Στο ερώτημα του συντονιστή αν υπάρχει κάποια ελπίδα ειρήνευσης, απάντησε: «Υπάρχει κάποια πιθανότητα; Κατά τη γνώμη μου, ναι, υπάρχει». Πρόσθεσε: «Η Ρωσία και η Ουκρανία θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να συμφωνήσουν μεταξύ τους. Η Ρωσική Ομοσπονδία είναι ευγνώμων προς όλους εκείνους που προσπαθούν να συμβάλουν στην επίλυση της ουκρανικής σύγκρουσης, χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα δίνουν συνεχώς προσοχή σε αυτό το θέμα και καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσουν ότι το πρόβλημα θα λυθεί και, πάνω απ’ όλα, με ειρηνικά μέσα. Ο πρόεδρος (της Κίνας) Σι Τζινπίνγκ, θίγει αυτό το ζήτημα κάθε φορά που συναντιόμαστε. Αλλά τελικά, αυτό το πρόβλημα πρέπει να λυθεί πρώτα απ΄όλα από τις χώρες που εμπλέκονται άμεσα. Αυτές είναι η Ρωσία και η Ουκρανία. Αυτή η προσέγγιση είναι η σωστή. Αλλά είμαστε ευγνώμονες σε όλους όσους προσπαθούν να συμβάλουν στην επίλυση αυτού του ζητήματος», κατέληξε ο πρόεδρος τη Ρωσίας.

Οι επαφές μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον συνεχίζονται, δήλωσε επίσης ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά εστιάζονται στην ανταλλαγή σορών. «Όσον αφορά τις επαφές μας με την αμερικανική κυβέρνηση, αυτές συνεχίζονται. Είμαστε σε επαφή με την αμερικανική κυβέρνηση και εξακολουθούμε να επικοινωνούμε. Και ελπίζω ότι αυτές οι επαφές θα συνεχιστούν», είπε ο Ρώσος πρόεδρος. Πρόσθεσε ότι όλοι γνωρίζουν ήδη για τις επαφές που γίνονται σε επίπεδο μυστικών υπηρεσιών και μέσω των εκπροσώπων της αμερικανικής κυβέρνησης που όρισε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ για τη συνέχιση του διαλόγου με τη Ρωσία.

«Όλα αυτά λειτουργούν. Ελπίζω ότι τελικά θα οδηγήσουν σε θετικό αποτέλεσμα», κατέληξε ο Πούτιν, αναφερόμενος πάντως και στο ότι ενέργειες του Κιέβου δυσχεραίνουν περισσότερο την ειρήνευση και στηλίτευσε ειδικότερα τις απειλές για τις πτήσεις πάνω από τη ρωσική ομοσπονδία -απειλές που είχαν ως αποτέλεσμα κάποιες πτήσεις να ματαιωθούν -κυρίως τουρκικής εταιρείας.

Putin says there are “chances” to end the war with Ukraine and that Russia maintains contacts with Kyiv, primarily at the intelligence-service level. He said Russia and Ukraine are the countries that ultimately have to resolve the conflict. Putin also accused Ukraine of “state… pic.twitter.com/JvgTgkTGcb

— NOELREPORTS 🇪🇺 🇺🇦 (@NOELreports) September 3, 2026

Ουκρανικές απειλές για πολιτικές πτήσεις και συνενοχή

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν αναφέρθηκε και στο θέμα που απασχολεί από προχθές, όταν ο πρόεδρος της Ουκρανίας δήλωσε ότι ο εναέριος χώρος της Ρωσίας είναι επικίνδυνος και πρέπει να τον αποφεύγουν όλες οι αεροπορικές εταιρείες.

«Οι επιθέσεις σε ρωσικά πολιτικά πλοία και οι απειλές για επιθέσεις σε πολιτικά αεροσκάφη περιπλέκουν την πιθανότητα διεξαγωγής ειρηνευτικών συνομιλιών με την Ουκρανία, και όσοι αγνοούν τέτοιες απειλές γίνονται συνεργοί της διεθνούς τρομοκρατίας» δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος.

«Γνωρίζεται όλοι την πειρατεία εις βάρος εμπορικών μας πλοίων, τις επιθέσεις σε πολιτικά φορτηγά πλοία ή τάνκερ, και τώρα ακούσαμε και για απειλές επιθέσεων σε πολιτικά αεροσκάφη. Αυτή είναι, φυσικά, εκδήλωση κρατικής τρομοκρατίας. Και αυτό σίγουρα περιπλέκει την πιθανότητα διεξαγωγής διμερών ειρηνευτικών συνομιλιών με την Ουκρανία», είπε ο Πούτιν απαντώντας σε ερώτηση του συντονιστή σχετικά με τις προοπτικές για μια ειρηνική διευθέτηση.

Ταυτόχρονα, ο Πούτιν τόνισε ότι «όσοι παραμένουν σιωπηλοί και αγνοούν αυτές τις απειλές, γίνονται συνεργοί της διεθνούς κρατικής τρομοκρατίας και διευκρινίζω ότι εννοώ κυρίως στους δυτικούς συμμάχους της Ουκρανίας».

Εκλογές και επιστράτευση

Επίσης επανέλαβε ότι «δεν σχεδιάζεται καμμία νέα επιστράτευση αυτή τη στιγμή στη Ρωσία και πρόκειται για παραπληροφόρηση του Κιέβου και των δυτικών, που θέλουν να επηρεάσουν το εκλογικό σώμα».

Πρόσθεσε ότι «οι λιποταξίες και η εγκατάλειψη θέσης  στην Ουκρανία έφθασαν τις 500.000 και το ηθικό τους στο μέτωπο είναι πεσμένο επειδή χάνουν εδάφη, ενώ ο δικός μας στρατός αυξάνεται κανονικά. Στην Ουκρανία κάθε μήνα έχουν 8.000-12.000 λιγότερους στρατιώτες γιατί οι βίαιες επιστρατεύσεις δεν μπορούν να αναπληρώσουν το κενό των νεκρών και των τραυματιών», είπε ο Πούτιν. Γιατί να κάνουμε νέα επιστράτευση εμείς, αφού σε αντίθεση με την Ουκρανία, στη Ρωσική Ομοσπονδία συνεχίζουν να υπογράφουν συμβόλαια οι εθελοντές;»

Παράλληλα, η κ. Ακρίτα τοποθετείται για την επόμενη μέρα στην Κουμουνδούρου και τη νέα συλλογική ηγεσία, ξεκαθαρίζει τις αποστάσεις του ΣΥΡΙΖΑ από το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα. Αναφέρεται στα σθεσμικά κενά στην παιδική προστασία με αφορμή τη σοκαριστική υπόθεση της Κυψέλης, αλλά και στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα.

Αναφερόμενη στη διαδικασία ψηφοφορίας για τη θέση της Αντιπροέδρου της Βουλής, η Έλενα Ακρίτα χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ως θρίαμβο, καθώς η κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ αριθμεί μόλις 10 βουλευτές, ενώ η ίδια έλαβε 119 ψήφους. Όπως σημείωσε, η ίδια περίμενε περίπου 85 με 90 ψήφους, κάνοντας λόγο για ένα «ανέλπιστα υψηλό νούμερο».

Από εμπάθεια, μόνοι τους το έκαναν μέγα ζήτημα

Για τη στάση της ΝΔ είπε: «Μιλάμε για μια δευτερεύουσας σημασίας πολιτική πράξη, σχεδόν τεχνοκρατική και γραφειοκρατική, για ελάχιστους μήνες. Ήταν τόσο ανόητη η εμμονή και η εμπάθεια της Νέας Δημοκρατίας, που κατάφερε να αναγάγει αυτό το θέμα σε μείζον πολιτικό ζήτημα».

«Ο αποκλεισμος μου είναι ια θεωρεί τον αποκλεισμό της ως «μεγάλο παράσημο», καθώς προέρχεται από «την πιο αυταρχική κυβέρνηση από τη μεταπολίτευση και μετά». Κατήγγειλε μάλιστα ότι για τον αποκλεισμό αυτό παρακάμφθηκε ακόμα και η επιστημονική άποψη του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, «ο οποίος ως έγκριτος συνταγματολόγος έχει υποστηρίξει σε σύγγραμμά του τον σεβασμό στη μειοψηφία εντός του κοινοβουλευτισμού», είπε η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ.

Εξήγησε επίσης ότι η στήριξη που έλαβε από άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, όπως από το κόμμα του Κυριάκου Βελόπουλου, δεν έγινε λόγω προσωπικής συμπάθειας ή ιδεολογικής σύμπλευσης, αλλά ως πράξη προάσπισης των δικαιωμάτων της μειοψηφίας. Υπογράμμισε δε ότι αντίστοιχο κοινοβουλευτικό μπλόκο σε προτεινόμενο αντιπρόεδρο είχε να συμβεί από το 1977, στην περίπτωση του Στέφανου Στεφανόπουλου.

Ο «ρεβανσισμός» της Αγίας Οικογένειας

Αποκωδικοποιώντας τους λόγους πίσω από το κυβερνητικό μπλόκο, η Έλενα Ακρίτα έκανε λόγο για καθαρό «ρεβανσισμό». Όπως υποστήριξε, η πρώτη διαρροή της κυβέρνησης -την οποία μάζέψαν γρήγορα- αποκάλυψε ότι η κίνηση αυτή αφορούσε τη δικαστική της διαμάχη με τη σύζυγο του πρωθυπουργού, Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη.

«Αφορά την “αγία οικογένεια” του κυρίου Μητσοτάκη. Η κ. Γκραμπόφσκι είναι ιδιώτης, δεν έχει καμία πολιτική υπόσταση. Όμως αυτή η οικογένεια έχει μάθει να τη λιβανίζουν και να γονατίζουν μπροστά τους. Εγώ δεν είμαι έτσι, όπως δεν ήταν και οι γονείς μου».

Απαντώντας στις κατηγορίες περί «τοξικότητας» που της προσάπτει η κυβερνητική πλευρά, επέστρεψε τα πυρά αναφέροντας συγκεκριμένα παραδείγματα κυβερνητικών στελεχών. Αναφέρθηκε στις δηλώσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης, Γιώργου Φλωρίδη («όποιος μιλάει για μπάζα είναι για τα μπάζα») και του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη («τα σύστριγκλα μέσα στη Βουλή», «μιζέρια της Αριστεράς»).

«Το νερό στο κρασί μου δεν θα το βάλω ποτέ. Όπως μου μιλάνε, θα μιλάω»,  είπε η βουλευτής.

Για Τσίπρα και Σαμαρά

Η  Έλενα Ακρίτα δήλωσε απόλυτα ικανοποιημένη από το μοντέλο της συλλογικής ηγεσίας που εφαρμόζει πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ, με τη συμμετοχή της Ρένας Δούρου, του Νίκου Παππά και του Παύλου Πολάκη, λέγοντας «Είμαι αντίθετη με τον μεσιανισμό. Θεωρώ ότι ό,τι πιο αντιαριστερό υπάρχει στην πολιτική είναι ο μεσιανισμός. Η συλλογικότητα που έχουμε τώρα μιλάει στην ψυχούλα μου ως αριστερή».

Ερωτηθείσα για τις δημοσκοπήσεις και το ενδεχόμενο ο ΣΥΡΙΖΑ να μείνει εκτός Βουλής λόγω της εκλογικής πίεσης από το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, η κ. Ακρίτα είπε:

«Δεν υπάρχει περίπτωση να μην μπούμε στη Βουλή. Το ποσοστό μας θα είναι σαφώς πάνω από το 3% και πιστεύω αρκετά υψηλότερο. Ο ΣΥΡΙΖΑ πλήρωσε πολύ ακριβά τα λάθη του παρελθόντος, σε αντίθεση με άλλους που προβαίνουν σε θεσμικά έκτροπα χωρίς πολιτικό κόστος. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα λειτουργήσει ως δεκανίκι», είπε αν και εξέφρασε προσωπική συμπάθεια προς τον πρώην πρωθυπουργό, διευκρίνισεπάντως ότι η ΕΛ.Α.Σ. αποτελεί πλέον ένα κεντροαριστερό κόμμα με το οποίο έχει ιδεολογικές διαφορές.

Παρόλα αυτά, άφησε ανοιχτό το παράθυρο για κοινοβουλευτικές συνεργασίες και κοινές πρωτοβουλίες (όπως τροπολογίες ή διαβήματα), σημειώνοντας ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μακρά ιστορία συνεργασιών με το ΠΑΣΟΚ, τη Νέα Αριστερά και την Πλεύση Ελευθερίας. «Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα ιστορικό κόμμα από το 1968, με γίγαντες της πολιτικής όπως ο Κώστας Φιλίνης, ο Μπριλάκης και ο Παπαγιαννάκης. Δεν θα πεθάνουμε έτσι εύκολα»,  είπε.

Για τον κ. Σαμαρά είπε ότι εκτιμά ότι το κόμμα του δεν θα πάει άσχημα και μέμφθηε τον Γιάννη φλωρίδα που απαξίωσε τον πρώην πρωθυπουργό. Κατηγόρησε πάντως τον Αντώνη Σαμαρά ότι εκμεταλλεύεται ψηφοθηρικά τα συντηρητικά ανακλαστικά μέρους της κοινωνίας, πατώντας πάνω σε μια μεταρρύθμιση που η Νέα Δημοκρατία αναγκάστηκε να ψηφίσει «με μισή καρδιά» για τα ομόδυλα ζευγάρια.

Για το έγκλημα στην Κυψέλη και την κατάρρευση της Παιδικής Προστασίας στηλίτευσε την παντελή απουσία του κράτους και των ελεγκτικών μηχανισμών.

«Πού είναι η Εισαγγελία Ανηλίκων όταν ο πατέρας αυτός, όποτε ήθελε, έμπαινε στο νοσοκομείο Παίδων, άρπαζε τα παιδιά του και έφευγε; Πού είναι η αρμόδια Υπουργός; Δεν πρέπει να βγει να ζητήσει ένα βαθύτατο συγγνώμη;». Κατήγγειλε την κυβερνητική αδράνεια στο κρίσιμο ζήτημα της αναδοχής. Όπως ανέφερε, είχε συναντηθεί προσωπικά με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη, ζητώντας τη δημιουργία ενός ενημερωτικού σποτ στην κρατική τηλεόραση για την προώθηση της αναδοχής. Παρά τις διαβεβαιώσεις από τον διευθυντή της ΕΡΤ, κ. Σωμόπουλο, δεν υλοποιήθηκε απολύτως τίποτα.

Ξεκαθάρισε τέλος ότι θα παραμείνει πιστή στον ΣΥΡΙΖΑ και απέκλεισε κατηγορηματικά οποιαδήποτε μετακίνηση προς την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα, επαναλαμβάνοντας τις ιδεολογικές της διαφωνίες με την κεντροαριστερή κατεύθυνση του νέου αυτού φορέα.

Χαρακτηρίζει τις προτάσεις του «ρητορικό πρόγραμμα» χωρίς όραμα και κλείνει την ανάρτησή του, με τη φράση «στο ίδιο έργο θεατές», υπονοώντας ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν άλλαξε σε τίποτα σε σύγκριση με το 2015 και ότι οι προτάσεις του δεν πείθουν.

Ολόκληρη η ανάρτηση Σαμαρά:

«Ο κ. Τσίπρας επιβεβαίωσε χθες τον εαυτό του.

»Πρότεινε μεταρρυθμίσεις οι οποίες ενώ είχαν ξεκινήσει από την κυβέρνηση 2012-2014, με το που έγινε πρωθυπουργός είτε τις σταμάτησε είτε δεν τις υλοποίησε. Αντιστρόφως, δεσμεύτηκε να καταργήσει πολιτικές που ο ίδιος είχε θεσπίσει.

»Ακολουθώντας τη διαχειριστική αντίληψη της σημερινής κυβέρνησης, παρουσίασε ένα ρητορικό “πρόγραμμα”, αλλά κανένα όραμα. Μεγάλα λόγια. Θεσσαλονίκη. Τσίπρας. Αυταπάτες. Στο ίδιο έργο θεατές…»

Σήμερα το Κράτος έχει υποταχθεί στην οικονομία. Διεθνώς και κατ΄επέκταση εγχωρίως. Αυταπόδεικτα μικρές οικονομίες δύσκολα μπορούν να αποκλίνουν από τις διεθνείς νόρμες. Μπορούν όμως να απομονώσουν τα δυναμικά εκείνα στοιχεία που θα διαφοροποιήσουν την οικονομία σε μία πιο εθνοκεντρική οικονομική και αναπτυξιακή πολιτική.

Η εύκολη επωδός του πολιτικού συστήματος – κυρίως μετά την κρίση χρέους της χώρας – για την αδυναμία ουσιαστικής ελληνοκεντρικής ανάπτυξης, επικεντρώνεται σε διεθνείς κρίσεις. Είναι παθογένειες που διαχρονικά προσφέρουν άλλοθι για τις αποτυχίες των κυβερνήσεων να δώσουν έναν «έντιμο» και ουσιαστικό ρόλο στο κράτος.

Διεθνείς και εγχώριες κρίσεις

Η κρίση του 2009 αντέστρεψε προσωρινά την “υποταγή” του Κράτους λόγω του “επιβαλλόμενου” ρόλου του στην μνημονιακή προσαρμογή. Στην ουσία εργαλειοποιήθηκε η υπόστασή του καθώς και οι λειτουργοί τους στο όνομα της ανασυγκρότησης. Δυστυχώς, οι υφιστάμενες παθογένειες που «εξυπηρετούσαν» διαχρονικά το πολιτικό σύστημα δεν έδωσαν την δυνατότητα ανασύνταξης της φιλοσοφίας λειτουργίας του και του ρόλου του. Μετά το πέρας των μνημονίων η “υποταγή” του Κράτους στην οικονομία επανήλθε ως αξιακή πραγματικότητα.

Τα μνημόνια αντιπροσώπευαν την σκληρότερη μορφή υποταγής της οικονομίας σε ένα ιστορικά παρεμβατικό κράτος, χωρίς όμως να επιδιώκεται μέσα από την στρεβλότητα αυτή να δομηθεί μία νέα φιλοσοφία λειτουργίας του. Ακόμα και με την ευρύτερη έννοια της συμμετοχής της οικονομίας στο ευρύτερο σύνολο της ΕΕ. Για άλλη μία φορά υπήρξε “βολική” η “δημιουργική καταστροφή” του Κράτους με την επίφαση της λογιστικής σμίκρυνσής του. Χάθηκε όμως η πραγματικά δημιουργική ανασύσταση, με αποτέλεσμα σήμερα η λειτουργία του Κράτους “υπό τα δεσμά” των στρεβλοτήτων να αναδεικνύει συνεχώς παθογένειες.

Το Κράτος έρμαιο των παθογενειών του

Η κατ’ επίφαση εκ νέου “υποταγή” του Κράτους στην οικονομία υπάρχει για να προασπίσει -μέσω των υφιστάμενων παθογενειών- μία ιδιότυπη και κατευθυνόμενη μεγέθυνση συγκεκριμένων κλάδων, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ως προς την τήρηση των κανόνων της αγοράς που θεωρητικά στηρίζουν την ελεύθερη οικονομία. Αντί δηλαδή το Κράτος να αναδεικνύει την ορθή λειτουργία των στοιχείων της οικονομίας, επί της ουσίας χειραγωγείται έμμεσα από τις παθογένειές του με αποτέλεσμα τη “διασφάλιση” της λειτουργίας ειδικών συμφερόντων ως μία ένδειξη κατ’ επίφαση ελεύθερης οικονομίας.

Η λανθασμένη πορεία του πλαισίου λειτουργίας Κράτους και Οικονομίας δύσκολα αναστρέφεται. Ειδικά σε περιόδους διεθνών κρίσεων. Κατά συνέπεια, η ζημιά έχει γίνει. Διορθωτικές κινήσεις όμως είναι δυνατόν να επιφέρουν βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα ανάσχεσης με απώτερο στόχο την σταδιακή επαναφορά σε υγιή και, μακροπρόθεσμα, αναπτυξιακά δεδομένα.

Ίσως είναι κατάλληλη περίοδος επαναφοράς των παλαιών ξεχασμένων πενταετών προγραμμάτων. Άλλωστε ο υπό την καθοδήγηση του Κράτους αυξημένος κρατικός παρεμβατισμός με στόχο την εξάλειψη των στρεβλοτήτων και την “υπόδειξη” μίας νέας πορείας δεν είναι δυνατόν να χαρακτηρισθεί ως ανασχετικός της ελεύθερης οικονομίας.

Τουναντίον, η δομικά ορθή παρεμβατική λειτουργία είναι δυνατόν να επαναφέρει την “καρτελοποιημένη” οικονομία στην “ελεύθερή” της μορφή. Καλόν θα είναι να θυμηθούμε για παράδειγμα τους λόγους που οδήγησαν τον Παναγή Παπαληγούρα των κυβερνήσεων Καραμανλή στην κρατικοποίηση των τραπεζών του Ανδρεάδη, που την περίοδο εκείνη δρούσαν ως ιδιότυπο καρτέλ εκτός ελεγκτικών πλαισίων της Τραπέζης Ελλάδος.

Ο έλεγχος του κράτους στην οικονομία

Η επαναφορά του ρόλου ενός Υπουργείου Συντονισμού με βάση επίβλεψης τον αναγκαίο σχεδιασμό και την υπαγωγή της πορείας εξυγίανσης σε πενταετή σχεδιασμό είναι δυνατόν να δώσει ένα πρώτο στίγμα αποτελεσματικότερου ευρύτερου συντονισμού σε πολιτικό επίπεδο και όχι σε επίπεδο ελέγχου από το γραφείο του Πρωθυπουργού.

Σήμερα, άλλωστε, η παρεμβατική λειτουργία του Κράτους γίνεται κεκαλυμμένα. Κατευθύνσεις δίδονται με άγνωστα επί της ουσίας χαρακτηριστικά. Στοχεύσεις μέσω γενικών εξαγγελιών της Κυβέρνησης που όμως στην πορεία ακυρώνονται ή αυτοαναιρούνται από τα ίδια τα δεδομένα της πορείας τη οικονομίας και των ατυχών στοχεύσεων.

Ο πολίτης έχει απαξιώσει το Κράτος

Σε αυτή την καθοδική πορεία του αναπτυξιακού αφηγήματος αρκείται η Κυβέρνηση στην επικοινωνιακή “χειραγώγηση” των Ευρωπαίων μέσω “επιστροφής” των δανεικών με πρόωρες αποπληρωμές χρέους, καθώς και την “απένταξη” προγραμμάτων από το Ταμείο Ανάκαμψης, αφήνοντας τον κύριο Σκέρτσο να “αναζητήσει” αλλού τα κονδύλια που θα χρηματοδοτήσουν τα προγράμματα που απεντάχθηκαν. Κι αυτό σε μία αδύναμη Ευρώπη όπου ο Μάριο Ντράγκι παρουσιάζει το Rhine Group, με στόχο να αναδειχθούν πολιτικές που ως πρόκληση θα έχουν την “αποφυγή της ευρωπαϊκής παρακμής”.

Οι πολίτες σήμερα στην δύσκολη καθημερινότητά τους έχουν υποταχθεί σε “οργανωτικές” μορφές που διεκδικούν κυριαρχία ανώτερη από την εξουσία του Κράτους ή την συναγωνίζονται: κόμματα, σωματεία, επιχειρηματικά συμφέροντα κλπ που πηγάζουν από τις ανάγκες της καθημερινής επιβίωσης. Ο σύγχρονος πολίτης – παρά την απαξίωση – θέλει να αισθάνεται ακόμα μέλος του κόμματος, της κοινωνικής τάξης ή κάποιας οργάνωσης.

Με βάση αυτή την αξιολογική διαπίστωση, ο πολίτης έχει απαξιώσει στην συνείδηση του τόσο το Κράτος, όσο και τα κόμματα. Μία διαπίστωση που εάν δεν αντιστραφεί, εγκυμονεί κινδύνους για την συνέχεια. Κατ΄ επέκταση, είναι ανάγκη το κράτος να ανακτήσει την αξιοπιστία του έναντι των πολιτών. Μόνον τότε θα καταστεί δυνατή η ανάκτηση της αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος.

«Σε ανταπόδοση για τα εγκλήματα που διαπράχτηκαν από την Αμερική εναντίον του ιρανικού λαού, βρίσκονται σε εξέλιξη επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών βάσεων στο Κουβέιτ», επιβεβαίωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση λίγη ώρα αργότερα.

Οι εχθροπραξίες αναζωπυρώθηκαν την Κυριακή στη Μέση Ανατολή, έπειτα από έναν μήνα σχετικής ηρεμίας, σενάριο που επαναλαμβάνεται από την αρχή του πολέμου, ο οποίος ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου και δεν έχει βρεθεί διπλωματική οδός για να τερματιστεί.

Οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις εξαπέλυσαν δυο κύματα βομβαρδισμών, την Κυριακή και το βράδυ της Τρίτης, βάζοντας στο στόχαστρο την πρώτη φορά πυραύλους που ήταν φορτωμένοι με θαλάσσιες νάρκες προοριζόμενες για το στενό του Ορμούζ, τη δεύτερη εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, ιδίως συστήματα ραντάρ και μέσα αντιαεροπορικής άμυνας.

Στη δεύτερη σειρά πληγμάτων είχε αποτέλεσμα να σκοτωθούν συνολικά 19 άνθρωποι, ανάμεσά τους μέλη των ενόπλων δυνάμεων, αλλά και άμαχοι. Επρόκειτο για έναν από τους βαρύτερους απολογισμούς που ανακοινώθηκαν εδώ και μήνες. Τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν και άλλοι 70 τραυματίστηκαν ενώ παραβρίσκονταν σε γάμο στη Σιρίκ (νοτιοανατολικά). Ο αμερικανικός στρατός δεν αντέδρασε στην καταγγελία πως βομβάρδισε γαμήλια τελετή, αλλά διαβεβαίωσε ότι «δεν βάζει ποτέ στο στόχαστρο αμάχους, αντίθετα με τους Φρουρούς».

Οικονομική πίεση

Καταγγέλλοντας το «έγκλημα πολέμου», το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις αντιποίνων προς κάθε κατεύθυνση: εναντίον αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία, στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν, στο Ιράκ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Προειδοποίησε τις ΗΠΑ πως πρέπει να αναμένουν «νέα στρατηγική», σχεδιασμένη να «συντρίψει τα θεμέλια» του εχθρού, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Απηύθυνε ακόμη νέα προειδοποίηση εναντίον «οποιασδήποτε χώρας συνεργάζεται με τον επιτιθέμενο αμερικανικό στρατό».

Η επανέναρξη των βομβαρδισμών μοιάζει να βρίσκεται σε αντίθεση με τις πρόσφατες δηλώσεις του αμερικανού προέδρου Τραμπ και υπουργών του. Τόνισαν πως πλέον η έμφαση της Ουάσιγκτον θα δοθεί στην οικονομική πίεση στο Ιράν και στους εμπορικούς εταίρους του. Ο Αμερικανός πρόεδρος δυσκολεύεται να βρει λύση για να τερματιστεί ο πόλεμος, εξαιρετικά αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, όπου πλησιάζουν οι εκλογές του μέσου της δεύτερης θητείας του, και δαπανηρός για το αμερικανικό κράτος.

Πριν από τη συγκριτική ηρεμία του καλοκαιριού, ο Τύπος και η δημοκρατική αντιπολίτευση τόνιζαν πως οι επιχειρήσεις μείωσαν σε κρίσιμο βαθμό τα αποθέματα ειδών πυρομαχικών καίριας σημασίας των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, κάτι που απορρίπτει η κυβέρνηση Τραμπ. «Καταστρέψαμε πολύ περισσότερα από τα ραντάρ τους», είπε χθες ο ίδιος ο ρεπουμπλικάνος, κάνοντας λόγο για «πολύ σφοδρά» πλήγματα και προσθέτοντας πως «είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε νέα ανά πάσα στιγμή».

«Στενό Τραμπ»

Στο στενό του Ορμούζ, που ο πρόεδρος Τραμπ έριξε χθες την ιδέα να μετονομαστεί σε «στενό Τραμπ», προτού ξεκαθαρίσει πως δεν μίλαγε σοβαρά, δυο δεξαμενόπλοια βρίσκονταν στις φλόγες αφού έπεσαν σε νάρκες, σύμφωνα με την Τεχεράνη.

Η θαλάσσια οδός, στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, αποφασίστηκε να κλείσει από το Ιράν όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Σε αντίποινα οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επέβαλαν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο και, τις τελευταίες ημέρες, νέα σειρά δευτερογενών κυρώσεων σε βάρος εμπορικών εταίρων της Τεχεράνης. Τα νέα μέτρα θα επιτρέψουν να ασκηθεί «η μέγιστη οικονομική πίεση» στην Τεχεράνη, ανέφερε ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ χθες, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Βενεζουέλα.

Στο Ισραήλ, ο υπουργός Εξωτερικών Γεδεών Σάαρ διαβεβαίωσε πως ο στρατός της χώρας του είναι έτοιμος να ανταποδώσει «με δύναμη» οποιαδήποτε νέα ιρανική επίθεση, προσθέτοντας ωστόσο πως η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου «δεν έχει πρόθεση» να εμπλακεί εκ νέου στον πόλεμο, τουλάχιστον «για την ώρα». Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν τον πόλεμο από κοινού με το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου. Αλλά ο ισραηλινός στρατός δεν έχει εμπλακεί σε εχθροπραξίες μετά την κατάπαυση του πυρός ΗΠΑ-Ιράν τον Απρίλιο, παρότι έγινε κομμάτια.

Ο Μητσοτάκης παίζει – νομίζει – το τελευταίο του χαρτί, ενώ είναι ήδη “τελειωμένος” για το κόμμα του κι ενώ οι δελφίνοι – με πρώτο τον… πιστό του Σπυράδωνι – έχουν αρχίσει, εδώ και καιρό, να ακροβολίζονται στα πέριξ. Διαβάζω στην “Καθημερινή” πως η πριμαντόνα του υπουργείου Υγείας περιοδεύει στη Μακεδονία λιγότερο σαν υπουργός και περισσότερο σαν υποψήφιος αρχηγός της ΝΔ (συναντήσεις με κομματικά στελέχη, συγκρότηση μηχανισμού κλπ) έτοιμος για το σάλτο μορτάλε. Ιδιαίτερα μετά την επίθεση εναντίον του Αντώνη Σαμαρά.

Οι πάντες λοιπόν έχουν βγει παγανιά προς άγραν ψήφων – ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Το επιτελικό (λέμε τώρα) κράτος κατά- καταρρέει, που τραγουδούσε κι ο Βασιλάκης, ο Παπακωνσταντίνου. Πάνω στη σύγχυση μάθαμε για την άπαιχτη κωλοτούμπα και του νέου πρωθυπουργού της Βρετανίας Μπέρναμ, σχετικά με τα γλυπτά του Παρθενώνα.

Γλυπτά: Παραμύθι η επιστροφή τους

Όπως το γράφω και το λέω τα τελευταία χρόνια, οι Βρετανοί ΔΕΝ θα επιστρέψουν τα γλυπτά, τα μοναδικά αριστουργήματα του Ιερού Βράχου, το απαραίτητο συμπλήρωμα του ναού που σχεδίασαν οι Φειδίας, Ικτίνος, Καλλικράτης και Περικλής. Απλώς κωλυσιεργούν ενώ με τις “ήξεις αφήξεις” δηλώσεις τους αφενός μας εμπαίζουν -θυμηθείτε τη στάση του προηγούμενου Ινδού πρωθυπουργού, του Σούνακ- και αφετέρου υπηρετούν το παραμύθι των Μενδώνη-Μητσοτάκη, ότι τάχα μου σε τρία τέρμινα τα Μάρμαρα θα είναι πίσω!

Αυτό για τα γλυπτά, το έχουν πουλήσει πάμπολλες φορές. Εκεί επάνω, σ’ ένα πρόστυχο ψέμα δηλαδή, στήριξε αφενός ο Μητσοτάκης τις προεκλογικές του περί πολιτισμού διακηρύξεις και αφετέρου η σκοτεινή, εξωκοινοβουλευτική Μενδώνη την επταετή σκανδαλώδη όσο και χαριστική προς ημέτερους, θητεία της. Αυτό διακήρυσσαν ανερυθρίαστα στο πόπολο. Εν γνώσει τους ότι ήταν μύθευμα: Ότι αύριο, μεθαύριο, μάς γυρίζουν τα Γλυπτά!

Θέλω μετά λόγου γνώσεως εδώ να υπογραμμίσω ότι ήταν τεράστιο λάθος η τόσο επιπόλαιη εγκατάλειψη της πολιτικής για τα Γλυπτά μέσω νομικών επιχειρημάτων του διεθνούς δικαίου και μέσω μίας άνευ προηγουμένου παγκόσμιας κινητοποίησης που είχε εγκαινιάσει τότε με μεγάλη επιτυχία ο Αντώνης Σαμαράς ως υπουργός Πολιτισμού, αξιώνοντας την επιστροφή των Θησαυρών του Ιερού Βράχου hic et nunc.

Η κατρακύλα και τα Γλυπτά

Πέρα από τα Γλυπτά, και λίγα τώρα για την ανώτατη παιδεία και τα διαφυγόντα κέρδη λόγω της απόφασης-καταπέλτη του νόμου Πιερρακάκη από το ΣτΕ (Συμβούλιο της Επικρατείας). Η σειρά έχει ως εξής: Πρώτα ο καθηγητής Γαβρόγλου “ανωτατοποίησε” εν μια νυκτί – ουσιαστικά ακυρώνοντας τα τόσο χρήσιμα ως τότε – ΤΕΙ δημιουργώντας το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής “Αλέξης Τσίπρας” (δική μου η ονομασία).

Μετά η Κεραμέως, μίαν άλλη μοιραία νύχτα, κατέστησε τα ιδιωτικά κολλέγια ισότιμα των ΑΕΙ ανοίγοντας έτσι τον ασκό του Αιόλου. Κι έπειτα ήρθε ο τεχνοκράτης Πιερρακάκης για τα περαιτέρω. Επτά άδειες εκ των οποίων ανακλήθηκαν οι μισές και ακυρώθηκαν οι υπόλοιπες. Κι όπου φάνηκε πως για επτά, ολόκληρα χρόνια η μόνη, “πραματική” πολιτική (που θα έλεγε κι ο Κυριάκος… από το “πραμάτεια”), την οποία διέθετε η ΝΔ για την ανώτατη, κρατική εκπαίδευση, ήταν τα… ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Και μετά βέβαια το… ζέον ζήτημα των ομοφυλόφιλων. Προσωπικά δεν είμαι αντίθετος ούτε με το ένα, ούτε με το άλλο. Όμως η απόλυτη ακινησία που διαπιστώνεται στα ΑΕΙ με τους τόσο πρόθυμους, κομματικούς, στην πλειοψηφία τους, πρυτάνεις, είναι ειλικρινά θλιβερό. Και για να θυμώσω κάποιους: Τούτων δοθέντων και εν όψει των άμεσων αδιεξόδων και στον πολιτισμό και στην παιδεία, ποιος από τους τρεις έχει τις περισσότερες πιθανότητες να ανατάξει κάπως την κατάσταση γνωρίζοντας την πολιτεία και των τριών στα θέματα Πολιτισμού και στα αντίστοιχα της Παιδείας; Ο Μητσοτάκης, ο Τσίπρας ή ο Σαμαράς;

Ξαναχορήγησαν τις ακυρωμένες άδειες

Παράλληλα, ο συνάδελφος, καθηγητής της Νομικής στο ΕΚΠΑ κ. Λαζαράτος, καταγγέλλει την απαράδεκτη και πριν ακόμη στεγνώσει το μελάνι της Απόφασης του ΣτΕ… επαναχορήγηση από το υπουργείο Παιδείας των ακυρωμένων αδειών. Σε χρόνο μηδέν! Συγκεκριμένα αναφέρει:

«Πληροφορούμαι πως το υπουργείο Παιδείας χορήγησε εκ νέου μετά την τήρηση της αναγκαίας, διοικητικής διαδικασίας τις άδειες των ΝΠΠΕ Keele και York. Το υπουργείο περιέπεσε στο μείζον σφάλμα που φοβόμουν. Αντί να ανακαλέσει την παλαιά άδεια και να χορηγήσει νέα εξ αρχής φαίνεται να χορηγεί εκ νέου την παλαιά, ακυρωθείσα άδεια δίχως να την ανακαλεί! Αυτό κατά την εκτίμησή μου είναι παράνομο και αντισυνταγματικό γιατί οι αποφάσεις του ΣτΕ λειτουργούν πάντοτε ex tunc, εκτός αν το ίδιο αποφασίσει άλλως, εφαρμόζοντας το άρθρο 50 παρ. 3 πδ 18/1989 , πράγμα που εν προκειμένω συνειδητά δεν έκανε.

»Οι νέες άδειες μετά βεβαιότητος θα προσβληθούν εκ νέου και αυτοτελώς και ενώπιον της ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΕΩΣ του ΣτΕ, πρωτίστως για αυτό το λόγο, προκειμένου να διευκρινισθεί αν όντως ενέχουν ανάκληση των παλαιών, πράγμα που το Υπουργείο Παιδείας κακώς και μάλλον σκοπίμως δεν διευκρινίζει με την νέα πράξη. Το Υπουργείο θα πρέπει να διευκρινίσει άμεσα αν όντως επαναχορηγεί τις παλιές άδειες, όπως εκ πρώτης όψεως φαίνεται, ή χορηγεί νέες, όπως είναι το νομικώς ορθό…».

Μητσοτάκης: Τα πάντα για τα funds…

Όλη η φροντίδα του καθεστώτος Μαξίμου είναι προφανές ότι στρέφεται όχι στην ενίσχυση και αναβάθμιση των κρατικών ΑΕΙ – που ταλανίζονται από χρόνια κρίση, οικονομική και λειτουργική – αλλά στη δικαίωση των φίλων του επιχειρηματιών που έχουν επενδύσει και στην ιδιωτική εκπαίδευση. Πρόκειται, πάνω-κάτω, για τα ίδια funds που έχουν εξαγοράσει το μεγαλύτερο ποσοστό των ιδιωτικών, άλλοτε κραταιών, σχολείων της χώρας.

Η λογική της Airbnb “ανάπτυξης” και του ξεπλύματος-ξεπουλήματος ήρθε τώρα και στην εκπαίδευση. Τελειώνοντας, ιδού ένα τίμιο σχόλιο για την αριστερά που είναι απούσα, παρά την κρίση, και από την Παιδεία και από τον Πολιτισμό. Από τον παλιό φίλο μου, τον “Καιρό” της Ελευθεροτυπίας (Γιώργο Παπαδόπουλο – Τετράδη). Για την αριστερά που… χτενίζεται: «Στην Ελλάδα δεν υπάρχει, εδώ και χρόνια, Αριστερά. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι που αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί. Εκεί τελειώνουν όλα…»

Το κερασάκι στην τούρτα

Και το κερασάκι στην τούρτα από την Ναταλί Χατζηαντωνίου σχετικά με την ιδιωτική εκμετάλλευση των εθνικών Θησαυρών. Σε ποιόν ανήκει η Ακρόπολη τελικά; “Ιδιωτική” εκδήλωση στην Ακρόπολη την βραδιά της Πανσελήνου διαβάζω και βλέπω σε ποστ της Δέσποινας Κουτσούμπα. Για λίγους κι εκλεκτούς γιατί η Ακρόπολη (για λόγους ασφαλείας, αποφυγή συνωστισμού και πτώσεων) δεν περιλαμβανόταν στα άλλα μνημεία που άνοιξαν με δωρεάν είσοδο για τις εκδηλώσεις που διοργάνωσε το ΥΠΠΟ λόγω φεγγαριού.

Ποιος άραγε να έκλεισε πριβέ την Ακρόπολη με ιδιωτική συναυλία; Ιδιωτική επίσκεψη: Πάντως απ’ ό,τι μαθαίνουμε, επίσκεψη μόνο για εκλεκτούς; Κι ένας καλλιτέχνης εμπλέκεται στο… πριβέ. Ποιος καλλιτέχνης αυτοεξευτελίζεται και δε ντράπηκε να πάει σε ιδιωτική βραδιά που παραβιάζει το σύμβολο της Δημοκρατίας; Και γιατί το ΥΠΠΟ συμπεριφέρεται στην Ακρόπολη σαν να είναι ιδιοκτήτης παραλιακού μπαρ στα 80ς με “πόρτα” που αποκλείει όλους τους άλλους πολίτες; Σαν να είμαστε οι Μπυθουλαίοι που έλεγε κι η μαντάμ Σουσού σουφρώνοντας τη μύτη της, υπουργέ μου; Ελπίζω ότι θα μάθουμε..

Σε τέτοιο περιβάλλον, η στρατηγική είναι διαδικασία διαρκούς μάθησης: Ξεκινάς με μια εκτίμηση για τον αντίπαλο και την αναθεωρείς κάθε φορά που εκείνος σου δίνει στοιχεία. Δεν χρειάζονται μαθηματικά για να το καταλάβεις. Όταν ο γείτονας δημιουργεί τετελεσμένα, εισβάλλει σε χώρες, απειλεί με πόλεμο και διευρύνει απαιτήσεις, το να εξακολουθείς να του συμπεριφέρεσαι όπως στον παίκτη που φαντάστηκες στην αρχή, δεν είναι απλώς αφέλεια.

Η Αθήνα μπορεί να εικάζει, αλλά δεν γνωρίζει ακριβώς πώς, πότε και πόσο μακριά θα κινηθεί η Άγκυρα – ούτε τι θα έκαναν στην πράξη οι σύμμαχοι της Ελλάδας στο μέλλον. Το παίγνιο είναι πολυπαραγοντικό και δικτυωμένο. Η Άγκυρα έχει ήδη αποκαλύψει τον “τύπο” της: Στην Κύπρο η Τουρκία απέδειξε ότι μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα επί του εδάφους και να μεταθέσει στην Αθήνα το δίλημμα, αν είναι δηλαδή διατεθειμένη να πληρώσει για να ανατρέψει την πραγματικότητα αυτή.

Στο Ιράκ και στην Συρία η Τουρκία απέδειξε ότι η πολεμική επέμβαση είναι βασικό εργαλείο της πολιτικής της. Έναντι της Ελλάδας, αμφισβητεί πλέον την ίδια την ελληνική κυριαρχία και ετοιμάζεται. Πρόκειται για αφοσιωμένο παίκτη, που κλιμακώνει κάθε φορά που του δίνεται η ευκαιρία. Αυτά δεν αποτελούν εικασίες για προθέσεις· είναι παρατηρήσεις πάνω σε κινήσεις. Και οι παρατηρήσεις σε ένα παίγνιο αλλάζουν τις πεποιθήσεις σου. Ή μήπως όχι;

Διαφορετικές κυβερνήσεις, ίδια “λάθη”

Το 2017 η κυβέρνηση Τσίπρα έβλεπε “νέο κεφάλαιο”. Ο Ερντογάν ήρθε στην Αθήνα και, μέσα στην ίδια επίσκεψη, άνοιξε το θέμα της Λωζάννης. Η Άγκυρα κοιτούσε το αντικείμενο· η Αθήνα την εικόνα. Και η Αθήνα προσποιήθηκε ότι ο “διάλογος” μετασχηματίζει το –
παίγνιο  μια οφθαλμαπάτη που την πρόσφερε απλόχερα στο εγχώριο ακροατήριο. Όμως, ο διάλογος από μόνος του δεν αλλάζει τις αποδόσεις. Το αποτέλεσμα: Μέχρι το 2019 η Τουρκία γεωτρούσε γύρω από την Κύπρο.

Οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη συνέχισαν την ίδια πολιτική με άλλο περιτύλιγμα: Rafale, Belharra, συμφωνίες με συμμάχους. Ψελλίσματα διαλόγου και αγορές παρουσιάστηκαν ως απόδειξη αποτροπής. Κανένας όμως δεν αποτρέπει επειδή ξοδεύει πολλά, ή επειδή συνομιλεί· αποτρέπει όταν καθιστά τη συνέχιση της στρατηγικής του αντιπάλου ασύμφορη. Αυτή είναι το μόνο που μετράει στο πεδίο. Το αποτέλεσμα ήταν μεταξύ άλλων οι χιλιάδες παραβιάσεις ελληνικών χωρικών υδάτων, στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας.

Εμπλέκοντας τη χώρα σε συμμετρικό ανταγωνισμό ακριβών πλατφορμών, η Αθήνα έπαιξε ακριβώς το παιχνίδι που ευνοεί τον μεγαλύτερο. Όπως λέει ο καθηγητής Κώστας Γρίβας, ένας ορθολογικός παίκτης θα έκανε το αντίστροφο: Θα μετέτρεπε τη γεωγραφία του Αιγαίου σε πολλαπλασιαστή ισχύος, με κλάσμα του κόστους. Όχι επειδή τα F-35 είναι αχρείαστα. Αλλά επειδή το σωστό ερώτημα δεν είναι “ποιο όπλο είναι καλύτερο”, αλλά “ποια αρχιτεκτονική κάνει το τουρκικό τετελεσμένο ακριβότερο, ανά ελληνικό ευρώ”.

Μήπως δεν πρόκειται για “λάθος”

Η κυβέρνηση προέταξε τα “ήρεμα νερά” ως απόδειξη σώφρονος στάσης. Παρά την αριστοτεχνική επικοινωνιακή διαχείριση, η πραγματικότητα διαψεύδει το εγχώριο αφήγημα και η ελληνική “πολιτική” μοιάζει ανεξήγητη, αν θεωρήσουμε ότι το κράτος μεγιστοποιεί το εθνικό συμφέρον. Η θεωρία παιγνίων προσφέρει μια εναλλακτική ερμηνεία. Ίσως η κυβέρνηση να μην είναι ανορθολογική ή ανίκανη. Ίσως απλώς να βελτιστοποιεί άλλη συνάρτηση.

Για το κράτος, το αντικείμενο του παιγνίου είναι κυριαρχία, ασφάλεια, σχετική ισχύς. Για την ελληνική κυβέρνηση όμως υπάρχουν και άλλες αποδόσεις: Μπίζνες, “καλές σχέσεις” με διεθνείς παράγοντες, ο συμβολισμός μιας εντυπωσιακής αγοράς που μαγεύει το εκλογικό σώμα. Κλασικό πρόβλημα εντολέα-εντολοδόχου.

Και η οφθαλμαπάτη είναι πειστική. Το καινούργιο αεροσκάφος φωτογραφίζεται· τα αποθέματα πυρομαχικών, όχι. Η σύνοδος κορυφής παράγει εικόνα· η μεταβολή της σχετικής ισχύος, όχι. Τα “ήρεμα νερά” αποδίδουν αμέσως, ενώ ο λογαριασμός έρχεται χρόνια μετά – όταν οι σημερινοί πολιτικοί δεν θα βρίσκονται στην εξουσία. Αυτό εξηγεί πολλά. Δεν δικαιολογεί τίποτα.

Τα “ήρεμα νερά” ως πληροφορία για την Τουρκία

Κάθε κίνηση δίνει στην Άγκυρα δεδομένα σχεδόν δωρεάν: Πόσο γρήγορα αντιδρά η Ελλάδα, πόσο αντέχει, τι θεωρεί κόκκινη γραμμή, πότε παρεμβαίνουν οι τρίτοι, τι μένει. Στον Έβρο η κυβέρνηση απέκρουσε, ως όφειλε, μια εισβολή οργανωμένη από το τουρκικό κράτος μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες. Στην Κάσο, οι κάμερες δεν ήταν εκεί. Τι ακριβώς έκαναν οι σύμμαχοι όταν η Τουρκία εμπόδισε τις έρευνες; Και τι έκανε η ελληνική κυβέρνηση;

Το συμπέρασμα είναι σαφές: Η Τουρκία μαθαίνει. Η Ελλάδα όχι – δεν την ενδιαφέρει, γιατί παίζει άλλο παίγνιο: Παιχνίδι εντυπώσεων στο εσωτερικό, κατευνασμού στο εξωτερικό, με κεντρικό ζητούμενο να αγοραστεί χρόνος. Η Κάσος αποκαλύπτει ολόκληρο τον μηχανισμό: Τουρκικός εξαναγκασμός με ελάχιστο κόστος, ελληνική προσαρμογή, επικοινωνιακή διαχείριση στο εσωτερικό και, στον επόμενο γύρο, μια Τουρκία που γιγαντώνει τις αξιώσεις της και έχει μάθει περισσότερα για το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει και με ποιο κόστος.

Και μαθαίνει τρία επιπλέον πράγματα: Δεν χρειάζεται να κερδίσει στον πρώτο γύρο, αρκεί να μεταφέρει ζωντανές τις απαιτήσεις της στον επόμενο. Η Ελλάδα αποδίδει τεράστια αξία στην αποφυγή της έντασης και δέχεται να χάνει λίγο κάθε φορά, ώστε να μη διακινδυνεύσει να χάσει πολύ μία φορά. Οι τρίτοι ενδιαφέρονται περισσότερο να κατευνάσουν, παρά να τιμωρήσουν εκείνον που κλιμακώνει. Έτσι, όμως, το τουρκικό κόστος εξατμίζεται, οι απαιτήσεις διογκώνονται και η ελληνική σχετική θέση απομειώνεται σε κάθε γύρο – καθιστώντας μια μελλοντική τουρκική επέμβαση φθηνότερη και πιθανότερη.

Το κατώφλι του πολέμου

Ο πόλεμος κοστίζει. Γι’ αυτό συνήθως υπάρχει ένα ειρηνικό αποτέλεσμα που και οι δύο πλευρές προτιμούν. Το ερώτημα είναι πότε αποτυγχάνει η διαπραγμάτευση. Όσο η Άγκυρα κρίνει ότι το όφελος μιας στρατιωτικής ενέργειας είναι μικρότερο από το κόστος της, δεν κινείται. Αν όμως συμβούν ταυτόχρονα τέσσερα πράγματα  – αυξηθεί η σχετική της ισχύς, παραμείνει υψηλή η αξία του τετελεσμένου, μειωθεί η εκτίμησή της για την ελληνική αποφασιστικότητα και κρίνει διαχειρίσιμες τις διεθνείς αντιδράσεις – η σχέση αντιστρέφεται. Η κίνηση που χθες ήταν ασύμφορη μπαίνει σήμερα στον υπολογισμό και αύριο γίνεται συμφέρουσα.

Καμία σοβαρή ανάλυση δεν θεωρεί τον πόλεμο βέβαιο. Η ελληνική πολιτική όμως τον κάνει πιθανότερο: Μεταβάλλει σταδιακά τις συνθήκες ώστε η χρήση ισχύος να γίνεται περισσότερο ορθολογική επιλογή για την Τουρκία. Και δεν θα τη συγκρατήσει το γεγονός ότι η Αθήνα επιθυμούσε ειρηνικό “συμβιβασμό”. Η επιθυμία της Αθήνας είναι ήδη μέρος του υπολογισμού της.

Τι θα έκανε ένας ορθολογικός παίκτης

Όταν διακυβεύεται η ισορροπία ισχύος και τα κυριαρχικά δικαιώματα, πρώτη έρχεται η επιβίωση και μετά οι μπίζνες. Η λογική επιτάσσει σκλήρυνση της ελληνικής στάσης και αλλαγή αντικειμένου: Από τις οφθαλμαπάτες, στην ισχύ. Η Κύπρος στο κέντρο του παιγνίου. Η Ελλάδα χρειάζεται μακροχρόνιο εθνικό δόγμα απελευθέρωσης. Ο χρόνος οφείλει να καθιστά την κατοχή ακριβότερη. Ελλάδα και Κύπρος χρειάζονται κοινή στρατηγική απέναντι στα ευρωπαϊκά προνόμια που γιγάντωσαν την τουρκική οικονομία.

Η ΕΕ πρέπει να λειτουργεί ως μοχλός. Η Άγκυρα μάς προσφέρει άφθονες ευκαιρίες: Εκπομπές άνθρακα, επικίνδυνα απόβλητα στην Αλιάγα, ανθρώπινα δικαιώματα, εργαλειοποίηση της μετανάστευσης, απειλή πολέμου, εχθρικές ενέργειες. Και ζητά ταυτόχρονα ανακούφιση από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό άνθρακα, αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, απελευθέρωση θεωρήσεων, πρόσβαση σε Ευρωπαϊκά προγράμματα. Κάθε όφελος που απαιτεί ομοφωνία πρέπει να έχει τουλάχιστον ισομεγέθες αντίτιμο σε Κυπριακό, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο – αλλιώς μπλοκάρεται. Το ελληνικό “όχι” κοστίζει λίγο στην Ελλάδα και πολλά στην Τουρκία. Όπως είπε πρώην υφυπουργός, απευθυνόμενη στο ελληνικό κοινό, “το τζάμπα πέθανε”.

Το Αιγαίο πρέπει να είναι χώρος άρνησης. Δικτυωμένη, πολυεπίπεδη άρνηση πρόσβασης – αφορμή για τεχνολογική επανάσταση και αναγέννηση της οικονομίας σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας. Πλήρης και άμεση άσκηση όλων των νομίμων δικαιωμάτων της χώρας και κανόνες εμπλοκής που καθιστούν την παραβίαση χωρικών υδάτων και εναερίου χώρου θανάσιμα επικίνδυνη για εκείνον που την επιχειρεί. Σε ένα παίγνιο όπου τα τετελεσμένα δημιουργούνται ευκολότερα απ’ όσο ανατρέπονται, όποιος αποδέχεται ότι θα κινηθεί δεύτερος μπορεί να έχει χάσει πριν καν αντιδράσει.

Η οικονομία πρέπει να έχει στρατηγικό βάθος. Καμία αποτροπή δεν μπορεί να σταθεί πάνω σε δημογραφική συρρίκνωση, διογκούμενο ιδιωτικό χρέος, αποβιομηχάνιση και καταδιωκόμενη αγροτική παραγωγή. Η Τουρκία πέρασε από την εισαγωγή σχεδόν του συνόλου του οπλισμού της, στην εγχώρια παραγωγή drones, πλοίων και πυραύλων. Η Ελλάδα στο ίδιο διάστημα αποβιομηχανίστηκε και έχασε τους νέους της. Χρειάζεται να ξαναχτίσει παραγωγική βάση, να κατοχυρώσει ενεργειακή και επισιτιστική αυτάρκεια, να παράγει η ίδια τα όπλα της και πάνω απ’ όλα να κρατήσει και να μεγαλώσει τον πληθυσμό της. Η ισχύς δεν αγοράζεται. Παράγεται.

Το σκορ

Μετά από μία δεκαετία της ίδιας “πολιτικής”, έγινε η Τουρκία λιγότερο αναθεωρητική; Λιγότερο ικανή να ασκήσει στρατιωτική πίεση; Εγκατέλειψε το casus belli; Τις γκρίζες ζώνες; Τις αξιώσεις αποστρατιωτικοποίησης; Το τουρκολιβυκό; Το αντίθετο. Διατήρησε κάθε απαίτηση, πρόσθεσε νέες, ανέπτυξε την πολεμική της βιομηχανία, και κέρδισε έδαφος και πολύτιμες πληροφορίες για το πώς αντιδρά η Ελλάδα.

Και η Ελλάδα; Αγόρασε πρόσκαιρη ηρεμία. Αγόρασε ακριβά όπλα, χωρίς να αξιοποιήσει τη γεωγραφία της. Και κατέστησε την άρνησή της να σηκώσει ανάστημα απολύτως ορατή σε εχθρούς και φίλους. Η Τουρκία παίζει επαναλαμβανόμενο παίγνιο: Παρατηρεί, μαθαίνει, αναθεωρεί, περιμένει καλύτερες αποδόσεις. Η Ελλάδα επαναλαμβάνει την ίδια στρατηγική εγχώριας παραπλάνησης και εξωτερικού κατευνασμού.

Αυτό φέρνει πιο κοντά τη στιγμή που η Άγκυρα θα ζυγίσει κόστος και όφελος και θα κρίνει ότι αξίζει να παγιώσει στο πεδίο τις αξιώσεις της. Τότε θα είναι αργά να ανακαλύψουμε ότι η αποτροπή δεν ήταν τα Rafale, οι φωτογραφίες και τα “ήρεμα νερά”. Τότε η ιστορία θα γράψει με μαύρα γράμματα τα ονόματα όσων οδήγησαν εκεί τη χώρα. Η Ελλάδα όμως θα έχει ήδη ζήσει μια νέα καταστροφή.

Την ίδια ώρα, το έργο GSI εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές τεχνικές, χρηματοδοτικές και γεωπολιτικές εκκρεμότητες. Σύμφωνα με τα επενδυτικά έγγραφα του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (IPTO/ΑΔΜΗΕ), η κατασκευάστρια εταιρεία καλωδίων Nexans δεν έχει ακόμη λάβει την πλήρη εντολή έναρξης των εργασιών (Full Notice to Proceed – FNTP).

Παράλληλα, οι εναπομείνασες έρευνες του θαλάσσιου πυθμένα πρόκειται να πραγματοποιηθούν ανατολικά της Κάσου, σε περιοχή όπου συναντώνται οι ελληνικές και τουρκικές διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα. Η Αθήνα δηλώνει ότι δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία. Ωστόσο, έχει εξεταστεί το ενδεχόμενο η Meridiam να ενημερώσει την Άγκυρα πριν από την έναρξη των εργασιών. Η ίδια η εταιρεία δεν έχει επιβεβαιώσει ότι θα αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο.

Η Nexans εξακολουθεί να περιμένει την πλήρη εντολή

Ο IPTO, στην ετήσια έκθεσή του τον Απρίλιο του 2026, συνέδεσε μια σειρά εκκρεμών ρυθμιστικών ζητημάτων με τη σύμβαση της Nexans. Στα ζητήματα αυτά περιλαμβάνεται ο μηχανισμός ανάκτησης εσόδων στην Κυπριακή Δημοκρατία, η κοινή έγκριση των λειτουργικών δαπανών από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές Ελλάδας και Κύπρου, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων αναμονής του ερευνητικού πλοίου έως τον Φεβρουάριο του 2025, καθώς και η κοινή έγκριση της σύμβασης παραχώρησης που ρυθμίζει τη μεταβίβαση του έργου στην εταιρεία ειδικού σκοπού του GSI.

Η έκθεση αναφέρει ότι η FNTP δεν είχε εκδοθεί και ότι η τελευταία πληρωμή προς τη Nexans πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2025. Σύμφωνα με τον IPTO, η Nexans εκτιμά ότι η συσσωρευμένη καθυστέρηση θα μπορούσε να προσθέσει περίπου ένα έτος στο χρονοδιάγραμμα του έργου, αφού εκδοθεί η FNTP και επαναπρογραμματιστούν οι υπόλοιπες εργασίες.

Το νεότερο επενδυτικό έγγραφο του IPTO, της 16ης Ιουνίου 2026, καταγράφει τέσσερις βασικές εκκρεμότητες. Μεταξύ αυτών είναι η καταβολή από την Κυπριακή Δημοκρατία 25 εκατ. ευρώ για το 2025 και ακόμη 25 εκατ. ευρώ για το 2026, με στόχο την αντιστάθμιση του κόστους του έργου για τους Ελληνοκύπριους καταναλωτές και στη συνέχεια η λήψη απόφασης για το ονομαστικό τιμολόγιο.

Παράλληλα, εκκρεμούν η απόφαση για τα επιτρεπόμενα έσοδα του 2025, η κοινή έγκριση των λειτουργικών δαπανών και των εξόδων αναμονής του ερευνητικού πλοίου και η κοινή έγκριση της σύμβασης παραχώρησης. Τα 50 εκατ. ευρώ δεν αποτελούν, με την κλασική έννοια, ανεξόφλητη οφειλή. Αποτελούν μέρος του μηχανισμού μέσω του οποίου ρυθμίζεται η χρηματοδότηση του έργου και η επιβάρυνση των καταναλωτών.

Η απόφαση 280/2025 της κυπριακής Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας βασίστηκε σε πραγματοποιηθείσα επενδυτική δαπάνη ύψους 82 εκατ. ευρώ και καθόρισε τα επιτρεπόμενα έσοδα για το 2025 σε περίπου 25 εκατ. ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ωστόσο, το έγγραφο του IPTO του Ιουνίου 2026 εξακολουθεί να καταγράφει την απόφαση για τα επιτρεπόμενα έσοδα του 2025 ως εκκρεμότητα. Η χρηματοδοτική και ρυθμιστική αβεβαιότητα γύρω από το GSI είναι επομένως εμφανής εδώ και μήνες και πλέον τα ίδια τα έγγραφα του IPTO αποτυπώνουν τον άμεσο αντίκτυπό της στη σύμβαση με τη Nexans.

Έχουν ήδη παραχθεί περισσότερα από 500 χιλιόμετρα καλωδίου

Παρά τις καθυστερήσεις, σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί στον τομέα της παραγωγής. Σύμφωνα με τον IPTO, έως το τέλος του 2025 είχαν επενδυθεί στο έργο 301,4 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 251,4 εκατ. ευρώ είχαν καταβληθεί στον ανάδοχο των καλωδίων. Έως τις 31 Μαρτίου 2026, είχαν ολοκληρωθεί 513 χιλιόμετρα υποθαλάσσιου καλωδίου, ενώ η παραγωγή επιπλέον τμήματος 10 χιλιομέτρων βρισκόταν σε εξέλιξη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εγκρίνει συνολική επιχορήγηση ύψους 658 εκατ. ευρώ για το τμήμα Κρήτης–Κύπρου.

Ωστόσο, μέχρι τις 31 Μαρτίου είχαν πράγματι καταβληθεί 164,5 εκατ. ευρώ ως προχρηματοδότηση από την ΕΕ. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της συνολικής επιχορήγησης και είναι ξεχωριστό από τα 251,4 εκατ. ευρώ που έχουν καταβληθεί στη Nexans.

Κατά καιρούς το έργο έχει παρουσιαστεί σαν να έχει ήδη εξασφαλιστεί το σύνολο της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Τα διαθέσιμα στοιχεία του IPTO δεν υποστηρίζουν αυτή την εικόνα. Ο Διαχειριστής αναφέρει επίσης ότι τον Μάιο υπέβαλε επίσημη αίτηση χρηματοδότησης στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί υπογεγραμμένη δανειακή συμφωνία της ΕΤΕπ για το GSI. Την ίδια στιγμή, περισσότερα από τα μισά από τα συνολικά 898 χιλιόμετρα του καλωδίου Κρήτης–Κύπρου έχουν ήδη παραχθεί, ενώ η Nexans εξακολουθεί να περιμένει την εντολή που θα της επιτρέψει να επανεκκινήσει το σύνολο των εργασιών.

Οι έρευνες μπορεί να αρχίσουν τον Οκτώβριο

Για τις εναπομείνασες έρευνες του θαλάσσιου πυθμένα γίνεται πλέον λόγος για τον Οκτώβριο, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί οριστικό χρονοδιάγραμμα. Μετά την ολοκλήρωση των εκκρεμοτήτων από την πλευρά της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι εταιρείες που συμμετέχουν στο έργο σχεδιάζουν να ζητήσουν την έκδοση NAVTEX για τις νέες έρευνες.

Οι υπόλοιπες εργασίες εντοπίζονται στα διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και ανοικτά της δυτικής Κύπρου. Οι έρευνες στα ελληνικά χωρικά ύδατα των έξι ναυτικών μιλίων και στα κυπριακά χωρικά ύδατα των 12 ναυτικών μιλίων έχουν ολοκληρωθεί. Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου, ωστόσο, δεν είχε εκδοθεί NAVTEX που να καθορίζει τις ημερομηνίες και τις συντεταγμένες της νέας ερευνητικής δραστηριότητας.

Οι προετοιμασίες για την επιστροφή στην περιοχή της Κάσου είχαν ξεκινήσει τον Αύγουστο. Ο υπουργός Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μιχάλης Δαμιανός, είχε δηλώσει τότε ότι η νέα NAVTEX αναμενόταν μέσα σε λίγες εβδομάδες και ότι η επόμενη φάση θα πραγματοποιούνταν από γαλλικό ερευνητικό πλοίο. Μέχρι σήμερα δεν έχουν γίνει γνωστά το όνομα του πλοίου ή της εταιρείας που θα το διαχειριστεί.

Η Meridiam έχει επενδύσει περισσότερα από 2,3 δισ. ευρώ στην Τουρκία

Η είσοδος της Meridiam στο GSI έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της παρουσίας της στην Τουρκία. Η γαλλική εταιρεία δραστηριοποιείται στη χώρα για περισσότερο από μία δεκαετία και η Rönesans αποτελεί τον βασικό τουρκικό εταίρο της στο χαρτοφυλάκιο των νοσοκομείων πόλης.

Στη μελέτη Foreign Direct Investment in Türkiye Century, που δημοσιεύθηκε το 2024 από το Γραφείο Επενδύσεων της τουρκικής Προεδρίας και την YASED, η διευθύντρια της Meridiam στην Τουρκία, Günay Gökçen, ανέφερε ότι η εταιρεία έχει επενδύσει σε πέντε νοσοκομεία πόλης. Πρόκειται για τα νοσοκομεία σε Άδανα, Γιοζγκάτ, Ελαζίγ, Προύσα και Γκαζιαντέπ. Το χαρτοφυλάκιο διαθέτει περισσότερες από 6.300 κλίνες, ενώ η συνολική επένδυση ξεπερνά τα 2,3 δισ. ευρώ.

Η Gökçen είχε επίσης δηλώσει ότι η Meridiam επιθυμεί να συνεχίσει να επενδύει στην Τουρκία, μεταξύ άλλων στους τομείς της πράσινης και βιώσιμης χρηματοδότησης υποδομών. Το 2019, κατά την έναρξη λειτουργίας του Νοσοκομείου Πόλης της Προύσας, η Meridiam είχε παρουσιάσει τη Rönesans ως εταίρο της.

Στη συνέχεια, η Meridiam εισήλθε στο έργο του Γκαζιαντέπ μαζί με τη Samsung C&T και την İstanbul Portföy, διευρύνοντας το τουρκικό χαρτοφυλάκιό της σε πέντε νοσοκομεία. Στα συγκεκριμένα έργα, ο βασικός δημόσιος αντισυμβαλλόμενος είναι το τουρκικό υπουργείο Υγείας. Στην περίπτωση του Γκαζιαντέπ, η σχέση αυτή έγινε ακόμη πιο άμεση.

Σύμφωνα με τη Meridiam, μετά τις καθυστερήσεις και τις αυξήσεις κόστους, το υπουργείο Υγείας, οι τουρκικές αρχές του υπουργείου Οικονομικών και αναπτυξιακοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί ζήτησαν από τη Meridiam και τη Rönesans να αναδιαρθρώσουν και να ολοκληρώσουν το έργο. Το Νοσοκομείο Πόλης του Γκαζιαντέπ, δυναμικότητας 1.875 κλινών, τέθηκε σε λειτουργία το 2023. Η παρουσία της Meridiam στην Τουρκία, επομένως, δεν περιορίζεται στην κατασκευή έργων. Αφορά μακροχρόνιες επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές και σχέσεις με τουρκικές εταιρείες και κρατικούς φορείς.

Το ενδιαφέρον για τις γέφυρες του Βοσπόρου

Το ενδιαφέρον της Meridiam στην Τουρκία δεν περιορίζεται στον τομέα της υγείας. Το Bloomberg ανέφερε στις 29 Ιουλίου ότι η γαλλική εταιρεία εξετάζει το ενδεχόμενο δημιουργίας κοινοπραξίας με τη Makyol İnşaat για μια πιθανή διαδικασία που θα μπορούσε να αφορά τα δικαιώματα εκμετάλλευσης της Γέφυρας των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου, της Γέφυρας Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ και τμημάτων του τουρκικού δικτύου αυτοκινητοδρόμων.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη προσφορά από τη Meridiam και τη Makyol. Οι δύο γέφυρες του Βοσπόρου λειτουργούν υπό την αρμοδιότητα της Γενικής Διεύθυνσης Αυτοκινητοδρόμων του τουρκικού υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών. Το τουρκικό νομικό πλαίσιο διαχωρίζει την κυριότητα από το δικαίωμα εκμετάλλευσης.

Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας έχει διευκρινίσει ότι σε μια πιθανή διαδικασία ιδιωτικοποίησης η κυριότητα των γεφυρών και των αυτοκινητοδρόμων θα παραμείνει στο κράτος, ενώ θα μπορούσε να μεταβιβαστεί για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα το δικαίωμα εκμετάλλευσης και συντήρησης. Μία εβδομάδα μετά το δημοσίευμα του Bloomberg, η Meridiam υπέγραψε στην Αθήνα τη συμφωνία για το GSI.

Ο Μακρόν και το “Team France”

Ο γαλλικός παράγοντας στο έργο δεν περιορίζεται στο γεγονός ότι η Meridiam και η Nexans είναι γαλλικές εταιρείες. Ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε στην τελετή υπογραφής της 5ης Αυγούστου ότι η διαδικασία που οδήγησε στην είσοδο της Meridiam στο GSI προχώρησε μετά από πολιτική κατεύθυνση που δόθηκε έπειτα από την επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Ελλάδα.

Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Meridiam, Thierry Déau, παρουσίασε το έργο ως μέρος της στρατηγικής εταιρικής σχέσης Ελλάδας-Γαλλίας και χαρακτήρισε τον Μακρόν έναν από τους σημαντικούς υποστηρικτές του GSI. Ο ίδιος, κατά την τελετή υπογραφής, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι ο Μακρόν «τον παίρνει κάθε μέρα τηλέφωνο» για το συγκεκριμένο θέμα. Ο αντιπρόεδρος της Nexans, Pascal Radue, χαρακτήρισε τις γαλλικές εταιρείες που συμμετέχουν στο έργο “Team France”. Η Meridiam δεν είναι γαλλική κρατική εταιρεία αλλά ιδιωτικός επενδυτής υποδομών. Ωστόσο, η είσοδός της στο GSI έχει λάβει ισχυρή πολιτική στήριξη τόσο από το Παρίσι όσο και από την Αθήνα.

Η διαφορετική ανάγνωση για το καλώδιο

Η διαφωνία Ελλάδας και Τουρκίας επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστούν οι έρευνες και η πόντιση του καλωδίου στην περιοχή ανατολικά της Κάσου. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, στο άρθρο 79, αναγνωρίζει στα κράτη το δικαίωμα τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών στην υφαλοκρηπίδα.

Για τα καλώδια δεν προβλέπεται η ίδια απαίτηση συναίνεσης του παράκτιου κράτους που προβλέπεται για τη χάραξη αγωγών. Η Αθήνα στηρίζεται σε αυτή τη διάκριση και υποστηρίζει ότι η πόντιση του GSI εκτός χωρικών υδάτων δεν απαιτεί τουρκική άδεια. Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στην UNCLOS και ακολουθεί διαφορετική νομική προσέγγιση. Η τουρκική θέση είναι ότι τα δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα γεννώνται αυτομάτως, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη ανακήρυξη.

Η θέση αυτή συνδέεται με τη νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, μεταξύ άλλων με την απόφαση του 1969 για την υπόθεση North Sea Continental Shelf. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την ελληνική οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στην περιοχή ανατολικά της Κάσου. Έτσι, οι δύο πλευρές ξεκινούν από διαφορετικές νομικές αφετηρίες.

Η Ελλάδα εξετάζει το ζήτημα από την πλευρά του νομικού καθεστώτος του υποθαλάσσιου καλωδίου. Η Τουρκία ξεκινά από την άποψη ότι μέρος του θαλάσσιου πυθμένα βρίσκεται ήδη σε περιοχή όπου διαθέτει δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας. Το πρακτικό πρόβλημα προκύπτει πριν ακόμη από την πόντιση του καλωδίου, καθώς απαιτούνται έρευνες του θαλάσσιου πυθμένα.

Καλώδιο: Η Αθήνα δεν ζητά άδεια… 

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στις 31 Αυγούστου ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία για την υλοποίηση του έργου. Όπως είπε, το διεθνές δίκαιο δεν απαιτεί τουρκική άδεια και «ούτε πρόκειται να ζητηθεί». Η θέση αυτή επιβεβαιώθηκε και από πρόσφατες αναφορές σύμφωνα με τις οποίες το έργο θα μπορούσε να επανεκκινήσει τους επόμενους μήνες και ενδεχομένως πριν από το τέλος του 2026.

Από την τουρκική πλευρά, ωστόσο, έχει διατυπωθεί η θέση ότι όταν πλοία πραγματοποιούν έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στα κυριαρχικά της δικαιώματα, το κράτος σημαίας των πλοίων θα πρέπει προηγουμένως να επικοινωνεί με την Τουρκία.

Η Καθημερινή είχε αναφέρει στις 27 Αυγούστου ότι Αθήνα, Παρίσι και Λευκωσία εξετάζουν μια φόρμουλα βάσει της οποίας η Meridiam θα μπορούσε, πριν από την έναρξη των εργασιών, να ενημερώσει την Τουρκία και άλλες χώρες της περιοχής για τις δραστηριότητες που απαιτούνται για την ολοκλήρωση του έργου.

Πρόκειται για σχέδιο που βρίσκεται υπό συζήτηση και όχι για συμφωνημένη διαδικασία. Η Meridiam δεν έχει επιβεβαιώσει ότι έχει συνταχθεί ή ότι πρόκειται να σταλεί τέτοια επιστολή. Εάν τελικά υιοθετηθεί αυτή η λύση, η Ελλάδα θα μπορούσε να διατηρήσει τη θέση ότι δεν ζητά τουρκική άδεια, ενώ ταυτόχρονα η Άγκυρα θα είχε προηγούμενη ενημέρωση για τις εργασίες.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παραμέτρους της νέας αρχιτεκτονικής γύρω από το GSI: η ενημέρωση θα μπορούσε να γίνει από έναν ιδιώτη επενδυτή που διαθέτει ήδη βαθιές και μακροχρόνιες επιχειρηματικές σχέσεις με την Τουρκία.

Ελλάδα-Τουρκία συνεργάζονται σε άλλη ηλεκτρική διασύνδεση

Η τουρκική στάση απέναντι στο GSI δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα απορρίπτει γενικά την ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα. Η TEİAŞ, η τουρκική εταιρεία μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, και ο IPTO αναπτύσσουν παράλληλα μια δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ των δύο χωρών. Τον Δεκέμβριο του 2023 υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για τη νέα γραμμή 400 kV Νέα Σάντα–Babaeski.

Σύμφωνα με το επενδυτικό έγγραφο του IPTO του Ιουνίου 2026, η γραμμή θα έχει μήκος περίπου 130 χιλιόμετρα και δυναμικότητα 2 GW. Προβλέπεται ότι θα προσφέρει περίπου 600 MW πρόσθετης μεταφορικής ικανότητας προς κάθε κατεύθυνση. Έτσι, ο ίδιος ελληνικός διαχειριστής που βρίσκεται πίσω από το GSI συνεργάζεται απευθείας με την τουρκική κρατική εταιρεία μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας για μια διαφορετική ενεργειακή διασύνδεση.

Η διαφορά γύρω από την Κάσο είναι, επομένως, πιο συγκεκριμένη: αφορά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τον τρόπο διεξαγωγής των ερευνών του θαλάσσιου πυθμένα.

Τι ισχύει σήμερα με το καλώδιο

Έως τις 2 Σεπτεμβρίου: Δεν είχε εκδοθεί NAVTEX για την επόμενη ερευνητική εκστρατεία στην περιοχή της Κάσου, δεν είχε ανακοινωθεί το όνομα του γαλλικού ερευνητικού πλοίου, η Nexans εξακολουθούσε να μην έχει λάβει την πλήρη εντολή έναρξης εργασιών, και η Ελλάδα επέμενε ότι δεν πρόκειται να ζητήσει τουρκική άδεια. Την ίδια ώρα, η Meridiam έχει ήδη αποκτήσει τον ρόλο του πλειοψηφούντος επενδυτή στο GSI, αλλάζοντας σημαντικά την εταιρική και χρηματοδοτική δομή του έργου.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: Μια γαλλική ιδιωτική εταιρεία με επενδύσεις άνω των 2,3 δισ. ευρώ στην Τουρκία βρίσκεται πλέον στην καρδιά ενός έργου που αγγίζει μια από τις πιο ευαίσθητες ελληνοτουρκικές διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν το GSI θα ολοκληρωθεί.

Είναι και εάν η παρουσία της Meridiam, με τις ιδιαίτερα στενές επιχειρηματικές της σχέσεις στην Τουρκία, μπορεί να συμβάλει ώστε το έργο να προχωρήσει χωρίς η αντιπαράθεση για την Κάσο να οδηγήσει σε νέα ελληνοτουρκική κρίση. Σημαντικό: Η Meridiam δεν είναι τουρκικός εταίρος του GSI και η είσοδός της στο έργο δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα αποδέχεται το έργο ή τη συγκεκριμένη ελληνική νομική θέση. Η σημασία της εξέλιξης βρίσκεται αλλού: ένας γαλλικός ιδιώτης επενδυτής με βαθιά και μακροχρόνια παρουσία στην Τουρκία βρίσκεται πλέον στη θέση του πλειοψηφούντος επενδυτή ενός έργου που η Αθήνα θέλει να προχωρήσει χωρίς να ζητήσει άδεια από την Άγκυρα.

Το γεγονός δεν είναι μια απλή επικοινωνιακή αστοχία. Είναι σύμπτωμα ενός βαθύτερου προβλήματος: Όταν η πραγματική στρατηγική δυσκολεύεται να παραγάγει αποτελέσματα, η πολιτική επικοινωνία αρχίζει να υποκαθιστά την πραγματικότητα. Το ίδιο “σκηνικό” επαναλήφθηκε και την μεθεπομένη ημέρα 1/2 Σεπτεμβρίου με τον Τραμπ να εκτοξεύει νέες απειλές για επικείμενη ολική καταστροφή του Ιράν. Ο Τραμπ υποσχέθηκε έναν σύντομο πόλεμο. Έξι μήνες αργότερα, όμως, ο πόλεμος συνεχίζεται…

Ο Τραμπ μπήκε στη σύγκρουση με το γνώριμο δόγμα της προσωπικής ισχύος: Πίεση, απειλή, συντριπτική στρατιωτική δύναμη και γρήγορη επιβολή μιας συμφωνίας. Όμως ένας πόλεμος δεν τελειώνει επειδή ο πρόεδρος δηλώνει ότι …τελείωσε! Όσες φορές και αν το πει.

Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ουάσινγκτον. Έξι μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, το ιρανικό καθεστώς παραμένει στη θέση του, το Στενό του Ορμούζ δεν έχει “ανοίξει”, τα αμερικανικά αποθέματα όπλων βρίσκονται επικίνδυνα χαμηλά και η Διοίκηση Τραμπ αναζητά πλέον τρόπους να μειώσει τη στρατιωτική επιβάρυνση, μέσω οικονομικής πίεσης. Εκτιμάται ότι η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιήθηκε χωρίς να έχει προηγουμένως καθοριστεί με σαφήνεια ποιο ακριβώς πολιτικό αποτέλεσμα θα θεωρηθεί νίκη!

Περισσότερες απειλές

Η βασική αδυναμία της στρατηγικής Τραμπ είναι η σύγχυση ανάμεσα στην κλιμάκωση και την επίτευξη στόχων. Κάθε φορά που η προηγούμενη πίεση δεν παράγει το επιθυμητό αποτέλεσμα, η απάντηση είναι μια νέα απειλή, ένα νέο “κούφιο” τελεσίγραφο, ή μια νέα επίδειξη ισχύος.

Όμως η στρατηγική δεν είναι διαγωνισμός έντασης, αλλά η ικανότητα να μετατρέπεις την ισχύ σε πολιτικό αποτέλεσμα. Αυτό ακριβώς είναι που λείπει. Η Ουάσινγκτον έχει βομβαρδίσει, έχει επιβάλει κυρώσεις, έχει απειλήσει, έχει πιέσει το Ιράν οικονομικά και έχει επιχειρήσει να ελέγξει τη θαλάσσια κυκλοφορία. Η Τεχεράνη όμως εξακολουθεί να διαθέτει την ικανότητα να απαντά, και να επιβάλει κόστος στην παγκόσμια οικονομία.

Από την “αμερικανική νίκη” στην ενεργειακή κρίση

Το μεγαλύτερο στρατηγικό παράδοξο βρίσκεται στο Στενό του Ορμούζ. Η αμερικανική επέμβαση υποτίθεται ότι θα ενίσχυε την ασφάλεια και θα αποκαθιστούσε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Αντί γι’ αυτό, η σύγκρουση άφησε το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη σε κατάσταση σοβαρής ανασφάλειας.

Η ναυτιλιακή κίνηση έχει μειωθεί δραματικά και οι τιμές του πετρελαίου αντέδρασαν ανοδικά μετά την επανέναρξη των αμερικανοϊρανικών εχθροπραξιών, με την τιμή αργού πετρελαίου Brent να φθάνει την 2 Σεπτεμβρίου ακόμα και τα 95 το βαρέλι. Η Ουάσινγκτον ξεκίνησε τον πόλεμο για να αλλάξει τη συμπεριφορά του Ιράν και κατέληξε να αντιμετωπίζει μια κρίση που απειλεί την παγκόσμια οικονομία.

Η επικοινωνία του Τραμπ γίνεται μέρος του προβλήματος. Κάνει έναν πόλεμο σε μεγάλο βαθμό μέσω των κοινωνικών δικτύων. Οι αναρτήσεις του δεν λειτουργούν απλώς ως πολιτική επικοινωνία. Ο ίδιος πιστεύει ότι λειτουργούν ως μέρος στρατηγικής πίεσης. Όμως όταν ένας πρόεδρος χρησιμοποιεί μια εικόνα με τεχνητή νοημοσύνη για να παρουσιάσει μια επίθεση που δεν έχει επιβεβαιωθεί, η γραμμή ανάμεσα στην αποτροπή, την προπαγάνδα και την παραπληροφόρηση γίνεται επικίνδυνα δυσδιάκριτη.

Η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών βασίζεται πάνω από στρατιωτικές δυνατότητες στην αξιοπιστία. Όταν οι σύμμαχοι δεν γνωρίζουν εάν μια δραματική εικόνα που δημοσιεύει ο πρόεδρος είναι πραγματικό πολεμικό υλικό ή προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, αυτή απλά…. διαβρώνεται.

Το πραγματικό τίμημα

Και εδώ επιστρέφουμε στους αριθμούς. Σε μία απόρρητη αξιολόγηση (SDOB) της 14ης Αυγούστου, σύμφωνα με τη Washington Post η Στρατιωτική Ηγεσία ενημέρωσε τον υπουργό “Πολέμου” ότι οι παρατεταμένες επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας στη Μέση Ανατολή κινδυνεύουν να αποδυναμώσουν τις δυνατότητες των ΗΠΑ αλλού. Μόλις ένα μέρος του στόλου των αντιτορπιλικών είναι διαθέσιμο για νέες αναπτύξεις. Τα αποθέματα πυραύλων έχουν πιεστεί. Δυνάμεις που θα μπορούσαν να αποτελούν στρατηγική εφεδρεία παραμένουν δεσμευμένες στη Μέση Ανατολή.

Μια υπερδύναμη πρέπει να διατηρεί εφεδρείες. Πρέπει να μπορεί να αντιμετωπίσει μια δεύτερη κρίση. Πρέπει να μπορεί να αποτρέψει έναν αντίπαλο που παρακολουθεί την πρώτη κρίση. Εάν η αμερικανική στρατιωτική ισχύς απορροφάται από έναν πόλεμο, χωρίς σαφή ημερομηνία λήξης, η Ουάσινγκτον δεν χάνει απλώς πυρομαχικά. Χάνει επιλογές.

Αυτό ακριβώς παρακολουθούν η Μόσχα και το Πεκίνο. Ο Πούτιν βλέπει μια Αμερική που δυσκολεύεται να τερματίσει έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ενώ εξακολουθεί να έχει δεσμεύσεις στην Ευρώπη. Ο Σι Tζινπίνγκ βλέπει κάτι ακόμη πιο σημαντικό, μια Ουάσινγκτον που δυσκολεύεται να μεταφέρει στρατιωτικούς πόρους στον Ινδό-Ειρηνικό, στη Μέση Ανατολή και στην Ευρώπη ταυτόχρονα.

Το Πεκίνο δεν χρειάζεται να επιτεθεί. Αρκεί να περιμένει. Να παρατηρεί πόσα πλοία είναι διαθέσιμα. Πόσα πυρομαχικά έχουν απομείνει. Πόσο γρήγορα αναπληρώνονται. Πόσο αντέχουν οι σύμμαχοι. Και πόσο πολιτικά ανεκτός γίνεται ένας μακροχρόνιος πόλεμος για την αμερικανική κοινωνία.

Ο Τραμπ στερείται στρατηγικής εικόνας

Η κριτική στον Τραμπ δεν αφορά στην χρησιμοποίηση της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος αλλά για ποιόν σκοπό έκανε χρήση της! Ένας πρόεδρος μπορεί να διατάξει επιτυχημένα αεροπορικά πλήγματα και παρ’ όλα αυτά να αποτύχει στρατηγικά. Μπορεί να καταστρέψει στόχους και να μην καταστρέψει την ικανότητα του αντιπάλου να συνεχίσει τον πόλεμο. Μπορεί να απειλεί με «συντριπτική δύναμη» και την ίδια στιγμή να εξαντλεί τα αποθέματα που χρειάζεται για τον επόμενο πόλεμο. Και μπορεί να παρουσιάζει μέσω AI μια υποτιθέμενη νίκη που δεν συνέβη, την ώρα που η πραγματικότητα δείχνει ότι ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει!

Ένας πρόεδρος που θέλει να κάνει την Αμερική «ισχυρή ξανά» κινδυνεύει να υπερεκτείνει την αμερικανική ισχύ σε έναν αδιέξοδο πόλεμο χωρίς καθαρό τέλος. Και αυτό είναι πολύ πιο σοβαρό από ένα κακό tweet.

Το πραγματικό στρατηγικό αδιέξοδο

Η Αμερική δεν έχει πάψει να είναι υπερδύναμη. Όμως έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου η στρατιωτική της ισχύς, οι παγκόσμιες δεσμεύσεις της και οι πολιτικοί στόχοι της δεν βρίσκονται πλέον σε ασφαλή ισορροπία. Ο Τραμπ βέβαια δεν δημιούργησε όλα αυτά τα προβλήματα. Αλλά η επιλογή του να αντιμετωπίσει το Ιράν με έναν συνδυασμό στρατιωτικής κλιμάκωσης, οικονομικού στραγγαλισμού και προσωπικής διπλωματίας μέσω κοινωνικών δικτύων, τα έχει οξύνει. Και το πιο επικίνδυνο είναι ότι δεν υπάρχει ακόμη σαφής στρατηγική εξόδου.

Από την αρχή αυτού το πολέμου ο γράφων δεν σταμάτησε να επισημαίνει ότι ένας πόλεμος χωρίς σαφείς προτεραιοποιημένους και ρεαλιστικούς στόχους, χωρίς διακριτό τερματισμό και χωρίς βιώσιμη στρατηγική εξόδου γίνεται εύκολα πόλεμος χωρίς τέλος. Και ένας πόλεμος χωρίς τέλος γίνεται, αργά ή γρήγορα, στρατηγική εξάντληση.

Οι προσωπικές ευθύνες του Τραμπ

Ο Τραμπ δεν ευθύνεται για όλα τα δομικά προβλήματα της αμερικανικής ισχύος. Ευθύνεται όμως για τον τρόπο με τον οποίο επέλεξε να τη χρησιμοποιήσει. Και τώρα η Ουάσινγκτον βρίσκεται μπροστά στο κλασικό στρατηγικό δίλημμα. Αν σταματήσει, υπάρχει ο κίνδυνος να εμφανιστεί ότι υποχώρησε, χωρίς να πετύχει τους στόχους της. Εάν συνεχίσει, αυξάνει την κατανάλωση πυρομαχικών, τη φθορά των δυνάμεων και τον κίνδυνο μιας ακόμη μεγαλύτερης περιφερειακής σύγκρουσης. Ο ορισμός της στρατηγικής παγίδευσης.

Υπάρχει όμως και άλλο πρόβλημα, που αφορά προσωπικά τον Τραμπ. Η υπερβολική προσωποποίηση της στρατηγικής. Ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί το Truth Social, όχι απλώς ως μέσο πολιτικής επικοινωνίας, αλλά όπως προαναφέραμε ως εργαλείο άσκησης… στρατηγικής πίεσης. Η αποτροπή απαιτεί αξιοπιστία. Και η αξιοπιστία απαιτεί η απειλή να συνδέεται με πραγματικές δυνατότητες και πραγματικές αποφάσεις. Όταν η επικοινωνία προηγείται της στρατηγικής, η απειλή κινδυνεύει να μετατραπεί σε μπλόφα.

Η ανάρτηση για το Χαργκ είναι χαρακτηριστική. Σε μια στιγμή κατά την οποία ο κόσμος χρειάζεται αξιόπιστη πληροφόρηση για το εάν έχει πραγματοποιηθεί μια σημαντική στρατιωτική επίθεση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρουσιάζει μια ψευδή εικόνα. Ακόμη κι αν ο στόχος ήταν η ψυχολογική πίεση προς την Τεχεράνη, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι το αντίθετο.

Το μεγαλύτερο λάθος

Εδώ βρίσκεται τελικά η ουσία. Ένας Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει την πολυτέλεια να σκέφτεται μόνο την τρέχουσα σύγκρουση. Πρέπει να σκέφτεται και την επόμενη. Κάθε πύραυλος Τόμαχωκ που εκτοξεύεται σήμερα, δεν είναι διαθέσιμος αύριο. Κάθε αντιτορπιλικό που παραμένει επί μήνες σε παρατεταμένη ανάπτυξη, δεν είναι διαθέσιμο για μια άλλη κρίση. Κάθε μονάδα που δεσμεύεται στη Μέση Ανατολή μειώνει, έστω προσωρινά, τη στρατηγική εφεδρεία των ΗΠΑ.

Και αυτή η εφεδρεία είναι ακριβώς που χρειάζεται η Αμερική για να αποτρέψει τη Ρωσία στην Ευρώπη και την Κίνα στον Ινδό-Ειρηνικό. Ο Τραμπ μπορεί να κερδίζει τακτικές αναμετρήσεις, αλλά κινδυνεύει να καταναλώνει τη στρατηγική εφεδρεία που χρειάζεται για να κερδίσει τον επόμενο πόλεμο.

Η στρατιωτική ισχύς, όσο συντριπτική και αν είναι, δεν αποτελεί από μόνη της στρατηγική. Η χρήση της χωρίς σαφή πολιτικό σκοπό, ρεαλιστικούς και ιεραρχημένους στόχους, σαφή κριτήρια επιτυχίας και, κυρίως, σχέδιο τερματισμού μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγική αποτυχία. Ο Τραμπ φαίνεται να βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που υπερεκτίμησε την ικανότητα της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος να επιβάλει γρήγορα πολιτική λύση στο Ιράν.

Η συνέχιση του πολέμου αυξάνει το κόστος, δεσμεύει δυνάμεις και πυρομαχικά, περιορίζει τη στρατηγική εφεδρεία και αυξάνει τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης. Η διακοπή του, από την άλλη, χωρίς μια συμφωνία που να μπορεί να παρουσιαστεί ως αποτέλεσμα της αμερικανικής πίεσης, δημιουργεί τον κίνδυνο να εκληφθεί ως υποχώρηση.

Η Αμερική δεν πρέπει να αξιολογεί τη στρατηγική της μόνο με βάση το εάν κερδίζει την τρέχουσα αναμέτρηση, αλλά και με βάση το τι δυνατότητες θα της απομένουν μετά από αυτήν. Μια υπερδύναμη που καταναλώνει τη στρατηγική της εφεδρεία σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές τέλος, κινδυνεύει να αποδυναμώσει την αποτρεπτική της ικανότητα απέναντι σε άλλους, πολύ πιο μακροπρόθεσμους ανταγωνιστές. Αυτό είναι, τελικά, το πραγματικό αδιέξοδο του Τραμπ, ένας πόλεμος που ξεκίνησε ως επίδειξη αμερικανικής ισχύος κινδυνεύει να εξελιχθεί σε δοκιμασία των ορίων της!

Τα ιδεολογήματα της διαφορετικότητας, δηλαδή της πολιτικά ορθής απεριόριστης ανεκτικότητας σε όλες τις διαφορές και επιτρεπτικότητας σε όλες τις παρεκκλίσεις από τους καθιερωμένους ηθικούς κανόνες που οργάνωναν την κανονική κοινωνική ζωή των πολιτών, αποτελούν σήμερα κάτι σαν ιδεολογικό συμπλήρωμα διατροφής της πολιτικά ορθής σκέψης όλων των κατά φαντασίαν πολιτών του κόσμου που ορκίζονται στο όνομα μιας παγκόσμιας συμπεριληπτικής κοινωνίας ομιλούντων διπόδων, με την αίσθηση μάλιστα ότι έτσι γίνονται και φαίνονται “προοδευτικοί” ή /και “αριστεροί”…

Έτσι, ο ιστορικά αμερικανόπνευστος πολιτισμικός ανιστορισμός ενός “Νέου Κόσμου” συναντά και διασταυρώνεται με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική θρησκεία του δικαιωματισμού και την καλλιέργεια της πολιτισμικής “αντι-συνεκτικότητας” των “ανοικτών κοινωνιών”. Η συνάντηση αυτή είναι ανοιχτή και ανεκτική σε όλα τα συμπληρώματα διαστροφής που είναι καθημερινώς ορατά στις σύγχρονες δυτικές, αντισυνεκτικές και αντικοινωνικές “κοινωνίες”.

Με άλλα λόγια, τα καθημερινά σχεδόν συμπληρώματα διαστροφής είναι απαραίτητα στο “σύστημα” γιατί παρέχουν επί του αέναου παρόντος, το έδαφος επί του οποίου ασκείται, εξασκείται και ελέγχεται από το καθεστώς η απεριόριστη ανοχή των εξατομικευμένων υπηκόων στο αποτρόπαιο. Ελέγχεται η ιδεολογική και πολιτισμική υποτέλεια των οικειόφοβων, των οποίων τις νοοτροπίες και τα αντανακλαστικά, τις ηθικοπολιτικές και ιδεολογικές αποστάσεις από τον “πρόγονο”, τον “γείτονα”, τον “συμπατριώτη”, τον “συνάδελφο” κλπ., έχουμε ήδη περιγράψει αναλυτικά από το 2005 (Αυτοκρατορία και Συνειδήσεις), σε συνάρτηση προφανώς με το “θάνατο” των συλλογικών υποκειμένων της ιστορίας (εθνικών και ταξικών).

Ο ρόλος “διανοουμένων”

Ας σημειωθεί ωστόσο παρεμπιπτόντως, ότι ορισμένοι “διανοούμενοι” του δήθεν “αντι-συστημικού”, αλλά ωστόσο έντονα μετα-μοντέρνου συρμού, που, παριστάνοντας τους “πρωτοπόρους”, ανακαλύπτουν συνήθως με στόμφο τον κόσμο που οι ίδιοι ως τώρα δεν υποψιαζόντουσαν κάν – αναγνώρισαν πρόσφατα την σημασία της έννοιας “οικειοφοβία”, αλλά προφανώς λόγω της θεωρητικής τους ανεπάρκειας, την απέδωσαν με τον αδόκιμο όρο της “οικοφοβίας”.

Αυτή η κατηγορία “στοχαστών” “αποκαλύπτει”, πάντα εκ των υστέρων, διάφορα κοινωνικά φαινόμενα που έχουν ήδη εντοπιστεί και αναλυθεί διεξοδικά, χωρίς βέβαια οι ίδιοι να κουράζονται με “περιττές βιβλιογραφικές αναφορές” στις τοποθετήσεις τους. Ωστόσο, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι δεν υπάρχει καμία φοβία του “οίκου”.

Υπάρχει “φοβία” (αντιπάθεια, περιφρόνηση, απαξίωση κλπ.) του πολιτισμικώς και ιστορικώς οικείου. Στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, ενδεχομένως και του συγγενικού προσώπου. Διότι, για όλους αυτούς τους μετανεωτερικούς νέο-αγρίους, το καλύτερο συμπλήρωμα διαστροφής είναι η σαδιστική βία κατά των πιο αδύναμων και ανυπεράσπιστων. Προφανώς, τα ανήλικα παιδιά και οι εν ζωή ηλικιωμένοι είναι τα καλύτερα θύματα της νεοφασίζουσας θηριωδίας των οικειόφοβων.

Από την μεριά της, επιφυλακτική σε κάθε ιδέα αυθόρμητης και ανοργάνωτης αυτοδικίας κατά των σαδιστών του είδους αυτού, η υπόλοιπη κοινωνία παρακολουθεί σαστισμένη τις διαδικασίες της εσωτερικής της διάλυσης. Συνηθίζει και εξοικειώνεται με το πεπρωμένο της παρακμής της. Τα ΜΜΕ και κάθε λογής “ειδικοί” που “είδαν σκοτάδι και μπήκαν” αναζητώντας κι αυτοί μια κάποια αναγνώριση ως “διανοούμενοι” από δεύτερο και τρίτο χέρι, (νομικοί, ψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι κλπ.), είναι πάντα ούτως ή άλλως εκεί για να αποδομήσουν ή να αποκρύψουν την ιστορική, κοινωνιοπολιτική σημασία των συμπληρωμάτων διαστροφής και με τις ελλειπτικές, ψευτο-ορθολογικές ερμηνείες τους, να τα κάνουν ίσως κάπως πιο εύπεπτα…..