Έτσι επιβαλλόταν μια ριζική, ριζοσπαστική ιδεολογική και συνάμα αντι-ιδεολογική ανασυγκρότηση-αναδόμηση του μοντέλου. Και όχι μόνον αυτό. Ήταν ανάγκη να διερευνηθεί και να συλληφθεί το νέο περιεχόμενο της πράξης, σύμφωνα με τις παραδόσεις του κινήματος. Δύσκολες, έντονες, κρίσιμες νέες καταστάσεις μέσα ή απέναντι σε ένα όλο και πιο αλλοτριωμένο και αλλοτριωτικό πραγματικστικό και ακόμη χειρότερα σύστημα.

Βέβαια το ζητούμενο ήταν πάντα να διατηρηθούν ζωντανά τα υψηλά ιστορικά και νεώτερα ανθρωπιστικά προτάγματα. Επίσης η έρευνα μην διαβρωθεί από το σύστημα και σε κάθε περίπτωση να μην αποκοπεί από το ιστορικό και νεότερο κίνημα. Ήταν δηλαδή αδιαπραγμάτευτος αυτός ο σκοπός-παραδοχή, αν και δεν ήταν ευρύτερα προφανής, λαμβάνοντας υπόψη τον όλο και πιο τοξικό σύγχρονο περίγυρο.

Παρόλα αυτά πάντα υπήρχαν ή εμφανίζονταν ευκαιρίες διαλογικών συζητήσεων, ερευνών, κριτικών-αντιλογικών παρεμβάσεων. Η αλλοτρίωση είχε μπει παντού και διάβρωνε όλο και περισσότερο τα πάντα και τους πάντες. Αλλά πάντοτε ήταν παρών ο Αντονιόνι και  η μοναδική κριτική του της σύγχρονης αλλοτρίωσης.

Ο Πουλαντζάς

Και όλα αυτά εκ των πραγμάτων μέσα στο σύστημα (πανεπιστήμιο), αλλά και ενάντιά του. Διαφορετική πράξη, αλλά πράξη: σύστημα-αντισύστημα. Το αντισύστημα, όμως, όχι μόνο δεν διευρυνόταν, ιδίως από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, όπως πίστεψε σε μια περίοδο ισχυρού τότε κινήματος (δεκαετία 1970) ο Πουλαντζάς, αλλά αντίθετα όλο και περιοριζόταν, με τάσεις μάλιστα εξαφάνισης.

Έτσι περιοριζόταν εξίσου -με τάσεις ακόμη και εξαφάνισης εννοείται- και η αναγκαία όσο και κρίσιμη αυτονομία, τη σημασία της οποίας είχε επισημάνει και μάλιστα εμφατικά ο Πουλαντζάς, από όταν χειραφετήθηκε από τον δογματικό αλτουσερισμό. Σήμερα, δυστυχώς, είμαστε πλέον πολύ μακριά από τη ριζική αλλαγή, ή τουλάχιστον τον πλήρη περιορισμό, και ακόμη μακρύτερα από  την εξάλειψη του συστήματος. Παρόλα αυτά, πράξη. Αυτή ήταν  η παρακαταθήκη και του μεγάλου Παβέζε.

Επί χούντας, εκτός από όποια βιβλία του Μαρξ και σημαντικών μαρξιστών θεωρητικών, υπήρχαν και τα κείμενα που είχε δημοσιεύσει ο “Αγώνας”, το περιοδικό του πουλαντζικού “Ρήγα” στο Παρίσι, μερικά από τα οποία ήταν και του Πουλαντζά, δημοσιευμένα με ψευδώνυμο. Αυτά τα θεωρητικά κείμενα σε έφερναν σε επαφή με τα σημαντικά προβλήματα του κινήματος τότε, και κυρίως τα ιδεολογικά και τα πολιτικά.

Το πρόβλημα της κοινωνικής δομής δεν το προσέγγιζαν συστηματικά, αλλά με διάφορους, κυρίως έμμεσους τρόπους. Από τότε διαμορφώθηκε ένα πλαίσιο θεωρητικοποίησης του κινήματος -για το κίνημα. Δηλαδή της πράξης και “για την πράξη”. Αργότερα δημοσιεύθηκαν και τα έργα του Πουλαντζά και του Γκράμσι, ενώ το κρίσιμο έργο του Γκράμσι, “Ιστορικός υλισμός και η φιλοσοφία του Μπ. Κρότσε” κυκλοφόρησε το 1975, και η μελέτη του καθόρισε πλέον για πάντα (όπως και των άλλων κειμένων του) την ιδέα της φιλοσοφίας της πράξης, αλλά και γενικότερα  την πράξη ως θέμα.

Η πράξη

Έτσι πλέον θεωρία, κίνημα και πράξη είναι ένα. Κείμενα καθηγητίστικα από καθέδρας, φορμαλιστικά κ.τ.λ. δεν είχαν μεγάλη σημασία. Κείμενα συγκεκριμένα για το κίνημα, όπως ήθελε και ο Κόζικ, την ιστορία, την πράξη και βέβαια πρωταρχικά για την αλλοτρίωση, την κριτική της αλλοτρίωσης, ιδίως στη συνέχεια των κειμένων του νεαρού Μαρξ, του Μεσάρος, του Μαρκούζε κ.α., που είναι η αφετηρία της Κριτικής Θεωρίας: αυτά ήταν τα κρίσιμα, ακόμη και τα καθοριστικά.

Έκτοτε διαμορφώθηκε το όλο κριτικό μοντέλο, θεωρητικό και πρακτικό, η ιδέα, όπως θα έλεγε και ο Μαρκούζε, της Νέας Κριτικής Θεωρίας και Πράξης, υπό την επήρεια και τη μελέτη όποιων κειμένων φρανκφουρτιανών και φρανκφουρτιανολόγων που υπήρχαν ήδη στα ελληνικά, του νεαρού Λούκατς, του Γκολντμάν, του Μαρκούζε, του Λεφέβρ κ.α.

Βέβαια, για το δυτικό πανεπιστημιακό μαρξισμό, όπως τον αποκαλεί ο P. Anderson, η πράξη ήταν απόμακρη, ακόμη και απούσα. Για έναν αγωνιστή όμως ποτέ. Αντίθετα μάλιστα! Ήταν πάντα παρούσα. Έτσι όλα τα θέματα συλλαμβάνονταν και διερευνούνταν μόνο και μόνο για το κίνημα και την πράξη, σύμφωνα με τις ανάγκες του κινήματος και της πράξης, αλλά και σύμφωνα με τις κατακτήσεις του κινήματος, την  ιστορία, των θεωρητικών επεξεργασιών του και των ιστορικών-ανθρωπιστικών προταγμάτων του.

Αμέσως μετά τη συντριβή έγινε έκρηξη ενώ όπως μετέδωσε η ΕΡΤ το αεροσκάφος έχασε ξαφνικά ύψος.

Πρόκειται για διθέσιο Phantom και σύμφωνα με την ΕΡΤ δεν φάνηκε να υπήρξε εκτόξευση των χειριστών, κατά τη διάρκεια του συμβάντος.

Σύμφωνα με πληροφορίες το Phantom έχει κοπεί στα δύο και έχει ξεσπάσει φωτιά σε δύο διαφορετικά σημεία.

Στο σημείο έχουν ήδη σπεύσει ασθενοφόρα, αλλά και πυροσβεστικά, καθώς το αεροσκάφος έχει στις δεξαμενές του μεγάλες ποσότητες καυσίμου.

Τα πρώτα πλάνα, δείχνουν μια στήλη τεράστιου μαύρου καπνού να έχει υψωθεί στον ουρανό.

Η συντριβή έγινε παρουσία πλήθους κόσμου που είχε σπεύσει για να παρακολουθήσει τις επιδείξεις.

Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου OTE, Κώστας Νεμπής, δήλωσε: “Εκ μέρους όλης της διοικητικής ομάδας του Ομίλου ΟΤΕ, συγχαίρω τον Γιάννη Βιτζηλαίο για την ανάληψη των νέων καθηκόντων του. Ο Γιάννης συνδυάζει βαθιά γνώση της επιχειρηματικής αγοράς και των αναγκών των πελατών, με ισχυρήεμπειρία στην τεχνολογία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, στοιχεία που θα συμβάλουν καθοριστικά στην καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες και η Τεχνητή Νοημοσύνη και στην περαιτέρω ανάπτυξη των ICT δραστηριοτήτων του Ομίλου σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο. Είμαι βέβαιος ότι, μαζί με την ισχυρή ομάδα Β2Β του Ομίλου ΟΤΕ, θα ενισχύσει τη θέση του ΟΤΕ ως κορυφαίου τεχνολογικού συνεργάτη για τις σύγχρονες επιχειρήσεις και οργανισμούς.”

Σύντομο βιογραφικό

Ο Γιάννης Βιτζηλαίος διαθέτει 25ετή εμπειρία στους τομείς της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών, με σημαντική πορεία στο Β2Β, το ICT και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Πριν από την ένταξή του στον Όμιλο OTE, εργάστηκε σε θέσεις ευθύνης στην Oracle και την Accenture, αποκτώντας σημαντική εμπειρία στο Β2Β και το ICT και ηγούμενος έργων και πρωτοβουλιών για την ελληνική και τη διεθνή αγορά τηλεπικοινωνιών.

Ο κ. Βιτζηλαίος είναι πτυχιούχος Εφαρμοσμένων Μαθηματικών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος MBA από το Athens Laboratory of Business Administration (ALBA).

Η Λεώνη παρουσιάζει τη σειρά «Οι Αόρατοι»: δεκαέξι επιτοίχια ανάγλυφα πρόσωπα μεταλλωρύχων, φτιαγμένα αποκλειστικά με το χέρι, χωρίς εργαλείο. Ένας φόρος τιμής στους ανθρώπους που έζησαν, μόχθησαν, αγωνίστηκαν για τα δικαιώματα των εργαζομένων σε δύσκολες περιόδους και θάφτηκαν στη γη της Σερίφου.

«Άγνωστοι σε εμένα, αλλά σημαντικοί στους δικούς τους ανθρώπους και στην ιστορία αυτού του τόπου. Στη θάλασσα της ελευθερίας εκείνοι δεν βούτηξαν ποτέ. Φαντάστηκα τις αγωνίες τους, τα πρόσωπά τους σκαμμένα σαν τη γη που πάτησαν. Μόνες τους ξεπήδησαν μέσα από τον πηλό», τονίζει η Λεώνη.

Σε αυτή την καλλιτεχνική της πρόταση η Λεώνη Γιαγδζόγλου «απομακρύνεται» από τα χρώματα, που είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της δουλειάς της — διατηρεί όμως, με άλλο τρόπο, τον αφηγηματικό χαρακτήρα του συνολικού της έργου.

Υλικά: Stoneware, celadon glaze, μπαντανάδες σε συνδυασμό με χώμα, άμμο και πετρώματα από τη Σέριφο.

Η GeoChromia αποτελεί εξέλιξη μιας καλλιτεχνικής αναζήτησης που ξεκίνησε στη Σέριφο πριν από σχεδόν δέκα χρόνια, διερευνώντας πώς η ίδια αφετηρία μεταφράζεται μέσα από διαφορετικά πεδία και γλώσσες.

Πληροφορίες: ARTLAB by Think of Serifos, Σέριφος, έως 13 Σεπτεμβρίου 2026. Είσοδος ελεύθερη.

Το θέμα προκάλεσε αντιδράσεις στο εσωτερικό της ΝΔ, με βουλευτές να ζητούν επανεξέταση του περιεχομένου και ορισμένους να τάσσονται ακόμη και υπέρ της απόσυρσης των συγκεκριμένων βιβλίων. Μεταξύ αυτών που τοποθετήθηκαν δημόσια ήταν ο Νότης Μηταράκης και ο Μακάριος Λαζαρίδης.

Ο κ. Μηταράκης, μάλιστα, εξέφρασε ανοιχτά τη διαφωνία του, ζητώντας να επανεξεταστεί το σχετικό υλικό. Η συζήτηση πήρε έτσι γρήγορα ευρύτερες πολιτικές διαστάσεις, καθώς συνδέθηκε από αρκετούς με τη συζήτηση περί «woke ατζέντας» και με το ερώτημα εάν η Νέα Δημοκρατία απομακρύνεται από ένα μέρος της παραδοσιακής εκλογικής της βάσης.

Από την πλευρά του υπουργείου Παιδείας επιχειρήθηκε να μπει φρένο στην αντιπαράθεση, με την επισήμανση ότι η πολιτική ηγεσία του υπουργείου δεν αποφασίζει μονομερώς το περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων. Παράλληλα, δόθηκαν διευκρινίσεις για το επίμαχο υλικό και τη διαδικασία αξιολόγησης των βιβλίων. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, η διαδικασία πραγματοποιείται από επιστημονικές επιτροπές και δεν αποτελεί προσωπική επιλογή της υπουργού.

Κάλυψη Μητσοτάκη σε Ζαχαράκη

Μέσα σε αυτό το κλίμα άρχισαν να κυκλοφορούν ακόμη και σενάρια περί πίεσης προς τη Σοφία Ζαχαράκη και απομάκρυνσής της από την κυβέρνηση.
Το Μέγαρο Μαξίμου, ωστόσο, έδειξε ότι δεν επιθυμεί να αφήσει την υπόθεση να εξελιχθεί σε κυβερνητική κρίση.

Η πιο σαφής απάντηση ήρθε από τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, κατά τη χθεσινοβραδινή συνάντησή του με δημοσιογράφους στη Θεσσαλονίκη.

Όταν ρωτήθηκε εάν υπάρχει ζήτημα με τη Σοφία Ζαχαράκη, ο πρωθυπουργός απάντησε με χαρακτηριστικό τρόπο, παραπέμποντας στην κοινή τους παρουσία νωρίτερα στη Θεσσαλονίκη:

«Για αυτό ήταν σήμερα μαζί μου;»

Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε ουσιαστικά τη σχετική συζήτηση υπερβολική, χρησιμοποιώντας μάλιστα ιδιαίτερα αιχμηρή έκφραση: «Σαχλαμάρες, σοβαρευτείτε».

Η παρέμβαση του πρωθυπουργού είχε ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα: δεν υπάρχει θέμα Ζαχαράκη και δεν τίθεται ζήτημα απομάκρυνσης της υπουργού από την κυβέρνηση.

Τι δείχνει η στάση Μητσοτάκη

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται πως έχει πάρει τις αποφάσεις του. Και όχι τώρα. Εδώ και αρκετό καιρό δείχνει αποφασισμένος να επιλέξει πλευρά ως προς τη φυσιογνωμία που θέλει να έχει η Νέα Δημοκρατία τα επόμενα χρόνια.
Η χθεσινή στάση του απέναντι στη Σοφία Ζαχαράκη μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Την ώρα που βουλευτές και στελέχη της Νέας Δημοκρατίας άσκησαν κριτική στην υπουργό Παιδείας για το ζήτημα των σχολικών βιβλίων και των αναφορών σε οικογένειες με γονείς του ίδιου φύλου, ο πρωθυπουργός επέλεξε να της προσφέρει πλήρη πολιτική κάλυψη.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική ουσία. Ο Μητσοτάκης μοιάζει να αποδέχεται, στην πράξη, την κατηγορία που του έχουν απευθύνει κατά καιρούς βουλευτές της ΝΔ αλλά και ο Αντώνης Σαμαράς: ότι δηλαδή το πολιτικό και κοινωνικό DNA της σημερινής Νέας Δημοκρατίας έχει αλλάξει.

Η επιλογή του πρωθυπουργού είναι εμφανής. Η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη επιχειρεί να εκφράσει έναν συγκεκριμένο χώρο με συγκεκριμένα κοινωνικού χαρακτήρα και ύφους χαρακτηριστικά. Και η στάση του στην υπόθεση Ζαχαράκη έρχεται να επιβεβαιώσει αυτή την κατεύθυνση.

Αντίστοιχη κάλυψη άλλωστε το Μαξίμου παρείχε άλλωστε και στην υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, όταν προ εβδομάδων “χάιδεψε” την woke ατζέντα σε ότι αφορά της απόψης για την οικογένεια του μέλλοντος στην χώρα μας.

Βεβαίως, μετά τα χαμηλά ποσοστά που κατέγραψε η Νέα Δημοκρατία στις ευρωεκλογές του 2024, θα περίμενε κανείς ότι το Μέγαρο Μαξίμου θα επιχειρούσε μια πιο έντονη επαναπροσέγγιση του παραδοσιακού δεξιού και κεντροδεξιού ακροατηρίου της. Άλλωστε, η απώλεια ψηφοφόρων προς τα δεξιά έχει αποτελέσει εδώ και καιρό ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά προβλήματα της κυβέρνησης.

Το τελευταίο διάστημα, μάλιστα, υπήρχαν ενδείξεις ότι αυτή η συζήτηση είχε αρχίσει να κερδίζει έδαφος στο εσωτερικό της κυβέρνησης και της ΝΔ.

Χθες, όμως, το μήνυμα του πρωθυπουργού ήταν διαφορετικό. Το πολιτικό «άδειασμα» προς όσους επέλεξαν να επιτεθούν στη Σοφία Ζαχαράκη και η απόλυτη κάλυψη που της προσέφερε δείχνουν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι διατεθειμένος να κάνει πίσω από τη στρατηγική που έχει επιλέξει.

Στρατηγική η οποία φυσικά θα κριθεί ως επιτυχημένη ή μη την επομένη των εκλογών. Έως τώρα πάντως οι δημοσκοπήσεις που μετρούν το κυβερνών κόμμα αρκετά κάτω από το 30% στην πρόθεση ψήφου, μεταδίδουν το μήνυμα πως η εν λόγω πολιτική επιλογή Μητσοτάκη “μπάζει”.

Ο Αρικλί ήταν ευνοούμενος του συστήματος στα κατεχόμενα, άνθρωπος της Άγκυρας και γνωστός τραμπούκος. Με εμπρηστικό πολιτικό λόγο κατάφερε να παραμείνει στο πολιτικό προσκήνιο, με ρόλο πάντα στις ειδικές αποστολές. Είναι, όπως είναι γνωστό, ένας από τους πέντε καταζητούμενους με διεθνή εντάλματα για τα όσα εγκληματικά είχαν διαπραχθεί τον Αύγουστο του 1996 στη Κερύνεια.

Ήταν και ο μόνος, από τους καταζητούμενους, που είχε συλληφθεί το Σεπτέμβριο του 2012 στο αεροδρόμιο του Κιργιστάν, βάσει σήματος της Ιντερπόλ. Η κράτησή του δεν διήρκησε πολύ και δεν εκδόθηκε ποτέ. Η παρέμβαση της Άγκυρας, που συγκαλύπτει εγκλήματα, εγκληματίες και δολοφόνους, ήταν καθοριστική. Τον έσωσε!

Ο Αρικλί είναι της πολιτικής αλλά και τις βίας

Δεν έχει πρόβλημα να απειλήσει και να υιοθετήσει ακραίες συμπεριφορές έναντι όσων διαφωνεί. Όταν πρόσφατα αναφέρθηκε από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη πως η Κυπριακή Δημοκρατία προετοιμάζει νέα εντάλματα σύλληψης για τη δολοφονία του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού, στη Κερύνεια το 1996, αντέδρασε έντονα.

«Όταν ένας εχθρός κατεβάζει βίαια τη σημαία μιας χώρας, αυτό δεν θεωρείται απλώς ως η αφαίρεση ενός κομματιού υφάσματος από έναν ιστό», ανέφερε, μεταξύ άλλων, στην ανάρτησή του. Και δήλωσε πως δεν μετανιώνει. Αυτός ήταν και ο οργανωτής των βίαιων επιθέσεων στα γραφεία της εφημερίδας “Αβρούπα” του Σενέρ Λεβέντ, τον οποίο απείλησε ευθέως.

Ο Αρικλί απολύθηκε από τον ψευδοπρωθυπουργό, Ουστέλ. Για την ακρίβεια τον έπαυσε η Άγκυρα, την προηγούμενη ημέρα της άφιξης στα κατεχόμενα του Αντιπρόεδρου της Τουρκίας, Γιλμάζ. Ένας Αρικλί έφυγε, πολλοί θα έλθουν, έχει πολλούς τέτοιους η κατοχική δύναμη. Άλλωστε στην υποδοχή του Γιλμάζ, στο παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου, ο Αρικλί ήταν εκεί! Για τις “επίσημες” χαιρετούρες.

Ο Σενέρ Λεβέντ έγραψε (Αβρούπα/ Πολίτης) ότι ο «υπουργός συγκοινωνιών», ο Αρικλί, είναι ένοχος και διερωτήθηκε γιατί ο Τουφάν Έρχιουρμαν τον αγκάλιασε. «Έκλαιγε ο Αρικλί και γι’ αυτό», λέει. «Θέλησε να τον παρηγορήσει», λέει. Μήπως έκλαιγε λόγω του αισθήματος ενοχής ο Αρικλί ή λόγω του πόνου που ένιωθε;

Ο κύριος ένοχος είναι εκείνος που προσπαθεί ακόμα να συγκαλύψει τις πραγματικότητες. Μήπως μπορεί να είναι ίδια τα δάκρυα του Αρικλί, με τα δάκρυα μιας μητέρας που γλίστρησαν από τα χέρια της τα παιδιά της και τα πήραν τα κύματα; Και συνέχισε σημειώνοντας τα εξής: «…Αν οι βασικοί ένοχοι αυτού του ομαδικού εγκλήματος κλαίνε, αντί να λογοδοτήσουν και τους αγκαλιάζουμε για παρηγοριά, σε τι διαφέρει αυτό από το να αγκαλιάζουμε τον δολοφόνο ενός παιδιού που κλαίει στους διαδρόμους του δικαστηρίου;»

Τι θα πράξει η Άγκυρα

Ο Αρικλί έφυγε, αν και ποτέ δεν έπρεπε να ήταν σε θέσεις-κλειδί στα κατεχόμενα. Κι όμως ήταν. Γιατί ήταν ο άνθρωπος των ειδικών αποστολών. Δεν τον έκρυψαν μετά τις δολοφονίες στη Δερύνεια. Τον… αξιοποίησαν πολιτικά. Ήταν η πολιτική γέφυρα των εποίκων με το σύστημα στα κατεχόμενα. Το Κόμμα της Αναγέννησης των εποίκων μπήκε στην εξίσωση και είναι το «παιδί των θελημάτων» της Τουρκίας. Το ρόλο αυτό διαδραματίζουν και τουρκοκυπριακά κόμματα.

Το πολύνεκρο ναυάγιο μπορεί να δρομολογήσει και “εκλογές” στα κατεχόμενα. Η Άγκυρα θα αποφασίσει αναλόγως και τι επιδιώκει σε αυτή τη φάση. Την εξυπηρετεί η “πολιτική αστάθεια”; Θέλει να κλείσει το θέμα γρήγορα; Και ο Αρικλί, που έχει κι άλλα σε βάρος του, προφανώς δεν θα… αδικηθεί. Γι’ αυτό και ήταν στη γραμμή για να χαιρετήσει τον Τούρκο αντιπρόεδρο.

Στο παρόν άρθρο θα παρουσιάσω πως η διατροφή μπορεί να επηρεάζει την ανδρική γονιμότητα, ποια θρεπτικά συστατικά επηρεάζουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος και πως να προετοιμαστείς κατάλληλα πριν την έναρξη της προσπάθειας φυσικής ή τεχνητής γονιμοποίησης.

Ποια τα χαρακτηριστικά του σπέρματος που αξιολογούνται για να προσδιοριστεί η ποιότητά του;

Σύμφωνα με το σχήμα διάγνωσης της ανδρικής υπογονιμότητας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι παράμετροι που αξιολογούνται κατά το σπερμοδιάγραμμα είναι ο όγκος εκσπερμάτωσης, ο ολικός αριθμός σπερματοζωαρίων ανά εκσπερμάτωση, η συγκέντρωση σπερματοζωαρίων, η συνολική κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, η προοδευτική κινητικότητα, η ζωτικότητα καθώς και η μορφολογία τους. Συγκεκριμένα, αφότου προσδιοριστούν οι παραπάνω τιμές συγκρίνονται με τις τιμές αναφοράς και εντοπίζονται πιθανές αποκλίσεις ή και μη φυσιολογικές τιμές.

Επιπλέον εξετάσεις που μπορούν να γίνουν είναι ορμονολογικός έλεγχος, καλλιέργεια σπέρματος, τεστ οξείδωσης σπέρματος, έλεγχος κατακερματισμού DNA σπερματοζωαρίων κ.α.

Μεσογειακή διατροφή VS Δυτικό πρότυπο

Σύμφωνα με την επιστημονική βιβλιογραφία διαμορφώνεται μια ξεκάθαρα θετική επίδραση της Μεσογειακής διατροφής στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος, ενώ αντίθετα η επίδραση του σύγχρονου Δυτικού πρότυπο διατροφής έχει ακριβώς τις αντίθετες επιδράσεις. Ας δούμε όμως πιο είναι αυτό το Δυτικό πρότυπο διατροφής και πως επιδρά στην ανδρική γονιμότητα.

Το δυτικό πρότυπο διατροφής χαρακτηρίζεται από υψηλή πρόσληψη απλών σακχάρων και λιπών “κακής ποιότητας”, δηλαδή κορεσμένων και trans λιπαρών, που προέρχονται από υπερ-επεξεργασμένα κρέατα και τρόφιμα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την περίσσεια θερμίδων και την συνοδή αύξηση του σωματικού βάρους. Η παρούσα συνθήκη οδηγεί σε μια γενικευμένη διαταραχή των επιπέδων των ορμονών, της σπερματικής λειτουργίας καθώς και της μοριακής σύστασης των παραγόμενων γαμετών.

Πώς η παχυσαρκία επηρεάζει την ποιότητα του σπέρματος

Συγκεκριμένα, η παχυσαρκία διαταράσσει συστατικά του άξονα υποθαλάμου- υπόφυσης- γονάδων οδηγώντας σε μείωση της τεστοστερόνης και των παραγόμενων σπερματοζωαρίων. Παράλληλα, η αύξηση του σωματικού βάρους οδηγεί σε εμφάνιση αντίστασης στην ινσουλίνη.

Η υπερινσουλιναιμία και η υπεργλυκαιμία, που συνοδεύουν την ύπαρξη αντίστασης στην ινσουλίνη, οδηγούν σε μείωση των μονοπατιών της γλυκόλυσης στα σπερματοζωάρια και σε σημαντική μείωση της παραγόμενης ενέργειας εντός του κυττάρου και άρα της κινητικότητάς τους.

Παράλληλα, η αυξημένη λεπτίνη, που εκκρίνεται από το λιπώδη ιστό, δρα αυξάνοντας επιπλέον την αντίσταση στην ινσουλίνη, αλλά και το οξειδωτικό στρες εντός των σπερματικών κυττάρων. Το οξειδωτικό στρες ασκεί αρνητική επίδραση σε μοριακό επίπεδο στις μιτοχονδρικές μεμβράνες με αποτέλεσμα να οδηγεί σε απόπτωση και μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων.

Παράλληλα, η προσβολή των μιτοχονδριακών μεμβρανών από τις ελεύθερες ρίζες μειώνει την παραγωγή ενέργειας μέσα στα σπερματοζωάρια, καθώς τα μιτοχόνδρια είναι υπεύθυνα για την παραγωγή ενέργειας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται και η κινητικότητα των επιβιωσάντων σπερματοζωαρίων.

Αντίθετα, η Μεσογειακή διατροφή λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας των σπερματοζωαρίων. Έρευνες έχουν δείξει ότι η υψηλή προσκόλληση σε αυτό το πρότυπο συνδέεται άμεσα με καλύτερη συγκέντρωση και αυξημένη κινητικότητα του σπέρματος. Αυτό οφείλεται στο ότι είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, προϊόντα ολικής άλεσης, ψάρια και φυσικά περιλαμβάνει υψηλές ποσότητες ωμού ελαιόλαδου. Αυτές οι τροφές παρέχουν στον οργανισμό μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, αλλά και πολύτιμα αντιοξειδωτικά και βιταμίνες.

Όλα αυτά τα συστατικά μειώνουν την φλεγμονή, βελτιώνουν την ανταπόκριση στην ινσουλίνη και εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου. Έτσι, η πρόσληψη των θρεπτικών συστατικών που περιλαμβάνει η Μεσογειακή διατροφή ασκεί προστατευτική δράση στις σπερματικές μιτοχονδριακές μεμβράνες και στο DNA με αποτέλεσμα να εξασφαλίζεται η σωστή δομή, ο επαρκής αριθμός και η παροχή ενέργειας που χρειάζονται τα σπερματοζωάρια για να λειτουργήσουν σωστά. Συμπερασματικά, η προσκόλληση σε ένα Μεσογειακό πρότυπο διατροφής, που εξασφαλίζει επαρκή ποσότητα καλών λιπαρών, αντιοξειδωτικών, βιταμινών και φυτοχημικών συστατικών φαίνεται να βελτιώνει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος.

Θρεπτικά συστατικά και ποιότητα σπέρματος

Η παραγωγή υγιούς σπέρματος εξαρτάται άμεσα από τη διαθεσιμότητα συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών, τα οποία επηρεάζουν τη δομή, τον αριθμό, και τη λειτουργία των κυττάρων. Ας δούμε πως λειτουργούν κάποια από αυτά.

• Βιταμίνες C και E: Αποτελούν την κύρια αντιοξειδωτική ασπίδα των κυττάρων. Η βιταμίνη Ε παίζει καθοριστικό ρόλο στην προστασία των μεμβρανών των σπερματοζωαρίων έναντι του οξειδωτικού στρες και της υπεροξείδωσης των λιπιδίων, ενώ παράλληλα βελτιώνει τη μιτοχονδριακή λειτουργία εντός του σπερματοζωαρίου. Η βιταμίνη C μειώνει το οξειδωτικό φορτίο στο σπερματικό πλάσμα, προστατεύοντας τη μορφολογία και τη ζωτικότητα των σπερματοζωαρίων.
• Ω-3 λιπαρά οξέα: Είναι απαραίτητα για την ενεργοποίηση ενζύμων που παίζουν ρόλο στην παραγωγή ενέργειας εντός των σπερματοζωαρίων καθορίζοντας την κινητικότητά τους και τη διείσδυσή τους εντός του ωαρίου.
• Ψευδάργυρος: Ρυθμίζει άμεσα τον συνολικό αριθμό των σπερματοζωαρίων. Συμμετέχει ενεργά στη σπερματογένεση και στη σύνθεση της τεστοστερόνης, με την έλλειψή του να οδηγεί σε σοβαρή μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων ανά εκσπερμάτωση.
• Σελήνιο: Το σελήνιο αποτελεί σημαντικό συστατικό για τη δράση του ενζύμου της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης, η οποία είναι ένα από τα πιο ισχυρά ένζυμα εξουδετέρωσης των ελευθέρων ριζών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να προστατεύει τη κυτταρική και μιτοχονδρική μεμβράνη των σπερματοζωαρίων, αλλά και την προσβολή του DNA τους.
• Φυλλικό οξύ: Προστατεύει τη γενετική ακεραιότητα του σπέρματος. Είναι απαραίτητο για τη σωστή αντιγραφή του DNA κατά την διάρκεια της παραγωγής των κυττάρων, μειώνοντας τις πιθανότητες για χρωμοσωμικές ανωμαλίες.
• Βιταμίνη D: Λειτουργεί ως ορμονικός ρυθμιστής στους όρχεις. Η επάρκεια της σχετίζεται άμεσα με αυξημένα επίπεδα τεστοστερόνης και σημαντικά καλύτερη σπερματική κινητικότητα.

Συνήθειες που επιβαρύνουν την γονιμότητα

Κάπνισμα και αλκοόλ: Αυξάνουν το οξειδωτικό στρες στο σπερματικό πλάσμα. Οι τοξικές ουσίες του τσιγάρου και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μειώνουν τη συγκέντρωση και τη ζωτικότητα των σπερματοζωαρίων, ενώ αυξάνουν τις πιθανότητες για βλάβες και κατακερματισμό του σπερματικoύ DNA.

Fast food και επεξεργασμένο κρέας: Τα κορεσμένα και τρανς λιπαρά οξέα, αλλοιώνουν τη φυσιολογική σύσταση της κυτταρικής μεμβράνης του σπερματοζωαρίου. Αυτή η αλλαγή μειώνει την ελαστικότητα της μεμβράνης, επηρεάζοντας αρνητικά την κινητικότητα του κυττάρου.

Αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης: Τα τρόφιμα και τα ροφήματα με απλά σάκχαρα συνδέονται με την εμφάνιση αντίσταση της ινσουλίνης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα εντός των σπερματοζωαρίων να μειώνεται η γλυκόλυση και άρα η άμεση παραγωγή ενέργειας, με αποτέλεσμα να χάνουν την ικανότητά τους να κινηθούν σωστά.

Αυξημένο σωματικό βάρος: Η παχυσαρκία επιδρά στη γονιμότητα μέσω ποικίλων και αλληλένδετων μηχανισμών. Οι κύριοι μηχανισμοί δράσης του αυξημένου βάρους είναι η ορμονική ανισορροπία, οδηγώντας σε σημαντική μείωση της τεστοστερόνης και της σπερματογένεσης. Παράλληλα, η αύξηση της λεπτίνης, της ινσουλίνης και της γλυκόζης στο αίμα επιδρά αρνητικά στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος μέσω μηχανισμών που αναλύθηκαν παραπάνω.

Πρακτικές διατροφικές αλλαγές που προετοιμάσουν κατάλληλα πριν την φυσική ή τεχνητή γονιμοποίηση

Οι διατροφικές επιλογές του άνδρα 2-3 μήνες πριν την προσπάθεια σύλληψης είναι καθοριστικές. Με βάση τα επιστημονικά δεδομένα ο άνδρας θα πρέπει να προβεί στις παρακάτω αλλαγές:

• Ρύθμιση βάρους όταν υπάρχει υπερβαρότητα ή παχυσαρκία. Ρύθμιση των τιμών σακχάρου και της ύπαρξης πιθανής αντίστασης στην ινσουλίνη
• Πρόσληψη σύνθετων υδατανθράκων και φυτικών ινών από φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά και προϊόντα ολικής άλεσης.
• Πρόσληψη καλών λιπαρών από το ελαιόλαδο, το αβοκάντο, τα φυτικά έλαια, τους ξηρούς καρπούς, τα αλείμματα των ξηρών καρπών και τους σπόρους όπως τα αμύγδαλα, τα φουντούκια, τα καρύδια, τα φιστίκια, το ταχίνι, το αμυγδαλοβούτυρο, τους σπόρους τσία, τον κολοκυθόσπορο, τον λιναρόσπορο κ.α.
• Εξασφάλιση επαρκούς πρόσληψης ω-3 λιπαρών οξέων, με κατανάλωση 2 φορές την εβδομάδα μιας μεγάλης μερίδας λιπαρών ψαριών.
• Πρόσληψη τροφών πλούσιων σε βιταμίνη C και Ε. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C είναι το πορτοκάλι, το μανταρίνι, το λεμόνι, το γκρέιπφρουτ, το ακτινίδιο, η πιπεριά, τα μούρα, η φράουλα, η ντομάτα κ.α. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη E είναι το ελαιόλαδο, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι, τα δημητριακά ολικής άλεσης και το σπανάκι
• Πρόσληψη τροφών πλούσιων σε ψευδάργυρο και σελήνιο. Τροφές πλούσιες σε ψευδάργυρο είναι τα θαλασσινά, το κόκκινο κρέας (σε λογικές ποσότητες), τα πουλερικά, τα αυγά και οι ξηροί καρποί. Τροφές πλούσιες σε σελήνιο είναι τα καρύδια, τα καρύδια Βραζιλίας, το κρέας, τα εντόσθια, το αυγά, τα ψάρια, τα θαλασσινά, τα δημητριακά, τα γαλακτοκομικά, τα φρούτα και τα λαχανικά.
• Λογική κατανάλωση αλκοόλ που δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 6-7 αλκοολούχα ποτά την εβδομάδα, κατανεμημένα κατά τη διάρκεια της εβδομάδας και με 2-3 μέρες πλήρη αποχή από αυτό.Αποχή από το κάπνισμα.

Τι να κρατήσεις;

Είναι σημαντικό να προετοιμαστείς κατάλληλα πριν τη διαδικασία γονιμοποίησης και να λάβεις εξατομικευμένη διαιτολογική συμβουλευτική. Η εφαρμογή ενός υγιεινού διαιτητικού προτύπου που περιλαμβάνει τρόφιμα από όλες τις ομάδες τροφίμων και εξασφαλίζει ποικιλία τροφών, σε συνδυασμό με αποχή από το κάπνισμα, μπορεί να εξασφαλίσει τα καλύτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος, και άρα να συμβάλει στην επιτυχία.

Η Μαρία-Χριστίνα Πολυχρονοπούλου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι το μεγάλο στοίχημα είναι η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, σημείωσε ότι είμαστε σε ένα καλό σημείο, έγιναν τεράστια βήματα τον χρόνο που πέρασε και εξέφρασε την πεποίθηση ότι το 2030, που είναι μία ημερομηνία ορόσημο και για την κυβέρνηση, θα μπορούμε να μιλάμε για μία παρέμβαση, η οποία θα αλλάξει συνολικά όλη την όψη της Θεσσαλονίκης.

«Ανοίγουμε το κεφάλαιο της ΔΕΘ του επόμενου αιώνα», είπε ο πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo Χρήστος Τσεντεμεΐδης, ο οποίος ενημέρωσε τον πρωθυπουργό για τα χαρακτηριστικά της φετεινής διοργάνωσης και το έργο της ανάπλασης του χώρου και της δημιουργίας του μητροπολιτικού πάρκου. Σχετικά με το σχέδιο για το μέλλον της ΔΕΘ-Helexpo και το όραμα για τη Θεσσαλονίκη, μίλησε ο διευθύνων σύμβουλος Ανδρέας Μαυρομμάτης.

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης χαρακτήρισε «κατάκτηση» το γεγονός ότι έγινε διαβούλευση και εισακούστηκαν οι απόψεις των φορέων της πόλης για την ανάπλαση. Μεγαλύτερη «κατάκτηση», είπε πως είναι και το ότι «υπάρχει αποφασιστικότητα και μπορούμε να σταματούμε τις συζητήσεις για να κάνουμε αυτά που θέλουν οι πολίτες».

Ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Γιουτίκας τόνισε ότι «επιτέλους βλέπουμε να σχεδιάζονται έργα , να υλοποιούνται και να τελειώνουν». Νωρίτερα, ο πρωθυπουργός παρέστη στην τελετή αγιασμού για την έναρξη λειτουργίας της 90ης ΔΕΘ, όπου χοροστάτησε ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος, ο οποίος ανέγνωσε μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθλομαίου.

Σε εύστοχες αιχμές κατά Μητσοτάκη, αναφέρθηκε. Συγκεκριμένα, μετά την αναφορά σε δυσμενείς  εξωγενείς παράγοντες, ο κ. Τσίπρας ανέφερε ότι «δίπλα έχουμε και τις δικές μας δομικές αδυναμίες». Παραθέτω μερικές:

• Η χώρα γερνά, ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας μειώνεται, η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή.
• Μειώθηκε η αγοραστική μας δύναμη, διότι  η κυβέρνηση αντιμετώπισε την ακρίβεια με επιδόματα, αντί να συγκρουστεί με τις στρεβλώσεις της αγοράς. Το κατά κεφαλήν προϊόν σε μονάδες αγοραστικής δύναμης παραμένει μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
• Οι Έλληνες δουλεύουμε περισσότερες ώρες από σχεδόν όλους τους Ευρωπαίους.
• Το έλλειμμα στη χώρα μας δεν είναι έλλειμμα εργατικότητας, είναι  έλλειμα παραγωγικότητας, επενδύσεων και τεχνολογίας.
• Η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας παραμένει 45% χαμηλότερη από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Γι’ αυτό οι χαμηλοί μισθοί δεν είναι συγκριτικό πλεονέκτημα. Είναι η άλλη όψη της χαμηλής παραγωγικότητας και το βασικό κίνητρο για να παραμένει μια επιχείρηση σε δραστηριότητες μικρής προστιθέμενης αξίας.
• Ένας στους τέσσερις κινδυνεύει από τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό.
• Το 2019, όλες οι Ελληνίδες και όλοι οι Έλληνες είχαμε πιστέψει ότι η διαφθορά, που ήταν μια από τις αιτίες της χρεοκοπίας, είχε πλέον αισθητά περιοριστεί. Σήμερα, επτά χρόνια μετά, το 97% των πολιτών πιστεύει ότι στη χώρα βασιλεύει η διαφθορά.
• Οι απευθείας αναθέσεις και οι κλειστοί διαγωνισμοί έγιναν τρόπος διακυβέρνησης. Στο 58% των δημόσιων συμβάσεων κατατέθηκε μία μόνο προσφορά.

“Όραμα” αντί μέτρων!

Στη συνέχεια, τονίζοντας ότι «η απάντησή σε αυτές τις προκλήσεις δεν μπορεί να περιμένει», παρουσίασε σε τίτλους τους τρεις ακόλουθους άμεσους στόχους «που συγκροτούν την ανάγκη μίας νέας εθνικής στρατηγικής που θα συνδέει την ανάπτυξη με την οικονομική ασφάλεια», όπως  «να αυξήσουμε την παραγωγική ικανότητα της χώρας, να επιταχύνουμε τη σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, να κατακτήσουμε ισχυρότερη θέση στον νέο διεθνή καταμερισμό εργασίας» με «μια Ηθική Επανάσταση με  τρεις λέξεις με πραγματικό περιεχόμενο: Διαφάνεια. Έλεγχος. Λογοδοσία», διότι, όπως εύστοχα επεσήμανε (και σήμερα υπάρχει μέγα έλλειμμα), «οι ισχυροί θεσμοί δεν είναι πολυτέλεια, είναι η προϋπόθεση για μια δίκαιη οικονομία που θα αναπτύσσεται για λογαριασμό όλων».

Κι ανέκραξα πάλι “έξοχα”, αλλά τάχιστα μπήκαν ψύλλοι στ’ αυτιά μου, όταν χρησιμοποιώντας το σχήμα της αυθυποβολής, απάντησε όχι  στο ερώτημα «αν σ’ αυτό το πισωγύρισμα  αρκεί ένας κατάλογος μέτρων». Όπως είπε, «χρειάζεται όραμα, σχέδιο. αλλαγή πορείας, χρειάζεται ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης, με έναν μεγάλο, διττό στόχο: Σύγκλιση με την Ευρώπη, σύγκλιση και μέσα στην Ελλάδα, να κλείσουμε την απόσταση από τις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και εντός της χώρας μας». Κι ύστερα από όλα αυτά παρουσίασε την “πυξίδα” του σχεδίου της ΕΛΑΣ, «για παραγωγή και δικαιοσύνη» με τρεις φράσεις: «Να παράγουμε περισσότερο, να μοιραζόμαστε δικαιότερα, να  ζούμε καλύτερα». Ματαίως όμως περίμενα πώς!

Διότι, στη συνέχεια εξειδικεύοντας την παραπάνω “πυξίδα” και ιδιαίτερα τον πρώτο στόχο που αφορά έναν τεράστιο χώρο με διαχρονικά  πολλές δομικές αδυναμίες και που επηρεάζει όλο σχεδόν τον κορμό της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, παρατήρησα με απογοήτευση ότι στις 6.685  λέξεις  της ομιλίας δεν άκουσα ή δεν διάβασα ούτε μία φορά τη λέξη “μεταρρύθμιση”!

Μπορεί η “μεταρρύθμιση” να είναι ξορκισμένη λέξη για τον πρώην πρωθυπουργό και το επιτελείο του, ωστόσο όλοι οι παραπάνω διεθνείς και ντόπιοι  οργανισμοί  που προανέφερα καθώς  και η οικονομική θεωρία και τα εμπειρικά δεδομένα καταδεικνύουν ότι οι μεταρρυθμίσεις και η βελτίωση της λειτουργίας των θεσμών έχουν ως αποτέλεσμα όχι μόνο την προσέλκυση περισσότερων ξένων άμεσων επενδύσεων και κατ’ επέκταση ξένων θεσμικών και ιδιωτικών κεφαλαίων, αλλά την ορθολογική λειτουργία της οικονομίας και την προστασία της από κρίσεις και χρεοκοπία και την ευημερία των πολιτών. 

“Ωραίες” παρεμβάσεις – “οδοντόκρεμες”

Αμ δε! Διότι, αντί εξαγγελίας ρηξικέλευθων πραγματικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες, πράγματι, θα αποτελούσαν ένα νέο Σχέδιο Εθνικής Ανασυγκρότησης, ο κ. Τσίπρας απαρίθμησε πολλές παρεμβάσεις, οι οποίες είναι όλες σχεδόν αναγκαίες, αλλά χωρίς, παραλλήλως, τις αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις, θα αποδειχθούν απλώς “οδοντόκρεμες” ή θα κάνουν περισσότερο κακό στην οικονομία, όπως οι γνωστές “μεταρρυθμίσεις” της κυβέρνησης Μητσοτάκη με «τολμηρότερη φορολογική μεταρρύθμιση της Μεταπολίτευσης», με τις επιλεκτικές (βουνά, νησιά, έρημα χωριά κλπ) παρεμβάσεις, με την ίδρυση “ανεξάρτητης αρχής” για τον “έλεγχο της αγοράς και την προστασία του καταναλωτή”, την ίδρυση “δορυφορικών” κρατικών εταιριών για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του “Υπερταμείου” (τοξικός κρατισμός) κλπ, κλπ.

Και φτάσαμε στη νέα “βιομηχανική και αναπτυξιακή πολιτική” με ίδρυση… νέου φορέα πάνω στους υπάρχοντες! Ωραίες, λοιπόν, είναι όλες σχεδόν οι “δεσμεύσεις” που ανακοίνωσε  ο κ. Τσίπρας για τη “νέα αναπτυξιακή και βιομηχανική πολιτική” (μετακίνηση πέντε υπουργείων στην περιφέρεια, με εξαίρεση τη γνωστή πολιτική – κομματική σάλτσα ίδρυσης ενιαίου κρατικού φορέα, για βόλεμα, ως συνήθως!),  για εξασφάλιση στέγης γιατρών και εκπαιδευτικών στην επαρχία, για δωρεάν σίτιση μαθητών στα Δημοτικά Σχολεία, για αύξηση των αμοιβών τους, για μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα στο 6%, για κατάργηση πανελλαδικών, για την “πατριωτική εισφορά” για “δωρεάν” (δεν υπάρχει στην οικονομία δωρεάν πιάτο!) μετακινήσεις κι άλλες, αλλά δεν είναι μεταρρυθμίσεις, που επί πέντε δεκαετίες προτείνουν όλοι οι παραπάνω οργανισμοί χωρίς κανένα σχεδόν αποτέλεσμα.

Έτσι, η διαχρονική αδυναμία και η αδικαιολόγητη διστακτικότητα των ελληνικών κυβερνήσεων να παρέμβουν αποφασιστικά στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση μόνιμων αγκυλώσεων και δομικών αδυναμιών σε όλα τα πεδία συνιστά σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της αδυναμίας διαμόρφωσης πολιτικών και κοινωνικών συναινέσεων. Πρόκειται για ένα μέγιστο πολιτικό ζήτημα, καθώς η απουσία συναίνεσης και η διαχρονική άρνηση μεγάλου μέρους του πολιτικού κόσμου να βοηθήσει στην υλοποίηση κρίσιμων και απόλυτα αναγκαίων μεταρρυθμίσεων έχει οδηγήσει τη χώρα πολλάκις στα πρόθυρα χρεοκοπίας με τα αποτελέσματα που αποτυπώνονται ανάγλυφα στους παρατιθέμενους πίνακες και που παρουσίασε και ο Τσίπρας κατά την παρουσίαση του “Εθνικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης”.

Για τον λόγο αυτόν, επί πολλές δεκαετίες η  χώρα μας δεχόταν και δέχεται αυστηρή κριτική για μεταρρυθμιστική αδράνεια με έμφαση σε ευαίσθητες περιοχές  που περιλαμβάνονται και στην “πυξίδα” Τσίπρα για το καλό όλων μας, όπως αγορά εργασίας, αγορά αγαθών και υπηρεσιών, φορολογικό σύστημα, εκπαιδευτικό σύστημα, κράτος και Δημόσια Διοίκηση, δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμοί κλπ.

Τα εφιαλτικά αποτελέσματα της πολιτικής αδράνειας 

Τα αποτελέσματα της αδράνειας αυτής αποτυπώνονται στα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, που καταρτίζει το IMD (International Institute for Management Development) και που καταδεικνύουν την απογοητευτική κατάταξη της χώρας μας στον σχετικό πίνακα  με βάση τη φορολογική ανταγωνιστικότητα (στην 23η θέση ανάμεσα στις 38 χώρες του ΟΟΣΑ),  τη συνολική ανταγωνιστικότητα, την επιχειρηματική αποτελεσματικότητα, την οικονομική αποτελεσματικότητα, την κυβερνητική αποτελεσματικότητα και τις υποδομές, την ψηφιακή ανταγωνιστικότητα, τη διαφθορά και, φυσικά, τη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα, που αποτελεί τον καθρέπτη μιας ασθενούς ή υγιούς οικονομίας..

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η διακυβέρνηση, δηλαδή, οι παραδόσεις και οι θεσμοί με τους οποίους ασκείται η εξουσία σε μια χώρα, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της αναπτυξιακής πορείας μιας οικονομίας και της κοινωνικοοικονομικής σύγκλισης με τους εταίρους της στην ΕΕ, που αποτελεί ένα από τους σημαντικούς στόχους και του κ. Τσίπρα. Ταυτόχρονα, οι χαμηλές επιδόσεις στο κράτος δικαίου αποτρέπουν εγχώριους και ξένους επιχειρηματίες να προβούν σε παραγωγικές επενδύσεις , οι οποίες είναι και αυτές που μπορούν να δώσουν σημαντική ώθηση στη χαμηλή παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας, να αυξήσουν τις εξαγωγές και, κατά συνέπεια, να αυξήσουν και την ανταγωνιστικότητά της.

Μέμνησο κ. Τσίπρα τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις

Ύστερα, υπενθυμίζουμε στον κ. Τσίπρα (και θα τα νιώσει καλύτερα αν κάνει ξανά κυβέρνηση) ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παίζει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση και υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την οικονομική σταθερότητα, την κοινωνική συνοχή και την προσαρμογή στις σύγχρονες προκλήσεις.

Οι μεταρρυθμίσεις , κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι σημαντικές διότι στοχεύουν (όπως και ο κ. Τσίπρας) στην ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, θωρακίζοντας τις οικονομίες απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις, την Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση μέσω στρατηγικών όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, κοινωνική δικαιοσύνη (για την οποία μίλησε ο κ. Τσίπρας) με αλλαγές στα συστήματα υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής πρόνοιας για τη μείωση των ανισοτήτων και την ενσωμάτωση ευάλωτων ομάδων, τον εκσυγχρονισμό του κράτους με ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης, την ψηφιοποίηση των κρατικών υπηρεσιών και την ενίσχυση του κράτους δικαίου, παρέχοντας βασικά εργαλεία υλοποίησης, όπως εξειδικευμένη τεχνογνωσία στα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, χωρίς να απαιτείται εθνική συγχρηματοδότηση.

Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνά  ότι  γη Ελλάδα, όπως και κάθε χώρα – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεούται να καταρτίζει και να καταθέτει εντός του Απριλίου κάθε έτους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (του ετήσιου κύκλου συντονισμού της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της ΕΕ) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων ταυτόχρονα με το Πρόγραμμα Σταθερότητας (ή Σύγκλισης), το οποίο στη συνέχεια συνοδεύεται από συστάσεις!

“Φρούδες” οι ελπίδες

Ύστερα από όλα αυτά, φαντάζουν φρούδες οι ελπίδες για τις “δεσμεύσεις” – στόχους του Τσίπρα για σύγκλιση με την Ευρώπη και μέσα στην Ελλάδα, για τη μάχη απέναντι στις ανισότητες, για περισσότερη παραγωγή, για δικαιότερη διανομή του εισοδήματος και των φόρων για καλύτερη ζωή, για φορολογική δικαιοσύνη με την κατάργηση των “προκλητικών φοροαπαλλαγών” μόνο του μεγάλου πλούτου, για αντιμετώπιση του υπαρξιακού “δημογραφικού ελλείμματος” με έκπτωση φόρου,  κλπ. Αυτές οι παρεμβάσεις δεν είναι μεταρρυθμίσεις.

Δηλαδή για να κλείσω, δεν άκουσα από τον Τσίπρα μεταρρυθμίσεις  στο αντικοινωνικό, αντιαναπτυξιακό και αντιλαϊκό φορολογικό σύστημα (μείωση του βάρους στη μισθωτή εργασία με συνδυαστικά μέτρα όπως μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, κυριαρχία των αντιλαϊκών έμμεσων φόρων, κατάργηση όλων των 106 φοροαπαλλαγών κόστους άνω των 18 δισ. ευρώ ετησίως,  ορθολογική δομή της φορολογικής κλίμακας και των φορολογικών συντελεστών και τιμαριθμοποίησή της  για να σταματήσει η εφιαλτική διάβρωση του εισοδήματος με την ονομαστική του αύξηση), στο κράτος και τη Δημόσια Διοίκηση, με την κατάργηση  του “θεσμού” των μετακλητών κομματικών φίλων στα υπουργεία, των απεσπασμένων (άνω των 15.000) εκπαιδευτικών  σε αλλότριες υπηρεσίες, των δεκάδων χιλιάδων αναπληρωτών εκπαιδευτικών – ομήρων στα σχολεία.

Την κατάργηση του “Υπερταμείου”, που είχε κάποτε υποσχεθεί, την κατάργηση μερικών  “ανεξάρτητων” αρχών, θεσμών και διοικητικών μορφωμάτων ή την αξιολόγησή τους τουλάχιστον, τον έλεγχο των μεταβιβάσεων δεκάδων δις. ευρώ  τήδε κακείσε (επιχορηγήσεις, επιδόματα κλπ) με απογοητευτικές διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και, φυσικά, για μεταρρυθμίσεις που προτείνουν συνεχώς διεθνείς οργανισμοί και που επιλεκτικά παρουσιάζονται στον παρατιθέμενο πίνακα 2 για ένα συνεκτικό, στρατηγικά στοχευμένο και διαχρονικά βιώσιμο επενδυτικό και αναπτυξιακό σχέδιο για την περίοδο 2026–2031.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αναφορές για θύματα και δεν είναι γνωστό το μέγεθος της ζημιάς που έχει προκληθεί. Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά οι ΗΠΑ βάζουν στο στόχαστρο το συγκεκριμένο νησί. Σημειώνεται ότι στις 31 Αυγούστου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβασε στα social media ΑΙ βίντεο που έδειχνε αμερικανική επίθεση στο νησί – ραχοκοκαλιά των ιρανικών εξαγωγών αργού πετρελαίου. Παράλληλα στις 30 Αυγούστου οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ βομβάρδισαν το νησί Λαράκ του Ιράν, με τις αρχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας να κάνουν λόγο για νεκρούς και τραυματίες.