Ταυτόχρονα ο κ. Γεραπετρίτης επεσήμανε ότι «η Ελλάδα αυτή τη στιγμή θα κινητοποιήσει τους δικούς της μηχανισμούς, έτσι ώστε και να υπάρξει καταγγελία αυτού του μνημονίου. Δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, κύριε Τσίμα, το μνημόνιο υπό καμία εκδοχή. Ακόμη κι αν δεν είχε κυρωθεί, πάλι δεν θα είχε εφαρμοστεί. Εξάλλου, να σας θυμίσω ότι η Ελλάδα προκήρυξε οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, εκεί που είναι το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Ελλάδα έχει πολύ περισσότερα συμφέροντα, έχει ΕΕ έργα διασυνδεσιμότητας τα οποία περνάνε, άρα δεν πρόκειται να εφαρμοστεί. Και να σας πω και κάτι άλλο, δύο επίπεδα. Επίπεδο πρώτο: κινητοποιήθηκε ο μεγαλύτερος μηχανισμός που θα μπορούσε να κινητοποιηθεί.

Είχαμε δηλώσεις μέσα σε πολύ λίγες ώρες από την ψήφιση του τουρκολιβυκού μνημονίου, από την πρόεδρο της Επιτροπής και τον πρόεδρο του Συμβουλίου. Θα ακολουθήσουν και άλλες δηλώσεις, διότι η Ελλάδα κινητοποίησε όλους τους συμμάχους και εταίρους της, οπότε θα υπάρχει ομόθυμη στήριξη αυτού του ζητήματος και καταγγελία του μνημονίου». Παράλληλα, όπως προειδοποίησε και τις δύο πλευρές, ο επικεφαλής του υπουργείου Εξωτερικών «η Ελλάδα περνάνε όλα τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα της Λιβύης, περνάει η η ειρηνευτική αποστολή η οποία βρίσκεται στη Λιβύη, μέσα από την Ελλάδα περνάει η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ελλάδα είναι η πόρτα η οποία αυτή τη στιγμή στα διεθνή φόρα ανοίγει την κατάσταση για οποιονδήποτε. Άρα, αυτή τη στιγμή εμείς θα κινητοποιήσουμε τους μηχανισμούς μας, θα υπάρξουν ειδικές ενημερώσεις, όπως ήδη έχουν γίνει. Από χθες εγώ έχω μιλήσει και με ομολόγους μου και με ηγέτες αρχών, και θα υπάρξει μια ομόθυμη αντίδραση απέναντι στο ζήτημα αυτό». Σε ότι αφορά την άσκηση του δικαιώματός της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12ν.μ νοτίως της Κρήτης, ο κ. Γεραπετρίτης δήλωσε ότι «η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα, το έχω πει πολλές φορές, είναι δικαίωμά της που προκύπτει από την κυριαρχία της, προκύπτει από το διεθνές δίκαιο, αλλά θα το κάνει με τον τρόπο και στον χρόνο που η ίδια η ελληνική πολιτεία θα επιλέξει».

Για τη στάση της Αιγύπτου στο ζήτημα

Για την στάση της Αιγύπτου με την οποία η Ελλάδα έχει συνυπογράψει το 2020 συμφωνία μερικής οριοθέτησης, ο κ. Γεραπετρίτης είπε πως μας συνδέει «αδελφική σχέση» και τόνισε ότι «είναι μια σχέση η οποία είναι χτισμένη όχι μόνο στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, είναι δομημένη στρατηγικά. Και για αυτόν το λόγο έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στη δική μας κοινή κατανόηση, η οποία επιβεβαιώθηκε και από τις χθεσινές επικοινωνίες.

Είναι προφανές ότι στο μέλλον θα συζητηθεί και το ζήτημα που έχει να κάνει με την επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας. Είναι κάτι το οποίο θα το συζητήσουμε εν ευθέτω χρόνο, όταν θα το αξιολογήσουμε. Πάντως, σε ό,τι αφορά το ζήτημα της Λιβύης, Ελλάδα και Αίγυπτος έχουν απολύτως κοινή κατανόηση, όπως απολύτως κοινή κατανόηση, έχουνε και οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μηδεμιάς εξαιρουμένης».

Ο Γεραπετρίτης για τον GSI

Ερωτηθείς για το έργο GSI και το ενδεχόμενο γραπτής ενημέρωσης την οποία ζητάει ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών σε σημερινή του συνέντευξη στα «ΝΕΑ», ο υπουργός Εξωτερικών απάντησε ότι «Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην οποία θα ζητηθεί άδεια, και έχει ήδη ζητηθεί άδεια για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου. Κατά τούτο, εφόσον υπάρξει η αδειοδότηση εκ μέρους της Ελλάδος, η ενημέρωση σχετικά με το με την έρευνα και την πόντιση είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε να είναι δυνατόν, με την σαφή αναφορά ότι δεν πρόκειται για αδειοδοτική διαδικασία», διαψεύδοντς κατηγορηματικά πληροφορίες για υπόγεια επικοινωνία μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας για το έργο.

Παράλληλα σχολιάζοντας το ενδεχόμενο η Τουρκία να εμποδίσει τις εργασίες του πλοίου, ο κ. Γεραπετρίτης είπε πως «από ό,τι αντιλαμβάνομαι, διάθεση να υπάρξει τέτοιου τύπου αντίδραση εκ μέρους της Τουρκίας, και καλό θα ήταν να μην υπάρξει, υπό την έννοια ότι πρόκειται για ένα έργο το οποίο δεν είναι ελληνικό αφενός, είναι ένα έργο το οποίο έχει γαλλικά συμφέροντα και έχει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Δεν μπορείς να απειλείς ένα έργο το οποίο έχει ευρωπαϊκό προσανατολισμό και ταυτόχρονα να θέλεις να γίνεις μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας».

Απαντώντας στην χθεσινή αντίδραση του Αντώνη Σαμαρά, ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε πως ο κ. Σαμαράς «διέπεται από μια βαθύτατη μισαλλοδοξία». Σχολιάζοντας για πρώτη φορά την απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκίλφοιϊλ από την αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας, ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας δήλωσε ότι «υπάρχουν πολύ σημαντικά πολύ συγκεκριμένα διπλωματικά πρωτόκολλα, υπάρχει μια εθιμοτυπία και υπάρχουν και οι βασικές διπλωματικές σχέσεις και τα κανάλια.

Εκείνο το οποίο η ελληνική κυβέρνηση έπραξε ήταν να έχει έναν δίαυλο επικοινωνίας με την αμερικανική πρεσβεία, όπως το κάνει και για όλες τις ξένες πρεσβείες οι οποίες έχουν την έδρα τους στην Αθήνα. Και τούτο, διότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι μια απλή χώρα, είναι μια σύμμαχος χώρα, μια πολύ ισχυρή δύναμη στο παγκόσμιο στερέωμα, και εξ αυτού του λόγου θέλαμε και θέλουμε ακόμη να έχουμε ανοικτούς τους διαύλους».

Πολιτικές αντιδράσεις

Νέα σφοδρή επίθεση κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Γιώργου Γεραπετρίτη εξαπέλυσε ο Αντώνης Σαμαράς, με αφορμή την απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου, υποστηρίζοντας ότι οι εξελίξεις διαψεύδουν τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις του υπουργού Εξωτερικών. Ο πρώην πρωθυπουργός επαναφέρει το ζήτημα της αποπομπής Γεραπετρίτη, ενώ συνδέει την εξέλιξη στη Λιβύη με μια σειρά άλλων ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής, ασκώντας παράλληλα κριτική στην κυβερνητική επιλογή των «ήρεμων νερών» με την Τουρκία.

Για μια ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη με δυσμενείς επιπτώσεις στα εθνικά συμφέροντα έκαναν λόγο ο υπεύθυνος ΚΤΕ Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος, και ο αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γιάννης Μανιάτης.

Σε κοινή τους ανακοίνωση επισημαίνουν την αντίφαση ανάμεσα στην απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου και στις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για θετική πορεία των διαπραγματεύσεων με τη Λιβύη, καταλογίζοντας στην κυβέρνηση έλλειψη συνεκτικής εξωτερικής πολιτικής. Παράλληλα, ζητούν άμεση ενημέρωση των πολιτικών κομμάτων και της ελληνικής κοινωνίας, θέτοντας και το ζήτημα των επιπτώσεων στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Ευθύνες στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας για τον εφησυχασμό που καλλιεργούσε το προηγούμενο διάστημα απέδωσε το ΚΚΕ, επισημαίνοντας ότι οι επαφές των κυβερνητικών στελεχών τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη δεν απέτρεψαν την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Ο Περισσός υποστηρίζει ότι η εξέλιξη αυτή διαψεύδει το κυβερνητικό αφήγημα περί «ισχυρών συμμαχιών» που διασφαλίζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, ασκώντας παράλληλα κριτική στην εμπλοκή της Ελλάδας στους διεθνείς ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς.

Για ένα ακόμη σοβαρό φιάσκο της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη έκανε λόγο η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Ρένα Δούρου, σχολιάζοντας την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο, η Ρένα Δούρου καταλογίζει στην κυβέρνηση απουσία εθνικής στρατηγικής και διαδοχικές διπλωματικές ήττες, υποστηρίζοντας ότι απέτυχε να αξιοποιήσει τη δυνατότητα παραπομπής της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Παράλληλα, ζητά επιστροφή σε μια ενεργητική, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, με βάση το διεθνές δίκαιο και την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Για σοβαρή διπλωματική αποτυχία της κυβέρνησης Μητσοτάκη έκανε λόγο η ΕΛΑΣ, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου αποτελεί αποτέλεσμα της μονοδιάστατης εξωτερικής πολιτικής που ακολουθεί η Αθήνα τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, ζητά άμεση και δυναμική αντίδραση σε διμερές και πολυμερές επίπεδο, αξιοποίηση της δυνατότητας επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων σε Λιβύη και Τουρκία, καθώς και αλλαγή στρατηγικής με επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στην Ανατολική Μεσόγειο και επιστροφή σε μια ενεργητική, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ-“Νίκη”

Με μια σύντομη αλλά ιδιαίτερα αιχμηρή δήλωση σχολίασε την απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος. Επιστρατεύοντας την παλαιότερη αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στον «καπετάνιο» που καλείται να διαχειριστεί μια κρίση στις τρεις τα ξημερώματα, ο Κυριάκος Βελόπουλος χαρακτηρίζει «ναυάγιο» τόσο τον πρωθυπουργό όσο και την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης.

Ως «εθνική ήττα» χαρακτήρισε η ΝΙΚΗ την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, υποστηρίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τη διείσδυση της Τουρκίας και στις δύο πλευρές της χώρας. Το κόμμα ασκεί έντονη κριτική στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη για τις διαβεβαιώσεις του σχετικά με τις σχέσεις της Ελλάδας με την ανατολική Λιβύη, ζητώντας άμεση διεθνοποίηση του ζητήματος, ενεργοποίηση των συμμάχων της χώρας και επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Οι πιέσεις σε Χαφτάρ από την Άγκυρα

Ο Σαντάμ Χάφταρ, γιος του Χαλίφα Χάφταρ και de facto ηγέτης της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης, φέρεται να δέχτηκε ισχυρές πιέσεις από την Τουρκία για να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική επικύρωση της θαλάσσιας συμφωνίας του 2019, ενώ ταυτόχρονα αντιμετώπιζε αντίθετες απαιτήσεις από το Ισραήλ για να συνεχίσει το μπλόκο στη συμφωνία και να απορριφθούν οι τουρκικές απαιτήσεις.

Σύμφωνα το Al Jazeera, οι τουρκικές πιέσεις περιλάμβαναν την απειλή απόσυρσης της υποστήριξης προς τον Σαντάμ και την οικογένεια Χάφταρ εάν καθυστερήσει η επικύρωση, με πιθανή ανακατεύθυνση αυτής της στήριξης προς πολιτικές και στρατιωτικές παρατάξεις στη δυτική Λιβύη. Οι πιέσεις αυτές ακολούθησαν την απομάκρυνση του επί χρόνια προέδρου του κοινοβουλίου, Αγκίλα Σάλεχ, ο οποίος είχε επανειλημμένα αρνηθεί να επικυρώσει τη συμφωνία, υπό την πίεση του Καΐρου και της Αθήνας.

Επίσης η χρονική στιγμή της κύρωσης φαίνεται να συνδέεται με την επίσημη διαμαρτυρία και τη ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Λιβύη προς την Αθήνα, αμφισβητώντας τις ελληνικές σεισμικές έρευνες για υδρογονάνθρακες νότια της Κρήτης, τον περασμένο Αύγουστο. Η Αθήνα από την πλευρά της απάντησε άμεσα μέσω της διπλωματικής οδού, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς της Λιβύης νομικά ανυπόστατους και αβάσιμους.

Η αποπομπή του Σάλεχ από τους Χαφτάρ

Όπως προαναφέρθηκε, η σημαντικότερη αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της ανατολικής Λιβύης είχε προηγηθεί μόλις 14 ημέρες. Στις 6 Οκτωβρίου, η Βουλή απομάκρυνε τον Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία, έπειτα από 12 χρόνια, και εξέλεξε στη θέση του τον Αλ Σαλιχίν Αμπντούλ Ναμπί αλ Ομπεϊντί. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει την προηγούμενη ημέρα, όταν 98 από τους 102 παρόντες βουλευτές ενέκριναν την αλλαγή του εσωτερικού κανονισμού, περιορίζοντας τη θητεία της προεδρίας στους 12 μήνες.

Ο ίδιος ο Σάλεχ αμφισβήτησε τη νομιμότητα της συνεδρίασης, υποστηρίζοντας ότι πραγματοποιήθηκε χωρίς την προβλεπόμενη πρόσκληση της προεδρίας. Οι βουλευτές, ωστόσο, προχώρησαν στην εκλογή νέας ηγεσίας. Ο βουλευτής Τζεμπρίλ Οχέιντα, μιλώντας στο Reuters, απέδωσε την αλλαγή στη δυσαρέσκεια που είχε συσσωρευτεί για τον τρόπο διοίκησης της Βουλής. Όπως υποστήριξε, ο Σάλεχ λάμβανε αποφάσεις χωρίς να συμβουλεύεται τους βουλευτές και οι προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα είχαν αποτύχει.

Ο Αλ Ομπεϊντί είναι πολιτικός μηχανικός, βουλευτής της Τομπρούκ από το 2014 και μέλος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων. Προέρχεται από τη φυλή Ομπεϊντάτ, στην οποία ανήκει και ο Σάλεχ, γεγονός με ιδιαίτερη σημασία για τις παραδοσιακές ισορροπίες εξουσίας στην ανατολική Λιβύη. Το σημαντικότερο στοιχείο του πολιτικού του βιογραφικού είναι ότι διετέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής Κοινοβουλευτικής Φιλίας Λιβύης–Τουρκίας, η οποία συγκροτήθηκε τον Απρίλιο του 2024.

Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, η επιτροπή είχε ως αντικείμενο την ανάπτυξη της κοινοβουλευτικής συνεργασίας και την ενίσχυση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Στις 9 Οκτωβρίου, μόλις τρεις ημέρες μετά την εκλογή του, ο πρόεδρος της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, του απέστειλε συγχαρητήριο μήνυμα, εκφράζοντας την επιθυμία να ενισχυθεί η συνεργασία των δύο κοινοβουλίων.

Η σημασία της επιλογής του είχε επισημανθεί πριν από την επικύρωση της συμφωνίας. Σε ρεπορτάζ της Al-Araby Al-Jadeed, στις 8 Οκτωβρίου, ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών Χασάν Αμπντούλ Μόλα υποστήριζε ότι η κοινοβουλευτική επιτροπή φιλίας υπό τον Ομπεϊντί είχε επιδιώξει να φέρει το θαλάσσιο μνημόνιο προς επικύρωση, ενώ ο Σάλεχ καθυστερούσε τη διαδικασία. Ο ίδιος εκτιμούσε ότι η ανάδειξη του Ομπεϊντί θα διευκόλυνε την έγκριση του μνημονίου, στο οποίο απέδιδε ιδιαίτερη σημασία η ηγεσία Χαφτάρ λόγω της προσέγγισής της με την Τουρκία. Η εκτίμηση διατυπώθηκε 12 ημέρες πριν από την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου.

Και επομένως τα ερωτήματα είναι αμείλικτα. Ποιος θα είναι ο διαχειριστής αυτών των κεφαλαίων; Τράπεζες; Επενδυτικές εταιρείες; Αμοιβαία κεφάλαια; Άλλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί; Πού θα επενδύονται τα χρήματα; Ποιος θα εισπράττει προμήθειες διαχείρισης; Ποιος θα αξιοποιεί αυτά τα κεφάλαια για δεκαοκτώ χρόνια; Θα είναι εγγυημένο το αρχικό κεφάλαιο; Ποιος αναλαμβάνει τον επενδυτικό κίνδυνο; Το παιδί; Η οικογένεια; Το Δημόσιο; Και ποια ακριβώς απόδοση απαιτείται ώστε τα ποσά που παρουσιάζονται σήμερα να μετατραπούν πράγματι σε περισσότερα από 60.000 ευρώ;

Αυτές δεν είναι λεπτομέρειες, αλλά απεναντίας είναι η ουσία του μέτρου. Γιατί, εάν εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες συμμετάσχουν σε ένα τέτοιο πρόγραμμα επί δεκαετίες, δημιουργείται αντικειμενικά μία τεράστια και σταθερή δεξαμενή μακροχρόνιων κεφαλαίων. Και τότε το ερώτημα δεν είναι μόνον το πόσα θα πάρει το παιδί στα 18.

Ερωτήματα για τον κουμπαρά

Το ερώτημα είναι: Πόσα δισεκατομμύρια θα έχουν περάσει στο μεταξύ από τα χέρια εκείνων που θα διαχειρίζονται αυτά τα χρήματα; Και ας έρθουμε τώρα στον γονιό. Η Πολιτεία του λέει: «Βάλε 100 ευρώ τον μήνα και εγώ θα βάλω άλλα τόσα για το παιδί σου». Πολύ ωραία. Του νέου εργαζόμενου-γονέα όμως πρέπει πρώτα να του περισσεύουν αυτά τα 100 ευρώ.

Ο εργαζόμενος που πληρώνει ενοίκιο, στεγαστικό καύσιμα, ρεύμα, τρόφιμα και έξοδα ανατροφής των παιδιών του, από πού ακριβώς θα βρει τα 1.200 ευρώ κάθε χρόνο; Γιατί υπάρχει μία τεράστια διαφορά μεταξύ εκείνου που μπορεί να αποταμιεύσει 100 ευρώ κάθε μήνα και εκείνου που στις 25 του μήνα αναρωτιέται αν θα του φτάσει ο μισθός. Και εδώ βρίσκεται μία μεγάλη αντίφαση του μέτρου. Για να πάρεις ολόκληρη την κρατική ενίσχυση, πρέπει πρώτα να έχεις τη δυνατότητα να αποταμιεύσεις ολόκληρο το δικό σου ποσό. Άρα πρέπει να απαντηθεί και κάτι ακόμη:

Τι γίνεται με το παιδί της οικογένειας που δεν διαθέτει 1.200 ευρώ τον χρόνο; Θα λάβει μικρότερη κρατική ενίσχυση επειδή οι γονείς του είναι οικονομικά ασθενέστεροι; Και αν συμβαίνει αυτό, μήπως ένα μέτρο που παρουσιάζεται ως κοινωνικό κινδυνεύει τελικά να προσφέρει μεγαλύτερο όφελος σε εκείνους που έχουν ήδη μεγαλύτερη δυνατότητα αποταμίευσης;

Πραγματικές λύσεις

Εμείς θέλουμε τα παιδιά μας στα 18 τους να έχουν ένα πραγματικό κεφάλαιο για να ξεκινήσουν τη ζωή τους. Αλλά θέλουμε πρώτα οι γονείς τους να μπορούν να τα μεγαλώσουν μέχρι να γίνουν 18. Το δημογραφικό δεν λύνεται με χρηματοπιστωτικά προϊόντα. Λύνεται όταν ένας νέος άνθρωπος μπορεί να δημιουργήσει οικογένεια χωρίς να φοβάται αν θα μπορέσει να πληρώσει το σπίτι του. Λύνεται με αξιοπρεπείς μισθούς. Με προσιτή κατοικία.

Με πραγματικές φορολογικές ελαφρύνσεις. Με παιδικούς σταθμούς. Με στήριξη της μητρότητας και της πατρότητας. Γι’ αυτό, είναι ανάγκη να μάθουμε ολόκληρο τον σχεδιασμό. Ποιος θα κρατά τα χρήματα. Ποιος θα τα επενδύει. Ποιος θα πληρώνεται για τη διαχείρισή τους. Ποιος θα αναλαμβάνει τον κίνδυνο. Ποια απόδοση θα εγγυάται το Κράτος.

Διαφάνεια για τον κουμπαρά

Και πόσα δισεκατομμύρια ευρώ εκτιμά η Κυβέρνηση ότι θα συγκεντρωθούν στο σύστημα σε βάθος 18ετίας. Μέχρι να δοθούν αυτές οι απαντήσεις, κανείς δεν δικαιούται να παρουσιάζει μόνο τη μία πλευρά της εξαγγελίας. Γιατί όταν τα χρήματα μιας ολόκληρης γενιάς συγκεντρώνονται και παραμένουν δεσμευμένα επί 18 χρόνια, το ερώτημα «ποιος θα τα διαχειρίζεται;» δεν είναι λαϊκισμός. Είναι υποχρέωση διαφάνειας.

Τα παιδιά μας δεν μπορεί να αποτελέσουν άλλοθι για τη δημιουργία ενός τεράστιου χρηματοπιστωτικού κουμπαρά χωρίς πλήρη δημόσιο έλεγχο. Στηρίξτε πρώτα την οικογένεια για να μπορεί να μεγαλώσει τα παιδιά της. Και μετά μιλήστε μας για το κεφάλαιο που θα έχουν όταν γίνουν 18.

Η Άγκυρα, με την ευκαιρία υπενθυμίζει την πάγια θέση της, ότι η περιοχή συμπεριλαμβάνεται στη δική της υφαλοκρηπίδα! Άρα, η διαρρύθμιση στην οποία κατέληξαν παρασκηνιακά Ελλάδα και Τουρκία, επιτρέπει στην Αθήνα να προχωρήσει το έργο και στην Τουρκία να αναφέρει-υπενθυμίσει στη δική της NAVTEX, «δηλωτικά», την πάγια θέση της, ότι πρόκειται για περιοχή τουρκική υφαλοκρηπίδας. Αναφερόμενη σε NAVTEX της Κυπριακής Δημοκρατίας! Έχει τη σημασία του κι αυτό.

Και αν δεν υπήρχε η κατά διαβολική… σύμπτωση τουρκική ενέργεια στη Λιβύη, όπου παρουσία ανώτατων αξιωματούχων της Τουρκίας κυρώθηκε το καταφανώς παράνομο, σύμφωνα και με δήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, θα μπορούσαν να πούμε «και ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα»… δεν είναι όμως τόσο απλό.

Λιβύη: Τώρα θυμήθηκαν τα 12 μίλια… 

Πλέον θυμήθηκαν εκ των υστέρων την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια… νοτίως της Κρήτης! Θα είχε νόημα να έχει απειλήσει η Ελλάδα επισήμως να το πράξει στο πλαίσιο της αποτρεπτικής της στρατηγικής! Κι αν ήθελε πραγματικά να αντιδράσει σοβαρά, να συμπεριλαμβάνει και τα ανατολικά της Κρήτης, διεμβολίζοντας το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο! Όχι αποφεύγοντας το! Ο χάρτης της τουρκολιβυκής παρανομίας μοιράζει τις ΑΟΖ με βάση την ηπειρωτική Ελλάδα! Την Πελοπόννησο!

Καταρχάς, μόνο αφελείς θα πειστούν από εξηγήσεις του τύπου «εμείς εκδώσαμε τη δική μας νόμιμη NAVTEX, η οποία και έγινε αποδεκτή από την Τουρκία, που βρήκε την ευκαιρία να υπενθυμίζει τις πάγιες θέσεις της». Ότι τα ξέραμε και δεν άλλαξε τίποτα! Κι αυτό διότι μας προέκυψε η διόλου αθώα «σύμπτωση» με τη Λιβύη! Τη συνεργασία του υιού Χάφταρ, του Σαντάμ (σ.σ. το όνομα παραπέμπει σε ενδιαφέροντες μεσανατολικούς συνειρμούς…), που είχαμε δεξιωθεί με όλες τις τιμές στην Αθήνα στα μέσα Ιουνίου.

Πρόσφατα συναντιόταν με Ισραηλινούς στην προσπάθεια να αποσπάσει τη συναίνεσή τους για να τον βοηθήσουν να γίνει πρόεδρος της Λιβύης. Ξαφνικά συνεργάζεται με την Άγκυρα και της δίνει ένα πολύ μεγάλο δώρο εξωτερικής πολιτικής. Άραγε με ποιο αντάλλαγμα; Οι αναφορές περί υστέρησης της Ελλάδας στην ικανοποίηση αιτημάτων για οπλικά συστήματα είναι επιεικώς αστείες.

Την ίδια χρονική περίοδο, η ανατολική πλευρά της Λιβύης που ελέγχεται από τη φαμίλια του Χάφταρ, έστειλε περισσότερους από 500 παράνομους μετανάστες στην Κρήτη, την παραμονή της κύρωσης του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από τη Βουλή της χώρας. Με περήφανες δηλώσεις Γεραπετρίτη και… αυστηρές ανακοινώσεις του ΥΠΕΞ σκοπεύουν να αποτρέψουν ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση της εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού αλά Τούρκα;

Εμείς και ο «τελειωμένος»

Επίκεντρο στις εξελίξεις είναι η οικογένεια Χάφταρ. Υπενθυμίζεται, ότι τον πατέρα Χαλίφα Χάφταρ που έχει αποσυρθεί για λόγους υγείας και ηλικίας, ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του πρωθυπουργού, Θάνος Ντόκος, τον είχε παρουσιάσει ως «τελειωμένο» σε τηλεοπτική του παρέμβαση στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης του ΣΚΑΪ.

Είχε αναφέρει χαρακτηριστικά στις 23 Ιουνίου 2020, μιλώντας για τις εξελίξεις στη Λιβύη, ότι η ελληνική πλευρά είχε επενδύσει στον στρατάρχη, αλλά εκείνος «μετρά μέρες», καθώς είχε αλλάξει το μομέντουμ της σύγκρουσης στην περιοχή. Όχι μόνο δεν τελείωσε, παρέδωσε και τη σκυτάλη στον γιο του. Όπως πλέον προκύπτει, παρότι έχει παρέλθει διάστημα μεγαλύτερο των πέντε ετών, δεν επαρκούσε στην ελληνική πλευρά, με την ίδια κυβέρνηση στο τιμόνι, για να οργανωθεί. Συγχαρητήρια λοιπόν.

Επίσης, θλιβερή είναι η εικόνα του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, ο οποίος θα έπρεπε ήδη να έχει υποβάλλει την παραίτησή του και μόνο λόγω των πολλαπλών υπερφίαλων δηλώσεων που έχει πραγματοποιήσει, περί πολυδιάστατης πολιτικής στη Λιβύη. Εάν όλα κρίνονται εκ του αποτελέσματος, το δίδυμο του Γεραπετρίτη με την Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου δεν αντέχει απέναντι και σε στοιχειώδη κριτική.

Η πολιτική ευθύνη βέβαια, σαφέστατα βαραίνει το Μέγαρο Μαξίμου. Τα ίδια έχουμε γράψει και για το υπουργείο Εθνικής Άμυνας Ας ελπίσουμε ότι το ΥΠΕΘΑ θα είναι τυχερό ώστε να αποφύγει παρόμοια γελοιοποίηση με αυτή του ΥΠΕΞ. Να μην λησμονούμε βέβαια, ότι στην αρχή της θητείας της κυβέρνησης Μητσοτάκη, υπουργός ήταν ο Νίκος Δένδιας που χειρίστηκε το θέμα. Η εικόνα αποδιοργάνωσης και αναποτελεσματικότητας της ελληνικής διπλωματίας είναι καταθλιπτική.

Το μόνο που γίνεται είναι αυτοσχεδιασμός, καθώς σοβαρή ροή πληροφοριών από τη Λιβύη ΔΕΝ φαίνεται να υπάρχει. Είναι απλώς αδύνατο, η απλή συλλογή πληροφοριών από ανοικτές πηγές να έχει κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου σε δημοσιογραφικά γραφεία και στο υπουργείο Εξωτερικών… αγρόν να αγοράζουν. Η απουσία εμπειρογνωμόνων, προσώπων με βαθιά γνώση της ευρύτερης περιοχής MENA (Middle East North Africa – Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική), άρα και για τη Λιβύη, που να μπορέσουν να χαράξουν σε συνεργασία με την ελληνική διπλωματική υπηρεσία πολιτική, «βγάζει μάτι».

Λιβύη και Intelligence

Δεν γνωρίζουμε ποια είναι η υποστήριξη σε πληροφορίες από την πλευρά της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΕΥΠ). Είτε δεν είναι αποτελεσματική, είτε δεν εισακούγεται. Πολύ πρόσφατα, ο διπλωμάτης Θεμιστοκλής Δεμίρης, διοικητής της ΕΥΠ συναντήθηκε με τον ομόλογό του στη Λιβύη και συμφώνησαν να έχουν στενή επαφή και συντονισμό, αλλά και να ανταλλάσσουν πληροφορίες. Εάν γνωρίζαμε δεν θα είχαμε καμία δυσκολία να το συμπεριλάβουμε στο παρόν σημείωμα. Αυτό που δε χρειάζεται ιδιαίτερη φιλοσοφία, καθότι βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας, είναι το τελικό αποτέλεσμα.

Εν αναμονή λοιπόν για ένα ακόμα επικοινωνιακό μπαράζ, στο οποίο θα μας βομβαρδίσουν ότι η εξέλιξη με το καλώδιο συνιστά επιτυχία. Το πρόβλημα δεν είναι τόσο πολύ το να γίνει ένα σφάλμα. Όση κριτική και να ασκηθεί θα είναι πεπερασμένη. Το σκάνδαλο είναι η πλήρης αδιαφορία του πολιτικού κόσμου να οργανώσει τη χώρα. Να σταματήσει την κατά προτεραιότητα επικοινωνιακή αξιοποίηση των πάντων, θεωρώντας την ελληνική κοινωνία «μειωμένου καταλογισμού», άρα διαχειρίσιμη.

Πάγιος στόχος δεν είναι η εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος, αλλά του ιδιοτελούς πολιτικού – κομματικού. Το ψυχοπαθητικό της όλης υπόθεσης όμως είναι, ότι πολλοί το έχουν ταυτίσει με το εθνικό.

Πηγή: defence-point.gr

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Al Jazeera, σημαντικό μέρος των νέων επενδύσεων σε ακίνητα στην περιοχή αποδίδεται από κατοίκους και τοπικούς ακτιβιστές σε Ισραηλινούς αγοραστές. Η παρουσία τους έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε μια γειτονιά όπου η αλληλεγγύη προς τους Παλαιστινίους και η αντίθεση στην ισραηλινή πολιτική αποτελούν έντονα στοιχεία της δημόσιας έκφρασης.

Μαζικές αγορές ακινήτων

Η αρχιτέκτονας Τόνια Κατερίνη, 69 ετών, η οποία κατοικεί στα Εξάρχεια από το 1986, συμμετέχει σε ομάδα κατοίκων που χαρτογραφεί αγορές ακινήτων από ξένους επενδυτές, αξιοποιώντας δημόσια διαθέσιμα στοιχεία. Σύμφωνα με την ίδια, η καταγραφή αποκαλύπτει εκτεταμένη παρουσία νέων ιδιοκτησιών που συνδέονται με εταιρείες τουριστικής εκμετάλλευσης.

Η ομάδα υποστηρίζει ότι Ισραηλινοί επενδυτές συνδέονται με περισσότερες από τις μισές νέες εταιρικές ξενοδοχειακές μονάδες και επιχειρήσεις ενοικίασης που έχει καταγράψει. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επίσημα συγκεντρωτικά στοιχεία που να αποτυπώνουν την εθνικότητα όλων των ξένων αγοραστών ακινήτων στην Αθήνα.

Στην περιοχή, αρκετές πολυκατοικίες έχουν μετατραπεί σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, με τις εισόδους να διαθέτουν αριθμημένα κουδούνια και συστήματα παραλαβής κλειδιών για τους επισκέπτες. Σε ορισμένες προσόψεις έχουν εμφανιστεί συνθήματα κατά των Airbnb και της παρουσίας επενδυτών που οι ακτιβιστές χαρακτηρίζουν «σιωνιστές». Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι η τουριστική αξιοποίηση ακινήτων περιορίζει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μόνιμη διαμονή και επιταχύνει την απομάκρυνση οικογενειών χαμηλότερου εισοδήματος, μεταναστών και άλλων ευάλωτων ομάδων.

Ρεκόρ ξένων επενδύσεων στην ελληνική αγορά ακινήτων

Η εξέλιξη στα Εξάρχεια εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα ξένων επενδύσεων στην ελληνική κτηματαγορά. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, που επικαλείται το δημοσίευμα, οι επενδύσεις μη κατοίκων σε ελληνικά ακίνητα ανήλθαν το 2024 σε 2,75 δισ. ευρώ, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό, πριν υποχωρήσουν το 2025. Παράλληλα, έρευνα του δικτύου μεσιτικών γραφείων RE/MAX Hellas, όπως αναφέρθηκε από την εφημερίδα “Το Βήμα”, έδειξε ότι οι Ισραηλινοί αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη ομάδα ξένων αγοραστών στην Αττική, ακολουθούμενοι από αγοραστές από την Τουρκία και τον Λίβανο.

Η κ. Κατερίνη εκτιμά ότι ορισμένοι επενδυτές αντιμετωπίζουν την Ελλάδα ως ασφαλέστερο προορισμό για την τοποθέτηση κεφαλαίων σε σχέση με το Ισραήλ. Παράλληλα, κάτοικοι συνδέουν το επενδυτικό ενδιαφέρον με τις στενές διπλωματικές και αμυντικές σχέσεις Αθήνας και Τελ Αβίβ. Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης στις αμυντικές συμφωνίες Ελλάδας-Ισραήλ.

Από την πλευρά των επαγγελματιών της αγοράς, ο μεσίτης κ. Βαγγέλης Λαζαρίδης αποδίδει το ενδιαφέρον για τα Εξάρχεια κυρίως σε οικονομικούς και πρακτικούς παράγοντες. Η εγγύτητα στο κέντρο, η πρόσβαση στο μετρό, η παρουσία πανεπιστημίων και οι λιγότεροι περιορισμοί στην αξιοποίηση κτιρίων καθιστούν την περιοχή ελκυστική για επενδύσεις, υποστηρίζει.

Μια γειτονιά με ιστορικό πολιτικής-κοινωνικής δράσης

Η αντιπαράθεση για την αξιοποίηση των ακινήτων αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στα Εξάρχεια, μια περιοχή με μακρά ιστορία κοινωνικών αγώνων και πολιτικής κινητοποίησης. Το 1973, η εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην αντίσταση κατά της στρατιωτικής δικτατορίας.

Το 2008, η δολοφονία του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από αστυνομικό στα Εξάρχεια πυροδότησε εκτεταμένες διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η περιοχή διατήρησε έντονη παρουσία πολιτικών συλλογικοτήτων και πρωτοβουλιών αλληλεγγύης προς πρόσφυγες και μετανάστες.

Η εκπαιδευτικός κ. Χρυσούλα Παπαγεωργίου, η οποία ζει στα Εξάρχεια εδώ και 24 χρόνια, περιγράφει μια γειτονιά που, όπως λέει, έχει αλλάξει ριζικά. Σύμφωνα με την ίδια, μετά την πανδημία εταιρείες άρχισαν να αγοράζουν ολόκληρα κτίρια, με αποτέλεσμα την απομάκρυνση ενοικιαστών, το κλείσιμο παραδοσιακών καταστημάτων και τη μείωση του αριθμού των μαθητών στα σχολεία της περιοχής.

Η ίδια αναφέρει ότι κτίρια που χρησιμοποιούνταν για τη στέγαση προσφύγων και μεταναστών εκκενώθηκαν και στη συνέχεια αξιοποιήθηκαν εμπορικά. Από τις καταλήψεις που προσέφεραν στέγη σε ανθρώπους χωρίς κατοικία, όπως υποστηρίζει, έχει απομείνει μόνο μία. Την ίδια ώρα, η πλατεία Εξαρχείων παραμένει εργοτάξιο λόγω των εργασιών για την κατασκευή νέου σταθμού του μετρό, έργο που έχει προκαλέσει αντιδράσεις κατοίκων. Η κ. Παπαγεωργίου αναφέρει επίσης ότι η παρουσία των ΜΑΤ είναι πλέον καθημερινή.

Μέτρα της κυβέρνησης

Η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τις πιέσεις στην αγορά κατοικίας μέσω νέων περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και αλλαγών στο πλαίσιο επενδύσεων σε ακίνητα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η έκδοση νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει ανασταλεί σε περιοχές του κέντρου της Αθήνας, συμπεριλαμβανομένων των Εξαρχείων, ενώ τον Σεπτέμβριο η αναστολή παρατάθηκε έως το τέλος του 2027.

Παράλληλα, τα ακίνητα που αποκτώνται μέσω του προγράμματος “χρυσή βίζα” μπορούν πλέον να διατίθενται μόνο για μακροχρόνια μίσθωση. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης δυνατότητα επένδυσης 250.000 ευρώ για τη μετατροπή κενών κτιρίων γραφείων σε κατοικίες, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Επιπλέον, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, σχεδιαζόμενη αύξηση του φόρου μεταβίβασης για αγοραστές ακινήτων από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης από 3% σε 15%, με προγραμματισμένη εφαρμογή από τον Ιούλιο του 2027. Κατά τον χρόνο δημοσίευσης, η σχετική αλλαγή δεν είχε ακόμη θεσμοθετηθεί. Οι εκπρόσωποι της αγοράς ακινήτων εκφράζουν αντιρρήσεις, ενώ ορισμένοι μεσίτες εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρξει αναβολή του μέτρου. Παράλληλα, εκτιμάται ότι κάποιοι αγοραστές μπορεί να επισπεύσουν τις κινήσεις τους πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία.

Η μεσίτρια κ. Ιρίνα Ροντιάκ, η οποία δραστηριοποιείται κοντά στα Εξάρχεια, αναφέρει ότι το ποσοστό των ξένων πελατών της έχει μειωθεί αισθητά. Ενώ έως περίπου το 2024 αντιπροσώπευαν το 70% των πωλήσεών της, το 2026 το αντίστοιχο ποσοστό έχει υποχωρήσει περίπου στο 30%. Η ίδια αποδίδει την αλλαγή στους νέους περιορισμούς, αλλά και στην επιστροφή Ελλήνων αγοραστών στην αγορά, με τη βοήθεια στεγαστικών προγραμμάτων όπως το “Σπίτι μου”.

Παρά τη μείωση των ξένων αγοραστών, η στεγαστική πίεση εξακολουθεί να υφίσταται. Η κ. Ροντιάκ αναφέρει ότι τα ενοίκια παραμένουν υψηλά και ότι αρκετά διαμερίσματα μένουν κενά, επειδή ορισμένοι ιδιοκτήτες θεωρούν πως η μακροχρόνια εκμίσθωση δεν είναι οικονομικά συμφέρουσα.

Εξάρχεια: Τι υποστηρίζουν οι κάτοικοι

Οι κάτοικοι, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι οι περιορισμοί δεν μπορούν να αντιστρέψουν τις αλλαγές που έχουν ήδη συντελεστεί. Μεγάλο μέρος των κτιρίων έχει ήδη μετατραπεί σε τουριστικά καταλύματα, ενώ η εξεύρεση προσιτής κατοικίας στο κέντρο παραμένει δύσκολη. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της κ. Παπαγεωργίου, η οποία δηλώνει τυχερή επειδή η ιδιοκτήτρια του διαμερίσματός της, η οικογένεια της οποίας ζει στην περιοχή εδώ και γενιές, αρνείται να αυξήσει το ενοίκιο, αντιμετωπίζοντας την απόφασή της ως “πράξη αντίστασης”.

Η αντιπαράθεση στα Εξάρχεια αναδεικνύει το ευρύτερο ζήτημα της ισορροπίας ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη, τις επενδύσεις και το δικαίωμα των κατοίκων σε προσιτή στέγη. Παράλληλα, φέρνει στο προσκήνιο τη σύγκρουση γύρω από τη διατήρηση της κοινωνικής και πολιτικής ταυτότητας μιας γειτονιάς που βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές αλλαγές. Το κατά πόσο οι νέοι περιορισμοί θα οδηγήσουν σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των ενοικίων και θα ανακόψουν την απομάκρυνση των μόνιμων κατοίκων παραμένει ανοιχτό ζήτημα.

Να σημειωθεί ότι ένα από τα επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς για την ακυρότητα του (πέραν ότι παραβιάζει κατάφορα το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας) ήταν ότι δεν είχε επικυρωθεί από το εκλεγμένο Κοινοβούλιο της χώρας, όπως προβλέπει η εσωτερική νομοθεσία της Λιβύης. Πλέον η Τουρκία θα ισχυρίζεται ότι το παράνομο μνημόνιο διαθέτει πλέον τη θεσμική νομιμοποίηση ολόκληρης της Λιβύης.

Τρίπολη και Βεγγάζη, λοιπόν, συμφωνούν ότι η Μέση Γραμμή Ελλάδας-Λιβύης πρέπει να οριστεί μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών με την Ελλάδα, πως τα νησιά δεν έχουν αυτομάτως πλήρη επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες και ότι για τον καθορισμό της μέσης γραμμής θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η λιβυκή νομοθεσία (που μεταξύ άλλων στηρίζεται στο “κλείσιμο” του Κόλπου της Σύρτης) αλλά και το παράτυπο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Καθώς υπάρχει – έστω και τυπικά – διάλογος Ελλάδας-Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες, πλέον Τρίπολη και Βεγγάζη θα συμφωνούν ότι, σε μία ενδεχόμενη προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το συνυποσχετικό να περιλαμβάνει και την αποδοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου – στην ουσία συμφωνίας.

Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα είχε αποπειραθεί να καταλήξει σε συμφωνία οριοθέτησης με το καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι. Η προσπάθεια εκείνη είχε ναυαγήσει, επειδή η Λιβύη έκλεισε παρανόμως τον Κόλπο της Σύρτης, ενέργεια την οποία επικαλούνται και σήμερα οι Λίβυοι, όπως προαναφέραμε.

Συμφωνία με Λιβύη, όχι μνημόνιο

Την όποια προσδοκία είχε η Αθήνα από τις επαφές της και με τις δύο λιβυκές κυβερνήσεις, ήρθε να διαψεύσει εκκωφαντικά η εξέλιξη της Τρίτης, που έφερε ξανά (και δραματικά) στο προσκήνιο το παράτυπο μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης πλέον (και όχι Άγκυρας-Τρίπολης, όπως αποκαλούνταν αρχικά).

Το θαλάσσιο μνημόνιο είχε υπογραφεί από τον τότε πρωθυπουργό Φάγεζ αλ-Σάρατζ, κατά την επίσκεψη του στην Κωνσταντινούπολη, ενώ οι δυνάμεις του Χαφτάρ πολιορκούσαν την λιβυκή πρωτεύουσα, όπου έδρευε η κυβέρνηση του πρώτου (και εδρεύει η σημερινή αναγνωρισμένη κυβέρνηση υπό τον Ντμπεϊμπά). Είχε συνοδευτεί και από μία άλλη συμφωνία που επέκτεινε την συνεργασία Άγκυρας-Τρίπολης στον στρατιωτικό τομέα, την οποία έκτοτε η Τρίπολη έχει αναβαθμίσει με άλλες συμφωνίες.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι ένα κείμενο πέντε σελίδων, γραμμένο σε τρεις γλώσσες: Τουρκικά, αραβικά και αγγλικά. Σύντομο και περιεκτικό θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κανείς. Ο όρος που υιοθετήθηκε επίσημα είναι «μνημόνιο κατανόησης». Όμως, στην πραγματικότητα, πρόκειται για συμφωνία.

Είναι σαφές ότι ο λόγος που η συμφωνία δεν ονομάστηκε συμφωνία ήταν ακριβώς για να μην απαιτείται η κύρωσή της από το λιβυκό Κοινοβούλιο, που όπως προαναφέραμε δεν ελέγχει ακόμα και σήμερα η κυβέρνηση της Τρίπολης. Όμως, το γεγονός ότι περιλαμβάνει δεσμευτικές διατάξεις και εσωτερικές διαδικασίες επικύρωσης δεν το καθιστά μνημόνιο, αλλά συμφωνία. Αυτά προβλέπονται μόνο σε συμφωνίες.

Η Άγκυρα είχε προετοιμάσει το έδαφος για τη συμφωνία οριοθέτησης, αποστέλλοντας επιστολή στον ΟΗΕ, με την οποία κοινοποιούσε τις συντεταγμένες της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, έτσι όπως αυθαίρετα την προσδιορίζουν οι Τούρκοι. Προηγήθηκαν οι χάρτες που είχε παρουσιάσει τον Νοέμβριο του 2018 στην λιβυκή κυβέρνηση, ο τότε Τούρκος υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ, σύμφωνα με τους οποίους η Ελλάδα έχει “υφαρπάξει” 39.000 τ. χλμ. από την υφαλοκρηπίδα της Λιβύης, το Καστελλόριζο δεν έχει δικαιώματα στη θαλάσσια περιοχή που το περικλείει και οι ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου δεν τέμνονται μεταξύ τους.

Ακτινογραφία του τουρκολιβυκού μνημονίου 

Η συμφωνία οριοθέτησης με την αναγνωρισμένη λιβυκή κυβέρνηση έχτισε ουσιαστικά το δόγμα για τη “Γαλάζια Πατρίδα”, καθώς, η Τουρκία επιδιώκει την “κατάργηση” της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην Ελλάδα του συμπλέγματος του Καστελλόριζου, της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης!

Το κείμενο αποτελείται από ένα προοίμιο και έξι σύντομα άρθρα. Με αυτά οριοθετούνται οι θαλάσσιες ζώνες των δύο χωρών. Στο κείμενο γίνεται ρητή αναφορά στην υφαλοκρηπίδα και στην ΑΟΖ, παρ’ ότι η Τουρκία δεν έχει ανακηρύξει μέχρι σήμερα ΑΟΖ στο Αιγαίο ή στη Μεσόγειο, προφανώς για να μην ανακηρύξει ΑΟΖ και η Ελλάδα. Έχει βέβαια υφαλοκρηπίδα, την οποία δεν χρειάζεται ένα κράτος να ανακηρύξει. Με το μνημόνιο εμμέσως ανακηρύσσεται ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όμως, ενώ στη Μαύρη Θάλασσα η Τουρκία δημιούργησε ΑΟΖ με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, στην Ανατολική Μεσόγειο αγνοεί τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία προβλέπει ρητά ότι όποιο νησί διαθέτει ακόμα και στοιχειώδη οικονομική ζωή διαθέτει υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Είναι αλήθεια ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων ΕΘνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, η δε Λιβύη την υπέγραψε το 1984 και την κύρωσε αργότερα. Όμως, και η Τουρκία δεσμεύεται από αυτήν, επειδή μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν επικυρώθηκε από τον αναγκαίο αριθμό των 60 χωρών, αποτελεί διεθνές δίκαιο.

Η “συνοριακή γραμμή” Τουρκίας-Λιβύης

Η οριοθέτηση που κάνει το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης είναι παντελώς αυθαίρετη και παραβιάζει κατάφωρα το Δίκαιο της Θάλασσας, επειδή δεν αναγνωρίζει στα νησιά υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Τους αναγνωρίζει μόνο χωρικά ύδατα 6 μιλίων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τόσο η Τουρκία, όσο και η Λιβύη, να οικειοποιούνται ελληνικές θαλάσσιες ζώνες από τον άξονα Καστελλόριζο-Ρόδος-Κάρπαθος-Κάσος-Κρήτη.

Η συμφωνία καθορίζει μία συνοριακή γραμμή Τουρκίας-Λιβύης μήκους 19 μιλίων που ορίζεται από δύο σημεία. Το πρόβλημα δεν είναι το μήκος του ορίου, αλλά το σημείο στο οποίο βρίσκεται. Έχει τοποθετηθεί σε απόσταση 182 μιλίων από τις τουρκικές ακτές. Από αυτή τη συνοριακή γραμμή, η Κρήτη απέχει 43 μίλια.

Η οριοθέτηση αυτή είναι παράνομη, επειδή στηρίχτηκε στον ισχυρισμό ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, ο οποίος παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως προαναφέραμε. Το διεθνές δίκαιο ορίζει ότι για να γίνει θαλάσσια οριοθέτηση πρέπει να υπάρχει γειτνίαση των περιοχών. Οι ακτές δύο κρατών πρέπει να είναι είτε παρακείμενες, είτε αντικείμενες. Οι ακτές απέναντι στη Λιβύη είναι οι νότιες ακτές της Κρήτης όχι της Τουρκίας.

Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ

Πριν εξηγήσουμε τι είναι η αρχή της μέσης γραμμής, ας θυμηθούμε τους όρους υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Η υφαλοκρηπίδα είναι γεωφυσική έννοια. Αποτελεί την ομαλή προέκταση της ακτής κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας ως το σημείο στο οποίο αυτή διακόπτεται απότομα (κλίση 30-45 μοιρών). Με άλλα λόγια, είναι ο θαλάσσιος βυθός πέρα από τα χωρικά ύδατα ενός κράτους, στην περίπτωση της Ελλάδας πέρα από τα 6 μίλια (όλα σχεδόν τα υπόλοιπα παράκτια κράτη έχουν επεκτείνει μονομερώς τα χωρικά τους ύδατα στα 12 μίλια, όπως έχουν δικαίωμα από το Δίκαιο της Θάλασσας).

Η υφαλοκρηπίδα είναι σημαντική, λόγω του γεγονότος ότι η τεχνολογία επιτρέπει την εκμετάλλευση υποθαλάσσιων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το παράκτιο κράτος έχει κυριαρχικό δικαίωμα να εκμεταλλεύεται τέτοια κοιτάσματα στην υφαλοκρηπίδα του.

Η ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη κατοχυρώθηκε με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Εκτείνεται το πολύ μέχρι τα 200 μίλια προς την ανοικτή θάλασσα. Στην περίπτωση της Μεσογείου, λόγω του κλειστού χαρακτήρα της δεν υπάρχουν τέτοιες αποστάσεις. Στην ΑΟΖ του ένα παράκτιο κράτος έχει κυριαρχικό δικαίωμα να εκμεταλλεύεται υποθαλάσσια κοιτάσματα (υφαλοκρηπίδα), τον βυθό (π.χ. φύκια ή και υδρίτες μεθανίου), τη στήλη του θαλάσσιου ύδατος (αλιεία), αλλά και την επιφάνεια της θαλάσσης. Στην ΑΟΖ του ένα κράτος μπορεί να κατασκευάσει ακόμα και τεχνητές νησίδες, καθώς και εγκαταστάσεις για την εκμετάλλευση της ενέργειας από τα κύματα.

Αρχές οριοθέτησης

Η οριοθέτηση της ΑΟΖ πραγματοποιείται όταν το κράτος την ανακηρύξει, εκτός εάν εμπλέκονται παρακείμενα (όμορα) ή παρακείμενα (γεωγραφικά αντικριστά) κράτη, όπως η Ελλάδα και η Τουρκία στο Αιγαίο. Τότε, απαιτείται συμφωνία διμερούς οριοθέτησης. Στην περίπτωση που υπάρχει διαφορά αυτή μπορεί να λυθεί με παραπομπή της σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Η αρχή της μέσης γραμμής είναι ο βασικός κανόνας οριοθέτησης και της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ (όπως και των χωρικών υδάτων σε θαλάσσια στενά) μεταξύ κρατών. Σύμφωνα με αυτή την αρχή το όριο είναι τα σημεία στη θάλασσα που απέχουν ίση απόσταση από τις εκατέρωθεν στεριές (χερσαίες και νησιώτικες). Το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει ως συμπληρωματική αρχή οριοθέτησης και την αρχή της αναλογικότητας, η οποία λαμβάνει υπόψη το μέγεθος της εκατέρωθεν στεριάς, καθώς και τη γεωγραφική διαμόρφωση.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση δεν μπορεί να γίνει με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, αλλά της «δίκαιης κατανομής». Επικαλείται την αρχή της ευθυδικίας, η οποία επιτρέπει σε δύο γειτνιάζοντα παράκτια κράτη να οριοθετήσουν την υφαλοκρηπίδα τους κατά τρόπο που θεωρούν πιο δίκαιο από την αρχή της μέσης γραμμής, λόγω ειδικών συνθηκών που επικρατούν στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Η Τουρκία έχει πιαστεί από αυτή τη δυνατότητα για να αμφισβητήσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, ισχυριζόμενη ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, με την Λιβύη στο σύνολο της πλέον να ακολουθεί.

Το μνημόνιο δημιουργεί “τουρκική λίμνη”

Ας επιστρέψουμε, όμως, στο μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης. Δεδομένου ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για συμφωνία με δεσμευτικό χαρακτήρα και έχοντας επικυρωθεί και από τις δύο πλευρές, πλέον τίθεται σε ισχύ. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση με διαδικασία εξπρές την είχε κυρώσει, στον αντίποδα του λιβυκού Κοινοβουλίου που απέφευγε να το κάνει, μέχρι που τελικά το έπραξε την Τρίτη, έπειτα από πολύ παρασκήνιο και τουρκικές πιέσεις.

Να σημειωθεί ότι η Βεγγάζη είχε δείξει την πρόθεση της από το καλοκαίρι του 2025 όταν – ενώ ακόμα τυπικά απέρριπτε το μνημόνιο – είχε ορίσει Επιτροπή στο Κοινοβούλιο για την εξέταση του. Την ίδια στιγμή, η τουρκική επιρροή όλο και διευρύνονταν και συνεχίζει να διευρύνεται στην Ανατολική Λιβύη, παρόλο που στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου η Τουρκία μετείχε σε “πόλεμο δια αντιπροσώπων με τις δυνάμεις του Χαφτάρ, τον οποίο αποκαλούσε «πραξικοπηματία».

Η δε εμπλοκή του Χαφτάρ στον εμφύλιο του Σουδάν – όπου υποστηρίζει τους παραστρατιωτικούς του RSF και όχι τις ένοπλες δυνάμεις του στρατηγού Μπουρχάν που στηρίζει το Κάιρο – απέδειξε ότι έχει πλέον περιορίσει την εξάρτηση του από την Αίγυπτο, η οποία απορρίπτει το επίμαχη θαλάσσιο μνημόνιο-συμφωνία. ΗΠΑ, ΕΕ, χώρες της περιοχής, όπως και το Ισραήλ, θεωρούν επίσης παράτυπο το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Πάντως, με το παράνομο μνημόνιο-συμφωνία, Τουρκία και Λιβύη δεν επιδιώκουν μόνο να οικειοποιηθούν πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων που βρίσκονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή ορίζεται από την αρχή της μέσης γραμμής, αλλά και να εξοβελίσουν τις ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται νότια και νοτιανατολικά της Κρήτης. Η Τουρκία αποσκοπεί και στο να αποκόψει την Ελλάδα από την Κύπρο, δημιουργώντας ανάμεσά τους μία “τουρκική λίμνη”.

Αποσκοπεί στο να αφαιρέσει από το τόξο των ελληνικών νησιών Καστελλόριζο-Ρόδος-Κάρπαθος-Κάσος-Κρήτη την  προς ανατολάς υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ τους. Στην πραγματικότητα, το μνημόνιο Άγκυρας-Τρίπολης είναι προσπάθεια αρπαγής μεγάλης θαλάσσιας έκτασης, που σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας ανήκει στη δικαιοδοσία της Ελλάδας, αλλά και μέρους της αιγυπτιακής. Να σημειωθεί ότι η Τουρκία έχει επίσης προσεγγίσει για τα καλά την Αίγυπτο, προσδοκώντας μία συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες, κατ’ αναλογία με αυτήν που είχε υπογράψει τον Νοέμβριο του 2019 αρχικά με την Τρίπολη και πλέον έχει επικυρώσει και η Βεγγάζη, αν και βέβαια δεν έχει βρει ανταπόκριση…

Βλέπετε, οι Γάλλοι έχουν παράδοση με το κάψιμο ιστορικών κτίριων. Θυμίζω εδώ το περίφημο ανάκτορο του Κεραμεικού το οποίο κάηκε μαζί με κάποια τμήματα του Λούβρου – πάλι κατά την Παρισινή Κομμούνα – και αργότερα η Τρίτη Δημοκρατία αποφάσισε να μην το ξαναχτίσει, ταυτίζοντας το με την βασιλεία.

Το Δημαρχείο της Limoges ξεχωρίζει για το εντυπωσιακό καμπανίλε του που έχει ύψος 43 μέτρα και παραπέμπει στην Ρώμη και τον Φραντσέσκο Μπορομίνι. Αλλά και για το εντυπωσιακό σιντριβάνι που βρίσκεται εμπρός του και έχει φτιαχτεί ολοκληρωτικά από πορσελάνη λιμόζ. Αξίζει εδώ να υπογραμμίσουμε ότι σε όλο τον 19ο αιώνα χρησιμοποιείται κατά κόρον η περίφημη στέγη Μανσάρ – πρόκειται για μια τετράπλευρη, κυρτή οροφή με ένθετα παράθυρα – λόγω και της χρηστικότητας αλλά και της πολύ χαρακτηριστικής αισθητικής της.

Παραλλαγή αυτής της στέγης του γαλλικού μπαρόκ είναι κι η οροφή του Δημαρχείου της κουκλίστικης πόλης με τις πορσελάνες η οποία βρίσκεται 400 χιλιόμ. νότια του Παρισιού. Αξίζει εδώ να υπογραμμίσω ότι σ’ όλο τον Μεσαίωνα το κέντρο των πόλεων καταλαμβάνουν οι εντυπωσιακοί καθεδρικοί ναοί, με τον θρησκευτικό τους συμβολισμό και την υποβολή των κομψών όγκων τους. Μετά την επανάσταση του 1789 τα κέντρα των πόλεων κοσμούν τα Δημαρχεία, τα οποία είναι πολύ εντυπωσιακά κατασκευαστικά κι αισθητικά κυρίως γιατί συμβολίζουν την επικράτηση του αστικού καθεστώτος και την υπεροχή των κοινοτικών-δημοκρατικών θεσμών.

ΥΓ. Αντιλαμβάνεται κανείς το γιατί επιλέγουν αυτά τα σεσημασμένα, πολιτικά, κτίρια για να τα πυρπολήσουν οι εξεγερθέντες. Ανέκαθεν. Από την άλλη δεν μπορώ να μην παρατηρήσω πώς οι μεγάλες πόλεις ξεχωρίζουν κυρίως για την μνήμη της αρχιτεκτονικής τους. Για τον σεβασμό των ιστορικών τους κτιρίων. Τη ζωντανή ιστορία τους. Εμείς πάλι, που τώρα κλαίμε υποκριτικά, βιαστήκαμε να καταστρέψουμε τα ιστορικά κέντρα των πόλεων μας, με πρώτη την Αθήνα, στο όνομα της… αξιοποίησης. Δηλαδή του κέρδους. Στερνή μου γνώση…

Σήμερα, στις αμφίβιες και παράκτιες επιχειρήσεις δεν παρατηρείται απλώς μια αλλαγή υλικού ή τακτικών, αλλά μια ευρύτερη αλλαγή παραδείγματος. Και επειδή αυτές οι επιχειρήσεις συνδέονται άμεσα με την άμυνα του Αιγαίου, της κύριας περιοχής ενδεχόμενης στρατιωτικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία, πρόκειται για ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας, το οποίο απαιτεί σοβαρή εξέταση.

Η εξέλιξη των αμφίβιων επιχειρήσεων

Οι αμφίβιες επιχειρήσεις στη σύγχρονη εποχή εξελίχθηκαν κυρίως κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με καθοριστική συμβολή των Αμερικανών και των Βρετανών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν το μεγαλύτερο Σώμα Πεζοναυτών στον κόσμο, το οποίο αποτελεί αυτοτελή κλάδο των ενόπλων δυνάμεων, με δικά του αεροπορικά μέσα και με εν ενεργεία δύναμη που αριθμεί περίπου 170.000 άτομα. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι Αμερικανοί κατασκεύασαν πλήθος εξειδικευμένων μέσων και, ιδιαίτερα από το 1943, τελειοποίησαν το δόγμα τους, πραγματοποιώντας πολυάριθμες επιτυχημένες αποβατικές επιχειρήσεις.

Η πιο απαιτητική μορφή αμφίβιας επιχείρησης είναι η αμφίβια έφοδος, η οποία αποσκοπεί στην εγκατάσταση αποβατικής δύναμης σε κατεχόμενη από τον εχθρό ακτή. Το αποκορύφωμα της εξέλιξης αυτής υπήρξε η συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία, το 1944, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί το ιστορικό αρχέτυπο της αμφίβιας εφόδου μεγάλης κλίμακας.

Η αμφίβια έφοδος απαιτεί μεγάλο αριθμό εξειδικευμένων μέσων, όπως αποβατικά πλοία και σκάφη, αεροπορικές δυνάμεις, μέσα υποστήριξης και εκτεταμένες δυνατότητες επιμελητείας. Πρόκειται για μία από τις πλέον σύνθετες στρατιωτικές επιχειρήσεις, από πλευράς μέσων, εκπαίδευσης, σχεδίασης και διακλαδικού συντονισμού. Κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, σημαντικές αμφίβιες επιχειρήσεις πραγματοποίησαν κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, η Ιαπωνία και η Σοβιετική Ένωση.

Η μεταπολεμική περίοδος

Μεταπολεμικά ίσως μόνο οι Αμερικανοί είχαν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν τέτοιες επιχειρήσεις. Ωστόσο και αυτοί μετά την Κορέα, δεν έχουν πραγματοποιήσει αμφίβια έφοδο σε κατεχόμενη ακτή, πλην κάποιων άλλων μικρής κλίμακας, ενώ οι μεγάλης κλίμακας αμφίβιες έφοδοι εναντίον οργανωμένης παράκτιας άμυνας έγιναν σπάνιες.

Οι Βρετανοί στα Φώκλαντ το 1982, παρότι αποβιβάστηκαν σε μη κατεχόμενη ακτή, κατάφεραν να ανακαταλάβουν το νησί με τοπική αεροπορική υπεροχή, την οποία συνεχώς αμφισβητούσε η Αργεντινή Αεροπορία. Οι Βρετανοί κέρδισαν τελικά με πολύ μικρό περιθώριο επιτυχίας, με απώλειες 7 πλοίων, τα οποία θα ήταν πολύ περισσότερα αν οι Αργεντινοί διέθεταν περισσότερα από 5 βλήματα Exocet AM39. Η έκβαση ανέδειξε την ευπάθεια των ναυτικών δυνάμεων απέναντι σε αεροπορικές επιθέσεις και αντιπλοϊκούς πυραύλους, ιδιαίτερα όταν η αεροπορική υπεροχή δεν είναι εξασφαλισμένη.

Μετά τον πόλεμο των Φώκλαντ, οι Αμερικανοί Πεζοναύτες άρχισαν να προβληματίζονται εντονότερα με τις αυξανόμενες απειλές για την αποβατική δύναμη, με κυριότερη τη διάδοση των αντιπλοϊκών πυραύλων, που εκτοξεύονται από την ξηρά, τη θάλασσα ή από τον αέρα. Ο Στρατηγός Νόρμαν Σβάρτσκοπφ το 1991 απέρριψε τα σχέδια για τη χρήση δύο ταξιαρχιών των Πεζοναυτών με σκοπό την απελευθέρωση της Πόλης του Κουβέιτ μέσω αμφίβιας επίθεσης. Έκρινε ότι ο κίνδυνος για τα πλοία και τις δυνάμεις που θα μετέφεραν ήταν υπερβολικά υψηλός, οπότε οι πεζοναύτες πραγματοποίησαν αμφίβια επίδειξη για να παραπλανήσουν τους Ιρακινούς.

Οπότε κατά τη δεκαετία του 1990, οι Αμερικανοί υιοθέτησαν μια νέα επιχειρησιακή αντίληψη, τον Επιχειρησιακό Ελιγμό από τη Θάλασσα (Operational Maneuver from the Sea – OMFTS), η οποία αντιμετώπιζε τη θάλασσα και την ξηρά ως έναν ενιαίο και συνεχή χώρο ελιγμών. Η νέα αντίληψη αντιπροσώπευε σημαντική μεταστροφή από τον παραδοσιακό αμφίβιο πόλεμο. Ενώ ο τελευταίος επικεντρωνόταν στην εξασφάλιση προγεφυρώματος και στη σταδιακή συγκέντρωση δυνάμεων στην ακτή, ο OMFTS προέβλεπε τη χρησιμοποίηση της θάλασσας ως χώρου ελιγμού για την απευθείας προσβολή στόχων στην ενδοχώρα.

Συναφής ήταν και η αντίληψη των επιχειρήσεων πέραν του ορίζοντα (Over-the-Horizon – OTH), σύμφωνα με την οποία τα αποβατικά πλοία θα παρέμεναν σε απόσταση περί τα 50 χιλιόμετρα από τις εχθρικές ακτές, μειώνοντας την έκθεσή τους στα παράκτια όπλα. Από εκεί, οι αποβατικές δυνάμεις θα κινούνταν προς τους αντικειμενικούς σκοπούς σε απόσταση 300 περίπου χιλιομέτρων στην ενδοχώρα, αξιοποιώντας μέσα μεγάλης εμβέλειας και υψηλής ταχύτητας.

]Αντί της υποχρεωτικής δημιουργίας και διεύρυνσης ενός παραδοσιακού προγεφυρώματος, επιδιωκόταν η συνεχής κίνηση από τα πλοία προς τους αντικειμενικούς σκοπούς, παρακάμπτοντας, όπου ήταν δυνατόν, τις ισχυρότερες εχθρικές παράκτιες θέσεις. Μέσα όπως τα αεροσκάφη MV-22 Osprey και τα αερόστρωμνα αποβατικά σκάφη LCAC προσέφεραν νέες δυνατότητες μεταφοράς δυνάμεων και προσβολής στόχων σε μεγαλύτερο βάθος.

Τι κατέδειξαν οι τελευταίες συγκρούσεις

Οι πρόσφατες συγκρούσεις κατέδειξαν ότι η φονικότητα των οπλικών συστημάτων έχει αυξηθεί σημαντικά σε όλες τις διαστάσεις του πεδίου της μάχης, ιδιαίτερα με τη διάδοση των μη επανδρωμένων συστημάτων, των αισθητήρων και των πυρομαχικών ακριβείας. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα τόσο τις αμφίβιες όσο και τις παράκτιες επιχειρήσεις, καθώς καθιστά ολοένα πιο επικίνδυνη τη συγκέντρωση αποβατικών πλοίων και των υπόλοιπων μονάδων επιφανείας που απαιτούνται για την προστασία και την υποστήριξή τους.

Η Ρωσία είχε ανανεώσει τον αμφίβιο στόλο της την δεκαετία του 2010 και όταν εισέβαλε στην Ουκρανία, βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν εχθρό που δεν διέθετε ναυτικ Embed Code ό. Ωστόσο, οι Ρώσοι δεν επιχείρησαν επίθεση από τη Μαύρη Θάλασσα προς τα μετόπισθεν της Ουκρανίας. Μια τέτοια επίθεση θα μπορούσε να υπερκεράσει τις χερσαίες αμυντικές γραμμές της Ουκρανίας ή, εφόσον διεξαγόταν σε μεγαλύτερη απόσταση, να προσεγγίσει την Οδησσό από την πλευρά της ξηράς.

Και ασφαλώς μπορεί στις σύγχρονες συγκρούσεις να μην είχαμε αμφίβιες επιχειρήσεις από τη θάλασσα προς την ξηρά, ωστόσο πραγματοποιήθηκαν παράκτιες επιχειρήσεις από την ξηρά προς τη θάλασσα, από την Ουκρανία, το Ιράν και τους Χούθι. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η Ουκρανία, παρά την απουσία συμβατικού στόλου, κατόρθωσε να περιορίσει δραστικά την ελευθερία ενεργείας του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Μέσω μιας ασύμμετρης εκστρατείας, η οποία συνδύαζε μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας, παράκτιους αντιπλοϊκούς πυραύλους, μέσα επιτήρησης και πληροφορίες, προκάλεσε σημαντικές απώλειες στον ρωσικό στόλο και τον ανάγκασε να περιορίσει τη δραστηριότητά του στη Μαύρη Θάλασσα.

Η εμπειρία αυτή επιβεβαιώνει ότι η δυνατότητα άρνησης θαλάσσιας πρόσβασης (sea denial), δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκην την κατοχή ισχυρού στόλου επιφανείας. Χερσαία οπλικά συστήματα, μη επανδρωμένα μέσα και κατάλληλα δίκτυα αισθητήρων μπορούν να αμφισβητήσουν σοβαρά την ελευθερία ενεργείας ακόμη και μιας αριθμητικά ανώτερης ναυτικής δύναμης.

Ανάλογα συμπεράσματα προκύπτουν από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν, παρά τα συνεχή και σφοδρά πλήγματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να ασκεί θαλάσσιο έλεγχο από την ξηρά και να εμποδίζει την πρόσβαση στα Στενά του Ορμούζ. Οι Αμερικανοί, τουλάχιστον μέχρι τώρα, δεν επιχείρησαν οποιαδήποτε αποβατική ενέργεια για να καταλάβουν κάποιο από τα νησιά του Κόλπου ή στην ιρανική ακτογραμμή.

Το ίδιο και οι Χούθι, παρά την Επιχείρηση “Σκληρός Καβαλάρης” – μια εκστρατεία τιμωρητικών πληγμάτων που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον τους τον Μάρτιο του 2025 – εξακολουθούν να μπορούν να πλήττουν στόχους στην Ερυθρά Θάλασσα σχεδόν κατά βούληση.

Η νέα αντίληψη των Αμερικανών Πεζοναυτών

Οι Αμερικανοί Πεζοναύτες επένδυσαν επί δεκαετίες στην ανάπτυξη των μέσων και των δυνατοτήτων, που θα επέτρεπαν την πλήρη εφαρμογή του OMFTS, από το 2020 και μετά. Παρά ταύτα, ήδη από το 2019 και πριν ακόμη τα διδάγματα των συγχρόνων συγκρούσεων, πίστευαν ότι το OMFTS δεν θα ήταν βιώσιμο.

Ο τότε διοικητής του Σώματος των Πεζοναυτών, στρατηγός Ντέιβιντ Μπέργκερ, δήλωσε: «Αντιλήψεις που οραματίζονται μία τεράστια ναυτική αρμάδα 9 ναυτικά μίλια από τις ακτές στη Νότια Σινική Θάλασσα, που προετοιμάζεται να εξαπολύσει την αποβατική δύναμη σε κύματα, με αμφίβια οχήματα και αποβατικά σκάφη, είναι παράλογες και μη εφαρμόσιμες… Πρέπει να αποδεχθούμε την πραγματικότητα που έχει δημιουργηθεί με τη διάδοση πυρών ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς, ναρκών και άλλων έξυπνων όπλων και να αναζητήσουμε νέους τρόπους για να ξεπεράσουμε αυτές τις απειλές».

Στο πλαίσιο αυτό, το αμερικανικό Σώμα Πεζοναυτών προχώρησε σε έναν ευρύ μετασχηματισμό, με στόχο τη δημιουργία μικρότερων, περισσότερο ευέλικτων και διασπαρμένων δυνάμεων, με περιορισμένο υλικοτεχνικό αποτύπωμα, ικανών να επιχειρούν εντός της ζώνης εμπλοκής των οπλικών συστημάτων του αντιπάλου.

Η κεντρική ιδέα είναι ότι οι Πεζοναύτες δεν θα αποτελούν απλώς μια εκστρατευτική δύναμη που μεταφέρεται από τη θάλασσα στην ξηρά για να διεξαγάγει χερσαίες επιχειρήσεις. Θα αποτελούν επίσης οργανικό στοιχείο της ναυτικής εκστρατείας, συμβάλλοντας άμεσα στον θαλάσσιο έλεγχο (sea control) και στην άρνηση θαλάσσιου ελέγχου (sea denial) από τον αντίπαλο.

Οι κύριες αποστολές των πεζοναυτών

Δύο έννοιες έχουν ιδιαίτερη σημασία στη νέα επιχειρησιακή αντίληψη: Οι Επιχειρήσεις Προκεχωρημένων Εκστρατευτικών Βάσεων (Expeditionary Advanced Base Operations – EABO), που περιγράφουν έναν τρόπο ενεργείας, και οι Δυνάμεις Προκεχωρημένης Παρουσίας (Stand-in Forces – SIF), που προσδιορίζουν τον επιχειρησιακό ρόλο των δυνάμεων που ενεργούν εντός της ζώνης απειλής του αντιπάλου.

Στο πλαίσιο των EABO, μικρά και ευκίνητα τμήματα Πεζοναυτών εγκαθιστούν προσωρινές προκεχωρημένες βάσεις με περιορισμένες υποδομές σε νησιά ή παράκτιες περιοχές. Από αυτές μπορούν να διεξάγουν επιτήρηση και αναγνώριση, να προσβάλλουν ναυτικούς στόχους με πυραύλους, να παρέχουν αντιαεροπορική προστασία, να υποστηρίζουν τη διοίκηση και τον έλεγχο και να συμβάλλουν στη διεξαγωγή ναυτικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, οι κύριες αποστολές τους περιλαμβάνουν:

• Τη διεξαγωγή επιχειρήσεων άρνησης θαλάσσιου ελέγχου, με στόχο την αποτροπή ή τον περιορισμό της εχθρικής δραστηριότητας στις παράκτιες περιοχές.
• Την υποστήριξη επιχειρήσεων θαλάσσιου ελέγχου, μέσω της προσβολής εχθρικών ναυτικών δυνάμεων και της διευκόλυνσης της ελευθερίας ενεργείας του φίλιου στόλου.

Βεβαίως οι Αμερικανοί και οι Κινέζοι είναι οι μόνοι ίσως που διατηρούν σήμερα δυνατότητες εκτέλεσης αμφίβιας εφόδου ευρείας κλίμακας, όσο και αν είναι αμφίβολο αν θα τις χρησιμοποιήσουν. Παράλληλα, οι Βρετανοί Πεζοναύτες (Royal Marines), στο πλαίσιο του προγράμματος Future Commando Force (FCF), απομακρύνονται από την αμφίβια έφοδο και προσανατολίζονται προς μια περισσότερο ευέλικτη δύναμη, επιπέδου λόχου ή και μικρότερη, κατανεμημένη και τεχνολογικά προηγμένη, σχεδιασμένη να επιχειρεί σε αμφισβητούμενα παράκτια περιβάλλοντα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αμφίβιες δυνάμεις των σκανδιναβικών χωρών, ειδικά της Σουηδίας και της Φινλανδίας, οι οποίες και πριν τις τελευταίες εξελίξεις, ήταν οργανωμένες σε μικρά ευέλικτα τμήματα, με ειδικό εξοπλισμό και αξιοσημείωτες επιχειρησιακές αντιλήψεις.

Συμπεράσματα από τις αμφίβιες και παράκτιες επιχειρήσεις

Ο μετασχηματισμός των δυνάμεων Πεζοναυτών, ιδιαίτερα των αμερικανικών, συνιστά σημαντική μεταβολή στη σχέση μεταξύ χερσαίου και ναυτικού πολέμου. Οι χερσαίες δυνάμεις πλέον, αμφίβιες ή άλλες παράκτιες, σχεδιάζονται και οργανώνονται ώστε να παράγουν άμεσα επιχειρησιακά αποτελέσματα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ναυτικής εκστρατείας. Υπό αυτό το πρίσμα, ο μετασχηματισμός των πεζοναυτών αλλά και τα διδάγματα από τις πρόσφατες παράκτιες επιχειρήσεις, έχουν τρεις σημαντικές συνέπειες.

Πρώτον, αμφισβητείται ο παραδοσιακός διαχωρισμός μεταξύ χερσαίων και ναυτικών δυνάμεων. Οι χερσαίες δυνάμεις μπορούν πλέον να συμβάλλουν άμεσα στην άρνηση θαλάσσιου ελέγχου από τον αντίπαλο και, έμμεσα ή σε συνεργασία με τον στόλο, στην εξασφάλιση του φίλιου θαλάσσιου ελέγχου. Η ξηρά δεν αποτελεί απλώς τον τελικό προορισμό μιας αμφίβιας επιχείρησης, αλλά και χώρο από τον οποίο μπορούν να ασκηθούν αποφασιστικές επιδράσεις στη θάλασσα.

Δεύτερον, προσδίδεται μεγαλύτερη σημασία στην αναγνώριση, την επιτήρηση, την κατάδειξη στόχων, τις επικοινωνίες και την αντιμετώπιση της εχθρικής αναγνώρισης. Η αποτελεσματικότητα μιας δύναμης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την οργανική ισχύ πυρός της, αλλά και από την ικανότητά της να διασυνδέει αισθητήρες, κέντρα διοίκησης και μέσα προσβολής διαφορετικών κλάδων, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο εντοπισμού και προσβολής στόχων.

Τρίτον, αναδεικνύεται η σημασία της τακτικής διασποράς σε συνδυασμό με την επιχειρησιακή συγκέντρωση των αποτελεσμάτων. Οι μονάδες μπορούν να παραμένουν διασπαρμένες, μειώνοντας την ευπάθειά τους στα εχθρικά πυρά, και ταυτόχρονα να συγκεντρώνουν την ισχύ τους εναντίον επιλεγμένων στόχων μέσω συντονισμένων και διακλαδικών πυρών. Πρόκειται για μετατόπιση από τη φυσική συγκέντρωση δυνάμεων στη συγκέντρωση των αποτελεσμάτων τους.

Το Αιγαίο και οι Έλληνες πεζοναύτες

Οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Το νησιωτικό περιβάλλον του Αιγαίου, οι μικρές θαλάσσιες αποστάσεις, η ύπαρξη πολυάριθμων νησιών και νησίδων και η δυνατότητα προσβολής ναυτικών στόχων από την ξηρά δημιουργούν συνθήκες στις οποίες οι νέες επιχειρησιακές αντιλήψεις θα μπορούσαν να έχουν σημαντική εφαρμογή. Ωστόσο δεν έχουμε διαπιστώσει μέχρι στιγμής, τουλάχιστον στον δημόσιο λόγο, ότι παρακολουθούμε αυτές τις εξελίξεις και λαμβάνουμε μέτρα για να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα.

Η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι αν οι Έλληνες πεζοναύτες πρέπει να αντιγράψουν τους Αμερικανούς ή τους Βρετανούς, αλλά εάν η σημερινή οργάνωση και η ιδέα ενεργείας τους ανταποκρίνονται στις συγκεκριμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις του Αιγαίου. Όταν ολόκληρο το Αιγαίο πλέον όχι μόνον επιτηρείται, αλλά βρίσκεται κιόλας εντός του βεληνεκούς διαφόρων οπλικών συστημάτων της Τουρκίας, εμείς δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι θα πραγματοποιήσουμε μια κλασικής μορφής αμφίβια έφοδο.

Εκτός από τους πεζοναύτες, τίθεται βεβαίως και το γενικότερο ζήτημα της άμυνας του Αιγαίου, του οποίου οι πεζοναύτες αποτελούν υποπερίπτωση. Χρησιμοποιώντας τα διδάγματα των τελευταίων εξελίξεων, τεχνολογικών και επιχειρησιακών, πρέπει να εξετάσουμε πως θα εξασφαλίσουμε το Αιγαίο υπό το πρίσμα του δόγματος Άρνηση Πρόσβασης / Απαγόρευση Περιοχής (Anti-Access / Area Denial – A2/AD). Φυσικά δεν πρόκειται να κάνουμε μεγάλα βήματα, όσο στην περιοχή επιχειρήσεων του Αιγαίου διατηρούμε τρεις διοικητές, όπως έχουμε επισημάνει παλαιότερα, ως να βρισκόμαστε στην εποχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Στη δημόσια συζήτηση κυριαρχεί η απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων, χωρίς τον προβληματισμό για το πώς θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα συστήματα. Ο πόλεμος δεν είναι άθροισμα όπλων και μέσων και το δόγμα χρησιμοποίησής τους απαιτεί σημαντική διανοητική προσπάθεια. Ωστόσο αν ψάξει κάποιος τις διατριβές των σπουδαστών στην Ανωτάτη Διακλαδική Σχολή Πολέμου και στη Σχολή Εθνικής Άμυνας, δύσκολα μπορεί να βρει κάποιο θέμα για τις αμφίβιες επιχειρήσεις, ενώ θα βρει εκατοντάδες για θέματα διεθνούς πολιτικής.

Ο Philippe Mennicken, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος και Business Development Director της THEON, δήλωσε: «Οι αναθέσεις αυτές αντανακλούν την ισχυρή ζήτηση για συστήματα Νυχτερινής Όρασης στις χώρες του ΝΑΤΟ και ενισχύουν περαιτέρω την ηγετική θέση της THEON στην παγκόσμια αγορά συστημάτων Νυχτερινής Όρασης. Παραμένουμε σε ισχυρή θέση για να αξιοποιήσουμε νέες ευκαιρίες και αναμένουμε περαιτέρω επιτάχυνση των νέων παραγγελιών προς το τέλος του έτους και κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027, σύμφωνα με τη συνήθη εποχικότητα της εταιρείας και τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις.»

^{Σχετικά με τη THEON GROUP
O όμιλος THEON GROUP αναπτύσσει και παράγει πρωτοποριακά συστήματα νυχτερινής όρασης και θερμικής απεικόνισης για εφαρμογές άμυνας και ασφάλειας με παγκόσμιο αποτύπωμα. Ο όμιλος ξεκίνησε τις δραστηριότητές του το 1997 από την Ελλάδα, και σήμερα έχει ηγετικό ρόλο στον κλάδο χάρη στη διεθνή του παρουσία, μέσω θυγατρικών και εγκαταστάσεων παραγωγής στην Ελλάδα, την Κύπρο, τη Γερμανία, τις χώρες της Βαλτικής, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις χώρες του Κόλπου, την Ελβετία, τη Δανία, το Βέλγιο, τη Σιγκαπούρη και τη Ν. Κορέα. Το THEON GROUP έχει διαθέσει περισσότερα από 300.000 συστήματα στις Ένοπλες και Ειδικές Δυνάμεις σε 73 χώρες σε όλο τον κόσμο, 26 εκ των οποίων είναι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ. Η THEON INTERNATIONAL PLC είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο EURONEXT του Άμστερνταμ (AMS: THEON), από το Φεβρουάριο του 2024. www.theon.com}

Ρεύμα και φυσικό αέριο μαζί, με περισσότερα οφέλη

Το Value Gas Sure 2.0 δίνει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να συγκεντρώσουν τις ενεργειακές ανάγκες του σπιτιού τους στην Protergia, συνδυάζοντας ρεύμα και φυσικό αέριο και επωφελούμενοι από χαμηλότερη τιμή στο φυσικό αέριο. Παράλληλα, η σταθερή τιμή για 12 μήνες προσφέρει προβλεψιμότητα στη χρέωση, ιδιαίτερα κατά τη χειμερινή περίοδο, όταν οι ανάγκες για θέρμανση είναι αυξημένες.

Το πρόγραμμα παρέχεται χωρίς εγγύηση, ενώ οι πελάτες έχουν πρόσβαση στο ProtergiaApp για εύκολη παρακολούθηση της κατανάλωσής τους και εντάσσονται αυτόματα στο Protergia Club, απολαμβάνοντας εκπτώσεις και προνόμια από συνεργαζόμενες επιχειρήσεις.

Στις ΗΠΑ, τα οικονομικά στοιχεία και οι πρόδρομοι δείκτες παραμένουν αρκετά καλά, υποδηλώνοντας τη διατήρηση της απρόσμενης ανθεκτικότητας της οικονομίας στο διεθνώς δύσκολο περιβάλλον. Ωστόσο, η εξέλιξη του πληθωρισμού το επόμενο διάστημα και το εύρος της διάχυσής του θα επηρεάσουν αναπόφευκτα την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, το ύψος των επιτοκίων και, εν τέλει, την καταναλωτική ζήτηση. Επίσης, η συνεχής άνοδος του δημόσιου χρέους χωρίς να προωθείται η λήψη διορθωτικών μέτρων έχει αρχίσει να αντανακλάται στην αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. Από την άλλη, θετικά συνεχίζουν να επιδρούν οι αυξημένες εταιρικές επενδύσεις, ιδίως οι σχετιζόμενες με την τεχνητή νοημοσύνη και οι αρκετά καλές συνθήκες στην αγορά εργασίας που συνηγορούν ότι η ζήτηση και η προσφορά βρίσκονται γενικά σε ισορροπία.

Στην Ευρωζώνη, η ανάπτυξη παραμένει ισχυρότερη των εκτιμήσεων, ωθούμενη από τις ευνοϊκές συνθήκες στην αγορά εργασίας, την άνοδο των εξαγωγών, τις αυξημένες δαπάνες σε άμυνα και υποδομές και τις επενδύσεις στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν. Η διαχείριση του αυξανόμενου (και ήδη υψηλού) δημόσιου χρέους ορισμένων χωρών, όπως της Γαλλίας, απαιτεί δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις που να συνδυάζουν τη συγκράτησή του με τη, κατά το δυνατόν, διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις για τα κονδύλια του νέου κοινοτικού προϋπολογισμού που έχουν αναδείξει, για άλλη μία φορά, τη διαφορά αντιλήψεων μεταξύ των χωρών του ευρωπαϊκού βορρά και νότου, ενώ συμφωνία δεν υπάρχει ακόμη ούτε για τον τρόπο της συλλογικής αντιμετώπισης του ζητήματος της ενεργειακής επάρκειας και της στήριξης του ιδιωτικού τομέα από τις ιδιαίτερα αυξημένες τιμές της ενέργειας.

Στην Κίνα, ο ρυθμός ανάπτυξης παραμένει ισχυρός, αν και εξακολουθεί να εμφανίζει διαχρονικά τάση ελαφράς συγκράτησης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, κατά το Γ΄ Τρίμηνο το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε 4,5% σε ετήσια βάση (από 4,3% το Β΄ Τρίμηνο). Συνεπώς, κρίνεται εφικτή η επίτευξη του στόχου του «περίπου 4,5%-5%» που είχε τεθεί για το σύνολο του έτους, αν και πιο πιθανή είναι η διαμόρφωσή του στο χαμηλότερο άκρο του. Οι εξαγωγές εξακολουθούν να συνιστούν τον ισχυρότερο προωθητικό παράγοντα, στηρίζοντας έναν υψηλό ρυθμό αύξησης της βιομηχανικής παραγωγής σε ένα περιβάλλον ιδιαίτερα χαμηλού πληθωρισμού και ρυθμού ανόδου των λιανικών πωλήσεων. Αντίθετα, τα χρόνια προβλήματα στην αγορά ακινήτων εξακολουθούν να αποτελούν τροχοπέδη στην αναπτυξιακή δυναμική. Τέλος, θετικά επιδρά η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας με τις ΗΠΑ έως τις 10/1/27.