Συνεπώς, στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ και του Περσικού Κόλπου, η απειλή αποκλεισμού του Ιράν, αφού δεν υπάρχει ένοπλη επίθεση που να δικαιολογεί αυτοάμυνα και δεν υπάρχει απόφαση Συμβουλίου Ασφαλείας, τότε, ένας πλήρης ναυτικός αποκλεισμός θα θεωρούνταν παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Έτσι, η αποφυγή του “πλήρους αποκλεισμού”, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις του προέδρου, δεν υπάρχει. 

Μερικοί χρησιμοποιούν αμφιλεγόμενους όρους όπως επιβολή κυρώσεων (sanctions enforcement) ή ναυτική απαγόρευση (maritime interdiction) που εν τέλει εμποδίζουν τη ναυσιπλοΐα που αγγίζει την παρανομία. Το 1962 στην κρίση των πυραύλων στην Κούβα οι Αμερικάνοι είχαν χρησιμοποιήσει τον όρο quarantine για να αποφύγουν το blockade που νομικά ισοδυναμεί με πόλεμο. 

Στην Βενεζουέλα πρόσφατα επίσης δεν υπήρξε πλήρης κλασικός ναυτικός αποκλεισμός αλλά “επιχειρήσεις κατά πλοίων”  όπως τώρα στο Ιράν. Στην Κούβα επίσης, ισχύει το παλιό καθεστώς εμπορικού εμπάργκο των Αμερικάνων, δεν υπάρχει στρατιωτικός αποκλεισμός θάλασσας και οι εμπορικές ροές περιορίζονται κυρίως οικονομικά και νομικά με απειλές. Γι΄ αυτό τα ρωσικά και τα κινεζικά πλοία φθάνουν στην Κούβα, αγνοώντας το εμπάργκο. 

Τρεις σχολές νομικής σκέψης

Με δυο λόγια, πίσω από τις ερμηνείες, στην πράξη κρύβεται το δίκαιο του ισχυρού. Στη θεωρία του διεθνούς δικαίου υπάρχουν διαφορετικές σχολές σκέψης, με τρεις κεντρικές. Στην πρώτη ανήκουν οι Νομιναλιστές (strict legalists) που θέλουν το διεθνές δίκαιο να εφαρμόζεται κατά γράμμα, οπότε ο ναυτικός αποκλεισμός επιτρέπεται μόνο ως αυτοάμυνα με βάση το άρθρο 51. 

Στη δεύτερη, ανήκουν οι Ρεαλιστές (realists / power politics), οι οποίοι θεωρούν ότι το διεθνές δίκαιο δεν είναι απόλυτο και εξαρτάται από την ισχύ, την γεωπολιτική και την αποδοχή από άλλα κράτη. Δηλαδή ένας ναυτικός αποκλεισμός θεωρούν ότι είναι de facto νόμιμος (Legitimacy) αν αποτρέπει μια μεγαλύτερη απειλή και δεν προκαλεί γενικευμένο πόλεμο. Που σημαίνει πιθανός αποκλεισμός του Ιράν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμος αν αποτρέπει πυρηνική απειλή. 

Την τρίτη σχολή αποτελούν οι λεγόμενοι Επεκτατικοί (broad self-defense theory). Πρόκειται για μια ενδιάμεση σχολή σκέψης, η οποία ερμηνεύει την έννοια της “αυτοάμυνας” πιο ευρέως, δηλαδή όχι μόνο όταν το κράτος δέχεσαι επίθεση, αλλά και όταν υπάρχει άμεση απειλή.  Συμπερασματικά οι Αμερικανοί φαίνεται να προτιμούν τη λογική των ρεαλιστών και οι Ιρανοί των επεκτατικών στις ενέργειες που κάνουν. 

Παρεμπόδιση και αποκλεισμός 

Στο σύγχρονο διεθνές δίκαιο σε ό,τι αφορά τις δραστικές ενέργειες των κρατών στις θαλάσσιες περιοχές κυριαρχούν δύο πολύ ευαίσθητες έννοιες, αυτής της παρενόχλησης-παρεμπόδισης (harassment) που ενίοτε μετατρέπεται σε παράνομο αποκλεισμό (blockade) που είναι μια πολύ λεπτή γραμμή ερμηνείας. Σε όλους τους νομικούς ορισμούς και διεθνείς συμφωνίες υπάρχουν αμφιλεγόμενες νομικές προσεγγίσεις και δεκάδες νομικές θεωρίες, καθώς εμπλέκονται στις ερμηνείες οι καταστάσεις που προκαλούν εχθροπραξίες ή πόλεμοι και φυσικά το “δίκαιο του ισχυρού”. 

Παρενόχληση είναι λοιπόν οι νηοψίες με διακοπή της πορείας ενός εμπορικού πλοίου από πολεμικό ή περιπολικό σκάφος για έλεγχο. Αφορά την εξακρίβωση της νομιμότητας του φορτίου, την αποτροπή λαθρεμπορίου ή την επιβολή κανόνων σε εμπόλεμη ζώνη. Όμως, η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται κανονικά. Αντίθετα, ο ναυτικός αποκλεισμός εμποδίζει την πρόσβαση ή τη διέλευση. 

Σύμφωνα με το δίκαιο ναυτικού πολέμου (San Remo Manual) για να είναι νόμιμος ένας ναυτικός αποκλεισμός πρέπει να είναι δηλωμένος (declared), αποτελεσματικός (effective), μη διακριτικός (όχι μόνο σε ένα κράτος αυθαίρετα) και αναλογικός. Επίσης δεν πρέπει να προκαλεί υπερβολική βλάβη σε ουδέτερα κράτη.

Πριν πάμε στο Ορμούζ, πρέπει να ανοίξουμε μια παρένθεση για να αντιληφθούμε τον όρο “Στενό Διεθνούς Ναυσιπλοΐας” (ΣΔΝ), που συνδέει δύο τμήματα ανοικτής θάλασσας ή ΑΟΖ και χρησιμοποιείται για διεθνή ναυσιπλοΐα. Το Στενό του Ορμούζ είναι ΣΔΝ γιατί ενώνει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό και έχει τεράστια διεθνή χρήση. Η λειτουργία και η χρήση ενός ΣΔΝ παίζει καταλυτικό ρόλο για τον χαρακτηρισμό του, πέρα από το πλάτος του. Υπό όρους ισχύει ο κανόνας των 24 ναυτικών μιλίων. Αν η απόσταση μεταξύ των ακτών είναι μεγαλύτερη ή ίση των 24 ν.μ., τότε οι αιγιαλίτιδες ζώνες (π.χ. 12 + 12) καλύπτουν όλο το στενό που σημαίνει ότι δεν υπάρχουν διεθνή ύδατα ενδιάμεσα. 

Όμως, αν το στενό χρησιμοποιείται διεθνώς (navigation use test), όπως το Ορμούζ, τότε εφαρμόζεται το καθεστώς διέλευσης (transit passage). Έτσι, ο γενικός αποκλεισμός που “κλείνει” το στενό θεωρείται  παράνομος γιατί καταργεί το transit passage. Κάποιο μικρό στενό μεταξύ νησιών που δεν χρησιμοποιείται διεθνώς,  δεν θεωρείται ΣΔΝ. Γι΄ αυτό οι Ιρανοί όρισαν τον διάδρομο ανόδου προς τον Περσικό στο Ορμούζ να περνάει πίσω από το νησί Λαράκ!…

Παράνομος είναι ο αποκλεισμός όταν δεν περνά κανένα πλοίο, όταν έχει ναρκοθετηθεί όλος ο δίαυλος και απειλείται με καταστροφή κάθε διερχόμενο πλοίο, δηλαδή έχουμε de facto κλείσιμο στενού. Αν το Ιράν έκανε πλήρη αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ και έτσι επηρέαζε την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και έπληττε δεκάδες κράτη, τότε το γεγονός θεωρείται σχεδόν casus belli ή τουλάχιστον σοβαρή διεθνής παραβίαση. Είναι όμως η περίπτωση; 

Τι ισχύει για τα Στενά του Ορμούζ και τα διόδια

Πολλοί αναφέρουν ότι τα Στενά του Ορμούζ είχαν κλείσει στη δεκαετία του 1980 κατά τον πόλεμο Ιράκ-Ιράν, αλλά αυτό δεν ισχύει. Σε εκείνον τον πόλεμο και οι δύο χώρες επιτέθηκαν σε εμπορικά πλοία, έγιναν ναρκοθετήσεις και άλλες απειλές στον Περσικό Κόλπο κατά τον λεγόμενο “πόλεμο των δεξαμενοπλοίων” (Tanker War, 1984–1988), αλλά δεν υπήρχε επίσημο “κλείσιμο” του στενού, ούτε καθολική απαγόρευση διέλευσης.

Το ΣΔΝ Ορμούζ έχει πλάτος περίπου 21–39 ν.μ., συνορεύει βόρεια με το Ιράν και νότια με το Ομάν. Και οι δύο έχουν αιγιαλίτιδα έως 12 ν.μ. και το στενό καλύπτεται πλήρως από χωρικά ύδατα. Είναι από τα πιο πολυσύχναστα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως και ισχύει το καθεστώς transit passage, της ελεύθερης και συνεχούς διέλευσης. 

Το ΣΔΝ Ορμούζ διέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (United Nations Convention on the Law of the Sea – UNCLOS -1982) που απαγορεύει το κλείσιμο των στενών διεθνούς ναυσιπλοΐας, ούτε καν σε πόλεμο. Δεν πρέπει να συγχέεται με τη Συνθήκη του Μοντρέ  που επιτρέπει στην Τουρκία να κλείνει τα στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, είναι εξαίρεση. 

Επιπλέον, γεννάται το ερώτημα εάν το Ιράν μπορεί να επιβάλλει διόδια. Κανονικά, τα παράκτια κράτη δεν μπορούν να επιβάλλουν διόδια για τη διέλευση και δεν μπορούν να εμποδίσουν την κυκλοφορία επειδή θα παραβίαζαν το καθεστώς transit passage. Μπορούν βέβαια να θεσπίζουν κανόνες ναυσιπλοΐας (ασφάλεια, ρύπανση), να ορίζουν διαύλους και να χρεώνουν μόνο για συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως η πλοήγηση (pilotage), τα ρυμουλκά και οι λιμενικές υπηρεσίες, υπό την προϋπόθεση οι χρεώσεις αυτές να είναι ανταποδοτικές και χωρίς διάκριση. 

Βέβαια όλα αυτά ισχύουν και για το Ορμούζ αν και κινούνται σε γκρίζες ζώνες… δηλαδή, τα διόδια μπορούν να εισπράττονται με διαφορετική ονομασία… Το ιστορικό επιχείρημα ότι η Δανία από τον 15ο αιώνα έως το 1857 επέβαλλε στο Στενό του Øresund μεταξύ Δανίας–Σουηδία διόδια (Sound Dues) δεν έχει αξία. Άλλωστε έχει καταργηθεί εδώ και σχεδόν δύο αιώνες…  

Ο πόλεμος στο Ιράν, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια σύγκρουση κρατών, αλλά και μια σύγκρουση ερμηνειών, μοντέλων σκέψης και τρόπων κατανόησης της πραγματικότητας. Σε μεγάλο βαθμό, οι εμπλεκόμενοι, αλλά και οι αναλυτές, δεν ζουν στο ίδιο γνωσιακό σύμπαν. Για να κατανοήσουμε αυτήν την ιδιόρρυθμη κατάσταση μπορούμε να στραφούμε στη Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Γλώσσας. Οι Popper, Kuhn, Lakatos, Feyerabend, Heidegger και Wittgenstein μας προσφέρουν εργαλεία, που φωτίζουν όχι μόνο τι γνωρίζουμε, αλλά και γιατί αδυνατούμε να συμφωνήσουμε σε αυτό.

Ο Karl Popper, για παράδειγμα, πατέρας της σύγχρονης Θεωρίας της Επιστήμης, υποστήριξε ότι μια θεωρία είναι επιστημονική μόνο αν μπορεί να διαψευστεί. Στη γεωπολιτική, όμως, συχνά συμβαίνει το αντίθετο. Για τον πόλεμο στο Ιράν συνυπάρχουν πολλαπλές αφηγήσεις, αντιφατικές μεταξύ τους. Μία εξ αυτών είναι ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν πλήρως την κατάσταση, μία άλλη ότι το Ιράν ενισχύεται μέσω της αντοχής του, ότι το Ισραήλ κυριαρχεί επιχειρησιακά, ότι το Ιράν ενισχύεται επιχειρησιακά κοκ. Το αξιοσημείωτο είναι ότι όλες αυτές οι αφηγήσεις μπορούν να ενσωματώσουν τα ίδια γεγονότα και να τα προβάλουν με διαφορετικό τρόπο, ενώ ακόμη και τα αντίθετα μπορεί να θεωρηθούν ενδείξεις ισχύος ή αδυναμίας. 

Για παράδειγμα, η κλιμάκωση της σύγκρουσης μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη ισχύος ή αδυναμίας. Η αποκλιμάκωση αντιστοίχως μπορεί να ερμηνευθεί ως επιτυχία ή ως υποχώρηση. Έτσι, οι αναλύσεις δεν διαψεύδονται ποτέ. Λειτουργούν ως κλειστά συστήματα πεποιθήσεων. Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο ότι διαφωνούμε, αλλά ότι δεν διαθέτουμε κοινά κριτήρια για να διαπιστώσουμε πότε μια ερμηνεία αποτυγχάνει.

Ιράν: Ασύμμετρα παραδείγματα σκέψης

Η έννοια “των παραδειγμάτων” (paradigms) του Thomas Kuhn μας επιτρέπει να δούμε βαθύτερα το πρόβλημα. Συγκεκριμένα, οι διαφορετικοί δρώντες δεν ερμηνεύουν απλώς διαφορετικά τα ίδια γεγονότα, αλλά αντιλαμβάνονται τον κόσμο μέσα από διαφορετικά γνωστικά πλαίσια. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η σύγκρουση μπορεί να αφορά την αποτροπή και τη διατήρηση μιας προϋπάρχουσας διεθνούς τάξης ελεγχόμενης από αυτές. Για το Ιράν, είναι ζήτημα επιβίωσης, κυριαρχίας και αξιοπρέπειας. Για το Ισραήλ εμφανίζεται να είναι μια υπαρξιακή μάχη σε ένα διαρκώς απειλητικό περιβάλλον.

Για άλλους δρώντες, όπως η Κίνα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη αναδιάταξη του διεθνούς συστήματος. Αυτά τα παραδείγματα δεν είναι εύκολα συγκρίσιμα. Ορίζουν διαφορετικά τι είναι “επιτυχία”, “ήττα”, “σταθερότητα” ή “κλιμάκωση”. Έτσι, αυτό που από τη μία πλευρά φαίνεται παράλογο, από την άλλη μπορεί να είναι απολύτως συνεκτικό. Η σύγκρουση είναι, επομένως, όχι μόνο υλική αλλά και γνωστική.

Ο Imre Lakatos προσφέρει ένα ακόμη χρήσιμο εργαλείο: τα “ερευνητικά προγράμματα”. Κάθε δρων φαίνεται να λειτουργεί με έναν σκληρό πυρήνα βασικών παραδοχών, ο οποίος προστατεύεται από ένα σύνολο ευέλικτων προσαρμογών. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ μπορεί να βασίζονται στην υπόθεση ότι η ισχύς, από μόνη της, μπορεί να διαμορφώσει το περιβάλλον, την πορεία των εξελίξεων και να επιτύχει μια καθαρή “τελική” νίκη.

Το Ιράν, αντιθέτως, επενδύει σε μια λογική αντοχής και μετατροπής της πίεσης σε πλεονέκτημα. Το Ισραήλ σε μια στρατηγική διαρκούς υποβάθμισης των απειλών, χωρίς αναγκαστικά μια τελική νίκη. Όταν οι εξελίξεις δεν επιβεβαιώνουν τις προσδοκίες, δεν εγκαταλείπεται ο πυρήνας. Προσαρμόζονται τα μέσα. Έτσι, οι στρατηγικές γίνονται ανθεκτικές ακόμη και απέναντι στην αποτυχία.

Η ανάγκη πολλαπλών προσεγγίσεων

Ο Paul Feyerabend μας υπενθυμίζει ότι καμία μεθοδολογία δεν επαρκεί από μόνη της. Ο πόλεμος στο Ιράν δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά με όρους ρεαλισμού, ούτε μόνο μέσω ψυχολογίας, ιδεολογίας ή οικονομίας. Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο φαινόμενο, όπου συνυπάρχουν στρατιωτικές επιχειρήσεις, πολιτικές αποφάσεις, κοινωνικές δυναμικές, ιστορικές μνήμες και πολιτισμικά αφηγήματα.

Η κατανόηση, συνακόλουθα, απαιτεί συνδυασμό προσεγγίσεων. Κάθε μονοδιάστατη ανάλυση οδηγεί αναπόφευκτα σε παραμόρφωση. Σε βαθύτερο επίπεδο, ο πόλεμος αποκαλύπτει έναν συγκεκριμένο τρόπο θέασης της πραγματικότητας. Ο Martin Heidegger περιγράφει τη νεωτερικότητα ως εποχή όπου ο κόσμος αντιμετωπίζεται ως κάτι διαθέσιμο προς έλεγχο. Η στρατηγική σκέψη συχνά προϋποθέτει ότι η πραγματικότητα μπορεί να διαμορφωθεί μέσω της ισχύος. Ο κόσμος γίνεται ένα σύστημα προς διαχείριση.

Αυτό συνδέεται άμεσα με αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε “οντολογία της ισχύος”, όπως την έχει εκφράσει ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος, δηλαδή την πεποίθηση ότι η βούληση, ενισχυμένη από ισχύ, μπορεί να επιβληθεί στην πραγματικότητα και να κατευθύνει την Ιστορία. Ωστόσο, η πολυπλοκότητα του σύγχρονου κόσμου αντιστέκεται σε αυτήν τη λογική. Οι συνέπειες των δράσεων είναι συχνά απρόβλεπτες, οι αλληλεπιδράσεις μη γραμμικές και ο έλεγχος περιορισμένος. Η ισχύς παραμένει αναγκαία, αλλά δεν επαρκεί για να ελέγξει το σύστημα.

Η γλώσσα ως πεδίο σύγκρουσης

Ο Ludwig Wittgenstein θέτει προς μελέτη μια ακόμη κρίσιμη διάσταση. Τη γλώσσα και την υποκειμενικότητά της. Όροι όπως “νίκη”, “εκεχειρία”, “αποτροπή” ή “κλιμάκωση” δεν έχουν ενιαίο νόημα. Η ίδια “εκεχειρία”, για παράδειγμα, μπορεί να θεωρηθεί επιτυχία, αποτυχία ή απλώς προσωρινή παύση από τους επιμέρους δρώντες. Η δε “νίκη” μπορεί να σημαίνει επικράτηση, επιβίωση ή απλώς αποφυγή της κατάρρευσης.

Οι δρώντες, λοιπόν, δεν χρησιμοποιούν απλώς διαφορετικές λέξεις. Ζουν μέσα σε διαφορετικά “γλωσσικά παιχνίδια”. Και μέσα από αυτά τα παιχνίδια συγκροτούν διαφορετικές πραγματικότητες. Συνθέτοντας όλα τα παραπάνω, προκύπτει το βαθύτερο συμπέρασμα πως ο πόλεμος στο Ιράν αποκαλύπτει μια κρίση στη σχέση μεταξύ γνώσης, ισχύος και πραγματικότητας. Η νεωτερική στρατηγική σκέψη βασίζεται στην υπόθεση ότι ο κόσμος μπορεί να γίνει κατανοητός και ελεγχόμενος. Όμως, η πολυπλοκότητα των σύγχρονων συγκρούσεων διαβρώνει αυτή την υπόθεση. Και αυτό το βλέπουμε σήμερα στο Ιράν. 

Η αβεβαιότητα, οι μη αναμενόμενες συνέπειες και η ασυμμετρία αντιλήψεων καθιστούν τον έλεγχο εξαιρετικά επισφαλή. Υπό το φως αυτής της λογικής, αυτό που συχνά εκφράζεται ως “στρατηγική αβεβαιότητα” στις στρατηγικές σπουδές ίσως δεν είναι παρά η έκφραση μιας βαθύτερης αδυναμίας του Δυτικού Πολιτισμού. Της αδυναμίας πλήρους κατανόησης και διαχείρισης ενός κόσμου που δεν υπακούει σε γραμμικές λογικές, όπως θεωρεί αξιωματικά η Δύση ότι συμβαίνει, με βάση τις κοσμοαντιλήψεις που δημιούργησαν γνώσεις προερχόμενες από τον πολιτισμικό πυρήνα του Δυτικού Πολιτισμού.

Και εδώ τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα. Πριν αρχίσουμε να συζητάμε ποιος νικάει σε αυτόν τον πόλεμο και πολύ περισσότερο ποιος θα νικήσει σε αυτόν τον πόλεμο και σε τι ιστορικό βάθος, θα πρέπει πριν καταρχήν να αναρωτηθούμε ποιος τελικά κατανοεί τον πόλεμο; Η απάντηση είναι, πιθανώς, κανείς πλήρως. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι όλες οι ερμηνείες είναι ισοδύναμες στην ατέλειά τους, ούτε ότι η ανάλυση είναι μάταιη. Σημαίνει, όμως, ότι κάθε κατανόηση είναι μερική, εξαρτημένη από το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνεται.

Εν κατακλείδι λοιπόν, ο πόλεμος στο Ιράν μας υπενθυμίζει ότι ο πόλεμος δεν είναι μόνο πεδίο ισχύος, αλλά και πεδίο γνώσης και κυρίως, πεδίο των ορίων της γνώσης. Σε έναν κόσμο όπου ο έλεγχος γίνεται όλο και πιο αβέβαιος, ο μεγαλύτερος κίνδυνος ίσως δεν είναι το να κάνουμε λάθος, αλλά να εγκλωβιστούμε στην ψευδαίσθηση ότι κατανοούμε περισσότερο από όσο πραγματικά κατανοούμε.

Υ.Γ.: Η μελέτη της Θεωρίας της Επιστήμης και των εφαρμογών της στις διεθνείς σχέσεις ξεκίνησε στην Ελλάδα από το πρωτοποριακό βιβλίο του Καθηγητή Ι. Θ. Μάζη “Μεταθεωρητική Κριτική Διεθνών Σχέσεων και Γεωπολιτικής”, που εκδόθηκε το 2013 από τις Εκδόσεις Παπαζήση.  

Τα έσοδα της Μόσχας από το πετρέλαιο αυξήθηκαν καθώς οι εξαγωγές αργού και διυλισμένων προϊόντων ανήλθαν σε 7,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σημειώνοντας αύξηση κατά 320.000 βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τον IEA.

Η άνοδος αυτή ακολούθησε απόφαση των Ηνωμένες Πολιτείες να χαλαρώσουν ορισμένους περιορισμούς στις πωλήσεις ρωσικού αργού που είχαν επιβληθεί μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το προσωρινό μέτρο επέτρεψε στους αγοραστές να παραλάβουν φορτία που βρίσκονταν ήδη στη θάλασσα έως τις 11 Απριλίου.

Την ίδια στιγμή, οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, ανεβάζοντας την αξία του βασικού ρωσικού τύπου αργού Urals στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.

Προοπτικές ζήτησης γίνονται αρνητικές

Ενώ η αύξηση της προσφοράς στήριξε τα έσοδα της Ρωσίας, η ευρύτερη εικόνα της ζήτησης επιδεινώθηκε. Ο IEA προειδοποίησε ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί φέτος για πρώτη φορά από το σοκ του COVID-19, λόγω των διαταραχών που σχετίζονται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Το κλείσιμο του Ορμούζ και οι ζημιές σε ενεργειακές υποδομές έχουν προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών, αναγκάζοντας βιομηχανίες και χώρες να περιορίσουν την κατανάλωση. Η καταστροφή της ζήτησης αναμένεται να ενταθεί όσο οι υψηλές τιμές επιμένουν, σημειώνει ο οργανισμός.

Το βασικό σενάριο του IEA προβλέπει επανέναρξη των ροών πετρελαίου μέσω των Στενών τον Μάιο. Υπό αυτό το σενάριο, η ζήτηση αναμένεται να μειωθεί κατά 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως στο δεύτερο τρίμηνο.
Η παγκόσμια ζήτηση έχει ήδη μειωθεί κατά 800.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο και αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω κατά 2,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο.

Κίνδυνος βαθύτερων απωλειών λόγω παρατεταμένης κρίσης

Μια πιο παρατεταμένη διακοπή στα Στενά θα επιδείνωνε την ύφεση. Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο IEA εκτιμά ότι η ζήτηση θα μπορούσε να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως για το υπόλοιπο του έτους. Τέτοιες συνθήκες θα ανάγκαζαν τις παγκόσμιες αγορές και οικονομίες να προετοιμαστούν για παρατεταμένη αναταραχή.

Για το σύνολο του 2026, η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου αναμένεται πλέον να μειωθεί, αντανακλώντας τόσο τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό όσο και τις ζημιές στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου μετά από αντίποινα. Ο IEA αναθεώρησε την ετήσια πρόβλεψή της, εκτιμώντας πλέον μείωση κατά 80.000 βαρέλια ημερησίως αντί για την προηγούμενη πρόβλεψη αύξησης κατά 730.000 βαρέλια ημερησίως.

Στην πλευρά της προσφοράς, το πλήγμα είναι ήδη σημαντικό. Περισσότερα από 360 εκατομμύρια βαρέλια αποσύρθηκαν από την αγορά μόνο τον Μάρτιο, ενώ οι απώλειες αναμένεται να φτάσουν τα 440 εκατομμύρια βαρέλια τον Απρίλιο. Η συνολική παγκόσμια προσφορά πετρελαίου μειώθηκε στα 97 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο, καταγράφοντας πτώση κατά 10,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Ο οργανισμός χαρακτήρισε την τρέχουσα κατάσταση ως τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου, προειδοποιώντας ότι η αβεβαιότητα γύρω από μια διαρκή διπλωματική λύση θα μπορούσε να εντείνει περαιτέρω την οικονομική πίεση παγκοσμίως.

Σύμφωνα με έγγραφο που περιήλθε στο Reuters, η ένωση πρότεινε μεταξύ άλλων την παρακολούθηση των αποθεμάτων καυσίμων αεροσκαφών σε επίπεδο ΕΕ, την προσωρινή ελάφρυνση από τα κόστη άνθρακα που σχετίζονται με την αεροπορία, καθώς και την κατάργηση ορισμένων φόρων. Παράλληλα, ζήτησε την από κοινού προμήθεια κηροζίνης, υποστηρίζοντας ότι ένας ενιαίος μηχανισμός αγορών θα μπορούσε να σταθεροποιήσει την πρόσβαση στα καύσιμα.

Στενεύει η τροφοδοσία λόγω Ορμούζ

Οι αεροπορικές εταιρείες ζητούν επίσης προσαρμογές στους ισχύοντες κανόνες, όπως αλλαγές στην υποχρέωση της ΕΕ για αποθέματα έκτακτης ανάγκης 90 ημερών, η οποία σήμερα δεν καλύπτει ειδικά τα καύσιμα αεροσκαφών.

Επιπλέον, ζήτησαν διευκρινίσεις σχετικά με τους κανονισμούς χρήσης χρονοθυρίδων (slots), επιδιώκοντας επιβεβαίωση ότι οι διαταραχές λόγω κλεισίματος εναέριου χώρου εξαιτίας συγκρούσεων θα θεωρούνται δικαιολογημένη μη χρήση, ώστε να μη χάνουν τις θέσεις τους στα αεροδρόμια για πτήσεις που δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν.

Οι περιορισμοί στον εναέριο χώρο και οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές έχουν καταστήσει πιο περίπλοκη την εφοδιαστική αλυσίδα καυσίμων για τις ευρωπαϊκές εταιρείες. Από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, οι αεροπορικές έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με εκτεταμένα κλεισίματα σε περιοχές του Κόλπου, αναγκαζόμενες να τροποποιήσουν δρομολόγια και λειτουργίες.

Την ίδια στιγμή, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει αρχίσει να περιορίζει τις παγκόσμιες ροές καυσίμων αεροσκαφών. Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών διέρχεται συνήθως από το συγκεκριμένο πέρασμα, γεγονός που καθιστά τη διαταραχή ιδιαίτερα κρίσιμη για τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.

Σε προηγούμενη επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο γενικός διευθυντής του Airports Council International (ACI) Europe, Olivier Jankovec, προειδοποίησε ότι ενδέχεται να προκύψει «συστημική» έλλειψη μέσα σε τρεις εβδομάδες, εάν δεν αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα μέσω των στενών.

Αυξάνονται οι τιμές – Αναγνωρίζει τον κίνδυνο η Κομισιόν

Οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών έχουν αυξηθεί απότομα κατά τη διάρκεια της κρίσης, ξεπερνώντας τις αυξήσεις στο αργό πετρέλαιο, καθώς οι αεροπορικές μειώνουν δρομολόγια και προσαρμόζουν το κόστος τους εν μέσω αυξανόμενων δαπανών και ενδείξεων υποχώρησης της ζήτησης.

Στην Ευρώπη, οι τιμές ξεπέρασαν τα 200 δολάρια ανά βαρέλι την εβδομάδα που έληξε στις 10 Απριλίου, περίπου διπλάσιες σε σχέση με προηγούμενα επίπεδα, σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών (IATA). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε την αυξανόμενη πίεση, επισημαίνοντας ότι, αν και δεν υπάρχει άμεση έλλειψη, ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα εφοδιασμού στο άμεσο μέλλον.

«Δεν υπάρχουν ενδείξεις για ελλείψεις καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση προς το παρόν, αλλά ενδέχεται να προκύψουν ζητήματα εφοδιασμού στο προσεχές διάστημα, ιδίως όσον αφορά τα καύσιμα αεροσκαφών», δήλωσε η εκπρόσωπος Άννα-Κάισα Ίτκονεν, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα βασική ανησυχία.

Ένα ευρύτερο πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης στην ενεργειακή αγορά αναμένεται στις 22 Απριλίου, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν θα περιλαμβάνει ειδικά μέτρα για τα καύσιμα αεροπορίας.

Σε επιστολή του προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ Αμίρ Σάιντ Ιραβανί αναφέρει ότι ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ ισχυρίστηκε πως ο Γενικός Γραμματέας είχε «επιβεβαιώσει» ότι η Ισλαμική Δημοκρατία αποκρύπτει στρατιωτικό υλικό σε νοσοκομεία, σχολεία και κατοικημένες περιοχές και χρησιμοποιεί αμάχους για προπαγανδιστικούς σκοπούς.

Όπως σημειώνει η ιρανική πλευρά, η έκθεση S/2019/373 είναι «θεματική έκθεση για την προστασία αμάχων σε ένοπλες συγκρούσεις, παγκόσμιας εμβέλειας» και «δεν περιέχει καμία αναφορά — ρητή ή έμμεση — στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν».

Η Τεχεράνη χαρακτηρίζει την αμερικανική τοποθέτηση «σαφή διαστρέβλωση επίσημου εγγράφου των Ηνωμένων Εθνών» και υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πρακτική εγείρει «σοβαρές νομικές και θεσμικές ανησυχίες», ιδίως όταν προέρχεται από μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Επικαλούμενη το άρθρο 2(2) του Καταστατικού Χάρτη, υπογραμμίζει ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να ενεργούν «έντιμα και καλόπιστα» και να απέχουν από «παραπλάνηση, διαστρέβλωση ή κατάχρηση των διαδικασιών των Ηνωμένων Εθνών».

Στην επιστολή επισημαίνεται ακόμη ότι κάθε προσπάθεια επίκλησης του κύρους του Γενικού Γραμματέα για πολιτική τεκμηρίωση τέτοιων ισχυρισμών συνιστά «σοβαρή κατάχρηση των μηχανισμών των Ηνωμένων Εθνών», ενώ τονίζεται ότι η αξιοπιστία του Συμβουλίου Ασφαλείας και η διαδικασία υποβολής εκθέσεων του Γενικού Γραμματέα πρέπει να προστατευθούν από κάθε απόπειρα «διαστρέβλωσης ή πολιτικοποίησης».

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Ο Τραμπίκος δεν είναι πολιτικός, είναι μεγάλος καλλιτέχνης! Αυτοσχεδιάζει καθημερινά, αντιδρώντας στα γεγονότα αυθόρμητα, χωρίς πολύ σκέψη!

Ειδικά στη δεύτερη θητεία του, που δεν έχει τους περιορισμούς της πρώτης, έχει αποχαλινωθεί πλήρως και το απολαμβάνει όσο δεν λέγεται…

Μάλλον έρχεται σε… οργασμό όταν αποθεώνει τον εαυτό του! Ο ναρκισσισμός του σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο!

Τη μία θέλει να μετονομάσουν το στενό του Ορμούζ σε στενό… Τραμπ, την άλλη θεώρησε καλύτερη λύση να τον ανακηρύξουν οι Ιρανοί… ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη και τώρα ανάρτησε φωτό που τον εμφανίζει τραμποχριστό να θεραπεύει κατάκοιτο ασθενή!

Ο τύπος δεν παίζεται! Κατά μία έννοια με τα καμώματά του τρολάρει τους πάντες, και τον εαυτό του! Τα όσα λέει, συχνά αντιφατικά, δεν έχουν προηγούμενο!

Και μην απορείτε που ένας τέτοιος τύπος βρέθηκε στον Λευκό Οίκο! Είναι αυτά τα μοναδικά χαρακτηριστικά του που οδήγησαν στην εκλογή του!

Το πόπολο στη βαθιά Αμερική, που λόγω παγκοσμιοποίησης έχει σε μεγάλο βαθμό πεταχτεί στο κοινωνικό περιθώριο, είδε στην αυθόρμητη αθυροστομία του Ντοναλντάκου το αντίθετο του καθωσπρέπει Αμερικανού πολιτικού, τον οποίο δικαιολογημένα έχει σιχαθεί… Και τον ψήφισε και θα τον πληρώσει!

Το ωραίο είναι πως όταν ζορίζεται, όπως τώρα με τον πόλεμο, ο Τραμπίκος αποδίδει περισσότερο ως… καλλιτέχνης!

Απορώ ακόμα πως δεν έχει βρεθεί κάποιος από τους ταλαντούχους του Χόλιγουντ να φτιάξει την… Τραμπιάδα! Θα έσπαγε όλα τα ταμεία!

Ήδη τα σπάει με τις απειλές που κατά ριπάς ξεφουρνίζει ο στόμας του, αλλά και με τις κατά καιρούς κωλοτούμπες του…

Αυτό το δικαστικό ραντεβού επικεντρώνεται στην κατηγορία περί βιασμού το 2013 της ηθοποιού Τζέσικα Μαν.

Μια ενδεχόμενη αθωωτική απόφαση δεν θα επέτρεπε, εντούτοις, την αποφυλάκιση του ιδρυτή των στούντιο Miramax, ηλικίας 74 ετών, που έχει φυλακιστεί στο πλαίσιο άλλων υποθέσεων.

Το πρωί, ο Αμερικανός πρώην παραγωγός έφθασε στο δικαστήριο σε αναπηρικό αμαξίδιο, όπως και κατά τη διάρκεια των ακροαματικών διαδικασιών για την προετοιμασία αυτής της δίκης, φορώντας ένα σκούρο κοστούμι και μια γκρι γραβάτα.

Ενώπιον περίπου 10 δημοσιογράφων, η επιλογή των 12 ενόρκων ξεκίνησε γύρω στις 12.30 τοπική ώρα και θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετές ημέρες.

Ο Χάρβεϊ Γουάνστιν «συνεχίζει να ελπίζει και αναμένει πως θα τύχει μιας ισότιμης διαδικασίας όπου τα γεγονότα θα τον απαλλάξουν» από τις κατηγορίες, σχολίασε χθες ο εκπρόσωπος Τύπου Τζούντα Ένγκελμαγιερ μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δίκης του τον Ιούνιο του 2025 στο Μανχάταν, ο Γουάνστιν κρίθηκε ένοχος για σεξουαλική επίθεση το 2006 κατά της πρώην βοηθού παραγωγής Μίριαμ Χέιλι και αθωώθηκε για τη φερόμενη σεξουαλική επίθεση την ίδια χρονιά κατά του μοντέλου από την Πολωνία Κάγια Σοκόλα.

Ωστόσο, οι εντάσεις που επικράτησαν κατά τη διάρκεια των συσκέψεων των ενόρκων οδήγησαν τον δικαστή να κηρύξει άκυρη τη διαδικασία που αφορούσε την Τζέσικα Μαν, ώστε να μπορέσει να δικαστεί ξανά.

Η δίκη που ξεκίνησε σήμερα ενώπιον του Ανώτατου Κακουργιοδικείου της πολιτείας της Νέας Υόρκης δεν ακυρώνει τις δύο αποφάσεις που είχαν εκδοθεί, στις οποίες ο Χάρβεϊ Γουάνστιν άσκησε έφεση.

Ο παραγωγός των “Pulp Fiction” και “Shakespeare in Love” καταδικάστηκε επίσης το 2023 στην Καλιφόρνια σε κάθειρξη 16 ετών για τον βιασμό μιας Ευρωπαίας ηθοποιού πριν από δέκα χρόνια. Εφεσίβαλε επίσης την εν λόγω απόφαση και μια δίκη έχει οριστεί για την 23η Απριλίου.

Κατά τη διάρκεια της νέας δίκης του, δεν θα μπορούν να του υποβληθούν ερωτήσεις σχετικά με τα γεγονότα για τα οποία έχει ήδη κριθεί, επισήμανε ο δικαστής Κέρτις Φάρμπερ που ασχολείται με την υπόθεση.

Νέοι δικηγόροι

Για αυτήν τη δίκη, ο πρώην παραγωγός άλλαξε τη νομική ομάδα του, επιστρατεύοντας τις υπηρεσίες των Τζέικομπ Κάπλαν και Μαρκ Αγκνίφιλο. Μεταξύ των πελατών τους συγκαταλέγονται ο Σον Ντίντι Κομπς, στη δίκη του για σωματεμπορία και ο Λουίτζι Μαντζιόνε, που κατηγορείται για τον φόνο ενός διευθύνοντος συμβούλου ασφαλιστικής εταιρείας. Η υπεράσπιση ζήτησε την αναβολή της δίκης, έγινε γνωστό από τον δικαστή.

Ο Χάρβεϊ Γουάνστιν, του οποίου η υγεία επιδεινώνεται, ανησυχεί ότι δεν θα μπορέσει να «αντέξει για πολύ ακόμα» στις διαβόητες φυλακές του Ράικερς Άιλαντ, όπου κρατείται στο πλαίσιο των δικών του στη Νέα Υόρκη. Την ώρα που βρίσκεται κυρίως σε απομόνωση, όπως ο ίδιος είχε δηλώσει στο The Hollywood Reporter στις αρχές Μαρτίου, αντιμετωπίζει συνεχείς απειλές και χλευασμούς.

Ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι «δέχθηκε ένα βίαιο χτύπημα στο πρόσωπο» ενώ περίμενε να κάνει ένα τηλεφώνημα. «Έπεσα στο έδαφος, αιμορραγούσα παντού. Τραυματίστηκα πολύ άσχημα», πρόσθεσε ο πρώην παραγωγός, ο οποίος συνεχίζει να διακηρύσσει την αθωότητά του.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Συγκεκριμένα, ο υπουργός Εσωτερικών Μουσταφά Τσιφτσί έδωσε άδεια για τη διενέργεια έρευνας, έπειτα από ισχυρισμούς ότι έξι οχήματα του Μητροπολιτικού Δήμου ‘Αγκυρας χρησιμοποιήθηκαν σε προεκλογική συγκέντρωση στην περιοχή του Καραμπούκ. Σύμφωνα με τις καταγγελίες, η χρήση των οχημάτων αυτών προκάλεσε οικονομική ζημία στο δημόσιο.

Στο πλαίσιο της ίδιας υπόθεσης, είχε ήδη δοθεί άδεια για έρευνα και σε βάρος του επικεφαλής του Τμήματος Δημοσίων Έργων, Αζίζ Μουράτ Σεϊρέκ. Ο Μανσούρ Γιαβάς έχει τη δυνατότητα να προσφύγει κατά της απόφασης στο Συμβούλιο της Επικρατείας εντός 15 ημερών.Μετά την εξέλιξη αυτή, ο Μητροπολιτικός Δήμος ‘Αγκυρας εξέδωσε ανακοίνωση, στην οποία υποστηρίζεται ότι ο σχετικός φάκελος δεν περιέχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο που να καταδεικνύει ότι ο δήμαρχος έδωσε άμεσες εντολές για τη χρήση των οχημάτων. Αντιθέτως, γίνεται λόγος για προσπάθεια απόδοσης ευθυνών στη βάση υποθέσεων και όχι τεκμηριωμένων στοιχείων. Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι ο Μανσούρ Γιαβάς αναμένεται να παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου για το ζήτημα.

Υπάρχουν αυτή τη στιγμή δύο ενεργοί φάκελοι σε βάρος του δημάρχου στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Οι υπόλοιπες υποθέσεις έχουν αποσυρθεί, ενώ οι δύο που παραμένουν αφορούν, αφενός, μια συναυλία και, αφετέρου, την αντίθεση που είχε εκφράσει ο δήμος σε πολεοδομικές παρατυπίες της προηγούμενης διοίκησης.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Παράλληλα, άφησε αιχμές και για δυνάμεις της αντιπολίτευσης και πρόσωπα που επίσης δεν πίστεψαν ποτέ ούτε στην αξιοκρατία ούτε στην αριστεία, παρά τις κατά καιρούς διακηρύξεις τους.

Ο Έλληνας ευρωβουλευτής σημείωσε ότι όσοι έδωσαν μάχη για την υπεράσπιση του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου απέναντι στην υποβάθμισή του, βρίσκονται σήμερα απέναντι σε πολιτικές και πρακτικές που, όπως είπε, δεν ενισχύουν την ποιότητα και την αξιοκρατία, αλλά αντίθετα εντείνουν την απαξίωση των θεσμών και της δημόσιας εκπαίδευσης.

«Αυτό που υπηρετείται σήμερα είναι η αδιαφάνεια, η υποβάθμιση των θεσμών, η υποβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου και, κυρίως, η υποτίμηση της κρίσης του ελληνικού λαού» καταλήγει ο Έλληνας ευρωβουλευτής και πανεπιστημιακός.