Στο επίκεντρο του hedonic hunger βρίσκεται το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και κυρίως η ντοπαμίνη, ο νευροδιαβιβαστής της απόλαυσης. Τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη, λίπος και αλάτι ενεργοποιούν αυτό το σύστημα έντονα, δημιουργώντας μια εμπειρία ανταμοιβής που ο εγκέφαλος “θυμάται” και αναζητά ξανά.

Ηδονική vs βιολογική πείνα: ποια η διαφορά;

Η βιολογική (ή ομοιοστατική) πείνα είναι ένα σήμα που εκπέμπει ο οργανισμός μας όταν χρειάζεται καύσιμα. Ρυθμίζεται από ορμόνες όπως η γκρελίνη (που αυξάνεται πριν το φαγητό) και η λεπτίνη (που στέλνει σήμα κορεσμού) και φυσιολογικά υποχωρεί μόλις καλυφθούν οι ενεργειακές ανάγκες. Μπορεί να συνοδεύεται από γουργούρισμα στο στομάχι ή αίσθημα αδυναμίας και μπορεί να ικανοποιηθεί με διαφορετικά είδη τροφίμων.

Η ηδονική πείνα (hedonic hunger), αντίθετα, μπορεί να παραμείνει ακόμη και μετά την κατανάλωση τροφής και μάλιστα μπορεί να ενισχυθεί από αυτήν. Δεν εξαρτάται από το επίπεδο ενέργειας στο σώμα, αλλά από ερεθίσματα, καταστάσεις και συναισθήματα. Εμφανίζεται συχνά ξαφνικά, είναι στοχευμένο (θέλουμε κάτι συγκεκριμένο, όχι απλώς “κάτι να φάμε”) και δεν μπορεί να περιμένει. Η ηδονική πείνα συνήθως δεν εμφανίζεται τυχαία. Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που μπορούν να ενεργοποιήσουν την ηδονική πείνα:

Συναισθηματικές καταστάσεις

Πολλοί άνθρωποι στρέφονται στο φαγητό όταν νιώθουν άγχος, κόπωση, βαρεμάρα, μοναξιά, θλίψη ή ακόμα και χαρά. Η κατανάλωση εύγευστων τροφίμων μπορεί να προσφέρει μια προσωρινή αίσθηση ανακούφισης ή ευχαρίστησης. Το λεγόμενο “emotional eating” (συναισθηματική υπερφαγία) αποτελεί μια από τις συχνότερες εκδηλώσεις της ηδονικής.

Περιβαλλοντικά ερεθίσματα:

Ζούμε σε ένα περιβάλλον όπου το φαγητό βρίσκεται παντού. Η οσμή φρεσκοψημένου ψωμιού, μια διαφήμιση για πίτσα στην τηλεόραση, ένα λαχταριστό burger στις εφαρμογές delivery ή η παρουσία γλυκισμάτων στο οπτικό μας πεδίο, εκθέτουν διαρκώς τον εγκέφαλό μας σε ερεθίσματα που αυξάνουν την επιθυμία να τα καταναλώσουμε.

Στέρηση ύπνου:

Η έλλειψη ύπνου επηρεάζει αρνητικά τις ορμόνες κορεσμού και αυξάνει σημαντικά την επιθυμία για κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφών που είναι πολύ νόστιμα αλλά πλούσια σε θερμίδες.

Περιοριστικές δίαιτες:

Η εμμονική αποφυγή “απαγορευμένων” τροφίμων ενισχύει την επιθυμία για κατανάλωση τους, ένα φαινόμενο γνωστό ως “forbidden fruit effect”.

Σύνδεση με λιγούρες και υπερκατανάλωση:

Το hedonic hunger αποτελεί βασικό μηχανισμό πίσω από τις λιγούρες (food cravings) και τα επεισόδια υπερκατανάλωσης. Τα τρόφιμα-στόχοι είναι σχεδόν πάντα υψηλής ενεργειακής πυκνότητας όπως σοκολάτα, fast food, chips, γλυκά κ.α. Αυτό δεν είναι τυχαίο: η βιομηχανία τροφίμων έχει επενδύσει δισεκατομμύρια στην ανάπτυξη προϊόντων που μεγιστοποιούν την ηδονική απόκριση, συνδυάζοντας στρατηγικά ζάχαρη, λίπος και αλάτι.

Έρευνες δείχνουν ότι άτομα με υψηλά επίπεδα hedonic hunger έχουν μεγαλύτερη δυσκολία στη ρύθμιση του σωματικού τους βάρους και είναι πιο ευάλωτα στην επεισοδιακή υπερφαγία (binge eating). Το πρόβλημα εντείνεται όταν η κατανάλωση γίνεται αυτόματα μπροστά στην τηλεόραση, στον υπολογιστή ή υπό πίεση χωρίς συνειδητή επίγνωση.

Αναγνώριση και διαχείριση της ηδονικής πείνας

Το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση. Πριν φάτε κάτι, κάντε μια παύση και ρωτήστε τον εαυτό σας: “Πεινάω πραγματικά ή θέλω να νιώσω καλύτερα;” “Πότε έφαγα τελευταία φορά;” “Θα με ικανοποιούσε οποιοδήποτε γεύμα ή αναζητώ κάτι πολύ συγκεκριμένο;” “Υπάρχει κάποιο συναίσθημα που προσπαθώ να διαχειριστώ μέσω του φαγητού;” Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα τι πραγματικά συμβαίνει εκείνη τη στιγμή.

Πρακτικές στρατηγικές:
Η διαχείριση της ηδονικής πείνας δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να απολαμβάνουμε το φαγητό. Αντίθετα, στόχος είναι να αναπτύξουμε μεγαλύτερη επίγνωση των επιλογών μας.

Mindful eating:
Το να τρώμε αργά και με προσοχή, χωρίς περισπασμούς, μας βοηθά να απολαμβάνουμε περισσότερο το φαγητό και να αντιλαμβανόμαστε πιο εύκολα πότε έχουμε χορτάσει.

Ισορροπημένη διατροφή:
Όταν η πρόσληψη τροφής μέσα στην ημέρα είναι επαρκής και ισορροπημένη, μειώνεται η έντονη ανάγκη για κατανάλωση τροφής αργότερα.

Αναγνώριση ερεθισμάτων:
Κατανόησε ποιες καταστάσεις ενεργοποιούν την επιθυμία σου για φαγητό. Είναι το άγχος; Η πλήξη; Η κούραση; Η αναγνώριση του ερεθίσματος αποτελεί το πρώτο βήμα για τη διαχείριση του.

Διαχείριση στρες και ύπνου:
Ο ποιοτικός ύπνος βοηθά στη ρύθμιση της όρεξης και μπορεί να μειώσει την επιθυμία για ιδιαίτερα ελκυστικά και πυκνά θερμιδικά τρόφιμα. Παράλληλα, η διαχείριση παραγόντων όπως το άγχος, η κόπωση και τα αρνητικά συναισθήματα μέσα από δραστηριότητες όπως η άσκηση, η κοινωνική επαφή ή τα χόμπι μπορεί να περιορίσει την τάση για κατανάλωση τροφής ως μέσο συναισθηματικής ανακούφισης.

Αποφυγή της υπερβολικής απαγόρευσης:
Η πλήρης απαγόρευση αγαπημένων τροφίμων συχνά έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Η υιοθέτηση μιας ευέλικτης διατροφικής προσέγγισης, χωρίς αυστηρούς περιορισμούς και απόλυτους κανόνες, μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της έντονης επιθυμίας για συγκεκριμένα τρόφιμα και στην πρόληψη υπερφαγικών επεισοδίων.

Tι να κρατήσεις

Το hedonic hunger είναι μια φυσιολογική ανθρώπινη εμπειρία που σχετίζεται με την ευχαρίστηση που μας προσφέρει το φαγητό και όχι με πραγματικές ενεργειακές ανάγκες. Σε ένα περιβάλλον γεμάτο διατροφικά ερεθίσματα, είναι απολύτως λογικό να εμφανίζεται συχνά.Η κατανόηση της διαφοράς ανάμεσα στη βιολογική και την ηδονική πείνα μπορεί να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επίγνωση των διατροφικών μας επιλογών και να χτίσουμε μια πιο ισορροπημένη και ευέλικτη σχέση με το φαγητό, χωρίς ενοχές και αυστηρούς περιορισμούς.

Η Δέσποινα Μαυρίδου είναι Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition

Η Ρωσία ζήτησε από το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ να σχολιάσει την «εμπλοκή των ΗΠΑ» σε ουκρανικές επιθέσεις εντός της Ρωσίας ανακοίνωσε επίσης ο Λαβρόφ. «Έχουμε υποβάλει μια σειρά από ερωτήματα, ζητώντας σχόλια, συμπεριλαμβανομένων  των δεδομένων πληροφοριών, και για το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπλέκονται πολύ πιο βαθιά στην οργάνωση και την εκτέλεση επιθέσεων βαθιά στη ρωσική επικράτεια εναντίον πολιτικών στόχων» ανέφερε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο Vesti.

Ο Λαβρόφ για ανακωχή

Νωρίτερα, το πρακτορείο Reuters ανέφερε ότι η Ουκρανία ζήτησε από τη Ρωσία να σταματήσουν οι εκατέρωθεν επιθέσεις σε πολιτικούς στόχους στη Μαύρη Θάλασσα. Ομως μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ανακοινώσεις για αυτή τη συγκεκριμένη διαπραγμάτευση την οποία προσπαθεί να προωθήσει η Τουρκία ειδικά για τα εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα και από τα λεγόμενα του Λαβρόφ τεκμαίρεται ότι αν δεν σταματήσει η Ουκρανία να πλήττει πλοία της, τότε δεν θα σταματήσει ούτε εκείνη. Επιπλέον ανακοινώθηκε ότι έδωσε ο Ρώσος πρόεδρος εντολή να δομηθεί υπηρεσία ειδικά για την προστασία των πλοίων ρωσικών συμφερόντων, χωρίς να είναι σαφές όμως τι θα σημαίνει αυτό.

Ο Λαβρόφ ξεκαθάρισε παράλληλα ότι αποκλείεται να υπάρξει ανακωχή στην Ουκρανία:

«Αν σταματούσαμε ξαφνικά τώρα στη γραμμή επαφής, στην ουσία θα επιτρέπαμε να διαγραφεί ο άθλος των παππούδων και των προπάππων μας, οι οποίοι νίκησαν τον ναζισμό. Αυτό είναι αδύνατον να εξεταστεί ως πρόταση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Λαβρόφ στο Vesti, προσθέτοντας ότι «η  κατάπαυση εχθροπραξιών θα επιτευχθεί μόνον με μια μακροπρόθεσμη, αξιόπιστη και βιώσιμη διευθέτηση».

«Ο πρόεδρος Πούτιν είναι έτοιμος να υποδεχτεί ξανά τον (Στιβ) Γουίτκοφ και τον (Τζάρεντ) Κούσνερ, αλλά το τι θα κομίσουν είναι άλλο θέμα», τόνισε για τους δυο Αμερικανούς διαμεσολαβητές ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών. (Η φωτογραφία είναι από την προ μηνός επίσκεψη του Χακάν Φιντάν στο Κίεβο)

Στο μέτωπο

Εν τω μεταξύ το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι έπληξε το ουκρανικό λιμάνι Ιζμαήλ. Σύμφωνα με το υπουργείο, το λιμάνι αυτό χρησιμοποιείται για να φορτώνονται, να αποθηκεύονται και να μεταφέρονται στρατιωτικά φορτία και καύσιμα για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Η Ρωσία έπληξε επίσης δύο ρυμουλκά στα ανοικτά της ακτής του Νικολάιφ, για τα οποία είπε ότι χρησίμευαν για να συνοδεύουν φορτηγά πλοία σε ουκρανικά λιμάνια. Επιπλέον, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν τον οικισμό Νοβονικολάιφκα στην ουκρανική περιφέρεια του Ντονέτσκ και χθες είχε ανακοινώσει ότι οι Ρώσοι ελέγχουν άλλο ένα χωριό στην ίδια περιοχή.

Από το 2018 άρχισαν οι οικοδομικές εργασίες στη θέση Α3 στο Εθνικό Πάρκο Σχοινιά Μαραθώνα, που από το 2000 με Προεδρικό Διάταγμα συστήθηκε και προστατεύεται, για την ανοικοδόμηση ενός συγκροτήματος (resort) από 13 μικρές αυθαίρετες πολυτελείς βίλες ( bungalows), το οποίο ολοκληρώθηκαν το 2023 και που προκάλεσε έντονες διαμαρτυρίες περιβαλλοντολογικών οργανώσεων και κατοίκων.

Η προστασία των.. αυθαιρέτων

Παρά τις αλλεπάλληλες αυτοψίες και διοικητικές ενέργειες, τα τελευταία χρόνια οι βίλες εξακολουθούν να βρίσκονται στη θέση τους εντός της προστατευόμενης ζώνης Natura δίπλα στη θάλασσα στα 30 μέτρα εντός του από κουκουναριές πευκοδάσους και μέσω πλατφόρμας Airbnb νοικιάζονται 300 ευρώ τη βραδιά σε σημείο, που οι κάτοικοι της περιοχής ακόμα μέλη του δήμου Μαραθώνα και περιβαλλοντικές οργανώσεις δίκαια διαμαρτύρονται, γιατί εκ του αποτελέσματος πιστεύουν ότι τον συγκεκριμένο επιχειρηματία δεν τον κουνάει κανείς και ότι το κράτος είναι ανίσχυρο να προστατεύσει το περιβάλλον.

Προκύπτουν όμως ευθύνες της Πολιτείας από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων της, γιατί το 2019 τα καταλύματα ηλεκτροδοτήθηκαν και το 2020 το συγκρότημα εντάχθηκε σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, προφανώς επειδή τα αρμόδια όργανα δεν ελέγξανε αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις λειτουργίας του, ούτε υπάρχει συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών -και ούτε ποτέ αναζητήθηκαν ευθύνες.

Οι εργασίες ανέγερσης σε μη επιτρεπόμενο χώρο καταγράφηκαν από κλιμάκια του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), που ενημέρωσε τις αρμόδιες αρχές. Κατόπιν αυτοψίας η Πολεοδομία Μαραθώνα βεβαίωσε τις παραβάσεις, χαρακτήρισε τις κατασκευές αυθαίρετες και επέβαλε χρηματικό πρόστιμο.

Στη συνέχεια εκδόθηκε πρωτόκολλο κατεδάφισης αυθαιρέτων και δόθηκε εντολή στο Δασαρχείο Καπανδριτίου για την απομάκρυνση των αυθαιρέτων κατασκευών, αλλά δεν εκτελέστηκε. Στην υπόθεση αναμίχθηκε και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ), που παρακολουθεί την τήρηση των διαδικασιών. Τέλος, τον Ιούλιο του 2025 ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για τη διαπίστωση τέλεσης ποινικών αδικημάτων από τον επιχειρηματία, της οποίας δεν έγινε γνωστό το πόρισμα λόγω της εσωστρέφειας με την οποία λειτουργεί η δικαιοσύνη. Έτσι δεν έγινε γνωστό εάν διαπράχθηκαν ποινικά αδικήματα.

Ο κόσμος το’ χει τούμπανο…

Λέγεται ότι ο επιχειρηματίας χρησιμοποιεί τις προβλεπόμενες δικαστικές διαδικασίες και καθυστερεί την εκτέλεση του πρωτοκόλλου αποβολής και κατεδάφισης των αυθαίρετων κατασκευών, ενώ εν τω μεταξύ εκμισθώνει το αυθαίρετο συγκρότημα με βραχυχρόνιες μισθώσεις και κερδίζει σημαντικά ποσά.

Δεν γνωρίζω τις δικαστικές αποφάσεις που αναστέλλουν την εκτέλεση του πρωτοκόλλου κατεδάφισης, πιστεύω όμως ότι τα δικαστήρια πρέπει να είναι ιδιαιτέρως φειδωλά στη χορήγηση αναστολών εκτέλεσης όταν η προσφυγή είναι αβάσιμη, όπως στη προκειμένη περίπτωση, καθώς δεν είναι δυνατή η νομιμοποίηση των αυθαιρέτων βάση του ν.4995/2017.

Η παραπάνω υπόθεση τυγχάνει επί σειράς ετών ευρύτατης δημοσιότητας από τα ΜΜΕ με τις συνεχείς διαμαρτυρίες των περιβαλλοντικών οργανώσεων και των κατοίκων και πολύ δυσμενών σχολίων για την ανικανότητα του κράτους να προστατεύσει το περιβάλλον από την αυθαίρετη δόμηση ιδιαίτερα στις περιοχές Natura, όπου απαγορεύεται οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα. Για τη προστασία του περιβάλλοντος δεν αρκεί η νομική κάλυψη, αλλά απαιτείται πολιτική βούληση για την εφαρμογή των νόμων, που επιτυγχάνεται μόνο με έλεγχο μετά κυρώσεων για τα όργανα που με οποιοδήποτε πρόσχημα δεν εφαρμόζουν το νόμο.

Πληρώνεται μόνο το 11% των προστίμων

Σύμφωνα με τη κειμένη νομοθεσία μια οικοδομή χαρακτηρίζεται ως αυθαίρετη με την έκδοση από την οικεία Πολεοδομία πρωτοκόλλου, που διατάσσει τη κατεδάφισή της. Μετά τη τελεσιδικία του πρωτοκόλλου διατάσσεται από την οικεία Αποκεντρωμένη Περιφέρεια η κατεδάφιση του αυθαιρέτου με κονδύλια που παρέχει η ίδια.

Στην Αττική εκκρεμούν άνω των 800 τελεσίδικα πρωτόκολλα κατεδάφισης αυθαιρέτων για παραθαλάσσια ακίνητα και άνω των 2.500 για δασικά και στην υπόλοιπη χώρα αρκετές χιλιάδες. Όμως δεν έχει εκτελεστεί κανένα με την ψευδεπίγραφη αιτιολογία ότι δεν υπάρχουν σχετικά κονδύλια ακόμα και για τη κατεδάφιση δύο ορόφων ξενοδοχείου στη περιοχή της Ακρόπολης -για την Ακρόπολη μάλιστα υπάρχει και επιτακτική απόφαση του ΣτΕ για την εξεύρεση κονδυλίων και για την κατεδάφιση.

Διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις (οι δε Αποκεντρωμένες Περιφέρειες είναι κυβερνητικά όργανα), αποφεύγουν για λόγους πολιτικού κόστους την κατεδάφιση των αυθαιρέτων οικοδομών ακόμα και αν προσβάλλουν το περιβάλλον ή αρχαιολογικούς χώρους και προτιμούν την επιβολή χρηματικών προστίμων.

Τα πρόστιμα είναι μη αποτελεσματικά μέσα για την αποτροπή της ανέγερσης αυθαιρέτων οικοδομών: Κανείς δεν φοβάται την επιβολή προστίμου, γιατί αυτό τελικά ρυθμίζεται,χαρίζεται ή παραγράφεται. Απόδειξη αποτελεί το ότι εκ των 115 δισεκατομμυρίων βεβαιωθέντων προς είσπραξη στο Δημόσιο Ταμείο από διάφορες αιτίες κυρίως προστίμων, μόνο το 11% έχει πληρωθεί.

Το βοηθητικό σκάφος περισυνέλεξε και μετεπιβίβασε στη θαλαμηγό τους 10 επιβαίνοντες -8 τουρίστες και 2 μέλη πληρώματος-, οι οποίοι στη συνέχεια μεταφέρθηκαν από σκάφος του Λιμενικού στη Μαρίνα Βουλιαγμένης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, όλοι είναι καλά στην υγεία τους. Στην περιοχή επικρατούσαν βόρειοι άνεμοι έντασης 5 μποφόρ. Το τουρκικό καταμαράν άρχισε να βάζει νερά για άγνωστους λόγους και διενεργείται προανάκριση.

Ακολούθως Βυζαντινό οχυρό κι ορμητήριο των Ιωαννιτών ιπποτών. Στα Ορλωφικά κατελήφθη από τον Λάμπρο Κατσώνη κι εκεί υδρεύοντο οι αγωνιστές του 1821 (Σαχτούρης και Κανάρης) σε δεξαμενή από “κουρασάνι”, προτού επιδράμουν στην Αλεξάνδρεια να πυρπολήσουν τον Αιγυπτιακό στόλο. Το 1911 κατελήφθη υπό των Ιταλών στον Λυβικό πόλεμο και στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο από τους ΄Αγγλους που μετέφεραν τον Ελληνικό πληθυσμό στην Αυστραλία να τον διασώσουν από την Λούφταβαφε. Σήμερα πολλοί επιστρέφουν με τα παιδιά τους. 

Η Ρώ απεδόθη μαζί με την νήσο Στρογγύλη (*) στην Ελλάδα με την συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων στην οποία απείχε η γείτων χώρα ως απόλεμος. Ο Κώστας Σημίτης αρνήθηκε την ένωση της Ελληνικής ΑΟΖ με την Κυπριακή που προσέφερε ο Τάσσος Παπαδόπουλος.

Τα δικαιώματα της Ελλάδας και η Κυρά της Ρω

Η  Ελληνική πολιτεία ασκεί τα δικαιώματα της στο νησιωτικό σύμπλεγμα του Καστελλορίζου που στηρίζονται στο διεθνές δίκαιο και στα Ελληνικά όπλα. Τι το φυσικότερο; Η Ελλάς τιμά μια ηρωΐδα που προστάτευε την σημερινή Ευρωπαϊκή κυριαρχία που καλύπτει ΑΟΖ 40.000 τετρ. χιλιομέτρων!

Ποιοι είναι οι γείτονες που φωνάζουν, “να φοβηθεί ο νοικοκύρης”;

(*) Η νήσος Στρογγύλη (*)είναι μαζί με την Γαύδο δύο μεγάλης στρατηγικής σημασίας νησιά, η πρώτη στη θάλασσα της Λυκίας, η δεύτερη στο Λυβικό  πέλαγος. Τα μάτια σας δεκατέσσαρα. Υπάρχουν και στρατοδικεία. 

Ο ποταμός πηγάζει από το Μαυροβούνιο και εν συνεχεία διαρρέει τη νότια Σερβία (εκεί όπου θα μπορούσε θεωρητικά να κάνει την εκτροπή ο Βούτσιτς) και εισρέει στο Κοσσυφοπέδιο. Πρίστινα και Τίρανα αντέδρασαν έντονα σε επίπεδο πρωθυπουργών και υπουργείων Εξωτερικών, επειδή ο ποταμός αυτός ενδεχομένως να υπόκειται στις σχετικές διεθνείς πρακτικές των διασυνοριακών μη θαλασσίων υδάτων.

Όμως είναι ουσιαστικής σημασίας η τροφοδοσία που εξασφαλίζει στην δεξαμενή-τεχνητή λίμνη του Γκαζίβοντα (Ουϊμάν κατά την αλβανική εκδοχή), στην Μιτρόβιτσα. Τα αποθέματα του Γκαζίβοντα είναι κρίσιμης αξίας για τη λειτουργία των θερμοηλεκτρικών σταθμών λιγνίτη στο Κόσσοβο, όπως και για την εξασφάλιση πόσιμου νερού και πόρων ύδρευσης των καλλιεργειών σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές του Βόρειου Κοσσόβου.

Κατεδάφιση σερβικών σπιτιών κοντά στον Ίμπαρ

Επί του συγκεκριμένου μεγάλου ταμιευτήρα ερίζουν η Σερβία και οι αρχές της Πρίστινα, συν τις αντιδράσεις των γηγενών Σέρβων στην αυτονομημένη περιοχή που ζουν υπό την κυριαρχία των Αλβανών. Η κυβέρνηση του Άλμπιν Κούρτι, όπως και πέρυσι έτσι και φέτος, προέβη σε πράξεις επίδειξης ισχύος και επιβεβαίωσης της κυριαρχίας της επί του συνόλου της περιοχής. Τις προηγούμενες εβδομάδες κατεδάφισε οικίες και επιχειρήσεις Σέρβων γύρω από την τεχνητή λίμνη.

Σύμφωνα με δήλωση του Σέρβου υπουργού Εξωτερικών Τζούριτς, «η δήλωση του Σέρβου Προέδρου ότι μελετούν την ιδέα τεχνητής εκτροπής του Ίμπαρ αποτελεί απάντηση στις αυθαιρεσίες του Κούρτι ως προς τα περιουσιακά δικαιώματα και τις ιδιοκτησίες των Σέρβων της περιοχής».

Με αφορμή τις ανωτέρω εξελίξεις ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα, που όπως και οι αρχές της Πρίστινα βρέθηκαν σε δύσκολη θέση με τις δηλώσεις Ζελένσκι περί Κοσσόβου (καθώς τον είχαν στηρίξει αφειδώς και όχι μόνο ρητορικά, μετά την έναρξη του πολέμου) βρήκε την ευκαιρία “αποκατάστασης”. Σημειωτέον, ο Ίμπαρ, αν και έχει διακρατική σημασία, δεν αφορά το έδαφος της Αλβανίας, αφού δεν διέρχεται από αυτήν.

Ωστόσο ο Αλβανός πρωθυπουργός έδωσε στη δημοσιότητα εκτενή δήλωση, η οποία αναφέρεται σε ευρύτερα ζητήματα, πέραν της υπόθεσης των ροών του ποταμού Ίμπαρ. Προκλητικά ανέφερε με στόμφο ότι «η Σερβία πρέπει να ξεχάσει το Κόσσοβο». Ο Σέρβος πρόεδρος του απάντησε ότι αδυνατεί να καταλάβει «ποια σχέση έχει η Αλβανία με τον ποταμό  Ίμπαρ;», καθώς το υπουργείο Εξωτερικών του Βελιγραδίου είχε κάνει αναφορά περί αθέμιτης ανάμειξης των Τιράνων σε εσωτερικές του υποθέσεις.

Αποχωρεί η KFOR από κρίσιμα σημεία

Παράλληλα, η διεθνής δύναμη στο Κόσσοβο-KFOR προέβη στην αποχώρηση από ουσιαστικά σημεία φύλαξης – είχε δηλώσει προ εβδομάδων ότι πρόκειται να περιορίσει την παρουσία και τον αριθμό των ανδρών της. Εν προκειμένω αποχώρησε από την Γέφυρα επί του Ίμπαρ που χωρίζει την Βόρεια Μητρόβιτσα (κατά πλειοψηφία Σέρβοι) από τη Νότια (αλβανοκρατούμενη) καθώς και από την Ιερά Μονή του Ντέτσανι. Τα σημεία αυτά ανατέθηκαν στις δυνάμεις και την αρμοδιότητα της Αστυνομίας του Κοσσόβου.

Να αναφέρουμε ότι πρόσφατα σε Ορθόδοξους ναούς των Σέρβων της περιοχής του Κοσσυφοπεδίου εμφανίστηκαν στα κιγκλιδώματα περίφραξης αλβανικές σημαίες και ακόμη πιο προκλητικά εμβλήματα και λάβαρα του ΟυΤσε Κα (UCK). Στην περιοχή (και συνοδεία του Μητροπολίτη Ράσκο-Πρίζρενης κ. Θεοδοσίου) περιοδεύει μάλιστα Αμερικανίδα Γερουσιαστής, ακριβώς για να διαπιστώσει τις συνθήκες ασφαλείας για την σερβική μειονότητα και ειδικά το καθεστώς της κληρονομιάς του Πατριαρχείου του Βελιγραδίου επί ναών και μονών ιστορικής σημασίας. Προ ημερών είχε επίσης περιοδεύσει και Αμερικανός πάστορας – ειδικός σύμβουλος του προέδρου Τραμπ επί θρησκευτικών ζητημάτων κι ελευθεριών πίστεως.

Η αναθέρμανση του Βαλκανικού σταυρόλεξου

Μπορεί αυτά να μοιάζουν με τις συνήθεις αψιμαχίες των Βαλκάνιων ηγετών. Πλην όμως, τοποθετούμενα σε σχεδιασμούς ευρύτερης σημασίας, προσλαμβάνουν άλλη διάσταση. Εν προκειμένω, έχουν διαρρεύσει εικασίες περί ταυτόχρονης ένταξης της Ουκρανίας στις δυτικές στρατιωτικές δομές ασφαλείας (ΝΑΤΟ) παράλληλα με το Κόσσοβο και την Μολδαβία.

Ανταποκρινόμενες σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι Βρυξέλλες θα προχωρούσαν σε διαδικασίες διεύρυνσης με κράτη των Δυτικών Βαλκανίων και των πρώην δημοκρατιών της ΕΣΣΔ – Ουκρανίας, Μολδαβίας, Γεωργίας, Αρμενίας – τα οποία όμως θα είχαν περιορισμένα δικαιώματα, ειδικά σε ό,τι αφορά πολιτικές αποφάσεις της Ένωσης. Παραδόξως (;) με κοινή επιστολή στην FAZ στα τέλη της άνοιξης τη θέση αυτή – δηλαδή περί μελών δύο ταχυτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση – είχαν προωθήσει ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Ράμα και ο πρόεδρος της Σερβίας Βούτσιτς.

Έχει σημασία να αναφερθεί ωστόσο η τοποθέτηση της Μόσχας επί των εξελίξεων. Το Κρεμλίνο, εάν κρίνει κανείς από την ειδησιογραφία της ΡΙΑ Νόβοστι, δεν έδειξε ενοχλημένο από την επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου στο Βελιγράδι. Εστίασε κυρίως σε δύο δηλώσεις του Σέρβου οικοδεσπότη Βούτσιτς, ότι η Δύση δεν πρέπει να επιδιώξει την στρατηγική ήττα της Ρωσίας – η οποία είναι πυρηνική δύναμη – και ότι επίσης δεν πρόκειται να υποχωρήσει στη θέση μη επιβολής κυρώσεων, όπως απαιτεί η ΕΕ έναντι της Μόσχας.

Εστιάζουν ειδικά σε οπτικό υλικό που φαίνεται ο Βούτσιτς τρομοκρατημένο, όταν Γερμανός δημοσιογράφος (προσθέτουν ότι ο δημοσιογράφος είναι απόγονος στρατηγού της Βέρμαχτ) ρωτά τον Ουκρανό πρόεδρο «τι βοήθεια αναμένει επιπλέον από τη Δύση για να δολοφονούν περισσότερους Ρώσους!».

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, μέσω του επικεφαλής της Διεύθυνσης Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, υπογραμμίζει την θέση του «περί σεβασμού στο Ψήφισμα 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που αποτελεί το θεμέλιο λίθο της ειρήνης στη Βαλκανική και ως εκ τούτου σχεδιασμοί δια της τριμερούς Ζάγκρεμπ-Τίρανα-Πρίστινα, στρατιωτικής συμμαχίας έμμεσης συμπερίληψης του Κοσσόβου στις δομές του ΝΑΤΟ, αποτελούν πρόκληση που δεν θα μείνει αναπάντητη».

Περιττό να σχολιαστεί ότι η Μόσχα κάνει διττή ανάγνωση των εξελίξεων στην πρώην γιουγκοσλαβική περιφέρεια του Κοσσυφοπεδίου: Αφενός θεωρεί την περίπτωση ως δικαιολογία και για την από πλευράς της προσάρτηση της Κριμαίας, αφετέρου όμως επικαλείται ότι κατά την διαδικασία ανακήρυξης ανεξάρτητου κράτους, που απαιτεί διεθνή αναγνώριση, έχουν παραβιαστεί οι αρχές του διεθνούς δικαίου και ειδικά το Ψήφισμα 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Η αμφιβολία εδράζεται στο ότι η ανθρωπότητα διέρχεται μια μεταβατική περίοδο. Όσο και η ψυχροπολεμική κατάληξη να μοιάζει ολοένα ως η πιο πιθανή εξέλιξη, καλό θα ήταν να διατηρήσουμε κάποιες, έστω ελάχιστες, επιφυλάξεις. Ο λόγος είναι απλός: Για να αποφευχθεί η περαιτέρω τροφοδότηση μιας ξεκάθαρα διακριτής – υφιστάμενης τάσης. Για να μην επιβεβαιωθεί αυτή η εκτίμηση, έχοντας πρόωρα οριστικοποιηθεί μέσω ενός μηχανισμού αυτοεκπληρούμενης προφητείας…

Εξίσου λανθασμένη προσέγγιση θα ήταν όμως και η εθελοτυφλία. Τα πράγματα είναι πιθανό να εξελιχθούν σε μια πολύ πιο επικίνδυνη κατάσταση. Την εποχή του… «original» Ψυχρού Πολέμου, μπορεί η σύγκρουση των υπηρεσιών σε τοπικό, περιφερειακό και πλανητικό επίπεδο να ήταν μετωπική. Στην πορεία και ιδίως με τα διδάγματα της κρίσης της Κούβας όμως είχαν δημιουργηθεί κάποιοι μηχανισμοί που εξασφάλιζαν επικοινωνία για την αποτροπή μιας μη αναστρέψιμης εκτροπής που θα οδηγούσε σε καταστροφή.

Ενώ στο παρελθόν ο τεχνολογικός ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων αποτελούσε πεδίο που περιοριζόταν στη βιομηχανική κατασκοπεία, σήμερα. κυρίως στις ΗΠΑ υψώνονται τείχη στη συνεργασία και συμμετοχή ξένων φοιτητών και εταιριών, κυρίως από την Κίνα, σε πανεπιστήμια. Η Γερμανία φαίνεται έτοιμη να ακολουθήσει την ίδια πορεία απέναντι σε Ρωσία και Κίνα.

Τα «Dirty Tricks»

Οι μυστικές υπηρεσίες βρίσκονται ολοένα και περισσότερο στις ειδήσεις, παρόλο που αυτό αποτελεί μια μεγάλη αντίφαση σε σχέση με τη φύση του ρόλου τους. Ο ρόλος τους στην Ουκρανία και στο μέτωπο του Ιράν, αλλά και η συνεχής παρουσία παντού. Η ειδησεογραφία κατακλύζεται από αναφορές για σαμποτάζ και άλλες επιχειρήσεις που είτε αποδίδονται ευθέως είτε παραπέμπουν έμμεσα στην εμπλοκή τους. «Dirty tricks» όπως έχουν επικρατήσει στη βιβλιογραφία.

Η δε ηττημένη των δυο παγκοσμίων πολέμων Γερμανία, εγκαταλείπει την «αμυντική λειτουργία» των υπηρεσιών της και επιτρέπει τις «επιθετικές επιχειρήσεις», όπως μας πληροφόρησε η DW, αν και στη συνέχεια, μετά τον μεγάλο αντίκτυπο της είδησης, επιχειρήθηκε μερική αναδίπλωση…

Σήμερα ο κόσμος δείχνει να οδηγείται, αργά αλλά σταθερά, σε ένα «restart» γεμάτο ασάφειες. Με αμηχανία για το τι θα γεννήσει η επόμενη ημέρα. Είναι λογικό. Τα χαρακτηριστικά του μεταπολεμικού κόσμου ήταν εντελώς διαφορετικά από τα σημερινά. Οι πόλοι ήταν ξεκάθαροι και ιδεολογικά προσδιορισμένοι. Ο πλανήτης έβγαινε από δυο παγκόσμιους πολέμους στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα.

Στο τέλος αυτής της περιόδου εμφανιζόταν η πυρηνική ισχύς και η προοπτική του ολέθρου. Όσο και να διέφεραν οι εκτιμήσεις για την έκβαση ενός γενικευμένου πυρηνικού πολέμου, η σύγκρουση δεν ήταν προτεραιότητα για τις υπερδυνάμεις. Οι εκτιμήσεις διέφεραν στην έκβαση. Η πυκνοκατοικημένη Δύση με τα αστικά κέντρα που φιλοξενούσαν πολλά εκατομμύρια κατοίκων, έναντι της αραιοκατοικημένης και αχανούς σε έκταση Ανατολής, μιλώντας κυρίως για τη Σοβιετική Ένωση.

Κατά συνέπεια, στη Δύση πλειοψηφούσε η εκτίμηση της απόλυτης καταστροφής. Αντιθέτως, στην Ανατολή, το φλερτ με την ιδέα της επικράτησης σε μια πυρηνική σύγκρουση αποκαλύφθηκε από το άνοιγμα των αρχείων της ΕΣΣΔ και τις εξαιρετικού ενδιαφέροντος ιστορικές μελέτες που στηρίχθηκαν σε αυτά. Προέκυψε δε, ότι σε μέρος τουλάχιστον του κατεστημένου είχε τροφοδοτηθεί μια αισιοδοξία επικράτησης σε μια πυρηνική σύγκρουση, λόγω της μεγαλύτερης ικανότητας «απορρόφησης» των πυρηνικών πληγμάτων.

Ως αποτέλεσμα, οι ένοπλες δυνάμεις ετοιμάζονταν με αυτή τη λογική. Την ίδια ώρα στη Δύση, μεσουρανούσε η συζήτηση των στρατηγιστών, είτε προέρχονταν από τις ένοπλες δυνάμεις είτε από την ακαδημία, που αφορούσε την έννοια της «πυρηνικής αποτροπής» (nuclear deterrence). Κατά περιόδους θεωρούσαμε ότι λειτουργεί λόγω της αμοιβαία εξασφαλισμένης καταστροφής (MAD: Mutually Assured Destruction). Όπως, ίσως προκύπτει, ότι η πιο επιτυχημένη προσέγγιση περιοριζόταν σε αυτό καθαυτό το ακρωνύμιο MAD που χρησιμοποιήθηκε. Σημαίνει «τρελός / παράφρων» στην αγγλική… Εύγλωττο.

Σήμερα, αντί παγκοσμίων πολέμων, έχουμε περιφερειακούς με παγκόσμιες συνέπειες. Πολέμους που ξεκινήσαμε και δεν γνωρίζουμε πώς να τερματίσουμε. Η δε μαζική καταστροφή μπορεί να μην απειλεί την ύπαρξη του κόσμου, όμως εξασφαλίζεται από τη μαζική χρήση για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα φθηνών μη επανδρωμένων συστημάτων…

Με αυτά οι εμπόλεμοι επιχειρούν να συντηρούν μια διαρκή αιμορραγία του αντιπάλου. Αν μη τι άλλο, ο λιγότερο ισχυρός μπορεί να βραχυκυκλώνει τους σχεδιασμούς ακόμα και του πανίσχυρου για επικράτηση επί του πεδίου. Παράλληλα και μεθοδικά, επιχειρείται η καταστροφή της οικονομίας. Άρα και της κοινωνίας της χώρας στόχου.

Και οι χρήσιμοι… γνωμηγήτορες

Ο διχασμός που παρατηρείται στον πλανήτη ολόκληρο έχει μεταφερθεί και στο εσωτερικό αρκετών κρατών, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης. Και ως είθισται, σε κάθε τέτοια κατάσταση πετάγονται οι νέοι «γενίτσαροι» προσηλωμένοι στον μεγάλο σκοπό! Και κάπως έτσι, όποιος τολμά να αναζητά λύσεις συνύπαρξης, σε τοπικό, περιφερειακό ή παγκόσμιο επίπεδο, τίθεται αυτομάτως υπό διωγμό.

Και η συνισταμένη των δυνάμεων σπρώχνει προς το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η φύση του ανθρώπου είναι συγκρουσιακή. Για τους πολλούς φαίνεται πως νοηματοδοτεί την ύπαρξή τους. Για τους λίγους και «εκλεκτούς» αποτελεί ένα πλαίσιο που θα εξασφαλίσει επικερδείς μακροχρόνιες επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Τελικά μας άρεσε περισσότερο ο Ψυχρός Πόλεμος και φαίνεται πως δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτόν. Στις 13/8 είναι η 65η επέτειος από την ανέγερση του τείχους του Βερολίνου, εκτός από τα γενέθλια του ιστορικού ηγέτη της Κούβας, Φιντέλ Κάστρο! Ας μείνουμε όμως στο τείχος, αυτού του εμβληματικού ψυχροπολεμικού συμβόλου. Έπρεπε κάπως να το γιορτάσουμε…

Μένει να αποδειχθεί εάν θα υπάρξει σήμερα καλλιτεχνικό ιστορικό ανάλογο της ταινίας-κωμωδίας «One, Two, Three» που γυριζόταν στο Βερολίνο και με την έναρξη οικοδόμησης του Τείχους μεταφέρθηκε στο Μόναχο. Αν και δεν αναμένεται η έγερση νέου τείχους…

Η πραγματικότητα αποτελούσε πάντα πεδίον δόξης λαμπρό για ευρηματικούς σκηνοθέτες. Μακάρι να αποτελέσει έμπνευση και για τους σύγχρονους. Εάν το επιτρέψει βέβαια η επιστροφή «νεομακαρθικών» τάσεων. Θα είναι μια σπαρταριστή κωμωδία… με στοιχεία τραγωδίας, όπως θα διαπιστώσουμε εν καιρώ. Εξάλλου, η Ιστορία, ενίοτε επαναλαμβάνεται ως φάρσα.

Σε συνεργασία με το defencepoint

Μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής, Γιάννης Κουφίδης ανέφερε ότι παρά τις μεγάλες ριπές κυρίως το ξημέρωμα, από τις 5 και μετά, οι δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή κατάφεραν να την περιορίσουν ώστε να μην επεκταθεί. «Η αλήθεια είναι ότι υπήρχε ένας πολύ έντονος φόβος κατά τη διάρκεια της νύχτας μη μας φύγει η φωτιά με κατεύθυνση προς τη Φούρκα. Δεν μας ξέφυγε» είπε και πρόσθεσε: «πιστεύω ότι θα πάρει χρόνο μέχρι να σβήσουν όλα τα ‘καντηλάκια’ γιατί είναι πάρα πολλά, αλλά το κακό το ξεπεράσαμε». Ήδη με το πρώτο φως της ημέρας ξεκίνησαν να πετούν και τα εναέρια μέσα πυρόσβεσης, τα αεροπλάνα Καναντέρ και τα ελικόπτερα, ενώ η περιοχή υδροδοτείται και σταδιακά αποκαθιστάται και η ηλεκτροδότηση.

«Είμαστε εδώ όλο το βράδυ. Τα μηχανήματα της περιφέρειας και του δήμου κατάφεραν να κάνουν μεγάλες αντιπυρικές ζώνες από χθες το μεσημέρι. Με αυτό τον τρόπο βοηθήθηκαν πάρα πολύ οι επίγειες πυροσβεστικές δυνάμεις, δεν μας έφυγε η φωτιά», τόνισε ο κ. Κουφίδης. Παράλληλα σημείωσε ότι στην περιοχή βρίσκεται ο υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας – Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας ενώ οι υπηρεσιακοί παράγοντες βρίσκονται σε διαρκή συνεννόηση με την Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αηδονά και με το δήμο Κασσάνδρας για να τεθεί ενδεχομένως σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Από εκεί και πέρα έχουν ενημερωθεί ήδη οι αρμόδιοι υπουργοί.

Σύμφωνα με τον αντιπεριφερειάρχη, εφόσον ολοκληρωθεί η κατάσβεση των εστιών της φωτιάς, θα ξεκινήσουν οι καταγραφές για τις αποζημιώσεις και η αποκατάσταση των ζημιών στις υποδομές. «Δεν πρέπει να έχουν καεί πάνω από 7- 8 σπίτια και αυτά όχι ολοσχερώς, κάποια αυτοκίνητα ενώ σε ό,τι αφορά τη δασική έκταση που κάηκε η γενική εκτίμηση είναι 4.000 στρέμματα, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο διοικητής της Πυροσβεστικής της Χαλκιδικής. Ωστόσο όλα αυτά είναι ρευστά γιατί τώρα θα γίνουν οι καταγραφές όπως πρέπει. Ο δρόμος δεν έχει ανοίξει. Προτεραιότητα έχει να σβήσει εντελώς η φωτιά, να μπουν μέσα και τα συνεργεία του ΔΕΔΔΗΕ να δούμε για πεσμένα καλώδια να μην έχουμε διάφορα και μετά με εντολή της Πυροσβεστικής θα ανοίξει και ο δρόμος» σχολίασε. Πρόβλημα υπάρχει με τον βιολογικό καθαρισμό που έχει καεί ολοσχερώς και με κάποιες άλλες υποδομές, αλλά, όπως είπε ο κ. Κουφίδης, «το μόνο σίγουρο είναι ότι όλα αυτά θα πάρουν το δρόμο τους».

Σε ό,τι αφορά τις καιρικές συνθήκες στην Κασσάνδρα επισήμανε: «δεν προβλέπεται βροχή, καθώς όπως φαίνεται η βροχή θα φτάσει μέχρι τα Μουδανιά και την Ποτίδαια. Περιμένουμε ανέμους 5 Μποφόρ αλλά η αλήθεια είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν έχουμε 5 Μποφόρ τουλάχιστον εδώ στη διασταύρωση της Σίβηρης που είμαστε εμείς. Μακάρι να συνεχίσουν έτσι οι καιρικές συνθήκες, θα είναι ευτύχημα».

Σχετικά με την υδροδότηση της περιοχής σημείωσε: «νερό υπάρχει γιατί από χθες προβλέψαμε και ήρθαν μεγάλες ηλεκτρογεν

νήτριες με αποτέλεσμα να δουλεύουν τα αντλιοστάσια. Δεν έχουμε πρόβλημα με το νερό. Όπως ενημερωνόμαστε και από τον δήμο έχουμε πολύ καλή ροή. Όσο βέβαια περνάει η μέρα και πηγαίνει η ηλεκτροδότηση παντού θα είναι ακόμη καλύτερα τα πράγματα».

Ο Σκέρτσος εκτιμά οτι λίγα κάηκαν

Την ανάρτηση Σκέρτσου για τη μεγάλη φωτιά στην Χαλκιδική σχολιάζει δηκτικά η ΕΛΑΣ, αφού ο υπουργός Επικρατείας κάνει λόγο για «περιορισμένη έκταση της καταστροφής», πανηγυρίζοντας στην ουσία επειδή, όπως υποστηρίζει, η έκταση που κάηκε «αγγίζει περίπου το 1% της συνολικής έκτασης του πρώτου ποδιού».

«Πριν καν σβήσει η πυρκαγιά στην Χαλκιδική και γίνει η πλήρης αποτίμηση της καταστροφής, ο ‘Άρχων της στατιστικής αλχημείας’ του Μεγάρου Μαξίμου, υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, έσπευσε να πανηγυρίσει, γιατί λέει κάηκε μόλις το 1% του πρώτου ποδιού στην Χαλκιδική», σημειώνει χαρακτηριστικά η Συμπαράταξη, προσθέτοντας πως «στην προσπάθειά του να δείξει πόσο καλή είναι η κυβέρνηση Μητσοτάκη, δεν διστάζει να καταγγείλει την κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή, γιατί σε αντίστοιχη πυρκαγιά το 2006 ισχυρίζεται ότι είχε καεί το 25% του πρώτου ποδιού».

Η ΕΛΑΣ υπογραμμίζει πως το μόνο που ενδιαφέρει «τον κυνικό επικοινωνιακό μηχανισμό της κυβέρνησης, που δεν έχει κανένα σεβασμό στους ανθρώπους που είδαν τις περιουσίες και τις επιχειρήσεις τους να καταστρέφονται, δεν είναι η επόμενη μέρα των πληγέντων στην Χαλκιδική, αλλά το πώς θα ξεκαθαρίσουν τους εσωκομματικούς τους λογαριασμούς, για την δική τους επόμενη ημέρα».

Σε «μόνιμους εμπρηστές» εξελίσσονται, τονίζει το ΚΚΕ, το κράτος και ο ΔΕΔΔΗΕ, με αφορμή τη μεγάλη πυρκαγιά στην Χαλκιδική. Όπως σημειώνει ο Περισσός, «αντί η κυβέρνηση να απολογηθεί για το γεγονός ότι άλλη μια μεγάλη πυρκαγιά, αυτή τη φορά στη Σίβηρη της Χαλκιδικής, που κατέστρεψε δασικό πλούτο, σπίτια και έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή των κατοίκων και επισκεπτών, προκλήθηκε από το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, έχει το θράσος να πανηγυρίζει ότι φέτος, σε αντίθεση με άλλες χρονιές, κάηκε λιγότερο δάσος!».

Το ΚΚΕ υπογραμμίζει, πως την ώρα που «στη λογική της ατομικής ευθύνης κυνηγάνε τους κατοίκους για τα ακαθάριστα οικόπεδα, την ώρα που κόβουν το ρεύμα στις λαϊκές οικογένειες, οι οποίες δεν μπορούν να ανταποκριθούν στους υπέρογκους λογαριασμούς ρεύματος, το εχθρικό για τον λαό κράτος και ο ΔΕΔΔΗΕ, που υπηρετούν το κέρδος, εξελίσσονται σε μόνιμους εμπρηστές, καθώς με δική τους ευθύνη η έλλειψη ολοκληρωμένων μέτρων αντιπυρικής προστασίας συνυπάρχει με το απαρχαιωμένο και κακοσυντηρημένο δίκτυο του ηλεκτρικού ρεύματος».

* Περιφέρεια Αττικής

* Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Βοιωτίας, ΠΕ Εύβοιας)

* Περιφέρεια Πελοποννήσου (ΠΕ Αργολίδας, ΠΕ Κορινθίας)

Πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κινδύνου 4) προβλέπεται για τις εξής περιοχές:

* Περιφέρεια Αττικής (νήσος Κυθήρων)

* Περιφέρεια Πελοποννήσου (ΠΕ Κορινθίας, ΠΕ Αρκαδίας, ΠΕ Λακωνίας)

* Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος (ΠΕ Αχαΐας, ΠΕ Ηλείας)

* Περιφέρεια Ιονίων Νήσων (ΠΕ Ζακύνθου)

* Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Φωκίδας, ΠΕ Φθιώτιδας, ΠΕ Εύβοιας συμπεριλαμβανομένης της νήσου Σκύρου)

* Περιφέρεια Θεσσαλίας (ΠΕ Σποράδων)

* Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου

* Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΕ Χαλκιδικής και ‘Αγιον Όρος)

* Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Θάσου, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Έβρου συμπεριλαμβανομένης της νήσου Σαμοθράκης)

* Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (Περιφερειακές Ενότητες Κυκλάδων)

* Περιφέρεια Κρήτης

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει ενημερώσει τις αρμόδιες υπηρεσιακά εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες, καθώς και τις Περιφέρειες και τους Δήμους των ανωτέρω περιοχών, ώστε να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα πολιτικής προστασίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν άμεσα τυχόν επεισόδια πυρκαγιών.

Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας απευθύνει για μία ακόμα φορά έκκληση στους πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να αποφεύγουν ενέργειες στην ύπαιθρο που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά από αμέλεια, όπως το κάψιμο ξερών χόρτων και κλαδιών ή υπολειμμάτων καθαρισμού, η χρήση μηχανημάτων που προκαλούν σπινθήρες όπως δισκοπρίονα, συσκευές συγκόλλησης, η χρήση υπαίθριων ψησταριών, το κάπνισμα μελισσών, η ρίψη αναμμένων τσιγάρων, κ.ά. Επίσης, υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου απαγορεύεται η καύση των αγρών.

Σε περίπτωση που αντιληφθούν πυρκαγιά, οι πολίτες παρακαλούνται να ειδοποιήσουν αμέσως την Πυροσβεστική Υπηρεσία στον αριθμό κλήσης 199.

ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗ Η ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ

Από πλευράς Πυροσβεστικού Σώματος, όπως ανακοινώθηκε, παραμένει σε γενική επιφυλακή το προσωπικό, όπου στην περιοχή ευθύνης τους αναμένεται ακραίος κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κίνδυνου 5), ενώ συνεχίζονται οι περιπολίες εναέριας επιτήρησης, καθώς και περιπολίες από Πυροσβεστικές, Αστυνομικές και Στρατιωτικές δυνάμεις.

Επίσης, σε μερική επιφυλακή παραμένει το προσωπικό των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών που στην περιοχή ευθύνης τους αναμένεται πολύ υψηλός κίνδυνός πυρκαγιάς (κατηγορία κίνδυνου 4), σύμφωνα με τον Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς που εκδίδει η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας.

Ταυτόχρονα, για τις ανωτέρω περιοχές, εφαρμόζεται το Σχέδιο δράσεων Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση κινδύνων λόγω δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με το οποίο, μεταξύ άλλων, προβλέπεται, η εφαρμογή του μέτρου της προληπτικής απαγόρευσης της κυκλοφορίας οχημάτων και παραμονής εκδρομέων σε εθνικούς δρυμούς, δάση και «ευπαθείς» περιοχές.

Για περισσότερες πληροφορίες και οδηγίες αυτοπροστασίας από τους κινδύνους των δασικών πυρκαγιών, οι πολίτες μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας στην ηλεκτρονική διεύθυνση civilprotection.gov.gr.

Απαγορευτικό λόγω ανέμων

Την ίδια στιγμή, υπομονή μέχρι τις 16:00 θα πρέπει να κάνουν οι επιβάτες που περιμένουν να ταξιδέψουν από τα λιμάνια Ραφήνας και Λαυρίου, καθώς τουλάχιστον μέχρι εκείνη την ώρα θα βρίσκεται σε εξέλιξη το απαγορευτικό απόπλου λόγω των θυελλωδών ανέμων με ριπές που τοπικά θα ξεπερνούν τα 100 χλμ/ώρα.

Οι εταιρείες περιμένουν το αναθεωρημένο δελτίο ανέμων της ΕΜΥ και την απόφαση του Λιμενικού για άρση του απαγορευτικού, ενώ σύμφωνα με όσα είπε η εκπρόσωπος Τύπου του Λιμενικού, Γεωργία Χατζηνικήτα, υπάρχουν θετικές εκτιμήσεις για βελτίωση των καιρικών συνθηκών το απόγευμα.

Από το πρωί της Παρασκευής υπάρχει γενικό απαγορευτικό για τα πλοία που ήταν προγραμματισμένο να φύγουν από τα λιμάνια της Ραφήνας και του Λαυρίου με εξαίρεση τα δρομολόγια για Μαρμάρι.

Όσον αφορά τον Πειραιά, σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση, τα δρομολόγια πραγματοποιούνται κανονικά για την ώρα, ωστόσο έχει σημειωθεί αρκετές ακυρώσεις. Τα πλοία αναχωρούν με φεύγουν με «σχέδιο ταξιδιού», που σημαίνει ότι μπορεί να αναπροσαρμόσουν τη σειρά των προγραμματισμένων προορισμών ή και να μην προσεγγίσουν κάποιον εξ αυτών, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες που θα συναντήσουν. Αντίθετα, κανονικά φεύγουν τα πλοία για Αργοσαρωνικό από το λιμάνι του Πειραιά.

Σημειώνεται ότι όσον αφορά τον Πειραιά δεν πραγματοποιήθηκε το δρομολόγια του Blue Star Πάρος για Σύρο, Τήνο, Μύκονο. Επίσης, δεν πραγματοποιήθηκαν το δρομολόγιο του «Super Speed 4» προς Πάρο, Νάξο και Κουφονήσι και το δρομολόγιο του Champions Jet για Κύθνο, Σίφνο, Σέριφο, Κίμωλο και Μήλο.

Η μεγάλη έξοδος είχε ήδη ξεκινήσει από χθες, Πέμπτη 13 Αυγούστου, με αυξημένη κίνηση και στα τρία μεγάλα λιμάνια της Αττικής. Από τον Πειραιά πραγματοποιήθηκαν 24 αναχωρήσεις πλοίων, με 23.665 επιβάτες να αναχωρούν για τα νησιά του Αιγαίου, ενώ για τον Αργοσαρωνικό εκτελέστηκαν 55 δρομολόγια, μεταφέροντας συνολικά 8.589 επιβάτες. Από το λιμάνι της Ραφήνα πραγματοποιήθηκαν 15 δρομολόγια, με 7.267 αναχωρήσεις επιβατών, ενώ από το Λαύριο αναχώρησαν 8 πλοία, μεταφέροντας 2.754 επιβάτες.

Τι αναφέρει η ΕΜΥ 

Οι θυελλώδεις άνεμοι επηρεάζουν μεγάλο μέρος του Αιγαίου, από το βορειοανατολικό και το κεντρικό Αιγαίο έως το Ικάριο, ενώ ισχυροί άνεμοι καταγράφονται επίσης στο Στενό Καφηρέα, τον Νότιο Ευβοϊκό, το Καρπάθιο, τη Θάλασσα Κυθήρων και το Νοτιοδυτικό Κρητικό. Στο Στενό Καφηρέα πνέουν βόρειοι άνεμοι έντασης 8 ή 9 μποφόρ, οι οποίοι από τις 16:00 UTC της 14ης Αυγούστου προβλέπεται να φτάνουν τα 8 μποφόρ. Το έκτακτο δελτίο βρίσκεται σε ισχύ τουλάχιστον έως τις 22:00 UTC.

Στον Νότιο Ευβοϊκό οι βόρειοι άνεμοι φτάνουν τα 8 μποφόρ και νοτίως του 38ου παραλλήλου τα 8 ή 9 μποφόρ. Από τις 13:00 UTC προβλέπονται 7 ή 8 μποφόρ και στα νότια 8 μποφόρ. Στο Βορειοανατολικό Αιγαίο επικρατούν βορειοανατολικοί άνεμοι 7 ή 8 μποφόρ, ενώ στο Κεντρικό Αιγαίο, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού και 40 λεπτών, οι βόρειοι-βορειοανατολικοί άνεμοι φτάνουν τα 8 μποφόρ και αργότερα τα 7 ή 8. Δυτικά του ίδιου ορίου, οι άνεμοι φτάνουν αρχικά τα 8 ή 9 μποφόρ και στη συνέχεια τα 8.

Ισχυροί άνεμοι επικρατούν και στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο και το Ικάριο. Δυτικά του 25ου μεσημβρινού και 40 λεπτών και νοτίως του 37ου παραλλήλου και 20 λεπτών προβλέπονται βόρειοι-βορειοδυτικοί άνεμοι 7 ή 8 μποφόρ. Βορειότερα οι βόρειοι άνεμοι φτάνουν τα 8 ή 9 μποφόρ και αργότερα τα 8. Στο Νοτιοδυτικό Αιγαίο οι βόρειοι-βορειοανατολικοί άνεμοι φτάνουν τα 7 ή 8 μποφόρ, με το σχετικό δελτίο να βρίσκεται σε ισχύ έως τις 13:00 UTC.

Στο Καρπάθιο, νοτίως του 35ου παραλλήλου και 20 λεπτών, πνέουν βορειοδυτικοί άνεμοι έντασης 7 ή 8 μποφόρ. Αντίστοιχη ένταση, 7 ή 8 μποφόρ, καταγράφεται στη Θάλασσα Κυθήρων, ανατολικά του 22ου μεσημβρινού και 30 λεπτών, τόσο βόρεια όσο και νότια του 35ου παραλλήλου και 40 λεπτών. Στο βόρειο τμήμα το έκτακτο δελτίο συνεχίζεται έως τις 13:00 UTC, ενώ στο νότιο τουλάχιστον έως τις 22:00 UTC.

Τέλος, στο Νοτιοδυτικό Κρητικό, ανατολικά του 22ου μεσημβρινού και βόρεια του 34ου παραλλήλου, οι βόρειοι-βορειοανατολικοί άνεμοι φτάνουν επίσης τα 7 ή 8 μποφόρ, με το έκτακτο δελτίο να παραμένει σε ισχύ τουλάχιστον έως τις 22:00 UTC της 14ης Αυγούστου.

Το μέτωπο στην Σίβηρη

Βελτιωμένη είναι η εικόνα από την πυρκαγιά στη Σίβηρη της Χαλκιδικής. Σύμφωνα με ενημέρωση από το πυροσβεστικό σώμα, δεν υπάρχει ενεργό μέτωπο φωτιάς ωστόσο υπάρχουν πολλές διάσπαρτες εστίες. Στην περιοχή επιχειρούν 227 πυροσβέστες, 57 οχήματα, 13 πεζοπόρα τμήματα, 6 πυροσβεστικά αεροπλάνα και ένα ελικόπτερο.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής, Γιάννης Κουφίδης ανέφερε ότι παρά τις μεγάλες ριπές κυρίως το ξημέρωμα, από τις 5 και μετά, οι δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή κατάφεραν να την περιορίσουν ώστε να μην επεκταθεί. «Η αλήθεια είναι ότι υπήρχε ένας πολύ έντονος φόβος κατά τη διάρκεια της νύχτας μη μας φύγει η φωτιά με κατεύθυνση προς τη Φούρκα. Δεν μας ξέφυγε» είπε και πρόσθεσε: «πιστεύω ότι θα πάρει χρόνο μέχρι να σβήσουν όλα τα ‘καντηλάκια’ γιατί είναι πάρα πολλά, αλλά το κακό το ξεπεράσαμε». Ήδη με το πρώτο φως της ημέρας ξεκίνησαν να πετούν και τα εναέρια μέσα πυρόσβεσης, τα αεροπλάνα Καναντέρ και τα ελικόπτερα, ενώ η περιοχή υδροδοτείται και σταδιακά αποκαθιστάται και η ηλεκτροδότηση.

«Είμαστε εδώ όλο το βράδυ. Τα μηχανήματα της περιφέρειας και του δήμου κατάφεραν να κάνουν μεγάλες αντιπυρικές ζώνες από χθες το μεσημέρι. Με αυτό τον τρόπο βοηθήθηκαν πάρα πολύ οι επίγειες πυροσβεστικές δυνάμεις, δεν μας έφυγε η φωτιά», τόνισε ο κ. Κουφίδης. Παράλληλα σημείωσε ότι στην περιοχή βρίσκεται ο υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας – Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας ενώ οι υπηρεσιακοί παράγοντες βρίσκονται σε διαρκή συνεννόηση με την Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αηδονά και με το δήμο Κασσάνδρας για να τεθεί ενδεχομένως σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Από εκεί και πέρα έχουν ενημερωθεί ήδη οι αρμόδιοι υπουργοί.

Σύμφωνα με τον αντιπεριφερειάρχη, εφόσον ολοκληρωθεί η κατάσβεση των εστιών της φωτιάς, θα ξεκινήσουν οι καταγραφές για τις αποζημιώσεις και η αποκατάσταση των ζημιών στις υποδομές. «Δεν πρέπει να έχουν καεί πάνω από 7- 8 σπίτια και αυτά όχι ολοσχερώς, κάποια αυτοκίνητα ενώ σε ό,τι αφορά τη δασική έκταση που κάηκε η γενική εκτίμηση είναι 4.000 στρέμματα, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο διοικητής της Πυροσβεστικής της Χαλκιδικής. Ωστόσο όλα αυτά είναι ρευστά γιατί τώρα θα γίνουν οι καταγραφές όπως πρέπει. Ο δρόμος δεν έχει ανοίξει.

Προτεραιότητα έχει να σβήσει εντελώς η φωτιά, να μπουν μέσα και τα συνεργεία του ΔΕΔΔΗΕ να δούμε για πεσμένα καλώδια να μην έχουμε διάφορα και μετά με εντολή της Πυροσβεστικής θα ανοίξει και ο δρόμος» σχολίασε. Πρόβλημα υπάρχει με τον βιολογικό καθαρισμό που έχει καεί ολοσχερώς και με κάποιες άλλες υποδομές, αλλά, όπως είπε ο κ. Κουφίδης, «το μόνο σίγουρο είναι ότι όλα αυτά θα πάρουν το δρόμο τους».

Σε ό,τι αφορά τις καιρικές συνθήκες στην Κασσάνδρα επισήμανε: «δεν προβλέπεται βροχή, καθώς όπως φαίνεται η βροχή θα φτάσει μέχρι τα Μουδανιά και την Ποτίδαια. Περιμένουμε ανέμους 5 Μποφόρ αλλά η αλήθεια είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν έχουμε 5 Μποφόρ τουλάχιστον εδώ στη διασταύρωση της Σίβηρης που είμαστε εμείς. Μακάρι να συνεχίσουν έτσι οι καιρικές συνθήκες, θα είναι ευτύχημα».

Σχετικά με την υδροδότηση της περιοχής σημείωσε: «νερό υπάρχει γιατί από χθες προβλέψαμε και ήρθαν μεγάλες ηλεκτρογεννήτριες με αποτέλεσμα να δουλεύουν τα αντλιοστάσια. Δεν έχουμε πρόβλημα με το νερό. Όπως ενημερωνόμαστε και από τον δήμο έχουμε πολύ καλή ροή. Όσο βέβαια περνάει η μέρα και πηγαίνει η ηλεκτροδότηση παντού θα είναι ακόμη καλύτερα τα πράγματα».

Η αμερικανική επικυριαρχία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οικοδομήθηκε σε ένα σύνθετο σύστημα οικονομικής, νομισματικής, ενεργειακής και στρατιωτικής ισχύος. Συγκεκριμένα, το Σχέδιο Μάρσαλ συνέδεσε την ευρωπαϊκή ανασυγκρότηση με την αμερικανική παραγωγική βάση και το Bretton Woods τοποθέτησε το δολάριο στον πυρήνα της διεθνούς νομισματικής τάξης. Η Ευρώπη ανέπτυξε βιομηχανική ισχύ χωρίς να επωμιστεί το κόστος της παγκόσμιας στρατηγικής ισχύος.

Το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο, με τη Γερμανία στο κέντρο, βασίστηκε σε τρεις πυλώνες: την αμερικανική αμυντική ομπρέλα, τη φθηνή ρωσική ενέργεια, και την απρόσκοπτη πρόσβαση σε αμερικανική και κινεζική αγορά. Η πρόσφατη κατάρρευση αυτού του τριπτύχου αποκάλυψε δομική αδυναμία. Ενώ το αλγοριθμικό κεφάλαιο εξελίσσεται με εκθετικούς ρυθμούς, η ΕΕ αδυνατεί ακόμη να βρει παραγωγικό προσανατολισμό.

Το αλγοριθμικό κεφάλαιο και η πολυκλαδική διάχυση

Το αλγοριθμικό κεφάλαιο δεν είναι απλώς αλγόριθμοι ως εργαλεία. Είναι το σύνολο των δεδομένων, η υπολογιστική ισχύς, οι ημιαγωγοί-λιθογραφία και οι σπάνιες γαίες, τα chokepoints των δρομολογίων, οι θαλάσσιες καλωδιώσεις, τα μοντέλα ΤΝ, το νέφος (cloud), τα κέντρα δεδομένων (data centers) και η τεχνογνωσία που μετατρέπει τη γνώση σε αυτοματοποιημένη απόφαση και παραγωγική ικανότητα. Ένα εργοστάσιο παράγει ένα προϊόν. Ένας αλγόριθμος μπορεί να μεταβάλει ταυτόχρονα τον τρόπο παραγωγής, διανομής, χρηματοδότησης και κατανάλωσης χιλιάδων προϊόντων. Δεν λειτουργεί ως νέος κλάδος, αλλά ως πολλαπλασιαστής όλων των άλλων συντελεστών ισχύος.

Ο Πόλεμος της Λιθογραφίας — Η απόδειξη του Πολυσυστήματος και κενής κυριαρχίας της ΕΕ

Η περίπτωση της λιθογραφίας επιβεβαιώνει ότι το κύριο βάρος δεν είναι οι αλγόριθμοι, αλλά η υλική υποδομή που τους παράγει, αυτό δηλαδή που στον κόσμο των LLMs αποκαλείται υπολογιστική ισχύς. Η ολλανδική εταιρεία Λιθογραφίας Προηγμένων Υλικών Ημιαγωγών (ASML) στο Veldhoven κατασκευάζει τα μηχανήματα λιθογραφίας ακραίας υπεριώδους ακτινοβολίας EUV, χωρίς τα οποία δεν παράγεται κανένα προηγμένο chip. Χωρίς ASML δεν υπάρχει η μεγαλύτερη Εταιρεία Κατασκευής Ημιαγωγών της Ταϊβάν (TSMC), η Intel και η Samsung.

Η Ευρώπη διαθέτει κρίσιμη τεχνολογία παραγωγής προηγμένων chips, αλλά δεν διαθέτει αντίστοιχη παραγωγική κλίμακα προηγμένων logic semiconductors. Κατέχει το εργαλείο, όχι το προϊόν. Και μάλιστα ούτε το εργαλείο πλήρως, γιατί η ASML δεν μπορεί να εξάγει EUV στην Κίνα χωρίς άδεια της Ουάσινγκτον, λόγω αμερικανικής τεχνολογίας κατασκευής πηγών φωτός λέιζερ (excimer lasers, Cymer). Δηλαδή, έχουμε ολλανδική εταιρεία, ευρωπαϊκή υπεροχή, αλλά αμερικανική άδεια εξαγωγής.

Η Κίνα κατανόησε την ασυμμετρία και κινείται προς πλήρη απεξάρτηση λαμβάνοντας μέτρα ώστε το ποσοστό εγχώριου εξοπλισμού στα κινεζικά fabs ανέβηκε από 25% το 2024 σε 35% το 2025, με πρώτη παράδοση εγχώριας immersion DUV μηχανής τον Σεπτέμβριο του 2025 και πρωτότυπο εγχώριο EUV υπό ανάπτυξη στο Shenzhen, με στόχο εμπορική χρήση το 2028.

Το Πεκίνο, με “έκτακτα μέτρα” στρατηγικής, επιδιώκει να σπάσει τους ελέγχους για ένα full-stack οικοσύστημα, χωρίς δυτική εξάρτηση. Όπως σημειώνει το Brookings τον Απρίλιο του 2026, εάν η Κίνα επιτύχει να δημιουργήσει πλήρες εγχώριο οικοσύστημα, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί στη θέση που διαθέτει κρίσιμες επιμέρους τεχνολογίες, χωρίς όμως να ελέγχει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και τις στρατηγικές αποφάσεις που καθορίζουν τη χρήση του. Πρόκειται για κενή κυριαρχία στην πράξη, δηλαδή κανονιστική ικανότητα χωρίς αντίστοιχη υλική, τεχνολογική και εκτελεστική ικανότητα.

Η αλγοριθμική εξέλιξη διακλαδίζεται ταυτόχρονα σε πολλούς τομείς, δημιουργώντας αλληλεπιδράσεις. Μια νέα δυνατότητα ΤΝ αυξάνει την παραγωγικότητα, δημιουργεί ζήτηση υπολογιστικής ισχύος, αυξάνει κατανάλωση ενέργειας κέντρων δεδομένων, επηρεάζει ημιαγωγούς, μεταβάλλει χρηματοπιστωτικές αποφάσεις. Δηλαδή, πολλαπλές διακλαδώσεις που επιστρέφουν στο σύστημα και το επιταχύνουν. Αυτό γεννά την ταχύτητα ως νέο συντελεστή ισχύος.

Ο Ανταγωνισμός Γνώσης

Στο αλγοριθμικό σύστημα η τεχνολογική υπεροχή γίνεται αυτοενισχυόμενη μέσω θετικής κυκλικής διαδικασίας (βρόχος-loop) ως εξής: Γνώση → Αλγόριθμος → Εφαρμογή → Παραγωγικότητα → Κεφάλαιο → Νέα Γνώση → Νέα Επιτάχυνση. Η τεχνολογική υστέρηση οδηγεί σε διευρυνόμενο χάσμα ισχύος.

Ενώ η Κίνα περιόρισε την εξάρτησή της αναπτύσσοντας εγχώρια ψηφιακά οικοσυστήματα, η Ευρώπη ανέπτυξε ιδιαίτερα ισχυρή κανονιστική ικανότητα (Κανονισμοί GDPR, DMA, DSA, AI Act) ενώ ταυτόχρονα παρέμεινε εξαρτημένη από εξω-ευρωπαϊκές πλατφόρμες, υποδομές και τεχνολογικές αλυσίδες. Εάν ο νομοθετικός κανόνας στοχεύει να ρυθμίσει έναν αλγόριθμο, δεν δημιουργεί όμως κέντρα δεδομένων, ημιαγωγούς ή υπολογιστική ισχύ.

Η ΕΕ έχει επιλέξει την πολιτική να νομοθετεί για όλο τον κόσμο χωρίς διαπραγματευτική διαδικασία, απλώς μέσω της ισχύος της αγοράς της και οι πολυεθνικές προσαρμόζονται για να μη χάσουν τη μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά. Έτσι η ΕΕ ρυθμίζει νομοθετικά τεχνολογίες που δεν διαθέτει. Αλλά η νομοθετική ισχύς δεν μετατρέπεται αυτόματα σε τεχνολογική ή παραγωγική, και διευρύνεται έτσι το χάσμα ψηφιακής ισχύος με τις ΗΠΑ.

Οι συμφωνίες ροής προσωπικών δεδομένων ΕΕ-ΗΠΑ και οι γεωπολιτικοί υπολογισμοί

Η αδράνεια των ευρωπαϊκών θεσμών απέναντι σε ακυρώσεις συμφωνιών δεδομένων αποκαλύπτει το πρόβλημα σε πλήρη έκταση. Οι συμφωνίες ΕΕ-ΗΠΑ Safe Harbour (Schrems I, 2015) και Privacy Shield (Schrems II, 2020) ακυρώθηκαν διαδοχικά από το ΔΕΕ. Ο τότε υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ (Wilbur Ross) δήλωσε δημόσια «βαθιά απογοητευμένος». Καταδείχθηκε ότι το κράτος δεν αιχμαλωτίζεται μόνο εσωτερικά (lobbying, revolving door) αλλά εμφανίζεται στο διεθνές σύστημα ως προασπιστής ιδιωτικού συμφέροντος, όχι ως ανεξάρτητος κυρίαρχος δρών.

Η Επιτροπή πάραυτα επανήλθε με νέα συμφωνία το Data Privacy Framework, στηριζόμενη στην ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου (FTC) ως εγγύηση επάρκειας. Η προϋπόθεση αυτή κλονίστηκε μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ περί δυνατότητας αναιτιολόγητης παύσης μελών ανεξάρτητων αρχών. Ανακοινώθηκαν ήδη αναγγελίες δικαστικών προσφυγών για “Schrems III”, ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (EDPB) κάλεσε την Ευρ. Επιτροπή να επαναξιολογήσει τη συμφωνία. Ως θεματοφύλακας του ενωσιακού δικαίου, προκύπτει το σοβαρό ζήτημα εάν η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να ασκήσει την αναγκαία θεσμική ισχύ για την προστασία που η ίδια έχει θεσπίσει.

Η αδράνεια αυτή δεν φαίνεται να είναι μεμονωμένο περιστατικό, αλλά παγιωμένη πρακτική. Όπως τεκμηρίωσε το The Parliament Magazine, η ηγεσία της Ευρ. Επιτροπής καθυστέρησε σκοπίμως την ανακοίνωση αναμενόμενου προστίμου-ρεκόρ κατά της Google για κατάχρηση στο adtech, εν αναμονή της μείωσης των αμερικανικών δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα. Σύμφωνα με τους Financial Times, τα πρόστιμα που τελικά επιβλήθηκαν σε Apple (500 εκατ.) και Meta (200 εκατ.) τον Απρίλιο του 2025 υπήρξαν συνειδητά χαμηλότερα του προβλεπόμενου ορίου του 10% του τζίρου, εν μέσω πιέσεων από την Ουάσινγκτον.

Η καθηγήτρια Suzanne Vergnolle επισημαίνει σύγκρουση συμφερόντων γιατί ο εμπορικός διαπραγματευτής και ο επιτηρητής του ανταγωνισμού δεν μπορεί να είναι το ίδιο πρόσωπο. Εάν οι αναφορές αυτές επιβεβαιώνονται, το ζήτημα υπερβαίνει την εφαρμογή μιας συγκεκριμένης κύρωσης, γιατί εγείρει το ερώτημα κατά πόσο η άσκηση της ευρωπαϊκής νομοθετικής ισχύος επηρεάζεται από ευρύτερους γεωπολιτικούς υπολογισμούς.

Παράλληλα, οι “θυρωροί” (gatekeepers) Google και Facebook, μετά την κατάργηση των cookies τρίτων, λειτουργώντας ως ελεγκτές εισόδου σε walled gardens, υποκαθιστούν de facto τις εθνικές αρχές προστασίας δεδομένων. Η ίδια ρύθμιση επιβάλλει όμως στην ευρωπαϊκή επιχείρηση μη διαπραγματεύσιμο κόστος συμμόρφωσης κάθε μήνα, ενώ για τον γίγαντα το πρόστιμο είναι λίγες ημέρες κέρδους.

Οι αμερικανικοί κολοσσοί έναντι ΕΕ

Η ασυμμετρία αυτή, που είδαμε στην περίπτωση της ASML, αναπαράγεται σε θεσμικό επίπεδο, όπου 5-6 ιδιωτικοί κολοσσοί αποφασίζουν σε ώρες, ενώ η Ευρώπη απαντά ως συλλογικός εκπρόσωπος 27 κρατών-μελών. Είναι σαφές ότι η Ευρώπη ελέγχει το μονοπώλιο του φτυαριού, αλλά όχι το ορυχείο, ούτε την απόφαση για το πού θα σκάψει.

Η ασυμμετρία γίνεται ιδιαίτερα εμφανής αν συγκριθούν τα πρόστιμα παραβίασης ανταγωνισμού, όχι προστασίας δεδομένων, που επιβάλλει η Ευρ. Επιτροπή στους τεχνολογικούς κολοσσούς ήτοι: πάνω από €11 δισ. συνολικά για τη Google μέσα σε μία δεκαετία, και πάνω από $7 δισ. από διάφορες εταιρείες Big Tech τα τελευταία δύο χρόνια. Μοιάζουν εντυπωσιακά ως απόλυτα μεγέθη, ωστόσο αντιστοιχούν σε λίγες μόλις ημέρες κερδοφορίας για ομίλους όπως η Alphabet. Η Meta μάλιστα χαρακτήρισε δημόσια ανάλογο πρόστιμο ως «πολυδισεκατομμυριακό δασμό», παραδεχόμενη ουσιαστικά ότι το αντιμετωπίζει ως προβλέψιμο λειτουργικό κόστος και όχι ως αποτρεπτικό μέτρο.

Η ασυμμετρία του χρόνου και ο αλγόριθμος ως σύμμαχος

Το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη ευρωπαϊκών κολοσσών τεχνολογίας, αλλά και η ασυμμετρία του χρόνου. Η αλγοριθμική εξέλιξη είναι εκθετική και ανατροφοδοτούμενη, ενώ η ευρωπαϊκή θεσμική αντίδραση είναι διαδοχική και χρονοβόρα ήτοι: πρόβλημα, διαβούλευση, διαπραγμάτευση, νομοθέτηση, εφαρμογή, έλεγχος. Η αργή παραγωγή νομοθεσίας περιφρουρεί τη δημοκρατική διαδικασία.

Η δημοκρατική διαδικασία και η αλγοριθμική οικονομία λειτουργούν σε διαφορετικές χρονικές κλίμακες. Πώς μπορεί ένα δημοκρατικό σύστημα να μειώσει τον διοικητικό χρόνο χωρίς να μειώσει τον δημοκρατικό χρόνο;

Εδώ αναδύεται το κρίσιμο ερώτημα. Μπορεί ο αλγόριθμος, αιτία της χρονικής αναντιστοιχίας, να μετατραπεί σε σύμμαχο; Δεν είναι δυνατόν να ισοφαριστεί η ταχύτητα της αγοράς με τη δημοκρατική διαδικασία, ούτε είναι θεμιτό να καταργηθούν οι δημοκρατικές δικλείδες ασφαλείας χάριν της ταχύτητας. Μπορεί όμως να συμπιεστεί ο “νεκρός γραφειοκρατικός χρόνος”. Η ενσωμάτωση της ΤΝ στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία (AI-assisted governance) μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά, με την ανάλυση χιλιάδων προτάσεων σε πραγματικό χρόνο και τη χρήση ψηφιακών πλατφορμών στη διαδικασία ψηφισμάτων.

Από τη θετική στην αρνητική ανατροφοδότηση και η ευρωπαϊκή πολυκρίση

Όσο η χρονική και τεχνολογική απόσταση δεν γεφυρώνεται, ενεργοποιείται αντίστροφος αρνητικός κύκλος ήτοι: τεχνολογική υστέρηση → χαμηλότερη παραγωγικότητα → επενδυτικό κενό → ανταγωνιστική πίεση → κοινωνική ανασφάλεια → πολιτική πόλωση → βραδύτερη λήψη αποφάσεων → μεγαλύτερη υστέρηση.

Η Έκθεση Draghi προσδιόρισε επενδυτικό κενό 750-800 δισ. ευρώ ετησίως. Δεν είναι χρηματοδοτικό έλλειμμα. Είναι μηχανισμός αναπαραγωγής της απόστασης. Όταν η παραγωγική βάση αποδυναμώνεται, η ενέργεια ακριβαίνει, οι επενδύσεις καθυστερούν και οι κοινωνίες αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο του μέλλοντος, η εμπιστοσύνη μειώνεται.

Η οικονομική και τεχνολογική υστέρηση μετατρέπεται τελικά σε πολιτικό πρόβλημα. Όταν οι κοινωνίες αισθάνονται μειούμενη οικονομική ασφάλεια και οι θεσμοί αντιδρούν αργά και ανεπαρκώς, υποχωρεί η εμπιστοσύνη και δημιουργείται ζήτηση για δυνάμεις που υπόσχονται ταχύτητα, προστασία και τάξη. Διαμορφώνεται ένα επικίνδυνο παράδοξο: η θεσμική βραδύτητα, που υποτίθεται ότι προστατεύει τη δημοκρατική σταθερότητα, καταλήγει να συμβάλλει στην αποδυνάμωσή της.

Το Δυναμικό Πολυσύστημα Ισχύος δεν καταργεί τους παλαιούς συντελεστές, αλλά τους εντάσσει σε νέα αρχιτεκτονική, όπου το αλγοριθμικό κεφάλαιο, η γνώση, η υπολογιστική ισχύς και η ταχύτητα αποκτούν πολλαπλασιαστικό ρόλο. Η ισχύς δεν είναι πια μόνο ζήτημα πόρων, αλλά ζήτημα του ποιος μετατρέπει ταχύτερα τη γνώση σε απόφαση, την απόφαση σε δράση, τη δράση σε νέα γνώση. Γιατί ο κυβερνοχώρος, και η αλγοριθμική ισχύς που «κατοικεί» σ’ αυτόν, πραγματοποιούν μια εγκάρσια, σαρωτική διάτρηση σε όλο το δημοκρατικό και κρατικό οικοδόμημα αλλά και τη διεθνή αρχιτεκτονική που γνωρίζαμε.

Το πρόβλημα είναι ότι η ΕΕ δεν διαθέτει αντίστοιχη παραγωγική και τεχνολογική ισχύ σε ορισμένες στρατηγικές αλυσίδες, ιδίως σε σχέση με ΗΠΑ και Κίνα. Για να διατηρήσει τη δημοκρατική της κυριαρχία, οφείλει να κατανοήσει ότι στον αλγοριθμικό αιώνα η ισχύς μετριέται με συνδεσιμότητα, ταχύτητα μάθησης, υπολογιστική ισχύ και πρόσβαση σε κλίμακα δεδομένων. Αν δεν χρησιμοποιήσει τα ίδια τα αλγοριθμικά εργαλεία για να επιταχύνει τη λήψη αποφάσεών της, κινδυνεύει να παραμείνει αργός και ανεπαρκής ρυθμιστής εξελίξεων που καθορίζουν άλλοι.

Η πραγματική ευρωπαϊκή πρόκληση, συνεπώς, δεν είναι να επιλέξει ανάμεσα στη ρύθμιση και την καινοτομία. Είναι να αποκτήσει την υλική και αλγοριθμική ισχύ που θα καταστήσει τη νομοθετική ρύθμιση αποτελεσματικό εργαλείο κυριαρχίας αντί για υποκατάστατό της. Διότι στην αλγοριθμική εποχή η κυριαρχία δεν χάνεται μόνο όταν ένα κράτος παραδίδει την επικράτειά του. Μπορεί να χαθεί και όταν δεν μπορεί πλέον να ακολουθήσει τον χρόνο μέσα στον οποίο το αλγοριθμικό κεφάλαιο μεταβάλλει την πραγματικότητα που προσπαθεί να κυβερνήσει.