Η ακινητοποίηση του δίκυκλου συνοδεύτηκε από αντίσταση του 37χρονου (υπηκόου Αλγερίας), κατά τη σύλληψή του, ενώ σε έρευνα που ακολούθησε βρέθηκε στην κατοχή του μικροποσότητα κάνναβης.

Από την περαιτέρω προανάκριση του Τμήματος Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Δέλτα προέκυψε ότι η μοτοσικλέτα είχε αφαιρεθεί λίγα 24ωρα νωρίτερα από το κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Σε βάρος του 37χρονου σχηματίστηκε δικογραφία, ενώ συνελήφθησαν και οι δύο ανήλικες- μία 17χρονη από την Αλβανία και μία 16χρονη ημεδαπή.

Για λόγους ασφαλείας, αποφασίστηκε προσωρινός περιορισμός στον ρυθμό αφίξεων στο αεροδρόμιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή και ασφαλής διαχείριση των πτήσεων. Το μέτρο αυτό είχε ως συνέπεια να δημιουργηθούν καθυστερήσεις τόσο στις αναχωρήσεις όσο και στις αφίξεις από και προς την Αθήνα.

Η Ουάσιγκτον γνωρίζει ότι δεν μπορεί να εξαφανίσει το Ιράν από τον χάρτη. Μπορεί να περιορίσει τις δυνατότητές του, να δυσκολέψει την οικονομία του ή να αναχαιτίσει επιμέρους κινήσεις του, αλλά δεν μπορεί να το μετατρέψει σε έναν ασήμαντο περιφερειακό παίκτη. Αυτό σημαίνει ότι οφείλει να αναζητήσει νέους μηχανισμούς ισορροπίας.

Εδώ ακριβώς επανέρχεται στο προσκήνιο η Τουρκία. Η γεωγραφία της είναι μοναδική. Ελέγχει τα Στενά, συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα με τη Μεσόγειο, γειτνιάζει με τον Καύκασο, τη Συρία, το Ιράκ και το Ιράν, ενώ παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ. Καμία άλλη χώρα δεν συγκεντρώνει ταυτόχρονα όλα αυτά τα χαρακτηριστικά. Τα τελευταία χρόνια η Άγκυρα ακολούθησε μια πολιτική στρατηγικής αυτονομίας. Συνεργάστηκε με τη Ρωσία χωρίς να αποχωρήσει από τη Συμμαχία.

Διατήρησε ανοικτούς διαύλους με το Ιράν χωρίς να διακόψει τις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον. Ανέπτυξε σχέσεις με την Κίνα, τον τουρκογενή κόσμο και τις αραβικές μοναρχίες, χωρίς να εγκαταλείψει τη συμμετοχή της στους δυτικούς θεσμούς. Αυτή η επιλογή είχε προκαλέσει έντονη δυσφορία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι κυρώσεις για τους S-400, ο αποκλεισμός από το πρόγραμμα των F-35 και οι επανειλημμένες πολιτικές συγκρούσεις έδειχναν ότι οι σχέσεις είχαν εισέλθει σε μια περίοδο βαθιάς κρίσης.

Αν δεν μπορεί να ρίξεις το Ιράν…

Σήμερα, όμως, η εικόνα αλλάζει. Όχι επειδή η Τουρκία εγκατέλειψε την πολιτική της. Ούτε επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες ξέχασαν τις διαφωνίες τους. Αλλά επειδή η ίδια η πραγματικότητα αναβαθμίζει τη σημασία της Τουρκίας. Όσο ισχυρότερο αποδεικνύεται το Ιράν, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτά για την Ουάσιγκτον ένας περιφερειακός παίκτης που μπορεί να συνομιλεί ταυτόχρονα με όλες τις πλευρές. Με άλλα λόγια, η αμερικανική επαναπροσέγγιση δεν αποτελεί επιβράβευση της Τουρκίας. Αποτελεί προσαρμογή σε μια νέα πραγματικότητα.

Η Άγκυρα το αντιλαμβάνεται ίσως καλύτερα από οποιονδήποτε. Για αυτό δεν εγκαταλείπει την πολυδιάστατη εξωτερική της πολιτική. Αντίθετα, την ενισχύει. Προσπαθεί να εμφανιστεί ως η μόνη δύναμη που μπορεί να συνομιλεί με τη Δύση, τη Ρωσία, το Ιράν, τις αραβικές χώρες και τον τουρκικό κόσμο ταυτόχρονα. Αυτό της προσδίδει μια ιδιότητα που σπανίζει στη σημερινή διεθνή πολιτική. Δεν είναι απλώς σύμμαχος. Είναι αναγκαίος διαμεσολαβητής.

Από αμερικανικής πλευράς, η λογική είναι προφανής. Αν δεν μπορείς να απομονώσεις το Ιράν, πρέπει τουλάχιστον να αποτρέψεις τη δημιουργία μιας ευρύτερης ευρασιατικής γεωπολιτικής σύγκλισης. Ένας σταθερός άξονας Ρωσίας, Ιράν, Κίνας και Τουρκίας θα άλλαζε δραματικά τις ισορροπίες από τη Μαύρη Θάλασσα έως τον Περσικό Κόλπο. Η διατήρηση της Τουρκίας μέσα στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας αποκτά, συνεπώς, ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα.

Η Τουρκία παραμένει δύναμη κλειδί

Για χρόνια η Αθήνα θεωρούσε ότι η επιδείνωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων δημιουργούσε ένα διαρκώς ευνοϊκότερο περιβάλλον για τις ελληνικές θέσεις. Η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο περίπλοκη. Όταν αλλάζουν οι παγκόσμιοι συσχετισμοί, αλλάζουν και οι προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων. Σήμερα η Τουρκία δεν αξιολογείται πρωτίστως μέσα από το πρίσμα του Αιγαίου ή της Ανατολικής Μεσογείου. Αξιολογείται μέσα από τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στη νέα ισορροπία δυνάμεων μεταξύ Δύσης, Ρωσίας, Ιράν και ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υιοθετούν τις τουρκικές θέσεις ή ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις υποβαθμίζονται. Σημαίνει, όμως, ότι η γεωπολιτική χρησιμότητα της Τουρκίας αυξάνεται. Και όταν αυξάνεται η χρησιμότητα ενός κράτους, αυξάνεται αναπόφευκτα και η διάθεση των μεγάλων δυνάμεων να διαχειριστούν τις διαφορές τους μαζί του αντί να τις οξύνουν.
Ίσως, λοιπόν, η σημαντικότερη συνέπεια της πρόσφατης κρίσης να μην είναι μόνο η ανθεκτικότητα του Ιράν.

Ίσως να είναι ότι η κρίση αυτή υπενθύμισε στην Ουάσιγκτον κάτι που είχε αρχίσει να υποτιμά. Ότι η Τουρκία, παρά τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις της με τη Δύση, παραμένει ένας γεωπολιτικός κόμβος τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες δύσκολα μπορούν να παρακάμψουν.
Και αυτό είναι πιθανότατα το πρώτο μεγάλο γεωπολιτικό αποτέλεσμα της νέας εποχής που διαμορφώνεται μετά την ιρανική κρίση.

• Εξοικονομώ 2021

• Εξοικονομώ 2023

• Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους

• Εξοικονομώ 2025

• Εξοικονομώ – Επιχειρώ & Αλλάζω Συσκευή στις Επιχειρήσεις

«Τα προγράμματα «Εξοικονομώ» αποτελούν βασικό εργαλείο για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, την αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος και την ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας», σημειώνει το ΥΠΕΝ.

Με δεδομένη την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η νέα προθεσμία είναι οριστική και δεν προβλέπεται περαιτέρω παράταση της. Το Υπουργείο καλεί τους ωφελούμενους να προχωρήσουν άμεσα στις απαιτούμενες ενέργειες για την ολοκλήρωση των παρεμβάσεών τους εντός του προβλεπόμενου χρόνου”.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο της ρωσικής πρωτεύουσας, τον Σεργκέι Σαμπιάνιν, καταρρίφθηκαν τουλάχιστον 47 ουκρανικά μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα που κατευθύνονταν στη Μόσχα από τις 02:29 και μετά. «Ειδικοί των υπηρεσιών αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων εργάζονται εκεί όπου κατέπεσαν συντρίμμια», ανέφερε ο κ. Σαμπιάνιν σε σειρά πανομοιότυπων ανακοινώσεών του μέσω Telegram, χωρίς να αναφερθεί σε θύματα, ούτε ζημιές.

«Μαζική» επιδρομή drones έβαλε εξάλλου στο στόχαστρο την περιφέρεια Τούλα, κάπου 180 χιλιόμετρα νότια της Μόσχας, σύμφωνα με τον περιφερειάρχη Ντμίτρι Μιλάεφ. «Γυναίκα τραυματίστηκε» όταν χτυπήθηκε σπίτι το οποίο «υπέστη ζημιές» στην περιοχή Στσέκινο, ανέφερε ο κ. Μιλάεφ μέσω Telegram.

Τους τελευταίους μήνες, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν κλιμακώσει την εκστρατεία πληγμάτων με drones μεγάλης εμβέλειας την οποία διεξάγουν εναντίον της Ρωσίας, βάζοντας στο στόχαστρο κυρίως ενεργειακές υποδομές, με σκοπό να στερηθεί το Κρεμλίνο τη βασική πηγή εσόδων με τα οποία χρηματοδοτεί την πολεμική του προσπάθεια. Την περασμένη εβδομάδα, ουκρανική επίθεση προκάλεσε πυρκαγιά σε διυλιστήριο στη νοτιοανατολική Μόσχα.

Όπως επισημαίνει ο κ. Καρυδάκος «τα δίκτυα που διακινούν ναρκωτικά μεταβάλλονται διαρκώς», εξηγώντας ότι αλλάζουν τόσο η δομή τους όσο και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν, καθώς προσαρμόζονται διαρκώς στις επιχειρησιακές πιέσεις, στις νέες τεχνολογίες και στις καταναλωτικές τάσεις.

Κατά τον κ. Καρυδάκο, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία των τελευταίων ετών είναι η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η διακίνηση. Όπως εξηγεί, ειδικά μετά την περίοδο της πανδημίας αυξήθηκε αισθητά η χρήση διαδικτυακών εφαρμογών και οι αποστολές ναρκωτικών μέσω ταχυδρομικών δεμάτων, κάτι που, όπως λέει, αποτελεί «ένα νέο modus operandi» για τα κυκλώματα.

Παράλληλα, περιγράφει και το λεγόμενο «waterbed effect», δηλαδή το φαινόμενο κατά το οποίο, όταν οι διωκτικές αρχές ασκούν πίεση σε μία οδό ή σε ένα σημείο διακίνησης, το πρόβλημα δεν εξαφανίζεται αλλά μετατοπίζεται αλλού. Όπως σημειώνει, οι μεγάλες κατασχέσεις σε λιμάνια όπως ο Πειραιάς και η Θεσσαλονίκη οδήγησαν σε αναζήτηση εναλλακτικών οδών από τα κυκλώματα, με άλλες πύλες εισόδου να αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.

Σε ό,τι αφορά την εικόνα της αγοράς, ο κ. Καρυδάκος είναι σαφής: η κάνναβη και η κοκαΐνη παραμένουν οι κυρίαρχες ουσίες στην ελληνική αγορά. Αντίθετα, η ηρωίνη εμφανίζει πτωτική τάση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, χωρίς όμως να έχει εξαφανιστεί από το πεδίο των ερευνών.

Η κυριαρχία της κοκαΐνης αποτυπώνεται και στα στοιχεία των κατασχέσεων, με τις ποσότητες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα από τον Οκτώβριο του 2024 να φτάνουν τον 1,8 τόνο. Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται και με τη μεγάλη προσφορά που υπάρχει διεθνώς, στοιχείο που επηρεάζει συνολικά τη διαθεσιμότητα της ουσίας και τις διαδρομές που ακολουθεί μέχρι να φτάσει στην ελληνική αγορά ή να περάσει μέσω αυτής.

Την ίδια ώρα, όμως, αναδύονται νέες κατηγορίες ουσιών, οι οποίες δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο το έργο των διωκτικών αρχών και θέτουν νέα δεδομένα στην αγορά. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στα συνθετικά κανναβινοειδή, τα οποία, όπως λέει, αποτελούν μια από τις νέες απειλές που παρακολουθούν στενά οι αρχές. Όπως εξηγεί, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί νόμιμο προϊόν κάνναβης ή κανναβινοειδών και στη συνέχεια να υποστεί επεξεργασία, ακόμη και με ψεκασμό, ώστε να αυξηθεί η δραστικότητά του και τα επίπεδα της THC, δηλαδή της βασικής ψυχοδραστικής ουσίας της κάνναβης. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει ιδιαίτερα και τη νομοθετική αλλαγή που τέθηκε σε ισχύ από τις 20 Μαΐου, με την οποία απαγορεύτηκε η πώληση κανναβινοειδών στη λιανική, ακριβώς λόγω των κινδύνων που είχαν αρχίσει να αναδεικνύονται.

Στο ίδιο πεδίο εντάσσει και τη λεγόμενη «ροζ κοκαΐνη», η οποία συγκαταλέγεται στις νέες ψυχοδραστικές ουσίες που έχουν εμφανιστεί στην αγορά, αλλά και την κεταμίνη, για την οποία εκτιμά ότι σε έναν βαθμό «πηγαίνει να καλύψει το κενό της ηρωίνης» ως κατασταλτικό ναρκωτικό.

Η διαφοροποίηση δεν αφορά μόνο τις ουσίες, αλλά και τη μορφή με την οποία αυτές εμφανίζονται. Όπως αναφέρει ο διευθυντής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών, οι αρχές έρχονται πλέον αντιμέτωπες και με προϊόντα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν θα θεωρούνταν τυπική εικόνα της αγοράς ναρκωτικών, όπως ο πρόσφατος εντοπισμός βουτύρου που περιείχε THC ή ατμικά προϊόντα με υγροποιημένο THC.

Οι μορφές αυτές δείχνουν, ότι η αγορά δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις «παραδοσιακές» εκδοχές των ουσιών, αλλά ακολουθεί νέες καταναλωτικές πρακτικές και επεκτείνεται σε προϊόντα που είναι πιο εύκολα στη μεταφορά, πιο διακριτικά στη χρήση ή πιο ελκυστικά σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών.

Απαντώντας σε ερώτηση για το αν η Ελλάδα είναι χώρα προορισμού για ναρκωτικά ή χώρα διέλευσης ο κ. Καρυδάκος τόνισε ότι είναι και τα δύο αλλά κυρίως διέλευσης, κατά βάση για κάνναβη και κοκαΐνη, λόγω της στρατηγικής γεωγραφικής της θέσης αλλά και του ιδιαίτερου ανάγλυφου που έχει με την πολύ μεγάλη ακτογραμμή της.

Στη συνέχεια αναφερόμενος στον ρόλο της τεχνολογίας τόνισε ότι αυτή έχει αλλάξει τόσο τον τρόπο επικοινωνίας όσο και της οργάνωσης των κυκλωμάτων. Οι κρυπτογραφημένες πλατφόρμες επικοινωνίας και οι εφαρμογές με αυξημένα επίπεδα προστασίας δυσκολεύουν, όπως είπε, τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση των εμπλεκομένων, ενώ η αποκάλυψη μεγάλων διεθνών πλατφορμών τα προηγούμενα χρόνια έχει δείξει στις αρχές τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται και συντονίζονται τέτοιου τύπου δίκτυα.

Τέλος, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών ο διευθυντής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών στέλνει σαφές μήνυμα κυρίως προς τους νέους, τονίζοντας ότι «δεν υπάρχει καλό και κακό ναρκωτικό» και ότι όλες οι ουσίες, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο προβάλλονται ή διακινούνται, μπορούν να οδηγήσουν σε εξάρτηση και να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη ζωή και την υγεία των χρηστών.

Κτίρια ισοπεδωμένα, βουνά συντριμμιών, όπου οικογένειες σε αλλόφρονα κατάσταση προσπαθούσαν να βρουν ανθρώπους που θάφτηκαν ζωντανοί: κοντά στο επίκεντρο του σεισμού, ομάδες του Γαλλικού Πρακτορείου είδαν φοβερές σκηνές καταστροφής, που εγείρουν ανησυχίες ότι ο απολογισμός θα γίνει προοδευτικά πολύ πιο βαρύς.

Η περιοχή που υπέστη το πιο σκληρό πλήγμα είναι η πολιτεία Λα Γουάιρα, βόρεια της πρωτεύουσας Καράκας, όπου βρίσκεται το διεθνές αεροδρόμιο Σιμόν Μπολίβαρ στη Μαϊκετία–που έκλεισε λόγω των ζημιών που υπέστη–κι η παραθαλάσσια πόλη Κάτια λα Μαρ, όπου κατέρρευσαν πολλά κτίρια.

«Κανένα εργαλείο»

Όπως αυτό όπου ζούσε ο Αντόνιο Μπερμούδες. «Υπάρχει σημείο από όπου νεαρή, η Τζένιφερ, που έμενε στον 11ο όροφο, μου απάντησε. Αλλά δεν έχουμε κανένα εργαλείο, κανένα μέσο για να βοηθήσουμε» να βγει από τα συντρίμμια, εξήγησε. Η Λίσμπετ Βάσκες, 37 ετών, αφηγήθηκε στο AFP ότι δικοί του κατάφεραν να σωθούν πηδώντας από παράθυρα του οικογενειακού διαμερίσματος την τελευταία στιγμή καθώς το κτίριο «κατέρρεε εντελώς». «Ήταν τρομακτικό», είπε. «Γείτονες σε χαμηλότερους ορόφους θάφτηκαν, προσπαθούμε να τους βγάλουμε». «Δεν μας απομένει πλέον τίποτα. Τίποτα, ούτε καν η δύναμη ή το κουράγιο να μπούμε εκεί μέσα», αναστέναζε ο Λάρι Ρόχας, 49 ετών, μπροστά στον σωρό από χαλάσματα στον οποίο είναι θαμμένοι συγγενείς του.

«Χρειαζόμαστε να έρθει να βοηθήσει κόσμος. Εδώ κοριτσάκι έχει παγιδευτεί από χθες βράδυ, μπορούμε να τη βγάλουμε, χρειαζόμαστε έναν εκσκαφέα», φώναζε με απόγνωση ο Ντάνι Ρίσο, άλλος κάτοικος του ίδιου κτιρίου, 48 ετών. Η διεθνής βοήθεια αρχίζει να οργανώνεται. Οι ΗΠΑ υποσχέθηκαν «μεγάλη», «ταχεία» και «αποτελεσματική» βοήθεια, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε ότι στέλνει σωστικά συνεργεία και αποδεσμεύει ποσό 150 εκατομμυρίων δολαρίων για να προσφερθεί βοήθεια μέσω «εταίρων» των ΗΠΑ. Ο αμερικανικός στρατός γνωστοποίησε ότι αναπτύσσει πολεμικά πλοία, αεροσκάφη και ελικόπτερα που θα παρέχουν υποστήριξη στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Η Βραζιλία, δυο υπήκοοι της οποίας έχασαν τη ζωή τους στον σεισμό, σύμφωνα με την Μπραζίλια, ανακοίνωσε επίσης πως στέλνει βοήθεια στη γειτονική χώρα. Όπως και η Κίνα, η Ινδία, χώρες της Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής–ακόμη και το Ιράν, παραδοσιακός σύμμαχος της Βενεζουέλας, παρότι έχει υποστεί το ίδιο πελώρια καταστροφή εξαιτίας του πολέμου που εξαπέλυσαν εναντίον του οι ΗΠΑ και το Ισραήλ την 28η Φεβρουαρίου.

«Τρέμει αυτή τη στιγμή»

Η υπηρεσιακή πρόεδρος Ντέλσι Ροδρίγκες κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μερικές ώρες μετά τον διπλό σεισμό 7,2 και 7,5 βαθμών που σημειώθηκε την Τετάρτη στις 18:04 (στη 01:04 της Πέμπτης ώρα Ελλάδας). Σύμφωνα με δεδομένα του ινστιτούτου γεωλογικών μελετών των ΗΠΑ (USGS), ο σεισμός των 7,5 βαθμών ήταν ο ισχυρότερος που έπληξε τη χώρα τουλάχιστον από το 1900. Το κράτος των σχεδόν 30 εκατομμυρίων πολιτών είναι βυθισμένο σε οικονομική κρίση εδώ και χρόνια.

Κατά δεδομένα του USGS, η πρώτη σεισμική δόνηση, ο «προσεισμός» όπως τον χαρακτήρισε, 7,2 βαθμών, καταγράφτηκε στις 18:04 (τοπική ώρα· 01:04 ώρα Ελλάδας) σε βάθος 21,9 χιλιομέτρων, κάπου 200 χιλιόμετρα δυτικά από το Καράκας. Η δεύτερη, 7,5 βαθμών, με μικρό εστιακό βάθος, 10 χιλιομέτρων, ακολούθησε 39 δευτερόλεπτα αργότερα, 45 χιλιόμετρα από εκεί. Στην πρωτεύουσα, όπου κατέρρευσαν πολλά κτίρια, δρόμοι ήταν γεμάτοι θραύσματα σπασμένων γυαλιών και πολύς κόσμος πέρασε τη νύχτα έξω, αρκετός μέσα στο αυτοκίνητό του, αν είχε, καθώς η γη συνέχιζε να τρέμει από τους μετασεισμούς.

Αναφέρθηκαν κάποιες λεηλασίες. Στην Κάτια λα Μαρ, άνδρες και γυναίκες έβγαιναν, κουβαλώντας τρόφιμα, από κατάστημα που εν μέρει πυρπολήθηκε, διαπίστωσαν δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου. Αναφέρθηκαν διακοπές της ηλεκτροδότησης από τον υπουργό Εσωτερικών, τον Ντιοσντάντο Καμπέγιο, που ανακοίνωσε παράλληλα πως έδωσε εντολή να διακοπεί η τροφοδοσία με φυσικό αέριο ώστε «να αποφύγουμε οποιοδήποτε ατύχημα».

Χθες το πρωί, δεν άνοιξε σχεδόν κανένα εμπορικό κατάστημα, ενώ η κυκλοφορία των οχημάτων ήταν πυκνή, καθώς πολλοί κάτοικοι ήθελαν να βρουν ασφαλείς τοποθεσίες, μακριά από κτίρια που ήταν επικίνδυνα. «Τρέμει αυτή τη στιγμή», φώναζαν κατά τη διάρκεια μετασεισμού συγκεντρωμένοι γύρω από κτίριο που είχε ήδη καταρρεύσει.

Ακόμη και πριν από τους καταστροφικούς σεισμούς «σχεδόν οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι είχαν ανάγκη ανθρωπιστική βοήθεια» στη Βενεζουέλα, θύμισε ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, αρμόδιος για την ανθρωπιστική δράση του οργανισμού, ο Τομ Φλέτσερ.

Καθώς το διεθνές αεροδρόμιο στη Μαϊκετία έκλεισε εξαιτίας των «σοβαρών ζημιών σε υποδομές του», όπως ανακοίνωσε η υπηρεσιακή πρόεδρος Ροδρίγκες προχθές, το Καράκας θα βασιστεί στο στρατιωτικό αεροδρόμιο Λα Καρλότα, στη μητροπολιτική ζώνη, για να γίνουν παραδόσεις διεθνούς βοήθειας.

Εάν εγκριθεί, η Τουρκία θα αποκτήσει 80 κινητήρες General Electric F110, οι οποίοι θα χρησιμοποιηθούν για τη σειριακή παραγωγή του τουρκικού μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN. Πηγές στην Άγκυρα αναμένουν ότι η έγκριση θα δοθεί πριν από τη συνάντηση του ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου. Η συμφωνία περιλαμβάνει: 80 κινητήρες F110 της General Electric, εξοπλισμό δοκιμών, ανταλλακτικά.

Η συνολική αξία της συμφωνίας εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 800 εκατομμύρια δολάρια. Επίσης αναφέρεται ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να επιταχύνει τη διαδικασία, περιορίζοντας όσο γίνεται την καθυστέρηση από τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Κρίσιμη εξέλιξη για το KAAN

Η έγκριση της πώλησης θεωρείται ζωτικής σημασίας για το πρόγραμμα του τουρκικού μαχητικού KAAN, το οποίο ξεκίνησε το 2016. Οι κινητήρες F110, που χρησιμοποιούνται και στα F-16, θα εξοπλίζουν το KAAN μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάπτυξη του εγχώριου τουρκικού κινητήρα.

Τα πρωτότυπα KAAN ήδη πετούν με κινητήρες F110. Με την προμήθεια των 80 κινητήρων, θα καταστεί δυνατή η παραγωγή περίπου 40 αεροσκαφών KAAN. Παράλληλα, η Άγκυρα εξακολουθεί να επιδιώκει την επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35 & την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέδειξαν ότι εξακολουθούν να διαθέτουν συντριπτική στρατιωτική υπεροχή και την ικανότητα να πλήττουν στόχους βαθιά μέσα στο ιρανικό έδαφος. Το Ιράν, από την άλλη πλευρά, απέδειξε ότι δεν χρειάζεται να νικήσει στρατιωτικά για να επιβάλει σημαντικό κόστος στους αντιπάλους του. Αυτή ακριβώς είναι η ουσία του σύγχρονου ανορθόδοξου πολέμου: Η δυνατότητα ενός σχετικά ασθενέστερου αντιπάλου να μεταφέρει τη σύγκρουση σε τομείς, όπου η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν αρκεί.

Η στρατηγική της Τεχεράνης βασίστηκε στη μετατόπιση του κέντρου βάρους της σύγκρουσης έξω από τα σύνορά της. Αντί να επιχειρήσει μια άμεση αντιπαράθεση με τις αμερικανικές ή ισραηλινές δυνάμεις, επιδίωξε να επηρεάσει τις αγορές ενέργειας, τις θαλάσσιες μεταφορές, τις ασφαλιστικές εταιρείες και τις πολιτικές ισορροπίες των κρατών του Περσικού Κόλπου.

Με αυτόν τον τρόπο, το Ιράν μετέφερε τη σύγκρουση από το πεδίο όπου οι ΗΠΑ διατηρούν απόλυτο πλεονέκτημα, σε ένα περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα και οι οικονομικές επιπτώσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως πολλαπλασιαστές ισχύος. Και μπορεί βάσιμα να ισχυριστεί ότι νίκησε, μόνο και μόνο επειδή άντεξε.

Ο στραγγαλισμός της ναυτιλίας

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Αν και το αμερικανικό ναυτικό διατήρησε τον έλεγχο της περιοχής από στρατιωτικής άποψης, η εμπορική ναυσιπλοΐα υπέστη τεράστιο πλήγμα. Μέσα σε λίγες ημέρες, η διέλευση δεξαμενόπλοιων μειώθηκε δραματικά, ενώ η μεταφορά πετρελαίου, φυσικού αερίου, αλουμινίου και λιπασμάτων σχεδόν κατέρρευσε. Το γεγονός αυτό κατέδειξε ότι ο έλεγχος της θάλασσας δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από την παρουσία πολεμικών πλοίων. Εξαρτάται και από την εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών, των ασφαλιστών, των πληρωμάτων και των αγορών ότι η διέλευση είναι ασφαλής.

Το ίδιο φαινόμενο είχε ήδη παρατηρηθεί στην Ερυθρά Θάλασσα με τις επιθέσεις των Χούθι. Παρότι οι αντάρτες δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν το αμερικανικό ναυτικό, κατάφεραν να αναγκάσουν εμπορικά πλοία να αλλάξουν πορεία, να αυξήσουν τα ασφάλιστρα και να διαταράξουν το παγκόσμιο εμπόριο. Η στρατηγική επιτυχία δεν προήλθε από στρατιωτική νίκη, αλλά από την εκμετάλλευση του οικονομικού κινδύνου.

Σε ό,τι αφορά δε το Ορμούζ είναι χαρακτηριστικό ότι προσδοκάμε να επιστρέψουμε στο καθεστώς που υπήρξε πριν τον πόλεμο και να μην επιβληθούν διόδια ή τέλη, όπως ζητά η ιρανική πλευρά, μία συζήτηση που ανοίγει για πρώτη φορά. Δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο τι συμβεί μετά την διορία των 60 ημερών που προβλέπει το μνημόνιο, η την ενδεχόμενη παράταση της…

Τα πλήγματα του Ιράν στον Κόλπο

Ένα ακόμη σημαντικό δίδαγμα αφορά τις αμερικανικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο. Οι στόχοι του Ιράν δεν ήταν μόνο οι ίδιες οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Το πραγματικό αντικείμενο πίεσης ήταν το οικονομικό μοντέλο των κρατών του Κόλπου. Αεροδρόμια, λιμάνια, μονάδες αφαλάτωσης, ενεργειακές εγκαταστάσεις και ψηφιακές υποδομές αποτελούν θεμέλια της οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής. Η απειλή εναντίον αυτών των υποδομών μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη επενδυτών και πολιτών, ακόμη και αν οι στρατιωτικές βάσεις παραμένουν λειτουργικές.

Η επίθεση στη βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ το 2025 ανέδειξε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Παρότι οι ζημιές περιορίστηκαν, το μήνυμα ήταν σαφές: Ολόκληρο το κράτος που την φιλοξενεί και η κοινωνία του μπορούν να βρεθούν στο επίκεντρο της σύγκρουσης. Η άμυνα μιας βάσης δεν αφορά πλέον μόνο την προστασία των στρατιωτών, αλλά και τη διατήρηση της λειτουργίας των κοινωνικών και οικονομικών συστημάτων που τη στηρίζουν.

Για παράδειγμα, το success story των Εμιράτων, ο επίγειος παράδεισος επενδυτών, τουριστών και influencer, υπέστη καίριο πλήγμα. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πληροφορίες του AFP, η Σαουδική Αραβία προγραμματίζει σύνοδο “συμφιλίωσης” του Ιράν και χωρών του Περσικού Κόλπου, πρωτοβουλία που θα κινηθεί ανεξάρτητα από τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.

Ανορθόδοξος πόλεμος και τεχνολογία σε ομηρία

Παράλληλα, ο πόλεμος κατέδειξε ότι η “γεωγραφία του νέφους” (cloud geography) έχει πλέον μετατραπεί σε γεωγραφία πολέμου. Κέντρα δεδομένων, πάροχοι υπολογιστικού νέφους, πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακά δίκτυα αποτελούν πλέον κρίσιμες στρατηγικές υποδομές. Οι σύγχρονες στρατιωτικές επιχειρήσεις εξαρτώνται από αυτές για επικοινωνίες, στοχοποίηση, οικονομικές συναλλαγές και διαχείριση πληροφοριών.

Το γεγονός ότι εταιρείες τεχνολογίας όπως η Google, η Microsoft, η Amazon ή η Oracle βρέθηκαν στο στόχαστρο ιρανικών απειλών (και πυρών) δείχνει ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν θεωρούνται πλέον ουδέτεροι παράγοντες. Οι αντίπαλοι αντιλαμβάνονται πως οι ψηφιακές υποδομές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος της Δύσης.

Η τεχνητή νοημοσύνη έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο. Οι δυνατότητές της στην επεξεργασία δεδομένων και στην ταχύτερη επιλογή στόχων προσφέρουν τεράστια επιχειρησιακά πλεονεκτήματα. Ωστόσο, δημιουργεί και νέους κινδύνους. Οι πολιτικές και νομικές διαδικασίες αδυνατούν συχνά να συμβαδίσουν με την ταχύτητα λήψης αποφάσεων που επιτρέπουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Εάν οι στρατιωτικές αποφάσεις λαμβάνονται γρηγορότερα από όσο μπορούν να εξηγηθούν ή να ελεγχθούν, τότε η νομιμοποίηση της χρήσης βίας μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση.

Για παράδειγμα, υπάρχουν αναφορές ότι η πολύνεκρη επίθεση στο ιρανικό σχολείο πραγματοποιήθηκε από Maven Smart System, μιας προηγμένης πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης (AI) της εταιρείας Palantir, η οποία χρησιμοποιεί δορυφορικά δεδομένα, επιτήρηση και αναγνώριση για την παροχή στόχευσης σε πραγματικό χρόνο.

Ένα ακόμη κρίσιμο συμπέρασμα αφορά τα αποθέματα πυρομαχικών. Ο πόλεμος επιβεβαίωσε ότι οι πύραυλοι, οι αναχαιτιστές και τα προηγμένα οπλικά συστήματα δεν αποτελούν απλώς στρατιωτικά μέσα, αλλά στρατηγικούς πόρους περιορισμένης διαθεσιμότητας. Η αναπλήρωση των αμερικανικών αποθεμάτων μετά τη σύγκρουση θα απαιτήσει χρόνια. Κάθε πύραυλος που χρησιμοποιείται στη Μέση Ανατολή είναι ένας πύραυλος που δεν θα είναι διαθέσιμος στην Ευρώπη, ή στον Ινδο-Ειρηνικό, καίριο μέτωπο για τις ΗΠΑ, για την αναχαίτιση της Κίνας.

Η κρισιμότητα των λιπασμάτων

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ένα από τα σημαντικότερα όπλα πίεσης αποδείχθηκαν τα λιπάσματα. Η διακοπή των εξαγωγών αμμωνίας και θείου μέσω των Στενών του Ορμούζ απειλεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων. Έτσι, μια περιφερειακή σύγκρουση μπορεί να εξελιχθεί σε παγκόσμια επισιτιστική κρίση, δημιουργώντας πολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις, πολύ μακριά από το πεδίο μάχης.

Τελικά, το σημαντικότερο δίδαγμα του πολέμου είναι ότι η σύγχρονη στρατηγική δεν καθορίζεται μόνο από την καταστροφή του αντιπάλου, αλλά από την ικανότητα διαχείρισης των συστημάτων που στηρίζουν τη στρατιωτική ισχύ. Ασφαλιστικές αγορές, ενεργειακές ροές, ψηφιακές υποδομές, δίκτυα εφοδιασμού, πολιτική νομιμοποίηση και κοινωνική σταθερότητα αποτελούν πλέον τμήματα του ίδιου πεδίου μάχης.

Ο πόλεμος του Ιράν απέδειξε ότι στον 21ο αιώνα η νίκη δεν εξαρτάται μόνο από το ποιος διαθέτει τα ισχυρότερα όπλα. Εξαρτάται από το ποιος μπορεί να ελέγξει αποτελεσματικότερα τα πολύπλοκα οικονομικά, τεχνολογικά και πολιτικά συστήματα που καθιστούν δυνατή τη χρήση αυτών των όπλων. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η στρατηγική επιτυχία ανήκει συχνά, όχι σε εκείνον που κερδίζει τις περισσότερες μάχες, αλλά σε εκείνον που κατανοεί γρηγορότερα το οικοσύστημα μέσα στο οποίο διεξάγονται.

Η πολιτική της Τουρκίας στη Λιβύη το 2019-2020 βασιζόταν σε μια συγκεκριμένη στρατιωτικο-πολιτική γραμμή. Η (παράνομη βάση διεθνούς δικαίου) συμφωνία θαλάσσιων ζωνών και στρατιωτικής συνεργασίας με την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Τρίπολης, η απόκρουση των δυνάμεων του Χάφταρ από τα προάστια της πρωτεύουσας και η παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, διαμόρφωσαν ένα καθαρό στρατηγικό πλαίσιο: η Άγκυρα έγινε ο βασικός υποστηρικτής της Τρίπολης.

Το αποτέλεσμα ήταν η ανατολική Λιβύη να μείνει εκτός. Η Άγκυρα χαρακτήριζε τον Χάφταρ «πραξικοπηματία» και η πολιτική επαφή μαζί του ήταν σχεδόν αδιανόητη. Τι άλλαξε σήμερα ώστε ο επικεφαλής της ΜΙΤ να συναντά τον Σαντάμ Χάφταρ στη Βεγγάζη; Από το 2020 και μετά, οι γραμμές του μετώπου πάγωσαν, ο πόλεμος μετατράπηκε σε χαμηλής έντασης σύγκρουση και η οικονομική και θεσμική επιρροή έγινε πιο σημαντική από τα όπλα. Η Τρίπολη παραμένει ενεργή, ωστόσο η de facto διχοτόμηση Ανατολής-Δύσης στη Λιβύη έχει παγιωθεί. Έτσι, για την Άγκυρα το ερώτημα αλλάζει: Αρκεί πλέον να στηρίζεται μόνο στην Τρίπολη;

Το υπόβαθρο της επίσκεψης στη Βεγγάζη

Ο Ιμπραήμ Καλίν δεν είναι νέος στα λιβυκά δρώμενα. Είχε ενεργό ρόλο ήδη από προηγούμενες θέσεις του στην τουρκική πολιτική σκηνή. Μετά την ανάληψη της ηγεσίας της ΜΙΤ, συνέχισε τη διαχείριση της Λιβυκού ζητήματος. Τον Φεβρουάριο στην Τρίπολη συζήτησε με τον Ντμπεϊμπά και αξιωματούχους του Προεδρικού Συμβουλίου ζητήματα ενότητας, εκλογών και ασφάλειας. Σήμερα, η ίδια γραμμή επεκτείνεται στη Βεγγάζη. Σύμφωνα με αναφορές, στη συνάντηση με τον Σαντάμ Χάφταρ τέθηκαν τρία βασικά θέματα:

• Διατήρηση της εύθραυστης ειρήνης
• Ενοποίηση των στρατιωτικών και πολιτικών δομών Ανατολής-Δύσης
• Επέκταση των σχέσεων Τουρκίας-Λιβύης σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο

Η επαφή έγινε με τον Σαντάμ Χάφταρ, γιο του Χαλίφα και ανερχόμενο κεντρικό πρόσωπο στην ανατολική Λιβύη. Η υγεία και η ηλικία του πατρός Χάφταρ φαίνεται να επιταχύνουν τη διαδικασία διαδοχής στους γιους του. Η Άγκυρα, συνομιλώντας με τον Σαντάμ, επιχειρεί να τοποθετηθεί και στη μετα-Χάφταρ εποχή. Ταυτόχρονα, η απουσία αναφοράς στο όνομα του Χαλίφα Χάφταρ στις επίσημες ανακοινώσεις δείχνει μια προσεκτική ισορροπία: Επαφή μεν, χωρίς ρήξη με το προηγούμενο αφήγημα δε.

Η οπτική της Τρίπολης: Η Τουρκία διατηρεί ταυτόχρονα ισχυρούς δεσμούς με την Τρίπολη. Οι επαφές με τον Ντμπεϊμπά και το Προεδρικό Συμβούλιο συνεχίζονται, με έμφαση «στην ενότητα της χώρας», όπως διαμηνύει η Άγκυρα. Η Βεγγάζη, ωστόσο, εισάγει μια νέα παράμετρο: Η Άγκυρα δεν θέλει να εξαρτάται αποκλειστικά από μία πλευρά. Αυτό μπορεί να ερμηνευτεί είτε ως διπλωματική ωρίμανση, είτε ως πιθανή ανησυχία για μελλοντική μετατόπιση ισορροπιών.

Λιβύη: Η διάσταση της Ανατολικής Μεσογείου

Η Λιβύη είναι κρίσιμη και για τη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου. Η συμφωνία θαλάσσιων ζωνών του 2019 θεωρείται στρατηγικό εργαλείο για την Τουρκία. Ωστόσο, η ανατολική Λιβύη είχε αντιδράσει έντονα σε αυτή τη συμφωνία. Η επαφή με τη Βεγγάζη μπορεί να λειτουργήσει ως μία διασφάλιση ότι η συμφωνία δεν θα ακυρωθεί από την όποια πολιτική αλλαγή προκύψει στο μέλλον.

Η παρουσία της τουρκικής κορβέτας “Κιναλιάδα” στο λιμάνι της Βεγγάζης το 2025 είχε ήδη προετοιμάσει το έδαφος. Η επίσκεψη του επικεφαλής της ΜΙΤ στη Βεγγάζη διαμηνύει ότι η Τουρκία παραμένει ενεργή και στην ανατολική Λιβύη, στέλνοντας τρία βασικά μηνύματα:

• ότι δεν αποσύρεται από τη Λιβύη και επιδιώκει επαφές και με τις δύο πλευρές.
• ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει ανοιχτό γεωπολιτικό πεδίο.
• και ότι η Άγκυρα συνεχίζει τη σιωπηλή διπλωματία μέσω των υπηρεσιών πληροφοριών.

Η Λιβύη παραμένει ένα ανοιχτό και ρευστό πεδίο, με την επίσκεψη Καλίν στη Βεγγάζη να αποτυπώνει τη νέα τουρκική κατεύθυνση.