέα κούρσα εξοπλισμών.

Από τα ανωτέρω κονδύλια η ΕΕ δαπάνησε $402,5 δισ., με την εκτίμηση ότι το 2025 ανήλθαν σε περίπου $ 448 δισ. Αντίστοιχα οι γεωπολιτικοί συνεταίροι – ανταγωνιστές δαπάνησαν: Οι ΗΠΑ περίπου $900 – 1.000 δισ., η Κίνα περίπου $300 – 330 δισ. και η Ρωσική Ομοσπονδία περίπου $149 δις. Με απλά λόγια, η ΕΕ αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στον κόσμο σε επίπεδο δαπανών, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ξοδεύει λίγο περισσότερο από την Κίνα και σημαντικά περισσότερα από τη Ρωσία, τα άρματα μάχης της οποίας, εάν πιστέψουμε κάποιους κινδυνολογούντες, μετά την Ουκρανία θα διαβούν το Διάδρομο του Σουβάλκι για να ανακαταλάβουν τις Βαλτικές χώρες και μέρος της Πολωνίας, αποκαθιστώντας τα παλαιά σύνορα της ΕΣΣΔ.

Όπως είναι αναμενόμενο, οι δαπάνες δεν κατανέμονται ομοιόμορφα. Συγκεντρώνονται σε δέκα κυρίως χώρες, αντανακλώντας όχι μόνο το πληθυσμιακό, οικονομικό και γεωγραφικό μέγεθός τους, αλλά και τις αντιλήψεις τους περί απειλών και γεωπολιτικών φιλοδοξιών. Αναλυτικά αυτές με φθίνουσα σειρά είναι: Γερμανία (€85 – 90 δισ.), Γαλλία (€55 – 60 δισ.), Πολωνία (€40 – 45 δισ.), Ιταλία (€30 – 35 δισ.), Ισπανία (€20 – 22 δισ.), Ολλανδία (€15 – 17 δισ.), Σουηδία (€11 – 12 δισ.), Ρουμανία (€9 – 10 δισ.), Ελλάδα (€7 – 8 δισ.) και Βέλγιο (€6 – 7 δισ.) . Οι εν λόγω χώρες δαπανούν πάνω από € 250 δισ. ετησίως, που αντιστοιχούν περίπου στο 75% της συνολικής αμυντικής δαπάνης της ΕΕ.

Αυτές οι δαπάνες μεταφράζονται σε εντυπωσιακές στρατιωτικές δυνατότητες. Αναφορικά με την αεροπορική ισχύ, οι χώρες διαθέτουν έναν εντυπωσιακό στόλο περίπου 2.000 μαχητικών αεροσκαφών 4ης (4ης+) και 5ης γενιάς, όπως είναι οι διάφορες εκδόσεις των Eurofighter Typhoon, Rafale, F-16, F-35 κλπ. Οι ναυτικές δυνάμεις αριθμούν πάνω από 100 κύριες ναυτικές μονάδες, οι οποίες περιλαμβάνουν από μικρά και μεσαία αεροπλανοφόρα όπως τα Charles de Gaulle, Juan Carlos I και Cavour, φρεγάτες και αντιτορπιλικά διαφόρων κλάσεων (FREMM, F-100, FDI, MEKO κλπ), καθώς και περίπου 50 υποβρύχια διαφόρων τύπων (Type 209, 212, 214, S-80 κλπ).

Στις χερσαίες δυνάμεις περιλαμβάνονται περίπου 5.000 άρματα μάχης (Leopard 1/2, Leclerc, Ariete, K2, κλπ), πάνω από 10.000 πυροβόλα και ΠΕΠ (M-109, PzH-2000, MLRS, HIMARS, κλπ), καθώς και πάνω από 2.000 μεταφορικά και επιθετικά ελικόπτερα (NH-90, CH-47, AH-64, UH-60, Tiger, κλπ). Στα παραπάνω να προστεθούν οι δυνατότητες δορυφορικών επικοινωνιών και τηλεπισκόπησης, καθώς και εκτέλεσης πυρηνικών πληγμάτων με τη γαλλική Δύναμη Αποτροπής. Οι παραπάνω δυνάμεις εάν εξεταστούν σε επίπεδο ΕΕ συνθέτουν μια εντυπωσιακή στρατιωτική δύναμη. Ωστόσο, πρόκειται για ένα μωσαϊκό εθνικών στρατών χωρίς ενιαία διοίκηση, κοινό δόγμα ή επιχειρησιακή συνοχή.

Μοναδικό φαινόμενο η ΕΕ… 

Υπό αυτό το πρίσμα, η ΕΕ αποτελεί μοναδικό φαινόμενο. Ενώ συγκεντρώνει ισχύ δεν μπορεί να τη χρησιμοποιήσει, για τρεις κυρίως λόγους. Ο πρώτος είναι ο κατακερματισμός των πόρων. Η ύπαρξη 27 εθνικών στρατών οδηγεί σε αλληλοεπικαλύψεις εξοπλισμών, έλλειψη οικονομιών κλίμακας και χαμηλή διαλειτουργικότητα. Έτσι, το εντυπωσιακό αρματικό δυναμικό μεταφράζεται σε πάνω από 10 διαφορετικούς τύπους αρμάτων μάχης και η αεροπορική ισχύς σε περισσότερους από 15 τύπους μαχητικών διαφόρων εκδόσεων. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Άμυνας (EDA) επισημαίνει ότι ο κατακερματισμός μειώνει σημαντικά την αποδοτικότητα των δαπανών.

Δεύτερος λόγος είναι ότι, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, την Ρωσική Ομοσπονδία την Ινδία και την Κίνα, η Ευρωπαϊκή αμυντική παραγωγή είναι κατακερματισμένη. Στην Κίνα υπάρχουν τεράστια κρατικά συγκροτήματα, στην Ρωσία η κρατική ROSTEC συντονίζει την αμυντική παραγωγή, καθώς και την έρευνα & ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων από τις εγχώριες βιομηχανίες. Στις ΗΠΑ κυριαρχούν κολοσσοί όπως οι Lockheed Martin και Boeing, οι οποίες διαθέτουν εργοστάσια, ερευνητικά κέντρα και γραμμές παραγωγής σε διάφορες πολιτείες.

Αντίθετα, η ΕΕ διαθέτει κατακερματισμένη βιομηχανική βάση, ενώ οι εθνικές αμυντικές εταιρείες ανταγωνίζονται η μία την άλλη, αντί να συνεργάζονται. Για το λόγο αυτό παρατηρούνται καθυστερήσεις ή ακυρώσεις κοινών προγραμμάτων όπως το Future Combat Air System  ή το Main Ground Combat System. Μελέτες δείχνουν ότι η έλλειψη ενοποίησης οδηγεί σε υψηλότερο κόστος και χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα. Ο τρίτος και ίσως κυριότερος είναι η έλλειψη πολιτικής ενοποίησης, καθόσον η στρατιωτική ισχύς χωρίς πολιτική ενότητα δεν μπορεί να μετατραπεί σε γεωπολιτική επιρροή.

Ένα άλλο μείζον θέμα είναι η εξάρτηση πολλών χωρών από τις ΗΠΑ για τον εξοπλισμό των ενόπλων δυνάμεών τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος κρίσιμων δυνατοτήτων των χωρών – μελών του ΝΑΤΟ, όπως πχ σε θέματα ISR, στρατηγικών μεταφορών και πυρηνικής αποτροπής. Το πρόβλημα είναι λοιπόν ότι η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη. Όπως έχει αναδειχθεί και σε προηγούμενο άρθρο, το ερώτημα της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη δεν είναι απλώς στρατιωτικό, αλλά βαθιά πολιτικό.

Η Επιστροφή της “Σκληρής Ισχύος”

Η μεταψυχροπολεμική περίοδος δημιούργησε στις Ευρωπαϊκές, και όχι μόνο, ελίτ την ψευδαίσθηση ότι η ισχύς υποχωρεί έναντι των θεσμών και της οικονομικής αλληλεξάρτησης. Η ΕΕ υπήρξε ο κύριος φορέας αυτής της αντίληψης, επενδύοντας σε μια “κανονιστική δύναμη” (Normative Power Europe) που θα διαμόρφωνε τον κόσμο μέσω κανόνων και αξιών. Σήμερα, η πραγματικότητα διαψεύδει αυτή την προσέγγιση.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εντάσεις στην Ασία και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή καταδεικνύουν ότι η στρατιωτική ισχύς και κυρίως, η αποφασιστικότητα χρήσης της αποτελούν ξανά βασικούς καθοριστικούς παράγοντες των διεθνών σχέσεων, όπως ανέλυσε ο Mearsheimer στο The Great Delusion. Η διεθνής πολιτική επιστρέφει στη λογική της “Ρεαλιστικής Σχολής”, όπου τα κράτη επιδιώκουν ισχύ και ασφάλεια και ανταγωνίζονται το ένα το άλλο σε ένα άναρχο σύστημα.

Όπως είναι γνωστό η μεταπολεμική ευρωπαϊκή ασφάλεια οικοδομήθηκε από και υπό την Αμερικανική αιγίδα – πατρωνία με πυλώνα το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, είναι εμφανές τα τελευταία χρόνια ότι η στρατηγική προτεραιότητα των ΗΠΑ μετατοπίζεται σταδιακά προς την Ασία και στον ανταγωνισμό με την Κίνα. Η τάση αυτή είναι διακομματική και δομική και είναι λάθος να ερμηνεύεται με βάση την ιδιοσυγκρασία του εκάστοτε ενοίκου του Λευκού Οίκου.

Η “στρατηγική αποσύνδεση” των ΗΠΑ από την Ευρώπη και η ανάγκη ανακατανομής πόρων προς τον Ινδο-Ειρηνικό θα συνεχιστούν τις επόμενες δεκαετίες. Για την Ευρώπη, αυτό σημαίνει ένα απλό αλλά σκληρό συμπέρασμα. Ότι δεν μπορεί να βασίζεται επ’ αόριστον στην αμερικανική προστασία και η στρατηγική αυτονομία δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Επιπρόσθετα, όπως αποδεικνύουν οι εν εξελίξει πόλεμοι στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, αλλά και τα τεκταινόμενα στην Αφρική, τα οποία περνούν απαρατήρητα από το ευρύ κοινό, τα ευρύτερα Ευρωπαϊκά και Αμερικανικά συμφέροντα και προτεραιότητες είναι αποκλίνοντα και διαφορετικά.

Παράλληλα, παρατηρείται η ενίσχυση μεγάλων γεωπολιτικών σχημάτων που λειτουργούν με όρους ισχύος. Κίνα, Ρωσία, ΗΠΑ και Ινδία συγκροτούν πόλους επιρροής με χαρακτηριστικά που θυμίζουν ιστορικά αυτοκρατορικά συστήματα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ εμφανίζεται ως μια sui generis κατασκευή χωρίς σαφή γεωπολιτική ταυτότητα. Η αδυναμία της να λειτουργήσει ως ενιαίος δρών την καθιστά ευάλωτη και εξαρτώμενη.

Φυσικά, η γεωπολιτική ισχύς δεν εξαρτάται μόνο από τις στρατιωτικές δαπάνες. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει βαθύτερες δομικές προκλήσεις. Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία του ΔΝΤ, η σχετική οικονομική ισχύς της ΕΕ υποχωρεί σε σχέση με άλλες μεγάλες δυνάμεις. Η γήρανση του πληθυσμού, η χαμηλή παραγωγικότητα και η υστέρηση σε κρίσιμους τεχνολογικούς τομείς περιορίζουν τη δυναμική της Ένωσης. Η εξάρτηση από εξωτερικούς πόρους, ενέργεια, πρώτες ύλες, τεχνολογία, περιορίζει την αυτονομία. Σε έναν κόσμο ανταγωνιστικών οικονομιών, αυτές οι εξαρτήσεις λειτουργούν ανασταλτικά.

Στρατηγική Αναγκαιότητα για την ΕΕ

Συνοπτικά: Η Ομοσπονδοποίηση ως Στρατηγική Αναγκαιότητα και η Συμμετοχή των Λαών είναι όρος Sine Qua Non για την Επιτυχία του Εγχειρήματος. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ομοσπονδοποίηση της ΕΕ δεν αποτελεί ιδεολογική επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Μόνο μέσω μιας βαθύτερης πολιτικής ενοποίησης μπορεί να υπάρξει ενιαία εξωτερική πολιτική, κοινή άμυνα και πραγματική γεωπολιτική παρουσία. Η ΕΕ πρέπει να αποφασίσει αν θα εξελιχθεί σε έναν αυτόνομο πόλο ισχύος ή αν θα παραμείνει συμπλήρωμα άλλων δυνάμεων.

Όπως έχει αναλυθεί σε προηγούμενο άρθρο, η ομοσπονδοποίηση δεν μπορεί να επιβληθεί τεχνοκρατικά. Χρειάζεται κοινωνική αποδοχή. Η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να γίνει ερήμην των λαών. Οι Ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής. Η δημοκρατική νομιμοποίηση αποτελεί βασική προϋπόθεση επιτυχίας. Μια Ευρώπη που θα οικοδομηθεί χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών της θα είναι εύθραυστη και ασταθής. Η μελλοντική ομοσπονδία πρέπει να βασίζεται στην ευημερία, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Διαφορετικά, θα ενισχυθούν οι φυγόκεντρες τάσεις.

Η Ευρωπαϊκή ιστορία είναι γεμάτη από συγκρούσεις, με αποκορύφωμα τους δύο παγκόσμιους πολέμους. Αν η ΕΕ αποτύχει να μετασχηματιστεί, το ενδεχόμενο αποσύνθεσης ή ακόμη και ενδοευρωπαϊκών συγκρούσεων δεν μπορεί να αποκλειστεί. Σε μια Ευρώπη που θα έχει κατακερματιστεί σε ανταγωνιστικές κρατικές ομαδοποιήσεις, η πρόσφατη δήλωση του Γερμανού καγκελαρίου περί οικοδόμησης του ισχυρότερου Ευρωπαϊκού στρατού στο προσεχές μέλλον, θα πρέπει να προκαλεί δυσάρεστα συναισθήματα.

Η ειρήνη δεν είναι δεδομένη, αλλά είναι αποτέλεσμα θεσμών και πολιτικών επιλογών. Έπειτα από 70 χρόνια ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, από την ΕΚΑΧ έως τη σημερινή ΕΕ, παραμένει το βασικό ερώτημα εάν έχουμε γίνει σοφότεροι. Αναφορικά με την Ελλάδα, λόγω της θέσης της στον παγκόσμιο χάρτη, τα διλήμματα δεν είναι θεωρητικά, όπως είναι για την Ιρλανδία ή το Βέλγιο.

Είναι πρωτίστως υπαρξιακά. Εάν το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης αποτύχει, τότε η μόνη ρεαλιστική επιλογή στο βραχυ-μεσοπρόθεσμο μέλλον είναι η πρόσδεσή της στο άρμα των ΗΠΑ και όχι στον διαφαινόμενο πόλο των βορειοευρωπαϊκών κρατών με ηγέτιδα δύναμη τη Γερμανία. Εννοείται ότι δεν θα απεμπολήσουμε τη συμμετοχή μας στην ΕΕ, τις αποφάσεις της οποίας θα εφαρμόζουμε αναλόγως των εθνικών συμφερόντων. Επίσης θα πρέπει να γίνει προσπάθεια αποκατάστασης των σχέσεων με τη Ρωσική Ομοσπονδία προς όφελος των εναπομεινάντων Ελλήνων της Αζοφικής και για εξισορρόπηση των Ρωσο-Τουρκικών σχέσεων. Αλλά αυτά αποτελούν αντικείμενα επόμενου άρθρου.

Στη σύνοδο θα παραστoύν οι Γενικοί Γραμματείς των ενώσεων GO15 και Med-TSO κ.κ. Bruno Meyer και Angelo Ferrante, αντίστοιχα, στελέχη της διοίκησης του ΑΔΜΗΕ καθώς και υψηλόβαθμοι εκπρόσωποι μερικών από τους μεγαλύτερους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς διεθνώς.

Υπενθυμίζεται ότι ο ΑΔΜΗΕ ανακηρύχθηκε μόνιμο μέλος της GO15 στην ετήσια σύνοδο της ένωσης που πραγματοποιήθηκε στη Σεούλ τον Οκτώβριο του 2025, κατά την οποία προαναγγέλθηκε η επόμενη συνάντηση των μελών της στην Αθήνα.

Με την ένταξή του στην GO15, ο ΑΔΜΗΕ ενισχύει την εξωστρέφεια και τη διεθνή του παρουσία στην ένωση που στοχεύει σε ανταλλαγή γνώσεων και καλών πρακτικών μεταξύ των Διαχειριστών, απέναντι σε κοινές προκλήσεις και τεχνικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν.

Τα μέλη της GO15 διαχειρίζονται πάνω από το 50% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας διεθνώς. Πρόκειται για τους Διαχειριστές από τις ΗΠΑ, την Ινδία, τη Βραζιλία, την Ιαπωνία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ελβετία, τη Ρωσία, τη Νότια Αφρική, τη Νότια Κορέα, τις χώρες του Κόλπου (Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία, Ομάν, Κατάρ, Κουβέιτ) καθώς και τους Διαχειριστές της Κίνας State Grid Corporation of China (μέτοχος του ΑΔΜΗΕ) και South Grid China.

«Είναι απομονωμένοι, λιμοκτονούν, είναι ευάλωτοι και ως αποτέλεσμα τουλάχιστον 10 ναυτικοί πέθαναν, πολίτες ναυτικοί» είπε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, χωρίς να δώσει άλλες διευκρινίσεις για το θέμα αυτό.

Το Ιράν, είπε ο Ρούμπιο, πρέπει να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να δεχτεί τους όρους των ΗΠΑ. Διαβεβαίωσε ότι οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ «εργάζονται σκληρά» για τη διπλωματική επίλυση της κρίσης.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα ήθελε ο ιρανικός λαός να έχει τη δυνατότητα να αγωνιστεί κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης.

Όσον αφορά τον Λίβανο, ο Ρούμπιο έκρινε ότι είναι εφικτή μια ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ αλλά το βασικό πρόβλημα για την επίτευξή της είναι η Χεζμπολάχ. «Το πρόβλημα με το Ισραήλ και τον Λίβανο δεν είναι το Ισραήλ ή ο Λίβανος, αλλά η Χεζμπολάχ», είπε χαρακτηριστικά. Οι ΗΠΑ θα κάνουν ό,τι μπορούν ώστε οι δύο πλευρές να συνεχίσουν να συνομιλούν με σκοπό να επιτευχθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας μόνιμης εκεχειρίας.

«Απαράδεκτο» το status quo της Κούβας

Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε επίσης «απαράδεκτο» το ισχύον καθεστώς στην Κούβα, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ θα το αντιμετωπίσουν αλλά «όχι σήμερα».

Όπως είπε ο Αμερικανός υπουργός, οι γονείς του οποίου κατάγονται από την Κούβα, οι ΗΠΑ θα ήθελαν επίσης να προσφέρουν στο νησί μεγαλύτερη βοήθεια, η οποία θα διανεμηθεί μέσω της Καθολικής Εκκλησίας.

Για το ταξίδι του στο Βατικανό, ο Ρούμπιο είπε ότι είχε προγραμματιστεί πριν από την αντιπαράθεση του πάπα Λέοντα ΙΔ΄ με τον πρόεδρο Τραμπ και σχολίασε ότι η Ουάσινγκτον και η Αγία Έδρα συμμερίζονται τις ανησυχίες για τη θρησκευτική ελευθερία. «Υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούμε να συζητήσουμε με το Βατικανό», είπε ο υπουργός, ο οποίος είναι πιστός Καθολικός.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις, ενώ οι δύο ηγέτες προχώρησαν σε επισκόπηση των εξαιρετικών διμερών σχέσεων.

Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε την καταδίκη του για τις επιθέσεις του Ιράν εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και επανέλαβε την αλληλεγγύη της Ελλάδας, καθώς και τη θέση της για την ανάγκη εξεύρεσης διπλωματικής λύσης που θα οδηγήσει σε βιώσιμη ειρήνη και σε σταθερότητα και ασφάλεια στην περιοχή.

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ευχαρίστησε τον πρωθυπουργό για τη στήριξη της Ελλάδας.

Επίσης συζητήθηκε το κοινό συμφέρον για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, όπως κατοχυρώνεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη διεθνή ειρήνη, τις αλυσίδες εφοδιασμού και την οικονομική ευημερία.

Τέλος οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν ακόμη το βάθος της στρατηγικής εταιρικής σχέσης και τη συνεργασία των δύο χωρών σε μια σειρά από τομείς με αιχμή την οικονομία και τις επενδύσεις.

Να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο της επίσκεψης του πρωθυπουργού υπεγράφη Μνημόνιο Συνεργασίας Ελλάδος – Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης και Τεχνολογίας.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Η γυναίκα αυτή, ηλικίας 69 ετών, αποβιβάστηκε από το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius στο νησί της Αγίας Ελένης στις 24 Απριλίου, καθώς εμφάνιζε «γαστρεντερικά συμπτώματα». Την επομένη πήρε το αεροπλάνο για τη Νότια Αφρική, εισήχθη σε νοσοκομείο του Γιοχάνεσμπουργκ και πέθανε εκεί στις 26 Απριλίου. Ο σύζυγός της, ηλικίας 70 ετών, πέθανε επίσης, πάνω στο πλοίο.

Τη Δευτέρα επιβεβαιώθηκε ότι η γυναίκα είχε μολυνθεί από χανταϊό. «Ξεκίνησαν έρευνες για τον εντοπισμό των επιβατών» του αεροπλάνου της νοτιοαφρικανικής εταιρείας Airlink, το οποίο απογειώθηκε στις 25 Απριλίου από την Αγία Ελένη μεταφέροντας 82 επιβάτες και εξαμελές πλήρωμα, όπως είπε η διευθύντρια μάρκετινγκ της εταιρείας, Κάριν Μάρεϊ.

Ο ΠΟΥ υποψιάζεται ότι η μετάδοση του ιού έγινε από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Μόνο μία πτήση την εβδομάδα εκτελείται από το Γιοχάνεσμπουργκ προς το απομονωμένο νησί της Αγίας Ελένης, στη μέση του Ατλαντικού. Η πτήση διαρκεί περίπου τέσσερις ώρες. Οι νοτιοαφρικανικές αρχές ζήτησαν από την εταιρεία να ενημερώσει τους εν λόγω επιβάτες ώστε να επικοινωνήσουν με το υπουργείο Υγείας.

Το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius θα αποπλεύσει εντός των επόμενων ωρών από το Πράσινο Ακρωτήριο με προορισμό είτε τα Κανάρια Νησιά, είτε την Ολλανδία, σύμφωνα με μια εκπρόσωπο του ΠΟΥ.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Ο μαχητικός ιερέας, ο οποίος επί δύο δεκαετίες ήταν στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας με εκρηκτικές τηλεοπτικές, κοινωνικές και πολιτικές εμφανίσεις, καταγόταν από τα Σιλπιανά (Καταφύλλι) της Αργιθέας και τελευταία του ενορία ήταν ο Ιερός Ναός της Γεννήσεώς του Χριστού στο Καματερό.

Η ανακοίνωση του υιού του: «Ο αγαπημένος μου πατέρας, ο θρυλικός παπά-Τσάκαλος, ο ιερέας Σπύρος Τσιάκαλος από τα Σιλπιανά (Καταφύλλι) της Αργιθέας δεν είναι πια μαζί μας. Έκλεισε τον κύκλο του αγώνα της ζωής του με τον τρόπο που ήθελε ο ίδιος, όρθιος, δυνατός.

Έζησε όπως ήθελε να ζήσει, περήφανος, δυναμικός, αγέρωχος, αγωνίστηκε όχι μόνο για τον εαυτό του αλλά και για την κοινωνία και την Εκκλησία. Πίστευε στο Θεό των αδύναμων, των φτωχών, των καταπιεσμένων, αναγνώριζε τα θαύματα που κάνουν οι άνθρωποι με την πίστη και τον αγώνα τους, πόναγε με τον πόνο των άλλων.

Εργάστηκε από 12 χρονών παιδάκι, τελείωσε την Αθωνιάδα Ιερατική έγινε διάκονος στα 20 του χρόνια και ιερέας στα 22 του, τελείωσε τη Θεολογική Σχολή Αθηνών και υπηρέτησε σε πολλές ενορίες του Πειραιά και της Αθήνας.

Κάθε εβδομάδα συγκεντρώνουμε τις ειδήσεις που πραγματικά αξίζουν την προσοχή σου. Πολιτική, οικονομία, κοινωνία και διεθνή σε μια σύνοψη.

Η τελευταία του ενορία, ο Ιερός Ναός της Γεννήσεώς του Χριστού στο Καματερό έμελε να είναι έργο ζωής αφού την ξαναέκτισε εκ θεμελίων και σήμερα είναι σημείο αναφοράς για τους ναούς της Αττικής.

Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026 στις 12.00 στον Ιερό Ναό της Γεννήσεώς του Χριστού στο Καματερό. Η ταφή του θα γίνει την επόμενη μέρα στο χωριό μας το Καταφύλλι την ίδια ώρα, όπως ήταν και η επιθυμία του.

Η ελληνική κοινωνία και η Εκκλησία, ειδικά οι ιερείς και συλλειτουργοί του τον έχουν ήδη αναγνωρίσει.

Σύσσωμη η οικογένεια μας, η μητέρα μου Κωνσταντίνα, τα αδέρφια μου Δημήτρης και Σπύρος και τα εγγόνια του Θάλεια, Κωνσταντίνα, Γιάννης, Σπύρος, Γεωργία. Ορέστης και Κίμωνας θα τον θυμόμαστε και θα τον μελετάμε για όσο ζούμε.

Η φωτογραφία είναι από τη βάπτιση του εγγονού του Ορέστη, δυστυχώς δε θα μπορέσει να βαπτίσει και το νεότερο εγγονό του τον Κίμωνα.

Πηγή: newsbreak

Η εξέλιξη αυτή, όπως παρουσιάζεται από το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, εντάσσεται σε ένα νέο πλαίσιο διαχείρισης της ναυσιπλοΐας σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, χωρίς ωστόσο να έχουν δοθεί περισσότερες λεπτομέρειες για την εφαρμογή ή την αντίδραση της διεθνούς κοινότητας.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν υποσχέθηκαν σήμερα να δώσουν «ισχυρή απάντηση» στα πλοία που προσπαθούν να περάσουν τα Στενά του Ορμούζ, εκτός από τη διαδρομή που επιβάλλουν, την ώρα που οι ΗΠΑ διεξάγουν μια επιχείρηση με στόχο να βγουν από τον Κόλπο τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί εκεί.

Ηχηρή διάψευση από Ιράν

Ο στρατός του Ιράν διέψευσε «κατηγορηματικά» απόψε ότι εξαπέλυσε επίθεση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία νωρίτερα ανέφεραν ότι ενεργοποίησαν τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, για να αναχαιτίσουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εκτόξευσε η Τεχεράνη.

«Οι ένοπλες δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν δεν έκαναν καμία επιχείρηση, με πυραύλους ή με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων τις τελευταίες ημέρες», είπε ο εκπρόσωπος του γενικού επιτελείου διοίκησης των ενόπλων δυνάμεων, ο Χατάμ Αλ Ανμπιγιά, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση. «Εάν είχαμε αναλάβει τέτοια δράση, θα το ανακοινώναμε με σαφήνεια. Κατά συνέπεια, η αναφορά του υπουργείου Άμυνας αυτής της χώρας διαψεύδεται κατηγορηματικά και είναι παντελώς αβάσιμη», επέμεινε ο εκπρόσωπος.

Το υπουργείο Εξωτερικών του αραβικού κράτους του Κόλπου ανακοίνωσε ότι οι επιθέσεις συνιστούν σοβαρή κλιμάκωση και αποτελούν άμεση απειλή για την ασφάλεια του κράτους, προσθέτοντας ότι τα Εμιράτα διατηρούν το «πλήρες και νόμιμο δικαίωμά» τους να απαντήσουν. Ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ και ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου, στρατηγός Νταν Κέιν, υποβάθμισαν σήμερα τις ιρανικές επιθέσεις και ισχυρίστηκαν ότι η εκεχειρία παρέμενε σε ισχύ.

Μάλιστα, σύμφωνα με το Axios, υψηλόβαθμος αξιωματούχος της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε το Ιράν την Κυριακή (03.05.2026) για την επικείμενη αμερικανική «Επιχείρηση Ελευθερία» με σκοπό την «καθοδήγηση» πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ και προειδοποίησε την Τεχεράνη να μην παρέμβει.

Σύμφωνα με το Axios, η προειδοποίηση έγινε προχτές λίγες ώρες πριν αρχίσει η Επιχείρηση Ελευθερία των ΗΠΑ. Παράλληλα, με ανάρτησή του στο Truth Social ο Τραμπ ανήγγειλε την επιχείρηση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει. Το ιδιωτικό μήνυμα του αξιωματούχου στην Τεχεράνη, υποδηλώνει ότι ο Λευκός Οίκος αποσκοπούσε να μετριάσει τον κίνδυνο πιθανής κλιμάκωσης. Ο Τραμπ απείλησε το Ιράν με αντίποινα, αλλά μόνο αν αυτό πλήξει αμερικανικά πλοία, χωρίς να κάνει αναφορά στις επιθέσεις που δέχτηκαν τα Εμιράτα.

ΗΠΑ: Ισχύει η κατάπαυση 

Ερωτηθείς εάν η κατάπαυση του πυρός με το Ιράν εξακολουθεί να ισχύει, ο Αμερικανός υπουργός Αμυνας Χέγκσεθ δήλωσε πως «η κατάπαυση του πυρός δεν έχει τελειώσει», παρά το γεγονός ότι οι δύο χώρες αντάλλαξαν πυρά στον Κόλπο, καθώς παλεύουν για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. «Είπαμε ότι θα αμυνθούμε και θα αμυνθούμε επιθετικά, και το έχουμε κάνει σίγουρα. Το Ιράν το γνωρίζει αυτό, και τελικά, ο πρόεδρος μπορεί να λάβει απόφαση για το αν κάτι θα κλιμακωθεί σε παραβίαση της εκεχειρίας», όπως είπε.

Ο Πιτ Χέγκσεθ ανέφερε ότι οι ΗΠΑ είχαν εξασφαλίσει με επιτυχία μια διαδρομή μέσα από την κρίσιμη πλωτή οδό και πως εκατοντάδες εμπορικά πλοία παρατάσσονταν για να περάσουν, καθώς η Ουάσινγκτον επιδιώκει να σπάσει τον ασφυκτικό κλοιό που έχει επιβάλει το Ιράν στο Ορμούζ, από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου.

«Γνωρίζουμε ότι οι Ιρανοί ντρέπονται για αυτό το γεγονός. Είπαν ότι ελέγχουν τα Στενά. Δεν τα ελέγχουν», τόνισε ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας σε συνέντευξη Τύπου στο Πεντάγωνο. «Η ‘Επιχείρηση Ελευθερία’ είναι αμυντική στη φύση της, εστιασμένη σε έκταση και προσωρινή σε διάρκεια, με μία αποστολή που προστατεύει αθώα εμπορικά πλοία από την ιρανική επιθετικότητα. Αμερικανικές δυνάμεις δεν χρειάζεται να εισέλθουν στα ιρανικά χωρικά ύδατα ή στον [ιρανικό] εναέριο χώρο. Δεν είναι απαραίτητο. Δεν επιδιώκουμε σύγκρουση», πρόσθεσε ο Χέγκσεθ, όπως μεταδίδει το πρακτορείο Reuters.

Ο αμερικανικός στρατός ανέφερε ότι βύθισε έξι ιρανικά μικρά σκάφη και αναχαίτισε ιρανικούς πυραύλους κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αφού o Τραμπ έστειλε το ναυτικό για να συνοδεύσει τα αποκλεισμένα δεξαμενόπλοια μέσα από τα Στενά του Ορμούζ σε μια εκστρατεία που ονόμασε «Επιχείρηση Ελευθερία». Αρκετά εμπορικά πλοία στον Κόλπο ανέφεραν εκρήξεις ή πυρκαγιές την Δευτέρα, ενώ ένα λιμάνι πετρελαίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το οποίο φιλοξενεί μια μεγάλη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ, πυρπολήθηκε από ιρανικούς πυραύλους.

Ο στρατηγός Νταν Κέιν, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ, δήλωσε ότι από την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός στις 7 Απριλίου, το Ιράν έχει πυροδοτήσει εμπορικά πλοία εννέα φορές και έχει κατασχέσει δύο πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Ανέφερε ότι το Ιράν έχει επιτεθεί στις αμερικανικές δυνάμεις περισσότερες από 10 φορές. Ωστόσο, όπως σημείωσε, οι επιθέσεις έπεσαν «κάτω από το όριο επανέναρξης σημαντικών πολεμικών επιχειρήσεων σε αυτό το σημείο».

Συναγερμός στις αεροπορικές

Αντιμέτωπος με μία πρωτοφανή κρίση βρίσκεται ο παγκόσμιος αεροπορικός κλάδος, κόβοντας από τις πτήσεις τους εκατομμύρια θέσεις επιβατών, εν μέσω φόβου για έλλειψη καυσίμων. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης αεροπορικών δεδομένων Cirium, που επικαλούνται οι Financial Times, η κρίση στην τροφοδοσία καυσίμων έχει ήδη οδηγήσει στην απώλεια περίπου 2 εκατομμυρίων θέσεων από τα προγράμματα πτήσεων του Μαΐου. Ο συνολικός αριθμός διαθέσιμων θέσεων μειώθηκε από 132 σε 130 εκατομμύρια μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες, ενώ έχουν καταγραφεί περίπου 12.000 ακυρώσεις πτήσεων.

Η ραγδαία αύξηση στις τιμές των καυσίμων, που έχει σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης, ήταν η σπίθα που πυροδότησε την κρίση, οδηγώντας σε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Καθοριστική ήταν και η απόφαση για το κλείσιμο στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διερχόταν περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Η διακοπή αυτής της ροής έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην προσφορά καυσίμων.

Όπως σημειώνει η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA), η μέση τιμή των καυσίμων αεροσκαφών έφτασε τα 181 δολάρια ανά βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση 1% μέσα σε μία εβδομάδα, μετά από μήνες έντονων διακυμάνσεων. Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν προχωρήσει σε μαζικές περικοπές δρομολογίων, είτε ακυρώνοντας πτήσεις είτε αντικαθιστώντας μεγάλα αεροσκάφη με μικρότερα για εξοικονόμηση καυσίμων.

Εταιρείες, όπως η Lufthansa, έχουν προχωρήσει στις μεγαλύτερες περικοπές με περίπου 20.000 πτήσεις να αφαιρούνται από τον προγραμματισμό έως τον Οκτώβριο. Αντίστοιχα, η Air France-KLM και άλλοι ευρωπαϊκοί αερομεταφορείς έχουν μειώσει σημαντικά τη χωρητικότητά τους. Στην Ασία, η Air China περιόρισε εσωτερικά δρομολόγια, ενώ στη Βόρεια Αμερική η Spirit Airlines έχει ήδη αναστείλει τη λειτουργία της, σε ένα σκηνικό που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην κρίση των καυσίμων.

Η Κομισιόν προειδοποιεί αεροπορικές εταιρείες και κράτη-μέλη να προετοιμαστούν για όλα τα σενάρια. «Ουδείς γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση. Το πιο αποτελεσματικό που μπορούμε να κάνουμε είναι να προετοιμαστούμε για όλα τα ενδεχόμενα», δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Άννα-Κάισα Ιτκόνεν. Η Επιτροπή αναμένεται να εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες εντός της εβδομάδας, οι οποίες θα περιλαμβάνουν κανόνες για την εξοικονόμηση καυσίμων, τα δικαιώματα επιβατών και τεχνικές προδιαγραφές καυσίμων.

Σημειώνεται ότι η Ευρώπη καλύπτει περίπου το 70% των αναγκών της σε καύσιμα αεροσκαφών μέσω διυλιστηρίων, ωστόσο το υπόλοιπο εξαρτάται από εισαγωγές, κυρίως από τη Μέση Ανατολή. Οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη εξετάζουν μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Στη Βρετανία η κυβέρνηση έχει επιτρέψει στις αεροπορικές εταιρείες να συνδυάζουν επιβάτες από διαφορετικές πτήσεις σε λιγότερα αεροσκάφη, με στόχο τη μείωση κατανάλωσης καυσίμων. O πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχει προειδοποιήσει ότι οι Βρετανοί ίσως χρειαστεί να επανεξετάσουν τα ταξιδιωτικά τους σχέδια για το καλοκαίρι, αν και η κυβέρνησή του τονίζει πως δεν συντρέχει λόγος πανικού προς το παρόν.

Μικρές ζημιές στο πυρηνικό πρόγραμμα

Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι η ικανότητα του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο δεν έχει μεταβληθεί σημαντικά, παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το πρακτορείο Reuters. Όπως αναφέρουν, η Τεχεράνη θα χρειαζόταν περίπου έναν χρόνο για να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο, εφόσον η ηγεσία της αποφάσιζε να προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση, εκτίμηση που παραμένει αμετάβλητη από το περασμένο καλοκαίρι.

Οι αξιολογήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ μετά τις επιθέσεις που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου δείχνουν ότι, παρά τα πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, το βασικό απόθεμα και η συνολική δυνατότητα του Ιράν δεν έχουν πληγεί αποφασιστικά, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Οι ΗΠΑ φέρονται να έχουν επικεντρωθεί κυρίως σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους και στη στρατιωτική-βιομηχανική υποδομή του Ιράν, ενώ το Ισραήλ έχει πλήξει και ορισμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις, όπως το Natanz, το Fordow και το Isfahan.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το Ιράν διατηρεί απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, ποσότητα που, εφόσον εμπλουτιστεί περαιτέρω, θα μπορούσε να επαρκεί για έως και 10 πυρηνικά όπλα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι η στρατιωτική πίεση έχει καθυστερήσει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης σε σχέση με προηγούμενες προβλέψεις, οι οποίες τοποθετούσαν την πιθανή δυνατότητα κατασκευής όπλου σε διάστημα τριών έως έξι μηνών, ενώ μετά τα πλήγματα του Ιουνίου το χρονοδιάγραμμα είχε μετατεθεί σε περίπου 9–12 μήνες.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, η απουσία πλήρους καταστροφής των αποθεμάτων και η υπόγεια φύση κρίσιμων εγκαταστάσεων περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των πληγμάτων. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν πλήξει τις ιρανικές στρατιωτικές και βιομηχανικές υποδομές, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον παραμένει προσηλωμένη στον στόχο να μην αποκτήσει ποτέ το Ιράν πυρηνικό όπλο.

Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, ενώ διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν ότι το στρατιωτικό σκέλος του προγράμματος είχε σταματήσει το 2003, αν και υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για το κατά πόσο έχουν διατηρηθεί στοιχεία του. Παράλληλα, αναλυτές σημειώνουν ότι οι στοχευμένες δολοφονίες Ιρανών επιστημόνων έχουν δημιουργήσει πρόσθετη αβεβαιότητα σχετικά με την τεχνική ικανότητα της Τεχεράνης να ολοκληρώσει ένα λειτουργικό πυρηνικό όπλο.

Οι επιθέσεις στα Εμιράτα

Πυροσβεστικές δυνάμεις κατέσβεσαν πυρκαγιά που ξέσπασε σε μια μεγάλη ζώνη πετρελαϊκής βιομηχανίας έπειτα από χετσινή επίθεση drone η οποία, σύμφωνα με τις αρχές, προήλθε από το Ιράν. Η πετρελαϊκή εγκατάσταση στη Φουτζάιρα, από τις λίγες προσβάσιμες στην περιοχή χωρίς διέλευση από τα στενά, στοχοποιήθηκε Δευτέρα από drone που προκάλεσε πυρκαγιά. Τρεις υπήκοοι Ινδίας «τραυματίστηκαν», πάντως όχι σοβαρά, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.

Τα Εμιράτα ανέφερε επίσης ότι χθες στοχοποιήθηκαν από τέσσερις πυραύλους κρουζ, που «εκτοξεύτηκαν από το Ιράν», τρεις από τους οποίους αναχαιτίστηκαν κι ένας έπεσε στη θάλασσα, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας. Πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο της εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας ADNOC έγινε εξάλλου στόχος δυο ιρανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων. Η χώρα κατήγγειλε την «επικίνδυνη κλιμάκωση» και διεμήνυσε πως επιφυλάσσεται του δικαιώματος να προχωρήσει σε ανταπόδοση.

Η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είχε κανένα σχέδιο να στοχοποιήσει τα Εμιράτα», διαβεβαίωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη υψηλόβαθμο αξιωματικό τον οποίο δεν κατονόμασε. Ο ίδιος αξιωματικός καταδίκασε τις συνέπειες του «αμερικανικού στρατιωτικού τυχοδιωκτισμού», αναφερόμενος στην επιχείρηση με σκοπό να βγουν από το Κόλπο εμπορικά πλοία αποκλεισμένα σε αυτόν μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε την «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας (των ΗΑΕ) και του διεθνούς δικαίου» από το Ιράν κι εξέφρασε αλληλεγγύη «στον λαό των Εμιράτων». Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ «καταδίκασε» την επίθεση και αξίωσε «αποκλιμάκωση». Η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε εναντίον νέας «στρατιωτικής κλιμάκωσης» και παρότρυνε να συνεχιστούν «οι διπλωματικές προσπάθειες». Στο Ομάν, δυο άνθρωποι τραυματίστηκαν σε επίθεση εναντίον ακινήτου στην Μπούχα, στο στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με κρατικό μέσο ενημέρωσης του σουλτανάτου.

«Τα γεγονότα στο στενό του Ορμούζ καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί μέσω X. Κάλεσε τις ΗΠΑ να προτιμήσουν τον δρόμο της διπλωματίας και όχι να παρασυρθούν να «παγιδευτούν ξανά σε αδιέξοδο».

Η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει κι άλλο

Κάπου 20.000 ναυτικοί είναι ακινητοποιημένοι εκεί, σύμφωνα με ανώτερο στέλεχος της βρετανικής υπηρεσίας ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO. Οι επιθέσεις, οι πρώτες εναντίον πολιτικών εγκαταστάσεων σε χώρα του Κόλπου έπειτα από έναν μήνα και πλέον, ανακίνησαν τις ανησυχίες στις αγορές, όπου οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αλματωδώς.

Το Ιράν, το οποίο επέβαλε de facto τέλη διέλευσης στα Στενά, προειδοποίησε τις ΗΠΑ εναντίον οποιαδήποτε επέμβασης. «Αν έχουν πρόθεση να πλησιάσουν ή να διεισδύσουν, θα στοχοποιηθούν και θα υποστούν επίθεση», προειδοποίησε ο στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί, επικεφαλής του επιτελείου.

Ο αμερικανός πρόεδρος όμως εξέφρασε ικανοποίηση για την πρωτοβουλία αυτή, που πάει «πολύ καλά» κατ’ αυτόν. Επανέλαβε εξάλλου για πολλοστή φορά πως δεν τίθεται ζήτημα να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο–φιλοδοξία που διαψεύδει πως τρέφει η Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες. Δυο εμπορικά πλοία υπό αμερικανική σημαία πέρασαν «με επιτυχία» το στενό, σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της CENTCOM, τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις κατέστρεψαν έξι ιρανικά πλεούμενα και αναχαίτισαν πυραύλους και drones που εξαπολύθηκαν από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων και εμπορικών πλοίων.

Η Τεχεράνη διέψευσε ότι εμπορικά πλοία πέρασαν το στενό και ότι ο στρατός των ΗΠΑ κατέστρεψε ιρανικά πολεμικά σκάφη. Η Σεούλ έκανε λόγο για «έκρηξη» και πυρκαγιά σε πλοίο της Νότιας Κορέας στα Στενά του Ορμούζ. Με αυτό το φόντο, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αργού διεθνούς αναφοράς, έκλεισε χθες Δευτέρα στα 114,44 δολάρια (+5,8%).

Εκφράζοντας σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο άμεσης επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας κι εξομάλυνσης της κατάστασης στο στενό, αναλυτές του Eurasia Group προειδοποιούν ότι, εάν η διακοπή της κυκλοφορίας των πλοίων έχει διάρκεια, οι τιμές θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

«Εάν είχαμε αναλάβει τέτοια δράση, θα το ανακοινώναμε με σαφήνεια. Κατά συνέπεια, η αναφορά του υπουργείου Άμυνας αυτής της χώρας διαψεύδεται κατηγορηματικά και είναι παντελώς αβάσιμη», επέμεινε ο εκπρόσωπος.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ