Τα πολεμικά αποτελέσματα προκύπτουν από τη συνάντηση, σύνθεση και συγχώνευση πολλών διαφορετικών αιτίων, τα οποία αλληλεπιδρούν και ενισχύουν ή ακυρώνουν το ένα το άλλο μέσα στο χαοτικό περιβάλλον της μάχης. Η αξιοποίηση των ρωσικών επικοινωνιών απέκτησε καταλυτική σημασία επειδή συνδυάστηκε με τη μεγαλύτερη οργανωτική συνοχή και προσαρμοστικότητα των γερμανικών δυνάμεων, καθώς και με την ικανότητα των κατώτερων ηγητόρων τους να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες.

Αντιθέτως, η απουσία επαρκούς αριθμού έμπειρων και επαγγελματικά συγκροτημένων υπαξιωματικών περιόριζε δραστικά την ικανότητα των ρωσικών μονάδων να αντιδρούν σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Ιδιαίτερα στο κατακερματισμένο περιβάλλον των δασών, των λιμνών και των ελωδών εκτάσεων της Ανατολικής Πρωσίας, όπου οι μονάδες συχνά διασπώνταν και έχαναν την επαφή με τα ανώτερα κλιμάκια, η ικανότητα των μικρών ηγητόρων να ενεργούν αυτόνομα είχε τεράστια σημασία.

Οι Γερμανοί δεν νίκησαν, λοιπόν, απλώς επειδή γνώριζαν τις προθέσεις των Ρώσων. Νίκησαν επειδή μπορούσαν να αξιοποιήσουν ταχύτερα αυτήν τη γνώση. Διέθεταν ένα σύστημα διοίκησης και μια οργανωτική κουλτούρα που τους επέτρεπαν να μετατρέπουν την πληροφορία σε δράση με μεγαλύτερη ταχύτητα από εκείνη με την οποία οι Ρώσοι μπορούσαν να αντιδράσουν. Κατόρθωσαν έτσι να λειτουργήσουν μέσα στον κύκλο αποφάσεων του αντιπάλου, να επιβάλουν τον δικό τους ρυθμό και, τελικά, να ελέγξουν τη ροή της μάχης.

Όταν η πληροφορία γίνεται ιστορία

Το κρίσιμο ζήτημα συνακόλουθα δεν είναι μόνο ποιος διαθέτει περισσότερες πληροφορίες, αλλά ποιος μπορεί να τις μετατρέψει γρηγορότερα σε στρατιωτικό αποτέλεσμα. Αν μια δύναμη λειτουργεί σταθερά ταχύτερα από τον αντίπαλό της, η επιχειρησιακή αξία ακόμη και μιας ακριβούς πληροφορίας περιορίζεται δραστικά. Η πληροφορία μπορεί να είναι σωστή τη στιγμή που συλλέγεται, αλλά να έχει ήδη καταστεί “ιστορία” όταν ολοκληρωθεί η διαβίβαση, η αξιολόγηση και η μετατροπή της σε διαταγή.

Αυτό βέβαια δεν αναιρεί τη σημασία της ασφάλειας των επικοινωνιών. Στο σημερινό περιβάλλον των αυτοματοποιημένων υποκλοπών, του γεωεντοπισμού των εκπομπών, της Τεχνητής Νοημοσύνης και της άμεσης διασύνδεσης αισθητήρων και όπλων, η προστασία των επικοινωνιών είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, η ασφάλεια από μόνη της δεν αρκεί. Μια δύναμη μπορεί να διαθέτει τέλεια προστατευμένες επικοινωνίες και ταυτοχρόνως να παραμένει αργή, συγκεντρωτική και ανίκανη να προσαρμοστεί στη μεταβαλλόμενη πραγματικότητα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προσέφερε ο Ισραηλινός Στρατός στις αραβοϊσραηλινές συγκρούσεις. Οι ισραηλινές επικοινωνίες μάχης σε πολλές περιπτώσεις ήταν διαβόητα “ανοιχτές” και οι αντίπαλοι είχαν αναπτύξει δυνατότητες παρακολούθησής τους. Η αξία, όμως, των πληροφοριών που αντλούσαν περιοριζόταν από την ταχύτητα και τη ρευστότητα της ισραηλινής δράσης. Όταν η υποκλαπείσα πληροφορία περνούσε μέσα από ένα άκαμπτο και αυστηρά ιεραρχικό σύστημα διοίκησης και έφθανε προς αξιοποίηση στο πεδίο, η κατάσταση είχε ήδη αλλάξει. Το πλεονέκτημα, συνεπώς, δεν βρισκόταν απλώς στην τεχνολογία ή στην πληροφορία αλλά στην προσαρμοστικότητα.

Η ταπεινότητα στην πολεμική διοίκηση

Συνακόλουθα, η ταπεινότητα ως πολεμική αρετή δεν αποτελεί ηθικολογική προτροπή, ούτε έκφραση παθητικότητας, αλλά είναι η αποδοχή του ότι κανένας διοικητής, όσο ευφυής, έμπειρος ή τεχνολογικά υποστηριζόμενος και αν είναι, δεν μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων πώς ακριβώς θα εξελιχθεί η μάχη. Δεν μπορεί να εξαφανίσει την “τριβή” και την “ομίχλη του πολέμου”, κατά την κλασική ορολογία του Κλαούζεβιτς, αλλά μόνο να μάθει να λειτουργεί μέσα σε αυτές.

Ο “ταπεινός” διοικητής δεν πιστεύει ότι το πεδίο της μάχης οφείλει να προσαρμοστεί στο σχέδιό του. Αντιθέτως, αποδέχεται ότι και το σχέδιό του πρέπει να προσαρμόζεται διαρκώς στην πραγματικότητα του πεδίου. Δεν αντιμετωπίζει τους υφισταμένους του ως απλούς εκτελεστές μιας υποτιθέμενης μεγαλοφυούς σύλληψης, αλλά ως ενεργούς αισθητήρες, φορείς γνώσης και παραγωγούς αποτελεσμάτων, οι ενέργειες των οποίων μπορούν να μεταβάλουν το ίδιο το σχέδιο.

Εδώ ακριβώς πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από τη συνήθη κατανόηση της Διοίκησης διά της Αποστολής, (Mission Command / Auftragstaktik). Στη συμβατική της εκδοχή, ο ανώτερος διοικητής προσδιορίζει την πρόθεση και τον αντικειμενικό σκοπό, αφήνοντας στους υφισταμένους ελευθερία ως προς τον τρόπο επίτευξής τους. Αυτό είναι αναγκαίο, αλλά αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα.

Σε ένα πραγματικά και ουσιαστικά προσαρμοστικό μοντέλο διοίκησης, η κίνηση δεν είναι μονόδρομη αλλά αμφίδρομη. Η πρόθεση του διοικητή κατέρχεται προς τα κάτω και προσανατολίζει τη δράση. Τα αποτελέσματα, όμως, της αποκεντρωμένης δράσης επιστρέφουν προς τα πάνω και αναδιαμορφώνουν την πρόθεση, τις προτεραιότητες και ενδεχομένως τους ίδιους τους επιμέρους αντικειμενικούς σκοπούς. Ο ανώτερος διοικητής δεν ζητά απλώς από τους υφισταμένους να προσαρμοστούν στο σχέδιό του. Προσαρμόζει και ο ίδιος το σχέδιό του στην πραγματικότητα που αποκαλύπτουν και δημιουργούν οι υφιστάμενοί του. Η διοίκηση μετατρέπεται έτσι από μηχανισμό επιβολής ενός προκατασκευασμένου σχεδίου σε ένα δυναμικό σύστημα μάθησης.

Η ψευδαίσθηση του επιστημονικού ελέγχου

Ο Kenneth Pollack, στις μελέτες του “Arabs at War“ και “Armies of Sand“, έχει υποστηρίξει ότι η ικανότητα των Ισραηλινών να εφαρμόζουν ένα περισσότερο αποκεντρωμένο και προσαρμοστικό μοντέλο διοίκησης, σε αντίθεση με την ακαμψία πολλών αραβικών στρατευμάτων, αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους και συχνά παραγνωρισμένους παράγοντες των ισραηλινών στρατιωτικών επιτυχιών.

Ο Pollack συνδέει αυτήν τη διαφορά και με κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα αραβικά στρατεύματα. Παρόμοιες αδυναμίες ταλανίζουν κατά περιόδους και τις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς και πολλά στρατεύματα που έχουν υιοθετήσει το αμερικανικό πρότυπο.

Ο αμερικανικός “βιομηχανικός” τρόπος πολέμου επηρεάστηκε από τη λογική του επιστημονικού μάνατζμεντ και από την πεποίθηση ότι η τεχνολογία, η πληροφοριακή υπεροχή και οι λεπτομερώς σχεδιασμένες διαδικασίες μπορούν να καταστήσουν τη μάχη πλήρως διαφανή και ελέγξιμη. Πίσω από αυτήν την αντίληψη βρίσκεται μια ευρύτερη ανθρωποθεϊκή φιλοσοφία. Δηλαδή, η πίστη ότι ο κόσμος μπορεί να υποταχθεί ολοκληρωτικά στην ανθρώπινη διάνοια και βούληση, οι ρίζες της οποίας εντοπίζονται στον σκληρό οντολογικό πυρήνα του Δυτικού Χριστιανισμού, ο οποίος με τη σειρά του υπήρξε το κύριο, αν και εν πολλοίς αόρατο, θεμέλιο του Δυτικού Πολιτισμού.

Δεν υφίσταται, βεβαίως, μια απλή και ευθύγραμμη αιτιακή συνέχεια από τον Ιερό Αυγουστίνο μέχρι το σημερινό αμερικανικό στράτευμα. Μέσα, όμως, από διαδοχικούς μετασχηματισμούς επιβίωσε στη Δύση ένα βαθύτερο πολιτισμικό πρότυπο, το οποίο είναι η τάση να νοείται ο κόσμος ως αντικείμενο που μπορεί να καταστεί πλήρως διαφανές στη νόηση και απόλυτα υποτελές στη βούληση του ανθρώπου.

Αντιθέτως, η γερμανική παράδοση της Auftragstaktik αναπτύχθηκε σε ένα πνευματικό και ιστορικό περιβάλλον που είχε αμφισβητήσει την ιδέα ότι η σύνθετη πραγματικότητα μπορεί να υποταχθεί σε αφηρημένους και προκαθορισμένους κανόνες, το οποίο προέκυψε από την αντίδραση του γερμανικού Ρομαντισμού στον άκαμπτο λογικισμό και την άκριτη νοησιαρχία του Διαφωτισμού. Η ουσία της Auftragstaktik δεν ήταν η κατάργηση της πειθαρχίας, αλλά η δημιουργία ενός διαφορετικού είδους πειθαρχίας, βασισμένης στην κατανόηση της κοινής πρόθεσης, στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στην υπεύθυνη πρωτοβουλία.

Η ταπεινότητα στην διοίκηση

Η φιλοσοφία αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τεράστιας σημασίας πολλαπλασιαστή ισχύος για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η τουρκική πολιτική και στρατιωτική παράδοση εμφανίζει ισχυρές συγκεντρωτικές και ιεραρχικές τάσεις, οι οποίες μπορούν να δυσχεράνουν την αποκεντρωμένη πρωτοβουλία. Αντιθέτως, η ελληνική συλλογική κουλτούρα διαθέτει έντονα ατομικιστικά, αντιιεραρχικά και χαρακτηριστικά υιοθέτησης της “πατέντας”, δηλαδή του αυτοσχεδιασμού, τα οποία θα μπορούσαν να μετατραπούν σε πλεονέκτημα προσαρμοστικότητας.

Η αποκεντρωμένη διοίκηση δεν είναι χαλαρότητα, ούτε άρνηση της ιεραρχίας. Είναι η ανώτερη μορφή πειθαρχίας. Απαιτεί από τον υφιστάμενο να ενεργεί δημιουργικά μέσα στο πνεύμα της αποστολής και από τον ανώτερο να εμπιστεύεται τον υφιστάμενο, χωρίς να παραιτείται από την ευθύνη του.

Η πολεμική ταπεινότητα, λοιπόν, δεν σημαίνει αδυναμία αλλά αποδοχή των ορίων της γνώσης, δυσπιστία απέναντι στα άκαμπτα σχέδια και διαρκή προσαρμογή στα αποτελέσματα που παράγει η πραγματικότητα. Σημαίνει ένα στράτευμα που δεν προσπαθεί να επιβάλει τη θέλησή του στη χαοπλεξική πραγματικότητα της μάχης, αλλά μαθαίνει ταχύτερα από τον αντίπαλο μέσα σε αυτήν.

Και στον πόλεμο, εκείνος που μαθαίνει και προσαρμόζεται ταχύτερα δεν ακολουθεί απλώς τη ροή της μάχης, αλλά είναι αυτός που τη διαμορφώνει… 

«Το ΠΑΣΟΚ έκανε την Ελλάδα μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα και επέτυχε την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κι ας έρθει τώρα η συντηρητική παράταξη να συγκριθεί με αυτό το τεράστιο κοινωνικο έργο. Αυτή είναι η ιστορία μας. Ομως το ερώτημα σήμερα δεν είναι τι έκανε το ΠΑΣΟΚ, αλλά τι θα κάνει σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία», συνέχισε ο κ. Ανδρουλάκης.

«ΠΑΣΟΚ τώρα σημαίνει άλλο κράτος, αποκεντρωμένο, και κράτος υπηρέτη του πολίτη για να πάψει ο πολίτης να είναι όμηρος. Θα δώσουμε τέλος στην ερημοποίηση της περιφέρειας και τα χωριά μας θα έχουν ανάπτυξη με φορολογικά κίνητρα, η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι δύο αστικά κέντρα. Ισχυρή Ελλάδα σημαίνει αντιμετώπιση του δημογραφικού και η ανάταξη του. Θα παλέψουμε για να μη φεύγουν στο εξωτερικό τα Ελληνόπουλα.

»Χρειάζεται να αλλάξουμε σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. Πόλεμοι τριγύρω μας. Στην Ουκρανία ισοπεδώνονται πόλεις, στο Ισραήλ ο Νετανιάχου ισοπεδώνει έναν ολόκληρο λαό, ή στο Σουδάν, πόλεμοι πάντα θα υπάρχουν, αλλά πώς να εξηγήσουμε την έλλειψη αντιπολεμικών κινημάτων του χθες, την έλλειψη παρεμβάσεων του ΟΗΕ, πού είναι όλα αυτά, δεν πρέπει να συνηθίσουμε στον πόλεμο, σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον, η Ευρώπη δεν έχει δικαίωμα να παραμένει θεατής όταν υπάρχει η ρωσική επιθετικότητα, ο αναθεωρητισμός της Τουρκίας στα σύνορα, η Ευρώπη δεν μπορεί να κάνει τον Πόντιο Πιλάτο.

»Εμείς οι σοσιαλιστές πατριώτες θέλουμε και ασφάλεια και κοινωνικό κράτος, θέλουμε μια Ευρώπη με κοινή αμυντική πολιτική και να πάψουμε να πληρώνουμε δισεκατομμύρια για κοινωνικό όταν στην κεντρική Ευρώπη χτίζουν νοσοκομεία. Ασφάλεια δεν είναι μόνο η άμυνα, είναι και το κοινωνικό κράτος», είπε ο κ. Ανδρουλάκης.

Οικονομία

Για την οικονομική πολιτική και τα σκάνδαλο, είπε: «Θα επουλώσουμε τις πληγές που αφήνει πίσω της η κυβέρνηση Μητσοτάκη, δεν χωράει άλλη ατιμωρησία και διαφθορά, θα φέρουμε αλλαγή με πρόσωπο και ήθος, και περιεχόμενο. Το πρόγραμμα μας θα το αναλύσουμε περισσότερο στην Θεσσαλονίκη την άλλη εβδομάδα. Πάντως για εμάς η δικαιοσύνη δεν θα είναι μηχανισμός που θα καλύπτει τις ευθύνες υπουργών, το δημόσιο χρήμα δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση, ανήκει στον ελληνικό λαό, και θα ελέγξουμε πού πήγε και το τελευταίο ευρώ στα χρόνια της Νέας Δημοκρατίας, πρέπει να λογοδοτείς όταν κυβερνάς, να επιλέγεις τους άξιους και όχι τους φίλους σου, να προστατεύεις τους θεσμούς.Δεν θέλουμε να πάρουμε την εξουσία, αλλά να αλλάξουμε την εξουσία», είπε μεταξύ άλλων ο κ. Ανδρουλάκης.

«Δεν θα είμαστε ένα κράτος που θα στηρίζει τους λίγους και ισχυρούς, έχουμε επιλέξει σε ποια όχθη θα σταθούμε. Όταν θέλουν βρίσκουν δισεκατομμύρια για διάσωση, τις τράπεζες τις έσωσε το κράτος, αλλά δεν υπάρχουν χρήματα λένε για τις κοινωνικές ανάγκες, για κοινωνική κατοικία και καλύτερο ΕΣΥ. Ομως να δούμε και άλλα προβλήματα. Δεν πρέπει να καθορίσει την ζωή μας η αποχή. Δεν πρέπει να περιμένουμε τη λύση από κόμματα που δεν έχουν πρόγραμμα, κόμματα παρέας, κόμματα με προνομιακές σχέσεις με ολιγάρχες;  Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλη χαμένη ευκαιρία, όχι άλλη θητεία Νέας Δημοκρατίας».

Για τον Τσίπρα

«Έχουμε και την επιστροφή των συστημικών σωτήρων, όμως, ο συγκυβερνήτης του κ. Καμμένου, που βάφτισε τον συστημισμό, “ρήξη”. Το πρόγραμμα τους χαρακτηρίζεται από εξαπάτηση και αναξιοπιστία. Έχουν αξιοπιστία αυτοί που έλεγαν σεισάχθεια και “κανένα σπιτι σε χέρι τραπεζίτη”, αλλά ξεπούλησαν στα funds τα πάντα και έβγαλαν του ηλεκτρονικούς πλειστηριασμένους, που έφεραν το νόμο Κατρούγκαλου; Εδωσαν τη δημόσια περιουσία στους δανειστές της χώρας. Τον Ιούλιο δε, δήλωναν πως συμφωνούν με το ΠΑΣΟΚ να καταργηθεί η golden viza αλλά ένα μήνα μετά, χθες, άλλαξαν άποψη και θέλουν να συνεχιστεί η βίζα αυτή για να βάλουν λεφτά στο πρόγραμμά τους. Η λύση δεν είναι η ανακύκλωση ενός χθεσινού αποτυχημένου παρελθόντος. Ούτε ο Τσίπρας δικαιούται δεύτερη ευκαιρία ούτε ο Μητσοτάκης», είπε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Εθνικά θέματα

«Για χρόνια μας έλεγε η κυβέρνηση ότι είχαμε “ήρεμα νερά” με την Τουρκια, αλλά δεν είχε αλλάξει κάτι, ήταν επικοινωνιακά παιχνίδια την ώρα που πίσω από τις πλάτες του ελληνικού λαού συνεχιζόταν η αμφισβήτηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Η εξωτερική πολιτική κρίνεται εκ του αποτελέσματος. Και θυμίζω τα αποτελέσματα τη πολιτικής του ΠΑΣΟΚ.

»Τα “ήρεμα νερά” πήγαν περίπατο και η Τουρκία συνεχίζει να προκαλεί με κεντρική θεωρία τη “Γαλάζια Πατρίδα”  και μιλά σταθερά για τη διχοτόμηση της Κύπρου. Η κυβέρνηση μας λέει σήμερα ότι η Τουρκία είναι παράνομη, αλλά γιατί ο κ. Μητσοτάκης δεν ζήτησε κυρώσεις από την ΕΕ εις βάρος της Τουρκίας εδώ και τόσον καιρό; Δεν θέλουμε ευρωπαϊκή αλληλεγγύη μόνο στα λόγια. Η εξωτερική πολιτική είναι καθημερινός αγώνας και όχι μάχη εντυπώσεων», κατέληξε επ’ αυτού ο κ. Ανδρουλάκης.

Με λίγα λόγια: Δεν είναι απλώς τεχνικό εργαλείο δημοσιονομικής διαφάνειας – έγινε και πολιτικό όπλο/επιχείρημα, αφού η κυβέρνηση το χρησιμοποιεί για να πιέσει την αντιπολίτευση να δικαιολογήσει τα οικονομικά της προγράμματα, ενώ η αντιπολίτευση θα έπρεπε να αντιδρά, αμφισβητώντας τη μεθοδολογία, ή την ουδετερότητα εφαρμογής του.

Όμως τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης (προεξαρχόντως των δύο κομμάτων που χαρακτηρίζονται κεντροαριστερά και πιστεύουν ότι θα κυβερνήσουν) στη χώρα μας, κινούμενα στο ίδιο πλαίσιο της καθεστωτικής – κυβερνητικής αντίληψης (τουτέστιν ιδεολογικά υπόδουλα και φορείς της ίδιας αντίληψης ) σπεύδουν να αποδεχτούν ασμένως την υποτιθέμενη πρόκληση της κοστολόγησης για τα προγράμματα τους… Ειρήσθω εν παρόδω, παρά την επιβολή του μέτρου της κοστολόγησης των κομματικών προγραμμάτων, το δημόσιο χρέος στην ΕΕ αλλά και στις ΗΠΑ αυξάνεται ραγδαία.

Δημοσιονομική πολιτική και λογιστική απεικόνιση

Είναι γνωστόν ότι η δημοσιονομική πολιτική, σημαντικό μέσο της οικονομικής πολιτικής, διαφέρει από την λογιστική απεικόνιση δεδομένου ότι επενεργεί σχεδόν στο σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας. Συνεπώς και το μελλοντικό της αποτύπωμα είναι αβέβαιο, λόγω ότι τα πάντα στην οικονομία λειτουργούν σε καθεστώς αβεβαιότητας.

Επομένως η στατική-λογιστική απεικόνιση δεν σημαίνει τίποτε για τη δυναμική μιας δημοσιονομικής πράξης. Πρόκειται για την κλασική αντίθεση “static scoring”, έναντι “dynamic scoring” στη δημοσιονομική ανάλυση, που γίνεται σε όλο τον κόσμο, όχι μόνο στην Ελλάδα. Μια δημοσιονομική παρέμβαση δεν είναι απλώς μια γραμμή σε έναν ισολογισμό. Έχει:

• Μακροοικονομικά feedback effects: πχ μια αύξηση συντάξεων αυξάνει την κατανάλωση, άρα και τα έσοδα ΦΠΑ, κάτι που δεν φαίνεται σε μια στατική εκτίμηση κόστους.
• Συμπεριφορικές αντιδράσεις: Αλλαγές φορολογίας μπορεί να αλλάξουν συμπεριφορές (πχ εργασία, επενδύσεις, φοροδιαφυγή).
• Δευτερογενείς επιδράσεις σε αγορές: Επιτόκια, επενδυτική εμπιστοσύνη, spreads.
• Χρονική διάσταση: Το κόστος ενός έτους μπορεί να διαφέρει δραστικά από το συσσωρευτικό κόστος 4ετίας, ειδικά αν η μεταρρύθμιση έχει “ενσωματωμένη” δυναμική (π.χ. δημογραφικές συνταξιοδοτικές δεσμεύσεις).

Κάθε δυναμικό υπόδειγμα για την εξέταση των δημοσιονομικών επιδράσεων εισάγει δικές της υποθέσεις-παραδοχές – πολλαπλασιαστές, ελαστικότητες, χρονικά lag – που είναι εξίσου (αν όχι περισσότερο) αμφισβητήσιμες και μπορούν να επιλεγούν ώστε να ευνοήσουν το συμπέρασμα που θέλει κανείς. Άρα η στατική εκτίμηση απαντά σε ένα συγκεκριμένο, στενό ερώτημα: «Πόσο κοστίζει αυτό ceteris paribus», και όχι «τι θα συμβεί στην οικονομία».

Όμως από τη στιγμή που κοστολογείται ένα μέτρο και έχει δημοσιονομικό αποτύπωμα το αμέσως επόμενο ερώτημα είναι πως θα χρηματοδοτηθεί. Αυτό μπορεί να γίνει με ανακατεύθυνση των εσόδων προς διαφορετικές δαπάνες, ή με αύξηση των εσόδων, ή με ανακατεύθυνση δαπανών, ή με νέο δανεισμό. Όταν εισέλθει κανείς σε αυτή τη διαδικασία ουσιαστικά εισέρχεστε στη δυναμική οικονομική πολιτική, διότι ότι και να επιλέξει θα υπάρξουν μεταβολές στις μακροοικονομικές μεταβλητές του συνολικού οικονομικού υποδείγματος.

Ως εκ τούτου η στατική απεικόνιση του κόστους ουσιαστικά δεν σημαίνει τίποτε. Το ουσιαστικό είναι η χρηματοδότηση της δαπάνης και μάλιστα διαχρονικά, συμπεριλαμβανομένων όλων των αλλαγών στη συμπεριφορά των μακροοικονομικών μεταβλητών. Πέρα που υπάρχουν δαπάνες, όπως η αναλογούσα στη 13η σύνταξη, που η εκτίμησή της χρειάζεται μακροχρόνια αναλογιστική μελέτη.

Αυτό ακριβώς είναι το αντικείμενο του κλάδου που λέγεται “generational accounting” ή long-term fiscal sustainability analysis – εργαλείο που χρησιμοποιεί το ΔΝΤ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (στις Ageing Reports) ακριβώς επειδή η στατική κοστολόγηση ενός έτους είναι παραπλανητική για μέτρα με μόνιμο χαρακτήρα.

Τα προγράμματα και το ΕΔΣ

Το σύστημα κοστολόγησης που ανακοίνωσε το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) φαίνεται να επικεντρώνεται σε ετήσιο/τετραετές δημοσιονομικό αποτύπωμα ανά μέτρο, με κατώφλι 50 εκατ. ευρώ. Το ΕΔΣ εκτιμά καταρχάς τον άμεσο δημοσιονομικό αντίκτυπο των προτεινόμενων μέτρων.

Όμως σε περίπτωση που μια πρόταση πολιτικής αναμένεται να επιφέρει σημαντικές (;) μεταβολές στην οικονομία, θα εξετάζονται και οι έμμεσες επιπτώσεις σε χρονικό ορίζοντα τετραετίας – χαρακτηριστικό παράδειγμα η μείωση ενός φόρου. Δηλαδή η εκτίμηση γίνεται σε δύο επίπεδα:

1.  Άμεσο δημοσιονομικό κόστος (η “λογιστική” πλευρά που δεν αρκεί).
2. Έμμεσες επιπτώσεις σε τετραετή ορίζοντα, όταν το μέτρο κρίνεται αρκετά σημαντικό ώστε να αλλάξει συμπεριφορές/οικονομία (ακριβώς η “δυναμική” διάσταση).

Θα πρέπει να πούμε στο σημείο αυτό ότι κάθε δημοσιονομικό μέτρο επιφέρει αλλαγές μέχρι να… εξαντληθεί. Στην πράξη, δεν υπάρχει “στατικό” μέτρο. Κάθε δημοσιονομική πράξη έχει κάποιο βαθμό δευτερογενούς επίδρασης – έστω ελάχιστες. Ακόμα και μια απλή μεταφορά πόρων μεταξύ δύο δαπανών επηρεάζει κατανάλωση, αποταμίευση, φορολογικά έσοδα, σε κάποιο βαθμό. Άρα το κριτήριο του ΕΔΣ, «αν αναμένεται να επιφέρει σημαντικές μεταβολές στην οικονομία» δεν είναι binary (ναι/όχι) – είναι ζήτημα βαθμού, και κάπου πρέπει να μπει ένα υποκειμενικό όριο ανάμεσα σε “αμελητέο” και “σημαντικό”.

Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα: Ποιος αποφασίζει το όριο, και με ποια κριτήρια; Δεν νομίζω ότι έχει καθορισθεί ποσοτική προδιαγραφή (π.χ. “πάνω από Χ% του ΑΕΠ θεωρείται σημαντικό”) – άρα φαίνεται να μένει στην κρίση του ίδιου του Συμβουλίου με όλα τα συνεπαγόμενα.

Το παράδοξο με τα προγράμματα

Το ότι έχει επιλεχθεί η τετραετία ως μέγιστο χρονικό διάστημα ανάλυσης εκ μέρους του ΕΔΣ δεν είναι τυχαία επιλογή – αντιστοιχεί στον συνήθη ορίζοντα του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής (ΜΠΔΣ) που χρησιμοποιεί η ΕΕ ως βασικό εργαλείο δημοσιονομικού σχεδιασμού. Είναι δηλαδή “δανεισμένος” ορίζοντας από διοικητική σύμβαση, όχι από την πραγματική φύση του εκάστοτε μέτρου. Αυτό δημιουργεί μια πραγματική ασυμμετρία ανάλογα με τον τύπο του μέτρου:

• Εφάπαξ/παροδικά μέτρα (π.χ. έκτακτο επίδομα): Η τετραετία υπερκαλύπτει τη διάρκεια ζωής του μέτρου – καλή προσέγγιση.
• Δομικές/μόνιμες δεσμεύσεις (13η σύνταξη, μόνιμη μείωση φόρου, νέο ασφαλιστικό δικαίωμα): Η τετραετία δείχνει μόνο “τη μύτη του παγόβουνου” – καταγράφει το αρχικό κόστος αλλά κόβει ακριβώς εκεί που αρχίζει να πραγματικά ενδιαφέρει, δηλαδή στη σωρευτική/διαγενεακή επίδραση.

Άρα καταλήγουμε σε ένα παράδοξο: Όσο πιο σημαντικό και μόνιμο είναι ένα μέτρο, τόσο λιγότερο επαρκής γίνεται ο ορίζοντας ανάλυσης που προβλέπεται – ακριβώς το αντίστροφο απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς από ένα εργαλείο που σκοπό έχει να αποτρέψει “ανεδαφικές” προεκλογικές υποσχέσεις. Τα πιο επικίνδυνα δημοσιονομικά μέτρα (μόνιμες δεσμεύσεις με μακρά ουρά κόστους) είναι ακριβώς αυτά που το τετραετές παράθυρο αναλύει λιγότερο ρεαλιστικά.

ΥΓ 

Χωρίς εναλλακτική θεωρία στην οικονομία δεν υπάρχουν εναλλακτικές οικονομικές πολιτικές, υπάρχουν πιθανά μικρά συμπληρώματα στο ίδιο καθεστωτικό πλαίσιο. Εξ’ αυτού προκύπτει η συμπληρωματικότητα μεταξύ του κόμματος της ΝΔ, και των κομμάτων της κεντροαριστεράς στο πλαίσιο του λεγόμενου Καπιταλιστικού Ρεαλισμού! Αλλά το πιο σημαντικό: Όλα αυτά τα έχουμε ξαναζήσει στο πρόσφατο παρελθόν και της αλήστου μνήμης Σημιτικής περιόδου…

Το πνεύμα εκείνης της περιόδου απογυμνωμένο από τα ψήγματα στοιχειώδους κοινωνικής προστασίας έχει επιστρέψει γυμνό και κυνικό την περίοδο των κυβερνήσεων της ΝΔ. Άλλωστε ο σημιτικός εργαλειακός «εκσυγχρονισμός» ζει και βασιλεύει, όχι μόνο θεωρητικά, αλλά και με την παρουσία των πρωτοπαλίκαρων του σημιτισμού στους υπουργικούς θώκους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο νυν πρωθυπουργός, έχει κάτι κοινό με τον Σαμαρά. Κανείς σχεδόν δεν περίμενε το 2016 ότι αυτός θα εκλεγεί αρχηγός της ΝΔ. Και όμως τους διέψευσε όλους. Εξελέγη πανηγυρικά στο δεύτερο γύρο, ενώ στον πρώτο γύρο ο Μεϊμαράκης φαινόταν να έχει εξασφαλίσει την εκλογή του, με την στήριξη πίσω από τα παρασκήνια του Σαμαρά. Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η τακτική του Σαμαρά από την μια και η αντίστοιχη της ΝΔ από την άλλη.

Η πλευρά Σαμαρά έχει κυρίως εστιάσει στο θυμικό παραδοσιακών ψηφοφόρων της ΝΔ. Έχει στοχεύσει σε θέματα Woke ατζέντας (γάμος ομόφυλων), μεταναστευτικό και λιγότερο στην εξωτερική πολιτική. Παράλληλα δεν έχει ιδρύσει επίσημα κόμμα και ως εκ τούτου ακόμα μιλάμε για κάτι πιθανό, με πιθανά στελέχη. Όλα πιθανά. Από την άλλη η ΝΔ, επί του παρόντος μη έχοντας απέναντί της ένα ιδρυθέν κόμμα, προσπαθεί να αντιπαρατεθεί σε μια πιθανότητα, πράγμα όχι ιδιαίτερα ευχερές. Όμως γιατί πιθανό κόμμα Σαμαρά μπορεί να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα για τη ΝΔ;

Τα δεδομένα για Σαμαρά

Ο κ. Σαμαράς είναι πρώην πρωθυπουργός. Με βάση την ρητορική της ΝΔ ήταν ένας καλός πρωθυπουργός, ο οποίος κράτησε την Ελλάδα όρθια μεταξύ 2012 και 2014. Επομένως μια πιθανή ψήφος είναι ψήφος σε κάποιον που έχει ήδη κυβερνήσει, είναι μια θετική ψήφος. Ο Σαμαράς είναι αυτός ο οποίος έχει εντάξει στη ΝΔ τους Γεωργιάδη και Βορίδη. Κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης. Ο δεΓεωργιάδης ίσως το κορυφαίο επικοινωνιακά στέλεχος. Πόσο εύκολο είναι αυτά τα στελέχη πλέον να συγκρουστούν μαζί του ανοιχτά και με μεγάλη ένταση; Μάλλον επίσης ιδιαίτερα δυσχερές.

Ο Σαμαράς στήριξε τον νυν πρωθυπουργό στην εκλογή του ως προέδρου της ΝΔ. Οπότε κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είχε προσωπικά μαζί του. Η ΝΔ έχει υποτιμήσει το πόσο ενόχλησε μέρος της βάσης η “Πασοκοποίηση” της κυβερνήσεως και θέματα όπως ο γάμος ομόφυλων. Ο υπογράφων θεωρεί ότι ένας δυσαρεστημένος ψηφοφόρος της ΝΔ πολύ εύκολα θα ψήφιζε τον κ. Σαμαρά, θεωρώντας ότι ψηφίζει έναν πρώην επιτυχημένο δοκιμασμένο πρωθυπουργό της παράταξης με κοινές ιδεολογικές αναφορές.

Επίσης, ίσως το ισχυρότερο επιχείρημα που είχαν οι πολέμιοι του κ. Σαμαρά ως το 2012 αναφορικά με τα γεγονότα του 1993 και τον πρώην πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Μητσοτάκη με αφορμή το Σκοπιανό, κρίθηκε από τη βάση της ΝΔ υπέρ του Σαμαρά, με την πανηγυρική εκλογή του ως αρχηγού έναντι μάλιστα της κόρης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, Ντόρας Μπακογιάννη.

Ως εκ τούτου αν τελικά ο Σαμαράς ιδρύσει κόμμα, η πολιτική αντιμετώπιση του από τη ΝΔ είναι ένα πολύ σύνθετο θέμα. Για την οικονομία της συζήτησης ας δεχτούμε ότι ιδρυθεί κόμμα από τον Σαμαρά και αυτό πάρει ένα ποσοστό πάνω από 5% στις πρώτες εκλογές. Αν αυτό συμβεί, η ΝΔ πιθανότατα δεν θα καταφέρει με βάση τη σημερινές δημοσκοπήσεις να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση από την πρώτη Κυριακή.

Ο Σαμαράς και η επόμενη κυβέρνηση

Σε αυτήν την περίπτωση υπάρχουν δύο πιθανά δεδομένα. Να αρκεί η συνεργασία με το κόμμα Σαμαρά για να σχηματιστεί κυβέρνηση ή να αρκεί και η συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Τι θα κάνει σε αυτό το ενδεχόμενο η ΝΔ. Θα αρνηθεί τη συνεργασία με ένα κόμμα από τα σπλάχνα της; Θα συνεργαστεί αντί αυτού με το ΠΑΣΟΚ ή θα κάνει νέες εκλογές;

Αν συνεργαστεί με το κόμμα Σαμαρά θα πρέπει να κάνει παραχωρήσεις για θέματα στα οποία ως τώρα ασκεί άλλη πολιτική. Τα οποία δε κατέστησαν εμβληματικά για την νυν κυβέρνηση ιδίως σε θέματα Woke ατζέντας. Αν συνεργαστεί με το ΠΑΣΟΚ ενώ θα αρκούσε η συνεργασία με Σαμάρα, θα δικαιώσει τον ισχυρισμό περί “Πασοκοποίησης” της ΝΔ. Αν κάνει νέες εκλογές, ενώ θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση με συνεργασία, τότε θα πολώσει ακόμα περισσότερο την βάση της ΝΔ η οποία θα δει ένα κόμμα να αρνείται να συνεργαστεί με τον πρώην πρωθυπουργό του ίδιου κόμματος. Σχήμα οξύμωρον.

Κατά την άποψη του υπογράφοντα πιθανή ίδρυση κόμματος από τον κ. Σαμάρα αν μελετηθεί σε βάθος πολιτικά από την ΝΔ , μπορεί στο τέλος να βοηθήσει το κόμμα. Ίσως όχι τον κ. Μητσοτάκη προσωπικά λόγω προσωπικής πλέον αντιπαράθεσης με τον Σαμαρά, αλλά δίνει την δυνατότητα σε δυσαρεστημένους ψηφοφόρους αντί να πάνε σε κόμματα ακραίων ή ανεδαφικών πολιτικών θέσεων, να πάνε σε κόμμα ενός πρώην πρωθυπουργού της ΝΔ ο οποίος θα συλλέξει ψήφους και από τα υπόλοιπα κόμματα. Με αυτόν τον τρόπο θα έχει αποσυμπιεστεί ένα μέρος των δυσαρεστημένων ψηφοφόρων της ΝΔ ψηφίζοντας ένα κόμμα κοντά στη ΝΔ.

Εδώ βέβαια τίθεται το μεγάλο ερώτημα. Τι πολιτικά ανταλλάγματα είναι διατεθειμένος να δώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε αυτήν την περίπτωση; Ή ακόμα καλύτερα τι θα ζητήσει ο κ. Σαμαράς σε μια τέτοια περίπτωση;

Τι αλλάζει το νέο κόμμα

Υπάρχει βέβαια και ένα ακόμη ενδεχόμενο, αυτό μιας πανηγυρικής “επιστροφής” του κ. Σαμαρά λίγο πριν τις εκλογές, έχοντας βρει πριν βέβαια κοινή βάση με τον κ. Μητσοτάκη, με επικοινωνιακό πρόταγμα την ενότητα της παράταξης ενόψει πχ εξελίξεων στα ελληνοτουρκικά ή κάποιο άλλο σημαντικό θέμα.

Σε κάθε περίπτωση, ο πραγματικός αντίπαλος της ΝΔ στην περίπτωση που τελικά ιδρυθεί κόμμα από τον κ. Σαμαρά θα είναι αυτό το κόμμα και όχι το ΠΑΣΟΚ ή η ΕΛΑΣ. Και αυτό διότι ο κ. Σαμαράς έχει κυβερνήσει με θετικό αποτύπωμα για την χώρα πράγμα που υποστηρίζει σταθερά η ίδια η ΝΔ και αυτό βρίσκει ακροατήριο στη βάση της και ιδίως στους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους της.

Ένα είναι σίγουρο. Στο επόμενο διάστημα δεν θα πλήξουμε πολιτικά. Ας ελπίσουμε οι όποιες προσωπικές διαφορές ένθεν και ένθεν να λυθούν υπέρ της χώρας συνολικά. Η δε ΝΔ καλό θα είναι να συνειδητοποιήσει ότι παρά τις προσπάθειες που έγιναν για την δικαιολόγηση του γεγονότος των τόσων στελεχών του ΠΑΣΟΚ που είναι μέλη της κυβέρνησης, καλώς ή κακώς η ΝΔ ως παράταξη έχει μια κυρίαρχη ιδεολογία αναφορικά με τους ψηφοφόρους της. Αν το καράβι μπαλαντζάρει πολύ στα κεντροαριστερά ίσως αφορά δυνητικά ένα 7 με 10 τοις εκατό δυνητικών ψήφων. Όμως αν παραμελήσει την κυρίαρχη ιδεολογία της βάσης, τότε αφορά δυνητικά ένα 25 με 30 τοις εκατό.

Και δίπλα στο καράβι αυτό, ίσως πλέει σύντομα ένα νέο καραβάκι, το οποίο θα φαντάζει ιδιαίτερα φιλόξενο και το κυριότερο με έναν έμπειρο καπετάνιο που ήταν πριν λίγα χρόνια καπετάνιος του μεγάλου καραβιού. Ο δε Σαμαράς να προτάξει πάνω από όλα το καλό της χώρας και αν οι καταστάσεις πολιτικά οδηγήσουν σε κίνδυνο ακυβερνησίας, να κάνει το παν ώστε η χώρα να έχει σταθερή κυβέρνηση διότι αν κάτι δεν χρειάζεται η χώρα σήμερα είναι μια κυβέρνηση Βαβέλ.

Με βάση τη “Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας” (UNCLOS), την οποία η Ελλάδα την έχει συνυπογράψει και επομένως οφείλει να την εφαρμόζει, ως παράκτιο κράτος έχουμε το δικαίωμα να επεκτείνουμε την αιγιαλίτιδα ζώνη μας έως τα 12 ν.μ. από τις γραμμές βάσης.

Σύμφωνα, μάλιστα, με το άρθρο 121 της UNCLOS δεν υφίσταται διαφορά μεταξύ των ηπειρωτικών εδαφών και των νήσων ως προς το δικαίωμα κατοχύρωσης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Κομβικής σημασίας είναι το ότι κατά το ερμηνευτικό πλαίσιο της UNCLOS (και λόγω της γεωγραφικής διαμόρφωσης τόσο του Αιγαίου Πελάγους όσο και της Ανατολικής Μεσογείου) η επήρεια των ελληνικών νήσων είναι πλήρης (και αυτό ισχύει ασφαλώς και για το Καστελλόριζο).

Μερικές “ενστάσεις” καθόλου αθώες

Κατά το άρθρο 12 της “Συνθήκης της Λωζάννης” οι νήσοι, οι νησίδες και οι βραχονησίδες, οι οποίες ευρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των τριών ναυτικών μιλίων από τις μικρασιατικές ακτές της Τουρκίας ανήκουν στην Ελλάδα – εξαιρουμένων της Ίμβρου, της Τενέδου και των Λαγουσών Νήσων, οι οποίες λόγω της εγγύτητάς τους στα Στενά των Δαρδανελλίων παραχωρήθηκαν στην Τουρκία υπό ειδικό καθεστώς, το οποίο πολύ σύντομα η Τουρκία παραβίασε βάναυσα με αποτέλεσμα το γηγενές ελληνικό σχεδόν να έχει σχεδόν εκλείψει.

Η εκτέλεση του έργου “Great Sea Interconnector” (GSI), με το οποίο θα συντελεστεί η ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδος με την Κυπριακή Δημοκρατία και με το Ισραήλ, αναμφίβολα θα προωθήσει πολλαπλώς τα εθνικά μας συμφέροντα, αφού πέραν των άλλων θα καταστήσει την Ελλάδα ενεργειακό κόμβο “καθαρής” ενέργειας μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής (με ό, τι συνεπάγεται αυτό για την ελληνική οικονομία και για το γεωπολιτικό “κεφάλαιο” της Ελλάδος), αλλά και θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία παραμένει το τελευταίο ενεργειακά απομονωμένο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ορισμένοι καίριοι προβληματισμοί… 

Με αυτά τα δεδομένα, σε κάθε Έλληνα πολίτη, ο οποίος παρακολουθεί με νηφαλιότητα, συνέπεια και άνευ κομματικών παρωπίδων τις εξελίξεις και τον  εν Ελλάδι δημόσιο διάλογο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, προκύπτουν διάφοροι καίριοι προβληματισμοί, εκ των οποίων οι σημαντικότεροι είναι οι ακόλουθοι:

• Για ποιον ακριβώς λόγο θα πρέπει, όπως ισχυρίζονται ορισμένοι, να “ενημερωθεί απλώς” η Τουρκία για τις εργασίες πόντισης του καλωδίου του GSI, εφόσον αυτές θα πραγματοποιηθούν στις υφαλοκρηπίδες / ΑΟΖ της Ελλάδος, της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Ισραήλ, και εφόσον ο GSI θα χρηματοδοτηθεί από την Ελλάδα, από την Κυπριακή Δημοκρατία, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από τη γαλλική εταιρεία Meridiam και μελλοντικώς από το Ισραήλ; 
• Επί της ουσίας, εάν και εφόσον η Τουρκία “απλώς ενημερωθεί” για τις εργασίες πόντισης του καλωδίου του GSI είτε από την Ελληνική Κυβέρνηση είτε από τη γαλλική εταιρεία Meridiam, δεν θα έχει επιτύχει τον θεμελιώδη στόχο της να της αναγνωριστούν (εμμέσως πλην σαφώς) κυριαρχικά δικαιώματα σε περιοχές, στις οποίες δεν έχει κανένα απολύτως δικαίωμα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και με τις Διεθνείς Συνθήκες;

Εφόσον υπάρξει τέτοια “απλή ενημέρωση” (ακόμα και από τη γαλλική Meridiam) «προκειμένου να μην επικαλεστεί η Τουρκία αιφνιδιασμό», τι εμποδίζει αμέσως μετά την Άγκυρα να εκδώσει (και) δική της Navtex, με σκοπό να προσθέσει στην αναθεωρητική διπλωματική της φαρέτρα ένα ακόμα ισχυρότατο όπλο-επιχείρημα ότι ενημερώθηκε ακριβώς επειδή αναγνωρίζονται τα “δικαιώματά” της στις επίμαχες περιοχές;

• Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, η μόνη “ανυπολόγιστα χαμένη” δεν θα είναι η Ελλάδα, αφού η μεν γαλλική εταιρεία θα έχει εξασφαλίσει την ανεμπόδιστη εκτέλεση του έργου και τον προσπορισμό του αναμενόμενου κέρδους, η δε Τουρκία θα έχει επιτύχει την de facto αναγνώριση “δικαιωμάτων της”, εκεί όπου μόνον ο χιμαιρικός αναθεωρητικός παροξυσμός της διακρίνει τουρκικά δικαιώματα; 
• Κατά ποίαν ακριβώς έννοια αναδεικνύουν το γράμμα και το πνεύμα του Διεθνούς Δικαίου, υπηρετούν το εθνικό μας συμφέρον και τιμούν την Ιστορία του Έθνους μας όσοι Έλληνες ειδικοί και “ειδικοί” του Διεθνούς Δικαίου, της Πολιτικής Επιστήμης κλπ, κλπ, υποστηρίζουν (και μάλιστα στον δημόσιο διάλογο) ότι η Ελλάδα πρέπει να παραιτηθεί από τα δικαιώματα που της παρέχουν το Διεθνές Δίκαιο και οι Διεθνείς Συνθήκες και να αυτοπεριοριστεί στα 6 ναυτικά μίλια, για να μην “θυμώσει” η Τουρκία;

Με ποια ειδική, μάλιστα, γνώση, με ποια ηθική νομιμοποίηση και με ποιον απώτερο στόχο φθάνουν έως το σημείο να προβλέπουν ότι σε μία πιθανή αναμέτρηση των δύο χωρών επί του πεδίου η Ελλάδα είτε θα τραπεί σε φυγή χωρίς καν να πέσει η πρώτη σφαίρα είτε θα ηττηθεί και, ως εκ τούτου, πρώτιστη επιδίωξή μας πρέπει να είναι η πάση θυσία αποφυγή μιας τέτοιας αναμέτρησης;

• Πώς ακριβώς ορισμένα ΜΜΕ προβάλλουν το γράμμα και το πνεύμα του Διεθνούς Δικαίου, υπηρετούν το εθνικό μας συμφέρον και τιμούν την Ιστορία του Έθνους μας από τις συχνότητες τους και από το δημόσιο βήμα που διαθέτουν – σημειωτέον ότι αυτά συνιστούν δημόσιο αγαθό – όταν παρουσιάζουν (ενίοτε και σε περίοπτη θέση) απόψεις, οι οποίες είναι αντίθετες με το Διεθνές Δίκαιο, με την κοινή λογική και με το εθνικό μας συμφέρον; Σε ποια άλλη δημοκρατική χώρα του Κόσμου ο δημόσιος διάλογος επί των εθνικών θεμάτων διαμορφώνεται με τέτοιους όρους “ισότιμης” προβολής του νόμιμου, του λογικού και του εθνικώς επωφελούς με το παράνομο, το παράλογο και το εθνικώς καταστροφικό; 

Να μην λειτουργήσει ο “δημόσιος διάλογος” ως δηλητήριο!

Ο δημόσιος διάλογος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ελαφρά τη καρδία ως “τραπέζι με ποικιλία εδεσμάτων”, από τα οποία ο καθένας μπορεί ελεύθερα να επιλέξει αυτά ακριβώς που επιθυμεί. Διότι ο μη υποψιασμένος ή ο ασύγγνωστα καλοπροαίρετος μη ειδικός πολύ εύκολα μπορεί να υποστεί ανήκεστη βλάβη, όταν στο “τραπέζι” αυτό προσφέρονται εντέχνως και μανιταρόσουπες που εμπεριέχουν (και) δηλητηριώδη μανιτάρια ή ψαρόσουπες που εμπεριέχουν (και) λαγοκέφαλους… 

Υ.Γ.: Προ δύο ημερών η τουρκική προπαγάνδα, στο πλαίσιο εκτέλεσης επιχείρησης ψυχολογικού πολέμου, αποκάλυψε δια του τουρκικού Τύπου χάρτες και ακριβείς συντεταγμένες για στοχοποιημένες από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις κρίσιμες εγκαταστάσεις των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων.

Η “διαρροή” αυτή έγινε σε μία χρονική συγκυρία, κατά την οποία η Ελλάδα αποτελεί στόχο του Ιράν λόγω της πολύτιμης υποστήριξης που παρέχει στις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ και ενώ ο ρωσοουκρανικός πόλεμος μαίνεται. Καταφανέστατα η συγκεκριμένη αντι-ΝΑΤΟϊκή και αντι-Ευρωπαϊκή πράξη της Τουρκίας θα πρέπει να καταγγελθεί με τον πλέον επίσημο και έντονο τρόπο τόσο στους κόλπους του ΝΑΤΟ όσο και στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να επιβληθούν σοβαρότατες κυρώσεις στην Τουρκία, η οποία συμπεριφέρεται ως μέλος του ΝΑΤΟ και ως υποψήφια προς ένταξη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μόνον όταν πρόκειται να αποκομίσει κάποιο απτό όφελος.

Ίσως με αυτή την αφορμή οι Ευρωπαίοι εταίροι και οι Αμερικανοί σύμμαχοί μας κατανοήσουν πόσο αδιάφορη επί της ουσίας είναι η Τουρκία για την ασφάλεια και για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Για τη νομική διάσταση και για τον αντικειμενικό κίνδυνο για τη χώρα μας, τον οποίο προκάλεσε η τουρκική αυτή ενέργεια, δεν έχουν ακόμα “καταδεχθεί” ορισμένοι/ορισμένες “φάροι του Διεθνούς Δικαίου και των Διεθνών Σχέσεων” να καταθέσουν δημοσίως τη θέση τους… 

Πριν ακόμα από τη “Γαλάζια Πατρίδα“, τα θαλάσσια πάρκα και τις νέες αμφισβητήσεις, τα νησιά αυτά είχαν ήδη περιέλθει σε καθεστώς de facto οικονομικής “ομηρίας”. Ασφαλώς, ο τουρισμός αποτελεί την ατμομηχανή της νησιωτικής οικονομίας και τη βασική αιτία που κρατά ζωντανές τις τοπικές αγορές και τις ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες. Παράλληλα, η τουριστική αλληλεπίδραση και οι καθημερινές επαφές των δύο λαών μπορούν υπό προϋποθέσεις να λειτουργήσουν ως γέφυρες καταλλαγής, ήπιας ισχύος (soft power) και καλής γειτονίας. Ωστόσο, για να λειτουργήσει η “διπλωματία των λαών” ισότιμα, απαιτείται αμοιβαία ισορροπία.

Πέρα όμως από τις ωραίες διακηρύξεις περί “ήπιας ισχύος” και “διπλωματίας των λαών”, όταν η επιβίωση του τοπικού εμπόρου εξαρτάται άμεσα από τις καθημερινές ροές της απέναντι ακτής, δεν ασκείς διπλωματία· εκτίθεσαι σε έναν ιδιότυπο οικονομικό εκβιασμό. Η Πολιτεία δεν δημιούργησε απλώς τουρισμό – παρέδωσε τα νησιά σε μια de facto “ομηρία”, θέτοντας τους ακρίτες μπροστά στο κυνικό δίλημμα: Εθνική γραμμή ή οικογενειακό παντοπωλείο;

Νησιά σε δίλημμα

Η Πολιτεία, αντί να θωρακίσει παραγωγικά τα νησιά ενισχύοντας τον πρωτογενή τομέα, τη μεταποίηση και τις υποδομές, ενθάρρυνε τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού – όχι όμως του υγιούς, πολυεθνικού τουριστικού ρεύματος, αλλά μιας μονομερούς εξάρτησης από την απέναντι πλευρά. Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι ο ίδιος ο τουρισμός ως αναπτυξιακό εργαλείο, αλλά η απόλυτη, εξ ανατολών εξάρτησή του. 

Το πόσο ολέθρια υπήρξε αυτή η επιλογή, είναι κάτι που θα αποδειχθεί με τον πιο οδυνηρό τρόπο στο αμέσως επόμενο διάστημα. Όταν η τοπική οικονομία, η εστίαση και το εμπόριο εξαρτώνται άμεσα από τις εισροές επισκεπτών από την απέναντι πλευρά, δημιουργείται ένας ιδιότυπος εγκλωβισμός. Αν μια ελληνική κυβέρνηση διακόψει τη βίζα για λόγους εθνικής αξιοπρέπειας, το τοπικό εισόδημα καταρρέει. Ο νησιώτης ή ο μικροεπαγγελματίας, βιώνοντας την πίεση της επιβίωσης, αναγκάζεται να βάλει το οικονομικό συμφέρον πάνω από τη σκληρή εθνική γραμμή.

Δεν πρόκειται για έλλειψη πατριωτισμού των νησιωτών — ο πατριωτισμός και τα εθνικά αντανακλαστικά των ακριτών μας είναι διαχρονικά αδιαμφισβήτητα και έχουν δοκιμαστεί σκληρά στην ιστορία. Πρόκειται για δομική παγίδα του κράτους, το οποίο τους παρέδωσε αβοήθητους στην οικονομική εξάρτηση από τη γείτονα, θέτοντας τους πολίτες του μπροστά στο αμείλικτο δίλημμα μεταξύ οικογενειακής επιβίωσης και εθνικής γραμμής. Αυτή η “οικονομικοποίηση” των πάντων έχει δημιουργήσει πλέον και ένα βαθύ κοινωνικό ρήγμα μέσα στις ίδιες τις νησιωτικές κοινωνίες:

Από τη μια πλευρά βρίσκονται οι “έχοντες” και οι συνδαιτυμόνες τους: όσοι πλούτισαν από την τουριστική εξάρτηση και τις ευκαιρίες της αγοράς, καρπούμενοι κάθε είδους οικονομική συνέργεια με την απέναντι όχθη – από επιχειρηματικές και επενδυτικές δραστηριότητες μέχρι πωλήσεις γης και ακινήτων μέσω υπεράκτιων εταιρειών – μια τακτική νομότυπη, αλλά μη διαφανής. Αυτοί διαθέτουν την πολυτέλεια, σε μια στιγμή γενικευμένης κρίσης, να ρευστοποιήσουν την περιουσία τους και να διασφαλίσουν το μέλλον τους, έχοντας –
οι περισσότεροι – ήδη μεταφέρει τις καταθέσεις τους προ πολλού στο εξωτερικό.

Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι υπόλοιποι: οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι απλοί μισθωτοί, οι βιοπαλαιστές και οι ντόπιοι ακρίτες με μέσο και χαμηλό εισόδημα που δεν διαθέτουν κεφάλαια φυγής και παραμένουν εγκλωβισμένοι στο Αιγαίο, πληρώνοντας το τίμημα των πολιτικών επιλογών και της δημογραφικής συρρίκνωσης.

Πώς φτάσαμε όμως ως εδώ;

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία. Για δεκαετίες, το κυρίαρχο πολιτικό αφήγημα δίδαξε ότι η ανάπτυξη μετριέται αποκλειστικά με καταναλωτικά αγαθά και ευκαιριακά έσοδα. Παράλληλα, το εκπαιδευτικό μας σύστημα αποσυνδέθηκε πλήρως από τις παραγωγικές ανάγκες της ελληνικής περιφέρειας. Αντί για συνειδητούς πολίτες με αίσθημα συλλογικής ευθύνης, εξέθρεψε μια στείρα τεχνοκρατική νοοτροπία ατομικής επιβίωσης.

Μπορεί, λοιπόν, μια νησιωτική κοινωνία που εθίστηκε στο άμεσο οικονομικό όφελος να επιδείξει αρραγή εθνική ομοψυχία σε μια στιγμή κρίσης;  Η απάντηση δεν είναι απλή. Από τη μία, ο κυνικός πραγματισμός δείχνει ότι η οικονομική εξάρτηση έχει διαβρώσει τον κοινωνικό ιστό. Από την άλλη, τα πατριωτικά αντανακλαστικά των νησιωτών παραμένουν ζωντανά – έστω και αν λανθάνουν κάτω από τον τουριστικό ευδαιμονισμό. 

Για να ενεργοποιηθούν όμως αυτά τα αποθέματα, απαιτείται μια Πολιτεία που δεν θα αντιμετωπίζει τους νησιώτες ως απλούς φορολογούμενους-καταναλωτές και τα ακριτικά νησιά ως τουριστικά θέρετρα ευκαιρίας.  Όσο η οικονομία γεννά “ομήρους” και η πολιτική παράγει “ιδιώτες”, η εθνική αντοχή στο Αιγαίο θα παραμένει ένα επικίνδυνα εύθραυστο ζητούμενο. 

Ο Ιωάννης Ε. Τράτσης είναι Πλοίαρχος Α΄ Τάξεως Εμπορικού Ναυτικού.

Τη συνάντηση των επικεφαλής των Μυστικών Υπηρεσιών της Ελλάδας και της Τουρκίας, Θεμιστοκλή Δεμίρη και Ιμπραχίμ Καλίν επιβεβαιώνει η ΕΥΠ. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών σημειώνει πως η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή (28/8) στα γραφεία της στην Κατεχάκη. Επομένως, η επίσκεψη επιβεβαιώνει το αρχικό ρεπορτάζ (“Τα Νέα” από τον Βασίλη Λαμπρόπουλο) που είχε αναφερθεί στην επίσκεψη Καλίν. Τυπικά δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι είδε τον Μητσοτάκη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Καλίν φέρεται να εμφανίστηκε καθησυχαστικός λέγοντας ότι η Τουρκία δεν στρέφεται κατά της Ελλάδας αλλά το κύριο πρόβλημα της εστιάζεται στο Ισραήλ. Η Αθήνα με τη σειρά της επεσήμανε την ανάγκη να παραμείνουν ανοικτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας, χωρίς βεβαίως αυτό να σηματοδοτεί κάποια αλλαγή στις σχέσεις Αθήνας-Ισραήλ, που φτάνουν ως και στην προμήθεια οπλικών συστημάτων.

Ως προς το καλώδιο GSI, έχει γίνει εκτενή αναφορά στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις με την Τουρκία που έχει αναλάβει η Γαλλική εταιρεία που έχει πλέον και την ευθύνη πόντισης του καλωδίου που θα συνδέει ηλεκτρικά την Κύπρο με την Ελλάδα. Το πλέον ευαίσθητο κομμάτι στις διαβουλεύσεις είναι να μην ζητηθεί η άδεια της Τουρκίας – όπως αξιώνει η Άγκυρα – αλλά να συναινέσει κατόπιν απλής ενημέρωσης.

Στο «τραπέζι», σύμφωνα με άλλες πληφορορίες, βρέθηκαν τόσο γεωπολιτικά θέματα, όσο και θέματα οργανωμένου εγκλήματος, σύμφωνα με δημοσιεύματα.  Στη σύνοδο κορυφής των Μυστικών Υπηρεσιών των δύο χωρών, τέθηκαν επί τάπητος θέματα ζωτικής σημασίας, από τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας έως τις περιφερειακές κρίσεις και την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης, ελήφθη απόφαση για την ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.

Τη συνάντηση Δεμίρη-Καλίν επιβεβαίωσε και η τουρκική πλευρά, όπως μεταδίδει η εφημερίδα Haber, σημειώνοντας πως ο επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Τουρκίας (MİT), Ιμπραήμ Καλίν, είχε μια «εξαιρετικά κρίσιμη συνάντηση με τον ομόλογό του στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα». Μιλώντας χθες στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ, ο διευθυντής της «Καθημερινής» Αλέξης Παπαχελάς δήλωσε μεταξύ άλλων ότι «σε καμία περίπτωση δεν υπήρχε κάποια απειλή ή κάποιο τελεσίγραφο» εκ μέρους του κ. Καλίν.

ΣΥΡΙΖΑ

«Πληθαίνουν τα ερωτήματα για τη μυστική διπλωματία του πρωθυπουργού», αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ και επισημαίνει: “Σημερινό δημοσίευμα της «Καθημερινής» βάζει και τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, στο κάδρο της σκιώδους επίσκεψης του διοικητή της ΜΙΤ, Ιμπραχίμ Καλίν, στην Αθήνα. Επίσκεψη που δεν ανακοινώθηκε και για την οποία δεν ενημερώθηκε η Βουλή. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εφημερίδας, ο Τούρκος αξιωματούχος έγινε δεκτός στο Μέγαρο Μαξίμου, συνοδευόμενος από τον Έλληνα ομόλογό του, Θέμη Δεμίρη.

Ο κ. Καλίν, φέρεται να υπήρξε καθησυχαστικός αναφορικά με τις προθέσεις της Άγκυρας, πράγμα το οποίο δεν επαληθεύεται όμως καθώς η Τουρκία κλιμακώνει την ένταση. Γεγονός που προκύπτει από τις νέες εμπρηστικές δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που θέτει ξανά την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών και από το ότι η Τουρκία διαβίβασε στην ελληνική κυβέρνηση ρηματική διακοίνωση, που αμφισβητεί τις τρεις πρόσφατες πρωτοβουλίες της Ελλάδας, προειδοποιώντας μάλιστα ότι δεν θα επιτρέψει καμία δραστηριότητα που μεταβάλλει το status quo στο Αιγαίο…

Όσο η Άγκυρα συνεχίζει την κλιμάκωση και τις απειλές, η ελληνική κυβέρνηση δεν απαντά στα εύλογα ερωτήματα που έχει θέσει η επίσκεψη αυτή και κωφεύει στο αίτημα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για αναλυτική ενημέρωση αναφορικά με τα όσα ειπώθηκαν κατά την επίσκεψη του κ. Καλίν στη χώρα μας.

Επαναλαμβάνουμε τα 4 ερωτήματα διότι μπορεί η ανευθυνότητα να αποτελεί την πάγια κυβερνητική στάση, ακόμα και γύρω από ευαίσθητα εθνικά θέματα, ωστόσο η κυβέρνηση οφείλει, όχι τόσο σε ένα κόμμα αλλά στους πολίτες, απαντήσεις:

• Μέχρι πότε η κυβέρνηση θα κρατάει την αντιπολίτευση και τους πολίτες στο σκοτάδι, την ώρα που η τουρκική προκλητικότητα εντείνεται;
• Ποια ήταν η ακριβής ατζέντα και το περιεχόμενο της συνάντησης του πρωθυπουργού με τον αρχηγό των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών;
• Ποια ήταν η στάση του Κυριάκου Μητσοτάκη; Ποιο και σε τι συνίσταται είναι το τίμημα της συνεχιζόμενης μυστικής διπλωματίας;

Μέχρι πότε θα συνεχίζει η κυβέρνηση την άσκηση αυτής της επικίνδυνης ΙΧ εξωτερικής πολιτικής, χωρίς συνεκτική εθνική στρατηγική έναντι της Τουρκίας που διαθέτει και υλοποιεί τη δική της στρατηγική, αυτή της “Γαλάζιας Πατρίδας”; Είναι καθήκον της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού να ενημερώσουν άμεσα τα κόμματα της αντιπολίτευσης και τον ελληνικό λαό. Πόση εμπιστοσύνη μπορούν να έχουν οι πολίτες σε μία κυβέρνηση που ασκεί τέτοιου είδους επικίνδυνη εξωτερική πολιτική σε βάρος των εθνικών συμφερόντων της πατρίδας μας;».

Ελληνικό διάβημα

Με την τουρκική προκλητικότητα να επανέρχεται στο Αιγαίο και να έχει “χτυπήσει κόκκινο”, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι το ελληνικό ΥΠΕΞ, έστειλε διάβημα στην Άγκυρα, για τις ανακοινώσεις σχετικά με τα παράνομα θαλάσσια πάρκα και το χωροταξικό.

Σε διάβημα διαμαρτυρίας προς την Άγκυρα προχώρησε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για τις τουρκικές ανακοινώσεις σχετικά με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και την ανακήρυξη δύο «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο.

Ειδικότερα, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι κατόπιν οδηγιών του Υπουργού Εξωτερικών, η Πρεσβεία της Ελλάδας στην Άγκυρα προέβη σε διάβημα διαμαρτυρίας προς το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, τόσο για τις δημόσιες τουρκικές ανακοινώσεις αναφορικά με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, όσο και για τις Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου για την ανακήρυξη δύο «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων, για τα οποία είχε απαντήσει σκληρά η Αθήνα και νωρίτερα.

Κατά την επίδοση του ελληνικού διαβήματος, τουρκικό ΥΠΕΞ ενεχείρισε Ρηματικές Διακοινώσεις, στις οποίες επαναλαμβάνονται οι ήδη δημοσίως διατυπωμένοι ανυπόστατοι τουρκικοί ισχυρισμοί. Η Ελλάδα απορρίπτει κατηγορηματικά ως αυθαίρετους και στερούμενους οποιασδήποτε νομικής βάσης τους τουρκικούς ισχυρισμούς. Το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο έχει καθοριστεί σαφώς και οριστικώς από τα σχετικά διεθνή συμβατικά κείμενα.

Η Ελλάδα απορρίπτει, επίσης, ως άκυρη και στερούμενη έννομη ισχύος την ανακήρυξη «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων στο βαθμό που εκτείνονται σε περιοχές εκτός τουρκικής δικαιοδοσίας και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναδεικνύει ενώπιον των ευρωπαίων και διεθνών εταίρων της κάθε μονομερή ενέργεια που παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και θίγει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Ελληνική Λύση

Η Ελληνική Λύση με αφορμή την προκλητική στάση της Τουρκίας απέναντι στη χώρα μας, απευθύνει ερώτημα στον πρωθυπουργό αν οι γείτονες «περάσουν από τα λόγια στα έργα η κυβέρνηση θα απαντήσει στο πεδίο όπως προβλέπεται», «δηλαδή με πυρ και αποτροπή» ή «θα συρθεί σε ένα επεισόδιο για να συσπειρώσει το κομματικό της ακροατήριο και να περάσει σε έναν διάλογο όπως έγινε μετά τα Ίμια για να επιβάλλει τις Πρέσπες του Αιγαίου;».

Συγκεκριμένα το Γραφείο Τύπου του κόμματος, σημειώνει σε ανακοίνωσή του: «Επειδή οι ψεύτικοι λεονταρισμοί έχουν γίνει συνήθεια στο Μέγαρο Μαξίμου εμείς ρωτάμε ευθέως τον πρωθυπουργό να μας απαντήσει: Εάν οι Τούρκοι περάσουν από τα λόγια στα έργα η κυβέρνηση θα απαντήσει στο πεδίο όπως προβλέπεται, δηλαδή με πυρ και αποτροπή ή θα συρθεί σε ένα επεισόδιο για να συσπειρώσει το κομματικό της ακροατήριο και να περάσει σε έναν διάλογο όπως έγινε μετά τα Ίμια για να επιβάλλει τις Πρέσπες του Αιγαίου;».

Οι “Δημοκράτες” για την NAVTEX

Το κόμμα κατέθεσε και ερώτηση για το ζήτημα: «Η νέα τουρκική NAVTEX για δραστηριότητες του ερευνητικού σκάφους TÜBİTAK MARMARA νοτίως και νοτιοδυτικά του Καστελλόριζου δεν αποτελεί ένα ακόμη «επεισόδιο έντασης». Είναι ένας ακόμη κρίκος μιας μεθοδικής τουρκικής στρατηγικής, με χάρτες, NAVTEX, ερευνητικές δραστηριότητες, θαλάσσια πάρκα και σταδιακή εμπέδωση μιας παράνομης διοικητικής παρουσίας.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Η Ελλάδα επιβάλλεται να σταματήσει να παρακολουθεί αυτή τη διαδικασία ως θεατής. Το Διεθνές Δίκαιο είναι σαφές. Το άρθρο 121 της UNCLOS αναγνωρίζει στα νησιά, πλην της ειδικής περίπτωσης των βράχων της παραγράφου 3, δικαιώματα σε χωρική θάλασσα, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα, το άρθρο 77 κατοχυρώνει τα αποκλειστικά δικαιώματα του παράκτιου κράτους επί της υφαλοκρηπίδας και προβλέπει ότι κανείς δεν μπορεί να προχωρήσει σε εξερεύνηση ή εκμετάλλευση χωρίς τη ρητή συναίνεσή του.

Η NAVTEX, δεν δημιουργεί κυριαρχικά δικαιώματα ούτε οριοθετεί ΑΟΖ. Γι’ αυτό και η Ελλάδα οφείλει να διαχωρίσει απολύτως την ελεύθερη ναυσιπλοΐα ή την επιστημονική έρευνα στη στήλη του νερού από οποιαδήποτε δραστηριότητα στον βυθό και το υπέδαφος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Και εδώ βρίσκεται η πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Για χρόνια η Ελλάδα περιορίζεται στην πολιτική των αντι-NAVTEX. Η Τουρκία εκδίδει NAVTEX, εμείς απαντούμε. Η Τουρκία χαρτογραφεί, εμείς διαμαρτυρόμαστε. Η Τουρκία δημιουργεί τετελεσμένα, εμείς εκδίδουμε ανακοινώσεις. Αντί της δημιουργίας στρατηγικής αποτροπής, κάνουμε απλά διαχείριση της τουρκικής πρωτοβουλίας. Η κυβέρνηση πρέπει επιτέλους να εγκαταλείψει τη φοβική λογική του «μην προκαλέσουμε» και να περάσει στην ενεργό άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων.

Οι ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – Προοδευτικό Κέντρο προτείνουν:
• άμεση δημιουργία μόνιμου μηχανισμού νομικής και επιχειρησιακής παρακολούθησης κάθε τουρκικής θαλάσσιας δραστηριότητας,
• πλήρη τεκμηρίωση και διεθνή καταγραφή κάθε αμφισβήτησης στον ΟΗΕ και τον IMO,
• συνεχή ελληνική επιστημονική, υδρογραφική και περιβαλλοντική παρουσία στην περιοχή,
• ενεργότερη αξιοποίηση των δικαιωμάτων που παρέχει η UNCLOS,
• και σαφή κόκκινη γραμμή, πως καμία τουρκική δραστηριότητα στον βυθό και το υπέδαφος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας δεν πραγματοποιείται χωρίς ελληνική συναίνεση.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ούτε πολεμοκαπηλεία ούτε φοβική αδράνεια. Χρειάζεται εθνική αυτοπεποίθηση, διεθνές δίκαιο και ενεργή κυριαρχία. Γιατί το τετελεσμένο δεν δημιουργείται με μία NAVTEX. Δημιουργείται όταν η επανάληψη της πρόκλησης συναντά την επανάληψη της ελληνικής αδράνειας. Και αυτό ακριβώς πρέπει να σταματήσει.

Προκλητικές δηλώσεις Ερντογάν

Σε νέα προκλητική δήλωση προχώρησε την Τετάρτη ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ζητώντας για μία ακόμη φορά την αποστρατικοποίηση των ελληνικών νησιών: «Η Ελλάδα οφείλει να εγκαταλείψει τη λανθασμένη πορεία που έχει ακολουθήσει. Οφείλει να σταματήσει να εξοπλίζει νησιά που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς», είπε ο Ερντογάν κατά την πτήση επιστροφής του από το Κιργιστάν όπου συμμετείχε στη σύνοδο κορυφής της Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι είναι η Τουρκία που λειτουργεί στη βάση της καλής γειτονίας και ότι οι καλές προθέσεις της Άγκυρας δεν έτυχαν ανάλογης ανταπόκρισης από την Αθήνα. Μάλιστα τόνισε ότι δεν θα επιτρέψει να καταπατηθούν τα όποια δικαιώματα της χώρας του και κατηγόρησε ανοικτά την Αθήνα για περιφρόνηση και παραβίαση διεθνών συμφωνιών.

«Υπήρξαμε ειλικρινείς σε κάθε ζήτημα. Εμείς ήμασταν η πλευρά που ενήργησε εποικοδομητικά. Παρ’ όλα αυτά, συχνά διαπιστώσαμε ότι οι καλές μας προθέσεις δεν έτυχαν ανάλογης ανταπόκρισης. Η Ελλάδα πρέπει επιτέλους να το κατανοήσει αυτό: η Τουρκία δεν επιβουλεύεται το έδαφος κανενός, αλλά ούτε και θα επιτρέψει να καταπατηθούν τα δικά της δικαιώματα. Η περιφρόνηση και η παραβίαση των διεθνών συμφωνιών δεν ωφελούν κανέναν» υπογράμμισε.

Για να προσθέσει ότι θα είναι σφάλμα αν η στάση της Τουρκίας εκληφθεί ως ένδειξης αδυναμίας. «Ας το δηλώσω ξεκάθαρα: όποιος ερμηνεύει την ψύχραιμη και συνετή στάση της Τουρκίας ως ένδειξη αδυναμίας, διαπράττει σοβαρό σφάλμα. Η Ελλάδα οφείλει να εγκαταλείψει αυτόν τον λανθασμένο δρόμο που έχει ακολουθήσει και να σταματήσει τη στρατιωτικοποίηση νησιών που διέπονται από καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης. Η ιστορία αποτελεί εξαιρετικό οδηγό για όσους διδάσκονται από αυτήν. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για την ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή μας», πρόσθεσε. Υπηρεσίεςάρθρων

Ενδιαφέρον έχει και η δήλωση του Τούρκου προέδρου για τα F-35 αποκαλύπτοντας ότι οι συζητήσεις με τις ΗΠΑ συνεχίζονται. «Όπως γνωρίζετε, η Τουρκία υπήρξε εταίρος στο πρόγραμμα F-35 και συνέβαλε σημαντικά σε αυτό. Συνεχίζουμε τις συζητήσεις σχετικά με την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Πιστεύουμε ότι, μόλις ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ζήτημα αυτό θα αποτελέσει παρελθόν», σημείωσε.

«Ωστόσο, παράλληλα με αυτές τις διπλωματικές προσπάθειες, δεν εγκαταλείπουμε το πρόγραμμα KAAN. Δεν παραιτούμαστε από την ανάπτυξη των δικών μας συστημάτων αεράμυνας. Αντιθέτως, διευρύνουμε τις επιλογές της Τουρκίας. Έτσι είναι μια ισχυρή Τουρκία· αυτός είναι ο οδικός χάρτης για μια ισχυρή Τουρκία», συνέχισε.

Βρισκόμαστε δηλαδή αντιμέτωποι, ως πολίτες και ως κοινωνίες, με ένα πλέγμα απόψεων που όχι μόνο κυριαρχούν αλλά και επιβάλλονται με τρόπο δυναστικό· όχι μέσω της απαγόρευσης και της λογοκρισίας –όπως κοινώς πιστεύεται–, αλλά με όχημα τον κατακλυσμό πληροφοριών, που καθιστά αδύνατη οποιαδήποτε επιλογή και κριτική επεξεργασία τους από τον ανθρώπινο νου.

Συγχρόνως, και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο, όλα τα παραπάνω συνεισφέρουν τα μέγιστα στη μετάλλαξη του λαού σε κατακερματισμένη κοινή γνώμη, στη μετάβαση από την εξέγερση των μαζών στον ατομικό ναρκισσισμό, στη λατρεία του εφήμερου, στον ολοκληρωτισμό μιας ελευθερίας χωρίς ισότητα και χωρίς αδελφοσύνη.

Το άμεσο μέλλον εγγράφεται εμφανώς σε αυτό το πλαίσιο…

Το ΠΑΣΟΚ γεννήθηκε δίνοντας φωνή σε ανθρώπους που βρίσκονταν στο περιθώριο της εξουσίας και μετέτρεψε τις ανάγκες, τις ελπίδες και τις προσδοκίες τους σε πολιτική δύναμη.

Αυτή είναι και τώρα η πρόκληση. Να εκφράσουμε τους μη προνομιούχους του σήμερα. Τη μεσαία τάξη που ασφυκτιά, τους αγρότες και τους μικρομεσαίους που παλεύουν με την ανασφάλεια, τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους που βλέπουν το εισόδημά τους να εξανεμίζεται, τους νέους που αισθάνονται ότι η χώρα τούς προσφέρει λιγότερες ευκαιρίες από όσες αξίζουν.

Γι’ αυτό η παράταξη πρέπει να ξαναβρεθεί εκεί όπου γεννήθηκε η δύναμή της. Μέσα στην κοινωνία, τους χώρους δουλειάς, τις γειτονιές, τη νέα γενιά, την ελληνική περιφέρεια.

Γιατί το ΠΑΣΟΚ γεννήθηκε από το λαό, για να υπηρετεί τον λαό και την πατρίδα, να κάνει ρήξεις με κατεστημένες λογικές και συμφέροντα, να δρομολογεί λύσεις, να δώσει ελπίδα και προοπτική σε όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες.

Η “3η Σεπτέμβρη” στη σημερινή εποχή μπορεί και πρέπει να είναι μια νέα συμφωνία εμπιστοσύνης με την κοινωνία. Οικονομική ασφάλεια για το νοικοκυριό. Κοινωνικό κράτος για όλους, χωρίς διαχωρισμούς. Παραγωγική ανασυγκρότηση με επίκεντρο την περιφέρεια και ίσες ευκαιρίες για όλους. Με ανάπτυξη που πονάει τον άνθρωπο και σέβεται τον κόπο του. Με ισχυρές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δίκαιη πρόσβαση στη στέγη, πραγματική προστασία απέναντι στα funds. Με σεβασμό στις δημοκρατικές διαδικασίες και τους θεσμούς που συνειδητά υποβαθμίζονται τα τελευταία χρόνια.

Αλλά συνάμα, με εθνική αυτοπεποίθηση. Χωρίς κατευναστικές λογικές, συμβιβασμούς ή υποχωρήσεις. Με «κόκκινες» γραμμές, βούληση και αποφασιστικότητα για την υπεράσπιση της κυριαρχίας, των δικαιωμάτων και των εθνικών συμφερόντων. Με ενίσχυση της διπλωματίας και της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας. Με αμυντική τεχνογνωσία και αυτάρκεια για μια πραγματική «εθνική ανεξαρτησία».

Γιατί η κοινωνική και εθνική ασφάλεια είναι οι δύο όψεις της ίδιας υποχρέωσης. Να αισθάνεται ο πολίτης ότι η πατρίδα του τον προστατεύει και του επιτρέπει να σχεδιάζει με ασφάλεια τη ζωή του.

Η γέννηση του ΠΑΣΟΚ και η συγκλονιστική πολιτική διαδρομή του μας θυμίζει, όμως, και κάτι ακόμη. Οι μεγάλες ιδέες αποκτούν αξία όταν εφαρμόζονται στην πράξη. Η 3η Σεπτέμβρη του 1974 έγινε ιστορική τομή επειδή οδήγησε στη νίκη του 1981.

Το ΠΑΣΟΚ δεν δημιουργήθηκε για να είναι χρήσιμο συμπλήρωμα του πολιτικού συστήματος, ούτε για να καταγράφεται στο πολιτικό σκηνικό. Δημιουργήθηκε για να αλλάζει τον συσχετισμό των δυνάμεων, να κινητοποιεί, να ενώνει, να διαμορφώνει πλειοψηφίες, να αλλάζει τη χώρα, να αναλαμβάνει την ευθύνη, να πετυχαίνει νίκες.

Γι’ αυτό και σήμερα ο στόχος δεν μπορεί να είναι άλλος από την νίκη και την πολιτική αλλαγή. Με την ήττα μιας κυβέρνησης που διευρύνει τις ανισότητες, συγκεντρώνει ευκαιρίες στους λίγους και χαμηλώνει τον ορίζοντα των πολλών.

Χρειαζόμαστε ξανά το θάρρος των μεγάλων εποχών μας. Καθαρό λόγο, πατριωτική ευθύνη, κοινωνική γείωση, δημοκρατική συμμετοχή, πολιτική αυτοπεποίθηση και μια μεγάλη προοδευτική συστράτευση που θα κινητοποιήσει τον κόσμο και θα στείλει την Νέα Δημοκρατία στην αντιπολίτευση.

Η καλύτερη τιμή στην 3η Σεπτέμβρη δεν είναι να θυμόμαστε τις νίκες μας. Είναι να προετοιμάζουμε τις επόμενες. Και να τις πετύχουμε, ενώνοντας συντροφικά χέρια, δημοκρατικές ιδέες και κοινωνικές δυνάμεις, όπως έκανε πάντα το ΠΑΣΟΚ.

Για να ανατείλει ξανά η ελπίδα στην Ελλάδα.

Σε φάσεις έξαρσης της Crohn

Σε περιόδους έξαρσης, το εσωτερικό του λεπτού εντέρου μπορεί να στενέψει. Αυτό μπορεί να κάνει πιο δύσκολη τη διέλευση τροφών. Οι τροφές με υψηλά υπολείμματα μπορούν επομένως να προκαλέσουν κράμπες ή κοιλιακό πόνο κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης.Κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης, τεχνητές διατροφές όπως η εντερική, ιδιαίτερα η αποκλειστική εντερική διατροφή (Exclusive Enteral Nutrition – EEN), έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στην πρόκληση ύφεσης, ειδικά σε παιδιατρικούς ασθενείς. Ενώ σε ενήλικες, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία.

Σε περιόδους έξαρσης, είναι πιθανό να παρουσιαστούν και διατροφικές ελλείψεις λόγω της μειωμένης απορρόφησης θρεπτικών συστατικών. Γι’ αυτό, η σωστή διαχείριση της διατροφής είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη μείωση των συμπτωμάτων αλλά και για τη διατήρηση της γενικής υγείας. Επομένως, ένα κατάλληλα σχεδιασμένο διαιτολόγιο, σε συνδυασμό με εξατομικευμένα συμπληρώματα, μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη των αναγκών του οργανισμού και στη σταθεροποίηση της νόσου.

Η διατροφή που συστήνεται εφόσον η ειδική σίτιση είναι εφικτή, είναι μια δίαιτα χαμηλού υπολείμματος και χαμηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες για μείωση των συμπτωμάτων της διάρροιας και του κοιλιακού πόνου κατά τη διάρκεια της έξαρσης. Ωστόσο, αυτή η δίαιτα πρέπει να εφαρμόζεται για περιορισμένο χρονικό διάστημα και υπό την επίβλεψη ειδικού.

Ποια τρόφιμα είναι κατάλληλα και ποια πρέπει να αποφεύγονται κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης;

Κατά τη διάρκεια της έξαρσης το ζητούμενο είναι να μειωθεί ο ερεθισμός του εντέρου και να διασφαλιστεί η επαρκής θρεπτική πρόσληψη με όσο το δυνατόν λιγότερη επιβάρυνση για το πεπτικό σύστημα. Ορισμένα τρόφιμα μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα ή να προκαλέσουν περαιτέρω φλεγμονή και πρέπει να αποφεύγονται κατά τη διάρκεια της έξαρσης.Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται ποια είναι τα επιτρεπόμενα και ποια τα αποκλειόμενα τρόφιμα σε περιόδους έξαρσης:

Πρακτικές συμβουλές

Η σωστή διαχείριση της διατροφής κατά τη διάρκεια της έξαρσης της Νόσου του Crohn δεν αφορά μόνον στο τι τρώμε, αλλά και στο πώς το τρώμε. Ακολουθούν κάποιες πρακτικές συμβουλές:

• Μικρά και συχνά γεύματα: Αντί για τρία μεγάλα γεύματα, προτιμήστε πέντε έως έξι μικρότερα κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε να μειωθεί η επιβάρυνση του εντέρου
• Επαρκής ενυδάτωση. Πίνετε άφθονα υγρά, ιδίως αν υπάρχει έντονη διάρροια. Το νερό, οι αραιωμένοι φυσικοί χυμοί και οι ζωμοί είναι καλές επιλογές
• Καταγραφή τροφίμων: Κρατήστε ένα ημερολόγιο διατροφής για να εντοπίσετε πιθανά τρόφιμα που επιδεινώνουν τα συμπτώματά σας.
• Αποφύγετε τις πειραματισμούς: Μην δοκιμάζετε νέα τρόφιμα ή δίαιτες σε περίοδο έξαρσης χωρίς την καθοδήγηση ειδικού.
• Συνεργασία με ειδικό: Ένας διατροφολόγος και ο θεράπων γαστρεντερολόγος σας μπορούν να σχεδιάσουν και να σας κατευθύνουν σε ένα κατάλληλο πλάνο διατροφής προσαρμοσμένο στις ανάγκες σας.

Προετοιμασία τροφών

Οι πιο ασφαλείς μέθοδοι μαγειρέματος είναι το ψήσιμο, στον ατμό, βράσιμο ή και ψήσιμο στον φούρνο χωρίς πρόσθετα λιπαρά. Η έξαρση της Νόσου του Crohn είναι σίγουρα μια πρόκληση, όμως με σωστή διατροφή, υπομονή και επαγγελματική υποστήριξη, μπορεί κανείς να ανακουφισθεί από τα συμπτώματα και να βοηθήσει περισσότερο τον οργανισμο του να αναρρώσει. Κάθε ασθενής είναι μοναδικός, και η προσεκτική παρακολούθηση του τρόπου που το σώμα ανταποκρίνεται σε διαφορετικά τρόφιμα είναι το κλειδί για την καλύτερη διαχείριση της νόσου.

Η Ιουλία-Μαρία Πρίγκου είναι Διαιτολόγος-Διατροφολόγος – Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής

Σε συνεργασία με το medNutrition