Η τουρκική κίνηση αφορά θαλάσσια περιοχή από την οποία αναμένεται να διέλθει και το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, αφού ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία και εκδοθεί η σχετική αγγελία για τις εργασίες του καλωδίου.

Σημειώνεται ότι ο σταθμός Ηρακλείου είχε εκδώσει αργά την Πέμπτη NAVTEX για τη διεξαγωγή της άσκησης πυρών «EUNOMIA» στις 19 Οκτωβρίου, προσδιορίζοντας την περιοχή νότια του Καστελλόριζου.

Το πρωί της Παρασκευής, ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε νέα αγγελία, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη περιοχή υπάγεται στη δική του αρμοδιότητα και χαρακτηρίζοντας αναρμόδιο τον ελληνικό σταθμό.

Η τουρκική NAVTEX επαναλαμβάνει τις συντεταγμένες που είχαν ήδη ανακοινωθεί από το Ηράκλειο. Πρόκειται για παρέμβαση με την οποία η Άγκυρα προβάλλει τη διεκδίκησή της ως προς την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτιλιακών αγγελιών στην περιοχή, ενόψει και των αναμενόμενων ερευνών για το καλώδιο.

Διπλωματικό επεισόδιο Ισραήλ-Τουρκίας

Μαζί με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών αποχώρησαν εκπρόσωποι και άλλων χωρών, μεταξύ των οποίων το Ιράν, το Πακιστάν και το Κουβέιτ, ενώ ο εμίρης του Κατάρ παρέμεινε στην αίθουσα.

Σκηνικό διπλωματικής έντασης εκτυλίχθηκε την Πέμπτη στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, κατά τη διάρκεια της 7ης Συνόδου Κορυφής της Διάσκεψης για την Αλληλεπίδραση και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης στην Ασία (CICA), όταν ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, αποχώρησε από την αίθουσα μόλις άρχισε την ομιλία του ο Πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ.

Σύμφωνα με όσα μεταδίδουν το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu και η ισραηλινή εφημερίδα Times of Israel, η αποχώρηση δεν περιορίστηκε στην τουρκική αντιπροσωπεία, καθώς εκπρόσωποι και άλλων χωρών εγκατέλειψαν την αίθουσα την ώρα που ο Ισραηλινός Πρόεδρος ξεκινούσε την τοποθέτησή του.

Το Anadolu αναφέρει ότι εκπρόσωποι περισσότερων από δέκα χωρών αποχώρησαν κατά την έναρξη της ομιλίας, ενώ σε βίντεο που δημοσιοποίησε διακρίνεται ο Χακάν Φιντάν να σηκώνεται από τη θέση του και να κατευθύνεται προς την έξοδο μαζί με μέλη της αντιπροσωπείας του.

Από την πλευρά της, η Times of Israel μεταδίδει ότι μεταξύ των αντιπροσωπειών που αποχώρησαν περιλαμβάνονταν εκείνες της Τουρκίας, του Ιράν, του Πακιστάν, του Κουβέιτ και της Παλαιστινιακής Αρχής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο εμίρης του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, παρέμεινε στην αίθουσα κατά τη διάρκεια της ομιλίας του Ισραηλινού Προέδρου, σύμφωνα με το ισραηλινό δημοσίευμα.

Η παρουσία του Χακάν Φιντάν στη Σύνοδο είχε ανακοινωθεί από το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο είχε γνωστοποιήσει ότι ο υπουργός θα εκπροσωπούσε τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις εργασίες της διοργάνωσης.

Το περιστατικό σημειώθηκε στο πλαίσιο μιας διεθνούς συνάντησης που συγκεντρώνει ηγέτες και υψηλόβαθμους αξιωματούχους από χώρες της Ασίας, με αντικείμενο την περιφερειακή συνεργασία, την ασφάλεια και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.

Η αποχώρηση των αντιπροσωπειών κατά την έναρξη της ομιλίας του Ισαάκ Χέρτσογκ αποτέλεσε μία από τις στιγμές που προσέλκυσαν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον κατά τη διάρκεια της Συνόδου, αναδεικνύοντας τις έντονες διπλωματικές διαφορές που εξακολουθούν να υπάρχουν γύρω από το Ισραήλ.

Πως το Ισραήλ “ξεγέλασε” την Τουρκία

Με εμπορική πτήση των Αερογραμμών του Αζερμπαϊτζάν ταξίδεψε ο Πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, στο Μπακού, προκειμένου να παρακάμψει την απαγόρευση που έχει επιβάλει η Τουρκία στη διέλευση ισραηλινών κυβερνητικών αεροσκαφών από τον εναέριο χώρο της.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Middle East Eye, στοιχεία παρακολούθησης πτήσεων και οπτικό υλικό από την άφιξη του Ισραηλινού Προέδρου επιβεβαιώνουν ότι ο Χέρτσογκ χρησιμοποίησε αεροσκάφος της Azerbaijan Airlines (AZAL), το οποίο διέσχισε κανονικά τον τουρκικό εναέριο χώρο.

🇮🇱İsrail Cumhurbaşkanı 🇦🇿Azerbaycan uçağı ile Bakü’ye gitti

🔸İsrail Devlet Başkanı İshak Herzog, Bakü’de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile görüştü.
🔸Kasım 2024’te 🇹🇷Türkiye, COP29 için Bakü’ye gitmek isteyen Herzog’un uçağının Türk hava sahasını kullanma talebini reddetmişti.
🔸Azerbaycan’ın bu durumun önüne geçmek için kendi uçağını İsrailli Herzog’a tahsis ettiği düşünülmekte.
🔸Uçağın adının Şuşa olması ise “Şuşa Beyannamesi”ne gönderme olarak yorumlandı.

— Defence Turk (@Defence_Turk) October 14, 2026

Η πτήση J222 αναχώρησε από το Τελ Αβίβ την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στις 11:35 το πρωί, και προσγειώθηκε στο Μπακού στις 15:40 τοπική ώρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Flightradar24, πραγματοποιήθηκε με Boeing 787-8 Dreamliner, τύπος αεροσκάφους που διακρίνεται και στις εικόνες από την επίσημη υποδοχή. Το γραφείο του Χέρτσογκ απέφυγε να σχολιάσει τις λεπτομέρειες του ταξιδιού.

Στις 14 Οκτωβρίου, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Αλεξάντρ Νόβακ, δήλωσε ότι η Ουκρανία επιτέθηκε εκείνη την ημέρα σε δύο διυλιστήρια — στις περιφέρειες Σαράτοφ και Ριαζάν, η πρώτη κοντά στα σύνορα με το Καζακστάν και τη δεύτερη 200 χλμ νοτιοανατολικά της Μόσχας. Επισήμανε το γεγονός ότι «η ουκρανική πλευρά δεν δείχνει καμία διάθεση για “ενεργειακή εκεχειρία”.

Τραβάει το σκοινί με τον Τραμπ ο Ζελένσκι

Η στάση του Ζελένσκι, που επέκρινε δημοσίως την αμερικανική κυβέρνηση για την συμφωνία με την ρωσική (παύση κυρώσεων για διάθεση μεγάλων ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ) ήταν όχι μόνον επικριτική προς τον Τραμπ, αλλά πεισματικά έδωσε και συγχρόνως εντολή να ξαναρχίσουν τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια -είχαν σταματήσει για 4 ημέρες.

Αν και το Κίεβο στηρίζεται 100% στο αμερικανικό Starlink (που υπολειτουργεί για τρίτη ημέρα με απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης), ο Ζελένσκι μετά τις συμφωνιες Τραμπ και Πούτιν τράβηξε κι άλλο το σκοινί

«Οι πραγματικοί ηγέτες είναι αυτοί που στηριζουν την Ουκρανία. Ειμαι ευγνώμων που η ΕΕ στέκεται στο πλευρό μας».  Εξάλλου η απόφαση του να ξαναρχίσει επιθέσεις σε διυλιστήρια αυθημερόν ήταν ήδη μια πράξη σαν α “πετούσε το γάντι” στον Τραμπ, τον οποίο είχε ήδη χαρακτηρίσει ηττοπαθή, παρότι του είχε επισημάνει προειδοποιητικά ότι το Starlink «είναι ζωτικό για την άμυνα της Ουκρανιας αλλά είναι αμερικανικό».

Υπενθυμιζεται ότι η αντιπαράθεση άρχισε όταν ο Τραμπ, προκειμένου να μειώσει τις τιμές της ενέργειας στις ΗΠΑ, έχοντας ανοιχτό το μέτωπο στον Περσικό, άρχισε να προσπαθεί από δεκαημέρου να πείσει Ρωσία και Ουκρανία να σταματήσουν τα πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Επειδή η τροφοδοσία με ρωσική ενέργεια είναι πολύ σημαντικότερη ως ποσότητα από την ουκρανική (που κυριολεκτικά πνέει τα λοίσθια ενεργειακά), ο Τραμπ επέμεινε να σταματήσουν τα πλήγματα σε ρωσικές υποδομές ενέργειας. Ενας λόγος παραπάνω ήταν ότι ο Πούτιν προχθές δέχτηκε η Ρωσία να διοχετεύσει μεγάλες ποσότητες ντίζελ, μόνον όμως υπό την προϋπόθεση ότι τα διυλιστήριά της θα ήταν λειτουργικά.

Δεν έχει “αναπληρωματικό” Starlink η ΕΕ ή η Βρετανία

Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν έχει την ικανότητα να αντικαταστήσει το Starlink βραχυπρόθεσμα, παραδέχθηκε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας την ώρα που η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με περιορισμούς στην χρήση του ζωτικής σημασίας για τον ουκρανικό στρατό δορυφορικού δικτύου που ανήκει στον Ιλον Μασκ. Ο Μασκ δήλωσε ότι η σχετική εντολή για περιορισμούς προήλθε κατευθείαν από τον Λευκό Οίκο πάντως, διότι ο ίδιος δεν έχει το δικαίωμα να λαμβάνει στρατιωτικής σημασίας αποφάσεις. Το ίδιο αναφέρει και το Reuters.

«Το Starlink είναι πραγματικά απαραίτητο για την Ουκρανία και, δυστυχώς, η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει βραχυπρόθεσμα αυτήν την ικανότητα», δήλωσε η Κάγια Κάλας κατά την διάρκεια των εργασιών της ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες. «Για τον λόγο αυτόν έχουμε σήμερα συζήτηση για την προετοιμασία μας στον αμυντικό τομέα ώστε να προσπαθήσουμε να καλύψουμε την καθυστέρηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον τομέα αυτό», πρόσθεσε.

Τις τελευταίες ημέρες, το Κίεβο διαμαρτυρήθηκε ότι δεν έλαβε προειδοποιήσεις «από τους συμμάχους του» για τις ρωσικές επιθέσεις μετά την επιβράδυνση της λειτουργίας των δορυφορικών υπηρεσιών της SpaceX του Ιλον Μασκ που περιλαμβάνει το Starshield και που απευθύνεται στις στρατιωτικές δυνάμεις – το Starlink περιορίζεται σε μη στρατιωτική χρήση και το Starshield είναι “αμυντικό μέσο” όμως πρόκειται ουσιαστικά για τον ίδιο μηχανισμό περίπου 10.000 δορυφόρων χαμηλής τροχιάς της SpaceX.

Ο Μασκ δήλωσε ότι οι καθυστερήσεις στη λειτουργία του στρατιωτικού δικτύου Starshield στην Ουκρανία, οι οποίες καταγγέλλονται από το Κίεβο, οφείλονται στην αμερικανική κυβέρνηση και όχι στην δική του εταιρεία.

Η λειτουργία του Starshield “αποκαταστάθηκε” την επομένη, σύμφωνα με πηγή του υπουργείου Άμυνας της Ουκρανίας, αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, αλλά αυτό που αναφέρει το υπουργείο, δεν ευσταθεί. Εκείνο που αποκαταστάθηκε είναι η λειτουργία του συστήματος για ταχύτητες μικρότερες των 160 χλμ. την ώρα. Μέχρι προχτές δηλαδή τα τερματικά του ουκρανικού στρατού λειτουργούσαν για ταχύτητες μέχρι 400 χλμ. την ώρα και τα ουκρανικά drones χρειάζονται ρυθμίσεις για υψηλές ταχύτητες 300 χιλιομέτρων και άνω.

Αυτή η δυνατότητα κόπηκε προχθές και απέμεινε η λειτουργία για τις χαμηλές ταχύτητες. Ομως και αυτή επηρεάσθηκε από τον “κόφτη” που τέθηκε από τις ΗΠΑ (διαταράχθηκε και η επικοινωνία σε ταχύτητες της τάξης των 70 χλμ/ώρα). Οπότε μόνον αυτό το θέμα αποκαταστάθηκε (των χαμηλών ταχυτήτων) και η πλήρης λειτουργία δεν έχει επανέλθει.

Η ΕΕ πιέζει τον Τραμπ να αλλάξει γνώμη

Κατά την διάρκεια της συνόδου κορυφής των Βρυξελλών, ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Ρομπ Γέτεν επεσήμανε ότι υπάρχουν συστηματικές επαφές ανάμεσα στους Ευρωπαίους και του Αμερικανούς «σχετικά με την σημασία της καλής συνδεσιμότητας στην Ουκρανία».

«Ευτυχώς αυτή έχει πλέον αποκατασταθεί. Διαπιστώνουμε ότι οι Ουκρανοί επωφελήθηκαν αμέσως. Χθες, συζήτησα επίσης για το θέμα με τον Γάλλο πρόεδρο, για τον τρόπο με τον οποίο εμείς, ως Ευρωπαίοι, θα μπορούσαμε να χορηγήσουμε περισσότερες τέτοιου είδους υπηρεσίες», δήλωσε ο Ολλανδός πρωθυπουργός, που ακολουθεί το ουκρανικό αφήγημα ότι η λειτουργία αποκαταστάθηκε. Ομως η επίθεση στα διυλιστήρια δεν φέρεται να έγινε μέσω Starlink γιατί τα drones μεγάλης εμβέλειας (Long-range kamikaze drones) δεν χρειάζονται το Starlink και πετούν με προ-προγραμματισμένες συντεταγμένες GPS, αδρανειακά συστήματα πλοήγησης (INS) και τεχνολογία αναγνώρισης εδάφους (DSMAC).

Επιφυλάξεις

Κατά συνέπεια τα δύο πλήγματα δεν σημαίνουν επαναλειτουργία του Starlink όπως εξάλλου παραδέχονται και πολλά ουκρανικά μέσα. Από τη άλλη, επειδή δεν έχουμε πληροφόρηση από μυστικές υπηρεσίες, κρατάμε μια επιφύλαξη, μήπως όταν κόπηκε το αμερικανικό δορυφορικό σύστημα, χρησιμοποιήθηκαν για τις επιθέσεις για λίγη ώρα σύστημα ανάλογο του Starlink (π.χ. το βρετανικό, που έχει πάντως πολύ λιγότερες δυνατότητες και επισήμως, καμία στρατιωτική). Μια άλλη εκδοχή είναι ότι το σύστημα “επανέρχεται” και ξανακόβεται απο τις ΗΠΑ, ώστε η κυβέρνηση Ζελένσκι να υποχωρήσει.

Ουκρανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι η ανακοίνωση περί αποκατάστασης αφορούσε τη βελτίωση της ποιότητας της σύνδεσης κάτω από το όριο ταχύτητας, ώστε να μπορούν να πετάξουν ξανά τουλάχιστον τα αναγνωριστικά και μεσαίου βεληνεκούς drones, αλλά για άγνωστους λόγους στα δυτικά μέσα προβάλλεται ως “πλήρης αποκατάσταση”.

«Θα χρειασθεί χρόνος για να διαθέτουμε τις ίδιες ικανότητες με τους Αμερικανούς», παραδέχθηκε από την πλευρά του ο πρωθυπουργός της Λετονίας Αντρις Κούλμπεργκς. «Διαθέτουμε, αλλά όχι αρκετές. Είναι κατά συνέπεια ένα στρατηγικό θέμα που πρέπει να συζητήσουμε σήμερα», είπε.

Με την γαλλική Eutelsat, η Ευρωπαϊκή Ενωση διαθέτει ένα δίκτυο δορυφόρων περίπου 150 τον αριθμό, αλλά ο αριθμός του είναι πολύ μικρότερος των δορυφόρων του Starlink -διαθέτει 11.500.

Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης ακολούθησε διαφορετικό δρόμο από αρκετά από τα αδέλφια του, επιλέγοντας το εμπορικό ναυτικό. Σπούδασε στη Σχολή Εμποροπλοιάρχων του Σαουθάμπτον στην Αγγλία και δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά στη ναυτιλία.

Το προσωνύμιο «Καπετάνιος», με το οποίο έγινε ευρύτερα γνωστός, συνδέθηκε με τη ναυτική του δραστηριότητα. Σύμφωνα με τη γνωστή αφήγηση, το απέκτησε όταν κατάφερε να σπάσει το εμπάργκο που είχε επιβληθεί στη Ροδεσία, τη σημερινή Ζιμπάμπουε, σε μια περίοδο έντονης πολιτικής και στρατιωτικής έντασης.

Παράλληλα, είχε ενεργό παρουσία στα θεσμικά όργανα της ελληνικής ναυτιλίας και διετέλεσε για δύο θητείες μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών.

Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση του νοσοκομείου, η κατάσταση της υγείας και των δύο παρακολουθείται στενά και, σύμφωνα με την έως τώρα ιατρική εκτίμηση, δεν διατρέχει κίνδυνο η ζωή τους.

Σχετικά με τους τέσσερις τραυματίες από την έκρηξη, που σύμφωνα με την εταιρεία σημειώθηκε κατά τη διάρκεια εργασιών από εξωτερικό συνεργείο λόγω αιφνίδιας και βίαιης εκτόνωσης αερίου, το Γενικό Νοσοκομείο Ελευσίνας «Θριάσιο», ενημερώνει ότι οι δύο πολυτραυματίες που μεταφέρθηκαν από την Κόρινθο, έφεραν κατάγματα άνω και κάτω. Οι άλλοι δύο τραυματίσθηκαν ελαφρύτερα, Πρόκειται για τρεις Έλληνες και έναν Σλοβένο.

Δεν ξέρουμε ποιος νοσηλεύεται σε ΜΕΘ, πάντως είναι Έλληνας ηλικιας ή 40 ή 59 ετών. Σύμφωνα  με την ΕΡΤ οι δύο σοβαρότερα τραυματισμένοι εργαζόμενοι είναι ηλικίας 40 και 59 ετών, ενώ οι άλλοι δύο τραυματίες που μετέβησαν με δικό τους όχημα στο Νοσοκομείο Κορίνθου είχαν ηπιότερα τραύματα, και πρόκειται για έναν 28χρονο Ελληνα και έναν 48χρονο Σλοβένο.

Συλλήψεις

Σε τρεις ανέρχονται οι συλλήψεις μετά το δεύτερο εργατικό ατύχημα που συμβαίνει μέσα σε έξι ημέρες στις εγκαταστάσεις της Motor Oil, στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας. Προσήχθη εργολάβος 62 ετών και η προσαγωγή μετατράπηκε σε σύλληψη. Επισης συνελήφθη 63χρονος που σχετίζεται με την εργολαβική εταιρεία και 46χρονος εργαζόμενος της Motor Oil, στο πλαίσιο της διερεύνησης του περιστατικού από ελεγκτές της Επιθεώρησης Εργασίας.

«Με τη νέα του ιδιότητα, θα ηγηθεί των συνεχιζόμενων προσπαθειών της αποστολής για την προώθηση των προτεραιοτήτων των Ηνωμένων Πολιτειών και την περαιτέρω ενίσχυση της μακροχρόνιας στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν σταθερά προσηλωμένες στη στενή τους συνεργασία με την Ελλάδα, μεταξύ άλλων μέσω της διεύρυνσης της αμυντικής συνεργασίας και της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, της ενίσχυσης της περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας, της προώθησης του εμπορίου και των επενδύσεων, καθώς και της προώθησης κοινών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής» καταλήγει η ανακοίνωση της αμερικανικής πρεσβείας.

Σύντομο βιογραφικό του Χακ

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Τζος Χακ είναι διπλωμάτης καριέρας των Ηνωμένων Πολιτειών με εκτενή εμπειρία σε ευρωπαϊκές και διεθνείς υποθέσεις. Πριν από την άφιξή του στην Αθήνα, διετέλεσε αναπληρωτής βοηθός του υπουργού, με αρμοδιότητα την πολιτική για τη Νότια Ευρώπη και τον Καύκασο, καθώς και διευθυντής του Γραφείου Υποθέσεων Νότιας Ευρώπης, με αρμοδιότητα για την Ελλάδα, την Κύπρο, την Τουρκία και τη Μάλτα.

Κατά τη διάρκεια της διπλωματικής του σταδιοδρομίας, έχει υπηρετήσει στη Σαγκάη, στο Τόκιο, στη Σόφια, στην Ρανγκούν, στην Ταϊπέι και στο Χονγκ Κονγκ, καθώς και σε σειρά ανώτερων θέσεων στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, στην Ουάσιγκτον. Είναι κάτοχος πτυχίου από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, μεταπτυχιακού τίτλου από το International University of Japan και πιστοποιητικού από το Johns Hopkins School of Advanced International Studies στη Μπολόνια της Ιταλίας.

«Σύμφωνα με δημοσίευμα του “Ελεύθερου Τύπου” 506.586 συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά δεν θα λάβουν αύξηση στο σύνολο της συνταξιοδοτικής παροχής, αλλά η αύξηση θα υπολογιστεί στο ποσό της σύνταξής της, όμως αφού αφαιρεθεί η προσωπική διαφορά. Αν αυτό ισχύει η περίφημη κατάργηση της προσωπικής διαφοράς δεν θα ισχύει για μια σημαντική μερίδα των συνταξιούχων, καθώς οι αυξήσεις για αυτούς δεν θα είναι 2,8% αλλά λιγότερο. Η κυβέρνηση οφείλει άμεσα να ξεκαθαρίσει τη θέση της. Η δημιουργία συνταξιούχων πολλών ταχυτήτων παραβιάζει την αρχή της ισότητας. Η εμμονή της κυβέρνησης στην υπεράσπιση του νόμου Κατρούγκαλου είναι πραγματικά ανεξήγητη. Δεσμεύθηκαν για κατάργηση της προσωπικής διαφοράς και τελικά επιχειρούν τη μερική διατήρηση της από την πίσω πόρτα», είπε ο κ. Τσουκαλάς.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι θα εξακολουθούν να έχουν υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς και, ως εκ τούτου, η αύξηση του 2,8% θα υπολογιστεί μόνο στην εθνική και την ανταποδοτική σύνταξή τους, χωρίς να συνυπολογίζεται το ποσό της προσωπικής διαφοράς. Αντίθετα, οι υπόλοιποι συνταξιούχοι, οι οποίοι έχουν μηδενίσει την προσωπική τους διαφορά μέσω της αύξησης του 2026, θα λάβουν την αύξηση στο σύνολο της σύνταξής τους.

Αν για παράδειγμα ο συνταξιούχος έχει κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ και του είχε “χρεωθεί” με το νόμο Κατούγκαλου προσωπική διαφορά 150 ευρώ, θα πρέπει να κάνει… απόσβεση αυτής της διαφορά για να μπορεί να λάβει αύξηση. Εν προκειμένω το συνολικό ποσό που εισπράττει σήμερα είναι 1.150 ευρώ. Με αύξηση 2,8% στην κύρια σύνταξη, θα λάβει επιπλέον 28 ευρώ και θα φτάσει στα 1.178 ευρώ τον μήνα. Εάν η αύξηση υπολογιζόταν στο σύνολο των 1.150 ευρώ, θα ήταν 32,20 ευρώ. Η διαφορά είναι 4,20 ευρώ τον μήνα ή 50,40 ευρώ τον χρόνο. Αν λαμβάνει 1.400 ευρώ (με 200 ευρώ “προσωπική διαφορά” μέσα σ’ αυτά), θα χάνει 27 ευρώ το χρονο λόγω του υπολογισμου της αύξησης στα 1200 και όχι στα 1400 ευρώ και αυτό θα ισχυει προφανώς για πάντα, αφού ο νόμος προβλέπει η προσωπική διαφορά να μηδενιστεί σταδιακά.

Τι “αλλάζει” από την 1η Ιανουαρίου 2027

Η σχετική ρύθμιση του άρθρου 265 του ν. 5259/2025 προβλέπει ότι οι αυξήσεις από το 2027 δεν θα συμψηφίζονται με την προσωπική διαφορά, όπως συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά θα αρχίσουν να βλέπουν (θεωρητικά) την αύξηση να αποτυπώνεται στο ποσό της κύριας σύνταξής τους, χωρίς να απαιτείται πρώτα ο μηδενισμός της διαφοράς. Ομως η προσωπική διαφορά, δεν καταργείται αυτομάτως. Για όσους εξακολουθούν να έχουν υπόλοιπο, θα παραμείνει ως ξεχωριστό ποσό, ενώ για όσους την έχουν μηδενίσει, η αύξηση θα υπολογίζεται σε ολόκληρη τη σύνταξη. Αυτό σημαίνει ότι για όσους δεν την έχουν μηδενίσει, θα συνεχίσουν εσαεί να βλέπουν αυξήσεις μόνο σε ένα μέρος της σύνταξής τους και όχι στο σύνολο εκτός κι αν προλάβουν να ζήσουν για να μηδενίσουν την προσωπική διαφορά

Σήμερα νεότερες, βαθύτερες, συνδυαστικές και συστηματικότερες αναλύσεις και προσεγγίσεις, δηλαδή γλωσσικές – γλωσσολογικές και στη συνέχεια σημαντικές – σημασιολογικές (significations) γενικότερα, μας επιτρέπουν να φθάσουμε στη σύλληψη ενός σύγχρονου απελευθερωτικού λόγου. Στη συνέχεια η όλη αυτή προσέγγιση και θεωρητικοποίηση οδηγεί στην αυτονόμηση του Λόγου, σε μια γενικότερη και διαρκώς δυναμική σύλληψη.

Συγχρόνως, είναι δυνατή η δημιουργία ενός νέου και κριτικού λόγου, με δυναμική –κριτική θέαση, με βάση τη θεωρία του αφηγήματος (récit), νεολουκατσικής έμπνευσης – προέλευσης, αλλά ακόμη και του μικρο-αφηγήματος (όπως απαιτούσαν καινοφανώς οι νεοαντιδραστικοί  μεταμοντέρνοι, δεδομένου ότι και το μικροαφήγημα εκφράζει και αποτυπώνει αναπόφευκτα την ολότητα, είναι κι αυτά στιγμές στην ιστορική κίνηση, έστω και αποσπασματικά), χωρίς  όμως να γίνεται αναγκαστικά πανάκεια ως μόνη λύση και δυνατότητα.

Έτσι δημιουργείται μέσα από τη θεωρητικοποίηση των αντιθέσεων, των αντιφάσεων, ακόμη και των αντινομιών του συστήματος ένας νέος  δυναμικός – κριτικός λόγος, ως  συγκεκριμενοποίηση πάντοτε του διαρκώς “άλλου” στην κίνησή του προς την απελευθέρωση,  υπό τη διαρκή συνειδητή πράξη της πρωτοπορίας και γενικότερα της συνειδητοποιημένης υποκειμενικότητας.

Ο Λόγος μπορεί μόνο να φωτίζει

Λόγος καθ’ αυτός δεν υπάρχει, ούτε είχε νόημα, αν υπήρχε. Ο Λόγος ιστορικά ήταν η έκφραση της βαθύτερης συνειδητοποίησης της κοινωνίας, της ανάγκης της απελευθέρωσής της από τον δογματισμό και τον σκοταδισμό του Μεσαίωνα. Ο Λόγος και σήμερα, με βάση και την ιστορική – κριτική πορεία του μέχρι τώρα, παρά τις τραγωδίες που πέρασε η ανθρωπότητα, ή θα είναι και πάλι φωτεινός (Lumière), και κατά τούτο απελευθερωτικός – διαφωτιστικός ή δεν θα είναι Λόγος.

Έτσι θα ξεπεραστούν διαλεκτικά και οι ενδοιασμοί του Χάμπερμας, που σε μια εποχή ιστορικής υποχώρησης του κινήματος του Μάη, πίστεψε ότι ο διάλογος με τους νεοαντιδραστικούς μεταμοντέρνους, παρά την αυστηρή κριτική τους εκ μέρους του, θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει σε μια νέα ορθολογικότητα.

Ο Λόγος πρέπει να ανασυγκροτηθεί

Και σήμερα μπροστά στην άκρως αντιδραστική μετεξέλιξη όλων αυτών των νεοσυντηρητικών νεοαντιδραστικών τάσεων, η ρήξη πρέπει να είναι πλήρης με αυτούς, και ο Λόγος είναι ανάγκη ν’ανασυγκροτηθεί αυτοκριτικά, στηριζόμενος στην ιστορική-κριτική παράδοσή του, μέσα σε συνθήκες ακραίας, τραγικής ίσως, κρίσης και αδιεξόδου.

Παρόλα αυτά με βάση τις νεώτερες κριτικές διαλογικές, επιστημονικές-επιστημολογικές δυνατότητες είναι δυνατό να συγκροτηθεί ένας σύγχρονος και ρηξικέλευθος Λόγος, υπό την οπτική της αναγκαίας και επιβαλλόμενης εξόδου από το σύστημα, καθόσον είναι δυνατό να δημιουργηθεί ένας νέος δυναμικός, κριτικός λόγος, συγκεκριμενοποίηση του πάντοτε διαρκώς “άλλου; Προς τι; Η συζήτηση παραμένει ανοιχτή.

Σε κάθε περίπτωση αποσκοπούμε σε ένα ανοιχτό σύστημα-όλο. Μια διαρκή “ανολότητα”, ένα σύστημα που δεν ολοκληρώνεται ποτέ (ανολότητα – non achevé – achévement). Οπότε το όλο ζητούμενο είναι πως θα δημιουργηθεί μέσα από αυτή τη σύγχρονη, τη νέα κριτική θεωρία ένα εναλλακτικό – ανοιχτό – μοντέλο, κοινωνικό, πολιτικό, ιδεολογικό, πολιτισμικό, με επίκεντρο πάντοτε και αναφορά την πράξη του αυτόνομου και χειραφετημένου και πάντοτε ανθρωπιστικά σκεπτόμενου υποκειμένου-ανθρώπου.

Οταν όλα γίνονται “πράγμα”

Και στην εποχή της παγκοσμιοποίησης,  δηλαδή της ολικής κυριαρχίας της πραγμοποίησης, η πρόκληση είναι μέγιστη. Η ανασυγκρότηση του όλου μοντέλου σκέψης και πράξης πρέπει να είναι πλήρης, ολική, δομική, με στόχο πάντοτε την ολική απελευθέρωση του ανθρώπου. Η μοντέρνα μορφικά – μορφολογικά τάση κριτικής θεωρητικοποίησης είναι προς την πολυπρισματική κριτική παράθεση – μία παράταξη μικρών αυτοτελών κειμένων-δοκιμίων, χωρίς σύστημα.

Να βγούμε από το σύστημα (Ο. Revault d’ Allonnes),  ακολουθώντας το υπέρτατο πρόταγμα του μεγάλου καλλιτέχνη της πρωτοπορίας Σκλάβου, αλλά και των Κεφαλληνού, Σαραφιανού, Στάμου, Τσίγκου, Καναγκίνη, Απέργη, Αντωνάκου, Κανιάρη, Τούγια, Κοντού, Ο. Ζούνη, Ζενέτου, κ.α.

Και τέλος, όχι στην φιλολογία της ήττας και γενικότερα σε μια ατέρμονη παρακμιακή θεωρητικολογία, για να παραφράσουμε και τον μεγάλο ποιητή της πρωτοπορίας Β. Λεοντάρη (:όχι στην “ποίηση της ήττας”). Η στοχαστική και αναστοχαστική να είναι με σύγχρονους πάντοτε όρους. Νέα κριτική θεωρία και πράξη, με αναφορά και στο ιστορικό έργο του Αξελού και στο ιστορικό μετακριτικό έργο του Λεφέβρ, που προσπάθησε να διαλεκτικοποιήσει τον μαρξισμό, να βρει μια διέξοδο δια της πράξης, θεωρητικής πρώτιστα, αλλά όχι μόνον. Σε κάθε περίπτωση η 11η θέση για τον Φόυερμπαχ διατηρεί πάντοτε την εγκυρότητα και την επικαιρότητά της.

Μετά την εμφάνιση του τεχνικού προβλήματος, ως εναλλακτική λύση προτάθηκε το δικινητήριο ελικοφόρο C-27, το οποίο βρίσκεται στην Ελευσίνα και χρησιμοποιείται ως εφεδρικό μεταγωγικό αεροσκάφος. Η μετάβαση στη Λιουμπλιάνα διήρκεσε 2 ώρες και 56 λεπτά, ενώ με το αρχικά προγραμματισμένο Embraer η πτήση θα διαρκούσε λίγο περισσότερο από μιάμιση ώρα.

Στον σύγχρονο γεωπολιτικό διάλογο διαμορφώνονται όλο και συχνότερα απλουστευτικά αφηγήματα που αναγορεύουν τη γεωοικονομική σύγκλιση κρατών σε αδήριτη “ιστορική νομοτέλεια”. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτελεί η ισχυριζόμενη θέση ότι η οικονομική σύζευξη Ρωσίας και Κίνας συγκροτεί έναν αήττητο, στεγανό και “αυτάρκη” άξονα, ο οποίος καθιστά τη Δύση θεατή των εξελίξεων.

Το αφήγημα αυτό εκκινεί από ένα δογματικό αξίωμα: ότι η αποστασιοποίηση από το δυτικό σύστημα τοποθετεί αυτομάτως μια δύναμη στην “ορχήστρα της Ιστορίας”. Η μεθοδολογική του αδυναμία, ωστόσο, συμπυκνώνεται σε μια κλασική επιβεβαιωτική μεροληψία (confirmation bias). Επιλέγονται μεμονωμένα και βολικά δεδομένα – όπως η αφθονία των ρωσικών πόρων, η κινεζική μεταποιητική υπεροχή και τα κοινά σύνορα των 4.200 χλμ – προκειμένου να θεμελιωθεί μια προκατασκευασμένη ιδεολογική αλήθεια. Η παρούσα ανάλυση αποδομεί τη λογική αυτή, αποκαλύπτοντας τη θεωρητική της αδυναμία, επικαλούμενη το ιστορικό προηγούμενο των σχέσεων ΗΠΑ-Βενεζουέλας και καταλήγοντας στις δομικές αντιφάσεις που διέπουν τον άξονα Μόσχας-Πεκίνου.

Η κατάρρευση του “Συγκριτικού Πλεονεκτήματος”

Στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας περί “τέλειου εμπορικού κύκλου” βρίσκεται – συνειδητά ή μη – η κλασική θεωρία του Συγκριτικού Πλεονεκτήματος (Comparative Advantage) του Ντέιβιντ Ρικάρντο (1817). Ο Ρικάρντο διατύπωσε την υπόθεση ότι εάν δύο επικράτειες εξειδικευτούν στα αγαθά όπου διαθέτουν το υψηλότερο σχετικό πλεονέκτημα (στο κλασικό του υπόδειγμα, η Πορτογαλία στο κρασί και η Αγγλία στο ύφασμα) και διακινούν ελεύθερα τα προϊόντα τους, το συνολικό προϊόν αυξάνεται και οι συμβαλλόμενοι ευημερούν αμοιβαία. Το εξεταζόμενο αφήγημα μεταφέρει αυτούσιο το σχήμα αυτό στη σημερινή Ευρασία:

• Η Ρωσία εξειδικεύεται στην εξόρυξη και εξαγωγή φυσικών πόρων (ενέργεια, ορυκτά, σιτηρά).
• Η Κίνα εξειδικεύεται στη βιομηχανική παραγωγή, την τεχνολογία και τα καταναλωτικά αγαθά.

Ωστόσο, η ρικαρντιανή θεώρηση ακυρώνεται στην άσπιλη πραγματικότητα της διεθνούς πολιτικής οικονομίας, καθώς εδράζεται σε μη ρεαλιστικές παραδοχές:

1. Παραγνωρίζει την Ασυμμετρία Ισχύος: Ο Ρικάρντο υπέθετε ισότιμους όρους εμπορίου. Όταν όμως ο ένας εταίρος εξελίσσεται σε μονοψώνιο (τον μοναδικό μεγάλο αγοραστή), επιβάλλει μονομερώς τους όρους, απομυζώντας το οικονομικό πλεόνασμα του άλλου.
2. Αγνοεί την Ποιότητα της Εξειδίκευσης: Η εξειδίκευση στις πρώτες ύλες καθηλώνει μια οικονομία σε χαμηλή προστιθέμενη αξία, ενώ ο έλεγχος της βιομηχανίας και της υψηλής τεχνολογίας εκχωρεί στη μεν Κίνα τον έλεγχο των μελλοντικών παραγωγικών δυνάμεων, στη δε Ρωσία τον ρόλο του απλού τροφοδότη.
3. Υποτιμά τη Γεωπολιτική Εξάρτηση: Το διεθνές εμπόριο δεν διεξάγεται σε ιδεατό εργαστηριακό περιβάλλον. Η απόλυτη εξάρτηση από μία και μόνο γειτονική δύναμη για τη συγκρότηση της εγχώριας βιομηχανικής βάσης ισοδυναμεί με σταδιακή εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας.

Βενεζουέλα: Η Παγίδα της Μονοκαλλιέργειας

Προκειμένου να γίνει αντιληπτό γιατί το ρικαρντιανό πρότυπο αποτυγχάνει παταγωδώς στην πράξη, αρκεί να ανακληθεί το ιστορικό παράδειγμα των σχέσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Βενεζουέλας. Επί δεκαετίες, η σχέση αυτή φαινόταν να συνιστά την επιβεβαίωση της οικονομικής αποδοτικότητας:

• Η Βενεζουέλα τροφοδοτούσε την αμερικανική αγορά με άφθονο και φθηνό αργό πετρέλαιο.
• Οι ΗΠΑ προμήθευαν τη Βενεζουέλα με βιομηχανικό εξοπλισμό, τεχνολογία, καταναλωτικά αγαθά και τρόφιμα. Στα χαρτιά, το μοντέλο υποσχόταν διαρκή ευημερία. Στην πραγματικότητα, οδήγησε στη δομική κατάρρευση της Βενεζουέλας.
• Η “Ολλανδική Νόσος” (Dutch Disease): Η αθρόα εισροή πετρελαϊκών δολαρίων κατέστησε τις εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων ασύγκριτα φθηνότερες από την εγχώρια παραγωγή. Ο αγροτικός τομέας και η μεταποίηση της Βενεζουέλας συρρικνώθηκαν, αποδιοργανώνοντας τον παραγωγικό ιστό της χώρας.
• Η Παγίδα της Μονοκαλλιέργειας: Η μονομερής εξειδίκευση στον ορυκτό πλούτο κατέστησε το Καράκας έρμαιο των διακυμάνσεων των διεθνών τιμών των εμπορευμάτων. Όταν οι τιμές υποχώρησαν, η χώρα αδυνατούσε να καλύψει ακόμη και τις βασικές διατροφικές της ανάγκες.
• Ασύμμετρη Τρωτότητα: Για τις ΗΠΑ, το πετρέλαιο της Βενεζουέλας συνιστούσε μία μόνον από τις πολλές εναλλακτικές πηγές. Για τη Βενεζουέλα, η αμερικανική αγορά και τα αμερικανικά προϊόντα αποτελούσαν τον μοναδικό πνεύμονα επιβίωσης. Όταν ξέσπασε η πολιτική αντιπαράθεση και επιβλήθηκαν κυρώσεις, η Ουάσινγκτον έκλεισε τη στρόφιγγα με ελάχιστο κόστος για την ίδια, ενώ η Βενεζουέλα βυθίστηκε στην εξαθλίωση.

Ρωσία-Κίνα: Διολίσθηση σε νέα ασύμμετρη εξάρτηση

Η διαδρομή της Βενεζουέλας αποτελεί την πλέον καθαρή προειδοποίηση για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της Ρωσίας. Η υπόθεση ότι η Μόσχα και το Πεκίνο συγκροτούν έναν “ισότιμο και στεγανό κύκλο”, παραβλέπει τις οξείες εμπορικές και γεωστρατηγικές ασυμμετρίες. Πρώτον, η δομική-εμπορική ασυμμετρία. Η Ρωσία εξαρτάται ζωτικά από την Κίνα, σε βαθμό δυσανάλογα μεγαλύτερο από ό,τι η Κίνα από τη Ρωσία. Η Κίνα αντιπροσωπεύει πλέον άνω του 30% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της Ρωσίας. Αντιθέτως, η Ρωσία καταλαμβάνει μόλις το 4–5% του συνολικού εμπορικού όγκου της Κίνας.

Το Πεκίνο διατηρεί την ευχέρεια να υποκαταστήσει τους ρωσικούς πόρους στρεφόμενο στη Μέση Ανατολή, τη Λατινική Αμερική ή την Αφρική. Η Ρωσία, αντιθέτως, έχοντας αποκοπεί από την ευρωπαϊκή αγορά, αδυνατεί να βρει εναλλακτικούς αγοραστές ανάλογης κλίμακας.

Δεύτερον, το “αποικιακό” υπόδειγμα: Η Ρωσία διολισθαίνει σταδιακά στο μοντέλο της Βενεζουέλας. Μετατρέπεται σε προμηθευτή φθηνών πρώτων υλών και εισαγωγέα κινεζικών βιομηχανικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας (οχήματα, ηλεκτρονικά, μηχανήματα). Το Πεκίνο, γνωρίζοντας την απομόνωση της Μόσχας, επιβάλλει σημαντικές εκπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ιδιοποιούμενο τη μερίδα του λέοντος από το οικονομικό πλεόνασμα.

Γεωπολιτική καχυποψία και σκληρός πραγματισμός

Η ωραία εικόνα των συνόρων των 4.200 χλμ. προσπερνά τις βαθιές ιστορικές τριβές. Στην κινεζική συλλογική μνήμη παραμένουν ζωντανές οι “Άνισες Συνθήκες” του 19ου αιώνα, με τις οποίες η Τσαρική Ρωσία προσάρτησε εκτάσεις της Άπω Ανατολής. Η δημογραφική αποψίλωση της ρωσικής Άπω Ανατολής, σε συνδυασμό με την πληθυσμιακή πυκνότητα της Βόρειας Κίνας, συνιστά διαρκή εφιάλτη για τη Μόσχα.

Ακόμη και ο αγωγός Power of Siberia 2, που προβάλλεται ως τετελεσμένο σύμβολο ισχύος, παραμένει στάσιμος επειδή το Πεκίνο απαιτεί τιμές εσωτερικής αγοράς Ρωσίας και αρνείται να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του — αποδεικνύοντας ότι η Κίνα πολιτεύεται με γνώμονα το σκληρό εθνικό της συμφέρον και όχι την “αντιδυτική αλληλεγγύη”.

Οι παράπλευροι ισχυρισμοί που συνοδεύουν το εν λόγω αφήγημα καταρρέουν εξίσου υπό το βάρος των δεδομένων. Αρχικά, έχουμε την χίμαιρα του “Νομίσματος των BRICS”: Οι συναλλαγές σε γιουάν δεν σηματοδοτούν την κατάργηση του δολαρίου. Το κινεζικό νόμισμα υπόκειται σε αυστηρούς κεφαλαιακούς ελέγχους και δεν διαθέτει διεθνή μετατρεψιμότητα. Παράλληλα, οι οξείς δομικοί ανταγωνισμοί μεταξύ των μελών των BRICS (όπως η γεωπολιτική αντιπαλότητα Ινδίας και Κίνας) καθιστούν την προοπτική ενοποιημένου νομίσματος εξαιρετικά μακρινή.

Έχουμε την γερμανική ενεργειακή απεξάρτηση: Η διακοπή των σχέσεων Βερολίνου-Μόσχας δεν υπήρξε απόρροια δυτικής δολοπλοκίας, αλλά άμεσο αποτέλεσμα της εργαλειοποίησης των ροών φυσικού αερίου από τη Μόσχα, που υποχρέωσε την Ευρώπη σε βίαιη απεξάρτηση.

Τέλος, η μακροπρόθεσμη ζημία της ρωσικής οικονομίας: Η εικόνα μιας Ρωσίας που αψηφά τις κυρώσεις αποσιωπά τις δομικές αγκυλώσεις: Υψηλό πληθωρισμό, τεχνολογικό αποκλεισμό, διαρροή επιστημονικού δυναμικού (brain drain) και επικίνδυνη εξάρτηση από μια πολεμική οικονομία.

Διέξοδος για την Ρωσία

Το εξεταζόμενο αφήγημα δεν συνιστά αντικειμενική γεωπολιτική ανάλυση, αλλά ένα δογματικό κατασκεύασμα αντι-δυτικού ευρωκεντρισμού (Reverse Eurocentrism). Η συγγραφέας (και η ιδεολογική τάση που εκπροσωπεί), στην αγωνία της να κατασκευάσει ένα “αντι-δυτικό” αφήγημα νίκης, κατέφυγε εν αγνοία της (;) στον πιο σκληρό, κλασικό φιλελευθερισμό του 19ου αιώνα!

Το παράδοξο: Επικαλείται το ελεύθερο εμπόριο και την απόλυτη εξειδίκευση των αγορών – δηλαδή την πεμπτουσία του καπιταλιστικού υποδείγματος που υποτίθεται ότι μάχεται  –απλώς και μόνο επειδή στη συγκεκριμένη περίπτωση οι πρωταγωνιστές λέγονται “Ρωσία” και “Κίνα” αντί για “Αγγλία” και “Πορτογαλία”.

Η Γνώση: Αποκαλύπτει ότι η ιδεολογία της δεν βασίζεται σε βαθιά γνώση της πολιτικής οικονομίας, αλλά σε έναν απλοϊκό “αντι-δυτικό οπαδισμό”: «Ό,τι είναι εναντίον της Δύσης είναι καλό, ακόμα κι αν χρειαστεί να επιστρατεύσουμε τις πιο φιλελεύθερες θεωρίες της Δύσης για να το δικαιολογήσουμε!»

Παρότι οι δυτικές πιέσεις επιτάχυναν τη σύγκλιση Μόσχας και Πεκίνου, το αποτέλεσμα απέχει παρασάγγας από τη συγκρότηση ενός “ισότιμου και αήττητου άξονα”. Αντιθέτως, η Ρωσία, εγκλωβισμένη σε μια στρεβλή εφαρμογή της ρικαρδιανής εξειδίκευσης, επαναλαμβάνει τα σφάλματα της Βενεζουέλας. Αποκομμένη από τη Δύση και αδυνατώντας να αναπτύξει αυτόνομη τεχνολογική βάση, μετατρέπεται σε ασύμμετρα εξαρτημένο δορυφόρο της Κίνας – μια εξέλιξη που υπονομεύει μακροπρόθεσμα την ίδια την εθνική της κυριαρχία.

Η δυτική διπλωματία οφείλει να αναδείξει αθόρυβα τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της κινεζικής οικονομικής διείσδυσης στη Ρωσική Άπω Ανατολή και την Κεντρική Ασία. Η Ρωσία αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο μετατροπής της σε “νεο-αποικιακό” εταίρο, και η Δύση δεν πρέπει να κλείσει οριστικά τις διπλωματικές διόδους που θα επέτρεπαν στη Μόσχα να επανεισάγει μια τακτική ισορροπίας στο μέλλον.

Πιο συγκεκριμένα: Το ότι η ζωγραφική αφηγείται ιστορίες χωρίς να χρησιμοποιεί λόγια, το ξέραμε. Όπως επίσης ξέραμε ότι οι εικόνες της – ακόμη και οι πιο ενστικτώδεις ή αφηρημένες – προϋποθέτουν δυναμικά τον λόγο και την σκέψη ή παραπέμπουν, έμμεσα ή άμεσα, σε κείμενα. Είτε κείμενα γραμμένα ήδη, είτε μελλοντικά. Δηλαδή παραπέμπουν είτε σε βιωμένες αναμνήσεις, είτε σε όνειρα που τα βλέπει κανείς και με κλειστά και με ανοιχτά τα μάτια. Αφού η ζωγραφική διαθέτει τον τρόπο να δείχνει με τους τρόπους του παρελθόντος εικόνες του μέλλοντος.

Ούτως ή άλλως όμως η ζωγραφική κι ο λόγος, δηλαδή το κείμενο και η εικόνα διατηρούν σχέση ανάλογη εκείνης που συνδέει την ποίηση με τη μουσική. Ολοκληρώνει το ένα την άλλη. Με το θέατρο και τον κινηματογράφο να διατηρούν, στις πιο υψηλές εκδοχές, δεσμούς εκλεκτικής συγγένειας με την εικαστική γλώσσα. Δεν γίνεται αλλιώς. Επειδή αυτό που ονομάζουμε έμπνευση εκπηγάζει από την ίδια, σκοτεινή κι άδηλη πηγή του υποσυνείδητου. Από εκείνη την σκιά που κυοφορεί το φως.

Από τον πιο βαθύ πυρήνα της ύπαρξης. Από την πηγή για τα χρώματα και τις λέξεις και τους ήχους και τις εικόνες και τις μουσικές. Δεν γίνεται αλλιώς. Επίσης αξίζει εδώ να πούμε ότι οι τέχνες όσο πιο αυτόνομες και αυτάρκεις παρουσιάζονται, τόσο πιο άμεσα κι αβίαστα επικοινωνούν μεταξύ τους. Τόσο πιο ουσιαστικά, θα έλεγα, αλληλοσυμπληρώνονται. Ή, καλύτερα, “αλληλοερμηνεύονται”.

Σάββας Πουρσανίδης και Πέτρος Ξενάκης

Στο μυαλό μου έρχεται αυτήν την στιγμή ο απροσδόκητος (;) διάλογος ανάμεσα στον Ραμώ και τον Τιέπολο. Ή, του Ντεμπισί με τον Μονέ. Παραδείγματα ύψιστα αυτών των “επισυνάψεων” είναι ασφαλώς η τραγωδία για τον αρχαίο κόσμο και η όπερα για τον πολιτισμό που άνθισε στη Δύση με την Αναγέννηση. Το Gesamtkunstwerk του Βάγκνερ, το συνολικό έργο τέχνης.

Ο Σάββας Πουρσανίδης με τους ασπρόμαυρους ή πολύχρωμους μουσικούς του, γυμνούς και εκτεθειμένους στο πάλκο του κόσμου, είναι ένα εύγλωττο παράδειγμα της σχέσης ανάμεσα στη μουσική και την ζωγραφική. Όμοια και ο Κώστας Ντιός με την εμμονή του στα μνημειακά μεγέθη και τις πολλές, προσωπικές μικροϊστορίες που τα συγκροτούν και οι οποίες κατά περίεργο τρόπο μάς αφορούν. Το συλλογικό δράμα σε συσκευασία τσέπης με άλλα λόγια…

Το συλλογικό που γίνεται καθολικό μέσα από το προσωπικό βίωμα αλλά και την αγάπη στην καθόλου ιστορία της τέχνης είναι και το κινούν στοιχείο της γοητευτικής ζωγραφικής του Πέτρου Ξενάκη.

Και οι τρεις αυτοί μάστορες, με την αναγεννησιακή έννοια της λέξης, πολύ σπουδαίοι κατά τη γνώμη μου, είναι ελάχιστα γνωστοί εκτός της εικαστικής μας Ιερουσαλήμ. Σημείο κι αυτό των περίεργων καιρών που ζούμε, στους οποίους προβάλλονται οι μετριότητες και κυριαρχούν οι συμβιβασμένοι με τον τελευταίο συρμό. Οι θιασώτες μιας τέχνης θνησιγενούς. Τί έχω μάθει γι’ αυτούς στη διάρκεια της πολύχρονης γνωριμίας και συνεργασίας μας;

Ο Κώστας Ντιός, μετά το Παρίσι, ζει και δουλεύει στην Κοζάνη, πίνοντας μπύρες και περιμένοντας την κρίση της ιστορίας, ο Ξενάκης επιμένει στα Χανιά, διδάσκοντας τον Καραβάτζο σε παιδιά και ζωγραφίζοντας θάλασσες και πρόσωπα που προσώρας δεν υπάρχουν κι ο Πουρσανίδης ζει δουλεύοντας πυρετικά κι ακατάπαυστα στο εργαστήριο και το φροντιστήριό του, ανάμεσα στην άνω πόλη Θεσσαλονίκης και τη Θέρμη, πολεμώντας με μεγέθη και ιδέες που θα τρόμαζαν τους απλούς ανθρώπους.

Κοινό στοιχείο τους η αγάπη για μια ζωγραφική που με όπλο την υψηλή τεχνική αφηγείται παράξενες ιστορίες με τον πιο εικαστικό τρόπο. Πρόκειται για ζωγράφους που δεν εικονογραφούν τα θέματα τους αλλά τα υποβάλλουν. Που στήνουν τις συνθέσεις τους αξιοποιώντας πανάρχαιους κανόνες αλλά και την ανήσυχη ματιά του σήμερα.

Μια ματιά βαθιά επηρεασμένη από το σινεμά. Όχι βέβαια εκείνο της εύκολης διασκέδασης που ξεχνιέται μόλις καταναλωθεί αλλά εκείνο που σε ταξιδεύει, σε τρομάζει και μετά σε παρηγορεί. Ό τι δηλαδή κάνει η μεγάλη τέχνη. Επίσης άλλο κοινό τους στοιχείο είναι η θεατρικότητα, δηλαδή το γεγονός ότι κάθε πίνακας λειτουργεί σαν ένα δυνάμει μονόπρακτο, σαν ένα δράμα που το τέλος του το μαντεύει ο κάθε θεατής χωριστά.

Ζωγραφική επηρεασμένη από το σινεμά

Η ζωγραφική τους εμπεριέχει με δαψίλεια όλα τα εξής στοιχεία: Δηλαδή, τη βαθιά γνώση της δυτικοευρωπαϊκής τέχνης πλάι στην έντονη εξισορρόπηση του ατομικού ιδιώματος ανάμεσα στο συναίσθημα και τον ορθολογισμό, την εμπειρία και το ένστικτο, τον σεβασμό αλλά και ταυτόχρονα την τολμηρή αμφισβήτηση της, όποιας, παράδοσης.

Ιθαγενούς ή εισαγόμενης. Αλλά και πάλι όλες αυτές οι ιδιότητες θα ήταν στεγνός, επιδερμικός τύπος, αν δεν προσθέταμε στα παραπάνω την έξοχη τους ικανότητα ν’ αφηγούνται μαγικές ιστορίες με τις αινιγματικές εικόνες που για έναν περίεργο λόγο – προσωπικά δεν διαθέτω εύκολη απάντηση – μάς αφορούν όλους.

Όπως, εξίσου μας ενδιαφέρουν οι περιπέτειες αλλά και το τέλος των ηρώων που διασταυρώνονται με μαεστρία στις συνθέσεις τους. Συχνά με τους τρόπους των παλιών δασκάλων. Κι όπου το αφηγηματικό – ρεαλιστικό γίνεται εικαστικό – αισθητικό. Και πάντα με το γλυκόπικρο αίσθημα του απραγματοποίητου που διαθέτουν για παράδειγμα κάποιες από τις σονάτες για πιάνο του Μότσαρτ (ιδίως η ένατη που έγραψε νεότατος στο Μάνχαϊμ μετά από έναν διαψευσμένο έρωτα). Αλλά και το χιούμορ εμπρός στην ματαιότητα των ανθρωπίνων.

Ούτως ή άλλως οι παράξενες ιστορίες τους διασταυρώνονται, επικαλύπτονται, οι ήρωες συνεχίζουν να ζουν από το ένα έργο στο άλλο σαν φαντάσματα που αρνούνται να κατέβουν στον κάτω κόσμο αλλά επιμένουν να ταράζουν τον ύπνο των ζωντανών. Υπέροχο μάθημα για τους νεότερους δημιουργούς.

Αφού ό τι κι αν λέμε, όλη η ιστορία της ζωγραφικής έχει να κάνει με την περιπέτεια μιας ανάμνησης. Και ο καλός ζωγράφος, όπως ακριβώς συμβαίνει με τους τρεις, διακρίνεται από τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται την ανάμνηση αυτή ώστε να αφορά σε όσο το δυνατόν περισσότερους. Επειδή το κάθε έργο τέχνης αρχίζει από τα χέρια του καλλιτέχνη αλλά ολοκληρώνεται στην ψυχή και το μυαλό όποιου μπορεί να το αγαπήσει…

ΥΓ. Είμαι ειλικρινά υπερήφανος που επιμελούμαι μια έκθεση τριών, σπουδαίων καλλιτεχνών από την περιφέρεια που μπορούν να διδάξουν πολλά στο αλαζονικό όσο και συχνά ρηχό κέντρο. Και είμαι επίσης ευτυχής που η έκθεσή μας “Μερικές ιστορίες με παράξενο τέλος” συμπίπτει με την αναδρομική του ακαδημαϊκού Αλέκου Λεβίδη στο Μουσείο Μπενάκη. Το προσεχές Σάββατο και την Κυριακή στις 12 το μεσημέρι θα ξεναγήσω το κοινό με έμφαση στην επιστροφή της Κυρίας!