Θεωρώ ότι είναι κάπως πρόωρο να διατυπώσουμε από τώρα κατηγορηματικές εκτιμήσεις. Οι σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ είναι παλαιές και βασίζονται σε ισχυρά θεμέλια. Είμαστε δύο χώρες, σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, με στρατηγικές σχέσεις που έχουν διαμορφωθεί εδώ και πολλά χρόνια.

Η περιοχή μας διανύει εδώ και πολύ καιρό μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο. Πόλεμοι, συγκρούσεις και καταπιέσεις συνεχίζονται δυστυχώς σε όλες τις πλευρές γύρω μας. Εμείς επιθυμούμε η περιοχή μας να αποκτήσει το συντομότερο δυνατόν ειρήνη και ηρεμία.
Μεγάλη μας επιθυμία είναι τα εκλογικά αποτελέσματα να συμβάλουν στην εδραίωση μόνιμης ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή μας. Για τον σκοπό αυτό, θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε σε στενό διάλογο τόσο με την αμερικανική κυβέρνηση όσο και με τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία».

Επίσκεψη στο Αζερμπαϊτζάν

Ο πρόεδρος Ερντογάν, δήλωσε ότι πιστεύει πως οι σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν μπορούν να ξεπεράσουν κάθε εμπόδιο, ανακοινώνοντας παράλληλα ότι θα επισκεφθεί το Μπακού στις 8 Νοεμβρίου, έπειτα από τις εντάσεις που έχουν σημειωθεί τις τελευταίες εβδομάδες μεταξύ των δύο ιστορικών συμμάχων, με αφορμή περιφερειακά και εσωτερικά πολιτικά ζητήματα.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, απουσίασε από τη σύνοδο κορυφής των τουρκικών κρατών που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, παρά την προσωπική πρόσκληση που του είχε απευθύνει ο Ερντογάν. Οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν επιβαρυνθεί μετά τις επικρίσεις ορισμένων Τούρκων αξιωματούχων για την απόφαση του Αζερμπαϊτζάν να επιβάλει περιορισμούς στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας, στο πλαίσιο νέων κανονισμών για τις σχολικές στολές, οι οποίοι απαγορεύουν ενδυμασίες που θεωρούνται ασύμβατες με τον κοσμικό χαρακτήρα της κρατικής εκπαίδευσης.

Οι επικρίσεις προκάλεσαν την αντίδραση του Αλίεφ και Αζέρων αξιωματούχων, οι οποίοι προειδοποίησαν κατά οποιασδήποτε παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις του Μπακού, χωρίς ωστόσο να κατονομάσουν την Τουρκία. Ο Ερντογάν απομάκρυνε έναν από τους συμβούλους του, μετά τις δημόσιες επικρίσεις που εκείνος είχε διατυπώσει για την απόφαση σχετικά με τη μαντίλα.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά την πτήση της επιστροφής του από τη Νότια Κορέα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι σχεδιάζει να επισκεφθεί το Αζερμπαϊτζάν προκειμένου να συμμετάσχει στις εκεί εκδηλώσεις για την Ημέρα της Νίκης. Πρόσθεσε ότι ελπίζει πως η επίσκεψη θα προσφέρει «την ευκαιρία να γίνουν τα απαραίτητα βήματα», χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις.

«Οι σχέσεις μας με το Αζερμπαϊτζάν υπερβαίνουν κατά πολύ τις κλασικές διπλωματικές επαφές. Ο άρρηκτος δεσμός μεταξύ των δύο χωρών είναι προϊόν της κοινής μας ιστορίας, του πολιτισμού, της μοίρας μας και, με τη θέληση του Θεού, του κοινού μας μέλλοντος», δήλωσε, σύμφωνα με απομαγνητοφωνημένο κείμενο των δηλώσεών του που έδωσε στη δημοσιότητα το γραφείο του. «Δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο που να μην μπορεί να ξεπεράσει η αδελφοσύνη μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν», πρόσθεσε ο Ερντογάν.

Συμμετείχαν μαθητές, φοιτητικοί σύλλογοι και εκπαιδευτικοί με κάλεσμα και της ΟΛΜΕ (καθηγητές) και της ΔΟΕ (δάσκαλοι). Αν και οι -κυρίως νεανικές-κινητοποιήσεις στη Γαλλία έχουν πυροδοτήσει αντίστοιχες διαδηλώσεις σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα δεν φαίνεται να ανταποκρίνεται -μία ερμηνεύσιμη στάση.

Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις πάντως ήταν διάσπαρτες σε όλο το κέντρο προχωρώντας σε μαζικούς ελέγχους σε μαθητές και φοιτητές. «Επικεφαλής, μάλιστα, των αστυνομικών δυνάμεων δήλωσε ότι υπάρχει κατεύθυνση από τη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών να πραγματοποιούνται μαζικοί έλεγχοι σε διαδηλωτές. Κάτω από την αποφασιστική παρέμβαση των Φοιτητικών Συλλόγων έχουν ήδη αποτραπεί έλεγχοι», μετέδωσε ο 902.gr

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος θεωρείται ο επικρατέστερος υποψήφιος του κόμματος για τις επόμενες προεδρικές, πήρε αποστάσεις την Τετάρτη τόσο από τον Ντόναλντ Τραμπ όσο και από τον πόλεμο κατά του Ιράν, αποδίδοντας την ήττα της παράταξης στις συνέπειες της στρατιωτικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή, στο κόστος διαβίωσης και στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ, υπογραμμίζοντας ότι η σύγκρουση στέρησε από το κόμμα του τον έλεγχο της Γερουσίας για τουλάχιστον έξι χρόνια.

Απευθυνόμενος σε όσους είναι οργισμένοι και «θέλουν να πουν: “Σας τα είχαμε πει”», ο Βανς ανέφερε σε μακροσκελή ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Έχετε δίκιο, πράγματι μας είχατε προειδοποιήσει».

Βαρύ το κλίμα αποδοκιμασίας

Από την πλευρά του, ο κυβερνήτης της Φλόριντα, Ρον Ντε Σάντις, ο οποίος είχε μέχρι πρότινος υποβαθμίσει το ενδιαφέρον του για την προεδρική κούρσα του 2028, εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι η πολιτεία του αποτέλεσε ένα σπάνιο, θετικό σημείο αναφοράς για τους Ρεπουμπλικανούς, προκειμένου να τοποθετηθεί ως ο νόμιμος διάδοχος του κόμματος.

«Ας είμαστε ξεκάθαροι για το τι συνέβη προχθές το βράδυ — για τους Ρεπουμπλικανούς σε πολλές περιοχές της χώρας, αυτό ισοδυναμεί σχεδόν με ολοκληρωτικό αφανισμό», δήλωσε ο Ντε Σάντις σε συνέντευξη Τύπου.

Μάλιστα, καθώς οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι οι ψηφοφόροι κατέταξαν την κυβερνητική διαφθορά στην κορυφή των ανησυχιών τους για τη νυν κυβέρνηση, ο Ντε Σάντις ζήτησε από το Κογκρέσο να απαγορεύσει τη διαπραγμάτευση μετοχών από βουλευτές και γερουσιαστές — επεκτείνοντας τη σχετική απαγόρευση και στην εκτελεστική εξουσία.

Η συγκεκριμένη κίνηση δεν μπορούσε να εκληφθεί ως οτιδήποτε άλλο εκτός από ευθεία βολή κατά του Τραμπ, ο οποίος, σύμφωνα με τις δηλώσεις περιουσιακής του κατάστασης, πραγματοποίησε δεκάδες χιλιάδες συναλλαγές αξιογράφων κατά το πρώτο έτος της θητείας του.

Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι οι επενδύσεις του Αμερικανού προέδρου βρίσκονται υπό ανεξάρτητη διαχείριση και ότι δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων.

Πηγή με γνώση των εξελίξεων ανέφερε στο Bloomberg ότι η προεκλογική εκστρατεία που έκανε ο Ντε Σάντις υπέρ του υποψηφίου διαδόχου του για τη διακυβέρνηση της Φλόριντα, Μπάιρον Ντόναλντς, συνέβαλε στην ενίσχυση του δικού του πολιτικού κεφαλαίου, μετά την κατάρρευση των προεδρικών του φιλοδοξιών στις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικανών το 2024.

Ξεκίνησε το blame game στους Ρεπουμπλικανούς μετά την ιστορική ήττα: Τα πρόσωπα που ακούγονται για τη διαδοχή του Τραμπ για το 2028

Η ίδια πηγή σημείωσε ότι ο Ντε Σάντις παραμένει δημοφιλής στους Ρεπουμπλικανούς της πολιτείας του, παρά τις γενικευμένες εκλογικές αναταράξεις.

Ο γερουσιαστής του Τέξας, Τεντ Κρουζ, ένας ακόμη πιθανός διεκδικητής του χρίσματος το 2028, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ιστορική αποδοκιμασία, η οποία πυροδοτήθηκε από τις αντιδράσεις στους δασμούς, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την ανεξέλεγκτη κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers).

«Οφείλουμε να ακούσουμε και να απαντήσουμε. Πρέπει να προασπιστούμε οικονομικές πολιτικές που κάνουν πραγματική διαφορά στις ζωές των εργαζομένων και να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες», υπογράμμισε ο Κρουζ στο podcast του. «Το Τέξας βάφτηκε μπλε» συμπλήρωσε.

Οι εξελίξεις της Τετάρτης σηματοδότησαν τις πρώτες αψιμαχίες στη μάχη για την ανασυγκρότηση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ενόψει των επόμενων εκλογών. Έπειτα από μια δεκαετία κατά την οποία ο Τραμπ έλεγχε την παράταξη με σιδηρά πυγμή, τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι η νέα γενιά στελεχών θα επιδιώξει να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά της.

Άλλες ιστορικές μορφές του κόμματος έστειλαν επίσης μηνύματα, στα οποία υπενθύμιζαν παλαιότερες προειδοποιήσεις τους.

Ο γερουσιαστής του Τέξας, Τζον Κόρνιν, υποστήριξε σε άρθρο γνώμης στη Wall Street Journal ότι οι Ρεπουμπλικανοί υπέπεσαν σε σειρά «αβίαστων πολιτικών λαθών», συμπεριλαμβανομένης της πίεσης να στηριχθεί ο βουτηγμένος στα σκάνδαλα υποψήφιος Κεν Πάξτον, ο οποίος τον είχε νικήσει στην εσωκομματική κούρσα.

Ο Μιτ Ρόμνεϊ, προεδρικός υποψήφιος του κόμματος το 2012, καυτηρίασε τη στήριξη των υποψηφίων στους δασμούς του Τραμπ, στον «παρορμητικό» πόλεμο και στην «προφανή διαφθορά», μεταξύ άλλων λαθών.

«Οι κακές πολιτικές και ο κακός χαρακτήρας παράγουν κακή πολιτική», έγραψε στο X και συμπλήρωσε: «Ελπίζω σε διόρθωση πορείας, τόσο για τη χώρα όσο και για την παράταξή μου».

Θα αλλάξει ρότα ο Τραμπ;

Από την πλευρά του, ο Τραμπ εμφανίστηκε την Τετάρτη στον χώρο κατασκευής της αίθουσας δεξιώσεων του Λευκού Οίκου — ένδειξη ότι είναι απίθανο να μετατοπίσει ριζικά το ενδιαφέρον του από τα αμφιλεγόμενα προσωπικά του σχέδια κατά τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του, παρά την ηχηρή καταδίκη της ηγεσίας του από το εκλογικό σώμα.

Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Αμερικανός πρόεδρος υποβάθμισε τα αποτελέσματα, διαψεύδοντας ότι υπάρχει ένταση στις σχέσεις του με τον Βανς, ενώ διέψευσε επίσης ρεπορτάζ του CBS News που ανέφερε ότι βολιδοσκοπούσε συμμάχους του σχετικά με την αποπομπή του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ.

«Όχι, θεωρώ ότι κάνει εξαιρετική δουλειά», δήλωσε στους εκπροσώπους του Τύπου, έχοντας, μάλιστα, αποκλείσει δημόσια και το ενδεχόμενο ευρείας αναδιάρθρωσης του επιτελείου της κυβέρνησής του.

Ξεκίνησε το blame game στους Ρεπουμπλικανούς μετά την ιστορική ήττα: Τα πρόσωπα που ακούγονται για τη διαδοχή του Τραμπ για το 2028

Πρόσωπο με γνώση του τρόπου σκέψης του, το οποίο ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, ανέφερε στο Bloomberg ότι ο Τραμπ δεν έχει διάθεση για σαρωτικές αλλαγές, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν εκτοξεύτηκε κέτσαπ στους τοίχους» — μια σαφής αναφορά στην παλαιότερη κατάθεση σύμφωνα με την οποία ο Τραμπ είχε πετάξει το γεύμα του στον τοίχο μετά την εκλογική ήττα του 2020 (ισχυρισμό τον οποίο ο ίδιος είχε διαψεύσει τότε).

Παρ’ όλα αυτά, αρκετά στελέχη χαμηλότερης βαθμίδας ετοιμάζονται να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους, σύμφωνα με την ίδια πηγή. Ορισμένοι σύμμαχοι του Τραμπ συνεχίζουν να εκφράζουν εικασίες για το μέλλον της προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς, αν και ο πρόεδρος είχε δηλώσει στο παρελθόν ότι η ίδια «θα παραμείνει στη θέση της για πολύ καιρό».

Σε εποχές πολιτισμικής παρακμής η κρίση αξιών οδηγεί σε ακραία θεοποίηση τού Πλούτου. Το χρήμα είναι ενέργεια κινητοποιός ταραχωδών αλληλεπιδράσεων… που οδηγούν αναπόφευκτα σε κρίσεις, επικρίσεις, κατακρίσεις, διακρίσεις…

Διαφωτιστικό από αυτή την άποψη αυτό το μυθοπλαστικό έργο Τέχνης που κλίνει προς το ντοκιμαντέρ και για εμάς τους Ευρωπαίους, που δεν είχαμε την τύχη (ή την πολυτέλεια) να επισκεφθούμε το Λάγος και τη μυθική χώρα Νιγηρία (διάσημη πλέον για την διαφθορά των ισχυρών κρατούντων), λειτουργεί και σαν ιδιότυπη εκ του ασφαλούς ξενάγηση σε μια χώρα που ασφυκτιά κάτω από τον υλιστικό αντιπνευματικό «πολιτισμό» μετατρέποντας τους ανθρώπου σε ανδρείκελα, σε σκιές…

Η νοσταλγία δεν είναι εδώ ωραιοποιητική αλλά τρυφερή. Δείχνει τα βεβιασμένα συναισθήματα (στο βλέμμα, στο χαμόγελο, σε μια αυθόρμητη χειρονομία). Η στοργή (για τον συνάνθρωπο) είναι το τελευταίο μας καταφύγιο πριν τον επερχόμενο κοινωνικοπολιτικό «Αρμαγεδδώνα». Η Ποίηση είναι ένα χρήσιμο, δραστικό, αποτελεσματικό εργαλείο, που απαιτεί όμως μεγάλες δόσεις ευτοπικού οραματισμού και θετικής ενεργοποίησης. Η αποστασιοποίηση δεν είναι αρκετή, γιατί οδηγεί στην ψυχρότητα, στην απενεργοποίηση των αισθημάτων.

Δυστυχώς σε αυτή την ταινία δεν βρήκα (εκτός από την απομυθοποιημένη λεηλατημένη Φύση) κανέναν ποιητικό απόηχο τής άϋλης Παράδοσης και των πανάρχαιων γονιμολατρικών δρωμένων που θα μπορούσαν να εξισορροπήσουν τη σύγχρονη κατάντια λειτουργώντας ως αντίρροπον «δέος».

Κρίμα. Η Ύλη δεν λύνεται χωρίς Φως και η λάσπη ακόμα κι αν τρώγεται δεν χωνεύεται με τίποτα στην υπερβολική κατανάλωσή της. Μήτε καν στη θέασή της. Ο κινηματογράφος είναι ένα λαϊκό θέαμα/ακρόαμα που εάν δεν δίνει κάποια διέξοδο στο καταπιεσμένο βαρυφορτωμένο Συλλογικό Θυμικό λειτουργεί απροσδιόριστα, απρογραμμάτιστα… και σίγουρα όχι δραματοθεραπευτικά-ομοιοπαθητικά… Εκτός εάν σφάλλω. Το κοινό ήταν στην πλειοψηφία του ζευγάρια στην ηλικία μου (γεννημένα πριν το 1960) και έδειχναν προβληματισμένα στην έξοδο. Το καταλαβαίνω και τους/τις κατανοώ.

Ίσως αυτή η ταινία με έναν οραματιστή σκηνοθέτη να προσέφερε πλουσιότερο υλικό για Σκέψη. Σίγουρα όμως επιτέλεσε τον κοινωνικοπολιτικό της στόχο για ενημέρωση-ευαισθητοποίηση τού ευρωπαϊκού κοινού για ένα καινούργιο διαρκές apartheid σε μια λεηλατημένη-κατασπαραγμένη-ερημωμένη αλλά και υπερπληθυσμένη [νεολογισμός] ήπειρο, συν-κοιτίδα τού Σύγχρονου Πολιτισμού για τον οποίο υπερηφανευόμαστε εμείς οι διανοούμενοι…

Η Σκιά του Πατέρα μου

My Father’s Shadow

2025

Έγχρ.

Διάρκεια: 94′

3,5

Δραματική

Aγγλική

Δυο μικρά αδέλφια φεύγουν από το χωριό τους και περνούν μια μέρα μαζί με τον αποξενωμένο πατέρα τους στο Λάγος. Είναι Σάββατο 12 Ιουνίου του 1993, όταν όλη η χώρα περιμένει γεμάτη ελπίδα τα αποτελέσματα των εκλογών.

Σκηνοθεσία:

Ακινόλα Ντέιβις

Με τους:

Σόπε Ντιρίσου

Τσιμπούικε Μάρβελους Έγκμπο

Γκόντγουιν Έγκμπ

Είναι πρόδηλο ότι το σκηνικό αυτό συνδέεται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις αλλά και τους σχεδιασμούς όλων των πρωταγωνιστών. Είναι σαφές σε όλους ότι η Άγκυρα επιχειρεί εδραίωση της “κυριαρχίας” της στην περιοχή, ανοίγοντας συνεχώς νέα μέτωπα και ασκώντας πίεση σε Ελλάδα και Κύπρο. Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου, το έργο πόντισης του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor), αποτελούν πεδία, στα οποία δοκιμάζονται αντοχές.

Σε όλα αυτά, βέβαια, θα προστεθούν κι άλλα μέτωπα, όπως είναι η Κύπρος και το Αιγαίο, που είναι μόνιμα στην τουρκική ατζέντα. Σε αυτά τα μέτωπα η ένταση είναι συνεχής, αν και δεν γίνονται πάντα γνωστές οι τουρκικές ενέργειες. Κυρίως σε ό,τι αφορά την Κύπρο, από την οποία τα νέα στην Αθήνα, μερικές φορές, δεν φτάνουν. Δεν φτάνουν κι όσα θεωρούνται “καθημερινότητα”, σε σχέση με την τουρκική συμπεριφορά.

Η επιλογή της πολιτικής της έντασης από την πλευρά της Τουρκίας, χρησιμοποιείται και αποτελεί εργαλείο επιβολής των σχεδιασμών της. Περαιτέρω, η Άγκυρα διά του εργαλείου αυτού προσπαθεί να εξαναγκάσει τους υπόλοιπους παίκτες στην περιοχή, μπροστά στον κίνδυνο “θερμού επεισοδίου”, να αποδεχθούν τους όρους της.

Είναι, συνεπώς, ξεκάθαρο από τις εξελίξεις στα διάφορα μέτωπα, ότι η κατοχική Τουρκία βρίσκεται συνεχώς σε επιθετική διάταξη και επιχειρεί διά της έντασης να επιβάλλει τετελεσμένα. Αυτή η τακτική υιοθετείται με στόχο να ακυρώσει οποιαδήποτε κίνηση, σχεδιασμό, άλλων κρατών.

Συνεπώς, η Άγκυρα επιχειρεί πρώτα διά της έντασης να επιβάλλει τους σχεδιασμούς της και μετά να επιστρατεύσει τη διπλωματία, για να “κατοχυρώσει” τις επεκτατικές της επιδιώξεις και πολιτικά.

Απαντήσεις με στοχευμένες κινήσεις

Η απάντηση προς την Άγκυρα, στην εν γένει συμπεριφορά της, μπορεί να δοθεί χωρίς φανφάρες, που απευθύνονται στο εσωτερικό ακροατήριο, αλλά με συγκεκριμένες στοχευμένες κινήσεις. Για παράδειγμα, σε σχέση με την ηλεκτρική διασύνδεση, Κρήτης- Κύπρου, να επαναρχίσει το έργο και να προχωρήσει μέχρι τέλους. Χωρίς να έχει την παραμικρή εμπλοκή η κατοχική Τουρκία.

Κι αυτό, τη μη εμπλοκή της, περιλαμβάνει και τις όποιες συγκαλυμμένες συνεννοήσεις των Γάλλων με τους Τούρκους. Οι Γάλλοι δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για την Αθήνα. Να αναφερθεί, δηλαδή, ότι είναι η εταιρεία που ανέλαβε το έργο, η οποία ενημερώνει την Τουρκία. Η γαλλική πλευρά γνώριζε προφανώς τα δεδομένα και τις συνθήκες πριν σηκώσει το βάρος εκτέλεσης του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Γνώριζε τις τουρκικές αντιδράσεις. Σε αυτή τη φάση, πάντως, το Παρίσι φαίνεται να υποδεικνύει με νόημα προς την Αθήνα ότι πρέπει οι τόνοι με την Τουρκία να πέσουν.

Την ίδια ώρα, η Κύπρος επαναφέρει ένα παλιό αίτημα, η υλοποίηση του οποίου, εξαρτάται πλήρως από την Αθήνα. Εξαρτάται από τη διάθεση και τις προθέσεις της ελλαδική πλευράς. Τούτο αφορά την ανακήρυξη ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου. Είναι γνωστό ότι η Λευκωσία είναι έτοιμη, τεχνικά και πολιτικά, με χάρτες και επεξεργασμένα νομικά εργαλεία, για να προχωρήσει η ανακήρυξη ΑΟΖ Ελλάδος και Κύπρου. Η Αθήνα δεν δείχνει έτοιμη για ένα τέτοιο βήμα κι αυτό οφείλεται στις φοβίες που έχει έναντι της Άγκυρας. Φοβάται την τουρκική αντίδραση.

Ο άνθρωπος δεν επιλέγει να υπάρξει ούτε αποφασίζει τις αρχικές συνθήκες της ζωής του. Βρίσκεται ήδη μέσα σε έναν κόσμο: σε μια συγκεκριμένη ιστορική εποχή, σε μια κοινωνία, σε μια οικογένεια, σε μια γλώσσα και σε ένα πολιτισμικό περιβάλλον. Δεν επιλέγει το σώμα του, την καταγωγή του ή τις περιστάσεις που διαμορφώνουν την αφετηρία της διαδρομής του. Απλώς βρίσκεται εκεί, ερριμένος ή “ριγμένος” μέσα στην πραγματικότητα, πριν ακόμα αποκτήσει τη δυνατότητα να την κατανοήσει.

Ωστόσο, η ερριμενότητα (το να είσαι ριγμένος μέσα σε κάτι) δεν αποτελεί συνθήκη απόλυτου εγκλωβισμού. Συνιστά το ίδιο το πεδίο μέσα στο οποίο αναδύεται η ανθρώπινη ελευθερία. Για τον Χάιντεγκερ, η ελευθερία δεν σημαίνει απεριόριστη δυνατότητα επιλογών ούτε αυθαίρετη δημιουργία της πραγματικότητάς μας. Σημαίνει πρωτίστως τη δυνατότητα να αναλάβουμε τις υπαρξιακές δυνατότητες που μας προσφέρονται μέσα στις συγκεκριμένες συνθήκες της ζωής μας.

Δεν επιλέγουμε από πού ξεκινάμε, μπορούμε όμως να αναλάβουμε τον τρόπο με τον οποίο πορευόμαστε και υπάρχουμε. Ο άνθρωπος δεν είναι ένα απομονωμένο υποκείμενο που παρατηρεί τον κόσμο από απόσταση, αλλά ένα πλάσμα που “είναι εκεί” (Dasein), ένα ον που βρίσκεται εξαρχής μέσα σε έναν κόσμο σχέσεων, δυνατοτήτων και νοημάτων. Η αυθεντικότητα αρχίζει όταν παύουμε να παραδινόμαστε άκριτα στις κοινωνικές συμβάσεις και αναλαμβάνουμε την ευθύνη της δικής μας ύπαρξης.

Αυτή η αφύπνιση απαιτεί μια βαθύτερη μετατόπιση του βλέμματός μας. Εδώ αναδεικνύεται η σημασία της έκπληξης (Erstaunen), όχι ως στιγμιαίου ψυχολογικού ξαφνιάσματος, αλλά ως φιλοσοφικού θαυμασμού απέναντι στο ίδιο το γεγονός ότι υπάρχουμε. Ο θαυμασμός έχει βαθιές ρίζες στην αρχαιοελληνική φιλοσοφική παράδοση, ιδίως στη σκέψη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Στη φιλοσοφική προβληματική του Χάιντεγκερ, το ερώτημα του “Είναι” αποκτά ανάλογη υπαρξιακή ένταση: γιατί υπάρχει κάτι αντί για το τίποτα; Τι σημαίνει να είμαστε εδώ; Πώς είναι δυνατόν ο κόσμος να φανερώνεται σε εμάς ως ένας ορίζοντας νοήματος;

Η αυθεντική έκπληξη διαρρηγνύει την καθημερινή οικειότητα. Όσα μέχρι πρότινος θεωρούσαμε αυτονόητα, χάνουν στιγμιαία τη βεβαιότητά τους. Η πραγματικότητα αποκαλύπτεται με έναν τρόπο πρωτόγνωρο, σαν να τη συναντούμε για πρώτη φορά. Το “Είναι” παύει να αποτελεί μια αφηρημένη φιλοσοφική έννοια και γίνεται ένα ανοικτό ερώτημα που μας αφορά υπαρξιακά. Δεν πρόκειται απλώς για την ανακάλυψη του ασυνήθιστου, αλλά για την αναγνώριση του μυστηρίου που κρύβεται μέσα στο πιο οικείο.

“Είναι και Χρόνος”

Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η διάκριση ανάμεσα στην περιέργεια (Neugier) και τον αυθεντικό θαυμασμό. Η περιέργεια, όπως την αναλύει ο Χάιντεγκερ στο βιβλίο “Είναι και Χρόνος”, χαρακτηρίζει μια καθημερινή στάση που αναζητά διαρκώς το καινούργιο, όχι για να το κατανοήσει ουσιαστικά, αλλά για να μετακινηθεί γρήγορα σε κάτι άλλο. Είναι η αδιάκοπη εναλλαγή εικόνων, πληροφοριών και εμπειριών, η επιθυμία να βλέπουμε τα πάντα χωρίς να στεκόμαστε πραγματικά σε τίποτα.

Η περιέργεια μας προσφέρει την ψευδαίσθηση της διαρκούς εγρήγορσης, ενώ συχνά μας απομακρύνει από τη δυνατότητα της βαθιάς συνάντησης με τον εαυτό μας και τον κόσμο. Ο αυθεντικός θαυμασμός κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Δεν αναζητά διαρκώς κάτι διαφορετικό, αλλά μας καλεί να εμβαθύνουμε σε αυτό που ήδη υπάρχει. Μας διδάσκει να κοντοστεκόμαστε, να παρατηρούμε, να αναρωτιόμαστε, να ανακαλύπτουμε το ανεξάντλητο βάθος ακόμα και μέσα στα πιο καθημερινά πράγματα. Εκεί όπου η συνήθεια βλέπει επανάληψη, ο στοχασμός αναγνωρίζει μυστήριο (ένα πρόβλημα που υπεισέρχεται στα ίδια του τα δεδομένα).

Η αναζήτηση αυτή αποκτά μια ακόμα βαθύτερη διάσταση στην ύστερη σκέψη του Χάιντεγκερ, μέσα από την έννοια του Συμβάντος (Ereignis). Το Ereignis δεν περιγράφει απλώς ένα απρόσμενο γεγονός ή ένα υπαρξιακό σοκ. Αφορά στη βαθύτερη σχέση ανάμεσα στο “Είναι” και στον άνθρωπο, μέσα από την οποία καθίσταται δυνατή η φανέρωση του “Είναι”.

Ο άνθρωπος δεν στέκεται απέναντι στην πραγματικότητα ως κυρίαρχος παρατηρητής που μπορεί να την εξαντλήσει με τις έννοιες και τις μετρήσεις του. Καλείται να παραμείνει ανοικτός σε εκείνο που αποκαλύπτεται, αλλά και σε εκείνο που εξακολουθεί να παραμένει κρυμμένο. Η αλήθεια δεν εξαντλείται σε όσα ήδη γνωρίζουμε· προϋποθέτει την ετοιμότητα να υποδεχθούμε ό,τι ανατρέπει τις βεβαιότητές μας.

Ίσως, τελικά, το να υπάρχουμε αυθεντικά να σημαίνει ακριβώς αυτό: να πάψουμε να ζούμε μηχανικά μέσα στις συνθήκες που μας δόθηκαν και να αρχίσουμε να τις κατοικούμε συνειδητά. Να αποδεχθούμε την ερριμενότητά μας χωρίς να υποταχθούμε σε αυτήν. Να αναγνωρίσουμε την ελευθερία μας χωρίς να αγνοούμε τα όριά της. Και, κυρίως, να διατηρούμε ζωντανή την ικανότητα του θαυμασμού απέναντι στο γεγονός ότι υπάρχουμε.

Η αυθεντικότητα δεν είναι ένας προορισμός που κατακτάται οριστικά ούτε μια κατάσταση τελειότητας. Είναι μια διαρκής υπαρξιακή δυνατότητα: η ανάληψη της ζωής μας ως δικής μας ευθύνης, η αντίσταση στην άκριτη προσχώρηση στις ανώνυμες βεβαιότητες της καθημερινότητας και η διατήρηση μιας ανοικτής σχέσης με το μυστήριο του “Είναι”. Διότι ίσως η σημαντικότερη πράξη ελευθερίας είναι να μάθουμε να βλέπουμε πραγματικά τον κόσμο μέσα στον οποίο βρεθήκαμε. Και τότε, μέσα από αυτή τη νέα θέαση, να ανακαλύψουμε ότι η ζωή δεν είναι απλώς κάτι που μας συνέβη, αλλά μια δυνατότητα που καλούμαστε διαρκώς να αναλάβουμε.

Επισκεπτόμενος τη Δερβιτσάνη – στην κεντρική πλατεία της κοινότητας, όπου το καθεστώς έστηνε συνήθως την βιτρίνα της υποδοχής, με τους επιλεγμένους κατοίκους και τον χορό των λαογραφικών γκρουπ – ο Σαμαράς επέλεξε την αντίθετη κατεύθυνση. Κατευθύνθηκε, αποβιβαζόμενος από το αυτοκίνητο του, στους απέναντι: Τους φοβισμένους κατοίκους που είχαν τολμήσει να συγκεντρωθούν, σε πείσμα των πολυάριθμων “φρουρών” της Σιγκουρίμι.

Ίσως ακόμη να φυλάσσει στο αρχείο του σημειώματα που με πολλή τόλμη και κίνδυνο του εμπιστεύτηκαν οι Βορειοηπειρώτες, για να του περιγράψουν τον πόνο τους, ή να αναζητήσουν την επικοινωνία με συγγενείς τους στην Ελλάδα…

Ο Σαμαράς αναζήτησε την εκκλησία

Στη συνέχεια, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, δεν κατευθύνθηκε προς το Πολιτιστικό Κέντρο, όπου είχε προετοιμαστεί το πρόγραμμα της γνωστής καθιερωμένης για ανάλογες περιστάσεις φιέστας, με χορούς και τραγούδια της “ευτυχισμένης μειονότητας” στις αγκαλιές του Κόμματος…

Ρώτησε κατά που είναι η Εκκλησία και εξέφρασε τη λύπη του που μετατράπηκε σε αποθήκη λιπασμάτων του κρατικού συνεταιρισμού. Προ ενός έτους είχε ευχηθεί, τότε που κατέρρεε το καθεστώς του Τσαουσέσκου στη Ρουμανία και το Τείχος του Βερολίνου, τα επόμενα Χριστούγεννα να βρουν τους Βορειοηπειρώτες να εορτάζουν ελεύθερα. Τα Τίρανα, το 1989, έδειχναν να παραμένουν το τελευταίο προπύργιο του Υπαρκτού Σοσιαλισμού, με την Αθήνα να φοβάται να ταράξει τα νερά…

Η Ελλάδα είχε τότε Οικουμενική Κυβέρνηση και η τοποθέτηση του Σαμαρά είχε προκαλέσει τριγμούς σε μέρος του πολιτικού κόσμου, που ήταν μάλλον συνηθισμένο στην ελπίδα εξημέρωσης του θηρίου προς όφελος (και ελέω) του καθεστώτος των “μειονοτικών Ελληνόφωνων”.

Μετά τη Δερβιτσάνη – κι αιφνιδιάζοντας ακόμη περισσότερο τους πραιτοριανούς του καθεστώτος, που συνόδευαν τον αποχωρούντα-ενοχλητικό επισκέπτη προς την Κακαβιά – ο τότε Έλληνας υπουργός Εξωτερικών έστριψε για το γειτονικό Καλογορατζή. Οι σκηνές που διαδραματίστηκαν ήταν επίσης συγκινητικές και παραμένουν ακόμη ζωντανές…

Ο υπαρξιακός κίνδυνος τότε και σήμερα

Οι προκλήσεις που αφορούν τον γηγενή Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό, παρά τις επιφανειακές διαφορές και την παρέλευση τρεισήμισι και πλέον δεκαετιών, ουσιαστικά μένουν ίδιες. Τότε απειλούνταν από μια διαδικασία ενός (πρωτοφανούς) πολιτικού πειράματος αφελληνισμού.

Αποκομμένη επί τόσες δεκαετίες, η Εθνική Ελληνική Μειονότητα είχε υποβληθεί σε ένα καθεστώς ομηρίας, με στέρηση κάθε επικοινωνίας με την Ορθόδοξη πίστη και Εκκλησία και τις επαφές με τον Εθνικό Κορμό, την Ελλάδα, στερούμενη το καταφύγιο της εθνικής συνείδησης και αυτογνωσίας.

Σήμερα, στο πλαίσιο μιας παρόμοιας διαδικασίας καθεστωτικής χειραγώγησης από τα Τίρανα – και με τη βοήθεια πάντα των ίδιων εγκάθετων – εμφανίζεται μία “ωραιοποιημένη βιτρίνα”. Αταβιστικά η Αθήνα δείχνει ικανοποιημένη από την πολιτική των Τιράνων έναντι της Εθνικής Βορειοηπειρωτικής κοινότητας, αποφεύγοντας να κοιτάξει κατάματα την πραγματικότητα.

Μία πραγματικότητα που περιλαμβάνει πολιτικές “σιωπηλών διώξεων” για τον σταδιακό ξεριζωμό του Ελληνισμού από τα πάτρια εδάφη, υπονομεύοντας ταυτόχρονα την ενίσχυση της αυτόνομης πολιτικής τους συσπείρωσης, ώστε να αντιπαρέλθει – έστω σε πείσμα των καιρών – στους σχεδιασμούς της κρατούσας πολιτικής τάξης στην Αλβανία.

Πρέπει, όπως ακριβώς είχε πράξει τότε ο Σαμαράς, να σπάσουν τα στεγανά και να ξεπεραστεί το φοβικό σύνδρομο έναντι του αλβανικού καθεστώτος. Η Ελλάδα πρέπει να δει πίσω από τη βιτρίνα των προτομών και ανάλογων εκδηλώσεων, που ουσιαστικά ρίχνουν “στάχτη στα μάτια”…

Οι εξελίξεις στην Αλβανία σήμερα

Το κομουνιστικό καθεστώς τότε, παρόλο που σε όλη την υπόλοιπη Ανατολική Ευρώπη είχαν σημειωθεί κοσμογονικές αλλαγές, συνέχιζε να δείχνει τα δόντια του και κατά συνέπεια προκαλούσε και στην Ελλάδα δισταγμό και φόβο για την αλλαγή. Υπήρχε ο φόβος ότι θα πλήρωνε η μειονότητα μία ενδεχόμενη καθεστωτική αλλαγή.

Σήμερα – που στα Τίρανα σημειώνονται μαζικές διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες κατά του αυταρχικού καθεστώτος του Έντι Ράμα –
δεν λείπουν οι “αναλύσεις” σε ελληνικά ΜΜΕ που σχεδόν “επιχειρηματολογούν” υπέρ της αδράνειας, ζητώντας να κρατηθεί απόσταση από την πλειοψηφούσα μερίδα της Ελληνικής Μειονότητας, η οποία αντίκειται στις πολιτικές Ράμα και βλέπει εναλλακτικές δυνατότητες μετά την ανατροπή του.

Είναι όντως αδικαιολόγητη η στάση αναμονής που προτείνουν οι “καλοθελητές” στο χώρο των αναλυτών, των διπλωματών και κυρίως των εχόντων την ευθύνη της πολιτικής. Εν τέλει μεταφράζεται, όχι απλά σε ανοχή, αλλά σε εκούσια στήριξη των πολιτικών αφελληνισμού του Ράμα.

Ο Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός έχει την ανάλογη συλλογική μνήμη και κρίση. Στους πολλούς εξ όσων επισκέφθηκαν τα μέρη και τις μαρτυρικές κοινότητες τους, ξεχωρίζουν αυτοί που επέλεξαν να δουν την πραγματικότητα, πίσω από την γυάλινη ωραιοποιημένη πρόσοψη…

Σε χωριστό επεισόδιο, άλλο πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο «ακινητοποιήθηκε» εξαιτίας «σφοδρής πυρκαγιάς» που εκδηλώθηκε ενώ έφευγε από το ανατολικό τμήμα του στενού του Ορμούζ» και «ρυμουλκό που πλησίασε το πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο για να σβήσει την πυρκαγιά πήρε επίσης φωτιά», σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών στο Ιράν στα τέλη του Φεβρουαρίου, το Ιράν έκλεισε τη θαλάσσια οδό αυτή και βάζει στο στόχαστρο πλοία που προσπαθούν να διασχίσουν το πέρασμα χωρίς την άδεια της. Σε αντίποινα, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επιβάλλουν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.

Εξάλλου, οι Φρουροί της επανάστασης ανακοίνωσαν πως πήραν τον έλεγχο δυο αμερικανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων τύπου LUCAS (σ.σ. πρόκειται για την αμερικανική εκδοχή των φθηνών ιρανικών drones Shahed, σύμφωνα με τον ίδιο τον στρατό των ΗΠΑ) στον ιρανικό εναέριο χώρο.

Τα οπλικά συστήματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στον πόλεμο που εξαπολύθηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου.

Εντούτοις, αν και αρχικά θα έλεγε κάποιος ότι οι Ουκρανοί υποβιβάζουν τα επεισόδια, η αλήθεια είναι ότι και τα ρωσικά μέσα έριξαν τους τόνους, όταν μαθεύτηκε ότι εκείνη που πρωταγωνίστησε ως διασώστρια είχε “κλινική αισθητικής” που την έκλεισε πρόσφατα και το ασθενοφόρο με το οποίο εμφανίστηκε “για να σώσει βασανισμένους κρατουμένους” το είχε αγοράσει η ίδια προ διετίας. Τελικά η 46χρονη γυναίκα, που εμμένει ότι έχει πτυχίο και ότι βασανίζονται οι ανυπότακτοι ή οι λιποτάκτες, συνελήφθη και αντιμετωπίζει κατηγορίες για υποκίνηση ταραχών.

Το θέμα στα ουκρανικά μέσα παρουσιάζεται ως σύγκρουση μεταξύ ενός εξαγριωμένου πλήθους περίπου 200 ατόμων από τη μία πλευρά και της Εθνοφρουράς της Ουκρανίας και αστυνομικών από την άλλη, σε έναν άλλοτε ήσυχο δρόμο σε προάστιο του Κιέβου. Στα επεισόδια ενεπλάκησαν και κουκουλοφόροι που χτυπούσαν διαδηλωτές και δημοσιογράφους. Όλα αυτά διαδραματίσθηκαν στις 2 Νοεμβρίου και οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν την Τετάρτη στην εισαγγελία.

Στα επεισόδια, οι πολίτες θέλησαν να εισέλθουν βίαια στο κτίριο και η Εθνοφρουρά πυροβόλησε στον αέρα. Η σοβαρότητα της σύγκρουσης αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι μετέβη επιτόπου ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Κύριλλος Μπουντάνοφ. Αυτός, στην αρχή έκανε πολύ συγκρατημένες δηλώσεις, γνωρίζοντας ότι είναι μεγάλο θέμα η ανυποταξία και η λιποταξία και ότι η κυβέρνηση πιέζεται πολιτικά να σταματήσει τις πολύ βίαιες συλλήψεις ανδρών, όμως εν συνεχεία απέδωσε το επεισόδια σε Ρώσους πράκτορες και θεώρησε το θέμα λήξαν.

Πώς ξεκίνησαν τα επεισόδια

Αυτό είναι κάτι που δεν θα μάθουμε ποτέ με απόλυτη σιγουριά, λόγω της εκτεταμένης παραπληροφόρησης από πολλές πλευρές. Τα ρωσικά μέσα επιμένουν ότι ήταν αυθόρμητη κινητοποίηση συγγενών και φίλων – των ανδρών που επιστρατεύθηκαν παρά τη θέλησή τους και κρατούνταν στο κτίριο. Τα ουκρανικά μέσα εκτιμούν ότι υπήρχε προεργασία και διοργάνωση από φιλορώσους Ουκρανούς.

Το πιθανότερο – επειδή το ένα δεν αποκλείει το άλλο – είναι ότι άνθρωποι που ενδιαφέρονταν για τους κρατούμενους συγγενείς τους βρέθηκαν στην ίδια όχθη με πιο πολιτικοποιημένους, ή ίσως και φιλορώσους Ουκρανούς που ήθελαν να πλήξουν την βίαιη επιστράτευση, σκηνοθετώντας την κατάσταση και οξύνοντας την αντιπαράθεση. Οι πρώτες αναφορές έκαναν λόγο για παράνομη κράτηση και κακοποίηση ανδρών που είχαν επιστρατευτεί παρά τη θέλησή τους και από αυτό το γεγονός ξεκίνησαν τα επεισόδια.

Πολλά ουκρανικά μέσα επιμένουν (και δεν έχουμε τρόπο να το διασταυρώσουμε γιατί έκλεισαν τους λογαριασμούς της βασικής πρωταγωνίστριας των επεισοδίων) ότι, η γυναίκα που εμφανίστηκε ως διασώστρια με ασθενοφόρο και ξεσήκωσε τον κόσμο είχε δείξει το μεσημέρι στο TikTok ότι ο δρόμος ήταν άδειος νωρίτερα. Κατά συνέπεια, αν αυτό αληθεύει, οι άνθρωποι άρχισαν να μαζεύονται όταν η 46χρονη αποκάλυψε ότι υπάρχουν τραυματίες και ένας νεκρός.

Σε αυτό το σημείο, να αναφέρουμε για τους νέους αναγνώστες ότι, πολλοί Ουκρανοί έχουν ξένη καταγωγή, όπως πολωνική ή ουγγρική και δεν είναι πρόθυμοι να υπηρετήσουν. Επιπλέον ακόμα πιο πολλοί έχουν ρωσική καταγωγή, ή είναι παντρεμένοι με Ρωσίδες, ή έχουν συγγενείς στη Ρωσία, και εύλογα επίσης δεν θέλουν να υπηρετήσουν. Τέλος, υπάρχουν και πολλοί άνδρες που ανεξαρτήτως καταγωγής, δεν θέλουν να σκοτωθούν σε έναν πόλεμο που θεωρούν ότι γίνεται για ούτως ή άλλως χαμένα εδάφη. Το κράτος από την άλλη πιέζει ασφυκτικά για να γίνονται επιστρατεύσεις.

Το ιδιωτικό ασθενοφόρο

Σύμφωνα με τις πρώτες δημοσιογραφικές αναφορές των ουκρανικών μέσων, μέχρι το απόγευμα επικρατούσε ηρεμία, ώσπου η αστυνομία κλήθηκε από το πλήρωμα ενός ιδιωτικού ασθενοφόρου, το οποίο είχε επιχειρήσει να εισέλθει στο κτίριο – ένα κτίριο που δεν έχει κάποια επίσημη ταμπέλα απ’ έξω και περιτοιχίζεται από τοίχωμα από τούβλα σε ύψος 2,5 μέτρων. Η Εθνοφρουρά ή το 1ο Σώμα Αζόφ το χρησιμοποιεί ως ενδιάμεσο σταθμό για όσους έχουν επιστρατευθεί βίαια.

Εκεί κρατούνται οι ανυπότακτοι και οι λιποτάκτες κατά το διάστημα που μεσολαβεί από τη στιγμή της σύλληψής τους έως τη μεταφορά τους σε στρατιωτική μονάδα ή σε κέντρο εκπαίδευσης. Άλλοι δηλαδή συλλαμβάνονται επειδή είχαν αποφύγει να παρουσιαστούν εξαρχής και άλλοι επειδή εγκατέλειψαν τη θέση τους χωρίς άδεια.

Όταν οι ένστολοι αρνήθηκαν στην γυναίκα που εμφανιζόταν ως διασώστρια και στον οδηγό του ασθενοφόρου την είσοδο, άρχισαν πολλές ζωντανές μεταδόσεις με την 46χρονη Βαλεντίνα Μολόντα να εμφανίζεται να ικετεύει τους φρουρούς «να την αφήσουν να σώσει άνδρες με κατάγματα στη σπονδυλική στήλη». Τότε κόσμος άρχισε να συγκεντρώνεται και η κατάσταση μέχρι το βράδυ σταδιακά κλιμακώθηκε. Απ΄ό,τι γράφουν τα ουκρανικά μέσα, με τις κραυγές της Μολόντα ότι “υπάρχει και νεκρός”, μαζεύτηκαν περίπου 200 άνθρωποι μεταξύ των οποίων και πάνω από 20 δημοσιογράφοι, αλλά και αγωνιούντες συγγενείς συλληφθέντων.

Περίπου μιάμιση ώρα μετά τις πρώτες αναφορές για συγκρούσεις στο προάστιο, πολλοί προσπαθούσαν να μπουν. Η Μολόντα έλεγε ότι είναι διασώστρια για ιατρικό κέντρο. Το ασθενοφόρο έφερε λογότυπο της ιδιωτικής εταιρείας “Med-Prestyzh”, που είχε διακόψει τη λειτουργία της από το 2023, όπως δήλωσε στο Slidtsvo.info ο ιδιοκτήτης της, Μιχάιλο Φούρμαν. Το δε ασθενοφόρο είχε πωληθεί προ διετίας στην Μολόντα, ίσως για την κλινική αισθητικής που η ίδια διηύθυνε μέχρι πρόσφατα – έκλεισε κι αυτή.

Συγκρούσεις

Ενώ η Μολόντα μιλούσε σε δημοσιογράφους κάνοντας λόγο για σοβαρούς τραυματισμούς από βασανιστήρια, άλλοι διαδηλωτές υποστήριζαν ότι στο κτίριο κρατούνταν 35 έως 40 άνδρες. Κάποιοι άναψαν φωτοβολίδες και άρχισαν να πετούν αυγά και μπουκάλια με νερό στους αστυνομικούς, ενώ καμιά δεκαριά κατάφεραν να γκρεμίσουν μέρος του τείχους, οπότε οι ένστολοι της φρουράς άρχισαν να πυροβολούν στον αέρα.

Στο μεταξύ, στην κεντρική είσοδο, οι πύλες άνοιξαν και δεκαεπτά άνδρες κρατώντας τα προσωπικά τους αντικείμενα βγήκαν από τον χώρο και επιβιβάστηκαν σε λεωφορείο της Εθνοφρουράς. Ο κόσμος πολιορκούσε το λεωφορείο. Καθώς εξελίσσονταν τα γεγονότα, το 1ο Σώμα “Αζόφ” της Εθνικής Φρουράς εξέδωσε ανακοίνωση, επιβεβαιώνοντας ότι το κτίριο ανήκε στη μονάδα με αριθμό 3121, η οποία αποτελεί μέρος της δομής του Σώματος.

Γύρω στις 10 το βράδυ έφθασε στο σημείο ο επικεφαλής του Γραφείου του Προέδρου, Μπουντάνοφ, και λίγο αργότερα συνελήφθη η Μολόντα, ενώ στο κτίριο επιτράπηκε η είσοδος συγγενών και μερικών δημοσιογράφων, που βγαίνοντας είπαν ότι δεν διαπίστωσαν κάτι που να υποδηλώνει βασανιστήρια και ότι κάποιοι μώλωπες σε κρατουμένους φέρονται να είχαν προκληθεί κατά την βίαιη σύλληψή τους. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν οι κρατούμενοι είπαν την αλήθεια, καθώς δεν αποκλείεται να δέχτηκαν απειλές ή να φοβήθηκαν για τα χειρότερα αν μιλήσουν.

Σε δηλώσεις του την επομένη το πρωί, ο Μπουντάνοφ είπε: «Είναι πλέον βέβαιο ότι τα χθεσινά γεγονότα δεν συνέβησαν τυχαία, αλλά υπήρξε εξωτερική παρέμβαση. Τα συγκεκριμένα άτομα και οι υποκινητές αυτών των γεγονότων θα εντοπιστούν και θα τιμωρηθούν οπωσδήποτε, αλλά θα γίνει έρευνα και όσον αφορά τις δυνάμεις ασφαλείας».

Επιθέσεις και από κουκουλοφόρους 

Όμως όταν εμφανίστηκε ο Μπουντάνοφ, περίπου 20 κουκουλοφόροι επιτέθηκαν και στον κόσμο και στους δημοσιογράφους. Αυτοί οι άνδρες έσπρωχναν και χτυπούσαν αδιακρίτως, με κλοτσιές στην κοιλιά και άλλες βιαιότητες. Για την δική τους δράση υποτίθεται ότι σχηματίζεται χωριστή δικογραφία, πάντως καμία σύλληψη δεν έγινε, ενώ ανακοινώθηκε ότι γίνονται έρευνες για περίπου 100 άτομα ως υποκινητές των επεισοδίων, επειδή αναμετέδιδαν στο Telegram τα επεισόδια και μιλούσαν περί βασανιστηρίων. Οι μόνοι που έχουν συλληφθεί μέχρι στιγμής είναι η “διασώστρια” και ο οδηγός του ασθενοφόρου.

Την ίδια στιγμή, η κοινωνική ένταση γύρω από την επιστράτευση —η οποία επιτείνεται από τη δυσαρέσκεια για τη διαφθορά— δεν ξέρουμε αν έχει οδηγήσει τους Ουκρανούς πιο κοντά στη συνθηκολόγηση. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στα τέλη Οκτωβρίου, το 63% των ερωτηθέντων δήλωσε έτοιμο να αντέξει τον πόλεμο για όσο το δυνατόν περισσότερο.

Όμως αυτές οι δημοσκοπήσεις δεν ξέρει κανείς με πόσο αντικειμενικά και επιστημονικά κριτήρια γίνονται – καθώς σε πάρα πολλές περιοχές της χώρας ο πληθυσμός δεν βιώνει διόλου τον πόλεμο, με εξαίρεση τους συγγενείς επιστρατευμένων. Επιπλέον, οι ερωτώμενοι δίνουν τα στοιχεία τους κατά τη δημοσκόπηση και εν καιρώ πολέμου δύσκολα απαντά κάποιος με ειλικρίνεια.

Τα βίντεο

Πάντως το Telegram πλημμύρισε με βίντεο και φωτογραφίες από τα επεισόδια. Πολλά από τα πιο δημοφιλή ειδησεογραφικά κανάλια της Ουκρανίας στο Telegram, τα διαχειρίζονται ανώνυμοι διαχειριστές. Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης θεωρούν ότι ορισμένοι από αυτούς διατηρούν δεσμούς με τη Ρωσία και ότι αυτά τα κανάλια «τροφοδοτούν την παραπληροφόρηση». Το Telegram γέμισε με αναφορές για «θαλάμους βασανιστηρίων του Ζελένσκι», στους οποίους φέρεται να εισέβαλαν «πατριώτες Ουκρανοί που δεν άντεχαν άλλο να βλέπουν τους συμπατριώτες τους να χρησιμοποιούνται ως τροφή για τα κανόνια».

Αναπαρήχθη ευρέως η εικόνα του εφήβου που είχε (σύμφωνα με ουκρανικά μέσα) σκαρφαλώσει σε τοίχο και πετούσε τούβλα στους ένστολους και που όμως ξυλοκοπήθηκε από κουκουλοφόρους. Πολλά μέσα τον παρουσίασαν ως παρανόμως επιστρατευθέντα και κρατούμενο που βασανίστηκε, ενώ τα επίσημα ουκρανικά μέσα επιμένουν ότι ήταν μεταξύ των διαδηλωτών έξω από το κτίριο.

Οι εικόνες της σύγκρουσης πυροδότησαν αντιδράσεις και σε άλλες χώρες. Η Άλις Βάιντελ, ηγέτιδα του κόμματος “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) δήλωσε: «Αναμένω από τη γερμανική κυβέρνηση να θέσει το ζήτημα σήμερα στο Βερολίνο, κατά την επίσκεψη του Ζελένσκι», έγραψε η Βάιντελ, κοινοποιώντας φωτογραφίες του εφήβου.

Η βίαιη επιστράτευση

Πάντως έχει αναφερθεί πολλές φορές στο παρελθόν ακόμα και σε ουκρανικά μέσα ότι κατά τη σύλληψη λιποτακτών σημειώνονται ενίοτε περιστατικά κακοποίησης και βίας – κυρίως σε μονάδες των Δυνάμεων Εφόδου, τις οποίες έχουν ερευνήσει ανεξάρτητα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, με αφορμή θανάτους προσωπικού εντός των στρατοπέδων.

Τα περιστατικά ατομικής και ομαδικής βίας κατά των υπευθύνων στρατολόγησης έχουν αυξηθεί σε συχνότητα τα τελευταία δύο χρόνια. Σε σπάνιες περιπτώσεις, τα στελέχη στρατολόγησης σκοτώνονται ή τραυματίζονται σοβαρά, ενώ σε άλλες παρατηρείται αυθόρμητη εμπλοκή περαστικών – όπως συνέβη, για παράδειγμα, σε μια μεγάλη επίθεση εναντίον ομάδας στρατολόγησης στο Λβιβ, τον περασμένο Ιούλιο.

Η εσπευσμένη και επικοινωνιακή απόσυρση αυτής της αδιανόητης για δημοκρατική κυβέρνηση διάταξης δεν λύνει εν όλω το θέμα αυτό, αφού υφίσταται σε ισχύ η αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 27 παρ. 3 του Ν. 4738/2020 (όπως ισχύει μετά τον Ν. 5313/2026), σύμφωνα με την οποία καθίσταται εκτελεστός τίτλος η σύμβαση αναδιάρθρωσης του χρέους στον εξωδικαστικό μηχανισμό!

Πρόκειται για το απαύγασμα της πολιτικής αναλγησίας, αλλά και δολιότητας της κυβερνητικής εξουσίας στην προσπάθειά της να ευνοήσει προκλητικά την κερδοσκοπική αρπακτικότητα των Funds και των servicers, που λειτουργούν με πλήρη ασυδοσία απέναντι στα στοιχειώδη δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών, που είναι η προστασία της πρώτης κατοικίας, παραβιάζοντας όχι μόνο τους οικονομικούς και ηθικούς κανόνες, αλλά και τις στοιχειώδεις συνταγματικές προβλέψεις. 

Αναμφισβήτητα, μια εκ των σοβαρών αρνητικών συνεπειών της δημοσιονομικής κρίσης του 2010 και της εισαγωγής της χώρας μας στον μνημονιακό “Λεβιάθαν”, ήταν το πρόβλημα των κόκκινων δανείων. Από την “άνοιξη” της πιστωτικής ευφορίας μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ, με πρωταγωνιστές το αρπακτικό – τοκογλυφικό τραπεζικό σύστημα και την έλλειψη επενδυτικής παιδείας του ελληνικού λαού, που οδήγησε σε μεγάλη υπερχρέωσή του, εισήλθαμε στον “βαρύ χειμώνα”, μετά την ουσιαστική πτώχευση της χώρας το 2010, αφού μειώθηκε βιαίως η αγοραστική δύναμη της πλειοψηφίας των Ελλήνων, με την εξτρεμιστική οικονομική πολιτική της υποτίμησης των πάντων, που επέβαλε η περιώνυμη τρόϊκα.

Αντίστοιχες καταστάσεις αντιμετώπισαν και άλλες χώρες, από τις ΗΠΑ έως την Ισλανδία και τον ευρωπαϊκό Νότο, εκείνη την περίοδο της μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης των τοξικών ομολόγων του 2007. Καμία όμως από αυτές δεν επέτρεψε το πρόβλημα των κόκκινων δανείων να μετατραπεί σε οικονομική και κοινωνική “γάγγραινα”, που δεκαέξι χρόνια μετά την είσοδο στον μνημονιακό “ζουρλομανδύα” αποτελεί ένα εν εξελίξει εθνικό, οικονομικό και κοινωνικό έγκλημα.

ΗΠΑ-Ισλανδία και Κύπρος

Για να καταδειχθεί η διάσταση αυτού το φαινομένου, οι ΗΠΑ το 2008 με αστραπιαίες διαδικασίες κρατικοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες τράπεζες, τη Citi Bank και, αφού την εκκαθάρισαν από τα τοξικά ομόλογα και δάνειά της, στη συνέχεια, ως σοβαρή καπιταλιστική χώρα, την παρέδωσαν στους ιδιώτες με αξία της μετοχής της στο ένα δολάριο, με σημαντικό βραχυπρόθεσμο όφελος, όμως, για την οικονομία και το τραπεζικό τους σύστημα.

Από την άλλη, η Ισλανδία, η οποία πτώχευσε το 2010, εφάρμοσε την πιο ορθολογική, κοινωνική και δίκαιη λύση με σπουδαία αποτελέσματα, αυτήν του κουρέματος όλων των ληφθέντων έως τότε δανείων από τους πολίτες (κόκκινων και πράσινων), σε ποσοστό 30% ως 70%, με βάση την πτώση των τιμών των ακινήτων και της οικονομίας, σε συνδυασμό με την ατομική αγοραστική δύναμη των δανειοληπτών. Αυτό είχε ως συνέπεια την παροχή οξυγόνου στην κοινωνία, αλλά και στην οικονομία, η οποία κατάφερε να βγει από τη κρίση και την χρεοκοπία. 

Τέλος, η Κύπρος νομοθέτησε την λεγόμενη “ρήτρα προτεραιότητας” του δανειολήπτη έναντι των funds, στα οποία οι τράπεζες σκόπευαν να πωλήσουν τα δάνεια, παρέχοντας, έτσι, τη δυνατότητα σε κάθε δανειολήπτη, προσφέροντας αυτός “ένα ευρώ παραπάνω από την τιμή με την οποία θα μεταβιβάζονταν στα funds”, να αναλάβει ο ίδιος την αποπληρωμή του δανείου. 

Τίποτα από αυτά δεν έγινε στη χώρα μας. Αντίθετα, διαπράχθηκαν διαρκή οικονομικά εγκλήματα, αφενός, με τις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών με χρήματα των φορολογούμενων, που συσσωρεύθηκαν ως δημόσιο χρέος, χωρίς κανένα, μάλιστα, αποτέλεσμα, αφού τα χρήματα αυτά έχουν “κάνει φτερά”, οι δε αφελληνισμένες πλέον τράπεζες συνεχίζουν να λειτουργούν έως σήμερα ως παράσιτα της ελληνικής οικονομίας και, αφετέρου, με την μαζική πώληση των κόκκινων δανείων αντί πινακίου φακής, σε ξένα funds, όπου χωρίς κανέναν φραγμό στη λειτουργία τους, μετατράπηκαν σε δυνάστες ενός μεγάλου τμήματος του ελληνικού λαού. 

Πρόκειται για ένα τεράστιο κοινωνικοοικονομικό ζήτημα, με χιλιάδες ανθρώπους εγκλωβισμένους σε δυσανάλογο τραπεζικό δανεισμό, που πραγματοποιήθηκε πριν την χρεωκοπία της χώρας και την κάθετη πτώση του ΑΕΠ. Οι ευθύνες της κυβέρνησης της ΝΔ, που κυβερνά την χώρα από το 2019, μετά την έξοδο από τον μνημονιακό οδοστρωτήρα, είναι τεράστιες. Προτίμησε να αφήσει το θέμα να γιγαντωθεί, ως εσωτερικός καρκίνος στην οικονομία και στην κοινωνία, προκειμένου να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των δανειστών, που αποτελούν ένα σύμπλεγμα, που αλληλοδιαπλέκεται, μεταξύ του αναξιόπιστου ελληνικού τραπεζικού συστήματος και των διαφόρων κερδοσκοπικών Funds, δυναμιτίζοντας έτσι την κοινωνική συνοχή και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. 

Μέγιστο οικονομικό έγκλημα

Πιθανόν, να πρόκειται για το μεγαλύτερο οικονομικό έγκλημα στην σύγχρονη ελληνική ιστορία, αφού αφέθηκε το αυτό να μετατραπεί σε οικονομική γάγγραινα για τη χώρα και αντιστοίχως σε διαρκές κερδοσκοπικό πάρτι των πάσης φύσεως αρπακτικών, όπου εμπλέκονται κερδοσκοπικά κεφάλαια, αλλά και μέλη των διοικήσεων των τραπεζών και ένας κύκλος αρπακτικών γύρω τους (ενδεικτική περίπτωση ήταν ο βουλευτής της ΝΔ Πάτσης, κλπ.).

Είναι χαρακτηριστικό ότι, πολλά από αυτά τα δάνεια που δεν είχαν εγγυήσεις, πωλήθηκαν σε αξία με 10-15% της τιμής του δανείου, με τεράστιες απώλειες των τραπεζών, που θα μπορούσαν αυτές να εισπράξουν εάν πραγματοποιούσαν, ακόμη και λιγότερες γενναίες ρυθμίσεις και κουρέματα έναντι αυτών, που έκαναν χωρίς διαφάνεια και στο σκοτάδι στα Funds, ήτοι έως 30-70% των δανείων, κατά το εξαιρετικό σε αποτελεσματικότητα πρότυπο της Ισλανδίας.

Παράλληλα δημιουργήθηκαν μηχανισμοί συντριβής και εξαθλίωσης των δανειοληπτών και εξαύλωσης των κατοικιών τους από τα funds, που θρασύτατα ζητούν όχι μόνο το κεφάλαιο, αλλά και τους ληστρικούς τόκους, ενώ έχουν πληρώσει μόλις του 10 ή 15% του αρχικού κεφαλαίου και τις περισσότερες φορές με δάνεια από τις ίδιες τις πωλήτριες Τράπεζες!

Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι πωλήσεις των δανείων από τις τράπεζες στα funds έγιναν με το νόμο 3156/2003, που αφορούσε τιτλοποιήσεις πράσινων δανείων για περαιτέρω δανεισμό αυτών και όχι με το νόμο 4354/2015, που αφορούσε αμιγώς τα κόκκινα δάνεια. Ο λόγος, που εφάρμοσαν οι τράπεζες το παλιό νομικό πλαίσιο ήταν για να αποφύγουν τις υποχρεώσεις, που προέβλεπε ο νόμος 4354/2015, ήτοι, αφενός την αποστολή εξώδικης πρόσκλησης στον δανειολήπτη πριν την πώληση του δανείου του στο ξένο Funds, για να διακανονίσει την οφειλή του και αφετέρου της μη καταβολής του προβλεπομένου φόρου για τις εκχωρήσεις των δανείων.

“Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου”

Για να αποφύγουν ακόμα και αυτές τις ελάχιστες προϋποθέσεις οι ελληνικές Τράπεζες και το συνολικά διαπλεκόμενο σύστημα funds – εταιρειών διαχείρισης, κατέφυγαν στον προηγούμενο νόμο του 2003, που ναι μεν δεν προέβλεπε τις παραπάνω υποχρεώσεις, πλην όμως γνώριζαν ότι αυτός ο νόμος δεν έδιδε δικαίωμα διενέργειας δικαστικών ενεργειών στις servicers, όπως για μεγάλο διάστημα κρίθηκε από πολλές αποφάσεις με αποκορύφωμα την υπ’ αριθμ. 822/2022 απόφαση του ΑΠ, που είχε δημιουργήσει ένα σοβαρό νομικό ανάχωμα έναντι της αυθαιρεσίας των ανεξέλεγκτων servicers. 

Ανάχωμα, που φρόντισε δυστυχώς η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου να γκρεμίσει, κρίνοντας, ότι οι servicers έχουν τη νομιμοποίηση σε δικαστικές πράξεις πλειστηριασμών ως εκπρόσωποι των funds με έδρα το εξωτερικό, δεχόμενη τη σωρευτική κατ’ επιλογήν εφαρμογή και του προγενέστερου νόμου του 2003, δεχόμενη η πώληση αυτών των δανείων να γίνει εν κρυπτώ και χωρίς καμία προϋπόθεση. 

Επιπροσθέτως, το θέμα αυτό αποτελεί και υψηλή τεχνική διακυβέρνησης και ελέγχου των ατομικών και συλλογικών υποκειμένων. Χαρακτηριστικά, ο Ιταλός φιλόσοφος Maurizio Lazzarato στο βιβλίο του “Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου”, αναφέρει ότι: «Το χρέος λειτουργεί ταυτόχρονα σαν μηχανή αρπαγής, λεηλασίας ή αφαίμαξης της κοινωνίας στο σύνολό της, σαν εργαλείο μακροοικονομικής διαχείρισης και καθοδήγησης και σαν μηχανισμός αναδιανομής των εισοδημάτων. Λειτουργεί επίσης σαν μηχανισμός παραγωγής και διακυβέρνησης συλλογικών και ατομικών υποκειμενικοτήτων… Όμως η σχέση πιστωτή – οφειλέτη δεν περιορίζεται στην ικανότητα να επηρεάζει άμεσα τις κοινωνικές σχέσεις, καθώς είναι και η ίδια μια σχέση εξουσίας, μία από τις σημαντικότερες και πιο καθολικές του σύγχρονου καπιταλισμού».

Κόκκινα δάνεια: Η πρόταση για ριζική λύση

Το ζήτημα, συνεπώς, των κόκκινων δανείων αποτελεί μείζον εθνικό θέμα. Οι δημοκρατικές και προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης οφείλουν να προτείνουν και να εφαρμόσουν τη μοναδική ριζική λύση αυτού του ακανθώδους προβλήματος. Η λύση αυτή είναι η υποχρεωτική ρύθμιση όλων των κόκκινων δανείων, με βάση την “αναλογική εφαρμογή” του θεσμού της ρήτρας προτεραιότητας του δανειολήπτη ως εξής: 

Για τα μεν παραχωρηθέντα, ήδη, κόκκινα δάνεια των funds από τις ελληνικές τράπεζες να υποχρεωθούν οι servicers να καταθέσουν γραπτή πρόταση ρύθμισης προς κάθε δανειολήπτη, στο ύψος των χρημάτων που αγόρασαν τα δάνεια από τις Τράπεζες, πλέον των εξόδων που πραγματοποιήσαν ως σήμερα για τη διαχείριση τους, συν ένα λογικό κέρδος τους, που θα αντιστοιχεί σε ανάλογο και δίκαιο ποσοστό βάσει του ύψους του κάθε δανείου.

Η γραπτή αυτή πρόταση θα είναι προαπαιτούμενο για τη διενέργεια οποιαδήποτε δικαστικής ενέργειας σε βάρος εκείνων των δανειοληπτών, που δεν θα ανταποκριθούν σε μια τέτοια ρύθμιση. Στα, δε, τυχόν νέα παραχωρούμενα δάνεια σε funds, να θεσμοθετηθεί η αρχή της “ρήτρας προτεραιότητας” του δανειολήπτη, έτσι ώστε να δίδεται η δυνατότητα στους δανειολήπτες να αγοράσουν αυτοί τα δάνεια στην τιμή της πωλήσεως από τα δάνεια προς τα Funds ή από τις μεταβιβάσεις αυτών από funds σε funds. 

Αυτή η πρόταση με ανάλογη λεπτομερή επεξεργασία μπορεί να λύσει ολιστικά το ακανθώδες θέμα των κόκκινων δανείων, στην κατάσταση που αφέθηκε αυτό έως σήμερα, επ’ ωφελεία της κοινωνίας, αλλά και της ελληνικής οικονομίας. Κάτι τέτοιο μπορεί να αποτελέσει ένα βασικό χτύπημα του παρασιτισμού, ο οποίος αποτελεί το “ιερό δισκοπότηρο” των εκπροσώπων της οικονομικής ολιγαρχίας και μία εκ των βασικών αιτιών για τα φαινόμενο του εκτεταμένου κλεπτοκρατισμού, αλλά και των ιδιότυπων φαινομένων μιθριδατισμού, σε μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας.