Εξάλλου ο Μπερτολούτσι το ίδιο έκανε και με το αριστούργημα τού Paul Bowles “The Sheltering Sky” (Penguin Books) που το διασκεύασε απλοποιώντας το και αλλοιώνοντας τον χαρακτήρα των βασικών δραματικών προσώπων, προκειμένου να το ευτελίσει στο τουριστικής στόχευσης “Τσάι στη Σαχάρα”.

Το ίδιο κάνει κι εδώ, είκοσι χρόνια πριν! Παίρνει το αφήγημα τού Μοράβια, το αφυδατώνει, το συμπυκνώνει και το ευτελίζει μετατρέποντάς το σε soft porno! Πέρα από τις αγιοποιήσεις που προσφέρει εν ζωή η περιρρέουσα ατμόσφαιρα, η χωροχρονική απόσταση επιτρέπει στον κριτικό πανοραμική θέαση!

Όσο περνούν οι δεκαετίες αλλάζει η Αισθητική και η κοινωνικοπολιτική ιδεοληψία, η πολιτική ορθότητα διαφοροποιείται άρδην και τα γούστα τού κοινού ποικίλουν τόσο, που μερικούς αιώνες μετά διδασκόμαστε αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες που δεν βραβεύτηκαν στον καιρό τους.

Ατμοσφαιρική ταινία, υποβλητική, με εικαστικής αξίωσης πλάνα… Έμμεση κριτική στον Δυτικό Πολιτισμό. Ανώδυνη όμως. Το σίγουρο είναι ότι βάλλει κατά τού φασισμού και τον γελοιοποιεί. Κι αυτό κρατάμε στα θετικά μιας ταινίας που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τού κοινού κάποιας ηλικίας… Τα θερινά τα σινεμά με τους αείλανθους και τα γατάκια είναι ο κατάλληλος χωροχρόνος, εάν θέλουμε να νοσταλγήσουμε για δύο ώρες τη νιότη μας. «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο», αθάνατε Προυστ…

Ο Κονφορμίστας-Il Conformista

1970
Έγχρ.
Διάρκεια: 106′
Κ-12
Δραματική
Ιταλο-γαλλο-γερμανική

Το 1938, ο Μαρτσέλο, ένας τυπικός μεσοαστός που δουλεύει για το φασιστικό καθεστώς, αναλαμβάνει να βρει και να δολοφονήσει στο Παρίσι τον πρώην καθηγητή και μέντορά του.

Σκηνοθεσία:
Μπερνάρντο Μπερτολούτσι
Με τους:
Ζαν Λουί Τρεντινιάν
Στεφανία Σαντρέλι
Γκαστόνε Μοσίν

Την ίδια στιγμή, το drone που έπληξε πλοίο υγροποιημένου φυσικού αερίου (ιδιοκτησίας αμερικανικής εταιρείας) στο μεσογειακό λιμάνι της Δαμιέττας στην Αίγυπτο, προκάλεσε πυρκαγιά που επεκτάθηκε σε δεύτερο πλοίο. Το περιστατικό θεωρείται η πρώτη επίθεση σε αιγυπτιακό έδαφος από τότε που άρχισε ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Οι φιλοϊρανοί Χούθι της Υεμένης δήλωσαν ότι δεν είναι υπεύθυνοι, ενώ το Ιράν ανακοίνωσε πως έχει ως προτεραιότητα την ασφάλεια της Αιγύπτου.

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε το πρωί της Πέμπτης ότι «οι προκαταρκτικές έρευνες των αρμόδιων αρχών έδειξαν πως το περιστατικό προκλήθηκε από μη επανδρωμένο αεροσκάφος», παρέχοντας έτσι την πρώτη επίσημη επιβεβαίωση για τη φύση της επίθεσης. Καμία πλευρά δεν έχει μέχρι στιγμής αναλάβει την ευθύνη και η έρευνα συνεχίζεται.

Στο μεταξύ, οι αρχές λαμβάνουν μέτρα «για την προστασία των συμφερόντων και της εθνικής ασφάλειας της Αιγύπτου», σύμφωνα με την ανακοίνωση της κυβέρνησης. Το Υπουργείο Πετρελαίου της Αιγύπτου είχε νωρίτερα επιβεβαιώσει την πυρκαγιά χωρίς να προσδιορίσει τα αίτιά της. Ο υπουργός Πετρελαίου Καρίμ Μπάνταουι μετέβη στο λιμάνι για να επιβλέψει την αντιμετώπιση του περιστατικού.

Το μη επανδρωμένο αεροσκάφος χτύπησε το Energos Winter, μονάδα πλωτής αποθήκευσης με σημαία Νήσων Μάρσαλ, που ανήκει στην αμερικανική εταιρεία New Fortress Energy, στη δεξιά πλευρά του πλοίου περίπου στις 3.20 μ.μ. ώρα Κεντρικής Ευρώπης, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Ambrey και τη βρετανική Vanguard.

Η πυρκαγιά επεκτάθηκε στο γειτονικό δεξαμενόπλοιο LNG Gaslog Salem, με σημαία Βερμούδων. Τα πληρώματα και των δύο πλοίων απομακρύνθηκαν. Η φωτιά τέθηκε υπό έλεγχο και δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί. Τα δύο πλοία μετακινήθηκαν εκτός λιμανιού για έλεγχο.

Οι αιγυπτιακές αρχές και πολλές ναυτιλιακές πηγές επιβεβαίωσαν ότι η ιρανική κρατική τηλεόραση είχε παρουσιάσει τη Δαμιέττα ως πιθανό στόχο για «αντίποινα κατά ουκρανικών συμφερόντων» δύο ημέρες νωρίτερα, μετά από ουκρανικό πλήγμα εναντίον ιρανικού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα.

Τραμπ: «Κερδίζετε πολλά!»

Ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμάκωσε τη Δευτέρα την κριτική του προς τους πετρελαϊκούς κολοσσούς Exxon Mobil και Chevron, κατηγορώντας τους ότι «βγάζουν πάρα πολλά χρήματα», την ώρα που οι Αμερικανοί καταναλωτές αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος στην αντλία. Οι εταιρείες ανακοίνωσαν πολύ υψηλά τριμηνιαία κέρδη, ενισχυμένα από την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου, αλλά και από τα αυξημένα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων, με φόντο τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Η εξέλιξη αυτή έστρεψε την προσοχή στους κολοσσούς, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ δέχεται αυξανόμενες πιέσεις να περιορίσει τις υψηλές τιμές των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. «Βγάζουν πάρα πολλά χρήματα», δήλωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. «Δεν μου αρέσει αυτό, και θα έπρεπε να είμαι ο τελευταίος που το λέει, επειδή είμαι μεγάλος υποστηρικτής της ελεύθερης αγοράς – κανείς δεν είναι περισσότερο από εμένα».

Ο Τραμπ αναφέρθηκε ονομαστικά στις δύο μεγαλύτερες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες ανακοίνωσαν ισχυρά οικονομικά αποτελέσματα την Παρασκευή. «Η Chevron βγάζει πάρα πολλά χρήματα. Η Exxon Mobil βγάζει πάρα πολλά, πάρα πολλά χρήματα», είπε. «Θα πρέπει να επιστρέψουν ένα μέρος από αυτά στους πολίτες και να μειώσουν την τιμή λιανικής», πρόσθεσε.

Η μέση τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν κοντά στα 4,10 δολάρια το γαλόνι την τελευταία εβδομάδα – τον Φεβρουάριο ήταν κάτω από τα 3 δολάρια. Η Chevron αρνήθηκε να σχολιάσει τις δηλώσεις του Τραμπ, ενώ η Exxon δεν είχε απαντήσει άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι των δύο εταιρειών προειδοποίησαν πάντως στις τηλεδιασκέψεις για τα οικονομικά αποτελέσματα της Παρασκευής ότι η έλλειψη δυναμικότητας στα διυλιστήρια ενδέχεται να διατηρήσει τις τιμές της βενζίνης σε υψηλά επίπεδα μέχρι το φθινόπωρο.

H δε γιγάντια σαουδαραβική πετρελαϊκή εταιρεία Aramco ανακοίνωσε σήμερα αύξηση των καθαρών κερδών της κατά 44% το δεύτερο φετινό τρίμηνο σε σχέση με την ίδια περυσινή περίοδο χάρη στην άνοδο των τιμών του αργού με φόντο τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η Aramco, η οποία βρίσκεται μεταξύ των εταιρειών με τη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή αξία στον κόσμο και είναι το καμάρι της σαουδαραβικής οικονομίας, ανακοίνωσε ότι το καθαρό κέρδος της έφθασε τα 122,6 δισεκατομμύρια σαουδαραβικά ριάλ (32,7 δισεκατομμύρια δολάρια) το δεύτερο τρίμηνο του 2026, έναντι 85 δισεκατομμυρίων ριάλ (22,67 δισεκατομμύρια δολάρια) κατά την ίδια περίοδο του 2025.

Ορμούζ: “Μύλος” με τις διαπραγματεύσεις

Ο Τραμπ διαβεβαίωσε χθες Δευτέρα πως διεξάγονται διαπραγματεύσεις «αυτή τη στιγμή» με το Ιράν, παρά την κατηγορηματική διάψευση της ιρανικής διπλωματίας λίγο νωρίτερα, προσθέτοντας πως οι υποτιθέμενες συνομιλίες αποτελούν την «τελευταία ευκαιρία» που έχει η Ισλαμική Δημοκρατία για να κλείσει μια «καλή» συμφωνία.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος επέμεινε πως γίνονται συνομιλίες «κατόπιν αιτήματος» της ιρανικής πλευράς και με την «υποστήριξη» της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ. «Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία που έχουν οι Ιρανοί να υπογράψουν ένα καλό χαρτί», διεμήνυσε. Κατά τον Ντόναλντ Τραμπ, οι συνομιλίες αφορούν το άνοιγμα, πιθανό όπως είπε ακόμα και «από αύριο», του στενού του Ορμούζ. Νωρίτερα, κατακεραύνωνε μέσω Truth Social την «απίστευτη διπροσωπία» των ιρανών ηγετών, χωρίς να ξεκαθαρίσει σε ποιους αναφέρεται.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε ότι θα διατάξει να «χτυπηθεί δυνατά» η Ισλαμική Δημοκρατία, προτού ανακοινώσει πως… ανέβαλε σχεδιαζόμενους μαζικούς βομβαρδισμούς σε συνεργασία με το Ισραήλ. Η νέα αναστροφή του Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί μέρος της πάγιας πλέον τακτικής του: κινείται συχνά τελευταία στο εκκρεμές από τις απειλές στις αναγγελίες συνομιλιών.

Η απάντηση της Τεχεράνης δόθηκε κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας ενημέρωσης των διαπιστευμένων συντακτών στο υπουργείο Εξωτερικών. «Δεν διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή. Διαπραγματευόμαστε με το Ομάν, για να εγγυηθούμε την ασφαλή διέλευση από το στενό του Ορμούζ», είπε ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.

Ήδη την προηγουμένη, ο εκπρόσωπος αναφερόταν σε συμφωνία που κατ’ αυτόν μπορεί να κλειστεί σύντομα με το Ομάν, για να ανοίξει το θαλάσσιο πέρασμα καίριας σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, που έκλεισε ξανά de facto η Τεχεράνη αφού η καταρχήν συμφωνία με την Ουάσιγκτον κατέρρευσε με την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου.

Η Τεχεράνη, που δεν θέλει επαναφορά στην προπολεμική κατάσταση, δεν επιτρέπει στα πλοία που θέλουν να διασχίσουν το στενό του Ορμούζ να ακολουθούν παρά μόνο μια πορεία, κατά μήκος των ακτών της κι εννοεί να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού. Το σουλτανάτο του Ομάν, το οποίο προκάλεσε οργή στο Ιράν δημιουργώντας νέο δρομολόγιο τον Ιούνιο, δεν έχει πάρει θέση δημόσια ως τώρα – δεν έχει επιβεβαιώσει, ούτε διαψεύσει.

«Είμαστε στο σημείο να καταλήξουμε σε συμφωνία για πορεία αποδεκτή κι από τα δυο μέρη – ούτε τη βόρεια, ούτε τη νότια  –με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε χώρας και την εγγύηση των εθνικών συμφερόντων μας και της ασφάλειάς μας», συνόψισε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν Μπαγαεΐ προχθές Κυριακή μιλώντας στην ιρανική κρατική τηλεόραση.

Χεζμπολάχ: Ανοιχτοί σε επαφές με την Δαμασκό

Ο αρχηγός της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ δήλωσε σήμερα ανοικτός σε μια συνάντηση με το νέο συριακό καθεστώς, για πρώτη φορά για την οργάνωση του, που είχε στρατευθεί στο πλευρό του ανατραπέντος προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ, αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τη Δαμασκό να αναλάβει δράση κατά της οργάνωσης.

«Τίποτα δεν εμποδίζει μια δημόσια συνάντηση μεταξύ της Χεζμπολάχ και της συριακής ηγεσίας όταν οι δύο πλευρές θεωρήσουν ότι είναι η κατάλληλη στιγμή», δήλωσε ο Ναΐμ Κάσεμ, κάνοντας λόγο «για αδελφικές σχέσεις» μεταξύ των δύο χωρών. Μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ο Σύρος ομόλογός του Άχμαντ αλ-Σαρά είχε αποκλείσει κάθε πρόθεση παρέμβασης στον Λίβανο.

Ο Κάσεμ δήλωσε επίσης σήμερα ότι οι άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ, ένας καινούργιος γύρος των οποίων ανοίγει στη Ρώμη, δεν θα φέρουν παρά «ντροπή, ταπείνωση και διαδοχικούς συμβιβασμούς» στους Λιβανέζους. Σε δηλώσεις του που μεταδόθηκαν τηλεοπτικά, στη διάρκεια εκδήλωσης του κόμματός του, ανέφερε ότι ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν «δεν ενήργησε ως διαιτητής ούτε ως παράγοντας ενότητας, αλλά έγινε μεροληπτικός και διχαστικός, κάτι που είναι ασυμβίβαστο με τον ρόλο του και την ισχύ του Λιβάνου».

Ο πρώην υπουργός και πρώην αντιπρόεδρος της ΝΔ Ιωάννης Βαρβιτσιώτης πέθανε σε ηλικία 93 ετών, αφήνοντας την τελευταία του πνοή ήσυχα στο σπίτι του στην Αθήνα, στις 15:30 το μεσημέρι της Κυριακής (2/8). Κατά τραγική ειρωνεία, το ιστορικό στέλεχος τη ΝΔ πέθανε την ημέρα που γιόρταζε τα γενέθλιά του.

Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε μία από τις μακροβιότερες, πλέον έμπειρες και εμβληματικές πολιτικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής Ελλάδας, διαγράφοντας μία κοινοβουλευτική διαδρομή που ξεπέρασε τις τέσσερις δεκαετίες. Ήταν ο ένας από τους δύο τελευταίους εν ζωή βουλευτές της ΕΡΕ (του κόμματος που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής) καθώς και το τελευταίο εν ζωή μέλος της Βουλής του 1961.

Ήταν γιος του δικηγόρου και βουλευτή του Λαϊκού Κόμματος Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη. Το 1958, άρχισε να δικηγορεί στην Αθήνα και το 1960 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής Αθηνών, ενώ παράλληλα ήταν συνεργάτης στην έδρα του Εμπορικού Δικαίου. Το 1961, εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής με το ψηφοδέλτιο της ΕΡΕ στη Β’ περιφέρεια της Αθήνας. Το ίδιο έτος ήταν μέλος της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων και της Επιτροπής Συντάξεως Κώδικος Δεοντολογίας του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.

Από το 1961 έως το 1963, διατέλεσε γραμματέας του προεδρείου της Βουλής και από το 1962 έως το 1967 μόνιμο μέλος της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Συνδέσεως Ελλάδας-ΕΟΚ. Το 1963, ήταν γραμματέας της Επιτροπής για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Την περίοδο 1965-1967, ήταν κοσμήτορας της Βουλής.

I. Bαρβιτσιώτης: Η μεταπολιτευτική διαδρομή 

Κατά τη διάρκεια της απριλιανής δικτατορίας συνελήφθη και κρατήθηκε στη φυλακή για τέσσερις μήνες. Το 1974, ήρθε πρώτος σε σταυρούς σε όλη την Ελλάδα, στις πρώτες μετά τη μεταπολίτευση εκλογές, στις οποίες συμμετείχε με το ψηφοδέλτιο της ΝΔ. Την ίδια χρονιά, ανέλαβε για πρώτη φορά κυβερνητικό αξίωμα, συμμετέχοντας στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ως υφυπουργός Εσωτερικών. Το 1975, διατέλεσε μέλος της Επιτροπής για την Αναθεώρηση του Συντάγματος.

Ήταν επικεφαλής των ελληνικών αντιπροσωπειών στη σύνοδο του ΟΟΣΑ το 1975 και στη 4η σύνοδο της UNCTAD το 1977. Υπήρξε γενικός γραμματέας της κοινοβουλευτικής ομάδας της ΝΔ από το 1985 και κοινοβουλευτικός της εκπρόσωπος στη Βουλή. Το διάστημα 1989-1996, διετέλεσε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος,(ΕΛΚ). Το Δεκέμβριο του 1989, εξελέγη μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της ΝΔ.

Στις 15 Δεκεμβρίου 1989, η Κεντρική Επιτροπή της ΝΔ τον εξέλεξε, τρίτο με 40 ψήφους, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του κόμματος. Στις 3 Νοεμβρίου 1993, διεκδίκησε την προεδρεία της ΝΔ αλλά πήρε 37 ψήφους και ηττήθηκε από τον Μιλτιάδη Έβερτ που συγκέντρωσε 141 και αναδείχτηκε πρόεδρος του κόμματος.

Τον Απρίλιο του 1994, στο 3ο Συνέδριο της ΝΔ, ανακηρύχθηκε επισήμως αντιπρόεδρος του κόμματος, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1997. Στις 22 Αυγούστου 1994, μετά την ανασυγκρότηση του κομματικού μηχανισμού της ΝΔ τοποθετήθηκε μέλος του νέου Πολιτικού Συμβουλίου του κόμματος.

Στις 24 Νοεμβρίου 1994, εξελέγη πρόεδρος της Ομάδας Κοινοβουλευτικού Ελέγχου (ΟΚΕ) της ΝΔ για θέματα σχετικά με το υπουργείο Εξωτερικών. Τον Δεκέμβριο του 1997, ανέλαβε πρόεδρος του Ινστιτούτου Δημοκρατίας “Κωνσταντίνος Καραμανλής”, επιστημονικού μη κερδοσκοπικού φορέα που έχει σκοπό την ανάλυση και τη διατύπωση προτάσεων για πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά θέματα.

Το 2004, εξελέγη για πρώτη φορά ευρωβουλευτής ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου της ΝΔ. Το Φεβρουάριο του 2010, ανανεώθηκε η θητεία του στην προεδρεία του ΔΣ του Ινστιτούτου Δημοκρατίας “Κωνσταντίνος Καραμανλής”, αλλά τον Αύγουστο του ιδίου χρόνου υπέβαλε παραίτηση ολοκληρώνοντας μια μεγάλη θητεία δώδεκα ετών.

Συγγραφικό έργο

Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης γράψει πολλές νομικές και πολιτικές μελέτες καθώς και βιβλία, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται: “Περί μεταβολής του νομικού τύπου της εταιρείας”, 1955, “Η επιβολή όρκου προς απόδειξιν της εμπορικής ιδιότητος”, 1957, “Τινά περί της εννοίας της επιχειρήσεως”, 1959, “Τινά περί της προθεσμίας της εφέσεως επί πτωχευτικών δικών”, 1960, “Η ονομαστική μετοχή: συμβολή εις το δίκαιον των ανωνύμων εταιρειών”, 1961, “Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότης (ΕΟΚ) και το εταιρικόν δίκαιον”, 1970, “Η Αλλαγή στο εδώλιο”, εκδ. Μορφωτική Εστία, 1984, “Αποκατάσταση ιστορικών αληθειών: τα μεγάλα πολιτικά ψεύδη της προπαγάνδας του ΠΑΣΟΚ“, 1985, “Η αλήθεια για το παρελθόν πυξίδα για το μέλλον”, 1989, “Συνταγματικοί Προβληματισμοί: Προτάσεις περί της λειτουργίας του πολιτεύματος”, εκδ. Ελληνική Ευρωεκδοτική” 1993, “Η ονομαστική μετοχή: συμβολή εις το δίκαιον των ανωνύμων εταιριών”, εκδ. Σάκκουλας, 1997, “Η Ελλάδα μπροστά στο 2000: ένα νέο συνταγματικό πλαίσιο”, εκδ. Σάκκουλας, 1998, “Η βουλευτική ασυλία-ελληνική & ευρωπαϊκή πραγματικότητα”, 2001, “Οι τρεις απειλές του αιώνα”, εκδ. Καστανιώτης, 2002, “Πολιτιστική Φωτογραμμετρία”, εκδ. Μίλητος, 2005, “Η μεταναστευτική πολιτική της Ευρώπης”, 2006 (εκδόθηκε σε ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΕΛΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο), “Η αναγκαία αναθεώρηση: για ένα σύγχρονο Σύνταγμα”, εκδ. Σάκκουλας, 2006, “Τυφλοί στρατοί: Η Δύση και η απειλή του ισλαμικού φονταμενταλισμού” (Σε συνεργασία με το Σωτήρη Ρούσσο), εκδ. Καστανιώτης, 2008, “Αναζητώντας την Τέχνη. Περιφερειακές Πινακοθήκες”, εκδ. Μέλισσα, 2008, “Όπως τα έζησα, 1961-1981”, εκδ. Λιβάνη, 2011, “Συνταγματικοί Στοχασμοί”, 2014, εκδ. Σάκκουλα.

Ο εκλιπών αφήνει πίσω του τέσσερα παιδιά – τον πρώην υπουργό Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, τη δημοσιογράφο Ελένη Βαρβιτσιώτη, τον σύμβουλο στρατηγικής επικοινωνίας και επιχειρηματία Θωμά Βαρβιτσιώτη και τον Κωνσταντίνο Βαρβιτσιώτη.

Συλλυπητήρια από τον πολιτικό κόσμο

«Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν ένας από τους πυλώνες της παράταξής μας. Στέλεχος με κύρος, ήθος, σοβαρότητα και διαχρονική παρουσία. Πάντοτε με μεγάλη δημοφιλία στους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας και με εκτίμηση από όλους τους αρχηγούς του κόμματος, με πρώτο τον Κωνσταντίνο Καραμανλή» αναφέρει σε ανάρτησή του ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης.

«Για τρία χρόνια, από το 2004 έως το 2007, υπηρετήσαμε μαζί στην ευρωβουλή και ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν τότε αρχηγός της κοινοβουλευτικής μας ομάδας. Με περιέβαλε πάντοτε με αγάπη και εμπιστοσύνη, ενώ συνομιλούσαμε μέχρι και τα τελευταία χρόνια» προσθέτει ο κ. Χατζηδάκης, εκφράζει τα συλλυπητήριά του στον Μιλτιάδη, τον Θωμά, την Ελένη και τον Κωνσταντίνο και σημειώνει «Καλό ταξίδι, Πρόεδρε!».

Τα ειλικρινή του συλλυπητήρια προς την οικογένεια του Γιάννη Βαρβιτσιώτη, εξέφρασε με δήλωσή του ο Αντώνης Σαμαράς, χαρακτηρίζοντάς τον ευπατρίδη πολιτικό, μετριοπαθή, με ήθος, με αρχές και αξίες και με πολυετή μεγάλη προσφορά στην παράταξη: «Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε ένας ευπατρίδης πολιτικός, μετριοπαθής, με ήθος, με αρχές και αξίες και με πολυετή μεγάλη προσφορά στην Παράταξη. Βαθύτατα καλλιεργημένος και με ιδιαίτερη σχέση με τον ελληνικό πολιτισμό, αγάπησε βαθιά την Ελλάδα και την ιδιαίτερη πατρίδα του τη Λακωνία. Τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του», αναφέρει στη δήλωσή του.

Στο ίδιο μήκος οι δηλώσεις του πολιτικού κόσμου.

Τι εννοεί με τα ΜΟΕ; Όχι, δεν εννοεί εναρμόνιση των Τουρκοκυπρίων με τα ευρωπαϊκά. Αλλά εννοεί να δίνει η ΕΕ χορηγίες και στάτους στην αποσχιστική οντότητα. Ζητά “εφαρμογή χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση” του Κανονισμού για το Απευθείας Εμπόριο, αλλά και να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα που, κατά την κατοχική πλευρά, παρουσιάζονται στην εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής, καθώς και ζητήματα που αφορούν την ιδιότητα των Τουρκοκυπρίων ως πολιτών της ΕΕ και το περιουσιακό. Όλα στο τσουβάλι τα βάζει ο κ. Έρχιουρμαν και ό,τι καταφέρει.

Όταν αναφέρεται σε ιδιότητα των Τουρκοκυπρίων ως πολιτών της ΕΕ, εννοεί τους κατέχοντες υπηκοότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Υπηκοότητα που και ο ίδιος είναι κάτοχος, όπως και οι προκάτοχοί του. Δεν αναφέρεται σε Κυπριακή Δημοκρατία, γιατί δεν την αναγνωρίζει. Δεν αναφέρεται στο κράτος της Κύπρου, αλλά τα καλά από την υπηκοότητα του τα θέλει τόσο ο ίδιος όσο και οι Τουρκοκύπριοι.

Τα καλά και συμφέροντα!

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν, θέλει τα χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και όλα που απορρέουν από την ιδιότητα του πολίτη της, αλλά δεν την θέλει στις συνομιλίες. Και δεν την θέλει γιατί “είναι γνωστοί οι λόγοι”. Και οι λόγοι αυτοί είναι… αρκετοί για να μην συμμετέχει ως μέρος σε ένα ενδεχόμενο τραπέζι διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Έσπευσε, ωστόσο, να προσθέσει, πως εάν θέλει η ΕΕ να συμβάλει «σε μια δίκαιη και μόνιμη λύση στο νησί, μπορεί να διαδραματίσει θετικό ρόλο σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που συνδέονται με την ΕΕ». Δηλαδή, την ΕΕ την θέλουν για τα διαβατήρια και τα κονδύλια. Και κατά άλλα αναφέρεται σε απομόνωση. Ποια απομόνωση; Εκείνη που επιβάλλει η συνεχιζόμενη κατοχή εδαφών της Κύπρου από την Τουρκία.

Ο Έρχιουρμαν δεν τα κάνει όλα αυτά για να δώσει διαπιστευτήρια στην Τουρκία. Αυτά δόθηκαν και βρισκόμαστε στη φάση της διαχείρισης και προώθησης της κατοχικής πολιτικής στο Κυπριακό. Είναι εκφραστής του τουρκικού εθνικισμού και το κάνει με τον καλύτερο τρόπο καθώς έχει και την έξωθεν καλή μαρτυρία. Ή καλύτερα την είχε, καθώς η συμπεριφορά του τον κατατάσσει δίπλα στους προκατόχους του. Δεν τον κατατάσσει δίπλα στον Ακιντζί, ο οποίος μπορεί να μη κατάφερε να διαφοροποιηθεί από την Τουρκία, αλλά τουλάχιστον προσπάθησε.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν ούτε θεωρητικά, ούτε στην πράξη είναι ηγέτης των Τουρκοκυπρίων. Είναι εγκάθετος της Άγκυρας, ο οποίος με τη στάση και την εν γένει συμπεριφορά του απομακρύνει το Κυπριακό από τη λύση. Με τη στάση και τη συμπεριφορά του δημιουργεί προβλήματα και δυσκολίες στις προσπάθειες.

ΜΟΕ αλα Έρχιουρμαν

Θέλει και ζητά διακαώς Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Και έχει μια δική του ερμηνεία για το περιεχόμενο τους. Ο Τουφάν Έρχιουρμαν είναι πολιτικός των ΜΟΕ και όχι της ουσίας του Κυπριακού. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που παραπέμπει στο ροκάνισμα του χρόνου. Σε μια παλιά δοκιμασμένη τακτική της Τουρκίας.

Την ίδια ώρα, εάν πραγματικά επιμένει σε ΜΟΕ, θα μπορούσε να αρχίσει με τους Τουρκοκύπριους. Κι αυτό γιατί με τη στάση του, χρειάζεται- επιβάλλεται- να τα βρει με τους Τουρκοκύπριους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημειώνει στο Politico ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στα ευρωπαϊκά σύνορα, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την ισπανική Θέουτα, υπενθυμίζουν πως η μετανάστευση δεν αποτελεί πλέον μόνο ανθρωπιστικό ζήτημα ή πρόκληση διαχείρισης. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε ορισμένες περιπτώσεις έχει μετατραπεί σε εργαλείο γεωπολιτικού εξαναγκασμού.

Ο πρωθυπουργός αναφέρεται στο ισχύον Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, σημειώνοντας ότι δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων. Παρότι εισάγει μηχανισμούς αλληλεγγύης και μεγαλύτερης ευελιξίας, αυτοί έχουν σχεδιαστεί για διαχειρίσιμες μεταναστευτικές πιέσεις και όχι για περιπτώσεις κατά τις οποίες οι μεταναστευτικές ροές οργανώνονται ή ενισχύονται με στόχο να ασκηθεί πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο πρωθυπουργός υπενθυμίζει στην κρίση που αντιμετώπισε η Ελλάδα στα χερσαία σύνορα με την Τουρκία στον Έβρο το 2020, αλλά και στις αντίστοιχες καταστάσεις που βίωσαν η Λιθουανία, η Πολωνία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021. Όπως επισημαίνει, στις περιπτώσεις αυτές δεν υπήρξε μια σταδιακή αύξηση των αφίξεων, αλλά «ξαφνικές, μαζικές και συχνά συντονισμένες μετακινήσεις ανθρώπων», οι οποίες μπορούν να φτάσουν «σε δεκάδες χιλιάδες μέσα σε λίγες ημέρες».

Ο πρωθυπουργός υπογραμμίζει ότι τέτοιου είδους φαινόμενα ξεπερνούν τις δυνατότητες των εθνικών συστημάτων και δοκιμάζουν συνολικά την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, αναφέρει ότι σε ακραίες συνθήκες η πλήρης εφαρμογή των συνηθισμένων διαδικασιών ασύλου και υποδοχής για όλους τους αφιχθέντες δεν είναι απλώς δύσκολη, αλλά συχνά αδύνατη.

Πρόταση για ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο έκτακτης ανάγκης

Ο πρωθυπουργός αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει σημειώσει η ΕΕ μέσω του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ωστόσο εκτιμά ότι οι υπάρχοντες μηχανισμοί δεν επαρκούν για περιπτώσεις στις οποίες οι μεταναστευτικές ροές χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πίεσης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου για περιπτώσεις μαζικής και εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης, με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια ενεργοποίησης.

Τα κριτήρια αυτά, όπως εξηγεί, θα πρέπει να περιλαμβάνουν τόσο ποσοτικά στοιχεία, όπως η κλίμακα και η ταχύτητα των αφίξεων σε σχέση με τις δυνατότητες μιας χώρας, όσο και ποιοτικούς δείκτες, όπως ενδείξεις συντονισμού, διευκόλυνσης ή εμπλοκής τρίτων χωρών ή οργανωμένων εγκληματικών δικτύων.

Προσωρινές προσαρμογές στις διαδικασίες ασύλου

Ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι, εφόσον ενεργοποιείται ένα τέτοιο ευρωπαϊκό καθεστώς έκτακτης ανάγκης, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν προσωρινές, αναλογικές και αυστηρά ελεγχόμενες προσαρμογές στις συνήθεις διαδικασίες. Τονίζει ότι οι επιταχυνόμενες διαδικασίες ασύλου πρέπει να παραμείνουν μέρος των διαθέσιμων επιλογών, ιδιαίτερα για ανθρώπους που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι σε σαφώς καθορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις ακραίας και δυσανάλογης πίεσης, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα, μέσω ειδικού ευρωπαϊκού καθεστώτος, να αναστείλουν προσωρινά τις αιτήσεις ασύλου για νεοαφιχθέντες και να προχωρούν στην ταχεία επιστροφή όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν. «Αυτό δεν αποτελεί απομάκρυνση από τις αξίες της Ευρώπης, αλλά μια αναγκαία προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες» τονίζει.

Υπογραμμίζει ωστόσο ότι τέτοια μέτρα πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένα, αναλογικά και να συνοδεύονται από ισχυρές δικλείδες ασφαλείας, με πλήρη σεβασμό στο ευρωπαϊκό δίκαιο, στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και στην αρχή της μη επαναπροώθησης.

«Καμία χώρα δεν πρέπει να μένει μόνη»

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο πρωθυπουργός στην ανάγκη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, σημειώνοντας ότι κανένα κράτος-μέλος που αντιμετωπίζει τέτοιου είδους πίεση δεν πρέπει να βρίσκεται μόνο του. Ζητά την αυτόματη ενεργοποίηση επιχειρησιακής στήριξης από ευρωπαϊκούς οργανισμούς, συντονισμένες προσπάθειες επιστροφών και οικονομική και τεχνική βοήθεια όταν τίθεται σε εφαρμογή ένας τέτοιος μηχανισμός.

«Η Ευρώπη ανέκαθεν προσάρμοζε τις πολιτικές της στις μεταβαλλόμενες πραγματικότητες. Το μεταναστευτικό δεν αποτελεί εξαίρεση. Και η αναγνώριση ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο δεν είναι κινδυνολογία — είναι ρεαλισμός» σημειώνει με έμφαση. Ο πρωθυπουργός καλεί την ΕΕ να αποκτήσει τα νομικά και επιχειρησιακά μέσα ώστε να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα, να αποτρέψει όσους επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την ανοιχτή φύση της και να απαντήσει στη νέα πραγματικότητα «σταθερά, νόμιμα και συλλογικά».

Η θέση της Ελλάδας

Στην ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών, την αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την άμεση επιστροφή όσων εισέρχονται παράνομα, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, επέμεινε η ελληνική πλευρά κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης.

Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ο υπουργός Θάνος Πλεύρης παρουσίασε στους Ευρωπαίους ομολόγους του την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αυτή αναπτύσσεται σε άρθρο του στο Politico, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει ένα θεσμικό εργαλείο για την αντιμετώπιση ακραίων περιστάσεων, όπως η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών που σημειώθηκε στη Θέουτα και είχε επιχειρηθεί στον Έβρο το 2020.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο κ. Πλεύρης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία, σημειώνοντας ότι ως χώρα πρώτης υποδοχής γνωρίζει από πρώτο χέρι τις προκλήσεις που συνεπάγεται η διαχείριση αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων και βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ισπανικές αρχές, προκειμένου να συνδράμει όπου χρειαστεί.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει εμπειρία από αντίστοιχες καταστάσεις, υπενθυμίζοντας τα γεγονότα στον Έβρο το 2020, όταν, όπως ανέφερε, αποτράπηκε η οργανωμένη προσπάθεια εισόδου δεκάδων χιλιάδων μεταναστών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, επισήμανε ότι ορισμένες εθνικές πολιτικές, όπως οι μαζικές νομιμοποιήσεις μεταναστών, μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας έλξης για τα κυκλώματα διακίνησης και την παράνομη μετανάστευση, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση διαφωνεί με τις πολιτικές αυτές.

Στο επίκεντρο της ελληνικής παρέμβασης βρέθηκε η ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της προστασίας των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μεγαλύτερη παρουσία της Frontex. Όπως επισημάνθηκε, η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων δεν περιορίζεται μόνο στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά περιλαμβάνει και την αποτροπή των παράνομων αφίξεων, πάντοτε στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία με τρίτες χώρες, η οποία χαρακτηρίστηκε από τον υπουργό καθοριστικής σημασίας για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών.

Κατά το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η ελληνική πλευρά υποστήριξε ακόμη ότι οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επιδεικνύουν ουσιαστική συνεργασία τόσο στη μείωση των μεταναστευτικών ροών όσο και στην αύξηση των επιστροφών, ενώ έγινε ειδική αναφορά στην ανάγκη να αξιολογηθεί η συνεργασία του Μαρόκου σε όλα τα επίπεδα αναφορικά με την κρίση στη Θέουτα.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, συζητήθηκε και η δημιουργία κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες, ενώ υπογραμμίστηκε από τον κ. Πλεύρη ότι το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αποτελεί σημαντική θεσμική κατάκτηση, η οποία όμως μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε συνθήκες κανονικών ή αυξημένων μεταναστευτικών ροών και όχι σε περιπτώσεις οργανωμένης εργαλειοποίησης ή μαζικής εισόδου μεταναστών.

Ο υπουργός τόνισε σε τέτοιες εξαιρετικές περιπτώσεις θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την επιστροφή όσων εισήλθαν παράνομα, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, αναφερόμενος και στο άρθρο του πρωθυπουργού, όπου προτείνεται μια καινοτόμος λύση προστασίας του ευρωπαϊκού χώρου. Όπως υποστήριξε ο υπουργός, μια τέτοια πρόβλεψη δεν συνιστά παρέκκλιση από τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά συμβάλλει στην προστασία της ίδιας της διαδικασίας ασύλου και της εύρυθμης λειτουργίας της. Παράλληλα, ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προετοιμαστεί απέναντι σε αντίστοιχες απόπειρες εργαλειοποίησης τόσο στα χερσαία όσο και στα θαλάσσια σύνορά της.

Η τηλεδιάσκεψη για την Θέουτα

Οι χώρες της ΕΕ αναμένεται σήμερα να επιχειρήσουν να εξαγάγουν τα πρώτα συμπεράσματα από την κρίση στη Θέουτα, μετά τη μαζική είσοδο μεταναστών στον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική, γεγονός που προκάλεσε ένταση μεταξύ της Μαδρίτης και των πιο αυστηρών κρατών-μελών της Ένωσης.

Η πρωτοφανής εικόνα περίπου 60.000 ανθρώπων που πέρασαν στη Θέουτα από το Μαρόκο – σχεδόν όλοι από τους οποίους έχουν πλέον αποχωρήσει – ανέδειξε τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ στο ζήτημα της μετανάστευσης.

Από τη στιγμή που κυκλοφόρησαν οι εικόνες των μαζικών αφίξεων, με πολλούς μετανάστες να περνούν κολυμπώντας γύρω από το φράγμα που χωρίζει τον ισπανικό θύλακα από το Μαρόκο, η Ισπανία βρέθηκε αντιμέτωπη με την αντίδραση αρκετών ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Η τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ την Τρίτη στις 10:00 ώρα Κύπρου αναμένεται να αποτελέσει ευκαιρία για αναζήτηση κοινής θέσης, αλλά και για περαιτέρω ενίσχυση των διαφορετικών προσεγγίσεων.

Τη σκληρότερη γραμμή στη μεταναστευτική πολιτική υποστηρίζουν κυρίως η Ιταλία και η Δανία. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, προειδοποίησε ότι «η ανεξέλεγκτη μετανάστευση αποτελεί απειλή για την Ευρώπη». Οι δύο χώρες είχαν προτείνει την προηγούμενη εβδομάδα την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης Σένγκεν λόγω της κρίσης, πρόταση που απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τη Μαδρίτη και, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι νομικά εφικτή βάσει των κανόνων της ΕΕ.

Αντιπαράθεση για το μεταναστευτικό 

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, η κυβέρνηση του οποίου υποστηρίζει μια πιο ανοιχτή προσέγγιση στο μεταναστευτικό, συμπεριλαμβανομένης της προσπάθειας νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς έγγραφα που βρίσκονται ήδη στη χώρα, αντέδρασε με επιστολή προς τους επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ. Ο Σάντσεθ κατηγόρησε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες για «εγωιστική» στάση και ήταν ο πρώτος που ζήτησε έκτακτη σύνοδο των κρατών-μελών για μια «κοινή απάντηση» σε παρόμοιες κρίσεις.

Λίγες ώρες αργότερα, 22 χώρες, με επικεφαλής την Ιταλία, τη Δανία, τη Γερμανία και την Ουγγαρία, έστειλαν αντιεπιστολή ζητώντας επίσης επείγουσες συνομιλίες, αλλά με διαφορετικό στόχο: τη συνέχιση της πίεσης για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική. Η Γαλλία, ένα από τα σημαντικότερα κράτη-μέλη της ΕΕ, αποστασιοποιήθηκε από την πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση στη Θέουτα χρησιμοποιείται για πολιτικούς σκοπούς. Το Παρίσι τόνισε επίσης ότι η μεγάλη πλειονότητα των μεταναστών που πέρασαν στον ισπανικό θύλακα είχε ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο.

Στις προπαρασκευαστικές συνομιλίες των πρεσβευτών της ΕΕ τη Δευτέρα, ο Ισπανός εκπρόσωπος εξέφρασε «απογοήτευση» για την έλλειψη στήριξης από άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη. Παράλληλα, ενώ όλες οι χώρες εξέφρασαν την «αλληλεγγύη» τους προς τη Μαδρίτη, ορισμένα κράτη-μέλη διερωτώνται αν οι πρόσφατες πολιτικές της Ισπανίας έδωσαν το μήνυμα ότι «οι πόρτες είναι ανοιχτές».

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τις συνομιλίες ευκαιρία για την εξαγωγή «μαθημάτων» και τη διαμόρφωση μιας «κοινής ευρωπαϊκής απάντησης» στις προκλήσεις της παράτυπης μετανάστευσης. Η επικεφαλής της Κομισιόν κάλεσε τη Δευτέρα την ΕΕ να ενισχύσει τη δράση της σε πέντε τομείς: την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης μέσω συνεργασίας με χώρες-εταίρους, την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, τη δημιουργία συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, την εξάρθρωση δικτύων διακινητών και την ενίσχυση των επιστροφών.

Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τη συνάντηση της Τρίτης «πρώτο βήμα» και ανέφερε ότι αναμένει το θέμα να συζητηθεί και στην επόμενη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυστηροποιήσει σημαντικά τους μεταναστευτικούς της κανόνες τους τελευταίους μήνες, μεταξύ άλλων επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να μεταφέρουν απορριφθέντες αιτούντες άσυλο σε ειδικά κέντρα επιστροφής που βρίσκονται εκτός των συνόρων της Ένωσης.

Στο μεταξύ, η Ιταλία ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή της ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ισπανία, ενώ η Φινλανδία και η Δανία άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλεισμού της Ισπανίας από τον χώρο Σένγκεν.

Τί λένε Μαρόκο-Μαδρίτη για την Θέουτα

Το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι οι πρόσφατες μαζικές διελεύσεις προς τους ισπανικούς θύλακες της Θέουτα και της Μελίλια τροφοδοτήθηκαν από την παραπληροφόρηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από τα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων και από την παρερμηνεία μιας απόφασης της ισπανικής κυβέρνησης που απαγορεύει την άμεση επαναπροώθηση μεταναστών που συλλαμβάνονται στη θάλασσα.

Πάντως, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ισπανικών υπηρεσιών πληροφοριών, οι Αρχές του Μαρόκου όχι μόνο δεν εμπόδισαν τη μαζική μετακίνηση προς το συνοριακό πέρασμα του Ταραχάλ, αλλά διευκόλυναν τη διέλευση του πλήθους και αξιοποίησαν πολιτικά τον διεθνή αντίκτυπο των γεγονότων. Η κρίση αιφνιδίασε την ισπανική κυβέρνηση, η οποία εκείνη την περίοδο είχε στραμμένη την προσοχή της στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές και θεωρούσε ότι οι σχέσεις με τον νότιο γείτονά της βρίσκονταν υπό έλεγχο.

Αρχικά είχαν διατυπωθεί διάφορες εκτιμήσεις για τα πιθανά κίνητρα του Ραμπάτ, όπως η πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ στην Αλγερία ή ακόμη και ο ανταγωνισμός για τη φιλοξενία του τελικού του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου του 2030. Σύμφωνα όμως με τις ισπανικές υπηρεσίες, δεν υπήρχε συγκεκριμένο σχέδιο ή προμελετημένη απόφαση, αλλά μία εξέλιξη που τελικά ξέφυγε από τον έλεγχο.

Η αφορμή για τη μαζική μετακίνηση ήταν, σύμφωνα με την έρευνα, ψευδής πληροφορία που διαδόθηκε μέσω κοινωνικών δικτύων και εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων, μετά την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας. Η απόφαση επιβεβαίωνε ότι οι μετανάστες που φθάνουν κολυμπώντας στη Θέουτα και τη Μελίγια δεν μπορούν να επαναπροωθούνται άμεσα («hot returns»), αλλά απαιτείται η έναρξη διοικητικής διαδικασίας, όπως συμβαίνει και με όσους φθάνουν με πλοιάρια.

Το μήνυμα που έφθασε σε χιλιάδες νέους Μαροκινούς, χωρίς προοπτικές στη χώρα τους, ήταν ότι η Ισπανία θα τους δεχόταν. Το 2021, σύμφωνα με την ισπανική ανάλυση, οι μαροκινές αρχές είχαν συμβάλει στη διάδοση ανάλογων φημών, οδηγώντας τότε περισσότερους από 10.000 ανθρώπους στη Θέουτα, ενώ το 2024 είχαν παρέμβει εγκαίρως για να τις ανακόψουν. Αυτή τη φορά, όμως, επέλεξαν να μην αντιδράσουν.

Να σημειωθεί ότι υπάρχουν εκτιμήσεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις κινεζικές μυστικές επιχειρήσεις, πως η μεταναστευτική κρίση στην Θέουτα οργανώθηκε από το Ισραήλ, λόγω της στάσης της Ισπανίας στο Παλαιστινιακό.

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ τονίζει ότι, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα των προηγούμενων ετών, ακόμη και αν η σχετική εγκύκλιος εκδοθεί στα τέλη Αυγούστου, οι νέοι φοιτητές θα έχουν στη διάθεσή τους μόλις λίγες εργάσιμες ημέρες για να ολοκληρώσουν όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες. Θα πρέπει να εγγραφούν στο τμήμα επιτυχίας τους, να εξασφαλίσουν τη βεβαίωση εγγραφής από τη γραμματεία του ιδρύματος, να υποβάλουν αίτημα αναβολής στράτευσης στη Στρατολογία και να λάβουν τη σχετική αναβολή πριν από την ημερομηνία κατάταξης.

Όπως αναφέρει στην ερώτησή του, τα χρονικά περιθώρια γίνονται ακόμη πιο ασφυκτικά, καθώς οι περισσότερες γραμματείες των πανεπιστημίων επαναλειτουργούν μετά τις 24 Αυγούστου λόγω των θερινών διακοπών, ενώ για την υποβολή αίτησης αναβολής στη Στρατολογία απαιτείται η προσκόμιση της βεβαίωσης εγγραφής.

Για τον λόγο αυτό ζητά να εκδοθεί άμεσα η εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας και να δοθεί στους νέους φοιτητές επαρκές χρονικό περιθώριο, τουλάχιστον πέντε εργάσιμων ημερών, ώστε να ολοκληρώσουν χωρίς τον κίνδυνο κυρώσεων όλες τις απαραίτητες διαδικασίες για την εγγραφή τους και την αναβολή της στράτευσής τους. Παράλληλα, ζητά να υπάρξει αντίστοιχη μέριμνα και για όσους πρόκειται να φοιτήσουν σε δομές μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και η αναγκαία ευελιξία από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στις περιπτώσεις όπου οι βεβαιώσεις εγγραφής εκδοθούν μετά την ημερομηνία κατάταξης, χωρίς υπαιτιότητα των ενδιαφερομένων.

Ο Μιχάλης Κατρίνης υπογραμμίζει ότι η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει πως κανένας νέος δεν θα βρεθεί αντιμέτωπος με τον κίνδυνο να χαρακτηριστεί ανυπότακτος ή να υποστεί τις συνέπειες δυσλειτουργιών και καθυστερήσεων της ίδιας της διοίκησης.

Επίσης παιδιά κάνουν οι πολύ νέοι, δηλαδή, δεν έχουν ακόμα προλάβει να φοβηθούν από τις δυσκολίες της ζωής και όπως ήδη είπα, οι πολύ φτωχοί. Μάλλον γιατί αυτοί δεν έχουν και πολλά πράγματα να χάσουν. Αντίθετα, η σημερινή γενιά των τριαντάρηδων δύσκολα ανταλλάσσει την ελευθερία της με τις υποχρεώσεις της οικογένειας.

Πολλώ μάλλον της πολυμελούς οικογένειας. Είναι θέμα αστικής κουλτούρας! Προτιμούν να μεγαλώνουν γατιά ή σκυλιά γιατί έτσι και την ευαισθησία τους εξασκούν και δεν φορτώνονται με περίσσεια βαρών. Πού να κουβαλάς στην Μύκονο ή την Πάρο πολλά κουτσούβελα; Δεν θα βρίσκουν ξαπλώστρες. Άσε που μπορεί να καούν κιόλας…

Όσο για τις γυναίκες, πρέπει να πλησιάσουν τα σαράντα, για να πάρουν την μεγάλη απόφαση της μητρότητας. Με ό,τι μπορεί αυτό να σημαίνει. Κι όσο για το ισχύον δραματικό, δημογραφικό πρόβλημα… Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω.

Παιδιά και αμβλώσεις

Επίσης τεράστιο κοινωνικό ζήτημα αποτελεί και η ανθούσα βιομηχανία των ημινόμιμων-ημιπαράνομων αμβλώσεων που μαστίζει τη χώρα. Η έλλειψη σεξουαλικής ενημέρωσης, αλλά και οι ανεπιθύμητες κυήσεις ανεβάζουν τον αριθμό τους σε 300.000 ετησίως! Το επίσης υπαρκτό σκάνδαλο της σχεδόν αναπόφευκτης πλέον καισαρικής – που επίσης είναι ανασταλτικός παράγων για την τεκνοποίηση–  δεν το θίγω εδώ.

Ποιός όμως τολμάει να τα βάλει με τις μαιευτικές κλινικές και το καρτέλ των γυναικολόγων; Κάτι προσπάθησε να ψελλίσει μία “πυρηνικός” – άλλου τύπου – η Καρυστιανού, αλλά τα έκανε θάλασσα. Μπερδεύοντας το δικαίωμα της γυναίκας στο σώμα της το ίδιο με τις υποχρεώσεις όλων μας προς την κοινωνία και την πατρίδα.

Το κύριο βάρος των επιχειρήσεων, σύμφωνα με την Πυροσβεστική, εντοπίζεται σε τρία σημεία: Στο νότιο τμήμα προς Λούμπα, βορειοανατολικά προς Αγία Παρασκευή και Άγιο Νεκτάριο και νοτιοανατολικά προς τη Μονή Παναχράντου. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις «δούλευαν» όλο το βράδυ για να περιοριστούν οι εστίες φωτιάς και να αναχαιτιστούν οι αναζωπυρώσεις, για τις οποίες θα συνεχίσουν να βρίσκονται σε επιφυλακή, καθώς όπως επισημαίνεται από την Πυροσβεστική, δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού.

Με το πρώτο φως της ημέρας, τα εναέρια μέσα ξεκίνησαν τις ρίψεις από αέρος για να ενισχύσουν εκ νέου τη μάχη της κατάσβεσης. Συγκεκριμένα επιχειρούν 450 πυροσβέστες με 126 οχήματα και 22 ομάδες πεζοπόρων τμημάτων, εθελοντές με πλήθος υδροφόρων οχημάτων, ενώ από αέρος έχουν διατεθεί μέχρι στιγμής 2 αεροσκάφη και 4 ελικόπτερα.

Παράλληλα, μηχανήματα έργου που έχουν διατεθεί από τις Περιφέρειες Αττικής και Στερεάς Ελλάδας, από τη διοίκηση Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών, συνεχίζουν τις προσπάθειες για διανοίξεις αντιπυρικών ζωνών σε συνεργασία με τη δασική υπηρεσία. Επιπλέον, συνδρομή στο έργο της κατάσβεσης παρέχει ομάδα «ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ». Δυνάμεις της ΕΛΑΣ και του ΕΚΑΒ παραμένουν σε διασπορά στην ευρύτερη περιοχή της πυρκαγιάς, ενώ λεωφορεία του Πυροσβεστικού Σώματος και των Ενόπλων Δυνάμεων βρίσκονται στην περιοχή για την διευκόλυνση της μετακίνησης πολιτών, εφόσον απαιτηθεί.

Η μεγαλύτερη μάχη με τις φλόγες εξακολουθεί να δίνεται πάνω από την Ψάθα, όπου παραμένουν διάσπαρτες ενεργές εστίες, με τον κίνδυνο αναζωπυρώσεων να είναι αυξημένος. Οι πυροσβέστες εργάστηκαν όλη τη νύχτα για την κατάσβεση των μικρών εστιών και τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της φωτιάς με το πρώτο φως της ημέρας και τη συνδρομή των εναέριων μέσων.

Στην επιχείρηση συμμετέχουν 450 πυροσβέστες με 126 οχήματα, 22 πεζοπόρα τμήματα, εθελοντές και υδροφόρες, ενώ ενισχύονται από 46 πυροσβέστες από τη Γαλλία και τη Ρουμανία με οκτώ οχήματα. Τη Δευτέρα επιχείρησαν συνολικά 34 εναέρια μέσα, εκ των οποίων 23 αεροσκάφη και 11 ελικόπτερα, με τρία να έχουν συντονιστικό ρόλο.

Πολιτικές επικρίσεις

Το κόμματα κράτησαν χαμηλούς τόνους το πρώτο διάστημα των πυρκαγιών, όμως αρχίζουν να εντείνονται οι επικρίσεις, τόσο για παραλείψεις του κρατικού μηχανισμού, όσο και τον ισχυρισμό του Μαξίμου ότι ευθύνεται η κλιματική αλλαγή.  «Τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει όσο ποτέ άλλοτε στην ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας, αποκτώντας περισσότερα εναέρια και επίγεια μέσα, αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες, προσλαμβάνοντας προσωπικό και οργανώνοντας καλύτερα τον κρατικό μηχανισμό. Όμως υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα», ανέφερε πρόσφατα ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Το ΠΑΣΟΚ απορρίπτει την κλιματική κρίση ως επαρκή εξήγηση για τις καταστροφές, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για ελλείψεις στην πρόληψη, στον σχεδιασμό, στον συντονισμό και στην αξιολόγηση των επιχειρησιακών σχεδίων. Παράλληλα, ζητά πλήρη αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων Anti-nero και ΑΙΓΙΣ, έλεγχο των εναέριων μέσων και των σχετικών συμβάσεων, καθώς και ενίσχυση και ομογενοποίηση του προσωπικού του Πυροσβεστικού Σώματος.

Επιμένει ακόμη στην ανάγκη αντιμετώπισης των αιτιών των πυρκαγιών στην πηγή τους, με έμφαση στη συντήρηση των ηλεκτρικών δικτύων, στη διαχείριση της καύσιμης ύλης και στην προστασία κρίσιμων υποδομών. «Η Ελλάδα χρειάζεται κράτος που προλαμβάνει, όχι κράτος που απολογείται πάνω στα αποκαΐδια. Χρειάζεται Πολιτική Προστασία με σχέδιο, όχι επικοινωνιακή ετοιμότητα».

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. κατηγορεί τον πρωθυπουργό ότι «επιμένει στον αυτοθαυμασμό για την ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού, την ώρα που η χώρα μετρά νεκρούς πυροσβέστες, καμένες περιουσίες, τεράστια οικολογική καταστροφή και χιλιάδες πολίτες που αγωνιούν για το αύριο», καυτηριάζοντας το γεγονός ότι «επικαλείται την ένταση των καιρικών φαινομένων, χρησιμοποιώντας ως άλλοθι μια δικαιολογία, που στο παρελθόν αρνιόταν στους πολιτικούς του αντιπάλους». «Ο σχεδιασμός οφείλει να προσαρμοστεί» σημειώνει ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. και τονίζει πως «το 112 δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική πολιτική προστασίας».

Για «μια άθλια και υποκριτική προσπάθεια να δικαιολογήσει τις τεράστιες καταστροφές, όταν το «προσάναμμα» για τις μεγάλες πυρκαγιές είναι οι τεράστιες ελλείψεις σε μέσα και προσωπικό στην Πυροσβεστική και τις δασικές υπηρεσίες, η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδιασμού προστασίας των δασών με έμφαση στην πρόληψη» έκανε λόγο το ΚΚΕ. «Τι άλλο πρέπει να συμβεί για να παραδεχτεί την τραγική αποτυχία της πολιτικής του;» διερωτήθηκε δηκτικά η Νέα Αριστερά.

Αίτημα για διεξαγωγή συζήτησης προ ημερησίας διατάξεως στη Βουλή για τις πολιτικές αλλά και ποινικές ευθύνες για την εθνική καταστροφή που βιώνει η Ελλάδα λόγω των πυρκαγιών κατέθεσε ο επικεφαλής της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, ζητώντας την παραίτηση μάλιστα του πρωθυπουργού. «Για πανικό, αντιφάσεις και θεσμικό χάος που εκπέμπει η κυβέρνηση Μητσοτάκη», κάνει λόγο η ΝΊΚΗ.

Πυρκαγιά στο Πήλιο

Σε εξέλιξη βρίσκεται πυρκαγιά που ξέσπασε λίγο πριν τη μία το μεσημέρι σε αγροτοδασική βλάστηση στον Άγιο Λαυρέντιο Μαγνησίας. Επί τόπου έχουν σπεύσει και επιχειρούν 30 πυροσβέστες με μία ομάδα πεζοπόρου της 10ης ΕΜΟΔΕ και 8 οχήματα, ενώ από αέρος κινητοποιήθηκαν 3 αεροσκάφη. Στην επιχείρηση συνδράμει με υδροφόρες ο Δήμος Βόλου.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του περιστατικού το ΕΣΚΕΔΙΚ λαμβάνει συνεχή εικόνα από drone μέσω θερμικής και οπτικής κάμερας. Για την διερεύνηση των αιτίων της πυρκαγιάς κινητοποιήθηκε το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Μαγνησίας.

Πόνος και οργή

Στα Μέγαρα αγνοείται και ένας κτηνοτρόφος που δεν έχει δώσει σημεία ζωής και βρισκόταν στο βουνό, στη Βένιζα Μεγάρων, στις πλαγιές του όρους Πατέρα. Ξέσπασε ο πατέρας ενός εκ των πέντε νεκρών των τελευταίων εφιαλτικών ημερών και, συγκεκριμένα, του πυροσβέστη συντονιστή που έχασε τη ζωή του στην Ψάθα, όπου σκοτώθηκε και ένας ιδιώτης Δανός πιλότος.

«Σήμερα έχασα τον γιο μου σε ένα από τα ελικόπτερα. Δεν γύρισε σπίτι. Θα σας πάω γαμιώντας μέχρι να κλείσω τα μάτια μου. Θα σας κυνηγάω και από το τάφο μου». Αυτό το μήνυμα έγραψε ο Γιώργος Θεοδωρόπουλος πατέρας του πιλότου του πυροσβεστικού Bell ο οποίος σκοτώθηκε χθες στην Ψάθα.

Πάνω από 80.000 στρέμματα καμένου δάσους είναι η έως τώρα αποτίμηση για το Πόρτο Γερμενό. Αναζωπύρωση έχει εκδηλωθεί περίπου δύο χιλιόμετρα βόρεια της Λούμπας, στην περιοχή μεταξύ Λούμπας και Ψάθας, σύμφωνα με την ΕΡΤ. Η εστία βρίσκεται σε δασική έκταση με πευκοδάσος, όπου επιχειρούν ισχυρές επίγειες δυνάμεις και ομάδες δασοκομάντος για τον άμεσο περιορισμό της. Η Πυροσβεστική Υπηρεσία υπενθυμίζει ότι η συντριπτική πλειονότητα των πυρκαγιών εξακολουθεί να οφείλεται σε ανθρώπινη αμέλεια.

Ένα συγκλονιστικό βίντεο μέσα από το καμένο σπίτι της οικογένειας Χαλκιά δημοσίευσε ο γιος του αγαπημένου ηθοποιού Τάσου Χαλκιά, Άρης, όπου αποτυπώνεται το μέγεθος της καταστροφής από τη φωτιά στο Πόρτο Γερμενό. Ο Άρης Χαλκιάς βρέθηκε μαζί με τον πατέρα του τη Δευτέρα στο καμένο σπίτι τους στο Πόρτο Γερμενό, όπου όπως φαίνεται και στο βίντεο δεν έμεινε τίποτα… Στο βίντεο μάλιστα εμφανίζεται αποκαρδιωμένος ο Τάσος Χαλκιάς να ψάχνει μέσα στα αποκαΐδια οτιδήποτε θα μπορούσε να σωθεί…

Σύμφωνα με τη μελέτη, μεταξύ 2023 και 2025, 268.509 Ισραηλινοί εγκατέλειψαν τη χώρα για χρονικά διαστήματα τουλάχιστον τριών μηνών. Περισσότεροι από 90.900 Ισραηλινοί παρέμειναν εκτός Ισραήλ, για τρεις συνεχόμενους μήνες ή περισσότερο. Αυτό ακολούθησε την αποχώρηση 91.499 Ισραηλινών για παρατεταμένες περιόδους το 2024, καθώς και 86.509 το 2023. Οι ετήσιες αναχωρήσεις μεταξύ 2010 και 2019 ανέρχονταν κατά μέσο όρο σε περίπου 60.000 άτομα τον χρόνο. Από το 2013 έως το 2015, μόλις 183.219 Ισραηλινοί είχαν φύγει για αντίστοιχα χρονικά διαστήματα.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, Ιτάι Άτερ. «Το 2025 συνεχίζουμε να βλέπουμε βαθιά ανησυχητικούς αριθμούς Ισραηλινών που εγκαταλείπουν τη χώρα για σημαντικό χρονικό διάστημα, προσθέτοντας στο κύμα εξόδου που παρατηρήθηκε το 2023 και το 2024», αναφέρεται στη μελέτη του καθηγητή.

«Τα στοιχεία αυτά από μόνα τους δεν αποτελούν ακόμη απειλή για την ανθεκτικότητα του Ισραήλ. Ωστόσο, κοιτάζοντας μπροστά, και εάν δεν υπάρξει αλλαγή, υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία ότι η μετανάστευση θα κλιμακωθεί με τρόπο που θα θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την οικονομία του Ισραήλ», πρόσθεσε ο Άτερ. Η μελέτη αποτυπώνει σοβαρές ανησυχίες ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί και θα επιδεινωθεί, δημιουργώντας ένα φαινόμενο “χιονοστιβάδας”.

Ιστορικό καταστροφής

Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα μετά την επιχείρηση “Πλημμύρα του Αλ Άκσα” τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ βρίσκεται σε πολεμική κατάσταση σε πολλαπλά μέτωπα. Δύο χρόνια πολέμου στη Γάζα δεν κατάφεραν να καταστρέψουν τη Χαμάς και τις ένοπλες δυνάμεις της, παρά το γεγονός ότι αυτός ήταν ο αρχικός στόχος του Τελ Αβίβ.

Ο πόλεμος στη Γάζα, οι εκστρατείες εκτοπισμού πληθυσμών και οι συγκρούσεις με τον Λίβανο και το Ιράν, καθώς και οι σφοδρές επιθέσεις στην Υεμένη, προκάλεσαν καταστροφικά αντίποινα από τον λεγόμενο “Άξονα της Αντίστασης” τα τελευταία τρία χρόνια. Ο αποκλεισμός της Υεμένης στη ναυσιπλοΐα προς το Ισραήλ προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στην ισραηλινή οικονομία, επιφέροντας μεγάλες απώλειες εσόδων και το κλείσιμο του νότιου λιμανιού του Εϊλάτ.

Οι επιθέσεις με ρουκέτες, drones και πυραύλους από τη Χεζμπολάχ και το Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του τελευταίου γύρου συγκρούσεων, επηρέασαν επίσης την ισραηλινή οικονομία. Στην αρχή του τελευταίου αμερικανοϊσραηλινού πολέμου, η Χεζμπολάχ και το Ιράν έπληξαν το διυλιστήριο πετρελαίου της Χάιφα, προκαλώντας πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, η αποκατάσταση και η επαναλειτουργία του χώρου δεν αναμένεται να ολοκληρωθούν πριν από το 2028. Οι έφεδροι των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων βρίσκονται στα πρόθυρα κατάρρευσης και δυσκολεύονται να διατηρήσουν τη συνεχιζόμενη στρατιωτική παρουσία στο νότιο Λίβανο, λόγω ελλείψεων σε ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμό. Την ίδια στιγμή, το οπλοστάσιο και οι μαχητικές δυνάμεις της Χεζμπολάχ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανέπαφα.

Στους βόρειους οικισμούς του Ισραήλ, η οικονομία και οι υποδομές έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από τις επιχειρήσεις της Χεζμπολάχ τα τελευταία τρία χρόνια. Δεκάδες χιλιάδες Ισραηλινοί εξακολουθούν να αρνούνται να επιστρέψουν στις περιοχές αυτές. Παράλληλα, οι Ισραηλινοί εμφανίζονται ιδιαίτερα δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση Νετανιάχου. Η αποτυχία στρατολόγησης των υπερορθόδοξων φοιτητών των γιεσιβά στον στρατό συνεχίζει να βαθαίνει την πολιτική κρίση ανάμεσα στην αντιπολίτευση και τον κυβερνητικό συνασπισμό του Νετανιάχου.

Τα σκάνδαλα διαφθοράς, καθώς και τα σχέδια δικαστικής μεταρρύθμισης του Νετανιάχου το 2023, συνέβαλαν επίσης στην αυξανόμενη δυσαρέσκεια που ωθεί περισσότερους Ισραηλινούς να εγκαταλείψουν τη χώρα. Αρκετά ισραηλινά μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης χαρακτηρίσει την τάση αυτή ανησυχητική.

Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, περισσότεροι από 69.000 Ισραηλινοί είχαν αναχωρήσει από τη χώρα: «Ιστορικά, μεγάλο μέρος της ισραηλινής μετανάστευσης αποδιδόταν στην αναζήτηση καλύτερων οικονομικών ευκαιριών. Ωστόσο, πολλοί από αυτούς που εγκαταλείπουν σήμερα το Ισραήλ αποδίδουν την απόφασή τους στη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση, ειδικά στις αλλαγές πολιτικής που, σύμφωνα με τους επικριτές τους, θα υπονομεύσουν τη δημοκρατία, ή στην τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας του Ισραήλ», έγραψε η Times of Israel.

Ήταν συνήθης πρακτική η πυρπόληση της πολιορκούμενης πόλης. Οι μεγαλύτερες φωτιές που μνημονεύονται, οφείλονταν σε πολέμους και ο Θουκυδίδης αναφέρεται μόνον μια φορά, εν τάχει, σε φυσικές πυρκαγιές. Γράφει συγκεκριμένα -όσον αφορά στους εμπρησμούς- για την προσπάθεια των Σπαρτιατών να γονατίσουν τις Πλαταιές, χωρίς να ξοδέψουν πολύ χρόνο:

«Έφεραν δεμάτια κλαδιά και τα στοίβαζαν στο κενό που ήταν ανάμεσα στο ανάχωμα και στο τείχος της πολιτείας. Και όταν το κενό αυτό γέμισε γρήγορα, (δούλευαν πολλά χέρια) άρχισαν να ρίχνουν δεμάτια απ᾽ το ύψος του αναχώματος, όσο μακριά μπορούσαν και σ᾽ άλλα μέρη του τείχους. Άναψαν φωτιά με θειάφι και πίσσα, κι έγινε μια πυρκαγιά τέτοια που ποτέ, ως τότε, δεν είχε δει κανείς αναμμένη από ανθρώπου χέρι. Στα βουνά, βέβαια, όταν με τον άνεμο τρίβονται ξερόκλαδα στα δάση, πολλές φορές πιάνει φωτιά και ξεσπούν πυρκαγιές [2.77.5]. Οι φλόγες ήσαν τεράστιες κι αν είχε φυσήξει άνεμος, όπως είχαν ελπίσει οι εχθροί, οι Πλαταιείς δεν θα είχαν γλιτώσει». Και έτσι προσπερνά το θέμα που μας απασχολεί.

Έμμεσα συμπεραίνεται ότι οι πυρκαγιές από φυσικά αίτια πρέπει να ήταν τρομερές, γιατί ήταν αδάμαστες. Πιθανόν η μη αναφορά σε αυτές να οφείλεται στη νοοτροπία των συγγραφέων της εποχής: Τις έβλεπαν ως μοιραία φυσικά γεγονότα, στα οποία ο άνθρωπος δεν είχε να αντιτάξει άμυνες, κι άπαξ και οι πολίτες γλίτωναν τη ζωή τους και τα ζώα τους, αυτό θεωρείτο αρκετό. Ουδέν αξιομνημόνευτο δηλαδή, αφού η φύση βασίλευε ακαταμάχητη, οπότε ο πολίτης ήταν τυχερός που είχε επιβιώσει.

Το κλίμα

Όπως δείχνουν τα γραφτά που μας έχουν απομείνει, οι Έλληνες τότε και οι Ρωμαίοι αργότερα (κυρίως οι Ρωμαίοι πρέπει να πούμε) έβλεπαν χρηστικά τη φύση και αντιμετώπισαν σοβαρό πρόβλημα κάποια στιγμή με τις αποψιλώσεις. Αν σήμερα οι πόλεμοι γίνονται για πολύτιμες γαίες, τότε ήταν πολύτιμα τα δάση ως πρώτη ύλη. Όμως η αιτία για την πιθανή απουσία μεγάλων πυρκαγιών δεν συνδέεται μόνο με την αποψίλωση. Έπαιξε μήπως ρόλο το ότι ίσως έχει αλλάξει σημαντικά το κλίμα τα τελευταία 2.500 χρόνια; Οι ειδικοί θεωρούν ότι το κλίμα δεν έγινε χειρότερο από μόνο του και εκτιμούν ότι όλες οι αρνητικές αλλαγές (πλημμύρες, πυρκαγιές, καύσωνες) οφείλονται στην άμετρη δόμηση και εν γένει σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Η αρχαία Ελλάδα δεν ξέρουμε αν είχε ποτέ καύσωνες, που κι αυτοί με την παρατεταμένη ξηρασία προκαλούν φωτιές. Οι καύσωνες δεν αναφέρονται ως κάτι αξιοσημείωτο στην αρχαιότητα. Η παρατεταμένη ζέστη ήταν θέμα που αφορούσε όπως φαίνεται άλλους λαούς, όπως τους Αιθίοπες, όχι τους Έλληνες. Πιθανόν, βέβαια, να ήταν και αυτό αποτέλεσμα της ρεαλιστικής αντιμετώπισης των συγγραφέων και των πολιτών εν γένει. Δεν θεωρούσαν τη ζέστη ως κάτι τρομερό, αλλά είχαν αποδεχθεί ότι ήταν μια φυσιολογική δυσχέρεια, στην οποία δεν μπορούσαν να βρουν τεχνολογικές λύσεις, πέραν από κατάλληλους τρόπους οικοδόμησης των κατοικιών και φύλαξης των τροφίμων.

Τα επίπεδα ανοχής των ανθρώπων στη ζέστη, εξάλλου, άλλαξαν σχετικά πρόσφατα με την καθιέρωση των κλιματιστικών. Πριν από 2.000-3.000 χρόνια στρατιώτες και ζώα άντεχαν σε τρομερές πορείες, κουβαλώντας μάλιστα και οπλισμό σε άνυδρες περιοχές της Μικράς Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Η μεγάλη ζέστη παρέμενε ζήτημα για τις μακρινές εκστρατείες και οι Έλληνες, όπως και οι Ρωμαίοι μάλλον άντεχαν. Πιθανόν λοιπόν να υπήρχαν και τότε καύσωνες, αλλά οι άνθρωποι τους άντεχαν και δεν τους θεωρούσαν κάτι αξιοσημείωτο.

Ο Ξενοφών πάντως δεν στέκεται σε καύσωνες στα κείμενά του και μόνον για την απειλή φωτιάς που έβαλαν εχθροί μιλά σε κάποιο σημείο της μεγάλης του περιπέτειας. Οι άνδρες του είχαν περάσει τα πάνδεινα και πολλοί νομίζουν ότι μόλις είδαν από μακριά τον Εύξεινο Πόντο ανέκραξαν οι δόλιοι το “Θάλαττα, Θάλαττα” όλο λαχτάρα, λόγω της ζέστης που τους είχε τσακίσει.

Όμως στα βουνά και στα οροπέδια της μακράς πορείας και στις μάχες που έδωσαν (από τις οποίες επέζησαν οι μισοί), όπως προκύπτει από την Κύρου Ανάβαση και την Κάθοδο των Μυρίων, οι Έλληνες είχαν αντιμετωπίσει κυρίως χειμώνα στα δύσβατα αυτά μέρη, χιόνια παρά καύσωνες. Μάλλον από λαχτάρα και νόστο για τον θαλασσινό τόπο τους και τους ήπιους χειμώνες του ανέκραξαν  περιχαρείς “Θάλαττα” -και όχι από δίψα ή από την έκθεση σε πολλή ζέστη. Δεν έχουμε κατά συνέπεια γραφτά που να υποδηλώνουν καύσωνες τότε, ούτε όμως και γραφτά περί του αντιθέτου, τα δε σύγχρονα κλιματολογικά μοντέλα αναφέρονται ασαφώς σε σχεδόν ίδιο κλίμα με το σημερινό όσον αφορά στην αρχαία Ελλάδα, χωρίς να υπάρχει βεβαιότητα.

Μετακινήσεις και πληθυσμός

Άλλος ένας λόγος που οι πυρκαγιές λογικά ήταν μάλλον σπάνιες, ήταν οι λιγοστές μετακινήσεις. Οι άνθρωποι δεν περιδιάβαιναν στα δάση μέρα νύχτα, χωρίς σοβαρό λόγο. Τα μέσα μεταφοράς ήταν λίγα και πολύτιμα. Οι δε πληθυσμοί ήταν μικροί. Σε όλα τα μεσογειακά κράτη, περιλαμβανομένης της Γαλλίας και της Βρετανίας και των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής στα ενδότερα (δηλαδή όλα τα κράτη στα οποία είχε επεκταθεί ο ρωμαϊκός ιμπεριαλισμός) ήταν όλος κι όλος 60 εκατομμύρια.

Ο δε πληθυσμός της Ελλάδας μαζί με τις αποικίες της στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο προ Ρωμαίων και συγκεκριμένα γύρω στο 400 π.Χ. εκτιμάται ότι ήταν το πολύ δέκα εκατομμύρια, ενώ κατά τον 8ο αι. π.Χ. οι Έλληνες υπολογίζεται ότι ήταν το πολύ ένα εκατομμύριο όλοι κι όλοι. Την εποχή που οι Έλληνες ήταν θεωρητικά μόλις ένα εκατομμύριο, ο πληθυσμός όλης της γης εκτιμάται ότι ήταν 110 εκατομμύρια.

Ακόμα και η Αθήνα κατά τον 4ο αι. π.Χ. είχε 60.000 πολίτες και μαζί με τους ξένους και τους δούλους έφθανε ίσως τις 300.000. Οι περισσότεροι άνθρωποι ζούσαν τότε για λόγους ασφαλείας σε οικισμούς όπως και σήμερα. Η δε Σπάρτη είχε ακόμη μικρότερο πληθυσμό, αφού οι “καθαρόαιμοι” πολίτες της υπολογίζονταν μαζί με τις γυναίκες τους, στους 20.000 περίπου την ίδια περίοδο.

Απλώς, σε αντίθεση με τους εμπόρους Αθηναίους, οι Σπαρτιάτες ήταν επαγγελματίες πολεμιστές και έτσι παρότι λιγότεροι, ακόμα και με την “ευρεία επιρροή” στην περιοχή τους, ήταν εξίσου υπολογίσιμοι με τους πολυπληθέστερους Αθηναίους στις μάχες. Όπως και να έχει, με ένα εκατομμύριο κατοίκους σε όλη την Ελλάδα όλους κι όλους, ήταν δυσκολότερο να προκληθεί από ανθρωπογενή δραστηριότητα πυρκαγιά στα δάση.

Επιπλέον, η χρήση γης για κτηνοτροφία και αγροτοκαλλιέργειες δεν ήταν συμβατή με δάση. Ακόμα και ο Πεισίστρατος είχε αποψιλώσει την Αττική για να δοθεί γη στους αγρότες και στους κτηνοτρόφους, με αποτέλεσμα οι δασικές πυρκαγιές να σπανίζουν ή να μην απειλούν πάντως την Αθήνα. Στο βιβλίο του καθηγητή Δασολογίας Γεωργίου Τσουμή “Δάση και Περιβάλλον στην Αρχαία Ελλάδα” αναφέρονται μεταξύ άλλων και οι πολλοί νόμοι που προστάτευαν τα ιερά άλση, κάτι που δείχνει ότι ακόμα κι αυτά ήταν υπό σταθερή απειλή για λόγους ξύλευσης.

Στους Νόμους του Πλάτωνα διαβάζουμε ότι όσοι παραβίαζαν το νόμο για τα ιερά άλση και τις ιερές κρήνες, αν ήταν δούλοι μαστιγώνονταν ή αν ήταν πολίτες χρεώνονταν με πολύ υψηλά πρόστιμα (764b). Ενδιαφέρουσα είναι και μια μελέτη για το φυσικό περιβάλλον στην αρχαία Ελλάδα. Εκεί αναφέρεται η πρόταση του Πλάτωνα, οι ιδιοκτήτες γης να πληρώνουν πρόστιμο αν φωτιά από τη δική τους ιδιοκτησία μεταδιδόταν σε ξυλεία που υπήρχε σε γειτονικές εκτάσεις. Αυτό όμως δεν στόχευε τόσο στην προστασία του δάσους από φωτιές, όσο στην προστασία της πολύτιμης ξυλείας, αφού η κατασκευή μιας τριήρους απαιτούσε πάνω από 200 δέντρα και μάλιστα από διαφορετικά είδη. Ο Όμηρος αναφέρει ότι ο Οδυσσέας για το σχετικά μικρό δικό του καράβι είχε κόψει 20 δέντρα.

Ο πρώτος νόμος για την προστασία των δασών στην Ελλάδα ψηφίστηκε το 1861 και μάθημα για τις δασικές πυρκαγιές διδάχτηκε σε ελληνικό πανεπιστήμιο για πρώτη φορά το 1963. Οι πολλές πυρκαγιές, πέραν της κλιματικής αλλαγής, άρχισαν μετά το 1960 στην ουσία, λόγω των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, όπως η κτηνοτροφία, αλλά και του τουρισμού και της ανάπτυξης θερέτρων. Αρνητικό ρόλο έπαιξε και η εγκατάλειψη της περιφέρειας, διότι αυξήθηκε κάθετα η διαθέσιμη βιομάζα. Δραματικό αποτέλεσμα είχε και η δημιουργία οικισμών σε επαφή, ή και μέσα στα δάση…