Ο Μπολοτζάν φέρεται να είχε αντιταχθεί στην αγορά ακριβού αμερικανικού LNG στο πλαίσιο του Vertical Gas Corridor, του σχεδίου για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου μέσω Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, με στόχο τον περιορισμό της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τη Ρωσία.

Κατά το δημοσίευμα, η Γκίλφοϊλ φέρεται να είπε: «Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε οποιαδήποτε χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ». Στις 5 Μαΐου 2026, το ρουμανικό κοινοβούλιο ανέτρεψε την κυβέρνηση συνασπισμού του Μπολοτζάν, με ψήφο δυσπιστίας 281-4. Η εξέλιξη αποδόθηκε σε εσωτερικές διαφωνίες στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Ο δικηγόρος της Γκίλφοϊλ, πάντως, διέψευσε την εκδοχή της Wall Street Journal, χαρακτηρίζοντας ανακριβή την περιγραφή του περιστατικού. Η υπόθεση έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο της αμερικανικής διπλωματίας στην προώθηση ενεργειακών συμφωνιών στην Ευρώπη και, ειδικότερα, την επιρροή της Ουάσιγκτον στην προώθηση του αμερικανικού LNG στα Βαλκάνια.

«Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ»

Με αυτή τη φράση, την οποία αποδίδει στην Αμερικανίδα πρέσβη Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η Wall Street Journal όπως προαναφέραμε, ανοίγει ένα εκτενές ρεπορτάζ για τη δραστηριότητα της πρέσβεως στα Βαλκάνια, την προώθηση του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη και τον ρόλο ενός 39χρονου Ελληνοαμερικανού λομπίστα, του Χρήστου Μαραφάτσου.

Η επίμαχη συζήτηση, σύμφωνα με τη WSJ, πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026 σε ιδιωτικό δείπνο στην Αθήνα, στο οποίο συμμετείχαν Έλληνες και Αμερικανοί αξιωματούχοι. Στο τραπέζι βρισκόταν η επικείμενη τότε κατάρρευση της κυβέρνησης της Ρουμανίας.
Η Γκίλφοϊλ φέρεται να αναφέρθηκε στην πολιτική κατάσταση και να είπε στους παρευρισκόμενους ότι οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο «σε οποιαδήποτε χώρα» και «και εδώ».

Η συζήτηση, σύμφωνα με το δημοσίευμα, έγινε έντονη. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου φέρεται να απάντησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ελληνική κυβέρνηση, η οποία έχει εκλεγεί από τον ελληνικό λαό.

Όπως προαναφέρθηκε, η WSJ σημειώνει ότι ο δικηγόρος της Γκίλφοϊλ αμφισβήτησε την περιγραφή της συγκεκριμένης αντιπαράθεσης.
Το περιστατικό αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα στο συνολικό πλαίσιο του ρεπορτάζ, καθώς η εφημερίδα περιγράφει την Γκίλφοϊλ ως μία από τις πλέον δραστήριες Αμερικανίδες διπλωμάτες στην περιοχή και καταγράφει την έντονη εμπλοκή της στην προώθηση συμφωνιών για αμερικανικό φυσικό αέριο.

Ένας Έλληνας συνεχώς στο πλευρό της

Στο επίκεντρο του δημοσιεύματος βρίσκεται ο Χρήστος Μαραφάτσος, ένας 39χρονος Ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας και λομπίστας.
Η WSJ αναφέρει ότι ο Μαραφάτσος έχει εμφανιστεί σε τόσο πολλές συναντήσεις της Γκίλφοϊλ, ώστε ορισμένοι ξένοι αξιωματούχοι τον πέρασαν για προσωπικό διευθυντή, ή ακόμη και επικεφαλής του γραφείου της.

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Μαραφάτσος είναι ένας από τους κορυφαίους λομπίστες της AKTOR. Η παρουσία του δίπλα στην πρέσβη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή δεν πρόκειται για Αμερικανό διπλωμάτη ή υπάλληλο της πρεσβείας, αλλά για ιδιώτη που εργάζεται για ελληνική εταιρεία. Η WSJ χαρακτηρίζει «εξαιρετικά ασυνήθιστο» το γεγονός ότι ένας ιδιώτης συμμετέχει μαζί με Αμερικανό πρέσβη σε συναντήσεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους άλλων χωρών. Και αυτό ακριβώς είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα που θέτει το δημοσίευμα.

Ο Μαραφάτσος δεν προέρχεται από τον παραδοσιακό χώρο της διπλωματίας ή της ενέργειας. Σύμφωνα με τη WSJ, είχε συνιδρύσει εταιρεία διανομής τοπικών προϊόντων διατροφής σε εστιατόρια στην περιοχή της Ουάσινγκτον. Αργότερα ασχολήθηκε με διαφορετικές επιχειρηματικές δραστηριότητες, μεταξύ άλλων με επενδύσεις, μια εταιρεία που πλέον έχει διαλυθεί και την οικογενειακή κατασκευαστική επιχείρηση, στην οποία διετέλεσε αντιπρόεδρος.

Ένα από τα πιο ασυνήθιστα εγχειρήματά του ήταν η δημιουργία της «απόλυτης καθηλωτικής εμπειρίας» της Ακρόπολης, σε IMAX 3-D.
Η πολιτική του διαδρομή, σύμφωνα με την εφημερίδα, άρχισε να αποκτά μεγαλύτερη σημασία το 2015, πριν από την πρώτη προεδρική υποψηφιότητα του Τραμπ. Ο Μαραφάτσος εντάχθηκε στην τότε νεοσύστατη προεκλογική εκστρατεία και αργότερα έγινε πρόεδρος της οργάνωσης Greek Voices for Trump. Ο ίδιος έχει δηλώσει σε ελληνική εφημερίδα ότι γνώρισε την Γκίλφοϊλ κατά τα πρώτα χρόνια της πολιτικής δραστηριότητας του Τραμπ.

Η σχέση με Γκίλφοϊλ-AKTOR

Μετά την υποψηφιότητα της Γκίλφοϊλ για τη θέση της πρεσβευτού στην Ελλάδα, οι δύο τους άρχισαν να εμφανίζονται συχνά μαζί. Ο Μαραφάτσος ήταν παρών ακόμη και σε σημαντικές στιγμές της διαδικασίας διορισμού της. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, προετοίμασε την Γκίλφοϊλ για την ακρόαση επικύρωσης του διορισμού της στη Γερουσία.

Μετά την ακρόαση, η Γκίλφοϊλ δημοσίευσε φωτογραφίες μαζί με υποστηρικτές της, μεταξύ των οποίων και ο Μαραφάτσος, γράφοντας ότι είναι «ευγνώμων» που περιβάλλεται από φίλους και οικογένεια. Ήταν επίσης παρών στην τελετή ορκωμοσίας της. Τον Μάρτιο, σε δεξίωση για την Ελληνική Ανεξαρτησία στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ αναφέρθηκε και στον Μαραφάτσο, χαρακτηρίζοντάς τον «ωραίο τύπο».

Η σχέση του Μαραφάτσου με την AKTOR απέκτησε επίσημη μορφή στις 5 Νοεμβρίου, λίγες ημέρες μετά την άφιξη της Γκίλφοϊλ στην Αθήνα. Σύμφωνα με τα ομοσπονδιακά αρχεία lobbying των ΗΠΑ, ο Μαραφάτσος εγγράφηκε επισήμως ως λομπίστας της AKTOR. Η εταιρεία του έλαβε 160.000 δολάρια έως τον Ιούνιο του 2026, προκειμένου, μεταξύ άλλων, να δημιουργήσει διασυνδέσεις με το Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου των ΗΠΑ, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το υπουργείο Ενέργειας.

Η Wall Street Journal επισημαίνει ότι αυτή ήταν η πρώτη επίσημη εγγραφή του Μαραφάτσου ως λομπίστα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Συνολικά, μέσα σε διάστημα εννέα μηνών, δήλωσε περισσότερα από 440.000 δολάρια εισοδήματα από δραστηριότητες lobbying.

Οι ελληνικές εταιρείες

Οι δικηγόροι της AKTOR υποστηρίζουν ότι η πρόσληψη του Μαραφάτσου δεν συνδέεται με την άφιξη της Γκίλφοϊλ στην Αθήνα. Όπως αναφέρουν, ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Αλέξανδρος Εξάρχου είχε συμμετάσχει τον Σεπτέμβριο του 2025 σε γεύμα κορυφαίων στελεχών του ελληνικού ενεργειακού τομέα, παρουσία του υπουργού Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ, όπου συζητήθηκε ο λεγόμενος «κάθετος διάδρομος» φυσικού αερίου.

Μετά το γεύμα, σύμφωνα με τους δικηγόρους της AKTOR, ο Εξάρχου επικοινώνησε με τη ΔΕΠΑ και πρότεινε τη δημιουργία κοινοπραξίας που θα αναλάμβανε την προσπάθεια προμήθειας μη ρωσικού LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Γκίλφοϊλ συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον Εξάρχου την 1η Νοεμβρίου, την ημέρα που έφτασε στην Αθήνα. Τέσσερις ημέρες αργότερα, ο Μαραφάτσος ξεκίνησε επίσημα να εργάζεται για την AKTOR.

Πριν από την ορκωμοσία της Γκίλφοϊλ, ο Μαραφάτσος είχε αρχίσει να προσεγγίζει ελληνικές εταιρείες ενέργειας και ναυτιλίας.
Σύμφωνα με άτομο που μίλησε στη WSJ, σε παρουσιάσεις προς διευθύνοντες συμβούλους χρησιμοποιούσε τη σχέση του με την επερχόμενη πρέσβη.

Μεταξύ των εταιρειών που υποστήριζε ότι συνεργάζονταν μαζί του ήταν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι Copelouzos και Metlen.
Ωστόσο, εκπρόσωποι και των δύο εταιρειών δήλωσαν στη Wall Street Journal ότι δεν είχαν ποτέ προσλάβει τον Μαραφάτσο. Μία από τις εταιρείες που ανέφερε ως πελάτη του ήταν η AKTOR.

«Αυτός είναι ο Χρήστος»

Στις συναντήσεις της Γκίλφοϊλ, ο Μαραφάτσος φαίνεται να έχει αποκτήσει έναν ιδιαίτερο ρόλο. Άνθρωποι που έχουν συμμετάσχει σε συναντήσεις τους περιγράφουν ότι η πρέσβης συχνά τον παρουσιάζει απλώς λέγοντας: «Αυτός είναι ο Χρήστος». Ο ίδιος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, συνήθως δεν μιλά εκτός εάν η Γκίλφοϊλ τού ζητήσει να παρέμβει.

Συχνά, ωστόσο, παραπέμπει σε εκείνον όσους έχουν συναντηθεί με την πρέσβη, προκειμένου να του αποστείλουν πρόσθετες πληροφορίες. Ένας επενδυτής, σύμφωνα με τη WSJ, συναντήθηκε με την Γκίλφοϊλ και τον Μαραφάτσο για να ζητήσει τη βοήθεια της πρέσβη σε επενδυτικές ευκαιρίες στον ενεργειακό τομέα, μεταξύ των οποίων ενδεχομένως και ευκαιρίες που αφορούσαν την AKTOR.

Στο τέλος της συνάντησης, του ζητήθηκε να συνεχίσει την επικοινωνία με τον Μαραφάτσο. Αργότερα πληροφορήθηκε ότι ο Μαραφάτσος εργαζόταν για την AKTOR και, σύμφωνα με τη WSJ, εξεπλάγη επειδή αυτό δεν είχε αναφερθεί στη συνάντηση.

Στη Βουλγαρία, δίπλα στην πρέσβη

Η παρουσία του Μαραφάτσου έγινε ακόμη πιο εμφανής στις επαφές της Γκίλφοϊλ στη Βουλγαρία. Σε συνάντησή της με την πρόεδρο της Βουλγαρίας Ιλιάνα Ιότοβα, τον Απρίλιο, ο Μαραφάτσος καθόταν δίπλα στην Αμερικανίδα πρέσβη. Η Wall Street journal αναφέρει επίσης ότι, σε άλλη επίσκεψη στη βουλγαρική πρωτεύουσα, η Γκίλφοϊλ έλεγε σε συνομιλητές της ότι η βουλγαρική κυβέρνηση θα έπρεπε να συνεργαστεί με την AKTOR. Αυτό προκάλεσε ερωτήματα, καθώς η AKTOR ήταν σχετικά νέα στον χώρο του φυσικού αερίου.

Άτομο που γνώριζε τις συνομιλίες δήλωσε στη WSJ: «Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτή είναι κατά κάποιον τρόπο επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης». Η αμερικανική πρεσβεία, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η Γκίλφοϊλ βρισκόταν στη Βουλγαρία για να προωθήσει τα αμερικανικά συμφέροντα, δηλαδή την αύξηση των πωλήσεων αμερικανικού LNG στην Ευρώπη και τη μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Αντιδράσεις και διευκρινήσεις

Το γεγονός ότι ο Μαραφάτσος συμμετέχει σε συναντήσεις με ξένους κυβερνητικούς αξιωματούχους προκάλεσε αντιδράσεις και από πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους. Ο Robin Brooks, ο οποίος υπηρέτησε επί 21 χρόνια στην αμερικανική διπλωματική υπηρεσία και διετέλεσε διευθυντής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη επί κυβέρνησης Μπάιντεν, χαρακτήρισε «απολύτως προβληματική» την προώθηση μιας ξένης εταιρείας από Αμερικανό πρέσβη.

Όπως υποστήριξε, η παρουσία ενός εγγεγραμμένου λομπίστα σε συναντήσεις με ξένους αξιωματούχους δημιουργεί ερωτήματα για το εάν προωθούνται τα αμερικανικά συμφέροντα ή κάποιο ιδιωτικό συμφέρον. Όπως προαναφέραμε, αμερικανός αξιωματούχος της πρεσβείας δήλωσε στη WSJ ότι η Γκίλφοϊλ ταξίδεψε στη Βουλγαρία «για να προωθήσει τα αμερικανικά συμφέροντα».

Τόνισε ότι η πρέσβης ταξίδεψε σε πλήρη συμμόρφωση με τις οδηγίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με τα επίσημα ταξίδια. Ο δικηγόρος της Γκίλφοϊλ, Jesse Binnall, δήλωσε ότι η πρέσβης έχει συνεργαστεί με εταιρείες σε ολόκληρο τον ενεργειακό τομέα και ότι δεν επικεντρώνεται σε μία συγκεκριμένη εταιρεία.

Υποστήριξε επίσης ότι οι επίσημες συναντήσεις της συντονίζονται μέσω των κανονικών διαύλων της πρεσβείας και όχι μέσω του Μαραφάτσου. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, σε δήλωση που μεταφέρθηκε από τον Λευκό Οίκο, χαρακτήρισε την Γκίλφοϊλ «εξαιρετικά αποτελεσματική υπέρμαχο της ατζέντας του Προέδρου» και δήλωσε ότι ο ίδιος και ο Τραμπ εκτιμούν ιδιαίτερα το έργο της.

Ο ίδιος ο Μαραφάτσος δήλωσε στη Wall Street Journal: «Είμαι υπερήφανος που προωθώ εμπορικές πρωτοβουλίες οι οποίες εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα και δημιουργούν μακροπρόθεσμες οικονομικές ευκαιρίες στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη». Πρόσθεσε ότι είναι ευγνώμων για την ευκαιρία να αξιοποιεί την επιχειρηματική του εμπειρία και τη δράση του στην ελληνοαμερικανική κοινότητα. Ο δικηγόρος του αμφισβήτησε ορισμένα σημεία του ρεπορτάζ της Journal, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Η AKTOR, μέσω των δικηγόρων της, απορρίπτει την ιδέα ότι η Γκίλφοϊλ προωθεί αθέμιτα τα εμπορικά συμφέροντα της εταιρείας.
Οι δικηγόροι υποστηρίζουν ότι η συμμετοχή της AKTOR στον κάθετο διάδρομο είχε ξεκινήσει πριν από οποιαδήποτε επαφή με την πρέσβη. Υποστηρίζουν επίσης ότι η AKTOR αποτελεί «ελκυστικό υποψήφιο» για την προώθηση των αμερικανικών στόχων, επειδή δεν έχει δεσμούς με το ρωσικό φυσικό αέριο, σε αντίθεση με ορισμένους ανταγωνιστές της.

Ο “Κάθετος Διάδρομος”

Στην καρδιά όλων αυτών των εξελίξεων βρίσκεται ο λεγόμενος κάθετος διάδρομος φυσικού αερίου. Πρόκειται για το σχέδιο μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία και από εκεί προς τη Ρουμανία, την Ουκρανία και άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η αμερικανική κυβέρνηση θέλει μέσω αυτού να ενισχύσει τις πωλήσεις αμερικανικού LNG και να περιορίσει την εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία.

Η Γκίλφοϊλ έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στην προώθηση αυτής της στρατηγικής. Τον Απρίλιο του 2026, ο υπουργός Ενέργειας της Αλβανίας Ενέα Καρακατσί υπέγραψε στα Τίρανα μνημόνιο κατανόησης, παρουσία της Γκίλφοϊλ, του πρωθυπουργού της Αλβανίας Έντι Ράμα, της διευθύνουσας συμβούλου της Albgaz Αμάρντα Καπάι και του Αλέξανδρου Εξάρχου της AKTOR.

Τον Νοέμβριο, η AKTOR ανακοίνωσε τη δημιουργία της Atlantic-SEE LNG, στην οποία κατέχει 60%, ενώ το υπόλοιπο 40% ανήκει στη ΔΕΠΑ.
Στους επόμενους μήνες ακολούθησαν μνημόνια κατανόησης και εμπορικές συμφωνίες με εταιρείες φυσικού αερίου στη Βουλγαρία, την Ουκρανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Ρουμανία.

Σύμφωνα με τη WSJ, η Γκίλφοϊλ βοήθησε την AKTOR να εξασφαλίσει στην Αλβανία συμφωνία ύψους περίπου 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Εφόσον ολοκληρωθεί, η συμφωνία προβλέπει αγορές φυσικού αερίου από την εταιρεία έως το 2050. Η εφημερίδα, πάντως, υπογραμμίζει ότι δεν είναι σαφές εάν όλες οι συμφωνίες που έχουν ανακοινωθεί θα υλοποιηθούν. Μάλιστα, την Παρασκευή, η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Ουκρανίας δήλωσε στη WSJ ότι οι διαπραγματεύσεις για μελλοντικές αγορές από την Atlantic-SEE έχουν σταματήσει.

Η Γκίλφοϊλ ως νέα μορφή αμερικανικής διπλωματίας

Το ρεπορτάζ της Wall Street Journal παρουσιάζει την Γκίλφοϊλ ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας νέας μορφής αμερικανικής διπλωματίας επί Τραμπ, στην οποία συναντώνται η πολιτική, η επιχειρηματικότητα, η δημόσια εικόνα και η γεωπολιτική. Η πρώην παρουσιάστρια του Fox News έχει ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με σχεδόν δύο εκατομμύρια ακολούθους στο Instagram.

Η WSJ αναφέρεται στις εμφανίσεις της σε εκδηλώσεις, επιδείξεις μόδας και καλλιτεχνικά γεγονότα, αλλά και στις συναντήσεις της με ηγέτες και κυβερνητικούς αξιωματούχους. Τον Ιούλιο, για παράδειγμα, παρακολούθησε την Εβδομάδα Υψηλής Ραπτικής στο Παρίσι μαζί με τον στιλίστα της, γνωστό ως Fancy James. Στην Αθήνα έχει επίσης αναπτύξει κοινωνικές σχέσεις με πρόσωπα της ελληνικής δημόσιας ζωής. Η WSJ αναφέρεται ειδικότερα στη φιλία της με τον Έλληνα τραγουδιστή Κωνσταντίνο Αργυρό.

Η επιλογή της Γκίλφοϊλ για την πρεσβεία της Αθήνας ήρθε μετά τον πολυσυζητημένο χωρισμό της από τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ.
Η ίδια είχε αναδειχθεί σε μία από τις πλέον ένθερμες πολιτικές υποστηρίκτριες του Τραμπ και είχε σημαντική παρουσία στην προεκλογική εκστρατεία του. Ο διορισμός της στην Ελλάδα ανακοινώθηκε από τον Τραμπ τον Δεκέμβριο.

Σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και επικαλείται η WSJ, ο διορισμός της υποστηρίχθηκε από πρόσωπα του περιβάλλοντος του Τραμπ Τζούνιορ. Η Γκίλφοϊλ είχε από παλιά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα και, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, είχε περάσει τον μήνα του μέλιτος στη χώρα.

Το δημοσίευμα υπενθυμίζει επίσης παλαιότερες δηλώσεις της Γκίλφοϊλ για την Ελλάδα. Ως συμπαρουσιάστρια του Fox News, κατά την ευρωπαϊκή κρίση χρέους, είχε επικρίνει έντονα τους Έλληνες και είχε χρησιμοποιήσει την παρομοίωση ότι θα έπρεπε να «εκπαιδευτούν», όπως ένας σκύλος που κατουράει στο χαλί. Σε άλλο σχόλιό της είχε δηλώσει: «Δεν έχει σημασία αν φτιάχνεις εξαιρετικό γιαούρτι. Δεν με ενδιαφέρει». Οι συγκεκριμένες παλαιότερες δηλώσεις επανήλθαν στη δημόσια συζήτηση μετά τον διορισμό της στην Αθήνα.

Και πάλι στο επίκεντρο ο Παπασταύρου

Το περιστατικό του Μαρτίου, επομένως, αποκτά ιδιαίτερο βάρος μέσα στο συνολικό ρεπορτάζ. Σε δείπνο με Έλληνες και Αμερικανούς αξιωματούχους, η Γκίλφοϊλ συζητούσε για την πολιτική κατάσταση στη Ρουμανία και η αναφορά της σε αμερικανικό δάκτυλο στην πτώση της κυβέρνησης, προκάλεσε την αντίδραση Παπασταύρου (θυμίζουμε ότι η πλευρά της Γκιλφόϊλ αμφισβητεί την περιγραφή του επεισοδίου).

Η Wall Street Journal δεν υποστηρίζει ότι η αμερικανική κυβέρνηση προκάλεσε την πτώση της ρουμανικής κυβέρνησης. Η αναφορά στη Ρουμανία αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο, σύμφωνα με τις πηγές της εφημερίδας, έγινε η επίμαχη συζήτηση.

Το δημοσίευμα της Wall Street Journal δεν περιορίζεται τελικά στην προσωπικότητα της Γκίλφοϊλ. Αναδεικνύει ένα ευρύτερο δίκτυο γύρω από την προσπάθεια των ΗΠΑ να κερδίσουν μεγαλύτερο μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου: Tην αμερικανική κυβέρνηση, την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα, την ελληνική AKTOR, την Atlantic-SEE LNG και έναν Ελληνοαμερικανό λομπίστα που βρίσκεται συχνά στο πλευρό της Αμερικανίδας πρέσβη σε συναντήσεις υψηλού επιπέδου.

Παράλληλα, καταγράφει τις αντιδράσεις πρώην Αμερικανών αξιωματούχων, τις διαψεύσεις και τις εξηγήσεις της Γκίλφοϊλ, του Μαραφάτσου και της AKTOR. Το βασικό ερώτημα που θέτει η εφημερίδα είναι κατά πόσο η νέα αμερικανική ενεργειακή διπλωματία στην Ευρώπη διαχωρίζει καθαρά την προώθηση των αμερικανικών γεωπολιτικών συμφερόντων από την προώθηση συγκεκριμένων ιδιωτικών επιχειρηματικών συμφερόντων. Και στο επίκεντρο αυτού του ερωτήματος βρίσκεται ένας Έλληνας: Ο Χρήστος Μαραφάτσος.

«Ο συντονισμός με το επικεφαλής της Επανάστασης», τον ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, τελικό κριτή των αποφάσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας, «υπήρξε», δήλωσε ο Ιρανός πρόεδρος σε μια συνέντευξη που παραχώρησε στο τηλεοπτικό δίκτυο CBS, την οποία έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Irna. Εάν οι ΗΠΑ αποδεχθούν το ιρανικό σχέδιο «και τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους, θα κάνουμε το ίδιο και δεν θα υπάρξει κανένα πρόβλημα προς αυτήν την κατεύθυνση», συνέχισε.

Ο Πεζεσκιάν συμπλήρωσε πως έχει συσταθεί μια εξαμελής ομάδα, «που αποτελείται από εκπροσώπους διαφόρων οργανισμών και φορέων, μεταξύ άλλων των ενόπλων δυνάμεων, του κοινοβουλίου και της κυβέρνησης». Αυτή η ομάδα «συνεδριάζει για να συζητήσει ζητήματα που διακυβεύονται και έχει την εξουσία να λαμβάνει αποφάσεις», συμπλήρωσε ο επικεφαλής του ιρανικού κράτους, ο οποίος ολοκλήρωσε χθες μια εβδομάδα διπλωματικών διαβουλεύσεων στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.

Υπέρ της πρόσκλησης Πούτιν ο Βάντεφουλ

Στο Ουκρανικό, ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ, εξέφρασε από την Οτάβα τη θέση ότι η πιθανή φυσική παρουσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, στη Σύνοδο Κορυφής της G20, η οποία είναι προγραμματισμένη για τον Δεκέμβριο στο Μαϊάμι, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την απαρχή σοβαρών διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό της εισβολής στην Ουκρανία.

Ο επικεφαλής της γερμανικής διπλωματίας, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με την Καναδή ομόλογό του, Ανίτα Ανάντ, αντιμετώπισε θετικά την πρωτοβουλία του Τραμπ, να προσκαλέσει τον ηγέτη του Κρεμλίνου, θέτοντας παράλληλα ως απαράβατη προϋπόθεση την επιβολή εκεχειρίας κατά τη διάρκεια των συνομιλιών. Η στάση αυτή διαφοροποιείται αισθητά από τις έντονες επιφυλάξεις που διατύπωσαν άλλοι Δυτικοί αξιωματούχοι, αλλά και από την επίσημη γραμμή της γερμανικής κυβέρνησης.

Αναφερόμενος στην πρωτοβουλία του Λευκού Οίκου, ο Βάντεφουλ υπογράμμισε ότι η πρόσκληση συνιστά μια ουσιαστική δοκιμασία προθέσεων για τη Μόσχα. Ειδικότερα, ο ίδιος σημείωσε: «Αυτό θα αποτελέσει πράγματι μια λυδία λίθο, επίσης για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, για να διαπραγματευτεί. Επομένως, αυτού του είδος τις ευκαιρίες πρέπει κανείς να τις εκμεταλλεύεται. Επανειλημμένα έχουμε ζητήσει από τη ρωσική κυβέρνηση και τον Βλαντίμιρ Πούτιν να προσέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και αν υπάρχει μια δυνατότητα, τότε ίσως αυτό να αποτελέσει τουλάχιστον την αρχή σοβαρών διαπραγματεύσεων».

Ωστόσο, ο Γερμανός αξιωματούχος συμπλήρωσε ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει ουσιαστικός διάλογος είναι να βρίσκεται σε ισχύ εκεχειρία κατά τη διάρκεια των επαφών. Πάντως, από την πλευρά της, η υπουργός Εξωτερικών του Καναδά, Ανίτα Ανάντ, ανέφερε ότι αιφνιδιάστηκε από την απόφαση του Τραμπ να προσκαλέσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ξεκαθάρισε όμως ότι ο Καναδάς θα δώσει το «παρών» στη σύνοδο διότι «αυτό σημαίνει πραγματικά διπλωματία».

Οι δηλώσεις του Βάντεφουλ απο αποκλίνουν από την επίσημη θέση που διατύπωσε το Βερολίνο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. Ο Στέφαν Κορνέλιους, εκπρόσωπος του καγκελαρίου, Φρίντριχ Μερτς, είχε ξεκαθαρίσει ότι «η γερμανική κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει τις σχέσεις με τη Ρωσία ως επιστροφή στην κανονικότητα» και ότι βρίσκεται σε διαβούλευση με τους εταίρους της για τη διαμόρφωση κοινής απάντησης. Το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών δεν ανταποκρίθηκε αμέσως σε αίτημα του Politico για σχολιασμό.

Η κίνηση του Λευκού Οίκου εντάσσεται στις προσπάθειες των ΗΠΑ να επανεντάξουν τη Μόσχα στο διεθνές διπλωματικό πεδίο και ενδέχεται να οδηγήσει στην πρώτη δια ζώσης παρουσία του Βλαντίμιρ Πούτιν σε Σύνοδο της G20 από το 2019. Παρόλα αυτά, η ηγέτιδα της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι. και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, εξέφρασαν ισχυρές επιφυλάξεις για την πρωτοβουλία.

Κλιμακώνουν οι Χούθι

Η στρατιωτική συμμαχία υπό τη Σαουδική Αραβία η οποία επενέβη από το 2015 στον πόλεμο στην Υεμένη ανακοίνωσε σήμερα ότι αναχαιτίστηκαν δυο drones που εξαπολύθηκαν εναντίον της πρωτεύουσας Ριάντ και δυο πύραυλοι που εκτοξεύτηκαν εναντίον της πόλης Χαμίς Μουσάιτ (νότια) από το υεμενίτικο κίνημα ανταρτών Ανσαραλά- γνωστό επίσης με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι-, που πρόσκειται στο Ιράν.

Συστήματα «αντιαεροπορικής άμυνας αναχαίτισαν και κατέστρεψαν δυο drones που εξαπέλυσε η τρομοκρατική παραστρατιωτική οργάνωση των Χούθι προς την κατεύθυνση της περιοχής του Ριάντ», ανέφερε περί τις 04:00 ο εκπρόσωπος της συμμαχίας μέσω X.

Ο εκπρόσωπος, ο Σαουδάραβας συνταγματάρχης Τούρκι αλ Μάλκι, έκανε λόγο λίγο αργότερα περί αναχαιτίσεων δυο βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύτηκαν εναντίον της Χαμίς Μουσάιτ, πόλης στη νοτιοδυτική Σαουδική Αραβία όπου βρίσκεται ιδίως μεγάλη βάση της πολεμικής αεροπορίας του βασιλείου.

Η Ανσαραλά (πρόκειται για την άλλη ονομασία των Χούθι) επιβεβαίωσε ότι προχώρησε σε νέες επιθέσεις. «Παρά την ισχύ, το εύρος και τον αντίκτυπο της επιχείρησης, οι ένοπλες δυνάμεις μας δεν θεωρούν ότι επρόκειτο παρά για μικρή πρόβα ενόψει κλιμάκωσης ευρείας κλίμακας», προειδοποίησε μέσω X ο Χιζάμ Αλασάντ, μέλος του πολιτικού γραφείου του κινήματος.

Το Ριάντ ζητά «θυσίες» για τον πόλεμο

Ο Μεγάλος Μουφτής της Σαουδικής Αραβίας, η ανώτατη θρησκευτική αρχή του βασιλείου, κάλεσε τους στρατιώτες να είναι έτοιμοι να δώσουν τη ζωή τους για να πολεμήσουν τους Χούθι μέχρι η οργάνωση να απομακρυνθεί από την εξουσία, σύμφωνα με δήλωση που αναρτήθηκε από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Σαουδικής Αραβίας αργά την Πέμπτη.

Εν μέσω συγκρούσεων, οι υπουργοί Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας συναντήθηκαν στο πλαίσιο της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας. Καταδίκασαν τις επιθέσεις που είχαν ως στόχο τη Μέκκα και άλλες πολιτικές εγκαταστάσεις, επιβεβαιώνοντας παράλληλα το δικαίωμα της Σαουδικής Αραβίας στην αυτοάμυνα, αναφέρει η ανακοίνωση. Άραβεςκαι κάτοικοι Μέσης Ανατολής

«Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης τις λεπτομέρειες για τη διεξαγωγή έκτακτης συνάντησης των αρχηγών των γενικών επιτελείων των τριών χωρών, με σκοπό να εξεταστούν τρόποι υποστήριξης της Σαουδικής Αραβίας βάσει της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία ορίζει ότι μια επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα συμβαλλόμενα μέρη συνιστά επίθεση εναντίον όλων», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Η συνάντηση ανακοινώθηκε λίγο αφότου ο Ιρανός πρόεδρος επεδίωξε να κρατήσει αποστάσεις από τους Χούθι, σε συνέντευξη που παραχώρησε την Πέμπτη σε αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο. «Οι Χούθι είναι υπεύθυνοι για τις δικές τους πράξεις», δήλωσε ο Πεζεσκιάν στην εκπομπή “Special Report with Bret Baier” του Fox News, μία ημέρα μετά την εμφάνισή του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.

Η επιστολή στην ΕΕ

Οι Χούθι έστειλαν επιστολή στην ΕΕ, ενημερώνοντάς την ότι δεν θα στοχοποιούν ευρωπαϊκά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, ακόμη και καθώς οι αντάρτες επιδιώκουν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους πάνω από το στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Σύμφωνα με τους Financial Times σε επιστολή που έστειλαν αυτόν τον μήνα προς τον αρμόδιο μηχανισμό της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας, οι Χούθι επιχείρησαν να καθησυχάσουν τους Ευρωπαίους ότι η επίθεση των μαχητών κατά μήκος των νότιων ακτών της Υεμένης δεν είχε ως στόχο να διαταράξει τη διεθνή ναυσιπλοΐα, δήλωσαν δύο διπλωμάτες που είχαν ενημερωθεί σχετικά.

Όπως ανέφεραν οι διπλωμάτες, οι Χούθι δήλωσαν ότι η επιχείρησή τους δεν θα επηρεάσει την ελευθερία ναυσιπλοΐας μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Οι Χούθι αναζωπύρωσαν τον Ιούλιο μια σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία που διαρκεί περισσότερο από μία δεκαετία, ανακοινώνοντας αποκλεισμό των λιμανιών του βασιλείου και επιτιθέμενοι σε δεξαμενόπλοια. Ωστόσο, η επιστολή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η οργάνωση προσπαθεί να παρουσιάσει τη σύγκρουσή της ως περιορισμένη στη Σαουδική Αραβία και όχι ως μια ευρύτερη προσπάθεια διατάραξης της διεθνούς ναυσιπλοΐας.

Η επιστολή εστάλη καθώς οι εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αύξησαν τις υπηρεσίες τους μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ανεβάζοντας τον αριθμό των πλοίων που διέρχονται από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ — μια στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό — στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων σχεδόν τριών ετών.

Ένας από τους διπλωμάτες δήλωσε ότι οι Χούθι έστειλαν την επιστολή τους στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης στις 10 Σεπτεμβρίου, την ημέρα κατά την οποία οι αντάρτες κατέλαβαν το λιμάνι Μόχα της Υεμένης. Οι μαχητές συνέχισαν καταλαμβάνοντας αρκετά νησιά στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αφού απώθησαν μαχητές που υποστηρίζονταν από τη Σαουδική Αραβία και ήταν ευθυγραμμισμένοι με την κυβέρνηση της Υεμένης.

Οι αντάρτες έχουν επίσης διαβεβαιώσει τις ΗΠΑ ότι δεν θα στοχοποιήσουν αμερικανικά πλοία, μετά τη διαμεσολάβηση του Ομάν για συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι οι Χούθι, τους οποίους έχει χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση, είχαν επικοινωνήσει με την Ουάσιγκτον για να πουν ότι «δεν θέλουν να πολεμήσουν μαζί μας». «Δεν θέλουν να στραφούμε εναντίον τους», είπε ο Τραμπ. «Αφήνουν τα περισσότερα πλοία να περνούν. Υπάρχει μόνο μία χώρα με την οποία δεν είναι ιδιαίτερα ευχαριστημένοι και θα το διευθετήσουμε αυτό».

Ας το δούμε με ένα απλό παράδειγμα. Ας υποθέσουμε ότι κάποιος έχει μια επιχείρηση με 100 πελάτες. Δεν είναι απαραίτητο όλοι οι πελάτες να αγοράζουν την ίδια ποσότητα των αγαθών που προσφέρει ο έμπορος. Αυτός μπορεί εύκολα να διαπιστώσει ότι περίπου 20 πελάτες τού φέρνουν το 80% των χρημάτων που κερδίζει, ενώ οι υπόλοιποι 80 πελάτες φέρνουν το υπόλοιπο 20%. Αυτό σημαίνει ότι ένα μικρό μέρος των πελατών έχει πολύ μεγαλύτερη επίδραση στα έσοδά σου.

Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και στα προβλήματα. Ας υποθέσουμε ότι σε μια συγκεκριμένη εργασία, είναι προς επίλυση 10 διαφορετικά προβλήματα. Ίσως μόνο τα δύο από αυτά να δημιουργούν το μεγαλύτερο μέρος των δυσκολιών. Αν καταφέρει κάποιος να λύσει αυτά τα δύο, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά ολόκληρη την κατάσταση. Επομένως, αντί να ασχολείσαι με όλα τα προβλήματα με τον ίδιο τρόπο, ψάχνει πρώτα ποια είναι εκείνα που προκαλούν τη μεγαλύτερη ζημιά.

Το πιο σημαντικό

Αυτό ακριβώς είναι το βασικό νόημα του κανόνα του Pareto: Πρέπει να μάθουμε να ξεχωρίζουμε το τι είναι πραγματικά σημαντικό από αυτό που είναι λιγότερο σημαντικό. Για παράδειγμα, ένας μαθητής μπορεί να διαβάζει πολλές ώρες, αλλά όλη η μελέτη του να μην έχει την ίδια αξία. Μπορεί κάποιες βασικές έννοιες να είναι πολύ σημαντικές για να καταλάβει ολόκληρο το μάθημα, ενώ κάποιες άλλες λεπτομέρειες να έχουν μικρότερη σημασία. Η σκέψη 80/20 θα τον έκανε να ρωτήσει: “Ποιες είναι οι βασικές έννοιες που, αν τις καταλάβω καλά, θα έχω καταλάβει το μεγάλο μέρος του μαθήματος;”.

Το ίδιο ισχύει και στην καθημερινή ζωή. Μπορεί να έχουμε πολλές δραστηριότητες μέσα στην ημέρα, αλλά λίγες από αυτές να είναι πραγματικά σημαντικές για τους στόχους μας. Για παράδειγμα, μπορεί να περνάμε χρόνο κάνοντας δέκα διαφορετικά πράγματα, αλλά μόνο δύο ή τρία να μας φέρνουν το μεγαλύτερο μέρος της προόδου μας (ή, γενικότερα, της ωφέλειας που επιζητούμε). Ο προαναφερθείς κανόνας Pareto μάς βοηθά να τα εντοπίσουμε.

Δεν είναι πάντα 80/20

Πρέπει όμως να προσέξουμε κάτι πολύ σημαντικό: ο κανόνας δεν σημαίνει ότι η αναλογία είναι η ίδια, ότι δηλαδή το 20% αποδίδει το 80%. Οι αριθμοί αυτοί είναι ένας απλός τρόπος για να περιγράψουμε μια γενικότερη ιδέα. Σε μια πραγματική περίπτωση, μπορεί να είναι είτε 10% και 90% τα αντίστοιχα ποσοστά, ή 30% και 70% ή κάποια άλλη σχέση. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι ότι ένα σχετικά μικρό μέρος των αιτιών μπορεί να δημιουργεί ένα πολύ μεγάλο μέρος του αποτελέσματος (θετικού ή αρνητικού).

Άρα, ο κανόνας 80/20 δεν μας λέει “κάνε λιγότερη δουλειά”. Μας λέει κάτι διαφορετικό και πιο χρήσιμο: “Μάθε να βρίσκεις ποια δουλειά, ή δραστηριότητα, ή μελέτη, ή συναναστροφή, ή πληροφόρηση έχει τη μεγαλύτερη αξία”. Όταν έχεις πολλά πράγματα να κάνεις, μην ρωτάς μόνο “Πώς θα τα προλάβω όλα;”. Ρώτα πρώτα “Ποια από αυτά είναι πραγματικά σημαντικά και θα κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά;”.

Αν πρέπει να θυμάστε μόνο μία φράση από τον κανόνα του Pareto, ας είναι αυτή: Δεν έχουν όλα τα πράγματα την ίδια σημασία. Βρείτε τα λίγα πράγματα που φέρνουν το μεγαλύτερο αποτέλεσμα και δώστε εκεί την μεγαλύτερη προσοχή σας. Αυτή είναι η βασική ιδέα του 80/20.

Σε μια εποχή όπου καθημερινά δεχόμαστε τεράστιο όγκο πληροφοριών, επιλογών και ερεθισμάτων, ο κανόνας 80/20 αποκτά ιδιαίτερη σημασία, γιατί μας βοηθά να μην αντιμετωπίζουμε τα πάντα ως εξίσου σημαντικά. Μας θυμίζει ότι, μέσα σε όλη αυτή την πολυπλοκότητα, υπάρχουν συνήθως λίγες πληροφορίες, αποφάσεις, ενέργειες ή αιτίες που έχουν πολύ μεγαλύτερη επίδραση από τις υπόλοιπες.

Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι να γνωρίζουμε τα πάντα ή να ασχολούμαστε με τα πάντα, αλλά να μπορούμε να ξεχωρίζουμε το ουσιώδες από το δευτερεύον. Το ίδιο ισχύει και για τις κοινωνικές σχέσεις και δραστηριότητες, την ενημέρωση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και την κατανάλωση.

Σε μια κοινωνία υπερπληροφόρησης, μάρκετινγκ, ψυχολογικών επιχειρήσεων, και πλαδαρής πολυλογίας, το 80/20 λειτουργεί σαν ένα νοητικό φίλτρο: μας βοηθά να περιορίζουμε τον “θόρυβο”, να συγκεντρωνόμαστε σε ό,τι έχει πραγματική σημασία και να χρησιμοποιούμε καλύτερα τον περιορισμένο χρόνο, την προσοχή και την ενέργειά μας. Όσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα πολυπλοκότητας, πληροφορίας και κοινωνικής αλληλεπίδρασης γύρω μας, τόσο πιο σημαντική γίνεται η ικανότητα να αναγνωρίζουμε τα λίγα πράγματα που πραγματικά κάνουν τη μεγάλη διαφορά.

Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε λοιπόν πως αυτές οι προσωπικές – κοινωνικές ιστορίες που φτάνουν στα γραφεία των ψυχολόγων και των ψυχιάτρων συναντιούνται νοητά η μια με την άλλη, συνθέτοντας το μωσαϊκό της γέφυρας πάνω στην οποία περπατά η ιστορία του παρόντος διερχόμενη από τη νεωτερική στη λεγόμενη “μετανεωτερική” περίοδο. Οι ιστορίες αυτές μοιάζουν με θραύσματα καθημερινής πραγματικότητας που περιγράφουν με βιωματικό τρόπο τις εσωτερικές αντιφάσεις των ατόμων των οποίων οι σταθερές και οι έως σήμερα αυτονόητες αξίες μοιάζουν να αμφισβητούνται.

Των ατόμων που αισθάνονται πως η γλώσσα και τα συμβολικά οχήματα επικοινωνίας, δηλαδή οι λέξεις, μοιάζουν να απεκδύονται τα έως σήμερα γνωστά νοήματά τους και “κούφιες”, να επανέρχονται είτε ως προσχήματα, είτε με νέα περιεχόμενα στο πλαίσιο μιας οργουελιανής προοπτικής της γλώσσας, όπου κάθε τι “κοινό” (μεταξύ των οποίων πρωτίστως η ίδια η κοινή λογική), μετατρέπονται σε κάτι αλλότριο και “σχετικό”, καθιστώντας την στοιχειώδη επικοινωνία όλο και πιο δύσκολη με όλους τους άλλους· πρώτα απ’ όλα με τους οικείους, με τους συμπολίτες, αλλά τελικά και με τον ίδιο τον εαυτό. Πρόκειται για μια ανθρωπολογικού τύπου μετάλλαξη που τείνει στην απανθρωποποίηση του είδους.

Αναζητώντας το νόημα

Μέσα από αυτά τα θραύσματα καθημερινής πραγματικότητας που εκτείνονται από τις διαπροσωπικές σχέσεις, την επικοινωνία, την εκπαίδευση, την εργασία έως τις ταυτότητες, τις νοοτροπίες και τις νέες χρηστοήθειες, χαρτογραφούνται λοιπόν οι συνθήκες μέσα στις οποίες ζει το σύγχρονο άτομο. Εκείνες τις συνθήκες που καθορίζουν την συνείδηση, τις συμπεριφορές και τις στάσεις του. Τις συνθήκες επίσης που συνεισφέρουν καθοριστικά στη δυσφορία του και συμβάλλουν στη διαμόρφωση του αιτήματός του για ψυχολογική υποστήριξη.

Μέσα σε αυτό το κλίμα γενικευμένης ψυχικής δυσφορίας, αλλά συγχρόνως και ακραίας εξατομίκευσης, το νόημα της ζωής για τους περισσότερους ανθρώπους γυρνάει γύρω από το σώμα και τον εαυτό τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η ψυχολογία και η ψυχιατρική αναδεικνύονται σε “mainstream” επιστήμες, γεγονός που συμβάλλει καθοριστικά στην “μοδάτη” εμπορευματοποίησή τους.

Φτάνουμε λοιπόν σε μια λογική της εύκολης, γρήγορης και επιφανειακής ανακούφισης των συμπτωμάτων και οι παροχές ψυχικής υγείας διέρχονται από τις εξής Συμπληγάδες Πέτρες:

A) Μια εργαλειακή, στενά βιολογίζουσα, “νεο-θετικιστική” αντιμετώπιση των ψυχολογικών και ψυχοσωματικών προβλημάτων, η οποία υλοποιείται σχεδόν αποκλειστικά από φαρμακευτικές αγωγές. Δηλαδή, ανάγονται όλα τα συμπτώματα και οι διαταραχές στη βιολογική υπόσταση του ατόμου.

Β) Μια “ανάλαφρη ψυχολογία” της καθημερινής ζωής που αποσπασματικά και εξίσου εργαλειακά, αλλά αυτή τη φορά με τεχνικές “διαπροσωπικής διαχείρισης” (ευχολόγια, φιλικές συμβουλές διατυπωμένες με επιστημονοφανή τρόπο, προσεγγίσεις τύπου human relations κλπ), επιχειρεί επιφανειακά να αντιμετωπίσει τα προβλήματα κουκουλώνοντας τα όπως όπως, με συνταγές κοινωνικής επιτυχίας και ατομικής ευημερίας.

Σε αυτό το δίπολο εγκλωβίζονται συχνά πρώτοι από όλους οι διάφοροι περιφερόμενοι “ειδικοί” ψυχικής υγείας.  Κατ’ επέκταση και τα άτομα που απευθύνονται για βοήθεια στους “ειδικούς” αυτούς.

Παράλληλα, ανθεί μια αγορά που απαρτίζεται από εμπόρους υπηρεσιών ψυχοσωματικής υγείας και ευεξίας, δηλαδή στην πλειοψηφία τους από κατά φαντασίαν ορθολογιστές, (αλλά και κατά φαντασίαν μάγους) της σύγχρονης, κατά κύριο λόγω εξαμερικανισμένης μεταφυσικής. Άλλοτε με και άλλοτε, πολύ συχνά, χωρίς βασικές σπουδές στην ιατρική ή στην ψυχολογία.

Μια αποβλακωτική επιστημονοφανής μπουρδολογία

Μέσα σε αυτό το τοπίο πρόχειρης εμπορευματοποίησης της ψυχικής υγείας θα πρέπει επομένως να προσθέσουμε όλους εκείνους που χωρίς βασικές σπουδές ψυχολογίας ή ιατρικής και ψυχιατρικής ειδικότητας, διατείνονται με πολλή σοβαρότητα πως παρέχουν υπηρεσίες “ψυχολογικής υποστήριξης”, βασιζόμενοι σε εξειδικεύσεις και σε σεμινάρια (μεγάλης ή μικρής διάρκειας) σε διάφορα “κέντρα”, όπως υποτίθεται, σε διάφορες “θεραπευτικές προσεγγίσεις”.

Πολλοί άλλωστε έχουν αποκτήσει μεταπτυχιακά ή ακόμα και διδακτορικά διπλώματα από ιδιωτικά ή και δημόσια ακαδημαϊκά ιδρύματα, χωρίς παρ’ όλα αυτά να έχουν βασικές σπουδές στο αντικείμενο της Ψυχολογίας ή της Ψυχιατρικής. Επομένως, ας αναρωτηθούμε:

• Οι βασικές σπουδές είναι απαραίτητες ως προϋπόθεση για την άσκηση ενός επιστημονικού επαγγέλματος στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης επιστήμης ή όχι;
• Πόσοι θα πήγαιναν ως ασθενείς σε έναν “γιατρό” που έχει βασικές σπουδές φιλόλογου, μηχανικού, ψυχολόγου ή ανθρωπολόγου;
• Θα μπορούσε ένας οικονομολόγος ή φιλόλογος ή νομικός ή αρχιτέκτονας να δηλώσει “Σύμβουλος Οφθαλμιατρικής Υγείας” ή “Καρδιοθεραπευτής” ή “Ειδικός Σπληνοχειρουργός” και να νομιμοποιείται να “θεραπεύει”;
• Πόσοι οικονομολόγοι ή αισθητικοί ή κοινωνιολόγοι έγιναν γιατροί επειδή έκαναν απλώς και μόνο κάποιο μεταπτυχιακό στην ιατρική ή κάποια ταχύρρυθμη μετεκπαίδευση σε κάποια ιατρική εξειδίκευση ή κάποια τριετή εκπαίδευση στην χειρουργική ή τη θεραπεία του καρκίνου;
• Όμως γιατί ένας οικονομολόγος ή φιλόλογος ή νομικός ή αρχιτέκτονας μπορεί να δηλώσει “Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας” ή “Ψυχοθεραπευτής” και να ασκεί κλινικό έργο ως “Ψυχολόγος”;

Παρατηρούμε επομένως πως τα προβλήματα που διαπιστώνονται στην κατάσταση της ψυχικής υγείας στην σύγχρονη Ελλάδα δεν αφορούν μόνο τις κρατικές ελλείψεις, την υποχρηματοδότηση και την απαξίωση των δημοσίων υπηρεσιών ψυχικής υγείας που αποτελούν, παρά το διαρκώς αυξανόμενο αίτημα για υποστήριξη, τον τελευταίο τροχό της αμάξης, αλλά συνδέεται επίσης με το ευρύτερο επιστημολογικό χάος που παρατηρείται στις κοινωνικές επιστήμες και ιδιαζόντως σε εκείνη της εντελώς ανοχύρωτης επιστήμης της ψυχολογίας.

Ένα επιστημολογικό χάος που κατά την εφαρμογή της επιστήμης αυτής στην κλινική ιδίως πράξη, δημιουργεί σύγχυση και κυρίως ασάφεια σε σχέση ακριβώς με αυτά τα πεδία εφαρμογής. Να σημειώσουμε πως κάτι τέτοιο βέβαια δεν συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες δυτικές χώρες.

Συγχρόνως, η ψυχολογία τείνει να μετατρέπεται σε “ιδεολογική σάλτσα” και μάλιστα πολιτικώς ορθή. Μπαίνει λίγο πολύ παντού, εισαγόμενη σε όλες τις καθημερινές συζητήσεις δια της “ψυχολογιοποίησης” των πάντων. Επιστημονοφανώς εκλαϊκευόμενη στο λόγο όλων, χάνει  την “ουσία των αντικειμένων της” (το κοινωνικό, ιστορικά εγγεγραμμένο στο παρόν, ανθρώπινο άτομο) – όπως χάνει τις μεθόδους και τα επιστημονικά της ερείσματα. Μάλιστα αυτό γίνεται πιο έκδηλο όσο μετατρέπεται – όλο και πιο συχνά πλέον- σε “επάγγελμα της μόδας”. Να διευκρινίσουμε πως με τον όρο “Ψυχολογιοποίηση” εννοούμε την «εγκαθίδρυση ενός ψυχολογικού ντετερμινισμού, ενός δεσμού αιτιότητας ανάμεσα σε μια κοινωνική συμπεριφορά ή μια ιδεολογική τοποθέτηση και τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά που την προκάλεσαν». (Παπαστάμου Σ. Ψυχολογιοποίηση, εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα: 1989, σ.19)

Στο όνομα λοιπόν του εκδημοκρατισμού της γνώσης, δηλαδή της εκλαΐκευσης της, αναπτύχθηκε μια αποβλακωτική επιστημονοφανής μπουρδολογία, που σε όλους σχεδόν τους τομείς (την οικονομία, την κοινωνιολογία, την ιστορία, την φιλοσοφία, την ψυχολογία ακόμα και την κοσμολογία ή την αστρονομία κλπ.), φαίνεται να συναρπάζει όλους τους αφελείς και τους ημιμαθείς που ψαρεύουν γνώσεις από εδώ και από εκεί, δηλαδή αποσπασματικές πληροφορίες και ασαφείς εννοιολογικές κατασκευές περί παντός επιστητού. Βεβαίως, να σημειώσουμε πως το διαδίκτυο διευκόλυνε ιδιαίτερα αυτή τη διαδικασία.

Φτάνοντας προς το τέλος, θα ήταν ίσως χρήσιμο να υπογραμμίσουμε ότι ο ψυχολόγος που σέβεται τον εαυτό του, την επιστήμη και το λειτούργημά του (αλλά και ο ψυχίατρος, του οποίου δεν θα πρέπει προφανώς να παραγνωρίζουμε την γόνιμη οπτική γωνία προσέγγισης των κλινικών προβλημάτων), οφείλουν μεταξύ άλλων να προσεγγίζουν το αίτημα των ατόμων για υποστήριξη μέσα από μια συνθετική, κοινωνιοκεντρική προσέγγιση των ψυχικών δυσκολιών, η οποία δίνει βάση στην κοινωνική, πολιτισμική και ιστορική εγγραφή του ατομικού συμπτώματος.

Όχι μόνο το πως…

Με άλλα λόγια, οφείλει να μην επικεντρώνεται μόνο στο ΠΩΣ να υποστηριχθεί ψυχολογικά ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος που υποφέρει ψυχοσωματικά και ψυχικά, αλλά ν’ ασχοληθεί ταυτόχρονα με το ΓΙΑΤΊ έφτασε να υποφέρει σε τέτοιο βαθμό, από τόσο νεαρή ηλικία, τόσο συχνά και τόσο γενικευμένα. Συγχρόνως ο ειδικός, ψυχίατρος ή ψυχολόγος, οφείλει στο πλαίσιο της επιστήμης που θεραπεύει να αναρωτηθεί:

• Πού αποσκοπεί ο εντυπωσιακός σημερινός πολλαπλασιασμός των ψυχικών διαταραχών;
• Ποια η σχέση της αύξησης των διαφόρων διαγνώσεων με τον εναγκαλισμό της φαρμακοβιομηχανίας με την ψυχιατρική;
• Γιατί τα συμπτώματα, που άλλοτε αποτελούσαν εκδηλώσεις – εκφράσεις δυσφορίας – και εντάσσονταν σε ευρύτερες διαγνωστικές κατηγορίες – τείνουν να αποτελούν στις πρόσφατες, αναθεωρημένες εκδόσεις των Διαγνωστικών Εργαλείων αυτόνομες και ανεξάρτητες διαταραχές;
• Πώς εξηγείται ο όλο και αυξανόμενος αριθμός διαγνώσεων σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, πέραν από την κάπως γλυκανάλατη και προσχηματική ερμηνεία, η οποία ισχυρίζεται πως πλέον υπάρχουν οι δομές και οι ειδικοί για να διαγνώσουν αυτό που σε προηγούμενες ιστορικές περιόδους υπήρχε εξίσου, αλλά παρέμενε αδιάγνωστο;
• Πώς ακριβώς θα μπορούσε να λειτουργήσει “ψυχοθεραπευτικά” μια κλινική παρέμβαση που αντιμετωπίζει την ανθρώπινη ψυχική κατάσταση αποσπασματικά, κατακερματισμένα και εργαλειακά;
• Η ψυχιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής δεν οδηγεί άραγε  σε μια τάση παθολογικοποίησης όλων των συνηθισμένων ψυχικών διακυμάνσεων του κοινωνικού ατόμου, οι οποίες συνήθως απορρέουν από (ή συνδέονται με) δυσκολίες/αλλαγές/απώλειες/ματαιώσεις/απογοητεύσεις, με τις οποίες όλα τα άτομα “κανονικά” θα έρθουν αντιμέτωπα κάποιες, (ενδεχομένως και πολλές) φορές στη ζωή τους;
• Ποιο είναι το διαγνωστικό όριο, πέραν από το οποίο, πραγματοποιούνται καταχρηστικές διαγνώσεις που βαφτίζουν “διαταραχές” φυσιολογικές ενδεχομένως εκφάνσεις των ατομικών συμπεριφορών;
• Τελικά, ποιες είναι (ή έστω, ποιες θα “έπρεπε” να είναι) οι σχέσεις της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας με τις επικρατούσες κοσμοθεωρίες και ιδεολογίες περί των σχέσεων του ατόμου με την κοινωνία;

Ώστε να βάλουμε τη βάση μιας πραγματικής διεπιστημονικότητας σε θεωρητικό/επιστημονικό, αλλά και εφαρμοσμένο επαγγελματικό επίπεδο. Για να μην είναι πια η “διεπιστημονικότητα” ένα άλλοθι προχειρότητας ή ακόμα χειρότερα, μια δύσπεπτη “σούπα λέξεων”.

Σημ.: Το άρθρο αποτελεί τμήμα της εισήγησης στο Εργαστήριο για την Ψυχική Υγεία, 23/11/2025, που πραγματοποιήθηκε στην “Λεόντειο”, στο πλαίσιο του 2ου  Επιστημονικού Συνεδρίου “Περί του Υπαρξιακού Προβλήματος”, με θέμα: “Προκλήσεις και Αδιέξοδα της Ψυχικής Υγείας στην σύγχρονη Ελλάδα”.

«Ο υφυπουργός Εξωτερικών, Χάρης Θεοχάρης, σε ένα νέο κρεσέντο αλαζονείας, -από αυτά που πιάνουν συχνά τα στελέχη της κυβέρνησης-, χαρακτήρισε τα κόμματα πλην της Νέας Δημοκρατίας, ως ‘κόμματα των κακομοίρηδων’», ανέφερε η σχετική ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ που συνεχίζει:

«Για το κυβερνητικό στέλεχος είναι… ‘κακομοίρηδες’ οι Έλληνες πολίτες που κάνουν άλλη πολιτική επιλογή στην κάλπη. Προφανώς, ο κ. Θεοχάρης ξεχνά ότι στο όνομα και των… ‘κακομοίρηδων’ ασκεί τα καθήκοντά του και απολαμβάνει τα υπουργικά του προνόμια». Τέλος, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπογράμμισε πως τα στελέχη της ΝΔ «προσβάλλουν και διαιρούν συνειδητά την ελληνική κοινωνία».

Υπενθυμίζεται ότι σε τηλεοπτική αντιπαράθεση στο Action24 με το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ Τόνια Αντωνίου, ο κ. Θεοχάρης επιχείρησε να υπερασπιστεί την κυβερνητική εικόνα για την οικονομία, φτάνοντας στο σημείο να χαρακτηρίσει “κακομοίρηδες” όσους, όπως υποστήριξε, εκπροσωπούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης, την ώρα που η Νέα Δημοκρατία, κατά τον ίδιο, εκπροσωπεί τους “νοικοκύρηδες”.

Μάλιστα, όταν η κ. Αντωνίου τον ρώτησε αν αποκαλεί “κακομοίρη” τον άνθρωπο που δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα, ο υφυπουργός απάντησε πως «εσείς τον χαρακτηρίζετε», επιμένοντας στη συγκεκριμένη ρητορική. Στη συνέχεια, επιχείρησε να παρουσιάσει τη Νέα Δημοκρατία ως «λαϊκό κόμμα», υποστηρίζοντας ότι εκπροσωπεί «τους ανθρώπους οι οποίοι τα βγάζουν πέρα με δυσκολία».

Η Ελλ. Λύση και η ΕΛ.Α.Σ.

«Για τους “καβαλημένους” της Νέας Δημοκρατίας η πολιτική επιστήμη είναι ανίκανη να παρακολουθήσει τις δηλώσεις τους. Ειδική πλέον επιστήμη για αυτούς τους καβαλημένους είναι η επιστήμη της ψυχιατρικής. Αφού φτωχοποίησαν τον Ελληνα και τον κατήντησαν κακομοίρη, τώρα τον λοιδωρούν και από πάνω», αναφέρει σε δήλωσή του ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος.

«Για εμάς», τονίζει ο αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛΑΣ, Κώστας Καρπουχτσής, «οι πραγματικοί νοικοκύρηδες είναι οι άνθρωποι που δουλεύουν, παράγουν και πληρώνουν. Αυτούς τους ανθρώπους η Νέα Δημοκρατία έχει ξεχάσει και πλέον θεωρεί κακομοίρηδες. Και αυτοί ζητούν αλλαγή».

«Ποιοι είναι τελικά οι ‘νοικοκύρηδες’ για τη ΝΔ; Οι ‘Φραπέδες’, οι ‘Ferrari’ και οι ‘Χασάπηδες’;», συνεχίζει ο κ. Καρπουχτσής. «Η Νέα Δημοκρατία έχει ξεχάσει ποιοι είναι οι πραγματικοί νοικοκύρηδες αυτής της χώρας».

«Και το 70% της κοινωνίας ζητά πολιτική αλλαγή. Δηλαδή όλοι αυτοί είναι οι κακομοίρηδες’;», ρωτά την κυβέρνηση.

Από την εισβολή του 1974 όλες οι κυβερνήσεις αναφέρονται σε αμυντική θωράκιση. Αυτή η ενίσχυση θεωρήθηκε από πολλούς στο παρελθόν ως επένδυση στο κενό, ως χαμένα λεφτά. Έφθασαν δε στο σημείο να αναπτύσσουν θεωρίες για «ανοχύρωτες πολιτείες». Τούτο βέβαια δεν ήταν πολιτική θέση, αλλά τουριστική θεώρηση του Κυπριακού προβλήματος. Ωστόσο,  αν αυτή η θεώρηση συνδυάζεται με την προσέγγιση της προσαρμογής στις τουρκικές αξιώσεις, τότε δεν είναι τουριστική. Δείχνει τάσεις αυτοχειρίας.

Η συνεχιζόμενη κατοχή εδαφών, οι απειλές που εκτοξεύει η Άγκυρα, η προώθηση πολιτικών γκριζαρίσματος περιοχών και προβολής επεκτατικών επιδιώξεων, επιβάλλει την υιοθέτηση μιας αποτρεπτικής στρατηγικής, που περιλαμβάνει και αναβαθμισμένες συνεργασίες. Σε ό,τι αφορά τις συνεργασίες θα πρέπει να αναφερθεί το εξής: Συχνά από Λευκωσία και Αθήνα διατυπώνεται η θέση πως αυτές οι συνεργασίες δεν στρέφονται εναντίον οποιουδήποτε. Τι αποσκοπεί αυτή η αναφορά; Αν λέγεται αυτό για να καθησυχάσει την κατοχική Τουρκία, τότε πρόκειται για λανθασμένη προσέγγιση.

Η Κύπρος κάνει τον αυτονόητο

Η αμυντική θωράκιση και οι συνεργασίες έχουν προδήλως σχέση και με τη συμπεριφορά της Τουρκίας. Τις επιδιώξεις της, την επιθετικότητα της, τη συνεχιζόμενη κατοχή εδαφών της Κύπρου. Γι’ αυτό και γίνονται κινήσεις, στο πεδίο των εξοπλισμών και των συνεργασιών.

Οι σχεδιασμοί αυτοί συνδέονται ευθέως με την αντιμετώπιση της τουρκικής επιθετικότητας. Και το γνωρίζει τούτο η Άγκυρα και γι’ αυτό το λόγο αντιδρά. Βέβαια, τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα, θα πρέπει να σχεδιάζουν έχοντας υπόψη και τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις και το ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν. Αυτό το κομμάτι συνδέεται με στρατηγικές αναβάθμισης του ρόλου μας. Ούτε η Ελλάδα, ούτε η Κύπρος,  έχουν την πολυτέλεια της στρατικοποίησης της έντασης. Την ίδια ώρα, όμως, δεν μπορούν να μη διασφαλίζουν την άμυνα τους έναντι της τουρκικής επιθετικότητας.

Είναι ξεκάθαρο ότι η Τουρκία βρίσκεται πάντα απέναντι στις όποιες ενέργειες της Λευκωσίας. Για να ακυρώνει σχεδιασμούς της, αλλά και να την πιέζει ώστε να υποταχθεί. Με συστηματικό τρόπο η Τουρκία επιχειρεί να εμποδίσει την Κυπριακή Δημοκρατία να αποκτήσει στρατηγικά ερείσματα στον τομέα της ασφάλειας, της άμυνας, της ενέργειας. Να αποκτήσει μέσω συνεργασιών πλεονεκτήματα. Όπως απέκτησε με την ένταξή της στην ΕΕ. Αυτή η προσπάθεια για την Τουρκία είναι γεωστρατηγικής σημασίας  καθώς θεωρεί πως εάν δεν επιβληθεί θα απωλέσει σημαντικά πλεονεκτήματα στο πεδίο της επιρροής και του ελέγχου στην ευρύτερη περιοχή.

Η Άγκυρα αισθάνεται ότι οι κινήσεις που γίνονται επηρεάζουν τις δικές της επιλογές και επιδιώξεις. Γι’ αυτό και τεντώνει το σχοινί, αντιδρά και φωνάζει.  Με την τακτική αυτή η κατοχική πλευρά θέλει να προκαλέσει φόβο και ανασφάλεια σε Αθήνα και Λευκωσία. Θέλει να ξυπνάει το φοβικό σύνδρομο που κυνηγά τους προσαρμοστικούς σε Ελλάδα και Κύπρο.

Είναι πρόδηλο ότι το στρατιωτικό δόγμα της κατοχικής δύναμης παραμένει το ίδιο από το 1974:  Επιθετική διάταξη δυνάμεων, που βρίσκονται σε ετοιμότητα από τον Έβρο μέχρι την Κύπρο με μόνιμο στόχο να ελέγξει την περιοχή. Και η απάντηση από ελληνικής πλευράς;  Η πλήρης ενεργοποίηση του αμυντικού δόγματος, που καλύπτει από τον Έβρο μέχρι την Κυπριακή Δημοκρατία.

Τους κινδύνους μιας έκρηξης ή πυρκαγιάς στην Πλάκα είχαν επισημάνει κάτοικοι της περιοχής περίπου έναν χρόνο πριν από το περιστατικό της 5ης Οκτωβρίου 2025 στην οδό Λυσικράτους. Σε επιστολή προς τις αρμόδιες υπηρεσίες περιέγραφαν τι θα μπορούσε να συμβεί σε περίπτωση διαρροής φυσικού αερίου ή βραχυκυκλώματος και ζητούσαν να πραγματοποιηθεί άσκηση πυρόσβεσης. Όπως καταγγέλλουν, δεν έλαβαν απάντηση.

Σύμφωνα με την “Καθημερινή”, η Κίνηση Κατοίκων Πλάκας είχε απευθυνθεί στο αρχηγείο του Πυροσβεστικού Σώματος, κοινοποιώντας την επιστολή στο υπουργείο Πολιτικής Προστασίας και στον Δήμο Αθηναίων. Στόχος της άσκησης που ζητούσαν ήταν να εντοπιστούν πιθανές δυσκολίες στην πρόσβαση και στον συντονισμό των υπηρεσιών προτού υπάρξει έκτακτη ανάγκη.

Στην επιστολή τους οι κάτοικοι εξέφραζαν φόβους ότι μια φωτιά σε κατάστημα, χώρο εστίασης ή κατοικία θα μπορούσε να εγκλωβίσει ανθρώπους. Ζητούσαν να εξεταστεί ο συντονισμός της Πυροσβεστικής, της Αστυνομίας, του Δήμου, του ΔΕΔΔΗΕ και της Εταιρείας Διανομής Αερίου Αττικής. «Απευθυνθήκαμε δύο φορές στην Πυροσβεστική και κοινοποιήσαμε το κείμενο και στους αρμόδιους αντιδημάρχους. Δεν υπήρξε ανταπόκριση», δήλωσε στην Καθημερινή η πρόεδρος της Κίνησης Κατοίκων Πλάκας, Σοφία Παρασκευοπούλου.

Επιχειρήσεις της Πυροσβεστικής

Για την επιχείρηση έρευνας και διάσωσης ακολουθήθηκε το προβλεπόμενο πρωτόκολλο που εφαρμόζεται σε περιπτώσεις κατάρρευσης κτιρίου, όπως μετά από σεισμό. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις αξιοποίησαν ειδικό εξοπλισμό, μεταξύ άλλων γεώφωνο και κάμερες, προκειμένου να εντοπιστούν τυχόν εγκλωβισμένοι, ενώ στην επιχείρηση συμμετείχαν και ειδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι.

Στο σημείο επιχειρούν 30 πυροσβέστες με 6 οχήματα, εκ των οποίων δύο ειδικά διασωστικά οχήματα της 1ης ΕΜΑΚ, καθώς και 3 σκύλοι έρευνας διάσωσης, ενώ ο Δήμος Αθηναίων έχει διαθέσει μηχανήματα για την υποστήριξη του έργου και την απομάκρυνση των υλικών.

Παράλληλα, στο σημείο βρίσκεται κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, το οποίο έχει αναλάβει τη διερεύνηση των αιτιών της έκρηξης. Οι αρμόδιες υπηρεσίες καταγράφουν τον χώρο, συλλέγουν στοιχεία και εξετάζουν όλα τα δεδομένα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαλεύκανση των συνθηκών κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η έκρηξη.

Το χρονικό της τραγωδίας στην Πλάκα

Η ισχυρή έκρηξη που σημειώθηκε το πρωί της Παρασκευής στην οδό Λυσικράτους, στην Πλάκα, εξελίχθηκε σε μία από τις πιο πολύνεκρες τραγωδίες των τελευταίων ετών στο κέντρο της Αθήνας, με τον τελικό απολογισμό να φτάνει τους έξι νεκρούς.

Η έκρηξη σημειώθηκε λίγο μετά τις 07:30, προκαλώντας κατάρρευση μεγάλου τμήματος του κτηρίου και εκτεταμένες ζημιές σε γειτονικά ακίνητα και σταθμευμένα οχήματα. Το ωστικό κύμα έγινε αισθητό στην ευρύτερη περιοχή, ενώ άμεσα κινητοποιήθηκαν ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής και της ΕΜΑΚ.

Από τις πρώτες ώρες έγινε γνωστό ότι υπήρχαν άνθρωποι εγκλωβισμένοι στα χαλάσματα. Οι διασώστες άρχισαν να απομακρύνουν τμήμα-τμήμα τα συντρίμμια, χρησιμοποιώντας ειδικό εξοπλισμό και εκπαιδευμένους σκύλους. Καθώς περνούσαν οι ώρες, οι ελπίδες λιγόστευαν. Οι σοροί εντοπίζονταν διαδοχικά, ενώ η επιχείρηση συνεχίστηκε και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Το Σάββατο οι έρευνες επικεντρώθηκαν στα τελευταία σημεία του κατεστραμμένου κτιρίου, όπου εκτιμάτο ότι βρίσκονταν οι δύο άνθρωποι που εξακολουθούσαν να αγνοούνται.

Το μεσημέρι εντοπίστηκαν και οι δύο τελευταίες σοροί, ανεβάζοντας τον αριθμό των θυμάτων στους έξι και ολοκληρώνοντας το σκέλος της επιχείρησης που αφορούσε τους αγνοούμενους. Πλέον το βάρος πέφτει στη διερεύνηση του τι προκάλεσε την έκρηξη. Μεταξύ των ενδεχομένων που εξετάζονται βρίσκεται η διαρροή αερίου, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει οριστικό επίσημο πόρισμα. Παράλληλα, συνεχίζονται οι αυτοψίες στα γειτονικά κτίρια που υπέστησαν ζημιές, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν είναι ασφαλή και κατοικήσιμα.

Ο εντοπισμός των νεκρών

Υπενθυμίζεται ότι βρέθηκε πρώτα η σορός της μίας Αμερικανίδας υπηκόου γύρω στις 2:30 τη νύχτα και αργότερα εντοπίσθηκε ο σύζυγός της, ενώ εν συνεχεία εντοπίσθηκαν και οι σοροί του ηλικιωμένου ζευγαριού, της 75χρονης Ελληνίδας και του 78χρονου Βρετανού συζύγου ή συγκατοίκου της. Ο άνδρας είχε κινητικά προβλήματα και δεν έβγαινε έξω εδώ και ένα μήνα.

Γύρω στις 14:00 εντοπίσθηκαν δυστυχώς νεκροί και οι τελευταίοι δύο αγνοούμενοι. Οι Αμερικανοί υπήκοοι, δύο ζευγάρια, είχαν μισθώσει διαμέρισμα στον πρώτο όροφο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι νεκροί τουρίστες είναι η Φλορίντα Χότζα, ο Φλορίν Χότζα, ο Ίαν Αλεξάντερ Κιρκπάτρικ και η Έρις Τσάνι -όλοι τους νέοι άνθρωποι. Συγγενής της Φλόριντα Χότζα δήλωσε ότι είχε έρθει στην Ελλάδα με τον σύζυγό της για το μήνα του μέλιτος.

«Το κτίριο που κατέρρευσε στην Πλάκα πριν από περίπου 13 ώρες πιστεύεται ότι φιλοξενούσε τα ξαδέλφια μου, τον Ίαν και τη Φλόριντα. Βρίσκονται στην Ελλάδα για το ταξίδι του μέλιτός τους», έγραψε σε ανάρτησή του στο Reddit συγγενικό τους πρόσωπο, αναζητώντας πληροφορίες, μετά και την είδηση ότι είχαν εντοπιστεί διαβατήρια με τα ονόματά τους στα συντρίμμια. Επειδή ο άλλος Αμερικανός υπήκοος έχει το ίδιο επώνυμο με την Φλορίντα, είναι πιθανόν αδελφός της, καθώς ως σύζυγος της Φλορίντα Χοτζα φέρεται ο Κιρκπάτρικ. Η Ερις Τσάνι πιθανόν να ήταν σύζυγος ή φίλη του Χότζα. Οι τρεις από τους τέσσερις νεκρους τουρίστες είναι αλβανικής καταγωγής και ζούσαν στις ΗΠΑ. Οι τέσσερίς τους είχαν νοικιάσει διαμέρισμα στον πρώτο όροφο του κτιρίου.

Η επιχείρηση έρευνας και διάσωσης βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη όλη τη νύχτα και σήμερα, με τις πυροσβεστικές δυνάμεις να απομακρύνουν σταδιακά τα υλικά του κτιρίου που κατέρρευσε. Στο σημείο επιχειρούσαν 30 πυροσβέστες με 6 οχήματα, μεταξύ των οποίων δύο ειδικά διασωστικά οχήματα της 1ης ΕΜΑΚ, καθώς και τρεις σκύλοι έρευνας και διάσωσης.

Οι διασώστες χρησιμοποίησαν και ειδικά γεώφωνα ανίχνευσης ήχου στα ερείπια, ενώ παράλληλα αξιοποιήθηκαν ειδικές κάμερες για τον εντοπισμό ανθρώπων. Κατά διαστήματα διεκόπτετο η απομάκρυνση υλικών και κάθε θόρυβος στο σημείο, ώστε να διευκολύνεται η διαδικασία εντοπισμού πιθανών εγκλωβισμένων.

Υπενθυμίζεται ότι, κατά την άφιξή τους στο σημείο το πρωί της Παρασκευής, οι πυροσβεστικές δυνάμεις είχαν απεγκλωβίσει δύο γυναίκες από παρακείμενο κτίριο επί της οδού Λυσικράτους. Οι δύο γυναίκες παραλήφθηκαν από ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ και μεταφέρθηκαν για ιατρική φροντίδα. Χθες.  κατά τη διάρκεια των ερευνών, εντοπίστηκε νωρίς το απόγευμα μία γυναικεία τσάντα που φέρεται να ανήκε σε μία από τις τουρίστριες που διέμεναν στον πρώτο όροφο. Το ότι βρέθηκε τσάντα και διαβατήρια, αλλά και το γεγονός ότι το ένα ζευγάρι των Αμερικανών δεν παρουσιάστηκε στο αεροδρόμιο ενώ είχε χθες εισιτήρια για να επιστρέψει στις ΗΠΑ, ήταν δυσοίωνη ένδειξη.

Οι μεταμοντέρνες, υπερκαταναλωτικές δυτικές κοινωνίες έχουν μοναδικό θεό το Χρήμα. Οι λειτουργίες του χρήματος αποτελούν τον μοναδικό συνεκτικό ιστό τους. Το γεγονός αυτό καθίσταται εμφανές πρωτίστως στον ρόλο που καταλαμβάνουν τα οικονομικά και τα χρηματοοικονομικά ως βασική «επιστήμη» στον χώρο της γνώσης. Ο μοναδικός θεός των κοινωνιών στην εποχή μας είναι το Χρήμα· και στον θεό του Χρήματος προσφέρεται το Αίμα που ρέει γύρω μας.

Συγχρόνως, αν προσθέσουμε την κυριαρχική παρουσία των σύγχρονων ηλεκτρονικών μέσων παρακολούθησης, θα διαπιστώσουμε τη διάλυση της ιδιωτικής ζωής των ανθρώπων. Την ελευθερία της ιδιωτικής ζωής επικαλέστηκαν οι κρατούντες ως επιχείρημα για να αποσαθρώσουν τον δημόσιο χώρο. Η απώλεια του ιδιωτικού βίου είναι το αποτέλεσμα της διάλυσης του δημοσίου βίου. Όλο και πιο συχνά  εμφανίζονται στο πεδίο της διακυβέρνησης  «καταστάσεις εξαίρεσης» ή «έκτακτης ανάγκης» οι οποίες επιβάλλονται στις κοινωνίες με αυταρχικό τρόπο ως μορφές κυριαρχίας. άσκησης της εξουσίας.

Η κατάσταση εξαίρεσης ή έκτακτης ανάγκης έχει καταστεί ‒ή τείνει να καταστεί, για να το διατυπώσω λιγότερο απόλυτα‒ πρότυπο διακυβέρνησης. Ενώ αρχικά  γινόταν αντιληπτή ως κάτι το ασυνήθιστο, μια εξαίρεση, η οποία μπορούσε να ισχύσει μόνο για περιορισμένη χρονική περίοδο, μέσω του ιστορικού μετασχηματισμού της  έχει σήμερα κανονικοποιηθεί ως μορφή διακυβέρνησης. Μέσω αυτής της έννοιας μπορούν να καταδειχθούν οι συνέπειες του μετασχηματισμού αυτού για το κράτος και τις δημοκρατίες στις οποίες ζούμε. Κύριο χαρακτηριστικό των σύγχρονων «δημοκρατιών» αλλά και του πλέγματος των διεθνών σχέσεων είναι η παράδοξη σχέση μεταξύ νόμου και ανομίας. Η κατάσταση εξαίρεσης εγκαθιδρύει μια κρυφή, αλλά θεμελιώδη σχέση μεταξύ της ύπαρξης και της απουσίας νόμου.

Είναι ολοφάνερο ότι αντιμετωπίζουμε μια παγκόσμια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης με πρόσχημα τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας  και της προστασίας του παγκοσμιοποιημένου οικονομικού υποδείγματος η οποία νομιμοποιεί ολοένα και περισσότερες αναστολές των νόμιμων και άλλων δικαιωμάτων. Το κράτος δικαίου δυνητικά αναστέλλεται. Όλο και περισσότερο «πολιτικοποιείται» η ζωή, η «γυμνή ζωή», η «ιερή ζωή», οδηγώντας σε καταστάσεις που λίγο απέχουν από τον ολοκληρωτισμό. Το πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση είναι η απόφαση να δοθεί η πρωτοκαθεδρία στο ιδιωτικό επί του δημοσίου, ως αποτέλεσμα διεκδίκησης της απόλαυσης της γυμνής ζωής.

Όμως το πλέον συνταρακτικό, και υπό μια έννοια παράδοξο, είναι το ότι οι άνθρωποι της Δύσης «πείθονται» για την ανάγκη αυτών των μέτρων, οδηγούμενοι σε κατάσταση εθελοδουλίας. Ο ψυχισμός τους έχει εξαντληθεί. Μάλιστα, αποδέχονται με περίεργη παθητικότητα τις πρακτικές των πολιτικών τους ηγεσιών. Το ότι οι  κοινωνίες της Δύσης ζουν σε μια απολύτως παραιτημένη εποχή  πιστοποιείται από τη μη αποδοχή κανενός θετικού Απολύτου.

Μοναδικές υποψήφιες για το Απόλυτο είναι οι Αρνητικές πράξεις. Σήμερα η πάταξη της Παγκόσμιας Τρομοκρατίας με σειρά πολεμικών επεμβάσεων στις χώρες της Μέσης Ανατολής καθώς και τιμωρία της ολιγαρχικής Ρωσίας, χθες ο αγώνας κατά της «Αυτοκρατορίας του Κακού» και των ολοκληρωτικών καθεστώτων με αιχμή την παρωδία «των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Στον βωμό αυτών των Αρνητικών Πράξεων θυσιάζεται «ενσυνείδητα» ό,τι είχε κερδηθεί στο μέτωπο της Δημοκρατίας με την ανάπτυξη του βιομηχανικού καπιταλισμού, της αστικής τάξης και τη δυναμική έλευση στο προσκήνιο της Ιστορίας του συγκροτημένου εργατικού κινήματος.

Μια εποχή χωρίς πυξίδες

Πού οδεύει η ιστορική εποχή της μετανεωτερικότητας και της μαζικής δημοκρατίας, στον αστερισμό της οποίας βρισκόταν σε πλανητικό επίπεδο το μεγαλύτερο σχεδόν μέρος του  20ού αιώνα; Τι μας επιφυλάσσει το μέλλον δεν είναι εύκολο να ειπωθεί, παρότι το ερώτημα αυτό ταλανίζει το μυαλό των ανθρώπων κάθε κοινωνικής τάξης, έθνους, φύλου και ομάδας. Θεωρούμε, ωστόσο, πως κάποια απάντηση δίνουν οι ΗΠΑ· ή, ορθότερα, η πραγματικότητα των κοινωνικών διεργασιών στις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ δείχνουν τον δρόμο για τις μελλοντικές κοινωνικές εξελίξεις στις χώρες της Δύσης και, έστω με κάποια υβριδική μορφή, στις υπόλοιπες χώρες του πλανήτη. Μπροστά μας ξεδιπλώνονται τα πρώτα αλλά σαφή δείγματα του «νέου κόσμου». Μάλιστα, η εκλογή του Τραμπ δίνει, κατά την άποψή μου, ορισμένες περισσότερο συγκεκριμένες απαντήσεις στο ερώτημα που έχει τεθεί.

Δεν αποτελεί καμία μεγάλη ανακάλυψη ότι οι ΗΠΑ αποτελούν τον προπομπό των εξελίξεων στον Δυτικό κόσμο, δεδομένης της ηγετικής θέσης που κατέχουν. Πολύ περισσότερο δε,  επειδή δεν ηγούνται  απλώς, αλλά και ηγεμονεύουν με την Γκραμσιανή έννοια του όρου. Με απλά λόγια, τα πολιτιστικά, καλλιτεχνικά και κοινωνικά ρεύματα φθάνουν πια στον υπόλοιπο κόσμο από τις ΗΠΑ. Εκεί γεννιούνται, αναπτύσσονται και στη συνέχεια εξαπλώνονται πρωταρχικά στην Ευρώπη και στη συνέχεια στον υπόλοιπο κόσμο.

Εντούτοις, οι εξελίξεις στην οικονομία και στην τεχνολογία με το τεράστιο βάρος τους αποτελούν ίσως  τους τους πλέον «αντικειμενικούς» οδηγούς των μελλοντικών εξελίξεων. Επιγραμματικά, υποστηρίζουμε ότι: Ο καπιταλισμός ως οικονομικό σύστημα συνεχίζει να εξαπλώνεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη με ποικίλες μορφές, ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης των διαφόρων χωρών: χρηματοπιστωτικός στις χώρες της Δύσης, βιομηχανικός και νομισματικός στις χώρες της Ανατολικής Ασίας, υβριδικός στις υπόλοιπες χώρες. Χωρίς αντίπαλο!

Όμως η ατμομηχανή του εδράζεται στις ΗΠΑ, όπου με την εκλογή Τραμπ προσλαμβάνει τα χαρακτηριστικά ενός υπερ-καπιταλισμού, χωρίς κανόνες, χωρίς περιορισμούς, χωρίς κεντρική ρύθμιση της παραγωγής χρήματος, ‒με την αναγνώριση κεντρικού ρόλου στα κρυπτονομίσματα‒, με στοιχεία έντονου καουμπόικου εθνικισμού (υπερακόντιση της ιδιαιτερότητας του αμερικανικού έθνους) και παλαιού μερκαντιλισμού καθώς και με άμεση συνεργασία με τις εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο στόχος είναι να ελεγχθεί και να περιοριστεί οποιαδήποτε παρέμβαση ηθικής ή πολιτικής φύσης στις δραστηριότητές τους.  Αυτός ο υπερ-καπιταλισμός συντονίζεται με ισχυρές ακροδεξιές  θέσεις, στέλνοντας τα κεκτημένα της φιλελεύθερης δημοκρατίας  στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.

Πρόκειται για μια πορεία μετάβασης προς τον καισαρισμό, που σημαίνει ότι η Ιστορία επιστρέφει, ‒με μια ριζική αλλά άμορφη αποσυμπύκνωση του Πολιτικού‒, στη βιολογική εξέλιξη, «ζωοποιείται», αφού μοιάζει να έχουν εξαφανισθεί τα πολιτικά προβλήματα και να προέχουν οι καθαρώς οικονομικοί, ήτοι ζωώδεις ανταγωνισμοί, η επικυριαρχία των οποίων  θα οδηγήσει πιθανότατα σε μια νέα έξαρση και πύκνωση του Πολιτικού. Προς το παρόν, τα δείγματα είναι κυρίως ρητορικά. Ζητούμενα είναι  η μορφή και το περιεχόμενο που θα προσλάβει αυτή η νέα έξαρση και πύκνωση του Πολιτικού. Προφανώς, θα είναι έμπλεη τεχνολογικού, εκχρηματισμένου και ακροδεξιού (βλέπε τον ρόλο του Μασκ και των κρυπτονομισμάτων) περιεχομένου και θα στερείται παντελώς άλλων χαρακτηριστικών.

Τα λαϊκά στρώματα στις ΗΠΑ έχουν απωλέσει την αίσθηση ότι αποτελούν δρώντα ιστορικά υποκείμενα,  ‒την οποία η πλειονότητα των Αμερικανών ψηφοφόρων των «Πολιτειών της σκουριάς» ( Rust Belt) θεωρούν ότι θα  αποκαταστήσει ο σχεδόν ογδοντάχρονος δισεκατομμυριούχος του Μανχάταν…-, η κατάργηση του δημόσιου χώρου και ο ευτελισμός του καθετί που αναφέρεται ως δημόσιο, συμπαρασύρουν τον μέχρι σήμερα  υφιστάμενο δικαιικό και πολιτικό πολιτισμό, ο οποίος παρά τις ελλείψεις και τα προβλήματά του αποτελούσε ένα ανάχωμα στη κατακλυσμιαία επίθεση του αδηφάγου κεφαλαίου, του οποίου απόλυτος υπηρέτης είναι ο  νυν πρόεδρος.

Συγχρόνως, και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο, όλα τα παραπάνω συνεισφέρουν τα μέγιστα, στη μετάλλαξη του λαού σε κατακερματισμένη κοινή γνώμη, στη μετάβαση από την εξέγερση των μαζών στον ατομικό ναρκισσισμό, στη λατρεία του εφήμερου, στον ολοκληρωτισμό μιας ελευθερίας χωρίς ισότητα και χωρίς αδελφοσύνη· τελικά, στη δημιουργία ενός κατακερματισμένου ατόμου!!! Το  άμεσο μέλλον  εγγράφεται εμφανώς  σε αυτό το πλαίσιο. Είναι η εποχή που «οι πάνω» ή η ολιγαρχία του πλούτου (τα «μαύρα μυρμήγκια» του Χ. Θορώ^[1], επιχειρούν (απλά;) να επιβληθούν πλήρως, με τρόπο αναίσχυντο και απροκάλυπτο, στο πλήθος «των κάτω» (τα «κόκκινα μυρμήγκια»).

Χαρτογραφώντας το επόμενο βήμα

Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται το βιβλίο του Κώστα Μελά «Μετά τη «μετα-εποχή» τι;».  Ο Κώστας Μελάς, στο αναφερόμενο βιβλίο, θέτει το ακόλουθο ερώτημα: αφού η μετανεωτερικότητα, η παγκοσμιοποίηση, η μαζικοδημοκρατία και ο νεοφιλελευθερισμός έχουν φτάσει στα όριά τους, τι έρχεται; Ποιο είναι το επόμενο στάδιο της Ιστορίας;

Ο συγγραφέας γνωρίζει ότι όχι μόνο η ιστορία είναι ανοικτή, αλλά και ότι τα πραγματικά αποτελέσματα της ιστορικής δράσης των ανθρώπων δεν είναι περίπου ποτέ αυτά που τα δρώντα υποκείμενα είχαν ως στόχο. Στην περίφημη επιστολή του προς τον Γιόζεφ Μπλοχ (21 Σεπτεμβρίου 1890): Ο Ένγκελς αναφέρει χαρακτηριστικά ότι η ιστορία δημιουργείται με τέτοιο τρόπο ώστε «αυτό που προκύπτει είναι κάτι που κανείς δεν είχε θελήσει» (unintended consequences / μη ηθελημένες συνέπειες). Οι επιμέρους συνειδητές προθέσεις και θελήσεις των ανθρώπων συγκρούονται μεταξύ τους σαν ένα σύνολο δυνάμεων (συνισταμένη), παράγοντας τελικά ένα ιστορικό αποτέλεσμα που μοιάζει με τυφλό, ασυνείδητο φυσικό προτσές.

Συνεπώς κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το που θα οδηγήσουν οι ετερογενείς σκοποί της ιστορίας.  Ως εκ τούτου uα πρέπει να ειπωθεί εμφατικά ότι  η μελλοντική ιστορία μπορεί να γνωσθεί μόνον ως μορφή και δυνατότητα και όχι ως περιεχόμενο και συμβάν.

Μια περιγραφή της σημερινής κατάστασης, η οποία θα ήθελε να προσανατολισθεί προς το μέλλον και συνάμα να υποκαταστήσει την αχάριστη προσπάθεια της πρόβλεψης συμβάντων, οφείλει να εξάρει εκείνες τις απόψεις των καίριων ιστορικών παραγόντων, στις οποίες αποδίδει δυναμική ικανή να διαμορφώσει γεγονότα. Σε συμφωνία με τα παραπάνω ο συγγραφέας καταγράφει με ακρίβεια τις εξελίξεις που ήδη βλέπουμε να ξετυλίγονται:

• Την επιστροφή του γεωπολιτικού ανταγωνισμού (ΗΠΑ – Κίνα – Ρωσία).
• Την κυριαρχία της Τεχνητής Νοημοσύνης και των τεχνολογικών κολοσσών.
• Την αυταρχική στροφή των δημοκρατιών.
• Τον κατακερματισμό του ατόμου, την απώλεια συλλογικής ταυτότητας και τη νοσταλγία του πολιτικού-Οδηγητή.
• Την ιδιωτικοποίηση των πάντων – ακόμη και του χρήματος (κρυπτονομίσματα).

Θεωρεί ότι η δημοκρατία έχει περάσει από 3 φάσεις και τώρα βρισκόμαστε στην εποχή της κατάρρευσης του Σοσιαλισμού και του Φιλελευθερισμού και στην ανάδειξη της Φιλελεύθερης Δημοκρατίας του Κέντρου, ως κυρίαρχης τάσης. Αυτό είναι σημαντικό στο βαθμό που ο συγγραφέας, εκτός από τη σημασία του Οικονομικού, θεωρεί ως εξίσου σημαντικό, το πρωτείο του Πολιτικού.

Το βιβλίο δεν είναι μια αφηρημένη θεωρία. Είναι ένας χάρτης του παρόντος, που μας βοηθά να δούμε τις δυνάμεις που διαμορφώνουν τον κόσμο. Ο συγγραφέας είναι ασυμβίβαστος στην κριτική του: Αποκαλύπτει τη ρητορική του «μικρότερου κακού» ως δικαιολογία για την παθητικότητα. Δείχνει πώς η «φιλελεύθερη δημοκρατία» έχει εκφυλιστεί σε «μαζικοδημοκρατική μεταδημοκρατία». Αποδομεί τον μύθο ότι το διαδίκτυο και τα social media διευρύνουν τη δημοκρατία-αντιθέτως, λειτουργούν ως μηχανισμοί ελέγχου. Περιγράφει πώς η τεχνοεπιστήμη και οι αλγόριθμοι υποτάσσονται στα συμφέροντα των ολιγαρχών. Αυτή η κριτική είναι απαραίτητη για να ξεφύγουμε από την αφέλεια και να δούμε την πραγματικότητα κατάματα.

Τρεις πιθανές διέξοδοι

Που βρίσκεται όμως σήμερα το παγκόσμιο σύστημα και με ποιους φορείς, στρατηγική και θεσμούς θα πάμε στο μέλλον; Σήμερα, το παγκόσμιο σύστημα έχει περάσει στον κρατικό καπιταλισμό της πλατφόρμας. Ο καπιταλισμός ξεκίνησε τον 19^ο αιώνα ως ανταγωνιστικός, μετατράπηκε σε μονοπωλιακό/χρηματοπιστωτικό, σε ψηφιακό, σε καπιταλισμό της πλατφόρμας και τώρα σε κρατικό καπιταλισμό της πλατφόρμας. Τα στοιχεία του συστήματος που ο Κώστας Μελάς περιγράφει, ανιχνεύονται στα δύο τελευταία στάδια του συστήματος.

Ωστόσο, η εξέλιξη δεν τελειώνει εδώ. Όπως δείχνουν οι τάσεις τα τελευταία χρόνια, μπαίνει στην εξίσωση ένας αποφασιστικός παράγοντας-το διάστημα. Το σύστημα βαδίζει προς τον διαστημικό καπιταλισμό της πλατφόρμας και στον διαστημικό κρατικό καπιταλισμό της πλατφόρμας. Με τα δεδομένα αυτά, αναμένονται μεγάλες αλλαγές, στο βαθμό που οι συνθήκες στο διάστημα είναι εντελώς διαφορετικές από αυτές που επικρατούν στη Γη.

Σε πολιτικό/κοινωνικό επίπεδο, υπάρχουν τρεις διέξοδοι:

• Η αντιδημοκρατική ρήξη: η τεχνο-ολιγαρχική στρατηγική του «Σκοτεινού Διαφωτισμού»^[2].
• Η πολυπολική ψηφιακή τάξη: κατακερματισμός σε εθνικά και περιφερειακά οικοσυστήματα.
• Η δημοκρατική/κοινωνική διέξοδος: οι πλατφόρμες ως κοινωφελείς υποδομές υπό δημόσιο ή συνεταιριστικό έλεγχο.

Αυτές οι πολιτικές εκβάσεις δεν θα εξελιχθούν στο κενό. Υπάρχουν όρια, από την οικολογική καταστροφή, μέχρι το συστημικό χάος και τον πόλεμο. Μετά τη “μετα-εποχή” δεν έρχεται μία εξέλιξη. Έρχονται τρεις δρόμοι. Και η επιλογή του δρόμου – θετικού ή αρνητικού – είναι στα χέρια μας. Όχι της Ιστορίας, αλλά των πολιτικών, κοινωνικών και γεωπολιτικών συγκρούσεων της επόμενης δεκαετίας.

^{ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ}

^{[1] Ο Αμερικανός φιλόσοφος και συγγραφέας Χένρυ Ντέιβιντ Θορώ περιγράφει στο διάσημο έργο του  «Walden, ή Η ζωή στο δάσος» (1854)  (στο κεφάλαιο “Brute Neighbors”) μια επική, σιωπηλή μάχη ανάμεσα σε κόκκινα και μεγάλα μαύρα μυρμήγκια. Η Πολιτική Αλληγορία: Παρομοίασε τα κόκκινα μυρμήγκια με “Ρεπουμπλικάνους” (Red Republicans) και τα πολύ μεγαλύτερα μαύρα μυρμήγκια με “Δεσπότες/Ιμπεριαλιστές” (Black Imperialists), υποδεικνύοντας  τα πάθη της πολιτικής και τις ανθρώπινες συγκρούσεις της εποχής τους.}

^{[2] Κ. Μελάς, Οι θεωρητικές βάσεις του Σκοτεινού Διαφωτισμού και η φιλοσοφική εκδοχή του Νικ Λαντ, Περιοδικό Φρέαρ, 09.2026,} 

Η 51η Σύνοδος Κορυφής των G7 (15-17 Ιουνίου 2026) στο Εβιάν της Γαλλίας, είχε στόχο να αποκαταστήσει την ενότητα της Δύσης που είχε διαταραχθεί λόγω μονομερούς πολιτικής του Trump στην Μέση Ανατολή και λόγω εμμονικής ρωσοφοβίας των Ευρωπαίων ηγετών. Ο Ουκρανός Πρόεδρος Ζελένσκι, που ήταν επίσημα προσκεκλημένος στην σύνοδο, συμμετείχε και στο δείπνο εργασίας με τους 32 ηγέτες κρατών/μελών του ΝΑΤΟ.

Κι εκεί ο Αμερικανός Πρόεδρος Trump έκανε σαφή στροφή υπέρ της Ουκρανίας, παρόλη την προσπάθειά του να επιδείξει ισχύ. Oι G7 επέδειξαν ενότητα με την απόφαση να αυξήσουν την στήριξή τους προς την Ουκρανία, χωρίς να σκεφθούν τα πιθανά ρωσικά αντίποινα κατά των χωρών που παρέχουν χρήματα, τεχνολογία, προσωπικό, και πληροφορίες στόχευσης στους Ουκρανούς.

Ουκρανία: Κλιμάκωση και αιμορραγία

Επίσης στην 36η Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα (7-9 Ιουλίου 2026) οι Ευρωπαίοι και ο Καναδάς δεσμεύθηκαν να δώσουν στην Ουκρανία 70 δισ. ευρώ το 2026, και ανάλογο ποσό το 2027. Ο Πρόεδρος Trump έδωσε άδεια (license) για να κατασκευάζει η Ουκρανία τους πυραύλους Patriot. Όμως παρόλη την άδεια που δόθηκε στην Ουκρανία, η άμεση κατασκευή των αναχαιτιστικών πυραύλων θα ήταν αδύνατη στο έδαφός της, και η Γερμανία θα αναλάμβανε την αρχική παραγωγή Patriot, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times.

Την επόμενη της συνόδου, ο ΥΠΕΞ της Ρωσίας Λαβρόφ δήλωσε ότι η Ρωσία δεν πιστεύει πλέον την Δύση όσον αφορά διαπραγματεύσεις για ειρήνη, και ότι τα περιθώρια καλής πίστης έχουν εξαντληθεί πλήρως. Κι έμοιαζε πλέον απίθανο να συμφωνήσουν οι ΗΠΑ με την Ρωσία σε μια νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας, όπως έλπιζε ο Πούτιν. Οι ευρωπαϊκές χώρες επιβεβαίωσαν την αύξηση των αμυντικών τους δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, και την ενίσχυση της αμυντικής τους βιομηχανίας. Τον Ιούλιο 2026, όλα έδειχναν ότι η Ευρώπη ετοιμαζόταν για πόλεμο με την Ρωσία.

Στο πλαίσιο της «ειδικής επιχείρησης 40 ημερών» του Ζελένσκι από τις 25 Ιουνίου 2026 έως τις 4 Αυγούστου 2026, η Ουκρανία πραγματοποίησε περισσότερα από 100 πλήγματα βαθιά μέσα στην ρωσική επικράτεια, σε ρωσικές εγκαταστάσεις συμπεριλαμβανομένων διυλιστηρίων και ενεργειακών υποδομών. Σε απάντηση η Ρωσία εξαπέλυσε πλήγματα κατά ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων.

Επιπλέον, η απάντηση στα τρομοκρατικά χτυπήματα της Ουκρανίας, με πλήγματα εναντίον Ρώσων αμάχων, ήταν ο ναυτικός και εμπορικός αποκλεισμός της Μαύρης Θάλασσας από την Ρωσία τον Αύγουστο 2026. Με την Ρωσία να ελέγχει στρατιωτικά την ακτογραμμή της Αζοφικής και να έχει αποκλείσει τα ουκρανικά λιμάνια στην Μαύρη θάλασσα, η Ουκρανία ήταν πλέον σχεδόν περίκλειστη, δηλαδή χωρίς σημαντική διέξοδο στην θάλασσα. Συνέπεια του αποκλεισμού ήταν η κατάρρευση των εξαγωγών σιτηρών της Ουκρανίας κατά τις πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου 2026 κατά 75%.

Στις 28 Αυγούστου 2026 ο διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου της Ουκρανίας, Κύριλλος Μπουντάνοφ, αποκάλυψε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας χρειάζονταν 30.000 άνδρες κάθε μήνα για να αναπληρώσουν τις απώλειές τους. Ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας Μιχαΐλο Φεντόροφ, σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Reuters στις 24 Αυγούστου 2026, δήλωσε ότι η Ουκρανία «χάνει σταδιακά, αργά» τον πόλεμο, ενώ αναφέρθηκε στην εσωτερική διαφθορά και στην απαραίτητη διεξαγωγή εκλογών την οποία αποφεύγει ο Ζελέκσκι από τον Μαΐο 2024 που έληξε η πενταετής θητεία του.

Και στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 ξέσπασε ανταλλαγή πυρών ανάμεσα στους δύο μηχανισμούς ασφαλείας, την SBU (Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας) και την GUR (Διεύθυνση Πληροφοριών του Υπουργείου Άμυνας της Ουκρανίας). Επομένως, το καλοκαίρι του 2026 η Ουκρανία αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα.

Η Ευρώπη… τρίζει

Αίσθηση προκάλεσε η διπλωματική κρίση καθώς και η μεγάλη δημοσιότητα που δόθηκε σε ένα Drone άγνωστης προέλευσης, που βρέθηκε στο αεροδρόμιο της Λειψίας στην Γερμανία (4–5 Αυγούστου 2026). Και ο Merz κορύφωσε την πολεμοχαρή ρητορική του εναντίον της Ρωσίας εξ αιτίας του Drone άγνωστης προέλευσης, το οποίο απέδωσε αυτόματα στην Ρωσία χωρίς αποδείξεις. Κι αυτό το επιχείρησε, καθόλου τυχαία, εποχή έντονης εσωκομματικής αμφισβήτησής του, εποχή που η δημοτικότητά του βρισκόταν στο 14% ενώ η αντίστοιχη του AfD στο 30%.

Και παρόλο που ο Merz, πρώην τραπεζικό στέλεχος της BlackRock, καθώς και ενεργό μέλος της Τριμερούς Επιτροπής (Trilateral Commission) που εξυπηρετεί τα συμφέροντα μιας παγκόσμιας ελίτ αντί για το δημόσιο συμφέρον, κατέγραψε το χαμηλότερο ποσοστό αποδοχής από κάθε άλλον Γερμανό ηγέτη στη ιστορία της χώρας του, και παρόλο που οδήγησε την χώρα του στα πρόθυρα της καταστροφής, δήλωσε ότι αρνείται να παραιτηθεί.

Κι ενώ επί της καγκελαρίας του επιχειρήσεις έκλειναν, Γερμανοί έχαναν τις δουλειές τους και το βιοτικό επίπεδο έπεφτε διαρκώς, ο Merz προσπαθούσε τυφλά να αντισταθεί σε μια «επιθετική Ρωσία», χωρίς να παρουσιάζει αποδείξεις. Αν κάτι μάλιστα, πριν από την αντιρωσική του φρενίτιδα, η Ρωσία έδινε αέριο στην Γερμανία φθηνότερο από το αμερικανικό που αντικατέστησε το ρωσικό. Είχαν σκοτωθεί 20 εκατ. Ρώσοι για να απαλλαγεί η Γερμανία από τους Ναζί. Η Ρωσία βοηθούσε την Γερμανία την εποχή covid, όπως και σε κατάσβεση πυρκαγιών και θεομηνιών. Και διερωτάτο κανείς, ποιες ήταν οι ενδείξεις και τα επιχειρήματα του Merz ότι οι Ρώσοι ήταν εχθροί της Γερμανίας.

Και πράγματι, οι κρατιδιακές εκλογές της Γερμανίας τον Σεπτέμβριο 2026 ανάδειξαν κατάρρευση του κυβερνώντος Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος CDU του καγκελάριου Merz, και ισχυρή άνοδο του AfD και του Die Linke. Αναλυτικότερα, το AfD έλαβε 44,5% στην Σαξονία-Άνχαλτ, και 38% στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία επιτυγχάνοντας εντυπωσιακή άνοδο. Το κόμμα Die Linke  έλαβε 25,7% στο Βερολίνο επιτυγχάνοντας την πρώτη νίκη της Αριστεράς στην πρωτεύουσα. Το κόμμα του Merz υπέστη σαρωτική ήττα στην Σαξονία και κινδυνεύει να μείνει εκτός τοπικής βουλής στο Μεκλεμβούργο (όριο 5%). Κατά συνέπεια, οι Γερμανοί ψηφοφόροι έδειξαν την βαθιά δυσαρέσκειά τους στην πολιτική του κυβερνώντος κόμματος του Merz.

Αντίθετα, την ίδια εποχή οι Ρώσοι ψηφοφόροι έδειξαν την ισχυρή υποστήριξή τους στην πολιτική Πούτιν. Συγκεκριμένα, στις Βουλευτικές Εκλογές του Σεπτεμβρίου 2026, όταν οι ψηφοφόροι εξέλεξαν τα μέλη της κάτω βουλής του ρωσικού κοινοβουλίου (Κρατικής Δούμα) για 5ετή θητεία, το κόμμα του Πούτιν «Ενωμένη Ρωσία» κατέγραψε σαρωτική νίκη. Εξασφάλισε 57,83% των ψήφων, δηλαδή 355 από τις 450 έδρες, με σημαντική άνοδο από τις προηγούμενες εκλογές του 2021 που είχε λάβει το 49,8%.

Σχετικά με την ευθύνη της ΕΕ, οι Βρυξέλλες ακολουθώντας την πολιτική των ΗΠΑ του Biden παρουσίασαν τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας ως πάλη μεταξύ Δυτικής δημοκρατικής διακυβέρνησης και Ανατολικής αυταρχικής απολυταρχικής επιθετικότητας, αποκρύπτοντας το ιστορικό της σύγκρουσης. Η αφήγηση των Βρυξελλών ήταν τόσο επιθετική και άκαμπτη που η αντιστροφή της θα αμφισβητούσε τις ηθικές αξίες της ηγεσίας της, μιας ηγεσίας η οποία δεν μπορεί να παραδεχθεί σφάλματα. Μάλιστα, για να στηρίξουν την ακαμψία τους οι Βρυξέλλες υιοθέτησαν την αντιρωσική στάση των χωρών της Βαλτικής περί κινδύνου επίθεσης της Ρωσίας εναντίον της Ευρώπης.

Βρυξέλλες και πολιτικοί ηγέτες Γαλλίας και Γερμανίας, παγιδευμένοι σε δεσμεύσεις εξοπλισμού της Ουκρανίας και αποκλεισμού της ΕΕ από την φθηνή ρωσική ενέργεια, φοβόντουσαν την κατάρρευση της εξουσίας τους. Γνώριζαν ότι η Ουκρανία δεν θα μπορούσε να κερδίσει τον πόλεμο και ότι η φιλοπολεμική τους πολιτική δεν είχε αντίκρισμα, όμως δεν είχαν την ευελιξία να το αποδεχθούν στους ευρωπαίους πολίτες, έχοντας παγιδευτεί σε αδιέξοδο λόγω ματαιοδοξίας και πολιτικού καιροσκοπισμού. Και με την φιλοπολεμική τους αδιαλλαξία ΕΕ και ΝΑΤΟ απειλούνται με διάλυση.

Η ώρα της κρίσης για Ευρώπη και Ουκρανία

Χαρακτηριστικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό την von der Leyen πρότεινε την ενεργοποίηση του άρθρου 122 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης, προκειμένου (1) να υποχρεώσει το Βέλγιο να παγώσει μόνιμα/επ’αόριστον ως εγγύηση τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία κατατεθειμένα στην βελγική ιδιωτική εταιρεία Euroclear, και (2) να υποχρεώσει όλες τις χώρες της Ευρώπης να εγγυηθούν για το εν λόγω δάνειο. Δηλαδή η von der Leyen ζητούσε αποφάσεις πλειοψηφίας, με κατάργηση του βέτο, παραβιάζοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών/μελών της ΕΕ που δεν επιθυμούσαν να εγγυηθούν για την χρήση των ρωσικών κονδυλίων για δάνειο στην Ουκρανία.

Καταλήγοντας, στην ιστορία θα καταγραφεί το επίπεδο ευθύνης (1) του ΝΑΤΟ για την επέκταση ανατολικά και μάλιστα σε γειτονικές χώρες της Ρωσίας, (2) της Ρωσίας για την εισβολή στην Ουκρανία, (3) της Ουκρανίας για το μποϊκοτάζ των συμφωνιών του Μινσκ 2014 και 2015, (4) της Γερμανίας και της Γαλλίας που υποτίθεται ότι εγγυήθηκαν την αποστρατιωτικοποίηση και αυτονομία του Ντονμπάς και αντ΄αυτού προσπάθησαν να μετατρέψουν την Ουκρανία σε βάση για Δυτικές στρατιωτικές δυνάμεις, και (5) του βαθέως κράτους των Βρυξελλών που ενορχήστρωσε την αντιρωσική πολεμοχαρή στρατηγική της Ευρώπης.

Και είναι απορίας άξιο γιατί η Δύση θεωρούσε ότι η επέκταση της «αμυντικής» συμμαχίας του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία θα ενίσχυε την ασφάλεια των κρατών/μελών του ΝΑΤΟ. Και είναι ηλίου φαεινότερο ότι η Ουκρανία, θα έπρεπε να ακολουθήσει το παράδειγμα της Αυστρίας μεταπολεμικά. Η Αυστρία ήταν υπό την κατοχή ΕΣΣΔ, ΗΠΑ, Βρετανίας και Γαλλίας επί μία δεκαετία μετά τον Β΄ ΠΠ. Το 1955 η Αυστρία απαλλάχθηκε από την τετραμερή κατοχή, έγινε πάλι κυρίαρχο κράτος εγκαθιδρύοντας την «Δεύτερη Δημοκρατία», με τον όρο ότι θα παρέμενε ουδέτερη και ποτέ δεν θα εντάσσετο στο NATΟ. Επί 71 έτη (1955-2026), η Αυστρία ακολούθησε πορεία σταθερότητας και ευημερίας τηρώντας τον όρο ουδετερότητας/μη-ένταξης στο ΝΑΤΟ.

Η μάχη με τις φλόγες που βγαίνουν από τα εσωτερικά καταστρώματα του φορτηγού πλοίου «BLUE CARRIER 2» από τις δυνάμεις της Πυροσβεστικής συνεχίζεται, με τις Αρχές να προσπαθούν παράλληλα να σταθεροποιήσουν την πλεύση του.

Στο φορτηγό-οχηματαγωγό BLUE CARRIER 2 ξέσπασε φωτιά στο γκαράζ του, ενώ έπλεε στη θαλάσσια περιοχή βόρεια της Μυκόνου. Το πλοίο εκκενώθηκε και οι 29 επιβαίνοντες, εκ των οποίων 28 μέλη πληρώματος και ένας οδηγός φορτηγού, επιβιβάστηκαν στις σωστικές λέμβους του πλοίου, στη συνέχεια παραλήφθηκαν από παραπλέοντα πλοία, προκειμένου να μεταφερθούν με ασφάλεια στην Τήνο και είναι όλοι καλά στην υγεία τους

Το καράβι μετέφερε 166 φορτηγά και 29 ΙΧ από τον Πειραιά στην Σύρο και εν συνεχεία θα κατέπλεε στην Κω και στη Ρόδο, μεταφέροντας εμπορεύματα για την τροφοδοσία των νησιών. Η φωτιά ξέσπασε μετά τον απόπλου από τη Σύρο.

Το πλοίο έχει καταστραφεί ολοσχερώς. Το Λιμενικό Σώμα και η Πυροσβεστική τονίζουν ότι πρωταρχική επιδίωξή τους είναι να τεθεί υπό πλήρη έλεγχο η φωτιά και γι’ αυτό οι ρίψεις νερού συνεχίζονται. Επίσης φροντίζουν το πλοίο να παραμείνει σε ασφαλή απόσταση από τις ακτές, για να μην προσαράξει.

Στην επιχείρηση συμμετέχουν πλωτά του Λιμενικού, πυροσβεστικά σκάφη, ρυμουλκά και άλλα παραπλέοντα μέσα, ενώ στη θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται το «BLUE CARRIER 2» έφτασε και το ναυαγοσωστικό – ρυμουλκό «AIGAION PELAGOS», μήκους 70 μέτρων, το οποίο έχει τη δυνατότητα ρίψης περίπου 2.500 κυβικών μέτρων νερού την ώρα. Στην περιοχή αναμένεται επίσης να φθάσει εξειδικευμένη ομάδα ναυαγιαίρεσης, η οποία θα παραμείνει στο πεδίο με σκοπό να επιβιβαστεί στο BLUE CARRIER 2.