Οι εκλογές της 19ης Απριλίου επιβεβαίωσαν την απόρριψη του παλιού συστήματος διακυβέρνησης από την “αλαζονεία των παλιών κομμάτων” και το “ολιγαρχικό μοντέλο διακυβέρνησης”, επιλέγοντας με αισιοδοξία την ανάγκη για κάτι καλύτερο, το δρόμο της διαφάνειας και της ηθικής. Οι επανειλημμένες δηλώσεις του νεοεκλεγέντα πρωθυπουργού, Ρούμεν Ράντεβ, εστιάζουν στη δημιουργία μιας “ισχυρής Βουλγαρίας σε μια ισχυρή Ευρώπη”, τονίζοντας όμως ότι η ΕΕ χρειάζεται περισσότερο “ρεαλισμό και κριτική σκέψη”, καθώς θεωρεί ότι “η Ευρώπη έχει πέσει θύμα της φιλοδοξίας της”, υποσχόμενος ο ίδιος να είναι “ηθικός ηγέτης σε έναν κόσμο χωρίς κανόνες”.

Το προεκλογικό κλίμα ήταν έντονο στη γειτονική χώρα, με ομιλίες, εκδηλώσεις, αφισοκολλήσεις, και σε πιο μικρές επαρχιακές πόλεις εκτός της πρωτεύουσας, με τον κόσμο παρά την κούραση και την αβεβαιότητα να προσέρχεται στις κάλπες, ψηφίζοντας ηλεκτρονικά με ένα σύστημα που βοήθησε, ώστε να βγουν άμεσα τα αποτελέσματα και να επικυρωθούν την επόμενη μέρα. Η συνάντηση μου με τον δήμαρχο του Μπλαγκόεβγκραντ, κ.Μετόντι Μπαϊκούτσεφ, στον κεντρικό πεζόδρομο κατέδειξε την απλότητα και αμεσότητα του με τον κόσμο, αλλά και το μήνυμα του για σχέσεις φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.

Οι θέσεις του Ράντεφ

Ο Τύπος της Βουλγαρίας εστίασε στην ματιά της ΕΕ, πώς είδαν το εκλογικό αποτέλεσμα τονίζοντας ότι “οι Βρυξέλλες παραμένουν επιφυλακτικές λόγω των θέσεων του Ράντεφ κατά της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία και της επιθυμίας του για επαναφορά των ρωσικών ενεργειακών πόρων. Υπάρχει μια ανακούφιση για το τέλος του πολιτικού αδιεξόδου των τελευταίων πέντε ετών, καθώς η αυτοδυναμία προσφέρει την προοπτική μιας σταθερής κυβέρνησης για πρώτη φορά από το 1997”.

Ο νέος πρωθυπουργός αναφέρθηκε εμφατικά στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής σε σχέση με τη Ρωσία, εκφράζοντας την επιθυμία για μια “πραγματιστική προσέγγιση” στις σχέσεις με τη Ρωσία, βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό, ενώ επεσήμανε ότι η Βουλγαρία πρέπει να ανακτήσει την βιομηχανική της ισχύ και την ανταγωνιστικότητά της. Παράλληλα έθεσε ως άμεση προτεραιότητα τη δικαστική μεταρρύθμιση, με την εκλογή νέων μελών στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και την επιλογή του νέου Γενικού Εισαγγελέα, που ήδη έγινε για την καταπολέμηση της διαφθοράς που είναι ένας μεγάλος βραχνάς.

Έτσι, μετά την αποφασιστική εκλογική νίκη του Προδευτικού κόμματος Βουλγαρίας (PB) – έχει άνετη πλειοψηφία 130 βουλευτών – σχηματίστηκε μετά από χρόνια ανεξάρτητη κυβέρνηση. Στον δήμο Μπλαγκόεβγκραντ, που ήμουν, η προσέλευση των ψηφοφόρων ήταν της τάξης του 36,45%. Οι περισσότεροι άνθρωποι προσήλθαν στις κάλπες στην Μπελίτσα – πάνω από το 70% των εν δυνάμει ψηφοφόρων – ενώ στο Σιμιτλί ήταν 68%. Λιγότεροι άνθρωποι ψήφισαν στα χωριά κοντά στο Μπλαγκόεβγκραντ, καθώς τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται σε ξεχωριστούς και απομακρυσμένους δήμους και ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων τους έχει άλλες, προσωρινές διευθύνσεις ή εργάζεται στο εξωτερικό.

Η αντιπολίτευση και η πόλωση στη Βουλγαρία

Ο κεντροαριστερός συνασπισμός “Προοδευτική Βουλγαρία” υπό τον πρώην πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ κάνει ήδη κινήσεις ματ, αδιαφορώντας για πικρόχολα σχόλια της αντιπολίτευσης. Η παταγώδης ήττα του κεντροδεξιού κόμματος του GERB, του πρ. Προέδρου, Μπόικο Μπορίσοφ, υπέστη σημαντικές απώλειες, περιορίζοντας τη δύναμή του περίπου στο 15%, προκαλεί ακόμη συζητήσεις. Πεδίο συνεργασίας δεν υπάρχει εδώ με την αντιπολίτευση γενικότερα και τα άλλα κόμματα που συμμετείχαν δεν συνομιλούν μεταξύ τους, αντίθετα όπως λέγεται και γράφεται, μισούνται και για αυτό δεν υπήρχε στοιχειώδες πεδίο επικοινωνίας.

Αυτή η “έχθρα” είχε οδηγήσει σε ένα παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο την Βουλγαρία, το οποίο η τωρινή αυτοδυναμία του Ράντεφ φιλοδοξεί να σπάσει, αν και η πόλωση παραμένει το κύριο χαρακτηριστικό της βουλγαρικής κοινωνίας. Η υιοθέτηση του ευρώ βιώνεται με ένα μείγμα οικονομικού ενθουσιασμού για τις προοπτικές ανάπτυξης, αλλά και έντονου κοινωνικού σκεπτικισμού σχετικά με το κόστος ζωής, ενώ η αγορά επιχειρεί να προσαρμοστεί σε ένα νέο πλαίσιο σταθερότητας. Οι τιμές μέχρι και τον Αύγουστο του 2026 θα αναγράφονται σε όλα τα είδη, για την προστασία και την διευκόλυνση των καταναλωτών σε ευρώ και λέβα.

Η αίσθηση των αυξήσεων σε πολλά προϊόντα προκαλεί έντονο προβληματισμό και ήδη οι πρώτες δημόσιες συζητήσεις αναφέρονται σε αυτό. Οι Έλληνες των γειτονικών νομών της Θράκης και της Μακεδονίας, που πηγαινοέρχονταν αξιοποιώντας διακοπές, χειμερινές δραστηριότητες, ψώνια στις αγορές, ήδη κόβουν αυτό το αλισβερίσι, βλέποντας και εκεί “τιμές” Ελλάδας, ενώ μόνο τα καύσιμα διατηρούν μια δελεαστική πραγματικότητα για φουλάρισμα του Ι.Χ.

Σε διμερές επίπεδο οι κάθετοι άξονες, τα ενεργειακά, μεταφορά LNG, βελτίωση υποδομών, σιδηροδρομική διασύνδεση Θεσσαλονίκης Σόφιας, επενδύσεις ένθεν κι ένθεν, διασυνοριακή συνεργασία μέσω Ιnterreg, καλές διπλωματικές σχέσεις με την Ελλάδα να λειτουργούν ως πύλη εισόδου φυσικού αερίου για τη Βουλγαρία μέσω του IGB (Interconnector Greece-Bulgaria), κοινά φόρα συζητήσεων και επιβεβαιώνουν τη στρατηγική συνεργασίας, που όλα προμηνύουν ότι θα συνεχιστεί με τη νέα κυβέρνηση.

Στις 7 Μαίου θα καταβληθούν 14.703.000 ευρώ σε 30.710 δικαιούχους για παροχές σε χρήμα.
Από τις 4 Μαίου έως τις 8 Μαίου θα καταβληθούν 22.000.000 ευρώ σε 950 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων εφάπαξ.
Από τη ΔΥΠΑ θα γίνουν οι εξής καταβολές:

24.000.000 ευρώ σε 40.000 δικαιούχους για καταβολή επιδομάτων ανεργίας και λοιπών επιδομάτων.
13.000.000 ευρώ σε 18.500 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας.
18.000.000 ευρώ σε 17.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης.

Καθοριστικό ρόλο στην έγκαιρη προειδοποίηση έναρξης πυρκαγιάς θα διαδραματίσει η επιτήρηση με drones. Όπως έγινε γνωστό από την Πολιτική Προστασία, θα διατεθούν 100 drones, αυξημένα δηλαδή, σχεδόν κατά 20 από την προηγούμενη χρονιά, τα οποία θα λειτουργούν σε 24ωρη βάση, με θερμικές κάμερες επιτρέποντας τον έγκαιρο εντοπισμό εστιών πυρκαγιάς, ακόμη και τη νύχτα και ενισχύοντας την επιτήρηση. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, τη φετινή αντιπυρική περίοδο στόχος είναι η περαιτέρω αύξηση της χρήσης τους, ώστε να καλυφθούν και άλλες περιοχές, ιδιαίτερα περιαστικές, εντάσσοντας στον σχεδιασμό και τα Κινητά Επιχειρησιακά Κέντρα.

Ειδικότερα σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου, το 2024 διατέθηκαν 45 drones, το 2025 82 και φέτος 100 καθώς και 3 σε Κινητά Επιχειρησιακά Κέντρα (Κ.Ε.Κ). Κατά τις ίδιες πηγές, με την πρώτη εφαρμογή την αντιπυρική περίοδο του 2024, τα συστήματα drones παρουσίασαν πολύ υψηλή αποτελεσματικότητα, καθώς μόνο στην Αττική το προηγούμενο έτος εντόπισαν σε πρώτο χρόνο περισσότερες από 1.000 ενάρξεις πυρκαγιών, ενώ συνέβαλαν καθοριστικά και στην κατεύθυνση των επίγειων και εναέριων δυνάμεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στους καθαρισμούς οικοπέδων καθώς το νέο πλαίσιο γι αυτούς προβλέπει αυστηρότερους ελέγχους και αυξημένες κυρώσεις ενώ οι ιδιοκτήτες/υποχρεούνται καλούνται να προχωρήσουν στον καθαρισμό τους από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, καθώς και στη συντήρησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου (έως 31 Οκτωβρίου). Ενδεικτικό της αυστηροποίησης των ελέγχων είναι ότι ήδη οι αρμόδιες αρχές διενεργούν ελέγχους επιβάλλοντας κυρώσεις, πρόστιμα και προχωρώντας σε συλλήψεις.

Όπως επισήμανε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, σε σύσκεψη που πραγματοποίησε αυτή την εβδομάδα για την προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικης περιόδου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στον καθαρισμό των οικοπέδων καθώς έχει παρατηρήθηκε κατά την προηγούμενη αντιπυρική, «όπου ήταν καθαρισμένα τα οικόπεδα, η φωτιά σταματούσε», ενώ αντίθετα σε ακαθάριστους χώρους η εξάπλωση ήταν ανεξέλεγκτη. «Είναι ένα στοίχημα που θα πρέπει να το δώσουμε και να πετύχουμε μέχρι τις 15 Ιουνίου», σημείωσε.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ενίσχυση των Δήμων, λέγοντας ότι «προσπαθούμε να ενισχύσουμε τους Δήμους για να κάνουν τα έργα και τις δράσεις τις οποίες έχουν υπό την ευθύνη τους», επισημαίνοντας την αύξηση των διαθέσιμων πόρων τα τελευταία χρόνια.

Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία από την Πολιτική Προστασία, φέτος κατανέμονται σε 332 Δήμους της χώρας πόροι ύψους 47,50 εκατ. ευρώ, και επιπλέον 2,50 εκατ. ευρώ στους Συνδέσμους των Δήμων, προκειμένου να αξιοποιηθούν αποκλειστικά για δράσεις πυροπροστασίας, χρηματοδότηση αυξημένη κατά 25% του ποσού σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Παράλληλα, βαρύτητα δίνεται και στις παρεμβάσεις πρόληψης με το πρόγραμμα Antinero Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, IV & PLUS, το οποίο υλοποιείται από το 2022 με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2026 να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο.

Αναφορικά με τα εναέρια μέσα δασοπυρόσβεσης (εθνικά και μισθωμένα) αυτά τη φετινή αντιπυρική περίοδο, ανέρχονται σε 80 έως 85, ανάλογα με την ημερήσια διαθεσιμότητα.

Όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό του Πυροσβεστικού Σώματος , συνολικά για το έτος 2026 ανέρχεται σε 18.804 πυροσβέστες.

Παράλληλα, έχει πραγματοποιηθεί διασπορά 21 Ειδικών Μονάδων Δασικών Επιχειρήσεων (Ε.ΜΟ.Δ.Ε.) σε όλη την επικράτεια, με δυνατότητα αερομεταφοράς σε όλη τη χώρα, με σκοπό την έγκαιρη επέμβαση ακόμη και στα πιο δυσπρόσιτα σημεία.

Σημαντική θα είναι και η συμβολή των εθελοντών καθώς σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας, το σύνολο των εθελοντών πυροσβεστών στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες της χώρας αυξάνεται σταδιακά ενισχύοντας τον Μηχανισμό.

Παράλληλα, στο Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων Πολιτικής Προστασίας έχουν ενταχθεί μέχρι σήμερα στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του Πυροσβεστικού Σώματος:

– 5.011 εθελοντές από 234 εθελοντικές οργανώσεις, ενώ περισσότεροι από 6.500 έχουν λάβει πιστοποιημένη εκπαίδευση μέσω της Ακαδημίας Πολιτικής Προστασίας, με επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης «Δασικών Πυρκαγιών Δασοπροστασία / Δασοπυρόσβεση».

Ακόμη, όσον αφορά το συνολικό στόλο οχημάτων, αυτός ανέρχεται σε 3.911 και συγκεκριμένα:

– 1.993 υδροφόρα

– 1.687 βοηθητικά

– 228 ειδικού σκοπού

Επιπλέον, στον σχεδιασμό για την αντιπυρική περίοδο εντάσσεται και το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και υπουργείου Πολιτισμού με στόχο τη θωράκιση αρχαιολογικών χώρων έναντι πυρκαγιάς. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί αυτοψίες σε περισσότερους από 60 αρχαιολογικούς χώρους, κατά τις οποίες δόθηκαν κατευθυντήριες οδηγίες για τη λήψη προσθέτων προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων πυροπροστασίας. Επίσης, όπως έγινε γνωστό από την Πολιτική Προστασία, οργανώθηκε η διεξαγωγή ασκήσεων, εκπονήθηκε πρότυπο σχέδιο απομάκρυνσης επισκεπτών και εργαζομένων σε περίπτωση πυρκαγιάς, πραγματοποιήθηκε εκπαίδευση του προσωπικού του υπουργείου Πολιτισμού στην Πυροσβεστική Ακαδημία και εξετάστηκαν μελέτες πυροπροστασίας αρχαιολογικών χώρων.

Τέλος, βρίσκεται σε εξέλιξη Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ με στόχο τους καθαρισμούς και την διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών εντός των ζωνών δουλείας γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

«Ο κ. Ανδρουλάκης μάς λέει για 4ήμερη εργασία με πλήρεις αποδοχές χωρίς όμως να μας λέει ποιος θα πληρώνει την 5η μέρα. Είναι μια πρόταση που με μαθηματική ακρίβεια θα οδηγήσει σε λουκέτα χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και σε ανεργία χιλιάδες εργαζόμενους».

Ο 5χρονος υπέστη ακρωτηριασμό της πρώτης φάλαγγας στον δείκτη και μεταφέρθηκε για την απαραίτητη ιατρική φροντίδα στο νοσοκομείο «Παπαγεωργίου».

Για την υπόθεση έχει ενημερωθεί εισαγγελέας, ο οποίος ζήτησε την υποβολή προανακριτικού υλικού, προκειμένου να διερευνηθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το περιστατικό.

Εκτυφλωτικά κόκκινες, άγριες, σχεδόν απείθαρχες αλλά και ευαίσθητες, οι παπαρούνες ήταν πάντα το ανεπίσημο σήμα κατατεθέν του μαγιάτικου στεφανιού, μαζί με χαμομήλια, μαργαρίτες και φρέσκα στάχυα. Το μαγιάτικο στεφάνι είναι ένα από τα πιο γνωστά και αγαπημένα έθιμα της ελληνικής παράδοσης, που αναβιώνει κάθε χρόνο την Πρωτομαγιά. Πρόκειται για ένα στεφάνι φτιαγμένο από λουλούδια του αγρού —αγριολούλουδα, μαργαρίτες, παπαρούνες και άλλα εποχιακά φυτά— το οποίο κρεμιέται στην είσοδο των σπιτιών.

Αν και το έθιμο είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στην Ελλάδα, απαντάται και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου, συνδεόμενο πάντα με τον ερχομό της άνοιξης και την αναγέννηση της φύσης.

Τι συμβολίζει το μαγιάτικο στεφάνι;

Πέρα από την αισθητική του αξία, το μαγιάτικο στεφάνι έχει πλούσιο συμβολικό περιεχόμενο. Συμβολίζει τη ζωή, την ανανέωση, τη φύση που ξυπνά και τη γονιμότητα. Είναι ένας κύκλος —όπως ο κύκλος της ζωής— που δηλώνει συνέχεια, ελπίδα και σύνδεση με το φυσικό περιβάλλον.

Οι βαθιές ρίζες ανάγονται στην αρχαία παράδοση. Ο Μάιος ήταν ο μήνας αφιερωμένος στη θεά Δήμητρα, τη θεά της Γεωργίας και της καρποφορίας, καθώς και στην κόρη της, Περσεφόνη, η οποία σύμφωνα με τη μυθολογία, ανέβαινε από τον Άδη την άνοιξη, σηματοδοτώντας την αναγέννηση της γης. Τότε γιορτάζονταν τα Ανθεστήρια, εορτές προσφοράς λουλουδιών στους θεούς, με πομπές, χαρές και ανθοστόλιστους δρόμους.

Ειδικά, δε οι παπαρούνες με τα έντονα κόκκινα πέταλά τους, ήταν αφιερωμένες στη θεά Δήμητρα και συνδεόταν με τα Ελευσίνια Μυστήρια, ως σύμβολο γονιμότητας και αναγέννησης.

Αργότερα, το μαγιάτικο στεφάνι συνδέθηκε με τη λαϊκή παράδοση και η δοξασία λέει ότι προστατεύει το σπίτι και τους ενοίκους του από κακοτυχία και το «κακό μάτι», ενώ τα λουλούδια που επιλέγονται συνδέονται με συγκεκριμένες ευχές: για υγεία, αγάπη, ευτυχία ή αφθονία.

Φτιάξτε ένα μαγιάτικο στεφάνι με τα λουλούδια της ελληνικής ανοιξιάτικης φύσης

Γιορτάστε λοιπόν, τον μήνα της ζωής, την ημέρα των λουλουδιών, μακριά από την πόλη. Περπατήστε στην εξοχή και μαζέψτε αγριολούλουδα και ό, τι άλλο βλαστό θέλετε, από θάμνο ή δέντρο. Αναζητήστε την αληθινή ομορφιά στα καταπράσινα λιβάδια και στις κατάφυτες πλαγιές!

Κρεμάστε στην πόρτα του σπιτιού σας το μαγιάτικο στεφάνι με αγριολούλουδα και αναζητήστε την παπαρούνα όχι μόνο για το στεφάνι του Μάη, αλλά και για να επανασυνδεθείτε με τη φύση και την παράδοσή μας. Δημιουργήστε το δικό σας μοναδικό στεφάνι, με τους δικούς σας συμβολισμούς. Κρεμάστε το στην πόρτα, στην μπαλκονοπόρτα, σε κάποιο παράθυρο, στον φράχτη σας υποδεχτείτε τη δύναμη της φύσης στο σπίτι σας.

Ή στολίστε το στο κεφάλι και χορέψτε στον ρυθμό της άνοιξης… Ξεκινήστε έτσι, τον πιο όμορφο μήνα και αισθανθείτε πιο νέοι, πιο ισχυροί, κινητοποιώντας στόχους, ενεργοποιώντας συναισθήματα, δίνοντας μια μεγάλη υπόσχεση για μια καλύτερη ζωή! Ακόμα και με ένα μικρό μπουκέτο από αγριολούλουδα, είναι εξίσου «μαγικό» και γιορτάζει την ιεροτελεστία της άνοιξη!

Ιδέες και τρόποι κατασκευής

Η κατασκευή του στεφανιού γίνεται συνήθως με βάση από ευλύγιστο ξύλο, όπως βέργες από κληματαριά, ή με σύρμα, πάνω στο οποίο πλέκονται τα λουλούδια. Παραδοσιακά πρόκειται για μια συλλογική διαδικασία η οποία συνδέεται με εκδρομές στη φύση.

• Φυσικό Στεφάνι: Συλλέξτε φρέσκες παπαρούνες, δεντρολίβανο και λεβάντα, δημιουργώντας μια βάση από ευλύγιστα κλαδιά.
• Χειροποίητο Στεφάνι: Χρησιμοποιήστε κόκκινο γκοφρέ χαρτί, κανσόν, ψαλίδι και κόλλα για να φτιάξετε παπαρούνες με τα παιδιά.
• Συνδυασμοί: Οι παπαρούνες ταιριάζουν ιδανικά με χαμομήλια, μαργαρίτες και πράσινο φύλλωμα για αντίθεση.
• Στήριξη: Χρησιμοποιήστε σύρμα για να εξασφαλίσετε ότι τα λουλούδια θα μείνουν στη θέση τους.
• Διατήρηση: Για να διατηρηθεί φρέσκο, μπορείτε να ψεκάζετε ελαφρά το στεφάνι με νερό.

Σε συνεργασία με το womanidol

Στο Τέξας, ο Τζέιμς Μπρόουντναξ, 37 ετών, είχε καταδικαστεί σε θάνατο το 2008, για τους φόνους δυο μουσικών παραγωγών, του Στίβεν Σουάν και του Μάθιου Μπάτλερ. Εκτελέστηκε στις 18:47.

Οι δυο εκτελέσεις αύξησαν στις δέκα το σύνολο από την αρχή της χρονιάς στις ΗΠΑ. Σε όλες χρησιμοποιήθηκαν θανατηφόρα ενέσιμα διαλύματα. Οι περισσότερες–έξι–έγιναν στη Φλόριντα.

Την περασμένη χρονιά στις ΗΠΑ έγιναν συνολικά 47 εκτελέσεις· ο αριθμός τους ήταν υπερδιπλάσιος σε σύγκριση με τις περίπου είκοσι τον χρόνο κατά μέσον όρο την τελευταία δεκαετία κι ο υψηλότερος μετά τις 52 το 2009. Οι περισσότερες έγιναν στη Φλόριντα (19).

Στη μεγάλη πλειονότητά τους, οι εκτελέσεις στη χώρα γίνονται με θανατηφόρα ενέσιμα διαλύματα–39 το 2025. Πέντε έγιναν με πρόκληση ασφυξίας διά της εισπνοής αζώτου, μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στον κόσμο στην Αλαμπάμα (νότια) το 2024 και ειδικοί του ΟΗΕ χαρακτηρίζουν μορφή «βασανιστηρίου». Άλλες τρεις έγιναν από εκτελεστικά αποσπάσματα στη Νότια Καρολίνα, για πρώτη φορά στις ΗΠΑ από το 2010.

Η ποινή του θανάτου έχει καταργηθεί σε 23 από τις 50 αμερικανικές πολιτείες. Σε άλλες τρεις–Καλιφόρνια, Όρεγκον, Πενσιλβάνια–εφαρμόζεται μορατόριουμ στην εφαρμογή της, δυνάμει αποφάσεων των κυβερνητών τους.

Είχε τονίσει ότι από τα συνολικά 35,95 δισ. ευρώ (18,22 δισ. σε επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. σε πολύ χαμηλότοκα δάνεια) του Ταμείου, στους τελικούς δικαιούχους είχαν φτάσει μόνο 10 δισ. ευρώ (περίπου 5,7 δισ. επιχορηγήσεις και 4,3 δισ. δάνεια). Προειδοποίησε ότι αν δεν επιταχυνθούν οι ρυθμοί, υπάρχει κίνδυνος να μην αξιοποιηθούν πλήρως τα διαθέσιμα κεφάλαια. Το εθνικό σχέδιο “Ελλάδα 2.0” περιλάμβανε 106 επενδύσεις και 68 μεταρρυθμίσεις και στόχευε στην κινητοποίηση πάνω από 60 δισ. ευρώ συνολικών επενδύσεων.

Εδώ πρέπει να καταλάβουμε κάτι κρίσιμο: Άλλο η απορρόφηση που σημαίνει ότι παίρνουμε με βάση κάποια ορόσημα κομμάτια από το πακέτο των 36 δισ. και άλλο η πληρωμή των δικαιούχων εργολάβων των έργων που έχουν αναληφθεί. Εκεί είναι το πρόβλημα. Το κράτος τα παίρνει, αλλά παρανόμως δεν τα δίνει στους δικαιούχους.

Έως τον Απρίλιο του 2026, η Ελλάδα έχει εισπράξει συνολικά 24,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), ποσό που αντιστοιχεί στο 68,5% του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος “Ελλάδα 2.0”, με τελευταία εκταμίευση στις 23 Απριλίου 2026, που εκταμιεύθηκε η 7η δόση ύψους 1,18 δισ. ευρώ, η οποία προορίζεται για έργα στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της υγείας και της ψηφιοποίησης. Η Ελλάδα έχει υποχωρήσει στη 13η θέση στη λίστα των χωρών-μελών με κριτήριο την απορρόφηση πόρων, ενώ είχε ξεκινήσει στην πρώτη θέση.

Πού είναι τα λεφτά; 

Όμως, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι πληρωμές προς την αγορά ήταν μόλις 10 δισ. ευρώ στα μέσα του 2025 και υποτίθεται ότι ο ρυθμός πληρωμών θα εντεινόταν το 2026. Γιατί συμβαίνει αυτό; Πού είναι τα άλλα 8,22 δισ. ευρώ των επιχορηγήσεων; Γιατί καθυστερούν τις πληρωμές, με κίνδυνο να τινάξουν την αγορά στον αέρα; Στη γενική συνέλευση του Πανελληνίου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ) εκφράστηκε έντονη ανησυχία από τις μικρομεσαίες τεχνικές εταιρείες, για τη διασφάλιση της ομαλής συνέχειας στην ανάληψη και υλοποίηση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Οι επιχειρήσεις αυτές που κάνουν τη βαριά δουλειά των υποδομών, κυρίως ως υπεργολάβοι των μεγάλων αναδόχων, πιέζονται από την απουσία πληρωμών, από τη συνεχιζόμενη αύξηση του κατασκευαστικού κόστους, την διαφάνεια στις διαδικασίες ανάθεσης έργων. Στη γ.σ. του ΣΑΤΕ επικρίθηκε έντονα η καθυστέρηση ενεργοποίησης της “Εταιρείας Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών”, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 60 Κ.Υ.Α. του 2022. Το ΔΣ του ΣΑΤΕ χαρακτήρισε προσχηματική τη θεσμοθέτησή της.

Το επιτελικό κράτος του Μαξίμου με τις επιλογές του οδηγήθηκε σε τροποποιήσεις σε 150 μέτρα με ανακατανομές πόρων, αναπροσαρμογή στόχων και οροσήμων με βάση την πραγματική πορεία υλοποίησης. Επίσης, απεντάχθηκαν 23 έργα, επειδή κρίθηκαν μη εφικτά εντός των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης. Ωστόσο, πολιτικές πηγές και δημοσιεύματα του Δεκεμβρίου 2025 ανέφεραν μια ευρύτερη λίστα 135 έργων, που είτε απεντάχθηκαν, είτε το φυσικό τους αντικείμενο ψαλιδίστηκε.

Έγκυροι παράγοντες της αγοράς βλέπουν πως τώρα μπαίνει σε εφαρμογή η “Ρήτρα Προαίρεσης” αυξάνοντας το φυσικό αντικείμενο ενός έργου ή σε άλλες περιπτώσεις γίνεται υποεκτίμηση της αξίας έργων. Με τέτοιες τακτικές ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, προσπαθεί να σώσει ότι σώζεται και απειλεί ότι όσα έργα δεν κλείσουν εγκαίρως θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους, δηλαδή από το πάσχον Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ή το επόμενο ΕΣΠΑ.

Κανονικά το 90% των έργων έπρεπε να έχει παραδοθεί στις 31.12.25. Τι κάνουν για να καλύψουν την πραγματικότητα; πχ σε ένα τομέα που είχαν υπαχθεί 10 έργα αξίας 1 δισ. ευρώ, όπου μερικά έργα δεν είχαν ακόμη καν αρχίσει ή επειδή δεν μπορούσαν να παραδοθούν, αλλάξαν φρασεολογία και είπαν το 90% για όλα τα έργα του τομέα, όχι το καθένα ξεχωριστά. Μια άλλη κραυγαλέα περίπτωση είναι το “Κτηματολόγιο”, το οποίο έχει εισπράξει το σύνολο της επιδότησης 244 εκατ. και έχει παραδώσει σε 2-3 χρόνια έργο αξίας 140 εκατ., περίπου το 40%. Τώρα σκέφτονται να βάλουν ΑΙ για την καταχώρηση και επεξεργασία δεδομένων, μπας και σωθεί η παρτίδα.

Τα κόλπα του Παπαθανάση

Σε ότι αφορά το σκέλος των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης των 16,7 δισ. ευρώ συνολικά που διοχετεύεται μέσω τραπεζών στην ιδιωτική οικονομία με τη μορφή χαμηλότοκων δανείων, όπου η εκταμίευση εξαρτάται από την πρόοδο των επενδυτικών σχεδίων. Εκεί είναι άγνωστο πόσα και πού έχουν δοθεί. Εκεί υπάρχει μια μεγάλη τρύπα απώλειας αναπτυξιακών κεφαλαίων. Πρόσφατα, στο παρά πέντε προσπάθησαν να διοχετεύσουν σε μεσαίες επιχειρήσεις 2 δισ. ευρώ Μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας, αλλά το ποσό δεν κλείνει.

Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι διοχετεύτηκαν στους καλούς πελάτες των τραπεζών για να αντικαταστήσουν με αυτά παλιά δάνεια με υψηλά επιτόκια, που σημαίνει ότι εάν αυτό έχει συμβεί, δεν χρησιμοποιήθηκαν παραγωγικά, αλλά για να σενιάρουν τους ισολογισμούς εταιρειών και τραπεζών. Η προθεσμία για το κλείσιμο των δανείων είναι στις 29 Μαΐου, που σημαίνει ότι όλοι όσοι έχουν αιτηθεί θα πρέπει να έχουν υπογράψει συμβάσεις. Αυτό είναι αδύνατον να γίνει. Ούτε καν οι τράπεζες δεν μπορούν να τα καταφέρουν.

Ο αναπληρωτής υπουργός, Παπαθανάσης, προσφάτως προανήγγειλε ότι αρχές Μαΐου η κυβέρνηση θα υποβάλλει το 8ο αίτημα για αναθεώρηση για το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς με την ψήφιση του νομοσχεδίου για το κλιματικό ταμείο συμπεριελήφθησαν όλα τα μεταρρυθμιστικά, τα οποία ήταν απαραίτητα. Δήλωσε δε ότι τέλος Σεπτεμβρίου θα υποβάλλουμε το 9ο αίτημα 3,6 δισ. ευρώ επιχορήγηση για τελευταία εκταμίευση προς τη χώρα, δεδομένου ότι από πέρσι η κυβέρνηση είχε ζητήσει άτυπη παράταση.

Τι κάνουν τα λεφτά του Ταμείου Ανάκαμψης;

Οι δημοσιονομικοί αναλυτές έχουν εδώ και καιρό καταλήξει πως η κυβέρνηση παρανόμως εκμεταλλεύεται τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και άλλους κοινοτικούς πόρους, καθώς και όλη τη ρευστότητα των κρατικών οργανισμών για να ξεπληρώνουν πρόωρα εξωτερικό χρέος, μετατρέποντάς το σε εσωτερικό. Ο επόμενος πρωθυπουργός θα έχει στα χέρια του την καυτή πατάτα των 60 περίπου δισεκατομμυρίων ρέπος! Αναρωτιούνται δε:

• Γιατί δεν έχουν δημοσιευθεί έως σήμερα τα Δελτία Μηνιαίων Στοιχείων της Γενικής Κυβέρνησης – Γ/Κ Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου 2026, αφού οι φορείς Γ/Κ βεβαιώνεται ότι υπέβαλαν οικονομικά στοιχεία;
• Τι δείχνει η τρομακτική αύξηση των βραχυχρόνιων δανείων του Δημοσίου (repos) από 21,9 δισ. στις 30.6.19 σε 62,8 δισ. στις 31.12.25;
• Δεδομένου ότι τα δάνεια αυτά είναι κατά βάση δάνεια από φορείς Γ/Κ, τα οποία δεν προσμετρώνται στο δημόσιο χρέος, διέθεταν πράγματι οι φορείς Γ/Κ στις 31.12.24 ταμειακά διαθέσιμα 55 δισ.;
• Η Τράπεζα της Ελλάδος, στην οποία κατατίθεται υποχρεωτικά το σύνολο σχεδόν (πάνω από 95%) των ταμειακών διαθεσίμων των φορέων Γ/Κ (κανονιστική απόφαση αριθ.2/45619/ΔΛΤΠ/15.2.21), επιβεβαιώνει ότι το Δημόσιο και οι λοιποί φορείς Γ/Κ διέθεταν στις 31.12.24 ταμειακά διαθέσιμα 91.281 εκ.;

Οι γκρίζες ζώνες της δημοσιονομικής καταγραφής είναι πολλές. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το Δημόσιο έχει χρησιμοποιήσει κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης για να καλύψει ελλείμματά του (51,7 δισ. την εξαετία 2020-25) και να πληρώσει χρέη του; Σε περίπτωση που έχει χρησιμοποιήσει, έχει τη δυνατότητα να τα επιστρέψει για να πληρωθούν τα έργα του ΤΑΑ μέχρι 31.8.26 που “κλείνει” το πρόγραμμα;

Τον Οκτώβριο 2026 οι λογαριασμοί του Ταμείου Ανάκαμψης κλείνουν και οι πόροι που εισέρρευσαν στη χώρα, αλλά δεν έχουν καταβληθεί σε δικαιούχους έως 31.8.26, θα πρέπει να επιστραφούν στην ΕΕ. Το μήνα αυτό, κατά πάσα πιθανότητα, ο “εξωραϊσμός της δημοσιονομικής θέσης  της χώρας”, θα προσκρούσει στον τοίχο της σκληρής πραγματικότητας.

Ωστόσο, ο γενικός γραμματέας του ΙΜΟ Αρσένιο Ντομίνκεζ στην εναρκτήρια τοποθέτησή του έδωσε ένα τόνο αισιοδοξίας προτρέποντας τους αντιπροσώπους των κρατών- μελών να αποφύγουν την επανάληψη της δύσκολης Συνόδου του περασμένου Οκτωβρίου, στην οποία η υιοθέτηση του Πλαισίου “μπλοκαρίστηκε” με ψήφους 57 υπέρ και 49 κατά, μετά από έντονες πιέσεις των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας.

«Δεν υπάρχει λόγος να επαναλάβουμε αυτό που συνέβη τον περασμένο Οκτώβριο», είπε, χαρακτηριστικά, ο κ. Ντομίνγκεζ. «Ας προχωρήσουμε εκεί που συμφωνούμε και ας συνεχίσουμε να επεξεργαζόμαστε [τα σημεία] πού απαιτείται περαιτέρω εργασία και κατανόηση». «Σε μια εποχή που υπάρχει ήδη αρκετή διαφωνία σε όλο τον κόσμο, σας ζητώ να μπορέσουμε να δώσουμε το παράδειγμα αποτελεσματικής πολυμερούς προσέγγισης», ανέφερε ο ίδιος.

Τα στρατόπεδα στον ΙΜΟ

Σε αυτό το σημείο να πούμε ότι τον περασμένο Απρίλιο στην 83η Σύνοδο της ίδιας Επιτροπής είχε εγκριθεί, με 63 ψήφους υπέρ, 16 κατά και 20 αποχές ένα συμβιβαστικό κείμενο, το οποίο επρόκειτο να διαμορφωθεί στη τελική μορφή του και να εγκριθεί στην έκτακτη Σύνοδο της Επιτροπής, τον Οκτώβριο, ώστε να τεθούν σε ισχύ τα μέτρα από το 2027.

Ωστόσο, στο μεσοδιάστημα κλιμακώθηκαν οι αντιδράσεις κυρίως από τις ΗΠΑ και μια σειρά από κράτη διαφοροποίησαν τον Οκτώβριο την θέση τους και ψήφισαν υπέρ της αναβολής λήψης απόφασης για ένα χρόνο, γεγονός που από αρκετούς ερμηνεύθηκε ως ουσιαστικό “πάγωμα” της διαδικασίας. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε, με αντίκτυπο στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το γεγονός ότι η Ελλάδα και η Κύπρος απείχαν από την ψηφοφορία, διαφοροποιούμενες από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ, που τάχθηκαν κατά της αναβολής της λήψης απόφασης. Ωστόσο, και τα δύο κράτη είχαν υπερψηφίσει τον Απρίλιο του 2025 το “πακέτο” των μέτρων.
Το όλο θέμα και κυρίως η στάση που θα κρατήσει από εδώ και πέρα η ΕΕ, προκάλεσε πολλές συζητήσεις στις Βρυξέλες.

Πάντως, σε έγγραφο εργασίας που συντάχθηκε για λογαριασμό του Τμήματος Πολιτικής για τον Μετασχηματισμό, την Καινοτομία και την Υγεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενόψει της MEPC 84, αναφέρεται ότι η στάση της Ελλάδας και της Κύπρου στην έκτακτη Σύνοδο του Οκτωβρίου δεν ήταν κρίσιμη για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. «Στην πραγματικότητα, αρκετές άλλες χώρες που ψήφισαν υπέρ του NZF στη MEPC 83 απείχαν επίσης στη Σύνοδο του Οκτωβρίου (Ονδούρα, Ινδονησία, Ιαπωνία, Δημοκρατία της Κορέας και άλλες). Ορισμένες άλλες χώρες που ήταν υπέρ του NZF ψήφισαν υπέρ της αναβολής (Κίνα, Νήσοι Κουκ, Μπαχάμες και άλλες)», αναφέρεται στο έγγραφο.

Από το ίδιο έγγραφο προκύπτει ότι αποτελεί ερωτηματικό εάν θα υπάρξει ευθυγράμμιση μεταξύ των κρατών- μελών της ΕΕ. Άλλωστε δεν έχει σταλεί στον ΙΜΟ έγγραφο της Κομισιόν με κοινή θέση των “27”, όπως συμβαίνει σε άλλες περιπτώσεις ενώ και «στην πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της ΕΕ κατά τη διάρκεια της MEPC 84, η Επιτροπή (Κομισιόν) δεν ασχολείται με το ζήτημα της NZF».

Όλα αυτά δείχνουν ότι στις Βρυξέλες υπάρχουν δύο “στρατόπεδα” με αντίθετες απόψεις και είναι δύσκολο να υπάρχει ενιαία θέση, όπως επισημαίναμε και σε προηγούμενο άρθρο. Πάντως, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δεν κατονομάζεται μιλώντας στο ειδησεογραφικό site Riviera, δήλωσε ότι «οι θέσεις σε διεθνές επίπεδο για τα κλιματικά και ναυτιλιακά ζητήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΕΕ συντονίζονται σε επίπεδο ΕΕ και η ΕΕ μιλάει με μία φωνή στον ΙΜΟ».

«Υποστηρίζουμε σθεναρά τον κοινό στόχο να τεθεί η παγκόσμια ναυτιλία σε μια πορεία προς μηδενικές εκπομπές έως το 2050», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, αναφέροντας ότι «οποιεσδήποτε προτάσεις πρέπει να συμφωνηθούν σε επίπεδο ΕΕ και να είναι συνεπείς με τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ και την ισχύουσα νομοθεσία».

Τα πιθανά σενάρια

Σε αντίθεση με την αβεβαιότητα για τη στάση των κρατών μελών της ΕΕ, οι ΗΠΑ εμφανίστηκαν στο πεδίο της Συνόδου, όχι με εποικοδομητικό πνεύμα, αλλά τονίζοντας την αντίθεσή τους με το NZF. Μάλιστα, δεν είναι τυχαίο ότι στην αντιπροσωπεία των ΗΠΑ προστέθηκε και η νεοδιορισμένη πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Ναυτιλιακής Επιτροπής των ΗΠΑ, Λάουρα ΝτιΜπέλλα, τονίζοντας με την παρουσία της αντίθεση της Ουάσιγκτον στο πλαίσιο.

«Το NZF είναι, σαφώς, ένας περιττός φόρος για τους αμερικανούς φορτωτές και πλοία που δραστηριοποιούνται σε διεθνή ύδατα. Το NZF θα κόστιζε στη ναυτιλιακή βιομηχανία δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ως ο μεγαλύτερος καταναλωτής εισαγόμενων αγαθών, αυτό το κόστος θα μετακυλιστεί απευθείας στους Αμερικανούς καταναλωτές», αναφέρεται σε ανακοίνωσή της.

Την ίδια ώρα, η Ιαπωνία έχει προτείνει την πλήρη κατάργηση του στοιχείου τιμολόγησης του άνθρακα, ενώ ένα μπλοκ κρατών που παράγουν πετρέλαιο, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Ρωσίας και της Αργεντινής, θέλει να αλλάξουν τα όρια σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων. Έτσι, όπως επισημαίνεται και στο έγγραφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, υπάρχουν πλέον τέσσερα ενδεχόμενα- επιλογές:

1. Να διατηρηθεί το NZF ως έχει. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα αλλαγές στο περιεχόμενο του Πλαισίου, όπως αποφασίστηκε από την MEPC 83, αλλά στις κατευθυντήριες γραμμές και τα τεχνικά ζητήματα. Με βάση τις υποβολές τους, σαφείς υποστηρικτές αυτής της επιλογής φαίνεται να είναι η Βραζιλία, το Μεξικό και ορισμένες χώρες του Ειρηνικού.

2. Να προταθούν τροποποιήσεις στο NZF. Αυτό θα σήμαινε πιθανές τροποποιήσεις στο περιεχόμενο του NZF. Μια τέτοια αλλαγή μπορεί να περιλαμβάνει την κατάργηση του οικονομικού στοιχείου του NZF. Οι υποβολές της Αλγερίας κ.ά., της Αργεντινής κ.ά. και της Ιαπωνίας υποστηρίζουν κάτι τέτοιο.

Σε αντίθετη κατεύθυνση, μια άλλη αλλαγή μπορεί να περιλαμβάνει την επαναφορά του φόρου άνθρακα που είχε αφαιρεθεί πριν από την MEPC 83, είτε αυτοτελώς είτε σε συνδυασμό με ένα Πρότυπο Πράσινων Καυσίμων. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι μια τέτοια υποεπιλογή μπορεί να λάβει υποστήριξη, παρόλο που (όπως αναφέρθηκε προηγουμένως) ορισμένα μικρά νησιά (SIDS) του Ειρηνικού προτείνουν να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση μέσω τροποποιήσεων που θα ενισχύσουν το NZF σε περίπτωση που δεν υιοθετηθεί ως έχει.

3. Αναστολή της συζήτησης για το NZF μέχρι νεωτέρας. Αυτό θα ανέστειλε τη συζήτηση για το NZF μέχρι να γίνουν ευνοϊκότερες οι συνθήκες για την επανέναρξη της συζήτησης. Μέχρι τώρα, δεν υπάρχει καμία πρόταση του ΙΜΟ που να υποστηρίζει μια τέτοια θέση.

4. Ανάκληση του NZF. Αυτό θα ανέτρεπε την τρέχουσα μορφή του NZF και στη συνέχεια θα εξέταζε εάν θα έπρεπε να προχωρήσει σε μια νέα λύση. Στοιχεία του τεχνικού έργου για το NZF (κατευθυντήριες γραμμές και άλλα) θα μπορούσαν ενδεχομένως να διατηρηθούν. Η πρόταση των ΗΠΑ είναι ο σαφέστερος υποστηρικτής αυτής της επιλογής και επίσης προτείνει τον τερματισμό της συζήτησης για το Πλαίσιο.

Λεπτές ισορροπίες

Τελικά, υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας, όπως άφησε να διαφανεί ο γενικός γραμματέας του ΙΜΟ; Φαίνεται ότι υπάρχουν! Όπως επισημαίνουν ναυτιλιακοί αναλυτές περίπου 62 χώρες συμμετείχαν εποικοδομητικά στην τεχνική ομάδα εργασίας της περασμένης εβδομάδας, με 39 να συμμετέχουν στην συζήτηση για την κατανομή των εσόδων- συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που ψήφισαν υπέρ της καθυστέρησης του Οκτωβρίου. Μόνο τέσσερα κράτη αρνήθηκαν εντελώς να συμμετάσχουν στην συζήτηση για την τιμολόγηση του άνθρακα.

Ωστόσο, με τις πιο “καυτές” συζητήσεις να έχουν πλέον συμπιεστεί στην τελευταία ημέρα της Συνόδου, ο κίνδυνος ενός ακόμη ασαφούς αποτελέσματος είναι ορατός. Ο ΙΜΟ έχει προθεσμία μέχρι τον Νοέμβριο του 2026 για να επανεξετάσει την υιοθέτηση του πλαισίου. Το αν η MEPC 84 θα προχωρήσει ή θα υποχωρήσει από αυτήν την προθεσμία μπορεί τελικά να αποφασιστεί σε λίγες ώρες το απόγευμα της Παρασκευής. Πάντως, κανένας δεν μπορεί να παραβλέπει ότι σε περίπτωση περαιτέρω καθυστέρησης στην υιοθέτηση του NZF στον ΙΜΟ ή σε περίπτωση μη υιοθέτησης του NZF, τα περιφερειακά μέτρα, όπως είναι η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα παραμείνουν σε ισχύ και εξακολουθήσουν να επηρεάζουν πολλά πλοία στον παγκόσμιο στόλο.

Ενδεχομένως, δε, να χρησιμεύσει ως μοντέλο και για άλλα περιφερειακά συστήματα. Μάλιστα, ορισμένες αφρικανικές χώρες φαίνεται ότι στοχεύουν ήδη στην εισαγωγή συστημάτων τιμολόγησης άνθρακα για τη ναυτιλία. Το ίδιο ισχύει και για το Ηνωμένο Βασίλειο. Όμως, ένα συνονθύλευμα περιφερειακών συστημάτων θα ήταν ό,τι χειρότερο για τη ναυτιλιακή κοινότητα….

Όμως στις 29 Απριλίου του 1936 κηρύχτηκε γενική απεργία και το κίνημα ξαναζωντάνεψε, γιατί πλέον οι καπνεργάτες είχαν φτάσει στο σημείο να κάνουν ουρές για την διανομή δωρεάν ψωμιού. Οπότε στην Πρωτομαγιά του 1936 το κίνημα ξαναφούντωσε και άρχισαν απεργίες σε πάνω από έξι νομούς της Ελλάδας, μιας χώρας που τότε στηριζόταν ιδιαίτερα στα καπνά. Στις 8 Μαΐου στήνονται πια οδοφράγματα, οι χωροφύλακες προσπαθούν να διαλύσουν με άλογα τις συγκεντρώσεις ή και με άρματα μάχης της εποχής, οι γυναίκες καπνεργάτριες τους τραβούν και τους ρίχνουν κάτω από τα άλογα, ενώ άνδρες τους πετούν πέτρες, τούβλα κι ό,τι βρίσκουν σε οικοδομές.

Η σφαγή στην ματωμένη Πρωτομαγιά

Οι φαντάροι και οι ναύτες που κλήθηκαν να πυροβολήσουν εκείνη την ματωμένη Πρωτομαγιά, σύμφωνα με μαρτυρίες, όχι μόνον αρνήθηκαν, αλλά πολλοί συντάχθηκαν με τους απεργούς. Εν τω μεταξύ, όπως αναφέρουν χωροφύλακες της εποχής εκείνης σε σχετικό ντοκιμαντέρ (σε δύο μέρη) που γυρίστηκε το 1984, διέδιδαν στους ενστόλους ότι «Εβραίοι και κομμουνιστές ενώθηκαν για να παραδώσουν τη Θεσσαλονίκη στη Βουλγαρία».

Στις 9 Μαΐου χωροφύλακες ή παρακρατικοί (ή και οι δύο) ακροβολισμένοι σε ταράτσες πυροβολούν και σκοτώνουν πάνω από 11 άτομα, ενώ τραυματίζουν 98. Το ότι σκοτώνουν και την επικεφαλής των καπνεργατριών, την Αναστασία Καρανικόλα, δείχνει μάλλον ότι υπήρχε προμελετημένο σχέδιο.

Στην κηδεία των 11 συγκεντρώνονται 150.000 λαού. Απεργούν πάνω από 300.000 εργάτες, αλλά και μικροί αγρότες και άλλοι κλάδοι όχι συναφείς με το καπνεμπόριο. Τα συνθήματα πλέον είναι κατά του φασισμού και κατά του Μεταξά. Οπότε υπάρχει μόνο μια λύση: Συμφωνείται αύξηση του ημερομισθίου ανδρών και γυναικών στα καπνά Σε τρεις μήνες, ο μέχρι τότε διορισμένος (από τον βασιλιά Γεώργιο Β’) πρωθυπουργός Μεταξάς, γίνεται δικτάτορας. Όλα τώρα αλλάζουν. Δίδεται εντολή να καούν όλα τα αντίτυπα του απαγορευμένου στο εξής “Επιτάφιου” του Γιάννη Ρίτσου, ο οποίος γράφτηκε για τον πρώτο νεκρό εκείνου του ξεσηκωμού, τον 35χρονο Τάσο Τούση.

Η ζωή του Τάσου Τούση

Ο Τούσης ήταν παιδί ενός άνδρα που είπε ότι θα έφευγε μετανάστης «για να στέλνει στην οικογένεια λεφτά». Όμως ούτε δραχμή δεν έστειλε και εμφανίστηκε ξανά στο Ασβεστοχώρι συνολικά άλλες τρεις φορές (πάντα απένταρος), ίσα για να ξαναφήσει έγκυο την γυναίκα του Κατίνα Τούση, ώσπου εξαφανίστηκε οριστικά. Έμεινε “άντρας” της οικογένειας ο 10χρονος Τάσος, καθώς τα άλλα τρία παιδιά ήταν κορίτσια.

Αναγκάστηκε να παρατήσει το σχολείο στην Δ΄ τάξη του δημοτικού και πήγε να δουλέψει σε έναν μάγειρα, στους Άγγλους, που ήταν ακόμη στο χωριό τότε και έχτιζαν το Σανατόριο. Στο Σανατόριο ο μάγειρας τον λυπόταν και αντί να του δίνει μόνο ένα καρβέλι ψωμί, του έδινε τρία, μαρμελάδες και πατάτες και «ερχόντανε φορτωμένος με τρόφιμα κάθε βράδυ για να τρώμε εμείς», όπως αφηγείται στο ντοκιμαντέρ η αδελφή του, Μαρίκα.

Όταν έφυγαν οι Άγγλοι έμεινε χωρίς δουλειά «και τότε πεινάσαμε, οπότε πήγε με μεροκάματο πέντε δραχμές σε ένα καροποιείο και με τη συμφωνία να τρώει μια μερίδα λαδερά κάθε μεσημέρι. Ένα μεσημέρι είδε μια μερίδα κρέας και την έφαγε. Το αφεντικό, του έδωσε ένα χαστούκι  και του είπε “δυο μέρες δεν θα πληρωθείς”. Ο Τάσος γύρισε κλαίγοντας στο σπίτι. Η μητέρα είπε “έτσι είναι οι άνθρωποι, σκληροί” και εκείνος είπε “ας πεθάνω της πείνας, εγώ σε αυτόν δεν ξαναπάω για δουλειά”. Βρήκε όμως δουλειά στον Γεώργιο Βουτσά, βαρελοποιό με 17 δραχμές μεροκάματο και έμεινε πολλά χρόνια».

Οι αδελφές μεγάλωσαν και η μία έγινε οικιακή βοηθός, η άλλη νοσοκόμα και η τρίτη ήθελε να γίνει δακτυλογράφος. Τελικά και οι τρεις πιάσανε δουλειά σε εργοστάσιο που έφτιαχνε καραμέλες, τις “τικ τακ”, που ήταν τότε πολύ της μόδας. Εκείνος κατατάχθηκε στην αεροπορία, έγινε μηχανικός αεροπλάνων και έμαθε και να πιλοτάρει. Του άρεσε που πετούσε και έλεγε «νιώθεις εκεί πάνω σαν πουλί που το ελευθερώνεις από το κλουβί του, μακριά από όλη τη δυστυχία», αλλά η μάνα του φοβόταν. Ο Τάσος φύλαγε και τότε μερίδες από το στρατό και πήγαινε με τα πόδια στο χωριό του κάθε Σάββατο για να φάνε τα κορίτσια κάτι παραπάνω.

Το ψέμα στην μητέρα του

Μετά τον στρατό, όπου έμαθε μηχανικός, έπιασε δουλειά σε γκαράζ και σιγά-σιγά βρήκε ανταλλακτικά και επισκεύασε ένα πολύ παλιό αμάξι που το μετέτρεψε σε ταξί της εποχής. Με αυτό έκανε δρομολόγια Θεσσαλονίκη-Ασβεστοχώρι-Σανατόριο. Αν έβρισκε άνθρωπο στο δρόμο που δεν είχε λεφτά, τον πήγαινε δωρεάν στο Σανατόριο. Όμως μια μέρα με χιόνια χάλασε το αμάξι. Ο Τάσος πήρε τότε στην πλάτη τον άρρωστο επιβάτη και τον πήγε μέσα στο χιονιά έως το Σανατόριο, περπατώντας δυο ώρες.

Χωρίς αμάξι δικό του πια, έπιασε δουλειά στα λεωφορεία και ως οδηγός εκεί, γνώρισε την Έλλη, που είχε φυματίωση, αλλά είχε χάσει και το ένα της πόδι, ήταν ξύλινο. Την αγάπησε και την παντρεύτηκε παρά τις αντιρρήσεις της μάνας του και παρά τις υποσχέσεις του ότι δεν θα εγκατέλειπε τα κορίτσια. Η μάνα δεν πήγε στον γάμο. Εκείνος είπε ότι με τις οικονομίες της Έλλης θα πάρει άλλο ταξί, όπως και έκανε. Η Έλλη έμελλε να πεθάνει τρία χρόνια μετά τον Τάσο, από σηψαιμία.

Η μάνα με τις τρεις κόρες έμεναν μαζί και ο Τάσος με την Έλλη αλλού, σε μια μονοκατοικία. Επισκεπτόταν διαρκώς τη μητέρα και τις αδελφές. Έλεγε στη μάνα του «θα δεις, θα αλλάξει ο κόσμος, δεν θα ζουν οι άνθρωποι πια όπως ζήσαμε εμείς». Την ημέρα που έγινε το κακό, οι κόρες πήγαν για δουλειά παρά την γενική απεργία, επειδή ο επιστάτης είχε πει ότι όποια απεργούσε, «θα τη σχόλαγε».

Ο Τάσος πήγε για καφέ στη μαμά του, έκοψε ένα πανσεδάκι από τη γλάστρα της και φεύγοντας, όταν εκείνη του είπε ότι φοβάται και δεν θέλει να πάει στο συλλαλητήριο, της είπε ψέματα ότι θα πήγαινε στην περιοχή της Εξοχής. Απεργούσε ήδη το σωματείο των αυτοκινητιστών. Στο δρόμο βρήκε με άλλους απεργούς ένα λεωφορείο, το σταμάτησαν και του έβγαλαν το μπουζί. «Εμείς απεργούμε», είπαν στον οδηγό.

Το τραγικό τέλος στην ματωμένη Πρωτομαγιά

Οι αυτοκινητιστές ήταν συγκεντρωμένοι στην Εγνατία οδό, έξω από το ξενοδοχείο “Μητρόπολις”. Πέρασε το αμάξι ενός καπνέμπορου, και το ανέτρεψαν και εν συνεχεία το έκαψαν. Ο Τάσος μπήκε μετά στο καφενείο του ξενοδοχείου και σε λίγο ξαναβγήκε, οπότε ξαφνικά άρχισαν να πέφτουν οι σφαίρες. Πολλοί έπεσαν κάτω για να αποφύγουν τις σφαίρες, που νόμιζαν ότι έρχονται από κάπου στο δρόμο, αλλά οι σφαίρες έπεφταν από ψηλά. Όλοι σηκώθηκαν αμέσως μετά να τρέξουν, αλλά ο Τάσος όχι. Η σφαίρα τον είχε πετύχει στο κεφάλι.

Οι καπνεργάτες αντί για φορείο χρησιμοποίησαν μια πόρτα και τον πήγαν στο νοσοκομείο, όπου οι γιατροί διαπίστωσαν το θάνατο του. Τότε πήραν στις πλάτες το νεκρό (με την πόρτα) και πήγαν στο Διοικητήριο. Εκεί ένας από τους απεργούς είδε τη μητέρα του νεκρού, που ήταν από το ίδιο χωριό και την γνώριζε. Την πλησίασε. Η γυναίκα του είπε ότι είχε αγωνία για τα κορίτσια της και ότι είχε κατεβεί να τα μαζέψει από το εργοστάσιο να τα πάει σπίτι. Δεν είχε αγωνία για τον Τάσο, «επειδή ευτυχώς ήταν στην Εξοχή».

Τότε ο χωριανός της, της είπε «για κοίτα εκεί πάνω ποιος είναι». Η γυναίκα τον ρώτησε “ποιος είναι;“. Και εκείνος της είπε «ο Τάσος είναι». Ξαναρχίζουν οι σφαίρες και οι διαδηλωτές αφήνουν κάτω τον νεκρό. Στο δρόμο μένει μόνη η Κατίνα με τον 35χρονο Τάσο. Από εκείνη την εικόνα, την ματωμένη Πρωτομαγιά, γεννήθηκε ο “Επιτάφιος” του Ρίτσου και από παρόμοια δράματα κατακτήθηκε το 8ωρο και η αργία της Κυριακής, πολύ προτού η χούντα φροντίσει να εξουδετερώσει την μαχητική επέτειο, κάνοντας αργία την απεργία της Πρωτομαγιάς.