Οι στρατιωτικοί σχεδιασμοί έχουν στόχο να προσφέρουν στον πρόεδρο Τραμπ και στη στρατιωτική ηγεσία μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του πολέμου. Αυτό επιδιώκεται μέσω της ανάπτυξης έως και τριών αεροπλανοφόρων, μαζί με τα συνοδευτικά τους πλοία, στην περιοχή κατά τη διάρκεια του προσεχούς Νοεμβρίου.

Οι ίδιοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι οι κινήσεις αυτές παραμένουν στο στάδιο του σχεδιασμού και ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση για την υλοποίησή τους, σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα The Wall Street Journal.

Οι τρεις ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων αναμένεται να συγκεντρώνουν συνολικά περίπου 20.000 στρατιωτικούς και έως 150 μαχητικά αεροσκάφη. Επιπλέον, περιλαμβάνουν σημαντικό αριθμό αντιτορπιλικών με δυνατότητες εκτόξευσης πυραύλων και αντιμετώπισης πυραυλικών επιθέσεων.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, περίπου 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί βρίσκονται ήδη αναπτυγμένοι στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Τα αεροπλανοφόρα των οποίων εξετάζεται η ανάπτυξη είναι το USS George Washington, που βρισκόταν στην Αραβική Θάλασσα, το USS George H.W. Bush, το οποίο βρίσκεται στον Ινδικό Ωκεανό, καθώς και το USS Theodore Roosevelt, που αναχώρησε πρόσφατα από το Σαν Ντιέγκο και αναμένεται να διασχίσει τον Ειρηνικό Ωκεανό με κατεύθυνση προς την περιοχή.

Η εφημερίδα The Wall Street Journal είχε αποκαλύψει νωρίτερα τα σχέδια ανάπτυξης των τριών αεροπλανοφόρων. Οι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι οι κινήσεις του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού πραγματοποιούνται παράλληλα με την αποστολή από την Καλιφόρνια μιας αμφίβιας ομάδας μάχης τριών πλοίων, γνωστής ως ομάδα «Makin Island».

Η συγκεκριμένη δύναμη ενδέχεται να ενωθεί με την αμφίβια ομάδα «Boxer», η οποία βρίσκεται αναπτυγμένη στη Μέση Ανατολή εδώ και αρκετούς μήνες.Κάθε μία από τις ομάδες αυτές διαθέτει περισσότερους από 4.000 ναύτες και πεζοναύτες.

Τραμπ: «Πιθανή» η επέκταση των βομβαρδισμών

Σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Time, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είναι «πιθανό» να διευρύνει τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Με αυτόν τον τρόπο, υποδηλώνει ότι οι στρατιωτικές επιλογές παραμένουν στο τραπέζι για την κυβέρνησή του.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ είχε ξεκινήσει τον πόλεμο σε συντονισμό με το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, πριν ακολουθήσει προσωρινή παύση των συγκρούσεων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για την επίτευξη μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Ωστόσο, οι συνομιλίες κατέρρευσαν αργότερα και οι δύο πλευρές συνέχισαν να ανταλλάσσουν σποραδικές επιθέσεις. Τα νέα πλοία ενδέχεται να αντικαταστήσουν δυνάμεις που βρίσκονται ήδη στην περιοχή. Παράλληλα, η νέα ανάπτυξη πολεμικών πλοίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προετοιμάζεται διεύρυνση του πολέμου.

Οι αξιωματούχοι τόνισαν ότι οι νέες ναυτικές δυνάμεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αντικατάσταση μονάδων που βρίσκονται εδώ και μήνες στη θάλασσα, ιδιαίτερα στην περίπτωση που ο Τραμπ αποφασίσει τελικά να μην επεκτείνει εκ νέου τη σύγκρουση.

Το USS George H.W. Bush είχε αναχωρήσει από τη Βιρτζίνια τον Μάρτιο, ενώ το USS George Washington εγκατέλειψε τη βάση του στην Ιαπωνία τον Μάιο και έφθασε στη Μέση Ανατολή τον Αύγουστο.

Το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, από την πλευρά του, βρισκόταν πρόσφατα στον Ειρηνικό Ωκεανό, επιστρέφοντας στο Σαν Ντιέγκο μετά από μακρά ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή. Κατά τη διάρκεια αυτής της αποστολής είχαν διατυπωθεί παράπονα σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης και τον περιορισμένο αριθμό στάσεων σε λιμάνια.

Τέλος, η ομάδα «Makin Island» αναμένεται επίσης να αντικαταστήσει την ομάδα «Boxer», στην οποία συμμετέχει η 11η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών, με έδρα το Καμπ Πέντλετον της Καλιφόρνιας και παρουσία στην περιοχή από τον Μάρτιο.

Με την εκλογή του Μιτεράν, ο τότε υπουργός Εσωτερικών ο Γκαστίν Ντεφέρ ανακοίνωσε στις 26 Μαΐου  την αναστολή της εκτέλεσης των μέτρων απέλασης των αλλοδαπών, θεωρώντας ότι οι ξένοι εργαζόμενοι εν πολλοίς κακοπληρωμένοι βέβαια, συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη της Γαλλίας!

Όσοι ήμασταν τότε στη Γαλλία για σπουδές, βιώσαμε τα ακόλουθα που κυκλοφόρησαν ευρύτατα αμέσως μετά τις εκλογές του 1981: Η Γάλλοι βιομήχανοι τόνισαν στον Μιτεράν χωρίς περιστροφές ότι αν συνεχίζονταν οι απελάσεις θα κατέρρεε η γαλλική βιομηχανία! Οι φθηνοί παράνομοι μετανάστες με τις χαμηλές αποδοχές τους, ήταν λοιπόν μια σημαντική ένεση ανταγωνιστικότητας!

Τόσο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων του πολυμερούς “Γύρου της Ουρουγουάης” (1986-1994) όσο και του “Γύρου της Ντόχα” (2001-15), η απελευθέρωση της μετακίνησης  επαγγελματιών και επιστημόνων που συνδέονται με τις υπηρεσίες (της ονομαζόμενης Συμφωνίας GATS, προϊόν του “Γύρου της Ουρουγουάης”) όπως και των ανειδίκευτων εργαζομένων-μεταναστών κέρδισε έδαφος. Ο λόγος ήταν απλός για τη δεύτερη κατηγορία. Οι φοβισμένοι μετανάστες, παράνομοι και μη, είναι στην πράξη πιο ευάλωτοι στους μισθολογικούς εκβιασμούς της εργοδοσίας και τις μειωμένες μισθολογικές αποδοχές.

Το μεταναστευτικό ζήτημα, και η νέα βίαια ολική επανεκκίνηση της παγκόσμιας οικονομίας μέσω του προσφυγικού, οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα: Τα φθηνά χέρια αφθονούν πλέον στον πλανήτη. Είναι η λύση που έψαχνε απεγνωσμένα το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα σε ένα πρόβλημα, που χαρακτηρίζεται από μια ιδιαίτερη πολυπλοκότητα.

Οι παράγοντες που την προσδιορίζουν δεν περιορίζονται μόνο στο σεβασμό της ζωής και την προστασία των μεταναστών και προσφύγων, κάτι φυσικά αδιαμφισβήτητο. Υπάρχουν και άλλοι, οι οποίοι όταν αγνοούνται ή υποβαθμίζονται, τότε οι λύσεις που δίνονται είναι είτε λάθος, είτε ακόμη και μοιραίες.

Στο πλαίσιο αυτό δεν μπορεί λοιπόν να οικοδομηθεί μια πολιτική που πατά μόνο στα ανθρωπιστικά στοιχεία και στην προσωρινή παραμονή των μη προσκεκλημένων μεταναστών και προσφύγων στις χώρες υποδοχής. Σκοπιμότητες που συνδέονται με τη φθηνή τους εργασία είναι μια κυρίαρχη συνιστώσα του προβλήματος.

Μεταναστευτικό-προσφυγικό: Ένα οξύμωρο σχήμα

Σύμφωνα με τα παραπάνω λοιπόν, οι υποστηρικτές των ανοικτών συνόρων, από όποιον πολιτικό χώρο και αν προέρχονται, γίνονται απλώς φερέφωνα των επιλογών της φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και των υψηλών κερδών μέσω των μισθών πείνας των μεταναστών, που επηρεάζουν δυσμενώς και τις αυξήσεις των μισθών των υπόλοιπων εργαζομένων.

Ως εκ τούτου, η  πρόταξη εκ μέρους των συντηρητικών πολιτικών δυνάμεων, τα περί πολυπολιτισμικής κοινωνίας, είναι ο “φερετζές” της οικονομικής εκμετάλλευσης των μεταναστών-προσφύγων και της αδυναμίας εφαρμογής των επίσημων μισθολογικών ρυθμίσεων! Και εδώ βιώνουμε ένα οξύμωρο σχήμα που αφορά τις Ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις κυρίως. Ενώ οι ηγέτες και οι οπαδοί Ακροδεξιών πολιτικών σχηματισμών είναι κατά των μεταναστών, οι επιχειρηματίες-χρηματοδότες τους παραμένουν αναφανδόν υπέρ τους καθώς εξασφαλίζουν υπερκέρδη από τη φθηνή τους εργασία!

Τέλος, η εργαλειοποίηση του ζητήματος από διάφορες κυβερνήσεις (Βλ. ΗΠΑ και η φημολογούμενη εκ μέρους τους μαζική συντονισμένη εισροή χιλιάδων προσφύγων στην Ισπανία μετά την άρνησή του Πέδρο Σαντσέθ για συνδρομή υπέρ του Τραμπ στο Ιράν), οι γεωπολιτικές σκοπιμότητες και άλλα πολλά έρχονται να συμπληρώσουν το πάζλ της πολυπλοκότητας.

Είναι το σκάκι πάνω στο οποίο κινείται η ασύδοτη οικονομική εκμετάλλευση και οι εκάστοτε γεωπολιτικές στρατηγικές έχοντας ως αιχμή του δόρατος τους μετανάστες και τους πρόσφυγες. Και εδώ έρχεται προς συζήτηση και το ευαίσθητο θέμα της απόδοσης της ιθαγένειας σε μη προσκεκλημένους μετανάστες-πρόσφυγες και στους απογόνους τους. Η χαλάρωση των όρων απόδοσης ιθαγένειας, εισάγει εν δυνάμει διάφορες προκλήσεις  πολιτικής υφής.

Δεν υπάρχουν διεθνείς κανόνες που οφείλουμε να σεβαστούμε στο ζήτημα αυτό. Η απόδοση της ιθαγένειας εντάσσεται στην ατζέντα των θεμάτων που αφορούν στην εθνική κυριαρχία και μόνο. Τέλος, στο μεταναστευτικό – προσφυγικό βέβαια συγκρούεται η αλληλεγγύη που δείχνουν οι λαοί με την τάση για όλο και πιο ισχυρή διεθνοποίηση της φθηνής εργασίας, στον ορίζοντα απρόβλεπτων γεωπολιτικών εξελίξεων και στοχευμένων στρατηγικών.

Οι μελετητές συμφωνούν ότι ο Καρκαβίτσας έγραψε τις “Φρεγάδες” το 1899 ως ένα αλληγορικό καμπανάκι αφύπνισης. Ήταν το δικό του “κατηγορώ” ενάντια στον κοινωνικό εγωισμό και τον πολιτικό διχασμό της εποχής του, αλλά και η δική του πικρή διαπίστωση μετά την ήττα του 1897. Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, χωρίς να το ξέρει, περιέγραψε με λογοτεχνικούς όρους τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό που οδήγησε και στη σύγχρονη πολιτική κόντρα για τους “νοικοκύρηδες” και τους “κακομοίρηδες”.

Ο Κοινωνικός Διαχωρισμός

Όπως στο διήγημα υπάρχει το χάσμα ανάμεσα στους καπετάνιους που κοιμούνται στα βελούδα και τους σκλάβους που σαπίζουν στις αλυσίδες, έτσι και στην πολιτική γλώσσα του σήμερα ο διαχωρισμός σε “νοικοκύρηδες” και “κακομοίρηδες” χρησιμοποιείται έντεχνα για να χωρίσει την κοινωνία. Η εξουσία συνεχίζει να χρησιμοποιεί αυτές τις “ταμπέλες” για να χαϊδέψει τα αυτιά των μεν και να υποτιμήσει τους δε.

Η ειδοποιός διαφορά του σήμερα είναι ποιος είναι “νοικοκύρης” και ποιος είναι “κακομοίρης”. Όταν ο πλούσιος γίνεται πλουσιότερος και ο φτωχός φτωχότερος, τα όρια των λέξεων θολώνουν, ξεφτίζουν, χάνονται. Στη δύση του 2026, ο τίμιος εργαζόμενος που πασχίζει να κρατήσει όρθιο το σπίτι του με το υστέρημά του, βαφτίζεται υποτιμητικά “κακομοίρης” επειδή αδυνατεί να ακολουθήσει τον παραλογισμό της ακρίβειας.

Αντίθετα, ο όρος “νοικοκύρης” παραχωρείται ως προνόμιο μόνο σε όσους έχουν την πολυτέλεια να μην κοιτούν τις τιμές, να μην μετρούν τα έξοδα και να απολαμβάνουν τους καρπούς μιας τεχνητής ευημερίας. Η εξουσία, αποκομμένη στο δικό της “κατάστρωμα”, αρνείται να δει ότι το αληθινό νοικοκυριό σήμερα συντηρείται από εκείνους που η ίδια επιλέγει να περιφρονεί.

Η ψευδαίσθηση της “Ατομικής Σωτηρίας”

Στην εξέλιξη του διηγήματος, οι φρεγάδες ακινητοποιούνται από την απόλυτη μπουνάτσα και ο καπετάνιος στέλνει το πλήρωμα στη στεριά για να μαζέψει τροφή. Εκεί, το περιφρονημένο ναυτόπουλο, ο “κακομοίρης”, ανακαλύπτει τυχαία μια κρυφή σπηλιά που αναβλύζει το “αθάνατο νερό” της ζωής. Όταν όμως το μυστικό μαθεύεται, οι ναύτες και οι καπετάνιοι τρέχουν αφηνιασμένοι στο σημείο.

Το πιο διαχρονικό στοιχείο είναι η σκηνή στη σπηλιά. Γιατί σφάζονται οι ναύτες; Επειδή ο καθένας θέλει να πιει πρώτος και μόνος του το “αθάνατο νερό”. Όμως στο τέλος της σφαγής τούτο μολύνεται, στερεύει και χάνεται. Στη σημερινή πραγματικότητα, αυτό μεταφράζεται στον διχασμό και τον κοινωνικό αυτοματισμό: η τάση να κοιτάζει ο καθένας το “νοικοκυριό” του, αδιαφορώντας αν ο διπλανός του (“ο κακομοίρης”) καταστρέφεται.

Αντί η κοινωνία να ενωθεί απέναντι στα κοινά προβλήματα, στρέφεται ο ένας εναντίον του άλλου, παλεύοντας για τα ψίχουλα (μια επιδότηση, ένα επίδομα, μια φοροαπαλλαγή), με αποτέλεσμα η “πηγή” της συλλογικής ευημερίας να στερεύει για όλους. Η σύνδεση αυτή αποδεικνύει ότι η ελληνική κοινωνία, διαχρονικά, εξακολουθεί να ταλαιπωρείται από τα ίδια σύνδρομα. Οι όροι αλλάζουν, τα πολιτικά κόμματα αλλάζουν, αλλά η “σφαγή στη σπηλιά”, δηλαδή η αδυναμία μας να λειτουργήσουμε ως σύνολο με αλληλεγγύη, παραμένει το πιο ζωντανό και επίκαιρο κομμάτι της ιστορίας μας.

Ο Καρκαβίτσας, ο “Κακομοίρης” και η ανατροπή της αλαζονείας

Στο διήγημα, το ναυτόπουλο είναι ο εύκολος στόχος, ο περιφρονημένος “κακομοίρης”. Ο Καρκαβίτσας είναι ξεκάθαρος: το ναυτόπουλο δεν είναι απλώς φτωχό, είναι ο απόλυτος παρίας. Είναι “κασιδιάρης” (σημαδεμένος, άρρωστος), τον έχουν “για ψυχικό” (δηλαδή από ελεημοσύνη, απλήρωτο υπηρέτη) και «ξεκόβει από τ’ άλλα παιδιά». Είναι ο κοινωνικά αποκλεισμένος, ο “κακομοίρης” με την βαθύτερη, ταξική και μεταφορική έννοια. Στη σύγχρονη ρητορική, ο “κακομοίρης” συχνά αντιμετωπίζεται με μια τάση υποτίμησης, ως κάποιος που “δεν προσπάθησε αρκετά” ή που “βολεύεται με τα λίγα”, σε αντίθεση με τον “άξιο νοικοκύρη”.

Ο Καρκαβίτσας όμως ανατρέπει αυτή την αλαζονεία, δείχνοντας ότι η κάθαρση και το θαύμα ξεκινούν από τον πιο αδικημένο, ενώ η απληστία των υπολοίπων φέρνει την καταστροφή. Το ναυτόπουλο βρίσκει την κρυφή πηγή με το “αθάνατο νερό”, λούζεται, γιατρεύεται και νιώθει το κορμί του να δυναμώνει. Στη σημερινή πραγματικότητα, αυτό το “θαύμα” δεν είναι μεταφυσικό, είναι η ελπίδα για μια καλύτερη ζωή, η αξιοπρέπεια, η αναζήτηση μιας “πηγής” (μιας δίκαιης ζωής, μιας ανάσας) μέσα στο σκοτάδι της καθημερινής επιβίωσης. Ο λαός σήμερα πράγματι ζητά αυτό το “θαύμα”, προσπαθώντας να βγει από τη μοίρα του “κακομοίρη” που του φορτώνουν. Να γίνει επιτέλους, “νοικοκύρης στον τόπο του” με την πραγματική έννοια του όρου!

Είναι επίσης πιθανόν ένα μέρος των μη εγγεγραμμένων επιτυχόντων, ιδιαίτερα εκείνων με υψηλές επιδόσεις, να διεκδίκησε και να εξασφάλισε θέση, ή υποτροφία στο εξωτερικό. Άλλωστε, πολλά παιδιά βλέπουν ότι γνωστοί τους, με “βαριά χαρτιά” στο χέρι, βρίσκουν πολύ πιο αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας στο εξωτερικό, οπότε δεν μοιάζει παράλογο να επέλεξαν να ακολουθήσουν τη διαδρομή αυτή μια ώρα αρχύτερα. Ας σημειώσουμε επίσης ότι και ένα διόλου ασήμαντο ποσοστό των τύποις εγγεγραμμένων δεν θα εμφανιστεί στο αμφιθέατρο, καθώς θα αναζητήσει μια καλύτερη, για τα δεδομένα του, επιλογή.

Όσοι είμαστε ενεργοί δάσκαλοι αντιλαμβανόμαστε, εδώ και αρκετά χρόνια, κάτι ιδιαίτερα ανησυχητικό και στενόχωρο. Ίσως πολλές φορές να αρνούμαστε να το δεχθούμε, αλλά η εικόνα που συναντούμε καθημερινά στις τάξεις μας δείχνει πως ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό των μαθητών μας αποστασιοποιείται από την προσπάθεια. Ο έμπειρος δάσκαλος διαβάζει την πνευματική όρεξη ή ανορεξία ενός παιδιού στο βλέμμα του μέσα σε δευτερόλεπτα.

Και, δυστυχώς, για μια σημαντική μερίδα παιδιών στις μέρες μας, η όποια προσπάθεια γίνεται “με το στανιό” και χωρίς το πάθος, το μεράκι και την αγάπη που θα της έδιναν τη ζωτική πνοή που θα τη νοηματοδοτούσε. Δεν μιλώ για την περιστασιακή απροθυμία ή αποστασιοποίηση που μπορεί να οφείλεται σε συγκυριακούς λόγους, αλλά για κάτι βαθύτερο και πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμο.

“Τα έχουν όλα τα παιδιά”…

“Τα έχουν όλα” ακούγεται συχνά, αλλά μήπως τελικά τα παιδιά δεν έχουν εκείνα που κάνουν τη σπίθα να ανάψει; Ας σκεφτούμε λίγο τι βλέπουν και ακούν τα παιδιά μας: Ποια η εικόνα των γονιών τους, των προοπτικών που βλέπουν να διανοίγονται γύρω τους και τα πρότυπα που επιδοκιμάζουμε συλλογικά. Αν τα αναλογιστούμε αυτά, ίσως μπορέσουμε να βρούμε αρκετούς λόγους για τους οποίους η αποστασιοποίηση από μια προσπάθεια που δε φαίνεται να σου επιστρέφει όφελος, μας φανεί λογική.

Σε ποιο αξιακό υπόβαθρο να στηρίξουν τα παιδιά μας την προσπάθεια αυτή; Πού να θεμελιώσουν την επιμονή και την υπομονή που απαιτούν οι ανθρώπινες δράσεις με μακρόπνοο ορίζοντα; Η υπόσχεση της “κονόμας” δεν φαίνεται να είναι αρκετή για να πείσει τις νεανικές ψυχές που διατηρούν ακόμη κάποια αλέκιαστα στοιχεία, από την μουτζούρα του κόσμου της Θεάς Οικονομίας, που δημιουργήσαμε και στον οποίο όλα ανάγονται σε μετρούμενους δείκτες, οι οποίοι συνεχώς βελτιώνονται, ενώ οι ψυχές μας συνεχώς μαυρίζουν.

Δεν μιλάμε λοιπόν απλώς για παιδιά που δεν γράφτηκαν σε ένα πανεπιστήμιο. Το ερώτημα είναι ευρύτερο: Τι σχέση έχουν οι νέοι άνθρωποι με την εκπαίδευση, την εργασία, την προσπάθεια και τελικά με το ίδιο το μέλλον τους; Ίσως εδώ αποκτά ενδιαφέρον και ένα ακόμη στατιστικό εύρημα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΕ για το 2025, το 11% των νέων ηλικίας 15-29 ετών ανήκει στην κατηγορία των NEETs (neither in employment nor in education and training), δηλαδή ούτε εργάζεται, ούτε φοιτά σε πανεπιστήμια ή σχολές, ούτε συμμετέχει σε οποιαδήποτε μορφή εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Στη χώρα μας το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 13,6%· υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται μόνο στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.

Και το ελληνικό παράδοξο δεν σταματά εδώ: Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή εικόνα, όπου οι νέοι με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης εμφανίζουν γενικά υψηλότερα ποσοστά NEET, στην Ελλάδα το φαινόμενο αφορά σε αξιοσημείωτο βαθμό και νέους που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους σε πανεπιστήμια και έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Μπορεί, τελικά, αυτό που θέλουν να μας πουν τα παιδιά μας μέσω των επιλογών τους να συμπυκνώνεται εύστοχα στους στίχους του υπέροχου τραγουδιού “Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον” του Διονύση Τσακνή. Όχι επειδή αρνούνται το μέλλον γενικά, αλλά επειδή αποστρέφονται το μέλλον όπως εμείς τους το προσφέρουμε. Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για όλους μια μελέτη που θα συγκέντρωνε τα στοιχεία απ’ όλα τα Πανεπιστήμια της χώρας και θα αναζητούσε τους μη εγγραφέντες, ώστε να καταγράψει τους λόγους που έκαναν αυτή την επιλογή…

Ο Αργύρης Μυστακίδης είναι Φυσικός, Φροντιστής, Εκπαιδευτικός Αναλυτής.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο 32χρονος φέρεται να έσπασε με βαριοπούλα την τζαμαρία της μεζονέτας και να εισέβαλε στο εσωτερικό της. Ακολούθησε αιματηρό επεισόδιο, κατά τη διάρκεια του οποίου φέρεται να επιτέθηκε με αιχμηρό αντικείμενο τόσο στην πρώην σύντροφό του όσο και στον 33χρονο άνδρα, τραυματίζοντάς τους σοβαρά. Την ώρα του περιστατικού μέσα στην κατοικία βρίσκονταν και ανήλικα παιδιά.

Σοβαρά οι δύο τραυματίες

Οι δύο τραυματίες μεταφέρθηκαν με τις αισθήσεις τους στο Ασκληπιείο Βούλας, με την κατάστασή τους να χαρακτηρίζεται σοβαρή. Για την υπόθεση, ο 32χρονος αλλοδαπός προσήχθη στο Τμήμα Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Λαυρεωτικής, ενώ οι αστυνομικές Αρχές διερευνούν τις ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η επίθεση.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο, με τη συμμετοχή και άλλων μεγάλων δυνάμεων, και επιχειρεί να επαναλάβει την προσπάθεια του 2022 για την ασφαλή μεταφορά σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Η τότε συμφωνία, στην οποία είχαν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο η Τουρκία και ο ΟΗΕ, κατέρρευσε έναν χρόνο αργότερα.

Το νέο εγχείρημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ρωσία και η Ουκρανία, οι οποίες αντιπροσωπεύουν από κοινού περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων αποστολών σιταριού, έχουν εντείνει τις επιθέσεις στις λιμενικές εγκαταστάσεις της άλλης πλευράς στη Μαύρη Θάλασσα. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι επιθέσεις συνέβαλαν στην άνοδο των προθεσμιακών τιμών του σιταριού σε υψηλό τριών ετών τον Αύγουστο.

Μια συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών πραγματοποιήθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με στόχο να δοθεί το έναυσμα στη νέα διπλωματική πρωτοβουλία. Στη συνάντηση συμμετείχαν Τούρκοι αξιωματούχοι και εκπρόσωποι των ΗΠΑ, της Ευρώπης, της Ινδίας και της Αιγύπτου. Σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Bloomberg, οι συμμετέχοντες συζήτησαν μια «στενά καθορισμένη και αμοιβαία συμφωνία», η οποία θα προβλέπει την ελεύθερη εμπορική ναυσιπλοΐα και την προστασία λιμανιών και ενεργειακών υποδομών.

Μαύρη Θάλασσα: Οι ρωσικοί όροι για εκεχειρία

Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν είχε δηλώσει νωρίτερα τον Σεπτέμβριο ότι έλαβε «θετική» απάντηση από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι σχετικά με την επανασύσταση ενός διαδρόμου μεταφοράς σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα. Ωστόσο, ο Ουκρανός υπουργός Γεωργίας Τάρας Βισότσκι δήλωσε πρόσφατα ότι δεν βλέπει θετικές ενδείξεις πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί τους επόμενους μήνες.

Παράλληλα, σύμφωνα με το Bloomberg, η Ρωσία έχει θέσει αυστηρούς όρους για την επαναφορά μιας συμφωνίας στη Μαύρη Θάλασσα, μεταξύ των οποίων η μερική άρση κυρώσεων και σημαντικές στρατιωτικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε δηλώσει τον Σεπτέμβριο ότι η επιστροφή στη συμφωνία του 2022 είναι «εντελώς απαράδεκτη και μη ρεαλιστική», υποστηρίζοντας ότι η Ουκρανία είχε καταχραστεί την προηγούμενη συμφωνία.

Το Bloomberg μεταδίδει επίσης ότι ο Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή πως οι ουκρανικές προτάσεις για τον τερματισμό των επιθέσεων, μεταξύ άλλων και στη Μαύρη Θάλασσα, παραμένουν στο τραπέζι, αφήνοντας ωστόσο να εννοηθεί ότι αυτές διατυπώθηκαν ως αποτέλεσμα των ρωσικών αντιποίνων. Ο Ρώσος πρόεδρος τόνισε ότι η Μόσχα θα αποφασίσει πώς θα απαντήσει με βάση τα δικά της συμφέροντα.

1. ΔΕΠΑ Εμπορίας — ο πιο άμεσος δικαιούχος: Η ΔΕΠΑ Εμπορίας εμπορεύεται και προμηθεύει φυσικό αέριο, εισάγοντάς το μέσω αγωγών από Βουλγαρία/Τουρκία και μέσω του τερματικού Ρεβυθούσας, ενώ ελέγχεται 100% από το ΤΑΙΠΕΔ (δημόσιο). Είναι ενεργή σε νέες συμφωνίες LNG: διπλασιάζει τις ποσότητες LNG από τις ΗΠΑ μέσω της Venture Global, στέλνει νέα φορτία LNG στη Ρεβυθούσα, και υπέγραψε δήλωση προθέσεων μεταφοράς αερίου με τη Naftogaz για τον χειμώνα 2025-2026. Επίσης κατέχει το 29% στην Ηλεκτροπαραγωγή Αλεξανδρούπολης (840 MW) και το 20% στη Gastrade, που λειτουργεί το FSRU Αλεξανδρούπολης — άρα κερδίζει και από την υποδομή εισαγωγής, όχι μόνο από την εμπορία.

2. Mytilineos — κάθετα ολοκληρωμένος όμιλος με βαρύ αποτύπωμα στο αέριο. Ο όμιλος στοχεύει σε μερίδιο 30% στην προμήθεια ρεύματος έως το 2026, με τον ΔΕΗ και τη Mytilineos να ελέγχουν μαζί το 75% της αγοράς. Σημαντικό: ο κλάδος Ενέργειας ευνοήθηκε από την ενδυνάμωση παρουσίας στην προμήθεια φυσικού αερίου στα Βαλκάνια και τη ΝΑ Ευρώπη, με σχέδια επέκτασης σε όλη την Ευρώπη, και απάντηση στις μειωμένες τιμές αερίου ήταν η γεωγραφική επέκταση με νέο γραφείο διανομής αερίου στη Δυτική Ευρώπη.

3. HELLENiQ ENERGY (πρώην ΕΛΠΕ). Αν και πούλησε το 35% της ΔΕΠΑ Εμπορίας στο ΤΑΙΠΕΔ τον Δεκέμβριο του 2024, παραμένει βασικός παίκτης στα πετρελαιοειδή /αέριο και συμμετείχε στην έκτακτη σύσκεψη ασφάλειας εφοδιασμού με το ΥΠΕΝ μαζί με τη Motor Oil. 4. ΔΕΗ. Προωθεί ενεργά και φυσικό αέριο για το σπίτι, ως ο μεγαλύτερος πάροχος ρεύματος στην Ελλάδα, και διατηρεί μονάδες αερίου στο χαρτοφυλάκιο ηλεκτροπαραγωγής της παράλληλα με τις ΑΠΕ.

5. Chevron και ExxonMobil — οι νέοι “μεγάλοι ξένοι παίκτες” στους υδρογονάνθρακες. Αυτές είναι οι εταιρείες που εμφανίζονται πιο έντονα στις πρόσφατες δηλώσεις της νέας ηγεσίας: Ο Σταύρος Παπασταύρου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην παρουσία Chevron και ExxonMobil στην Ελλάδα, με ένα πιθανό κοίτασμα να εκτιμάται έως 10 δισ. ευρώ, ενώ το ενδιαφέρον της ExxonMobil βρέθηκε στο επίκεντρο συνάντησης εργασίας του υπουργού και του υφυπουργού.

6. Διαχειριστές υποδομών αερίου (ΔΕΣΦΑ, Gastrade/FSRU, TAP, IGB). Αυτές οι εταιρείες υποδομής (αγωγοί, τερματικοί σταθμοί) κερδίζουν από τη ροή αερίου ανεξαρτήτως του ποιος το προμηθεύει — όσο περισσότερο αέριο διέρχεται, τόσο μεγαλύτερα τα έσοδα από τέλη διαμετακόμισης. Ο “διάδρομος Νότου-Βορρά” που περιέγραψε ο Παπασταύρου τους αφορά άμεσα.

Η έλλειψη μπαταριών ευνοεί το αέριο

Μια σημαντική παρατήρηση: η κατάσταση στην ενέργεια δεν είναι “είτε-είτε” (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ή Φυσικό Αέριο). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μεγάλοι όμιλοι (Mytilineos, ΔΕΠΑ, ΔΕΗ) δεν είναι αμιγώς εταιρείες αερίου — έχουν επίσης τεράστιο χαρτοφυλάκιο σε ΑΠΕ: η Mytilineos είχε συνολικό χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ 13,7 GW, και η ΔΕΠΑ αναπτύσσει φωτοβολταϊκά πάνω από 800 MW με χρηματοδότηση 390 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα δεν είναι τόσο “αέριο εναντίον ΑΠΕ” στο επίπεδο εταιρικών συμφερόντων — οι ίδιοι όμιλοι κερδίζουν και από τα δύο. Το πραγματικό ζήτημα είναι μάλλον ότι η έλλειψη αποθήκευσης διατηρεί τη δομική ανάγκη για αέριο ως εφεδρεία, πράγμα που ευνοεί ειδικά όσους ελέγχουν μονάδες αερίου και υποδομές εισαγωγής — δηλαδή η καθυστέρηση στις μπαταρίες λειτουργεί έμμεσα προς όφελος της υπάρχουσας υποδομής αερίου, ανεξάρτητα από τις προθέσεις των επιμέρους εταιρειών.

Η αμερικανική Venture Global

Η Venture Global, είναι ο αμερικανικός προμηθευτής LNG που η ΔΕΠΑ Εμπορίας διπλασίασε τις ποσότητες μαζί της. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2013 από τον Michael Sabel, τραπεζίτη ενέργειας, και τον Robert Pender, δικηγόρο. Ο Pender είχε εργαστεί πάνω από 28 χρόνια στη χρηματοδότηση ενεργειακών έργων, ήταν επί μία δεκαετία επικεφαλής στη Hogan Lovells σε διεθνή χρηματοδότηση έργων, με συνολική εμπειρία σε έργα αξίας 35+ δισ. δολαρίων (αιολικά, βιομάζα, υδροηλεκτρικά, LNG, πυρηνικά).

Η δομή ελέγχου είναι το πιο ενδιαφέρον σημείο. Μετά το IPO (αύξηση μετοχικού κεφαλαίου μέσω δημόσιας προσφοράς) τον Ιανουάριο του 2025, η κεφαλαιοποίηση έφτασε τα 60,5 δισ. δολάρια, αλλά οι δύο ιδρυτές διατήρησαν το 98% του συνολικού ποσοστού των ψήφων, μέσω προνομιακών μετοχών που έχουν 10 ψήφους η καθεμία έναντι 1 ψήφου για τις κοινές μετοχές κατηγορίας. Δηλαδή, παρόλο που η εταιρεία είναι πλέον εισηγμένη και ανοιχτή σε δημόσιους επενδυτές, ο πραγματικός έλεγχος παραμένει αποκλειστικά στα χέρια Sabel-Pender, μέσω της Venture Global Partners II, LLC, που είναι η ελέγχουσα μέτοχος.

Βασικοί επενδυτές πριν το IPO: Η Stonepeak Infrastructure Partners επένδυσε 1,3 δισ. δολάρια στο τερματικό Calcasieu Pass, με άλλους βασικούς επενδυτές την Kiewit Corporation και την Energy Capital Partners — όλα μεγάλα ονόματα στην υποδομή /ιδιωτικά κεφάλαια ενέργειας στις ΗΠΑ. Πελάτες-εταίροι μεγάλης κλίμακας: Η εταιρεία είχε εξασφαλίσει μακροχρόνια συμβόλαια με μεγάλους ενεργειακούς ομίλους όπως η Shell και η BP, και είχε συμβόλαια αγοράς (SPAs) με αναμενόμενα συνολικά έσοδα περίπου 107 δισ. δολαρίων στη διάρκεια ζωής τους.

Η Venture Global είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς αμερικανικού LNG παγκοσμίως — στοχεύει να έχει πάρει υπό τον έλεγχό της έως το 2030 πάνω από το 25% των εξαγωγών LNG των ΗΠΑ. Η συμφωνία της με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο: οι ΗΠΑ προσπαθούν να αντικαταστήσουν το ρωσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά με αμερικανικό LNG, και η Ελλάδα (μέσω Ρεβυθούσας και του σχεδιαζόμενου “διαδρόμου Νότου-Βορρά” που ανέφερε ο Παπασταύρου) λειτουργεί ως σημείο εισόδου αυτού του αερίου στα Βαλκάνια.

Άρα η αυξανόμενη εξάρτηση της Ελλάδας από εισαγόμενο LNG εξυπηρετεί ταυτόχρονα: (α) τα ιδιωτικά συμφέροντα ιδρυτών/επενδυτών της Venture Global, (β) τη γεωπολιτική στρατηγική ΗΠΑ-ΕΕ απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, και (γ) τα ελληνικά εγχώρια συμφέροντα (ΔΕΠΑ, Mytilineos) που μεσολαβούν και επωφελούνται από τη διανομή. Είναι ένα ωραίο παράδειγμα του πώς η καθυστέρηση στην εγχώρια αποθήκευση δεν είναι απλά “τεχνικό κενό” — διατηρεί ζωντανή μια ολόκληρη αλυσίδα εμπορικών σχέσεων γύρω από το εισαγόμενο αέριο.

Η ουκρανική εταιρεία Naftogaz

Η Naftogaz είναι 100% κρατική εταιρεία της Ουκρανίας. Ο ιδρυτής και μοναδικός μέτοχος είναι το ίδιο το ουκρανικό κράτος. Είναι η μεγαλύτερη εθνική εταιρεία πετρελαίου και αερίου της Ουκρανίας, υπαγόμενη στην κυβέρνηση, με κάθετα ολοκληρωμένη δραστηριότητα σε έρευνα, άντληση, μεταφορά και προμήθεια φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Η εταιρεία λειτουργεί 38.200 χλμ. αγωγών διαμετακόμισης υψηλής πίεσης και διαθέτει πάνω από 30 δισ. κυβικά μέτρα χωρητικότητας αποθήκευσης αερίου, υποδομή που βρίσκεται ανάμεσα στη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση και την έχει φέρει στο επίκεντρο της περιφερειακής πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι η Naftogaz δεν είναι απλά προμηθευτής — είναι κομβικός παίκτης στο πώς κινείται το αέριο μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης.

Έχει γίνει ακόμα “πιο κρατικοποιημένη” μέσα στον πόλεμο. Με αποφάσεις της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Naftogaz έχει γίνει μεγαλύτερη και με περισσότερη αγοραστική δύναμη — είναι πια μονοπώλιο στην προμήθεια αερίου σε νοικοκυριά, καλύπτοντας πάνω από το 98% της αγοράς, ενώ της δόθηκε ο έλεγχος 26 εταιρειών διανομής αερίου που προηγουμένως ανήκαν στον ουκρανό ολιγάρχη Dmytro Firtash, καθώς και δίκτυο πρατηρίων που ανήκε στον Viktor Medvedchuk (ο οποίος έχει συλληφθεί).

Το 2021 η συμβολή της Naftogaz αντιστοιχούσε στο 10,7% των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού — άρα είναι ζωτικής σημασίας για τα δημόσια οικονομικά της Ουκρανίας εν καιρώ πολέμου. Από τον Μάιο του 2025 πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου είναι ο κ. Koretskyi, ο οποίος προηγουμένως διηύθυνε τις κρατικές εταιρείες Ukrnafta και Ukrtatnafta, αυξάνοντας την παραγωγή πετρελαίου/αερίου και καταγράφοντας ιστορικά κερδοφόρα αποτελέσματα. Η περίπτωση Naftogaz είναι ουσιαστικά αντίστροφη από τη Venture Global:

• Venture Global = ιδιωτικά συμφέροντα δύο ιδρυτών-δισεκατομμυριούχων (Sabel, Pender) που κερδίζουν εμπορικά από την πώληση LNG.
• Naftogaz = το ίδιο το ουκρανικό κράτος, που έχει γεωπολιτικό και όχι μόνο εμπορικό συμφέρον: χρειάζεται έσοδα και ασφάλεια εφοδιασμού εν μέσω πολέμου, και η συμφωνία με τη ΔΕΠΑ εξυπηρετεί διπλό σκοπό: εξασφαλίζει εφοδιασμό για την Ουκρανία τον χειμώνα (πιθανότατα μέσω αντίστροφης ροής από Ελλάδα/Βαλκάνια προς Ουκρανία, δεδομένων των ρωσικών πληγμάτων στις υποδομές της) και ενισχύει τα κρατικά έσοδα της Ουκρανίας σε μια κρίσιμη περίοδο.

Άρα εδώ δεν μιλάμε για το “ποιος πλουτίζει ιδιωτικά” αλλά και για κρατική στρατηγική επιβίωσης — η Ουκρανία χρειάζεται διεθνείς συνεργασίες αερίου τόσο για ενεργειακή ασφάλεια όσο και για δημοσιονομικά έσοδα, ενώ η Ελλάδα/ΔΕΠΑ αποκτά έναν ακόμη γεωπολιτικό ρόλο ως κόμβος διαμετακόμισης στην ευρύτερη περιοχή.

Το τέλειο σύμβολο της υποταγής της χώρας εμφανίζεται τον περασμένο Ιούλιο, όταν κατά την διάρκεια των εορτασμών για την επέτειο των 250 ετών από την ίδρυση των ΗΠΑ, παρουσιάζεται ένα θέαμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) με επίκεντρο την εικόνα του Donald Trump μαζί με την υπερ-συντηρητική πρωθυπουργό Sanae Takaichi. Οπωσδήποτε όλοι γνωρίζουν τον εξαιρετικά στενό στρατιωτικό και πολιτικό δεσμό της χώρας με τις ΗΠΑ, αν και λιγότεροι αντιλαμβάνονται την κεντρική θέση της Ιαπωνίας στην στήριξη του παγκόσμιου δολλαριακού συστήματος.

Το Τόκυο προσφέρει μία ακόμα ζωτική υπηρεσία στην αμερικανική αυτοκρατορία, από την στιγμή που παραμένει ο μεγαλύτερος αλλοδαπός επενδυτής στους τίτλους του ομοσπονδιακού δημοσίου, διακρατώντας ουσιαστικά σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη χώρα το μεγαλύτερο μερίδιο στο αμερικανικό χρέος. Στην πραγματικότητα αποδεικνύεται ο μεγαλύτερος αλλοδαπός δανειστής της αμερικανικής οικονομίας, διατηρώντας παράλληλα επί δεκαετίες ένα τεράστιο πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Υιοθετώντας ένα πρότυπο εστιασμένο στις επενδύσεις και στις εξαγωγές, καθιερώνεται με την μορφή μίας βιομηχανικής υπερδύναμης που εξειδικεύεται στις τεχνολογίες αιχμής, στις πωλήσεις προϊόντων υψηλής ποιότητας και διατηρώντας πιστούς πελάτες σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα τεράστια πλεονάσματα της ιαπωνικής βιομηχανίας ανακυκλώνονται κατά το μεγαλύτερο μέρος σε τίτλους του αμερικανικού δημοσίου, ακόμα και μετά το 2010, όταν οι αποδόσεις καθηλώνονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ σε μερικές περιπτώσεις αποδεικνύονται και αρνητικές. Πρόκειται για περίοδο ουσιαστικά μηδενικών αμερικανικών επιτοκίων, κάτω από τον δείκτη του πληθωρισμού και Πιστωτικής Επέκτασης (QE)  από την Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED).

Το Τόκυο συνεχίζει αδιάλειπτα να μετατρέπει τα πλεονάσματα σε τίτλους του ομοσπονδιακού δημοσίου όχι μόνον λόγω των πιέσεων του εκάστοτε ενοίκου του Λευκού Οίκου, αλλά και λόγω του ότι οι βιομηχανίες του ευνοούνται ανταγωνιστικά από το υποτιμημένο ιαπωνικό γιέν και ειδικά σε περίοδο που αυξάνονται οι φοβίες για τον εντεινόμενο ανταγωνισμό της Κίνας.

Τον Φεβρουάριο του 2026 και πριν την έκρηξη των συγκρούσεων στον Περσικό Κόλπο, η Κεντρική Τράπεζα Ιαπωνίας κατέχει αμερικανικούς τίτλους συνολικής αξίας περίπου $1,24 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, χωρίς να συνεκτιμώνται τα ανάλογα χαρτοφυλάκια των μεγάλων της ομίλων. Σε αντίθεση με την ιαπωνική τακτική, η Κεντρική Τράπεζα Κίνας, μειώνει σταθερά την έκθεσή της στο αμερικανικό χρέος και από τα $1,3 τρισεκατομμύρια του 2014, τον Φεβρουάριο του 2026 κατέχει λιγότερα από $635 δισεκατομμύρια, προχωρώντας σταθερά σε πορεία αποδολαριοποίησης, ανησυχώντας κυρίως για την μετατροπή του αμερικανικού δολαρίου σε όπλο.

Η δυσλειτουργία της αμερικανικής αγοράς ομολόγων

Αν και η Ιαπωνία παραμένει επί σειράν ετών ο μεγαλύτερος κάτοχος τίτλων του αμερικανικού ομοσπονδιακού δημοσίου, κατά την διάρκεια των τελευταίων μηνών μειώνει την έκθεσή της στο αμερικανικό χρέος. Η αφορμή ανακύπτει όταν η κυβέρνηση του Donald Trump εξαπολύει μία επίθεση εναντίον του Ιράν που πυροδοτεί παγκόσμια κρίση στην αγορά ενέργειας, πλήττοντας ιδιαίτερα τις οικονομίες της ανατολικής και νοτιοανατολικής Ασίας.

Η Ιαπωνία εξαρτάται σχεδόν απόλυτα από τις εισαγωγές αργού πετρελαίου, με το 95% να προέρχεται από την Μέση Ανατολή και σχεδόν το 70% προέρχεται από την διακίνηση μέσω των Στενών του Hormuz, που παραμένουν όμως κλειστά λόγω των αμερικανικών επιθέσεων. Οι απότομες πάντως αυξήσεις των τιμών προκαλούν πρόσθετες πιέσεις στο ιαπωνικό γιέν, εξαναγκάζοντας την Κεντρική Τράπεζα Ιαπωνίας να παρέμβει.

Στους μήνες που ακολουθούν την έναρξη των συγκρούσεων στο Περσικό Κόλπο, το Τόκυο αρχίζει να μειώνει την έκθεσή του στο αμερικανικό ομοσπονδιακό χρέος, παρεμβαίνοντας στην αγορά συναλλάγματος με ρευστοποιήσεις αμερικανικών ομολόγων, οπότε με τα δολάρια των πωλήσεων προβαίνει σε αγορές γιέν υποστηρίζοντας το νόμισμα της χώρας. Έως τον Ιούλιο, η συνολική αξία των τίτλων του αμερικανικού ομοσπονδιακού δημοσίου που κατέχει μειώνεται στα $1,11 τρισεκατομμύρια, αποκαλύπτοντας πως οι συνολικές πωλήσεις υπερβαίνουν τα $100 δισεκατομμύρια σε ένα τετράμηνο.

Η εξέλιξη θορυβεί το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών, από την στιγμή που οι αποδόσεις των τίτλων του ομοσπονδιακού δημοσίου αυξάνονται σταθερά επί μία εξαετία, με θρυαλλίδα την αιφνίδια άνοδο του πληθωρισμού μετά την υγειονομική κρίση, που προκαλεί ανατροπές στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η αμερικανική κυβέρνηση ανησυχεί ειδικά για τις επίμονα υψηλές αποδόσεις του δεκαετούς ομολόγου, που αποτελεί τιμή αναφοράς για άλλα επιτόκια στην οικονομία, όπως στα εταιρικά ομόλογα, στα ενυπόθηκα δάνεια, στα αντίστοιχα φοιτητικά και άλλα.

Ο επικεφαλής των χρηματοοικονομικών αναλυτών της LIGHTSTREAM – LSR, Scott Foster, από το 2017 συνδυάζει την συμβατική έρευνα με εναλλακτικά δεδομένα και Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ), ασχολείται με τις ασιατικές αγορές και ειδικά με την Ιαπωνία. Στην τελευταία του αναφορά αποκαλύπτει πως οι ΗΠΑ ασκούν αφόρητη πίεση στο Τόκυο για να αυξήσει τα επιτόκιά του και να υποστηρίξει το ιαπωνικό νόμισμα, προοπτική που έρχεται όμως σε αντίθεση με το χρηματοοικονομικό και επενδυτικό πρόγραμμα της Sanae Takaichi, απειλώντας τις αμυντικές δαπάνες, την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) και τις στρατηγικές τεχνολογίες, με άνοδο του πληθωρισμού και των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης χρεών.

Τελικά η Κεντρική Τράπεζα Ιαπωνίας ενδίδει στις πιέσεις και αυξάνει το βασικό βραχυπρόθεσμο επιτόκιό της κατά 25 μονάδες βάσης, στο 1,25%, με ψήφους 7 υπέρ και 2 κατά στην συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου, με το κόστος δανεισμού να αναρριχάται στα υψηλότερα επίπεδα από το 1995. Η διαφωνία στην ψηφοφορία ανακλά την διαφορά απόψεων για τον ρυθμό την πολιτικής ομαλοποίησης, με βάση την αντίδραση της κεντρικής τράπεζας στον επίμονο πληθωρισμό, συμπεριλαμβανομένων και των υψηλών τιμών του αργού πετρελαίου.

Η Ιαπωνία

Αν και η πλειοψηφία σηματοδοτεί με την στάση της την υποστήριξή της για περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων, δύο από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, οι Toichiro Asada και Ayano Sato, διαφωνούν αποκαλύπτοντας την αντίστασή τους στην επιτάχυνση του κύκλου Πιστωτικής Συρρίκνωσης (QT). Η αύξηση έρχεται τρείς μήνες μετά την προηγούμενη, διάστημα που αποτελεί και το συντομότερο από το 1990 και έπεται των αφόρητων πιέσεων του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών, με τον Scott Bessent να τηλεφωνεί επανειλημμένα απαιτώντας υψηλότερα επιτόκια. Για το μεσοπρόθεσμο μέλλον η Κεντρική Τράπεζα Ιαπωνίας αναμένει πληθωρισμό σε επίπεδα ανώτερα του 2% και τους αναλυτές να προβλέπουν άνοδο του δείκτη τιμών καταναλωτή προς το 3% στις αρχές του 2027.

Επιπλέον επί δεκαετίες οι ιαπωνικές ασφαλιστικές εταιρείες ζωής συγκεντρώνουν μακροπρόθεσμα ιαπωνικά ομόλογα του δημοσίου για να καλύψουν τις μελλοντικές τους υποχρεώσεις προς τους ασφαλισμένους. Με τα επιτόκια καθηλωμένα σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα επί σειράν ετών, οι αποδόσεις παραμένουν ισχνές, αλλά τα ομόλογα καλύπτουν τις προβλεπόμενες πληρωμές με την εγγύηση του δημοσίου.

Όμως τα επιτόκια αρχίζουν να αυξάνονται, οπότε η αγοραία αξία των παλαιών ομολόγων χαμηλών αποδόσεων μειώνεται και εμφανίζονται υποαξίες στα χαρτοφυλάκια των εταιρειών, με συνέπεια στα τέλη Μαρτίου οι τέσσερις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου να έχουν λόγω υποαξιών ζημίες $90 δισεκατομμυρίων σχεδόν 60% μεγαλύτερες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Οι υποαξίες της NIPPON LIFE ανέρχονται ήδη σε $4,5 δισεκατομμύρια και στο σύνολο του κλάδου εγγίζουν τα $200 δισεκατομμύρια, δεδομένο που καθιστά την αύξηση των επιτοκίων της κεντρικής τράπεζας επικίνδυνη για τις εταιρείες του. Η διάκριση μεταξύ της υποαξίας και της πραγματοποιούμενης ζημίας εστιάζεται στο γεγονός ότι εάν ο τίτλος δεν ρευστοποιηθεί για να εγγραφεί ζημία και παραμείνει στο χαρτοφυλάκιο έως την χρονική λήξη του τότε αποπληρώνεται στο άρτιο χωρίς καμία απώλεια.

Πρόκειται εκτός του κύριου αιτίου που εξωθεί στην ασυνήθιστη παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος για την στήριξη του ιαπωνικού γιέν για μία ακόμα παράμετρο κινδύνου, με το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών να δηλώνει πως “αυξάνει τουλάχιστον στο διπλάσιο την ρευστότητα για την επαναγορά μακροπρόθεσμων τίτλων στο εύρος των δεκαετών έως εικοσαετών και των εικοσαετών έως τριακονταετών”. Ουσιαστικά το υπουργείο εκδίδει βραχυπρόθεσμους τίτλους και κυρίως έντοκα γραμμάτια, για την εξαγορά μακροπρόθεσμου χρέους σε μία προσπάθεια να συγκρατήσει τις αποδόσεις σε χαμηλότερα επίπεδα, ελέγχοντας την καμπύλη τους.

Πρόκειται για ειρωνεία των καιρών από την στιγμή που ο Scott Bessent επικρίνει με σφοδρότητα  την υπουργό Οικονομικών του Joe Biden, Janet Yellen, λόγω του ότι υιοθετεί την τακτική της έκδοσης κυρίως εντόκων γραμματίων. Η γενική ιδέα εστιάζεται στο γεγονός ότι με την μείωση των εκδόσεων μακροπρόθεσμων τίτλων, το υπουργείο θα αποτρέψει τις ανοδικές πιέσεις στις αποδόσεις των ομολόγων.

Τον Ιούλιο το υπουργείο εκδίδει έντοκα γραμμάτια διάρκειας ενός έως δώδεκα μηνών συνολικού ύψους $2,57 τρισεκατομμυρίων,  βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα ομόλογα διάρκειας από 2 έως και 10 ετών συνολικού ύψους $310,3 δισεκατομμυρίων και μακροπρόθεσμα ομόλογα διάρκειας 20 έως και 30 ετών συνολικού ύψους μόλις $37,3 δισεκατομμυρίων. Τα ποσά αποκαλύπτουν πως το 86,4% του συνόλου των εκδόσεων που φθάνει σχεδόν τα $3 τρισεκατομμύρια, αφορά έντοκα γραμμάτια, το 10,4% μεσοπρόθεσμα ομόλογα και μόλις το 1,3% μακροπρόθεσμα.

Κάποιοι εξεπλάγησαν, όταν γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι ΗΠΑ διαμόρφωσαν τα αποτελέσματα για φιλοαμερικανικές κυβερνήσεις στην ανατολική Ευρώπη. Και στη Ρουμανία το έκαναν με το έτσι θέλω, όταν στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών νικητής ήταν ο φιλορώσος Καλίν Γκεοργκέσκου. Ακύρωσαν λοιπό τον πρώτο γύρο λόγω ανάμειξης των Ρώσων είπαν, απέκλεισαν τον νικητή από τις επαναληπτικές εκλογές (!) και έβγαλαν τελικά τον δικό τους.

Εκτός από τη Ρουμανία, περίπου τα ίδια έγιναν στη Βουλγαρία, όσο και στη Μολδαβία. Εκεί μάλιστα, όταν καταμετρήθηκαν οι ψήφοι νικητής ήταν ο φιλορώσος υποψήφιος. Μετά όμως ήρθε το “πακέτο” της ψήφου των Μολδαβών μεταναστών και έγινε εύκολα η ανατροπή με νικήτρια την Μάγια Σάντου που θήτευσε σε θέση συμβούλου στην Παγκόσμια Τράπεζα με έδρα την Ουάσινγκτον. 

Το ποτήρι ξεχείλισε με Ρωσία-Ουκρανία 

Η μεγαλύτερη όμως “επιτυχία” των Αμερικανών ήταν στην Ουκρανία, την οποία ελέγχουν μετά την πραξικοπηματική ανατροπή του φιλορώσου προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς το 2014, με σχέδιο να την εντάξουν τελικά στο ΝΑΤΟ. Έτσι κατάφεραν με επέκταση της συμμαχίας να κυκλώσουν τη Ρωσία από τον Αρκτικό κύκλο, Νορβηγία-Σουηδία- Φινλανδία-Βαλτικές χώρες- Πολωνία-Ρουμανία- Βουλγαρία και Μολδαβία. Σκεφτείτε μόνο τι θα συνέβαινε και πως θα αντιδρούσε η Δύση, αν το απειλούμενο από τον Τραμπ Μεξικό, έκανε στρατιωτική συμφωνία για την ασφάλειά του, ως ανεξάρτητο κράτος, με τη Ρωσία. 

Στο σημείο αυτό αξίζει να θυμίσουμε πως και ποιοι ματαίωσαν τη συμφωνία Ρωσίας-Ουκρανίας για ειρήνευση το 2022. H πολιτική επιθεώρηση Foreign Affairs, που αποτελεί την ιδεολογική ναυαρχίδα του κατεστημένου της Ουάσιγκτον σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, αποκάλυψε τότε ότι τον Απρίλιο του 2022 είχε επιτευχθεί μια κατ’ αρχάς συμφωνία μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας.

Η συμφωνία προέβλεπε την υποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων σε θέσεις που κατείχαν πριν την εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου. Σε αντάλλαγμα η Ουκρανία «θα υποσχόταν ότι δεν θα επιζητούσε τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και αντ’ αυτού θα αναζητούσε εγγυήσεις ασφάλειας από διάφορα κράτη». Η συμφωνία εκείνη ήταν το αποτέλεσμα των συνομιλιών μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων στην Κωνσταντινούπολη τα τέλη του Μαρτίου του 2022.

Ο ρόλος του Μπόρις Τζόνσον

Σύμφωνα με ανταπόκριση της ουκρανικής εφημερίδας Ukrainska Pravda που επικαλείτο συνεργάτες του προέδρου Ζελένσκι, ο τέως πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον, όταν έμαθε για την συμφωνία, πήρε αμέσως το αεροπλάνο για το Κίεβο όπου έφθασε στις 9 Απριλίου. Ο Τζόνσον πίεσε τον Ζελένσκι να σταματήσει κάθε διαπραγμάτευση με τους Ρώσους διότι, αν το κάνει, η Δύση και οι Αμερικανοί δεν θα τον βοηθήσουν στη συνέχεια.

Το γεγονός αυτό επιβεβαίωσε και η Άγκελα Μέρκελ στο βιβλίο των απομνημονευμάτων της. Κατά τα άλλα, φταίει και πάντα θα φταίει η κακιά Ρωσία που θέλει να επιτεθεί σε όλη την Ευρώπη, λες και της λείπει ζωτικός χώρος. Και σήμερα το αποτέλεσμα είναι η πρόεδρος της Κομισιόν με την ΕΕ να συγκλονίζεται από την ενεργειακή κρίση και τα υπερβολικά χρέη, να προτείνει εμείς οι ευρωπαίοι πολίτες να κάνουμε οικονομία στην θέρμανση και στον νυχτερινό φωτισμό!

Η Ελλάδα είναι… εύκολη για την Κίμπερλι!

Πάντως εδώ στην αποικία δεν έχουμε κανένα λόγο να ανησυχούμε. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη λέει “ναι σε όλα” ότι και αν διατάξουν οι ΗΠΑ και δευτερευόντως το Βερολίνο και το Τελ Αβίβ. Η μόνη διαφορά είναι ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός μπορεί να είναι σε θέση να εκβιάζει τους παρακολουθούμενους από την ΕΥΠ φίλους και αντιπάλους στο εσωτερικό, αλλά σε ό,τι αφορά (ειδικά τις ΗΠΑ-) είναι σε θέση εκβιαζόμενου, καθώς δεν υπάρχει μυστικό που να τον εκθέτει, που δεν το γνωρίζουν οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

Έχω την εντύπωση μάλιστα πως αυτό εννοούσε η κ. Κίμπερλι λέγοντας ότι εύκολα ανατρέπουν και την ελληνική κυβέρνηση αν το θελήσουν! Αυτή τη στιγμή, το μεγαλύτερο μέλημα του Έλληνα πρωθυπουργού είναι όταν απομακρυνθεί από την εξουσία, γεγονός που πλησιάζει, να είναι ασφαλής και σε θέση να απολαύσει τους κόπους του. Άλλωστε τι να την κάνει την τρίτη θητεία, όταν με τη δεύτερη παραδίδει ο ίδιος “καμένη γη”;

Για την έρευνα του Ιουνίου 2026 ελήφθησαν στοιχεία από 28 ασφαλιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες εκπροσωπούν το 99% της συνολικής παραγωγής ασφαλίστρων των ασφαλίσεων αυτοκινήτων (περίπου 7,1 εκατ. ασφαλιστήρια συμβόλαια αστικής ευθύνης οχημάτων).

Από την εικόνα του χαρτοφυλακίου σε ισχύ των ανωτέρω επιχειρήσεων, το ποσοστό επί του συνόλου των συμβολαίων που διαθέτει την κάλυψη των φυσικών φαινομένων*, εξελίσσεται ως εξής:

*Η κάλυψη μπορεί να αφορά δασική πυρκαγιά, πλημμύρα ή συνδυασμό αυτών.

Από το σύνολο των 28 επιχειρήσεων που παρείχαν την κάλυψη των φυσικών φαινομένων, οι 22 επιχειρήσεις διαχωρίζουν τις καλύψεις σε:

• δασική πυρκαγιά
• πλημμύρα
• σεισμό (μη υποχρεωτική κάλυψη εκ του νόμου)

Οι επιχειρήσεις αυτές εκπροσωπούν το 83,4% της συνολικής παραγωγής ασφαλίστρων των ασφαλίσεων αυτοκινήτων (περίπου 5,9 εκατ. ασφαλιστήρια συμβόλαια αστικής ευθύνης οχημάτων).

Από την εικόνα του χαρτοφυλακίου σε ισχύ την 30.06.2026 των ανωτέρω 22 επιχειρήσεων, προέκυψαν τα εξής:

των συμβολαίων είχαν την κάλυψη του σεισμού

των συμβολαίων είχαν την κάλυψη της πλημμύρας

των συμβολαίων είχαν την κάλυψη της δασικής πυρκαγιάς