Δεν βαριέστε. Ο Παναγούλης και ο Μουστακλής θυσιάστηκαν, ξεπουλήθηκε η μισή Κύπρος και σκοτώθηκαν χιλιάδες παλικάρια για να κάνουν εμφανίσεις η Παναγιωταρέα ή η Σία. Πλάι στη Μαρέβα και την κυρία Προέδρου. Κι ο Τασούλας να εκφωνεί συγκινητικούς δεκάρικους (μετά από πολλές πρόβες βέβαια). Κάλπικη χώρα δηλαδή σαν κάλπικη λίρα και ο Γιώργος Τζαβέλας με τους συμβολισμούς του πάντα επίκαιρος. (Αφού πρόκειται για την τέχνη, κάθε μορφής και επιπέδου τέχνη, που η κάθε πολιτική ηγεσία μισεί απροκάλυπτα. Ακόμη κι αυτή που δεν μοιάζει επικίνδυνη. Γιατί είναι η μόνη που έμμεσα ή άμεσα την γελοιοποιεί).

Το Σύνταγμα τους μάρανε!

Πρόσφατα μίλησα τηλεφωνικά δια μακρών και επί παντός επιστητού με τον φίλο μου, πρώην πρόεδρο του Συνασπισμού, Νίκο Κωνσταντόπουλο (και μην αρχίσετε τις ανοησίες, ο Κωνσταντόπουλος έμεινε 4 χρόνια φυλακή την περίοδο της χούντας και εκπροσώπησε την αριστερά και με αξιοπρέπεια και με κύρος). Του έκανα πλάκα λοιπόν ρωτώντας τον αν θα πάει στη δεξίωση τη δημοκρατίας. Για να μου απαντήσει οργίλως – ο Νίκος είναι πάντα οργίλος – ότι αρκεί που θα παραστεί ο Μάκης Βορίδης, ο επικεφαλής της συνταγματικής αναθεώρησης εκ μέρους της κυβέρνησης, ώστε η τελετή να έχει απόλυτη επιτυχία.

Και μου θύμισε ότι αυτός, ο Βορίδης δηλαδή, είναι ο υπεύθυνος εκ μέρους του πρωθυπουργού για να εκσυγχρονίσει το Σύνταγμα της προεδρευόμενης μας δημοκρατίας. Ο ίδιος που ήταν επικεφαλής της ΕΠΕΝ, διορισμένος από τον δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο και εχθρός της δημοκρατικής αποκατάστασης, όταν ψηφιζόταν το Σύνταγμα του 1975 του Κωνσταντίνου Καραμανλή που καταργούσε τη βασιλεία.

Περισσότερο προφανής, περισσότερο ξεδιάντροπος συμβολισμός δεν θα μπορούσε να υπάρχει! Συμβολισμός που να αποκαλύπτει και την κατάντια του κυβερνητικού σχήματος αλλά και το έωλο της συνταγματικής αναθεώρησης, αυτήν ειδικά τη στιγμή. Όπως και για τους προφανείς λόγους που μία τέτοια πρωτοβουλία αναλαμβάνεται τώρα από μία κυβέρνηση που βρίσκεται σε αποδρομή.

Ε, δεν ήθελα πολύ για να τσιγκλίσω σχετικά τον Νίκο. Αρκεί που του είπα ότι στις προηγούμενες αναθεωρήσεις οι οποίες φόρτωσαν το καταστατικό κείμενο της δημοκρατίας μας με ανούσιες, νομικίστικες διατάξεις οι οποίες εξυπηρετούσαν αν όχι σκοτεινούς τουλάχιστον εντελώς επικαιρικές σκοπιμότητες της τρέχουσας πολιτικής συγκυρίας, πρωτοστάτησαν ο “πολύς” Ευάγγελος Βενιζέλος και ο “ολίγος” Νίκος Αλιβιζάτος. Τότε μου απάντησε με το γνωστό του ύφος: Ο Θεός να σε φιλάει από πολιτικολογούντες συνταγματολόγους και από συνταγματολογούντες πολιτικούς.

Τί ακριβώς γιόρτασαν;

Τί γιόρτασαν λοιπόν εχτές συγκινημένοι και σοβαροί όλοι οι πολιτειακοί μας παράγοντες; Και γιατί έπρεπε να είμαστε όλοι εμείς οι υπόλοιποι υπερήφανοι; Μήπως για την αποτυχία μιας εποχής, για την κατάντια μιας γενιάς, για την διχοτόμηση της Κύπρου μισόν αιώνα τώρα, για την φενάκη της δημοκρατίας, για τις συσσωρευμένες απάτες, τα ψευδώνυμα συνθήματα, τον εκμαυλισμό ενός ολόκληρου λαού, για την διάψευση του Πολυτεχνείου, για την κάλπικη μεταπολίτευση, για την παράδοση της χώρας από μέσα και την μετατροπή της σε προτεκτοράτο; Απαντήστε εσείς.

Είναι, βέβαια, αναμφισβήτητο το γεγονός πως στα επτά αυτά χρόνια της κυβέρνησης Μητσοτάκη η αγορά σταθεροποιήθηκε, η περίφημη “ψυχολογία” της αποκαταστάθηκε όπως λένε οι σεσημασμένοι ειδικοί – μακριά από εμάς, τους ερασιτέχνες του βίου, τέτοιος χαρακτηρισμός – ενώ το τραπεζικό σύστημα, ουσιαστικά ασύδοτο και εκτός ελέγχου, καταγράφει υψηλά κέρδη.

Παράλληλα ο άκρως ιδεολογικοποιημένος φιλελευθερισμός των κρατούντων επέτρεψε να πνεύσει ούριος άνεμος προς πάσα, επενδυτική κατεύθυνση – ασχέτως του αν επωφελήθηκαν κυρίως τα διεθνή κοράκια των funds και του real estate αλλά και οι δύο-τρεις οικογένειες που ελέγχουν τον τόπο με τις μονοπωλιακές, κρατικοδίαιτες επιχειρήσεις τους. Είναι αστείο αλλά εκεί που κάποτε διαβάζαμε σε κάθε δημόσιο έργο “ΑΚΤΩΡ” τώρα διαβάζουμε “ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ”. Είναι κακό αυτό; Δεν ξέρω… Απαντήστε πάλι εσείς.

Η τιμωρία των εκλογών

Είναι πάντως δηλωτικό πραγμάτων κυρίως γιατί σήμερα όλο το ισχύον σύστημα εξουσίας και οι διαπλεκόμενοι με αυτό, μοιάζει να έχουν φτάσει στα όρια τους. Επιπλέον η προεκλογική συζήτηση που έχει αρχίσει εδώ και μήνες με ευθύνη πρωτίστως του πρωθυπουργού, έχει ως συνέπεια να παραλύσει κάθε ουσιαστική, κρατική δραστηριότητα και τους υπουργούς σε ανταγωνισμό με τους βουλευτές, να κυνηγάνε ψηφαλάκια. Αποκλειστικά.

Το πεπρωμένο όμως φυγείν αδύνατον. Η εκλογές οψεπότε γίνουν, θα αποτελέσουν οικτρή εμπειρία και για την κυβερνητική παράταξη και για την κυβερνητική οικογένεια που έχει μετατρέψει το κράτος σε προσωπικό της φέουδο. Τη στιγμή αυτή ο κάθε πολίτης δεν μπορεί παρά να αναμένει από την διάδοχη κατάσταση το ελάχιστο, πλην δραματικά αναγκαίο: δηλαδή τις βασικές ενέργειες ώστε να αποκατασταθούν η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και του Συντάγματος, να αναθεωρηθούν οι αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας – που πρέπει να εκλέγεται απ’ ευθείας από τον λαό – να αποκατασταθεί η ισχύς των ανεξάρτητων αρχών αλλά και να ανορθωθεί το τρωθέν κύρος της δικαιοσύνης μέσα από την άμεση αποκοπή της από την εκτελεστική εξουσία. Αυτά κατ’ αρχήν και κατ’ αρχάς για το Σύνταγμα…

ΥΓ. Είναι βέβαια αλήθεια ότι η πολυκερματισμένη και ανερμάτιστη αντιπολίτευση με τους ποικίλους ηγετίσκους της δεν προοιωνίζεται τίποτε θετικό. Από την άλλη το ΚΚΕ, αυτοαπομονωμένο αλλά και αύταρκες στο 7% (;) δεν κάνει καμία ενέργεια ώστε να ενωθεί η ευρύτερη Αριστερά. Ο Αλέξης πάλι εξακολουθεί να παραμένει μοιραίος ως προς τις επιλογές του, ενώ η κ. Καρυστιανού έχασε και λόγω απειρίας και λόγω αλαζονείας, μια μοναδική ευκαιρία να καταστεί δύναμη παρέμβασης. Είναι λοιπόν φυσικό όλοι όσοι αναμένουμε να γίνει πραγματικότητα το “μη χείρον βέλτιστον”, να προσβλέπουμε στον Αντώνη Σαμαρά ως λύση στο πολιτικό αδιέξοδο. Ξέρουμε τα λάθη του, όπως επίσης ξέρουμε και τον πατριωτισμό και την αδιαμφισβήτητη εμπειρία του.

Συνεργάστηκε με σημαντικούς εκπροσώπους του λαϊκού τραγουδιού, ανάμεσά τους και ο Πέτρος Αναγνωστάκης. Δραστηριοποιήθηκε και στον κινηματογράφο, συμμετέχοντας σε ταινίες που εκείνα τα χρόνια είχαν πάντα και ένα τραγούδι από νυχτερινό κέντρο, όπως “Το Τεμπελόσκυλο” (1963), “Ένα Παιδί Χωρίς Όνομα” (1964), “Αθήνα Ώρα Δώδεκα” (1964), “Είναι Μεγάλος ο Καημός” (1964) και “Μην Αδικήσεις Ορφανή” (1966). Συμμετείχε επίσης σε επιθεωρήσεις και μουσικές παραστάσεις, όπως στην επιθεώρηση “Τα Σαγόνια της Εφορίας», η οποία παρουσιάστηκε στο θέατρο Λουζιτάνια τη θεατρική περίοδο 1978-1979.

Ο κ. Σαμαράς εξαπέλυσε κατηγορίες και κατά της Νέας Δημοκρατίας και του πρωθυπουργού αναφέροντας ότι «αντί να ενισχύει την παραδοσιακή ελληνική οικογένεια, και μάλιστα σε εποχή οξύτατου δημογραφικού προβλήματος, την υπονομεύει συνειδητά».

Κλείνοντας ο κ. Σαμαράς τόνισε πως η κυβέρνηση οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι «ο ρόλος του υπουργείου Οικογένειας στην Ελλάδα σε καμιά περίπτωση δεν είναι “να μιλήσουμε για inclusion (δηλαδή συμπερίληψη) και διαφορετικότητα”, όπως δήλωσε η αρμόδια υπουργός…».

Αναλυτικά η ανάρτηση Σαμαρά:

«Οι πρόσφατες δηλώσεις της κ. Δόμνας Μιχαηλίδου αποτελούν την επιτομή της woke ατζέντας και της αποδόμησης του θεσμού της Οικογένειας.

Η μεταλλαγμένη Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη αντί να ενισχύει την παραδοσιακή ελληνική οικογένεια, και μάλιστα σε εποχή οξύτατου δημογραφικού προβλήματος, την υπονομεύει συνειδητά.

Ας συνειδητοποιήσει επιτέλους η κυβέρνηση ότι ο ρόλος του υπουργείου Οικογένειας στην Ελλάδα σε καμιά περίπτωση δεν είναι “να μιλήσουμε για inclusion (δηλαδή συμπερίληψη) και διαφορετικότητα”, όπως δήλωσε η αρμόδια υπουργός…»

Συγκεκριμένα: Η ΝΔ οφείλει κοντά στα 542 εκ. ευρώ και το ΠΑΣΟΚ 507 εκ. ευρώ. Συνολικά κοντά στα  1,049 δισ. ευρώ και τα δύο κόμματα. Τα περισσότερα  από αυτά τα χρέη είναι τραπεζικά δάνεια που είχαν ληφθεί κυρίως με εγγύηση τις μελλοντικές επιχορηγήσεις των κομμάτων. Στη συνέχεια μέρος αυτών των δανείων μεταβιβάστηκε σε εταιρείες διαχείρισης μέσω τιτλοποιήσεων. Υπάρχουν ρυθμίσεις αποπληρωμής, όμως οι ακριβείς όροι τους, όπως: διάρκεια, επιτόκια, δόσεις, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρως από το κάθε κόμμα. 

Εδώ προκύπτει ένα ερώτημα: Υπάρχουν κόμματα σε χώρες της ΕΕ που χρωστάνε από χρηματοδότηση δανείων;

Δάνεια κομμάτων σε άλλες χώρες

Ναι υπάρχουν, ωστόσο τα ποσά είναι πολύ μικρότερα, τα δάνεια εξυπηρετούνται κανονικά και υπάρχουν αυστηροί κανόνες εποπτείας και διαφάνειας σε αντίθεση με την Ελλάδα. Για παράδειγμα  στην Γερμανία υπάρχουν κάποια κόμματα που έχουν κατά καιρούς εισπράξει  τραπεζικά δάνεια, αλλά δεν υπάρχουν αντίστοιχα συσσωρευμένα χρέη εκατοντάδων εκατομμυρίων. Στην Γαλλία αρκετά κόμματα λαμβάνουν τραπεζικά δάνεια από τις τράπεζες και τα αποπληρώνουν με την κρατική χρηματοδότηση που δικαιούνται στις εκλογές. Στην Ισπανία υπήρξαν τραπεζικά δάνεια και αναχρηματοδοτήσεις, χωρίς χρέη αντίστοιχου μεγέθους με την Ελλάδα. Το ίδιο συμβαίνει  και στην Ιταλία. 

Συμπερασματικά, η Ελλάδα αποτελεί εξαίρεση στην ΕΕ ως προς το ύψος των κομματικών χρεών. Δεν είναι ασυνήθιστο τα κόμματα να δανείζονται, αλλά είναι εξαιρετικά σπάνιο να συσσωρεύουν οφειλές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ επί δεκαετίες.

Και το ερώτημα που προκύπτει είναι πότε αυτά τα δάνεια θα εξοφληθούν δεδομένου ότι τα ποσά σταδιακά σε συνάρτηση με τον χρόνο αυξάνονται. Που σημαίνει ότι η διαχείριση αποπληρωμής τους “μπάζει νερά”. Και με ποιο τρόπο η κυβέρνηση της ΝΔ θα διαχειριστεί τους οφειλέτες στις τράπεζες από χρέη στην εφορία και από δάνεια; Όταν η ίδια δεν είναι εντάξει στις υποχρεώσεις της; Το να ζητάς από τους άλλους να είναι εντάξει στις πληρωμές τους, και όσοι δεν είναι να τους παίρνεις τα σπίτια, όταν εσύ που ορίζεις τους κανόνες δεν τους εφαρμόζεις, το θεωρώ παράλογο. Και τότε αυτό πως λέγεται;

Καλύτερα να μην απαντήσω.  Θα μου πείτε ότι φταίει ο Πρωθυπουργός; Όχι γιατί αυτά τα δάνεια είναι τουλάχιστον δεκαπενταετίας και έπρεπε να έχουν ρυθμιστεί από τους εκάστοτε αρχηγούς. Ωστόσο, υπάρχει ευθύνη του αρχηγού του κόμματος  ως προς την διαχείριση εξόφλησης των δανείων.

Ζήτημα αξιοπρέπειας

Θα πρέπει αυτά τα δάνεια να εξοφληθούν είτε με σταδιακή  άμεση αποπληρωμή από την κρατική χρηματοδότηση που δικαιούνται, είτε να βρεθεί μία άλλη φόρμουλα, όπως, από τους ίδιους τους βουλευτές δίνοντας επί παραδείγματι ένα χρηματικό ποσό κάθε μήνα από τον μισθό τους για κάποια χρονική περίοδο.

Ώστε σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα τα δάνεια να εξοφληθούν. Να μιλάμε για δημοκρατία και ισονομία που προβλέπει το σύνταγμα της χώρας με εξαιρέσεις, λόγω συμφερόντων και συνειδητών σκοπιμοτήτων, είναι ένα μείγμα που στεναχωρεί τους δημοκρατικούς ψηφοφόρους της χώρας. Και τους υποχρεώνει βλέποντας την ανομία να απέχουν συνειδητά από τις κάλπες.

Για να σταματήσει αυτή η ανομία, επιβάλλεται τα κόμματα ΝΔ και ΠΑΣΟΚ να ενημερώσουν με λεπτομέρειες το τρόπο ρύθμισης των χρεών τους από τα δάνεια που έχουν εισπράξει, καθώς και τον προβλεπόμενο χρόνο εξόφλησή τους. Ώστε τα εν λόγω κόμματα, που είναι χρήσιμα για την κοινωνία, να μπορούν να ζητούν την ψήφο του λαού μας με αίσθημα ευθύνης.

«Γαλλία και Ισπανία αντιμετωπίζουν mega πυρκαγιές, τους συνδράμαμε – η Ελλάδα πρωταγωνίστησε στην Ευρώπη να υπάρξει συμφωνία για να λειτουργήσει ξανά η γραμμή παραγωγής Canadair, η Ελλάδα θα παραλάβει το πρώτο το 2028. Έχουμε ακόμα μπροστά μας ακόμη δύσκολες μέρες – ζητώ από όλους τη μέγιστη προσοχή», πρόσθεσε.

Αναφορικά με την κινητικότητα στο Κυπριακό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε: «Η ελληνική δίπλα στην κυπριακή διπλωματία, έχει καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες για να επανεκκινήσουν οι άτυπες συζητήσεις. Πρόκειται για μία ενδιαφέρουσα κινητικότητα ύστερα από καιρό, με την προοπτική μιας διευρυμένης Διάσκεψης υπό την αιγίδα του ΓΓ ΟΗΕ να σηματοδοτεί ένα σοβαρό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».

Σημειώνεται ότι στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίασης του Υπουργικού Συμβουλίου, που πραγματοποιείται στις 11:00 στο Μέγαρο Μαξίμου υπό την προεδρία του Κυριάκου Μητσοτάκη, βρίσκονται επτά σημαντικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα κυβερνητικών πρωτοβουλιών.

Μέσω της ατζέντας αυτής, η κυβέρνηση επιδιώκει να καταδείξει ότι συνεχίζει απρόσκοπτα την υλοποίηση του μεταρρυθμιστικού της έργου, απορρίπτοντας τα σενάρια περί πρόωρης εισόδου σε προεκλογική περίοδο. Μεταξύ των θεμάτων που θα συζητηθούν είναι η έναρξη της διαδικασίας για τη διερεύνηση της πιθανής αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, η παρουσίαση της εθνικής στρατηγικής για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, καθώς και η αναθεώρηση του κυβερνητικού προγραμματισμού για το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Παρά το ενίοτε έντονο πολιτικό χάσμα που παρατηρείται μεταξύ μπλε και κόκκινων πολιτειών στις ΗΠΑ, οποιαδήποτε επίθεση εναντίον μίας από αυτές θα αντιμετωπιζόταν με ενιαία αντίδραση που θα συμπεριελάμβανε όλα τα μέσα που διαθέτει η Ουάσιγκτον. Το ίδιο θα ίσχυε σε περίπτωση οικονομικής κρίσης… Δεν θα αφηνόταν η κάθε πολιτεία στην τύχη της.

Ευρωϊερατείο και Τουρκία

Δυστυχώς, το ίδιο δεν μπορεί να ειπωθεί για την ΕΕ, με την Ελλάδα και Κύπρο να αποτελούν αμφότερες εναργέστατα παραδείγματα της απροθυμίας ή αδυναμίας των Βρυξελλών να διαθέσουν την πληρότητα του γεωπολιτικού τους βάρους υπέρ των επιμέρους κρατών-μελών της Ένωσης. Πενήντα δύο ολόκληρα χρόνια έχουν περάσει από την τουρκική εισβολή και συνεχιζόμενη κατοχή της Κύπρου (με την Λευκωσία να αποτελεί κράτος-μέλος της ΕΕ για περίπου τα μισά χρόνια του διαστήματος αυτού).

Εντούτοις υπάρχουν πρόσωπα του ευρωϊερατείου και κράτη-μέλη που εξακολουθούν ανερυθρίαστα να θεωρούν την Άγκυρα ανώτατο γεωστρατηγικό εταίρο, να πιέζουν υπέρ της ένταξής της στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική και να την επιβραβεύουν με δισεκατομμύρια ευρώ σε εξοπλιστικές συμφωνίες, πακέτα για την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, εμπορικές συμφωνίες, κτλ. χωρίς καν να απαιτούν την απόσυρση του κατοχικού στρατού της από την Κύπρο και την επίδειξη σεβασμού για την εθνική κυριαρχία των κρατών-μελών της ΕΕ.

Σαν να μην έφτανε αυτό, η Άγκυρα επαναλαμβάνει συστηματικά απειλές για μελλοντικές εισβολές, είτε στην Κύπρο είτε στην Ελλάδα. Εξακολουθεί να θεωρεί την νόμιμη επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας στα 12 ναυτικά μίλια ως casus belli, ενώ παράλληλα, παρεμποδίζει την ολοκλήρωση ευρωπαϊκών ενεργειακών υποδομών, όπως το GSI που θα συνδέει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο, παρενοχλώντας τα πλοία που πραγματοποιούν έρευνες για την πόντιση του σχετικού καλωδίου έξω από την Κάσο.

Εν τω μεταξύ, μέσα από την όχι και τόσο κεκαλυμμένη στήριξη που προσφέρει στους λαθροδιακινητές, η Άγκυρα βγάζει τεράστια κέρδη από τα απανωτά κύματα που φτάνουν στα νοτιοανατολικά σύνορα της ΕΕ, εξασφαλίζοντας χρηματικές εισροές τόσο από την ΕΕ, όσο και από τους ίδιους τους διακινητές. Η έκρηξη λαθρομετανάστευσης αποτελεί σήμερα μια από τις μεγαλύτερες απειλές στην ασφάλεια της ΕΕ, με τις συνέπειες να είναι εμφανείς καθημερινά σε ολόκληρη την γηραιά ήπειρο.

Παρά την ξεκάθαρη αδιαφορία της για το διεθνές δίκαιο και την εθνική κυριαρχία κρατών-μελών της ΕΕ, εξακολουθούν να την χαϊδεύουν υψηλόβαθμα στελέχη από την ΕΕ και κράτη-μέλη της (π.χ. η ανεκδιήγητη “υπουργός Εξωτερικών” της ΕΕ Κάγια Κάλλας και ο Ισπανός πρωθυπουργός Σάντσεθ). Παρά την σκληρή πολιτική κόντρα μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, μια τόσο προκλητική ένδειξη έλλειψης εθνικής συνοχής θα ήταν αδιανόητο στις ΗΠΑ, τουλάχιστον όσον αφορά σε θέματα εθνικής ασφάλειας και άλλα μεγάλα πολιτικοοικονομικά ζητήματα.

ΕΕ: Έλλειμμα αλληλεγγύης προς την Ελλάδα

Από την ίδρυσή της, τα συγκρουόμενα συμφέροντα των επιμέρους κρατών-μελών της ΕΕ – και δη των μεγαλύτερων – πλανώνται ως φάντασμα που στοιχειώνει και τελικά υποσκάπτει την λεγόμενη ευρωπαϊκή ολοκλήρωσή.

Για παράδειγμα, η οικονομική πολιτική και τα συμφέροντα της Γερμανίας έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η ελληνική οικονομική κρίση του 2010. Σήμερα, σχεδόν δύο δεκαετίες από τότε που ενέσκυψε αυτή η κρίση και παρά την ονομαστική μείωση του χρέους και αύξηση του ΑΕΠ (που οφείλεται εν μέρει στον καλπάζοντα πληθωρισμό και την ακρίβεια), η ελληνική οικονομία παραμένει ουραγός και συγκαταλέγεται μεταξύ των λιγότερο παραγωγικών κρατών-μελών της ΕΕ.

Εάν η Αθήνα δεν είχε αντιμετωπιστεί τότε ως μαύρο πρόβατο, ώστε να παραδειγματιστούν οι άλλες χώρες, και αν η ΕΕ ήταν πρόθυμη να υιοθετήσει δικαιότερα μέτρα αλληλεγγύης για να αντιμετωπίσει ενδημικά προβλήματα που δημιουργούν ανισότητα μέσα στην ευρωζώνη, οι Έλληνες πολίτες θα είχαν αποφύγει χρόνια τιμωρητικής λιτότητας, η οποία δεν απέφερε τελικά και τόσα μακροπρόθεσμα οφέλη (τουλάχιστον για την ίδια την Ελλάδα).

Το βέτο για τους εφοπλιστές

Πρόσφατα, η Αθήνα πρόβαλε βέτο στο 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ εναντίον της Ρωσίας, με το επιχείρημα ότι η απαγόρευση μεταφοράς ρωσικού υγροποιημένου αερίου από ευρωπαϊκές εταιρείες θα οδηγούσε σε απώλεια σημαντικού μεριδίου της αγοράς σε ανταγωνιστές εκτός ΕΕ, χωρίς να πλήττεται η ρωσική οικονομία.

Μολονότι πολλά “γεράκια” εντός ΕΕ άσκησαν δριμεία κριτική στην Αθήνα, παρόλο που η Ελλάδα δεν ήταν η μόνη χώρα που άσκησε βέτο, η κίνηση αποτέλεσε μια σπάνια πράξη υπεράσπισης των ελληνικών εθνικών συμφερόντων. Τελικά, το βέτο απέδωσε, καθώς η Ελλάδα πέτυχε εξαίρεση κατά την διαπραγμάτευση, ενώ παράλληλα οι Βρυξέλλες και οι εξωτερικοί σύμμαχοι έμαθαν ότι δεν μπορούν να θεωρούν την Αθήνα 100% δεδομένη.

Μπορεί το βέτο να προβλήθηκε κατόπιν πίεσης των Ελλήνων εφοπλιστών και να αφορά μόνο στον κλάδο τους, ωστόσο η ναυτιλία είναι σημαντικό κομμάτι της εθνικής οικονομίας και τουλάχιστον είναι μια κίνηση προς την σωστή κατεύθυνση.

Η Ελλάδα έχει δείξει αλληλεγγύη προς την Ουκρανία ποικιλοτρόπως, τόσο σε εξοπλιστικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο, ενώ το Κίεβο δεν έχει ανταποκριθεί στον ίδιο βαθμό, προτιμώντας να μην διαταράξει τις σχέσεις του με μια κατοχική δύναμη όπως η Τουρκία, μολονότι αυτή διατηρεί και συμμαχικές σχέσεις με την Μόσχα. Δεν έχει προβεί καν στην καταδίκη της τουρκικής κατοχής της Κύπρου.

Οι διμερείς με τις ΗΠΑ

Όπως οποιοδήποτε άλλο κυρίαρχο κράτος, είναι σημαντικό να βρει η Ελλάδα μια βιώσιμη ισορροπία μεταξύ της υπεράσπισης των εθνικών της συμφερόντων και των θυσιών που είναι πρόθυμη να κάνει για χάρη των συμμάχων της. Σε κάθε περίπτωση, μια συμμαχική σχέση δεν γίνεται να είναι μονομερής. Αυτό ισχύει και για τις διμερείς ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Το φαιδρό ρομάντζο μεταξύ του Προέδρου Τραμπ και του Τούρκου ομολόγου του, μαζί με τις κακές υπηρεσίες του Αμερικανού(;) πρέσβεως Μπάρακ, μετατρέπονται σημέρα σε εθνική ντροπή για την Αμερική.

Τώρα που το Ιράν επιβεβαίωσε και επισήμως την συμβολή της Τουρκίας στην αποτροπή των Κούρδων του Ιράν να αναμειχθούν στις εχθροπραξίες υπέρ των ΗΠΑ, η Ελλάδα πρέπει να εντείνει τις καταγγελίες της για τους κινδύνους που εγκυμονεί ο τουρκικός αναθεωρητισμός. Μολονότι η άσκηση ενός βέτο στο ΝΑΤΟ (π.χ., για την δημιουργία νέων στρατηγείων στην Τουρκία, κτλ.) ενδεχομένως να επέσυρε την οργή του κ. Τραμπ, η ξεκάθαρη αυτή στάση μπορεί να ήταν ακριβώς εκείνο που χρειαζόταν για να υπογραμμίσει ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις τελικά συγκλίνουν πολύ περισσότερο από τις αμερικανοτουρκικές και ότι η Ελλάδα κήδεται των συμφερόντων των ΗΠΑ ακόμη και όταν πάει κόντρα στο ρεύμα.

Σε τελική ανάλυση, εάν θέλεις να κάνεις ομελέτα πρέπει αναπόφευκτα να σπάσεις και κάποια αυγά. Εξάλλου, το να θεωρείται μια χώρα δεδομένη μπορεί να είναι βολικό για τους συμμάχους της, αλλά δεν είναι πάντα χρήσιμο. Το να υπερασπίζεται όμως μια χώρα τις θέσεις της με σταθερότητα και συνέπεια καλλιεργεί τον αμφοτέρωθεν σεβασμό και την εμπιστοσύνη που παγιώνει τις πραγματικές συμμαχίες και χτίζει εταιρικές σχέσεις διαρκείας. Τελικά, ένα βέτο που και που χρειάζεται…

«Θα τους πλήξουμε δυνατά, θα τις φάνε», διεμήνυσε χθες ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με δημοσιογράφο του Fox News. «Θα τους πλήξουμε πολύ δυνατά», τώρα «είναι η σειρά μας», επέμεινε αργότερα ο ρεπουμπλικάνος, απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο.

Ιρανικά επίσημα μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για επιθέσεις στις νότιες επαρχίες Χουζεστάν και Ορμουζγκάν. Στη νήσο Κεσμ, «ομάδες διάσωσης αναζητούν δυο ανθρώπους παγιδευμένους στα συντρίμμια» σπιτιού, μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη, αεροσκάφη των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας διεξήγαγαν κοινή επιχείρηση στο Ιράκ, λέγοντας πως στοχοποίησαν ιρακινές ένοπλες οργανώσεις προσκείμενες στο Ιράν που κατηγόρησαν πως επιτέθηκαν σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις — κάτι που διέψευσαν.

«Αναπόφευκτη» ανταπόδοση

Οι επιδρομές σε διάφορες περιοχές του Ιράκ στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 20 ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων πέντε Ιρανών, και τραυμάτισαν άλλους 32 στις τάξεις των Χασντ ας Σάαμπι («μονάδων λαϊκής κινητοποίησης»), ανέφερε το δίκτυο αυτό παρατάξεων αποτελούμενων κατά πλειονότητα από σιίτες, που τυπικά έχει πλέον ενταχτεί στον ιρακινό στρατό αλλά θεωρείται πως σε κάποιες περιπτώσεις δρα αυτόνομα.

«Η ανταπόδοσή μας εναντίον του αμερικανού εχθρού είναι αναπόφευκτη και μπορεί να πλήξουμε εργαλεία του στη Σαουδική Αραβία», ανέφερε χθες η Ισλαμική Αντίσταση στο Ιράκ, συμμαχία προσκείμενη στην Τεχεράνη. Αν και ο κ. Τραμπ διαβεβαίωσε, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο του Fox News, ότι οι βομβαρδισμοί έγιναν σε «συντονισμό με την ιρακινή κυβέρνηση», η ιρακινή προεδρία κατήγγειλε την «κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας του Ιράκ».

Η Τεχεράνη καταδίκασε τους βομβαρδισμούς στη γειτονική χώρα. Στην ιρανική πρωτεύουσα, κάποιοι κάτοικοι δεν έκρυβαν την απόγνωσή τους. «Δεν ξέρουμε στ’ αλήθεια αν είμαστε σε πόλεμο ή σε ειρήνη (…) Αυτό που βλέπω είναι πως ο κόσμος είναι αποθαρρημένος, αποκαρδιωμένος», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Γκολρόχ, 60χρονη συνταξιούχος.

Πριν από τις χθεσινές και τις σημερινές επιδρομές, ο πόλεμος εξαπλώθηκε επίσης σε άλλο μέτωπο όπου επικρατούσε τα τελευταία χρόνια συγκριτική ηρεμία, αυτό ανάμεσα στους υεμενίτες αντάρτες Χούθι και τη Σαουδική Αραβία. Το Ριάντ είναι ο βασικός υποστηρικτής της υεμενίτικης κυβέρνησης που αναμετράται με το προσκείμενο στην Τεχεράνη κίνημα Ανσαραλά, γνωστότερο στη Δύση με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι.

Οι αντάρτες ανακοίνωσαν προχθές Τρίτη πως στοχοποίησαν με πυραύλους σαουδαραβικό πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο στην Ερυθρά θάλασσα, κατηγορώντας το ότι «παραβίασε τον ναυτικό αποκλεισμό» που ανακοίνωσαν πως επιβάλλουν στο βασίλειο, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα αργού στον πλανήτη.

«Η Τεχεράνη χρησιμοποιεί πλέον το δίκτυο των πληρεξουσίων της (…) Ο πόλεμος δι’ αντιπροσώπων είναι συνέχεια του απευθείας πολέμου με άλλα μέσα, και διεξάγεται με αξιοσημείωτη στρατηγική συνέπεια», σημείωσε μιλώντας στο AFP ο Χισάμ Αλγάναμ, σαουδάραβας αναλυτής και ερευνητής ειδικευμένος σε ζητήματα ασφαλείας.

Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης κατηγόρησε χθες τους Χούθι ότι εννοούν να προχωρήσουν στην επιβολή τέλους διέλευσης στα πλοία που περνούν από την Ερυθρά Θάλασσα και το στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, στο νότιο άκρο της φτωχότερης χώρας της αραβικής χερσονήσου. Το Ριάντ υπολογίζει στην Ερυθρά θάλασσα για να συνεχίσει τις εξαγωγές του, καθώς το Ιράν έχει κλείσει de facto το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, στην άλλη πλευρά της χερσονήσου.

Μυστήριο με το πλήγμα στην Αίγυπτο

Ένα μη επανδρωμένο (drone) χτύπησε δεξαμενόπλοιο αποθήκευσης φυσικού αερίου αμερικανικών συμφερόντων στο μεσογειακό λιμάνι της Νταμιέτα, στην Αίγυπτο, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Ambrey, Σε ξεχωριστή ενημέρωση, η εταιρεία λιμενικών υπηρεσιών Inchcape ανέφερε ότι δύο δεξαμενόπλοια μεταφοράς και αποθήκευσης φυσικού αερίου τυλίχθηκαν στις φλόγες στο λιμάνι της Νταμιέτα στην Αίγυπτο μετά την επίθεση.

Σύμφωνα με τρεις πηγές της ναυτιλιακής αγοράς που έχουν γνώση τoυ θέματος, το drone έπληξε την πλωτή μονάδα αποθήκευσης φυσικού αερίου Energos Winter, προκαλώντας πυρκαγιά, η οποία επεκτάθηκε στη συνέχεια και στο πλοίο GasLog Salem. Δύο ανεξάρτητες πηγές ασφαλείας επιβεβαίωσαν επίσης ότι η έκρηξη αποδίδεται σε πλήγμα από drone.

Το πλοίο, που είναι ελληνόκτητο και φέρει σημαία Βερμούδων, χτυπήθηκε από τουλάχιστον ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος, με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί πυρκαγιά. Το πλήρωμα εγκατέλειψε προληπτικά το δεξαμενόπλοιο, ενώ η φωτιά τέθηκε στη συνέχεια υπό έλεγχο. Από την επίθεση δεν καταγράφηκαν τραυματισμοί, ούτε έχουν καταγραφεί ζημιές στις λιμενικές εγκαταστάσεις. Μέχρι στιγμής, καμία οργάνωση ή κρατικός φορέας δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για την επίθεση, η οποία γίνεται εν μέσω της νέας κλιμάκωσης στον Περσικό.

Η φωτιά ξέσπασε το μεσημέρι της Τετάρτης (29/7) στην περιοχή Κρύα Βρύση του Δήμου Αγίου Βασιλείου και εξαπλώθηκε με ταχύτητα λόγω των ισχυρών ανέμων. Οι φλόγες πέρασαν από τις Μέλαμπες, τα Σαχτούρια, την Κρυόπετρα, τον Άγιο Παύλο, τον Άγιο Γεώργιο, τον Ορνέ και την Αγία Γαλήνη, σχηματίζοντας ένα εκτεταμένο πύρινο μέτωπο.

Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα εκδόθηκαν ακόμη δύο μηνύματα από το 112, καλώντας τους κατοίκους των περιοχών Λίγκρες και Αγία Παρασκευή να απομακρυνθούν προς τον Αγαλιανό και τις Κεραμές, καθώς η πυρκαγιά συνέχιζε να απειλεί οικισμούς.

Το μέτωπο της φωτιάς εκτείνεται σε μήκος που προσεγγίζει τα 20 χιλιόμετρα. Όπως ανέφερε στην ΕΡΤ ο πρόεδρος της κοινότητας Κρύας Βρύσης, Σήφης Βαβουράκης, η έκτασή του είναι πρωτοφανής για την περιοχή, ενώ οι συνεχείς αναζωπυρώσεις, σε συνδυασμό με τους ισχυρούς ανέμους, καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολο τον περιορισμό της πυρκαγιάς.

224 πυροσβέστες στη “μάχη” με τις φλόγες

Σύμφωνα με τελευταία ενημέρωση της Πυροσβεστικής, ενισχύθηκαν οι πυροσβεστικές δυνάμεις που επιχειρούν στη μεγάλη πυρκαγιά στη Νέα Κρύα Βρύση του Δήμου Αγίου Βασιλείου στο Ρέθυμνο.

Στο σημείο επιχειρούν πλέον 224 πυροσβέστες, με τη συνδρομή 11 πεζοπόρων ομάδων των 3ης, 6ης και 19ης ΕΜΟΔΕ, εθελοντών και 53 πυροσβεστικών οχημάτων. Από αέρος πραγματοποιούν ρίψεις νερού δύο ελικόπτερα, ενώ στην επιχείρηση συμμετέχουν και υδροφόρες των ΟΤΑ, ενισχύοντας τις προσπάθειες για τον περιορισμό της πυρκαγιάς.

«Πάνω από 200 πυροσβέστες βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο πεδίο. Η νύχτα είναι δύσκολη, τα μέτωπα είναι πολλά και οι άνεμοι παραμένουν πολύ ισχυροί, δεν έχουν κοπάσει. Η ελπίδα μας είναι να πέσει ο άνεμος, ώστε αύριο με το πρώτο φως της ημέρας να μπορέσουν να επιχειρήσουν τα εναέρια μέσα και να συνδράμουν όπου χρειαστεί», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτικής Προστασίας Κρήτης, Γιώργος Τσαπάκος, ο οποίος βρίσκεται στο μέτωπο της πυρκαγιάς. Όπως ανέφερε, οι εκκενώσεις πραγματοποιήθηκαν συντεταγμένα και οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν με ασφάλεια σε προκαθορισμένους χώρους, ενώ όλες οι δυνάμεις της Πολιτικής Προστασίας, της Πυροσβεστικής, της Αστυνομίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των εθελοντών παραμένουν σε πλήρη ανάπτυξη.

Κατά τη διάρκεια της Τετάρτης εκδόθηκαν διαδοχικά μηνύματα του 112 για την προληπτική εκκένωση περιοχών του Δήμου Αγίου Βασιλείου. Αρχικά ζητήθηκε η απομάκρυνση των κατοίκων από τα Ακούμια και τα Σαχτούρια, στη συνέχεια εκκενώθηκε η Αγία Γαλήνη, ενώ αργότερα νέο μήνυμα εστάλη και για τον οικισμό Ορνέ, με κατεύθυνση προς το Χορδάκι Αμαρίου. Ιδιαίτερη κινητοποίηση αναπτύχθηκε στην Αγία Γαλήνη, έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της νότιας Κρήτης. Περίπου 2.000 ξένοι επισκέπτες απομακρύνθηκαν οργανωμένα από την περιοχή, χωρίς να δημιουργηθεί πανικός. Οι τουρίστες μεταφέρθηκαν σε ασφαλείς περιοχές και σε ξενοδοχειακά καταλύματα του Ρεθύμνου, έπειτα από συντονισμένη κινητοποίηση του ξενοδοχειακού κόσμου και των αρμόδιων αρχών.

Παράλληλα, το υπουργείο Τουρισμού ενεργοποίησε, σε συνεργασία με το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος, ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα για την προσωρινή διαμονή των πληγέντων από την πυρκαγιά της 29ης Ιουλίου στον Δήμο Αγίου Βασιλείου. Η πλατφόρμα λειτουργεί μέσω του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, επικουρικά στις παροχές της Περιφέρειας Κρήτης και των δήμων, με στόχο την άμεση εξεύρεση διαθέσιμων καταλυμάτων για κατοίκους και επισκέπτες που χρειάζονται προσωρινή φιλοξενία.

Σύλληψη του δημάρχου Πάρου

Με εντολή της αρμόδιας εισαγγελικής αρχής συνελήφθησαν ο δήμαρχος Πάρου, ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας του νησιού, ο εργολάβος που έχει αναλάβει τη διαχείριση των απορριμμάτων του νησιού και οδηγός απορριμματοφόρου του δήμου, ύστερα από την έρευνα των ανακριτικών υπαλλήλων του Α.Κ.Α.Ε.Ε. Κυκλάδων για τα αίτια και τις συνθήκες εκδήλωσης της φωτιάς. Σύμφωνα με τα έως τώρα ευρήματα της έρευνας, σε απόσταση περίπου 200 έως 300 μέτρων εντός του περιφραγμένου χώρου του ΧΥΤΑ είχε διαμορφωθεί ανεξέλεγκτη χωματερή, όπου, όπως διαπιστώθηκε, δεν τηρούνταν τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας.

Οι Αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο η φωτιά να προκλήθηκε από αυτανάφλεξη απορριμμάτων ή από εστία καύσης που υπήρχε στο εσωτερικό της μάζας τους. Με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, η εισαγγελική αρχή έδωσε εντολή για τη σύλληψη των τεσσάρων κατηγορουμένων για εμπρησμό με ενδεχόμενο δόλο, σύμφωνα με το τοπικό μέσο parianostypos.gr.

Σύμφωνα με το ίδιο μέσο, επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο συνολικού ύψους 8.437,50 ευρώ, ενώ οι συλληφθέντες θα οδηγηθούν σήμερα, Πέμπτη (30/7) ενώπιον της αρμόδιας Εισαγγελικής Αρχής. Η φωτιά εκδηλώθηκε στον ΧΥΤΑ, στην περιοχή Καμπί της Πάρου, και εξαπλώθηκε γρήγορα σε παρακείμενη έκταση με χαμηλή βλάστηση, προκαλώντας την άμεση κινητοποίηση ισχυρών πυροσβεστικών δυνάμεων.

Θρήνος για τον θάνατο των δύο πυροσβεστών

Η τραγική απώλεια των δύο πυροσβεστών έχει προκαλέσει βαθιά συγκίνηση στην τοπική κοινωνία. Σε συλλυπητήριο μήνυμά του, ο δήμαρχος Αμαρίου, Παντελής Μουρτζανός, τονίζει ότι «η σημερινή ημέρα βυθίζει το Αμάρι στο πένθος και αφήνει τον τόπο μας φτωχότερο», χαρακτηρίζοντας τους δύο πυροσβέστες «ήρωες» που υπηρέτησαν το καθήκον τους μέχρι την τελευταία τους πνοή με θάρρος, αυταπάρνηση και αφοσίωση.

Η κηδεία των δύο πυροσβεστών που έχασαν την ζωή τους θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη. Η κηδεία του 25χρονου πυροσβέστη θα τελεστεί στις 12 το μεσημέρι στον Φουρφουρά. Η εξόδιος ακολουθία θα ψαλεί στον Ιερό Ναό Αγίου Νεκταρίου, στην περιοχή Επισκοπείου. Το απόγευμα στις 5, θα πραγματοποιηθεί η κηδεία του 58χρονου στο Γερακάρι Αμαρίου, στον Ιερό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

Στο μεταξύ, στην Κρύα Βρύση λειτουργεί σταθμός πρώτων βοηθειών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, στελεχωμένος από εθελοντές Σαμαρείτες και διασώστες, παρέχοντας υγειονομική υποστήριξη σε πολίτες και στις δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή.

Απεγκλωβίστηκαν άνθρωποι από παραλίες

Πλωτά μέσα του Λιμενικού Σώματος, ναυαγοσωστικό και ιδιωτικά σκάφη συμμετείχαν στις επιχειρήσεις απομάκρυνσης πολιτών που είχαν καταφύγει σε παραλίες για να ξεφύγουν από τις φλόγες. Από τη θαλάσσια περιοχή του Αγίου Παύλου απεγκλωβίστηκαν σε νέα επιχείρηση 12 άνθρωποι, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό όσων απομακρύνθηκαν διά θαλάσσης στους 29.

Στην Κρύα Βρύση λειτούργησε σταθμός πρώτων βοηθειών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, στελεχωμένος από εθελοντές Σαμαρείτες και διασώστες, για την παροχή υγειονομικής υποστήριξης σε πολίτες και πυροσβεστικές δυνάμεις.

Πληροφορίες για περίπου δέκα καμένα σπίτια στα Σαχτούρια

Κάτοικοι των Σαχτουρίων και της Αγίας Γαλήνης περιέγραψαν τις δραματικές ώρες που έζησαν, καθώς οι φλόγες πλησίαζαν σπίτια και περιουσίες. Σύμφωνα με μαρτυρίες που μεταδόθηκαν από την ΚΡΗΤΗ TV, κάτοικοι των Σαχτουρίων παρέμειναν για ώρες αποκλεισμένοι, χωρίς να μπορούν να επιστρέψουν στο χωριό για να βοηθήσουν τις οικογένειές τους. Οι πρώτες πληροφορίες που έφταναν από το εσωτερικό του οικισμού έκαναν λόγο για περίπου δέκα καμένες κατοικίες.

Όπως υποστήριξαν, ο αντιπρόεδρος του χωριού, χρησιμοποιώντας υδροφόρο όχημα, κατάφερε να προστατεύσει μόνος του ορισμένα σπίτια και στη συνέχεια αναζήτησε επιπλέον βοήθεια. Αρκετοί κάτοικοι ανέφεραν ότι περίμεναν για περισσότερες από τρεις ώρες μέχρι να τους επιτραπεί η πρόσβαση.

Στην Αγία Γαλήνη, κάτοικοι υποστήριξαν ότι είχαν αντιληφθεί εγκαίρως τον κίνδυνο από τη γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς λόγω των θυελλωδών ανέμων. Ιδιαίτερη αναφορά έκαναν στη συμβολή των εθελοντών και των κατοίκων, οι οποίοι επιχείρησαν να ανακόψουν την πορεία των φλογών και, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, είχαν θέσει υπό έλεγχο ορισμένες εστίες πριν φτάσουν οι πυροσβεστικές δυνάμεις.

Δύο ενεργά πύρινα μέτωπα στο Λασίθι – Εκκενώσεις μέσω 112 σε Γούδουρα και Ασπρόλιθο

Δύο ενεργά πύρινα μέτωπα εξακολουθούν να απασχολούν τις πυροσβεστικές δυνάμεις στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου, με τις επιχειρήσεις κατάσβεσης να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Στην περιοχή της Αγίας Τριάδας Σητείας επιχειρούν 48 πυροσβέστες, τρεις πεζοπόρες ομάδες της 3ης ΕΜΟΔΕ και 12 πυροσβεστικά οχήματα, ενώ συνδράμουν υδροφόρες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η πυρκαγιά επεκτάθηκε σε αγροτολιβαδικές, γεωργικές εκτάσεις και περιοχές χαμηλής βλάστησης, ενώ πέρασε και από το εργοστάσιο της ΔΕΗ στον Αθερινόλακο, προκαλώντας περιορισμένες ζημιές στις εγκαταστάσεις.

Την ίδια ώρα, νέα δασική πυρκαγιά εκδηλώθηκε στις περιοχές Γούδουρας και Ασπρόλιθος. Για προληπτικούς λόγους εκδόθηκε μήνυμα από το 112, με το οποίο οι πολίτες που βρίσκονταν στις δύο περιοχές κλήθηκαν να απομακρυνθούν προς τον Μακρύ Γιαλό και να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Πύρινα μέτωπα 

Ολονύχτια μάχη με τις αναζωπυρώσεις έδωσαν οι πυροσβεστικές δυνάμεις και οι εθελοντές στην περιοχή του Πλωμαρίου Λέσβου, όπου η μεγάλη πυρκαγιά, που ξέσπασε το μεσημέρι, συνέχισε να καίει δασικές και ελαιοκαλλιεργούμενες εκτάσεις. Στην επιχείρηση συμμετείχαν 92 πυροσβέστες, πέντε πεζοπόρα τμήματα και 19 πυροσβεστικά οχήματα, ενώ κατά τη διάρκεια της ημέρας συνέδραμαν από αέρος τρία πυροσβεστικά αεροσκάφη και τρία ελικόπτερα. Νωρίτερα είχε εκδοθεί εντολή προληπτικής εκκένωσης προς τον Άγιο Ισίδωρο.

Το έργο της κατάσβεσης δυσχέραναν οι ισχυροί άνεμοι, με τις ριπές να ξεπερνούν κατά διαστήματα τα οκτώ μποφόρ. Παράλληλα, η έλλειψη αγροτικών και δασικών δρόμων σε μεγάλα τμήματα της πληγείσας περιοχής, σε συνδυασμό με το ιδιαίτερα δύσβατο ανάγλυφο, δυσκόλεψαν σημαντικά την πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων. Με το πρώτο φως της ημέρας αναμενόταν να επανεκκινήσουν τις ρίψεις νερού τα εναέρια μέσα.

Στη Λακωνία, η πυρκαγιά στην περιοχή Αγερανός τέθηκε υπό έλεγχο, με ισχυρές δυνάμεις να παραμένουν σε επιφυλακή για την αντιμετώπιση τυχόν αναζωπυρώσεων.

Παράλληλα, στην Πάρο οι πυροσβεστικές δυνάμεις συνέχισαν να επιχειρούν σε διάσπαρτες εστίες. Στο νησί κινητοποιήθηκαν 86 πυροσβέστες, τέσσερα πεζοπόρα τμήματα και 24 πυροσβεστικά οχήματα, με στόχο την πλήρη κατάσβεση των τελευταίων ενεργών μετώπων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Πυροσβεστικής, από τις 18:00 της Τρίτης έως τις 18:00 της Τετάρτης εκδηλώθηκαν συνολικά 37 αγροτοδασικές πυρκαγιές σε όλη τη χώρα. Οι 30 τέθηκαν υπό έλεγχο στο αρχικό τους στάδιο, ενώ οι δυνάμεις συνεχίζουν να επιχειρούν στις επτά που παραμένουν ενεργές.

Τα αίτια εκδήλωσης των πυρκαγιών διερευνώνται από τα κατά τόπους ανακριτικά γραφεία, σε συνεργασία με τα κλιμάκια της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού.

Αυτή όμως η εικόνα που παρουσιάζεται δεν στηρίζεται τόσο στη συνολική στρατηγική πραγματικότητα, όσο στην επιλεκτική ανάδειξη ορισμένων εξελίξεων, οι οποίες απομονώνονται από το ευρύτερο επιχειρησιακό και γεωπολιτικό τους πλαίσιο. Ο Κόλιν Γκρέι προειδοποιούσε ότι η στρατηγική απαιτεί συνεχή σύνδεση μεταξύ στρατιωτικών επιχειρήσεων και πολιτικού αποτελέσματος. Όταν η σύνδεση αυτή χάνεται, οι επιχειρησιακές επιτυχίες αποκτούν δυσανάλογη σημασία και δημιουργούν ψευδείς προσδοκίες.

Το πρώτο στοιχείο αυτού του αφηγήματος είναι οι συνεχώς αυξανόμενες εκτιμήσεις για τις ρωσικές απώλειες. Η Ρωσία αναμφίβολα έχει υποστεί τεράστιο κόστος σε ανθρώπινο δυναμικό και στρατιωτικό υλικό. Ωστόσο, οι αριθμοί αυτοί προβάλλονται εδώ και χρόνια ως ένδειξη επικείμενης στρατηγικής κατάρρευσης, παραβλέποντας την δυνατότητα της Μόσχας να αναπληρώνει προσωπικό, να αυξάνει την παραγωγή οπλικών συστημάτων και να προσαρμόζει την οικονομία της στις απαιτήσεις ενός πολέμου μεγάλης διάρκειας.

Το δεύτερο στοιχείο είναι η υπερβολική προβολή περιορισμένων ουκρανικών επιτυχιών. Η ανακατάληψη ενός χωριού, ή η βελτίωση μιας τοπικής τακτικής θέσης μπορεί να αποτελεί σημαντική επιτυχία για τις εμπλεκόμενες μονάδες. Δεν συνεπάγεται όμως κατ’ ανάγκην μεταβολή της συνολικής στρατηγικής ισορροπίας. Αναμφίβολα οι Ουκρανοί έχουν κατορθώσει να επιβραδύνουν και να μειώσουν τις ρωσικές προωθήσεις, αλλά αυτό δεν δημιουργεί συνθήκες “σημείου καμπής”.

Η ιστορία των πολέμων είναι γεμάτη από εντυπωσιακές τακτικές επιτυχίες, που ουδέποτε μετέβαλαν το τελικό αποτέλεσμα. Η σύγχυση μεταξύ τακτικής και στρατηγικής αποτελεί μία από τις συνηθέστερες αιτίες εσφαλμένων πολιτικών εκτιμήσεων.

Τα πλήγματα μεγάλης εμβέλειας 

Το τρίτο στοιχείο αφορά τις ουκρανικές επιθέσεις σε στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία. Οι επιθέσεις αυτές έχουν σαφή επιχειρησιακή και ψυχολογική αξία. Αναγκάζουν τη Ρωσία να αναδιατάσσει μέσα αεράμυνας, δημιουργούν πολιτική πίεση και αποδεικνύουν ότι το ρωσικό έδαφος δεν είναι απρόσβλητο.

Ωστόσο, θα επαναλάβω ότι δεν αποτελούν από μόνες τους παράγοντα που μπορεί να αλλάξει την έκβαση ενός πολέμου φθοράς. Η στρατηγική έκβαση εξακολουθεί να εξαρτάται από την παραγωγή πολεμικού υλικού, τα διαθέσιμα αποθέματα, την ανθεκτικότητα της οικονομίας, τη δυνατότητα αναπλήρωσης προσωπικού και τη διατήρηση της πολιτικής βούλησης.

Η κατασκευή μιας εναλλακτικής πραγματικότητας

Ο συνδυασμός αυτών των τριών στοιχείων δημιουργεί μια ισχυρή επικοινωνιακή εικόνα! Η Ρωσία αποδυναμώνεται συνεχώς, ενώ η Ουκρανία βαδίζει σταθερά προς τη νίκη. Η εικόνα αυτή εξυπηρετεί έναν σαφή πολιτικό στόχο: Να διατηρηθεί η υποστήριξη της Δύσης, να συνεχιστεί η χρηματοδότηση και η στρατιωτική βοήθεια και να αποφευχθεί οποιαδήποτε σοβαρή συζήτηση για μια πολιτική διευθέτηση. Το ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο η πολιτική επικοινωνία αντανακλά τη στρατηγική πραγματικότητα, ή επιχειρεί να την υποκαταστήσει.

Κάθε επιτυχημένη στρατηγική προϋποθέτει σαφή πολιτικό σκοπό, επαρκή στρατιωτικά μέσα και ρεαλιστική εκτίμηση του κόστους. Στην περίπτωση της Ουκρανίας εξακολουθούν να παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα. Ποιος ακριβώς είναι ο τελικός πολιτικός στόχος; Η πλήρης αποκατάσταση των συνόρων του 1991; Η ανάκτηση μόνο των εδαφών που καταλήφθηκαν μετά το 2022; Ή, η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για μια διαπραγματευτική λύση;

Αντίστοιχα, δεν έχει παρουσιαστεί πειστική απάντηση για το ποια στρατιωτικά μέσα μπορούν να οδηγήσουν στην επίτευξη αυτών των στόχων, ούτε ποιο είναι το αποδεκτό πολιτικό, οικονομικό και ανθρώπινο κόστος. Χωρίς απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, η στρατηγική κινδυνεύει να αντικατασταθεί από την ελπίδα.

Ο κίνδυνος του στρατηγικού αυτοεγκλωβισμού

Εδώ ακριβώς εμφανίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Όταν οι κυβερνήσεις επενδύουν επί χρόνια σε ένα αφήγημα περί επικείμενης νίκης, καθίσταται ολοένα δυσκολότερο να αναγνωρίσουν δημόσια ότι οι αρχικές τους εκτιμήσεις ίσως δεν επαληθεύθηκαν. Πρόκειται για το φαινόμενο που στη στρατηγική βιβλιογραφία περιγράφεται ως στρατηγικός αυτοεγκλωβισμός (strategic self-entrapment).

Οι πολιτικές ηγεσίες εγκλωβίζονται στις ίδιες τις δημόσιες δεσμεύσεις τους. Κάθε αναθεώρηση της στρατηγικής παρουσιάζεται ως ήττα και κάθε πρόταση διαπραγμάτευσης ως υποχώρηση, ακόμη και όταν η στρατιωτική πραγματικότητα επιβάλλει διαφορετικές επιλογές. Έτσι, η συνέχιση του πολέμου μετατρέπεται από στρατηγική επιλογή σε πολιτική αναγκαιότητα.

Οι πόλεμοι δεν κερδίζονται με αφηγήματα

Η ιστορία διδάσκει ότι κανένας πόλεμος δεν κερδήθηκε επειδή δημιουργήθηκε μια πειστική επικοινωνιακή εικόνα. Οι πόλεμοι κερδίζονται όταν υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ πολιτικών στόχων, στρατιωτικών μέσων και διαθέσιμων πόρων. Όταν αυτή η σχέση διαρρηγνύεται, η στρατηγική αντικαθίσταται από την επικοινωνία και η αισιοδοξία από την αυταπάτη.

Η Ουκρανία εξακολουθεί να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Η Ρωσία, από την άλλη πλευρά, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις και υψηλό κόστος. Όμως η αντικειμενική στρατηγική ανάλυση δεν μπορεί να συγχέεται με την πολιτική ανάγκη διατήρησης του ηθικού, ή της διεθνούς υποστήριξης.

Η ιστορία έχει αποδείξει πολλές φορές ότι όταν η αντίληψη απομακρύνεται από την πραγματικότητα, οι αποφάσεις που ακολουθούν είναι συνήθως οι πιο επικίνδυνες. Στο Βιετνάμ, στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ μετά την ανατροπή του μπααθικού καθεστώτος. Ακόμα και στην περίπτωση των προσδοκιών που είχαν καλλιεργηθεί στη Δύση για μια αποφασιστική στρατηγική ανατροπή με την πολυδιαφημισμένη μεγάλη ουκρανική αντεπίθεση, αποδείχθηκαν υπερβολικές.

Η υποτίμηση της Ρωσίας και η υπερεκτίμηση της Ουκρανίας δεν συνιστά νηφάλια στρατηγική αξιολόγηση. Και όταν συμβεί αυτό, η παράταση ενός πολέμου μπορεί να μην αποτελεί πλέον συνειδητή στρατηγική επιλογή, αλλά συνέπεια της αδυναμίας αναγνώρισης της πραγματικότητας. Δεν μπορεί να αγνοούνται οι “δείκτες ισχύος” όπως το ανθρώπινο δυναμικό, οι βιομηχανικές δυνατότητες, η οικονομική ανθεκτικότητα, η συμμαχική υποστήριξη, η πολιτική και κοινωνική συνοχή και φυσικά αντοχή, η στρατηγική προσαρμοστικότητα.

Αντί επιλόγου

Μπορεί η υποστήριξη προς την Ουκρανία είναι πολιτική επιλογή, αλλά η στρατηγική αξιολόγηση οφείλει να παραμένει ανεξάρτητη από τις επικοινωνιακές ανάγκες. Όταν το αφήγημα γίνεται ισχυρότερο από την πραγματικότητα τότε η πολιτική παύει να καθοδηγεί τον πόλεμο. Είναι ο πόλεμος που αρχίζει να καθοδηγεί την πολιτική.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος κερδίζει την καθημερινή μάχη της επικοινωνίας. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η Δύση κινδυνεύει να παρατείνει έναν πόλεμο χωρίς σαφώς επιτεύξιμο στρατηγικό τέλος, επειδή έχει επενδύσει πολιτικά σε μια εικόνα νίκης που ενδέχεται να μην ανταποκρίνεται στη συνολική ισορροπία ισχύος.

Η αξιολόγηση του πολέμου στην Ουκρανία δεν μπορεί να περιορίζεται σε ημερήσιους απολογισμούς απωλειών, σε εντυπωσιακά πλήγματα μεγάλης εμβέλειας και τις ουρές στα πρατήρια βενζίνης στην Ρωσία, ή σε περιορισμένες μετακινήσεις της γραμμής του μετώπου. Τα στοιχεία αυτά έχουν σημασία, αλλά δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν ότι η στρατηγική ισορροπία έχει ανατραπεί.

Η αντικειμενική αποτίμηση απαιτεί συνεκτίμηση όλων των δεικτών ισχύος. Μόνο τότε μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για το εάν μια πλευρά βρίσκεται πραγματικά πιο κοντά στην επίτευξη των πολιτικών και στρατηγικών της στόχων, ή αν η εικόνα αυτή αποτελεί κυρίως προϊόν της μάχης της πληροφορίας και της επικοινωνίας.

Η παρακμή δεν είναι η απώλεια της ευημερίας. Είναι η απώλεια της δημιουργικής δύναμης μιας κοινωνίας. Είναι η στιγμή που σταματά να παράγει περισσότερες δυνατότητες από όσες καταναλώνει. Που αρχίζει να ζει από το έργο των προηγούμενων γενεών, χωρίς να δημιουργεί αντίστοιχη παρακαταθήκη για τις επόμενες. Οι θεσμοί εξακολουθούν να λειτουργούν, οι επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται, οι πόλεις να μεγαλώνουν, όμως κάτι ουσιαστικό έχει αλλάξει. Η κοινωνία δεν επενδύει πλέον στο αύριο, διαχειρίζεται απλώς το σήμερα.

Γι’ αυτό και η παρακμή δεν μπορεί να μετρηθεί αποκλειστικά με οικονομικούς δείκτες. Υπάρχουν χώρες που πλουτίζουν, ενώ ταυτόχρονα αποδυναμώνονται. Και άλλες που περνούν δύσκολες περιόδους χωρίς να χάνουν την αυτοπεποίθησή τους, επειδή διατηρούν ζωντανή την ικανότητά τους να δημιουργούν, να συνεργάζονται και να ελπίζουν.

Η οικονομία είναι απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί για να περιγράψει την κατάσταση μιας κοινωνίας. Οι αριθμοί αποτυπώνουν το εισόδημα, όχι όμως την εμπιστοσύνη. Μετρούν την παραγωγή, όχι την αξιοπρέπεια. Υπολογίζουν τον πλούτο, όχι την ποιότητα των θεσμών, ούτε την πίστη των ανθρώπων στο κοινό τους μέλλον. Ίσως γι’ αυτό η μεγαλύτερη σύγχυση της εποχής μας είναι ότι ταυτίσαμε την Ανάπτυξη με την Πρόοδο. Η Ανάπτυξη αφορά κυρίως τα μεγέθη. Η Πρόοδος αφορά τη ζωή των ανθρώπων.

Μια οικονομία μπορεί να αναπτύσσεται ενώ η κοινωνία αισθάνεται φτωχότερη. Μπορεί να αυξάνονται οι επενδύσεις, ενώ οι νέοι αδυνατούν να αποκτήσουν κατοικία. Μπορεί να βελτιώνονται οι στατιστικοί δείκτες, ενώ η ανασφάλεια, η μοναξιά και η αβεβαιότητα μεγαλώνουν. Όταν η ανάπτυξη δεν μετατρέπεται σε καλύτερη καθημερινότητα, παύει να αποτελεί συνώνυμο της προόδου.

Το ίδιο συμβαίνει και με την οικονομία. Η ίδια η λέξη προέρχεται από τον «νόμο του οίκου», από την ορθολογική διαχείριση όσων είναι αναγκαία για να ευημερεί μια κοινότητα. Σήμερα, όμως, συχνά αντιμετωπίζεται ως ένας αυτόνομος μηχανισμός, σχεδόν αποκομμένος από την κοινωνία που υποτίθεται ότι υπηρετεί. Όταν η οικονομία παύει να υπηρετεί τον άνθρωπο και ο άνθρωπος καλείται να υπηρετήσει την οικονομία, τότε έχει χαθεί η αρχική της αποστολή.

Η απώλεια της εμπιστοσύνης

Η παρακμή αρχίζει πάντοτε από τέτοιες μετατοπίσεις. Όχι από μια μεγάλη κατάρρευση, αλλά από μια σειρά μικρών αντιστροφών αξιών. Η αλήθεια υποχωρεί μπροστά στην επικοινωνία. Η ουσία παραχωρεί τη θέση της στην εικόνα. Η αξιοκρατία αντικαθίσταται από τα δίκτυα επιρροής. Η ευθύνη διαχέεται μέχρι που δεν ανήκει σε κανέναν. Και η εμπιστοσύνη, που αποτελεί το πιο πολύτιμο κεφάλαιο κάθε δημοκρατίας, αρχίζει να φθείρεται.

Η εμπιστοσύνη είναι αόρατη όσο υπάρχει. Γίνεται όμως εμφανής όταν χαθεί. Τότε οι πολίτες αμφισβητούν τους θεσμούς, οι θεσμοί δυσκολεύονται να εμπνεύσουν σεβασμό και η κοινωνία κατακερματίζεται σε άτομα που λειτουργούν περισσότερο ως ανταγωνιστές, παρά ως συμμέτοχοι ενός κοινού εγχειρήματος.

Η απώλειά της έχει αλυσιδωτές συνέπειες. Οι άνθρωποι συνεργάζονται λιγότερο. Επενδύουν λιγότερο. Συμμετέχουν λιγότερο. Αναλαμβάνουν μικρότερα ρίσκα. Προσδοκούν λιγότερα από τη χώρα τους και τελικά λιγότερα από τον ίδιο τους τον εαυτό. Έτσι η παρακμή μετατρέπεται από θεσμικό, σε πολιτισμικό φαινόμενο. Δεν αφορά πλέον μόνο το κράτος. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία αντιλαμβάνεται τις δυνατότητές της.

Όταν η προσπάθεια δεν ανταμείβεται με συνέπεια, η δημιουργικότητα υποχωρεί. Όταν η αριστεία αντιμετωπίζεται με καχυποψία και η μετριότητα συμβιβάζεται με τον εαυτό της, το πρόβλημα δεν είναι μόνο παραγωγικό. Είναι βαθιά πολιτισμικό. Οι πιο δημιουργικοί άνθρωποι αναζητούν περιβάλλοντα όπου μπορούν να εξελιχθούν, ενώ όσοι μένουν πίσω προσαρμόζονται σε ολοένα χαμηλότερες προσδοκίες. Καμία κοινωνία δεν μπορεί να προοδεύσει όταν χάνει συστηματικά εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη διάθεση να δημιουργήσουν.

Το τέλος των προσδοκιών

Υπάρχει, όμως, ένα ακόμη πιο βαθύ επίπεδο, το οποίο συνήθως διαφεύγει της προσοχής μας. Οι θεσμοί δεν επηρεάζουν μόνο τις αποφάσεις των ανθρώπων. Διαμορφώνουν και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σκέφτονται. Όταν για μεγάλο χρονικό διάστημα η εμπειρία του πολίτη είναι ότι η συνέπεια δεν αρκεί, ότι η δικαιοσύνη καθυστερεί, ότι οι κανόνες εφαρμόζονται επιλεκτικά, ή ότι η συμμετοχή δεν αλλάζει τίποτα ουσιαστικό, τότε δεν αλλάζει μόνο η γνώμη του για το κράτος. Αλλάζει η ίδια η εικόνα που έχει για τη δύναμη της συλλογικής δράσης. Η κοινωνία αρχίζει να χαμηλώνει τις προσδοκίες της.

Όχι επειδή οι άνθρωποι έπαψαν να ονειρεύονται, αλλά επειδή έμαθαν να προστατεύονται από τη διάψευση των προσδοκιών τους. Η προσαρμογή είναι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς επιβίωσης του ανθρώπου. Χάρη σε αυτήν αντέχει τις δυσκολίες, ξεπερνά τις κρίσεις και συνεχίζει να προχωρά. Υπάρχουν όμως στιγμές όπου η ίδια αυτή ικανότητα λειτουργεί αντίστροφα. Όταν μια κοινωνία προσαρμόζεται διαρκώς στη δυσλειτουργία, κινδυνεύει να πάψει να τη θεωρεί δυσλειτουργία.

Τότε η εξαίρεση μετατρέπεται σε κανόνα. Οι πολίτες δεν εκπλήσσονται όταν συναντούν αναξιοκρατία. Δεν περιμένουν αποτελεσματικούς θεσμούς. Δεν θεωρούν αυτονόητο ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους. Δεν προσδοκούν ότι οι προσπάθειές τους θα βρουν δίκαιη ανταπόδοση. Η παρακμή δεν επιβάλλεται μόνο από πάνω. Κάποια στιγμή εγκαθίσταται και στον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία αντιλαμβάνεται τον εαυτό της. Και τότε γίνεται πολύ δυσκολότερο να ανατραπεί.

Η αναπαραγωγή της παρακμής

Σε αυτό ακριβώς το σημείο η παρακμή αποκτά τη μεγαλύτερη δύναμή της. Δεν χρειάζεται πλέον να επιβάλλεται. Αναπαράγεται μόνη της. Η κοινωνία αρχίζει να προσαρμόζει τις προσδοκίες της στις αδυναμίες των θεσμών, αντί να απαιτεί από τους θεσμούς να ανταποκριθούν στις ανάγκες της κοινωνίας. Το μέτρο της επιτυχίας δεν είναι πια το ιδανικό που επιδιώκεται, αλλά το πρόβλημα που καταφέραμε προσωρινά να αποφύγουμε. Έτσι, η φιλοδοξία αντικαθίσταται από τη διαχείριση, η δημιουργία από την επιβίωση και η πολιτική από τη διαρκή αντιμετώπιση της επόμενης κρίσης.

Η ιστορία δείχνει ότι καμία κοινωνία δεν έπεσε επειδή αντιμετώπισε δυσκολίες. Όλες αντιμετώπισαν. Εκείνο που έκανε τη διαφορά ήταν ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασαν. Άλλες αξιοποίησαν τις κρίσεις ως αφετηρία ανανέωσης. Άλλες εγκλωβίστηκαν σε έναν κύκλο διαρκούς προσαρμογής, μέχρι που η παρακμή έγινε το νέο σημείο ισορροπίας τους.

Αυτός είναι ίσως ο πιο επικίνδυνος μετασχηματισμός. Η κοινωνία δεν παύει να λειτουργεί. Συνεχίζει να εργάζεται, να καταναλώνει, να εκλέγει κυβερνήσεις και να σχεδιάζει το αύριο. Όμως όλα αυτά γίνονται μέσα σε έναν ολοένα στενότερο ορίζοντα. Οι μεγάλες φιλοδοξίες αντικαθίστανται από μικρές επιδιώξεις και το συλλογικό όραμα περιορίζεται στη διαχείριση της καθημερινότητας.

Ένας πολιτισμός, όμως, δεν μεγαλουργεί όταν απλώς επιβιώνει. Μεγαλουργεί όταν πιστεύει ότι μπορεί να δημιουργήσει κάτι που δεν υπήρχε πριν από αυτόν. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η βαθύτερη διαφορά ανάμεσα στην κρίση και στην παρακμή. Η κρίση δοκιμάζει τις αντοχές μιας κοινωνίας. Η παρακμή διαβρώνει την αυτοπεποίθησή της. Η πρώτη μπορεί να αντιμετωπιστεί με σωστές πολιτικές αποφάσεις. Η δεύτερη απαιτεί κάτι πολύ δυσκολότερο: την αποκατάσταση της πίστης ότι η συλλογική προσπάθεια εξακολουθεί να έχει νόημα.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι μεγάλες περίοδοι αναγέννησης στην ιστορία προηγήθηκαν από μια αλλαγή νοοτροπίας. Οι κοινωνίες δεν αναγεννήθηκαν επειδή απέκτησαν ξαφνικά περισσότερους πόρους. Αναγεννήθηκαν επειδή απέκτησαν έναν νέο τρόπο να αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους. Ξαναβρήκαν την αυτοπεποίθηση να δημιουργήσουν, να καινοτομήσουν, να συνεργαστούν και να αναλάβουν ευθύνη για το κοινό τους μέλλον.

Καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να πετύχει αν η κοινωνία θεωρεί εκ των προτέρων ότι θα αποτύχει. Καμία θεσμική αλλαγή δεν αποκτά διάρκεια όταν οι πολίτες την αντιμετωπίζουν με μόνιμη δυσπιστία. Και καμία δημοκρατία δεν μπορεί να ακμάσει όταν η συμμετοχή περιορίζεται στην έκφραση αγανάκτησης χωρίς πίστη στη δυνατότητα μεταβολής της πραγματικότητας.

Η εμπιστοσύνη κερδίζεται 

Η Δημοκρατία δεν είναι μόνο ένα σύστημα κανόνων. Είναι πρωτίστως μια σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και στους θεσμούς τους. Όταν αυτή η σχέση εξασθενεί, η δημοκρατική λειτουργία δεν καταρρέει απαραίτητα. Αδειάζει όμως σταδιακά από το ουσιαστικό της περιεχόμενο. Γι’ αυτό η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας ίσως δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση των οικονομικών, δημογραφικών ή γεωπολιτικών προβλημάτων. Είναι η αποκατάσταση της πεποίθησης ότι η κοινωνία μπορεί ακόμη να καθορίζει την πορεία της.

Αυτό δεν σημαίνει επιστροφή σε εύκολες υποσχέσεις. Οι κοινωνίες δεν αλλάζουν επειδή τους ζητείται να πιστέψουν. Πιστεύουν όταν αποκτούν εμπειρίες που αποδεικνύουν ότι η αλλαγή είναι εφικτή. Η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται. Κερδίζεται. Η αξιοκρατία δεν διακηρύσσεται. Εφαρμόζεται. Η Δικαιοσύνη δεν αποκαθίσταται με συνθήματα. Αποκαθίσταται όταν οι πολίτες βλέπουν ότι οι ίδιοι κανόνες ισχύουν για όλους. Κάθε μικρή νίκη της διαφάνειας, κάθε θεσμός που λειτουργεί αμερόληπτα, κάθε δημόσια απόφαση που λαμβάνεται με γνώμονα το κοινό συμφέρον δεν λύνει μόνο ένα πρακτικό πρόβλημα.

Επαναφέρει σταδιακά κάτι πολύ σημαντικότερο: την αίσθηση ότι η κοινωνία δεν είναι έρμαιο των περιστάσεων, αλλά δημιουργός του μέλλοντός της. Αυτή είναι η πραγματική αντίστροφη πορεία της παρακμής. Όχι η άρνηση των προβλημάτων, αλλά η ανάκτηση της συλλογικής αυτοπεποίθησης.

Από την ανάπτυξη στην πρόοδο

Η Ελλάδα έχει γνωρίσει πολλές δύσκολες περιόδους στην ιστορία της. Καμία όμως δεν ξεπεράστηκε επειδή οι Έλληνες αποδέχθηκαν τη μοίρα τους. Ξεπεράστηκε όταν δημιουργήθηκε μια νέα πίστη ότι το μέλλον μπορούσε να είναι διαφορετικό από το παρόν. Σήμερα ίσως βρισκόμαστε μπροστά σε μια αντίστοιχη πρόκληση.

Δεν αρκεί να αυξήσουμε το εισόδημα αν συνεχίσουμε να μειώνουμε την εμπιστοσύνη. Δεν αρκεί να προσελκύσουμε επενδύσεις αν οι νέοι εξακολουθούν να αισθάνονται ότι η δημιουργικότητά τους αναγνωρίζεται περισσότερο στο εξωτερικό παρά στην πατρίδα τους. Δεν αρκεί να βελτιώσουμε τους δείκτες αν η κοινωνία εξακολουθεί να θεωρεί φυσιολογική τη μετριότητα, τη δυσπιστία και την παραίτηση.

Η πραγματική πρόοδος αρχίζει όταν οι πολίτες αισθάνονται ξανά ότι αποτελούν μέρος ενός κοινού εγχειρήματος. Όταν αντιλαμβάνονται ότι η προσωπική τους δημιουργία συνδέεται με τη συλλογική πρόοδο. Όταν η επιτυχία του ενός δεν θεωρείται απειλή για τον άλλον, αλλά συμβολή σε μια κοινωνία που γίνεται συνολικά καλύτερη. Για τον λόγο αυτό, η μεγάλη πρόκληση του 21ου αιώνα δεν είναι απλώς να διορθώσουμε όσα δεν λειτουργούν. Είναι να ξαναχτίσουμε τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν σε μια κοινωνία να πιστεύει στον εαυτό της. Να αποκαταστήσουμε την αξιοπιστία των θεσμών.

Να επανασυνδέσουμε την οικονομία με τον άνθρωπο. Να μετατρέψουμε την Ανάπτυξη σε Πρόοδο. Να ξαναδώσουμε αξία στη συμμετοχή, στη δημιουργία και στην ευθύνη. Γιατί η παρακμή δεν τελειώνει τη στιγμή που λύνεται ένα οικονομικό πρόβλημα. Τελειώνει όταν μια κοινωνία ανακτά την ικανότητά της να οραματίζεται, να εμπιστεύεται και να δημιουργεί. Τότε οι κρίσεις εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά παύουν να καθορίζουν την ταυτότητά της. Τότε το μέλλον παύει να είναι φόβος και γίνεται ξανά υπόσχεση. Και τότε μια χώρα δεν αρκείται πλέον να διαχειρίζεται την παρακμή της. Αρχίζει, συνειδητά και συλλογικά, να οικοδομεί την Πρόοδό της.