Επιπλέον, η Ευρώπη αυξάνει δυσανάλογα τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων, συρρικνώνει την παραγωγική δυναμικότητα διύλισης, επιβάλλει κυρώσεις σε βασικές πηγές προμήθειας προϊόντων διύλισης και αποθαρρύνει τις επενδύσεις στο εσωτερικό της με αντικείμενο την παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στην τρέχουσα περίοδο το δίκτυο διύλισης συρρικνώνεται, εμφανίζει μεγάλες απώλειες ευελιξίας και αυξάνει δυσανάλογα την εξάρτηση της ηπείρου από τις εισαγωγές, με συνέπεια κάθε γεωπολιτική ανατροπή να προκαλεί κυρίως κρίσεις τιμών.

Πάντως η αντικατάσταση του άνθρακα από το φυσικό αέριο μειώνει κατά 5,5 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην περίοδο 2010-2019 και έως τα τέλη του 2019, η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από το φυσικό αέριο φθάνει το 38% του συνόλου, έναντι του 24% του 2010, για να αυξηθεί στο 42% το 2025. Η καύση του παράγει λιγότερους ρύπους κατά 50% από τον άνθρακα και κατά 30% από το πετρέλαιο, αλλά προφανώς το κριτήριο αιφνιδιαστικά παύει να θεωρείται σημαντικό από τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών.

Από την άλλη πλευρά τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) έχουν αυξηθεί κατά 1.000% από το 2017 και μόνον κατά την διάρκεια του 2021 η αύξηση φθάνει το 200%. Το συγκεκριμένο έμμεσο φορολογικό μέτρο συνεπάγεται πως οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών της ΕΕ συγκεντρώνουν συνολικά περισσότερα από €21 δισεκατομμύρια το 2021, επιβαρύνοντας το ενεργειακό κόστος και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Η ανοδική τάση των δικαιωμάτων ανακόπτεται το 2022 λόγω της κρίσης της Ουκρανίας, αλλά η ζημία που προκαλείται αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ανεπανόρθωτη.

Επιπλέον προ δεκαπενταετίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (συμπεριλαμβανομένης και της Βρετανίας), λειτουργούν 152 πυρηνικοί αντιδραστήρες, καλύπτοντας το 33% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της, όταν στις ΗΠΑ καλύπτεται μόλις το 18%, ενώ η ενίσχυση της παραγωγής αναγνωρίζεται τότε ως μία σημαντική εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της εκπομπής ρύπων, που επηρεάζει δραματικά πλέον τις κλιματολογικές συνθήκες στην Ευρώπη.

Όμως με πρόμαχο την Γερμανία, η πυρηνική ενέργεια σταδιακά περιθωριοποιείται προς όφελος του φυσικού αερίου, που φθάνει να καλύπτει το 25% της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας. Αν και η χώρα διαθέτει την δυνατότητα εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking), το Βερολίνο απαγορεύει την αξιοποίηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας, με αποτέλεσμα η χώρα να αναγκάζεται σε εισαγωγές από την Ρωσία, την Ολλανδία και την Νορβηγία, για να καλύψει το 97% των αναγκών της – πλην όμως και η Ολλανδία διακόπτει την παραγωγή φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking).

Το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης

Οι τιμές του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις αντίστοιχες του αργού πετρελαίου, λόγω του ότι πλήττονται από σειρά περιοριστικών παραμέτρων στην προσφορά, που επιβάλλονται με πολιτικές επιλογές και δεν οφείλονται στις εμπόλεμες συγκρούσεις.

Στις ΗΠΑ οι τιμές στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης ανέρχονται στις αρχές Σεπτεμβρίου στα $5,85 ανά γαλλόνι κατά την ίδια περίοδο, τα περιθώρια διύλισής του (cracking spread) για τον Κόλπο του Μεξικού, εκτινάσσονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών.

Το περιθώριο που αποτιμάται σε δολάρια εκφράζει ένα μέγεθος που μετρά την τιμή του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αναλογικά με την τιμή του αργού ανά βαρέλι, οπότε και ανακλά την παραγωγική δυναμικότητα των μονάδων διύλισης, παρά την ανάλογη σε αργό πετρέλαιο. Οι μονάδες των ΗΠΑ λειτουργούν στο 95% της παραγωγικής τους δυναμικότητας, οπότε τα περιθώρια για να αντιμετωπισθεί ένα πρόβλημα ελλείψεων συρρικνώνονται δραματικά.

Σε διεθνές επίπεδο το πλήγμα κρίνεται εξαιρετικά σοβαρό, από την στιγμή που οι τρέχουσες μεγάλες απώλειες στην προσφορά συμπεριλαμβάνουν τις ζημίες στις μονάδες διύλισης της Μέσης Ανατολής, αλλά και η προσφορά της Ρωσίας μειώνεται λόγω ουκρανικών επιθέσεων στις υποδομές διύλισης και περιορισμού των εξαγωγών. Οι συγκεκριμένες αντίξοες συνθήκες προστίθενται στο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου και μεγεθύνονται λόγω της έλλειψης πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας διύλισης και των ορίων της περιφερειακής προσφοράς.

Οι απώλειες της Μέσης Ανατολής στην διύλιση μειώνονται κατά 3 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα και η μονάδα του Jizan στην Σαουδική Αραβία με παραγωγική δυναμικότητα 400.000 βαρελιών ανά ημέρα, έχει πλέον την χειρότερη επίδοση στις εξαγωγές. Ταυτόχρονα μειώνονται δραστικά και οι ρωσικές εξαγωγές και τον Ιούνιο ανέρχονται μόλις σε 426.000 βαρέλια ανά ημέρα έναντι 827.000 βαρελιών προ δωδεκαμήνου. Οι ζημίες στις μονάδες διύλισης, οι προτεραιότητες για την κάλυψη της εσωτερικής ζήτησης και οι περιορισμοί των εξαγωγών, επηρεάζουν τραγικά μία ήδη εξαιρετικά εύθραυστη αγορά.

Ευρώπη: Οι παρεμβατικές πολιτικές επιλογές

Αν και οι συγκεκριμένες ανατροπές και τα συνεπακόλουθα πλήγματα ερμηνεύουν την μεγάλη άνοδο των τιμών στο πεδίο της ενέργειας, δεν αποκαλύπτουν τους λόγους που οι εισαγωγικές οικονομίες εισέρχονται σε μία κρίση με σχεδόν εκμηδενισμένη δυναμικότητα για να την απορροφήσουν.

Όμως στο συγκεκριμένο πρόβλημα υπεισέρχονται οι παρεμβατικές πολιτικές επιλογές που ουσιαστικά προκαλούν και τις μεγαλύτερες ζημίες, με τους Ευρωπαίους οδηγούς να υποχρεούνται να καταβάλλουν εξωφρενικά ποσά, που δεν οφείλονται πάντως στις τιμές των καυσίμων που πιέζονται από την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου. Δεν προκαλούνται επίσης από το κόστος διύλισης, αλλά ούτε και από τις δαπάνες των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Ο βασικός μοχλός της απότομης ανόδου των τιμών συντηρείται από την φορολογία, όπου κατά μέσο όρο η βενζίνη των 95 οκτανίων στην Ευρώπη επιβαρύνεται κατά μέσο όρο με άμεσο φόρο της τάξης του 52,5%, ενώ σε μερικές χώρες υπερβαίνει και το 55%. Κατά συνέπεια οι καταναλωτές επιβαρύνονται περισσότερο από την φορολογία των καυσίμων σε σχέση με το συνδυασμένο κόστος του αργού πετρελαίου, της διύλισης και των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η φορολογική επιβάρυνση του πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης διαφέρει από χώρα σε χώρα, αλλά παραμένει ίδια η δομή του φορολογικού βάρους, οπότε εάν προστεθούν οι δασμοί και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), τότε σχηματίζεται μία ογκώδης χρηματοοικονομική βάση που τροφοδοτεί την άνοδο των τιμών. Όταν οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξάνονται, η συγκεκριμένη βάση αυξάνει την τελική τιμή για τον καταναλωτή, αλλά όταν μειώνονται η βάση δεν ακολουθεί αναλογικά την αποκλιμάκωση, οπότε ιδιώτες και επιχειρήσεις εξακολουθούν να επιβαρύνονται δυσανάλογα.

Το πραγματικό πολιτικό βάρος διευρύνεται τραγικά σε σχέση με τον δασμό στο πρατήριο, από την στιγμή που συσσωρεύονται κόστη σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Υπάρχουν δικαιώματα και φόροι στην παραγωγή, αλλά και επιβαρύνσεις λόγω κανονιστικής συμμόρφωσης με τα θέματα περιβάλλοντος. Ακολουθούνται από τα κόστη ενέργειας και της εκπομπής ρύπων στα διυλιστήρια, όπως και με φόρους στις εταιρείες και σε τοπικό επίπεδο.

Επιβάλλονται δαπάνες από τις ρυθμιστικές αρχές για την αποθήκευση και τις υποδομές και εργοδοτικές εισφορές. Αναδύεται χρηματοοικονομικό κόστος από την αβεβαιότητα των ρυθμιστικών διατάξεων και ανάλογο κανονιστικής συμμόρφωσης για την διανομή και την λιανική, οπότε η ενεργειακή αλυσίδα μετατρέπεται σε μία τεράστια ταμειακή μηχανή για τις κυβερνήσεις. Πολλές από τις συγκεκριμένες επιβαρύνσεις δεν παρουσιάζονται ως “φόροι καυσίμων”, αλλά δεν παύουν να καταλήγουν στην αντλία και επιπλέον έχουν ένα σωρευτικό δυσμενές αποτέλεσμα για τον καταναλωτή.

Η Ευρώπη δεν φορολογεί απλώς τα καύσιμα στην αντλία, αλλά συσσωρεύει χρηματοοικονομικά και ημι-χρηματοοικονομικά κόστη από τις έρευνες και τις εισαγωγές, στην διύλιση, στην αποθήκευση, την μεταφορά και την διανομή της λιανικής. Η συγκεκριμένη πολιτική επιδρά στην τιμή λιανικής και την καθιστά δομικά να εμφανίζει μειωμένη αντίδραση στην υποχώρηση των τιμών του αργού πετρελαίου και περισσότερο ευαίσθητη στα πλήγματα κατά της προσφοράς.

Υπενθυμίζω, λοιπόν, ότι με “το στρίβειν” δια της Ευρωπαϊκής Ένωσης είπε, για να δείξει ότι τάχα συμμορφώνεται με τους κοινοτικούς κανόνες, τις κοινοτικές οδηγίες, πώς «βεβαίως, ακόμη και αν μια κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικές εφεδρείες, η έκταση του προβλήματος καθιστά αναγκαία μια ευρωπαϊκή παρέμβαση, στην οποία και επιμένω», προσθέτοντας ότι «και σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις, χωρίς αυτές να προσμετρώνται στα όρια δαπανών, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και την προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα».

Μάλιστα, για να γίνει ακόμα πιο άτσαλα πιστευτός, επικαλέστηκε μιαν άλλη μεγάλη “εθνική επιτυχία”, δηλαδή «τη δημιουργία λειτουργικού μηχανισμού προστασίας των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού εθισμού, τονίζοντας ότι «άλλωστε  δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα θέτει στην Ευρώπη ένα ζήτημα που ξεπερνά τα εθνικά της σύνορα».

Δέκα περίπου ημέρες μετά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “πέρασε τα εθνικά σύνορα” για πολλοστή φορά ένα από τα γνωστά “ζητήματα” που έχει δημιουργήσει στην Ευρώπη, δηλαδή δύο νέες  προειδοποιήσεις στη σειρά προηγούμενων που συνοδεύτηκαν μάλιστα και με πρόστιμα από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συνειρμικά παραπέμπουν στη γνωστή θυμόσοφη ρήση ότι είναι “ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι”, τσιγκούνης και φειδωλός με “άλλοθι” μάλιστα στα ουσιαστικά και σημαντικά, όπως είναι η δοκιμασία των ελληνικών νοικοκυριών και της οικονομίας ολόκληρης (αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης) και αλόγιστος ή σπάταλος σε δευτερεύοντα κι όχι πάντως επείγοντα, όπως το παράδειγμα που ανέφερε.

Η Ελλάδα δεν είναι η πρώτη φορά, για να αντιστρέψουμε τον αυτοθαυμασμό του, που θέτει στην Ευρώπη  ζητήματα  μόνιμα σχεδόν ή κατά συρροήν ή καθ΄έξιν μέσα στα εθνικά σύνορα με τις παραβιάσεις κοινοτικών οδηγιών και τη μη συμμόρφωση προς αυτές.

Κρατικά “φέσια” παρά την ευρωπαϊκή ειδοποίηση

Στη νέα περίπτωση, το νέο ελληνικό ζήτημα στην Ευρώπη και στα εθνικά σύνορα είναι τα κρατικά “φέσια” σε προμηθευτές, τα οποία μετά το 2019 τα μεν συνολικά πληθύνονται και αυξάνονται κατά 76,8% και τα δε  των νοσοκομείων, για τα οποία χτύπησε το “καμπανάκι” η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά… 320%.

Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να αποστείλει (μήπως είναι η πρώτη;) προειδοποιητική επιστολή, μετά τη νέα διαπίστωση ότι η χώρα δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, η οποία έκρινε ότι παραβιάζεται η ευρωπαϊκή οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών των δημόσιων νοσοκομείων, με τα ληξιπρόθεσμα τιμολόγια προς προμηθευτές να φτάνουν τον Ιούνιο του 2026 τα 1,3 δισ. ευρώ, υπερτριπλάσια έναντι του 2019 (τον Ιούλιο αυξήθηκαν ακόμα περισσότερο. Βλέπε πίνακα 1):

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε και δεύτερη προειδοποιητική επιστολή, η οποία αφορά την ελλιπή συμμόρφωση με την απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2025 για την οδηγία “περί ελέγχου αναλογικότητας πριν από τη θέσπιση νέων επαγγελματικών ρυθμίσεων”. Το Δικαστήριο διαπίστωσε κενά στην κάλυψη των αρμόδιων φορέων και στην επανεξέταση των διατάξεων. Δια ταύτα, η Ελλάδα έχει πλέον δύο μήνες για να απαντήσει και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις και στις δύο υποθέσεις. Εάν οι απαντήσεις κριθούν ανεπαρκείς, η Επιτροπή μπορεί να προσφύγει εκ νέου στο Δικαστήριο, ζητώντας χρηματικές κυρώσεις (μήπως θα είναι η πρώτη φορά;), όπως και με μερικές προηγούμενες, όπως θα αναφέρω πιο κάτω.

Αλλά το ζήτημα αυτό που συνεχώς θέτει ο κ. Μητσοτάκης στην Ευρώπη είναι πολιτικό και οικονομικό. Από τη μια μεριά αρνείται ουσιαστικά να προβεί σε μείωση των ειδικών φόρων καυσίμων προβάλλοντας ως άλλοθι απαγόρευση τάχα από το κοινοτικό δίκαιο, ενώ όπως επεσήμανα σε σχετική ανάλυσή μου στο SLpress (21 Σεπτεμβρίου 2026) «η σχετική κοινοτική Οδηγία δεν απαγορεύει μείωση συντελεστών φόρων καυσίμων που είναι πάνω  από τα ανώτατα  ευρωπαϊκά όρια (τα ελληνικά είναι … διπλάσια, 0,700 ευρώ το λίτρο, έναντι 0,359 ευρώ το λίτρο στην ΕΕ)!).

Από την άλλη, με τις νέες προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η τάχα προσήλωσή του και συμμόρφωσή του  προς την ΕΕ συντρίβονται, καθώς παραβιάζει κοινοτικές οδηγίες ή δεν συμμορφώνεται με αποτέλεσμα να πληρώνει η χώρα πρόστιμα. Δηλαδή, εμφανίζεται τάχα ότι εφαρμόζει το κοινοτικό δίκαιο όταν εξασφαλίζει έσοδα για να παρουσιάζει “υπερπλεόνασμα” και παραβιάζει κοινοτικές οδηγίες για να μη πληρώνει μερικά δις. ευρώ για τον ίδιο λόγο.

Επιλογή η μη πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών προς προμηθευτές

Αλλά, πέρα από τη μη συμμόρφωση της χώρας  προς τις δύο παραπάνω κοινοτικές αποφάσεις, από όλες τις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί των Ισολογισμών και Απολογισμών του Κράτους μετά το 2020, προκύπτει ότι η μη πληρωμή των ολοένα αυξανόμενων ληξιπρόθεσμων οφειλών επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη είναι πολιτική επιλογή.

Όπως συνεχώς επισημαίνει σε όλες σχεδόν τις παραπάνω εκθέσεις το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο, «η ελαχιστοποίηση των ληξιπρόθεσµων υποχρεώσεων προς τρίτους αποτελεί δεσµευτικό στόχο στο πλαίσιο της Συµφωνίας της Ενισχυµένης Εποπτείας, που ίσχυε μέχρι 20 Αυγούστου 2022, παραμένει δε αντικείμενο παρακολούθησης και υπό το καθεστώς της μεταπρογραμματικής παρακολούθησης, καθώς συμβάλλει καθοριστικά στην εξυγίανση του Προϋπολογισμού της Κεντρικής Διοίκησης (Βλ. ιδίως άρθρο 68 ν. 4270/2014 και το εκδοθέν κατ’ εξουσιοδότησή του π.δ. 80/2016 (Α΄ 145), Βλ. Post-Programme Surveillance Report, Greece, Spring 2023, Βλ. Post-Programme Surveillance Report, Greece, Spring 2024).

Ύστερα, το ζήτημα αυτό είναι ευρύτατα οικονομικό, δημοσιονομικό και, κυρίως, διαφάνειας, διότι, όπως επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, «η ορθή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και η αποτελεσματική παρακολούθηση των δημοσιονομικών υποχρεώσεων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση».

Δυστυχώς, και στην περίπτωση αυτή, όπως πάλι επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, δεν εφαρμόζονται οι μηχανισμοί, όπως το Μητρώο Δεσμεύσεων, το οποίο «συμβάλλει καθοριστικά στη διασφάλιση της ορθής εκτέλεσης του Προϋπολογισμού, τον έλεγχο των δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται και την αποφυγή δημιουργίας και σώρευσης ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων», ενώ, όπως πάλι επισημαίνει «η ενημέρωση του Μητρώου Δεσμεύσεων από τους φορείς της Κεντρικής Διοίκησης γίνεται χειροκίνητα».

Παραβίαση κοινοτικών κανόνων κατά συρροήν

Στη συνέχεια παραθέτει μερικές τέτοιες τελευταίες “ωραίες” περιπτώσεις:

(α) Απλήρωτες και ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των Στρατιωτικών Νοσοκομείων που σχετίζονται με δαπάνες για την παροχή υπηρεσιών υγείας σε ασφαλισμένους του ΕΟΠΥΥ, τις οποίες το υπουργείο Εθνικής Άμυνας δεν καταχωρίζει στο Μητρώο Δεσμεύσεων ούτε περιλαμβάνει ενιαία στις σχετικές δημοσιονομικές αναφορές που παράγει και αποστέλλει στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ). «Η πρακτική αυτή, ενόψει και του μεγάλου ύψους στο οποίο ανέρχονται τα σχετικά ποσά, οδηγεί σε μη ορθή δημοσιονομική πληροφόρηση σχετικά με το πραγματικό ύψος των απλήρωτων υποχρεώσεων του υπουργείου» σχολιάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο.

(β) Απλήρωτες υποχρεώσεις λοιπών οργανικών μονάδων του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, οι οποίες έχουν έσοδα από ίδια δραστηριότητα.

(γ) Απλήρωτες υποχρεώσεις του υπουργείου Υγείας από προμήθειες αντιιικών φαρμάκων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο αντιμετώπισης της νόσου COVID-19 κατά τα έτη 2023 και 2024, οι οποίες δεν έχουν καταχωριστεί στο Μητρώο Δεσμεύσεων του υπουργείου.

(δ) Απλήρωτες υποχρεώσεις του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, οι οποίες αφορούν σε δαπάνες έργων του Π.Δ.Ε., για τις οποίες απαιτείται έκδοση εγκριτικής απόφασης αύξησης του Προϋπολογισμού ή ένταξη σε νέα έργα και, ως εκ τούτου, δεν αποτυπώνονται στο Μητρώο Δεσμεύσεων.

(ε) Λοιπές απλήρωτες υποχρεώσεις των υπουργείων Προστασίας του Πολίτη, Υγείας και Εσωτερικών, που αφορούν κυρίως σε λειτουργικές δαπάνες, για τις οποίες η προβλεφθείσα πίστωση δεν ήταν επαρκής.

(στ) Σε πολλά υπουργεία παρατηρήθηκαν ασυμφωνίες μεταξύ των στοιχείων που εξάγονται από τα επιμέρους πληροφοριακά συστήματα και αρχεία των φορέων, περιπτώσεις σημαντικής καθυστέρησης στην καταχώριση των παραστατικών προς εξόφληση στο Μητρώο Δεσμεύσεων, με αποτέλεσμα τη μη ορθή αποτύπωση του ύψους και της ωρίμανσης των υφιστάμενων υποχρεώσεων σε πραγματικό χρόνο.

(ζ) Σε υποσημείωση κάτω από τον πίνακα με τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μάς ενημερώνει (για να μάς κάνει την καρδιά περιβόλι!) ότι τα ληξιπρόθεσμα ποσά του Ταμείου Προσωπικού Δημόσιων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ) δεν είναι διαθέσιμα λόγω της συγχώνευσής του με το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών (ΕΤΕΑΕΠ) το 2017, δηλαδή επί εννέα χρόνια δεν καταρτίζονται ισολογισμοί και απολογισμοί, δηλαδή δεν υπάρχει λογοδοσία που είναι αρρήκτως συνδεδεμένη με το κράτος δικαίου, το Δημοσιονομικό Δίκαιο, το Δημόσιο Λογιστικό!

(η) Στο ίδιο Δελτίο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και σε ιδιαίτερο πίνακα εμφανίζονται και μη επιστροφές φόρων (δηλαδή που έχουν εισπραχθεί και αυξάνουν κι αυτοί το … “υπερ-πλεόνασμα”) ποσού 629 εκατ. ευρώ τον περασμένο Ιούλιο, έναντι 506 εκατ. ευρώ το 2018.

Κατά τα άλλα, η δημοσίευση από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μηνιαίων στοιχείων για το “υπερ-πλεόνασμα” συνοδεύεται από τις γνωστές κυβερνητικές ανακοινώσεις αυτοθαυμασμού παρουσιάζοντας αυτή την “επιτυχία” ως αποτέλεσμα της…  «συνετής και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης».

Αυτό μόνιμο μάλιστα “αφήγημα” προβάλλεται πανηγυρικώς σε μερίδα του ελληνικού Τύπου μολονότι στο ίδιο Δελτίο από τη μια μεριά να εμφανίζονται τόσο οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης (ΟΚΑ) όσο και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) ως “πλεονασματικοί” (ανεβάζοντας το… υπερ-πλεόνασμα) και από την άλλη (σε άλλο πίνακα) να έχουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις εκατοντάδων εκατ. ευρώ. Σημειώνω ότι, οι εμφανιζόμενες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τόσο των ΟΚΑ όσο και των ΟΤΑ θα ήταν υψηλότερες αν η κυβέρνηση με αποφάσεις και παρά τις προβλέψεις των αντίστοιχων υπουργείων δεν χορηγούσαν δεκάδες εκατ. ευρώ για την πληρωμή μέρους αυτών των οφειλών!

Ειδικότερα, για δεύτερη χρονιά παρουσιάζονται οι παραστάσεις:

Kontakthof της Pina Bausch, μία σύμπραξη με το Pina Bausch Foundation, 7 Οκτωβρίου-22 Νοεμβρίου 2026

Μετά την επιτυχημένη πορεία που σημείωσε την προηγούμενη καλλιτεχνική περίοδο, το Kontakthof, η ξεχωριστή σκηνική αναβίωση ενός από τα πιο εμβληματικά έργα της Pina Bausch, με τη συμμετοχή 22 ξεχωριστών ερμηνευτ(ρι)ών από την Ελλάδα, επιστρέφει στην Κεντρική Σκηνή του Κτηρίου Τσίλλερ για λίγες μόνο παραστάσεις.

Ο Βυσσινόκηπος του Αντόν Τσέχωφ σε διασκευή – σκηνοθεσία  Έκτορα Λυγίζου, 28 Νοεμβρίου 2026 – 3 Ιανουαρίου 2027

Ο Βυσσινόκηπος του Αντόν Τσέχωφ, ένα από τα εμβληματικότερα έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, επιστρέφει για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων, στην Κεντρική Σκηνή του Κτηρίου Τσίλλερ, με έναν 10μελή θίασο ξεχωριστών ερμηνευτ(ρι)ών.

Την φετινή Καλλιτεχνική Περίοδο θα παρουσιαστούν οι εξής νέες παραγωγές:

Η Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη σε συμπαραγωγή με την Εθνική Λυρική Σκηνή, μουσική Γιώργου Κουμεντάκη, δραματουργία, διασκευή και μουσική διεύθυνση Μάρκελλου Χρυσικόπουλου, 23 – 25 Οκτωβρίου 2026

Ακολουθώντας τον βασικό αφηγηματικό άξονα του πρωτότυπου κειμένου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και με μια νέα συνεπτυγμένη εκδοχή του μουσικού έργου του Γιώργου Κουμεντάκη για σύνολο δωματίου, η Φόνισσα επιστρέφει στη θεατρική σκηνή. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη θα ερμηνεύσει όλους τους ρόλους του έργου σε έναν ιδιότυπο και απαιτητικό μονόλογο, αξιοποιώντας τη σπάνια μουσικότητα του μοναδικού γλωσσικού ιδιώματος του Παπαδιαμάντη και διατηρώντας ακέραιη τη δραματική του ένταση.

Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα σε σκηνοθεσία Ιούς Βουλγαράκη, 20 Ιανουαρίου – 28 Μαρτίου 2027

Το κλασικό αριστούργημα επιστρέφει στην Κεντρική Σκηνή έπειτα από τρεις δεκαετίες, με τη Φιλαρέτη Κομνηνού στον ρόλο της Μπερνάρντα Άλμπα και ένα ξεχωριστό σύνολο ερμηνευτριών διαφορετικών καλλιτεχνικών γενεών.

Η Τρικυμία, μια παράσταση βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία Dmitry Krymov, 14 Απριλίου – 30 Μαΐου 2027

Ο διεθνώς καταξιωμένος σκηνοθέτης, σκηνογράφος και ζωγράφος Dmitry Krymov ανασυνθέτει το αποκαλούμενο «αποχαιρετιστήριο» σαιξπηρικό έργο, με ελληνική διανομή και τη μουσική υπογραφή του Θοδωρή Οικονόμου, ως μια πολιτική και υπαρξιακή έκρηξη, που θέτει στο επίκεντρο την εκδίκηση, τη συγχώρεση και την ηθική ευθύνη.

Για την Πειραιώς, η συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο αποτελεί μια πρωτοβουλία στο πλαίσιο της Εταιρικής της Υπευθυνότητας EQUALL και επιβεβαιώνει τη διαχρονική της δέσμευση για την ενίσχυση του Πολιτισμού, και την διεύρυνση της πρόσβασης του κοινού σε καλλιτεχνικές δημιουργίες υψηλού επιπέδου.

Το PFI έχει σχεδιαστεί για να αποτελέσει μία πλατφόρμα αναλύσεων και εκδηλώσεων που θα διερευνήσει πολιτικές στο σημείο τομής της γεωπολιτικής και της συνδεσιμότητας. Κατά τη διάρκεια των επόμενων πέντε ετών, θα συγκεντρώσει εμπειρογνώμονες και εμπλεκόμενους φορείς και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού από ένα ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένων της ενέργειας, των ψηφιακών υποδομών, της εξωτερικής πολιτικής, των πολιτικών ασφαλείας, καθώς και των χρηματοοικονομικών.

Οι βασικοί στόχοι του Powering Forward Initiative περιλαμβάνουν την αξιολόγηση των παγκόσμιων στρατηγικών μετατοπίσεων που αφορούν στο τρίπτυχο ενέργεια-τεχνολογία-γεωπολιτική, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δικτύων και των ψηφιακών υποδομών, καθώς και τη συμβολή στη διατλαντική πολιτική. Για την επίτευξη της αποστολής του, το PFI θα αναπτύξει μια πολυεπίπεδη διατλαντική ατζέντα. Αυτή περιλαμβάνει διατλαντικές συνομιλίες υψηλού επιπέδου, καθώς και πρωτοβουλίες εξωστρέφειας με διεθνείς εκδηλώσεις στην Ουάσιγκτον, την Αθήνα και την Ευρώπη – μεταξύ των οποίων το ετήσιο συνέδριο για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια που θα διοργανώνει το CSIS και το ετήσιο συνέδριο του GMF στις Βρυξέλλες. Παράλληλα, το PFI θα εστιάσει στη διεξαγωγή εις βάθος στρατηγικής έρευνας, προσφέροντας παράλληλα ευκαιρίες εξέλιξης στη νέα γενιά ηγετών στους τομείς της διατλαντικής, ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας.

Η νέα αυτή πρωτοβουλία έρχεται σε μια κομβική γεωπολιτική συγκυρία. Κυβερνήσεις, κορυφαίοι παράγοντες της αγοράς και διεθνείς οργανισμοί αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση για την εγγύηση της ενεργειακής ασφάλειας, τη διαφοροποίηση των οδών εφοδιασμού, καθώς και τη θωράκιση των φυσικών και ψηφιακών υποδομών. Ταυτόχρονα, η ραγδαία επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης, του cloud computing και των τεχνολογιών που επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων, οδηγεί σε πρωτοφανή ζήτηση για καθαρή, αδιάλειπτη ενέργεια – συνδέοντας άρρηκτα το μέλλον των συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας με την ψηφιακή και εθνική ασφάλεια.

Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΔΕΗ, Γεώργιος Στάσσης, δήλωσε: «Η Νοτιοανατολική Ευρώπη βρίσκεται στο σταυροδρόμι του ενεργειακού και ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από ραγδαίο τεχνολογικό μετασχηματισμό και περίπλοκες γεωπολιτικές αναδιατάξεις, η ενεργειακή ασφάλεια δε μπορεί να διαχωριστεί από τις κρίσιμες ψηφιακές υποδομές και τη διατλαντική αλληλεγγύη. Μέσα από το στρατηγικό επενδυτικό σχέδιο του Ομίλου ΔΕΗ, ύψους €24 δισ. σε καθαρή και ευέλικτη ενέργεια, δίκτυα και τεχνολογία στην κεντρική και νοτιοανατολική Ευρώπη, δημιουργούμε ένα νέο, ανθεκτικό οικοσύστημα και βελτιώνουμε τη συνολική ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής. Είμαστε, υπερήφανοι που υποστηρίζουμε το GMF και το CSIS στην Πρωτοβουλία Powering Forward, την οποία θεωρούμε ως μια σημαντική ευκαιρία για την ενίσχυση της διατλαντικής συμμαχίας. Συνδέοντας τη χάραξη πολιτικής, τη βιομηχανία και τη στρατηγική διορατικότητα, αυτή η πενταετής συνεργασία θα συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας ανθεκτικής ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, θα υποστηρίξει τις ραγδαία αυξανόμενες ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας και θα προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη τόσο στην ευρύτερη περιοχή μας όσο και στη διατλαντική κοινότητα.».

Η Πρόεδρος του GMF, Dr. Alexandra de Hoop Scheffer, δήλωσε: «Η συνδεσιμότητα σε όλες τις μορφές της πρόκειται να αποτελέσει βασικό μοχλό της οικονομικής ανταγωνιστικότητας, της γεωπολιτικής και της ασφάλειας τα επόμενα χρόνια. Το PFI βασίζεται στην τεχνογνωσία και τη δύναμη σύγκλησης του GMF για να υποστηρίξει τους ηγέτες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού να αναλύσουν σε βάθος τα ζητήματα και τις επιπτώσεις των πολιτικών. Είμαστε εξαιρετικά ευγνώμονες στον Πρόεδρο & Διευθύνοντα Σύμβουλο Γεώργιο Στάσση και την ομάδα του στον Όμιλο ΔΕΗ για τη συνεχή υποστήριξή τους σε αυτό το σημαντικό έργο».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος του CSIS, Στρατηγός Joseph F. Dunford, Jr. (ε.α.), δήλωσε: «Η πίεση στο ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης είναι πραγματικότητα – διακοπές εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας, υψηλό κόστος και δίκτυα που καλούνται να υποστηρίξουν φιλόδοξα σχέδια ψηφιακοποίησης, ανταγωνιστικότητας, αποανθρακοποίησης και επανεξοπλισμού. Η αντιμετώπιση αυτών των πιέσεων αποτελεί κοινό διατλαντικό ενδιαφέρον και η Πρωτοβουλία Powering Forward θα ενώσει την αμερικανική και την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία για την αντιμετώπισή τους. Μια Ευρώπη που είναι ενεργειακά ασφαλής αποτελεί έναν ισχυρότερο και πιο ικανό εταίρο για τις Ηνωμένες Πολιτείες».

^{Σχετικά με τον Όμιλο ΔΕΗ}

^{Η ΔΕΗ είναι ο κορυφαίος Όμιλος ολοκληρωμένων υπηρεσιών ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με δραστηριότητες στην παραγωγή, διανομή και πώληση προηγμένων προϊόντων και υπηρεσιών ενέργειας στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και τη Βόρεια Μακεδονία, ενώ επεκτείνει το αποτύπωμά της στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) στην Ιταλία, τη Βουλγαρία, την Κροατία και την Πολωνία.}

^{Το παραγωγικό δυναμικό της ΔΕΗ ανέρχεται σε 12,6 GW, με θερμικούς, υδροηλεκτρικούς σταθμούς και εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με συνολική ετήσια παραγωγή ενέργειας περίπου 22TWh, ενώ η συνολική Ρυθμιζόμενη Περιουσιακή Βάση στα δίκτυα διανομής της στο τέλος του 2025 ανερχόταν σε €5,7 δισ.}

^{Ο Όμιλος ΔΕΗ αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή ενέργειας στην Ελλάδα και τη Ρουμανία, εξυπηρετώντας 8,6 εκατ. πελάτες στους οποίους παρέχει περίπου 31TWh ηλεκτρικής ενέργειας και μία ευρεία σειρά ενεργειακών προϊόντων και Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας ενέργειας.}

^{Η ΔΕΗ ιδρύθηκε το 1950 και είναι εισηγμένη στο Euronext Athens από το 2001.}

^{Σχετικά με το GMF
The German Marshall Fund of the United States (GMF) είναι ένας μη κομματικός οργανισμός που προάγει τη διατλαντική συνεργασία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και των ευκαιριών του 21ου αιώνα.
Με έδρα την Ουάσιγκτον, γραφεία στο Βερολίνο, τις Βρυξέλλες, το Παρίσι, τη Βαρσοβία, το Βελιγράδι, το Βουκουρέστι και την Άγκυρα, αντιπροσωπείες στο Λονδίνο και τη Μαδρίτη, καθώς και περισσότερους από 140 ειδικούς και συνεργάτες παγκοσμίως, το GMF αποτελεί έναν κόμβο για την καινοτομία στην πολιτική, τη σύγκληση και την ανάπτυξη ηγεσίας.
Το έργο του GMF επικεντρώνεται σε τρεις προτεραιότητες: την ενίσχυση της διατλαντικής ασφάλειας, την προώθηση της οικονομικής και τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας και την προσαρμογή σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο τοπίο.
www.gmfus.org}

^{Σχετικά με το CSIS
Το Center for Strategic and International Studies (CSIS) είναι ένας δικομματικός, μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ερευνά πολιτικές, αφιερωμένος στην προώθηση πρακτικών ιδεών για την αντιμετώπιση των μεγαλύτερων προκλήσεων του κόσμου.
Ιδρύθηκε το 1962 και ηγείται από τον Στρατηγό Joseph F. Dunford, ο οποίος διορίστηκε ως διευθύνων σύμβουλος το 2026, διαδεχόμενος τον John J. Hamre. Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του CSIS είναι ο Thomas J. Pritzker, ο οποίος κατέχει τη θέση αυτή από το 2015.
Το CSIS συγκεντρώνει περισσότερους από 275 υπαλλήλους πλήρους απασχόλησης και ένα παγκόσμιο δίκτυο συνεργαζόμενων ερευνητών που εργάζονται σε τέσσερις βασικούς τομείς δημόσιας πολιτικής: άμυνα και ασφάλεια, γεωπολιτική και εξωτερική πολιτική, οικονομική ασφάλεια και τεχνολογία, καθώς και παγκόσμια ανάπτυξη. Οι ερευνητές μας καλούνται τακτικά από το Κογκρέσο, την εκτελεστική εξουσία, τα ΜΜΕ και άλλους φορείς για να εξηγήσουν τα γεγονότα της ημέρας και να προτείνουν τρόπους βελτίωσης της στρατηγικής των ΗΠΑ.
Ο σκοπός του CSIS είναι να καθορίσει το μέλλον της εθνικής ασφάλειας. Καθοδηγούμαστε από ένα ξεχωριστό σύνολο αξιών—μη κομματισμός, ανεξάρτητη σκέψη, καινοτόμος τρόπος σκέψης, διεπιστημονική έρευνα, ακεραιότητα και επαγγελματισμός, καθώς και ανάπτυξη ταλέντων. Οι αξίες του CSIS λειτουργούν συνδυαστικά με στόχο την επίτευξη πραγματικού αντικτύπου στον κόσμο.
Αυτό που κάνει το CSIS να ξεχωρίζει – πέρα από την ποιότητα της έρευνάς του – είναι και ο τρόπος με τον οποίο αυτή η έρευνα διεξάγεται: μέσω πρωτογενών δεδομένων και ανάλυσης ανοιχτού κώδικα, μέσω πολυμέσων και οπτικοποίησης δεδομένων, καθώς και μέσω της σύνδεσης της σχετικής ανάλυσης με βασικά ακροατήρια τις στιγμές που αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Αυτός ο συνδυασμός αυστηρότητας, ανεξαρτησίας και εμβέλειας έχει καταστήσει το CSIS κινητήριο δύναμη στις συζητήσεις πολιτικής που διαμορφώνουν την αμερικανική ασφάλεια και ευημερία.
www.csis.org}

Ο Ρούμπιο αναμένεται επίσης να προειδοποιήσει για τον κίνδυνο πολιτισμικής παρακμής και να καλέσει τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους να υπερασπιστούν την κοινή τους κληρονομιά και να αντιμετωπίσουν από κοινού τη νέα εποχή ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.

Η επίσκεψη γίνεται εν μέσω ενός ανταγωνισμού για την αεροπορική υπεροχή στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας. Προηγουμένως ο Ρούμπιο επισκέφθηκε την Ισλανδία και αναμένεται να ταξιδέψει στην Πορτογαλία, μετά την Ελλάδα. Ο ελληνικός Τύπος στην Αθήνα έχει εστιάσει στο γεγονός ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν θα επισκεφθεί την Τουρκία, κάτι που αποτελεί συνήθη πρακτική για ανώτατους Αμερικανούς αξιωματούχους που ταξιδεύουν στην περιοχή. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον έχει παραδοσιακά κρατήσει αποστάσεις από τη θαλάσσια διαμάχη μεταξύ των δύο μεσογειακών γειτονικών κρατών.

Στο προσκήνιο τα F-35

Η Ελλάδα ενδιαφέρεται για τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού Stryker, τα οποία θα μπορούσαν να παραχωρηθούν μέσω του προγράμματος Excess Defense Articles (EDA) του Πενταγώνου, το οποίο επιτρέπει τη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού των ΗΠΑ που δεν χρειάζονται πλέον οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις σε ξένες κυβερνήσεις.

Ένα βασικό ζήτημα για την Αθήνα θα είναι τα όπλα που θα φέρουν τα F-35 που έχει παραγγείλει από τις ΗΠΑ και τα οποία αναμένεται να φτάσουν στα τέλη του 2029. Η Ελλάδα επιδιώκει τους πυραύλους αέρος-αέρος AIM-9X Block II και AIM-120D (AMRAAM). Και τα δύο είναι προηγμένα όπλα, που μπορούν να ενισχύσουν τις αεροπορικές δυνατότητες της Ελλάδας. Ωστόσο, η έγκριση του Κογκρέσου, σε συνδυασμό με την πρόθεση της Ουάσιγκτον να διατηρήσει τη στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή σε σχέση με την Τουρκία, ενδέχεται να περιορίσει τα ελληνικά αιτήματα. Άλλα 20 αεροσκάφη δεν αναμένεται να παραγγελθούν πριν από το 2030, όταν θα υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα χρήματα στον προϋπολογισμό.

Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και καιρό να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο η Άγκυρα αποκλείστηκε το 2019 μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400. Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δεσμευθεί να ικανοποιήσει τον «στενό φίλο» του, τον πρόεδρο Ερντογάν, στην πράξη έχουν γίνει λίγα βήματα. Η Άγκυρα δεν έχει ακόμη εκπληρώσει τις αμερικανικές νομικές απαιτήσεις σχετικά με τους S-400, ενώ το Κογκρέσο εξακολουθεί να επιβάλλει περιορισμούς στη μεταφορά F-35 στην Τουρκία.

Δημοσίως, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η απόκτηση F-35 από την Τουρκία δεν αποτελεί δικό της ζήτημα. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ασκεί παρασκηνιακές πιέσεις –μαζί με το Ισραήλ– προκειμένου να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε πρόσφατα ότι η Μόσχα θα ήταν ανοιχτή στην εξέταση της μεταφοράς των S-400 σε άλλη χώρα, υπό προϋποθέσεις.

Τα ακανόνιστα διατροφικά μοτίβα ή τα μεταμεσονύχτια σνακ μπορεί να προκαλέσουν απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους ακόμα και αν ο συνολικός αριθμός θερμίδων μέσα στο 24ωρο παραμένει ίδιος. Παράλληλα, τελευταίες έρευνες μελετούν κατά πόσο η κατανάλωση συγκεκριμένων ωφέλιμων λιπαρών σε ορισμένη χρονική στιγμή μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως αντιφλεγμονώδη θεραπεία.

Τα λιπαρά καταναλώνουν μεγαλύτερη ενέργεια για να διασπαστούν από το πεπτικό μας σύστημα σε σύγκριση με άλλα μακροθρεπτικά συστατικά, όπως οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες. Παράλληλα, τα λιπαρά προσφέρουν μεγαλύτερο κορεσμό γιατί καθυστερεί το πέρασμα τους από το στομάχι στο έντερο και έτσι έχουμε για περισσότερη ώρα την αίσθηση ότι είμαστε χορτάτοι.

Για να διασπαστούν χρειάζονται την παρουσία χολής που εκκρίνεται από τη χοληδόχο κύστη καθώς και ειδικών ενζύμων, που ονομάζονται λιπάσες, οι οποίες γαλακτωματοποιούν τα λιπαρά (τα μετατρέπουν σε μορφή γαλακτώματος) για να τα διασπάσουν. Όλη αυτή η διαδικασία απαιτεί μεγάλη κατανάλωση ενέργειας αλλά και αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Διαφορές στην κατανάλωση Λιπαρών το Πρωί και το Βράδυ

Το πρωινό μας γεύμα περιέχει συνηθώς μια ή περισσότερες πηγές λίπους όπως γαλακτοκομικά και τυροκομικά πλούσια σε λιπαρά, λιπαρές ύλες όπως βούτυρο ή μαργαρίνη, αβοκάντο και ξηρούς καρπούς. Γνωρίζουμε ότι το πρωί ο μεταβολισμός μας είναι σε εγρήγορση και η ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι συνήθως υψηλότερη. Το γαστρεντερικό μας σύστημα λειτουργεί πλήρως και μπορεί να διαχειριστεί ευκολότερα τη διάσπαση των λιπαρών για την παραγωγή ενέργειας μέσω της οξείδωσής τους. Η κατανάλωση καλών λιπαρών στο πρωινό μας, σταθεροποιεί τη γλυκόζη του αίματος και προσφέρει κορεσμό.

Αντιθέτως, το βράδυ ο οργανισμός μας λόγω του κιρκάδιου ρυθμού προετοιμάζεται για χαλάρωση και ύπνο, οπότε και μειώνει την κινητικότητα του εντέρου. Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων λιπαρών στο βραδινό γεύμα, καταναλώνοντας κρεατικά πλούσια σε λιπαρά, λιπαρά ντρέσσινγκ και γλυκά μπορεί να οδηγήσει σε γαστρεντερικές διαταραχές όπως παλινδρόμηση, διαταραχές ύπνου καθώς και αποθήκευση των επιπλέον θερμίδων με τη μορφή λίπους.

Τις βραδινές ώρες η ανοχή του οργανισμού στα λιπαρά γεύματα μειώνεται, επηρεάζοντας αρνητικά τους δείκτες κορεσμού και αυξάνοντας το μεταβολικό φορτίο. Έτσι, ο οργανισμός ανάλογα με την ώρα που τρώμε  επηρεάζεται για το πως θα τα χρησιμοποιήσει και έχει την τάση να αποθηκεύει την περίσσεια ενέργειας με τη μορφή λίπους τις βραδινές ώρες, παρά να τη χρησιμοποιεί ως καύσιμο.

Η σχέση των Λιπαρών με τον Κορεσμό και την Πείνα

Τα λιπαρά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο της όρεξης μέσω της συμμετοχής τους στην έκκριση συγκεκριμένων ορμονών του κορεσμού, όπως η χολοκυστοκινίνη και το πεπτίδιο Υ. Η κατανάλωση “καλών λιπαρών” στο πρωινό γεύμα, όπως βούτυρα ξηρών καρπών, ωμοί ξηροί καρποί και αβοκάντο, επιβραδύνει την απορρόφηση των υδατανθράκων, κρατά πιο σταθερά τα επίπεδα της γλυκόζης και μας προσφέρει για περισσότερη ώρα κορεσμό. Ακόμη, αποτρέπει τις απότομες αυξομειώσεις της γλυκόζης και μειώνει τις λιγούρες κατά τις μεσημεριανές ώρες κυρίως για τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες, όπως τα αρτοσκευάσματα και τα γλυκά.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας καλό είναι να υπάρχουν σνακ με καλά λιπαρά, όπως ξηροί καρποί σε συνδυασμό με φρούτα ή αρτοσκευάσματα με βούτυρα ξηρών καρπών, που ελέγχουν τις ορμόνες της πείνας και προσφέρουν σταθερά καύσιμα. Από την άλλη πλευρά, η επιθυμία για κατανάλωση λιπαρών τις βραδινές ώρες δε σχετίζεται με τη βιολογική πείνα, αλλά με το λεγόμενο συναισθηματικό φαγητό “comfort food” και δεν οδηγεί σε κορεσμό.

Πρακτικές συμβουλές για καλύτερη κατανομή των λιπαρών μέσα στη μέρα

Μερικές από τις πρακτικές συμβουλές που μπορείτε να ακολουθήσετε σχετικά με την ώρα κατανάλωσης των λιπαρών είναι οι εξής: Εμπλουτίστε το πρωινό σας γεύμα με πηγές ωφέλιμων λιπαρών, όπως ελαιόλαδο, αβοκάντο, ταχίνι, σπόρους, ξηρούς καρπούς και βούτυρα αυτών καθώς και αυγά. Μέσα στην ημέρα καταναλώστε τυροκομικά και γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά και περιορίστε τα σνακ.

Για το βραδινό σας επιλέξτε άπαχες πρωτεΐνες (κοτόπουλο, ψάρι ή άπαχο κόκκινο κρέας χωρίς ορατό λίπος) σε συνδυασμό με σαλάτα ή ψητά λαχανικά, μαγειρεύοντάς τα με 1-2 κουταλιές σούπας ελαιόλαδο. Αποφύγετε σνακ και γεύματα με πολλά λιπαρά 1-2 ώρες πριν την άσκηση. Τα λιπαρά πέπτονται αργά και μειώνουν τη ροή του αίματος προς τους μύες. Αντιθέτως, πρέπει να τα καταναλώσετε μετά την άσκηση για να απορροφήσετε λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K) και να βοηθήσετε στην αποκατάσταση του σώματός σας. Αποφύγετε τα λιπαρά γεύματα τουλάχιστον 3 ώρες πριν την κατάκλιση, για να μην έχετε θέματα με παλινδρόμηση και διαταραχές ύπνου.

Τι να κρατήσεις συνολικά

Συμπερασματικά, θα πρέπει και για την κατανάλωση των λιπαρών να συνεργαστούμε με το βιολογικό μας ρολόι για να πετύχουμε υψηλά επίπεδα κορεσμού, καλύτερη πέψη, ποιοτικότερο ύπνο αλλά και καλύτερη διαχείριση του βάρους μας.

Η Ειρήνη Κοντοπίδου είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Αντιθέτως, αρνητικά είχαν προαναγγείλει ότι θα ψηφίσουν οι βουλευτές του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD), των Πρασίνων και της Αριστεράς, ενώ οι 14 βουλευτές του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) επρόκειτο να επιλέξουν την αποχή. Ο Ράους ωστόσο έλαβε τελικά 48 ψήφους υπέρ, έναντι 29 κατά και πέντε αποχών, ψηφίστηκε δηλαδή και από άλλους βουλευτές.

Στην πρώτη ομιλία του, ο νέος πρόεδρος του κρατιδιακού κοινοβουλίου περιέγραψε ως «το τέλος του τείχους προστασίας» το γεγονός ότι ψηφίστηκε και από βουλευτές εκτός του κόμματός του και της BSW, ενώ ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της AfD και υποψήφιος πρωθυπουργός του κρατιδίου Ούλριχ Ζίγκμουντ δήλωσε ότι «το λεγόμενο τείχος προστασίας έπεσε επιτέλους σήμερα στο Μαγδεμβούργο» και προεξόφλησε ότι τον Δεκέμβριο ο ίδιος θα εκλεγεί πρωθυπουργός του κρατιδίου από την πρώτη ψηφοφορία. Εκατοντάδες διαδηλωτές είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο της βουλής και υποδέχθηκαν με σφυρίγματα αποδοκιμασίας την εκλογή του κ. Ράους.

Η επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας των Πρασίνων Κάτγια Πέλε έδωσε στον νέο πρόεδρο ένα αντίγραφο του Συντάγματος, ενώ αναφέρθηκε και στο άρθρο 37α του κρατιδιακού συντάγματος της Σαξονίας-‘Ανχαλτ, στο οποίο περιγράφεται ότι «είναι καθήκον κάθε κρατικής εξουσίας και ευθύνη κάθε ατόμου να αποτρέπει την αναβίωση ή τη διάδοση της εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας, την εξύμνηση του εθνικοσοσιαλιστικού συστήματος διακυβέρνησης και τις ρατσιστικές και αντισημιτικές δράσεις».

Στο έδρανο του Ράους άφησε επίσης ένα λευκό τριαντάφυλλο, το οποίο θεωρείται σύμβολο κατά του εθνικοσοσιαλισμού. Η κοινοβουλευτική της ομάδα σε ανακοίνωσή της καταδίκασε επίσης το γεγονός ότι υπέρ του υποψηφίου της AfD ψήφισαν και άλλοι βουλευτές και έκανε λόγο για «πολιτική τομή»: «Δεν εκλέξαμε εμείς τον Τομπίας Ράους. Δεν είναι ο πρόεδρός μας», αναφέρουν στην ανακοίνωσή τους οι Πράσινοι και προαναγγέλλουν ότι σκοπεύουν να εξετάσουν με μεγάλη προσοχή εάν ο νέος πρόεδρος κατά την άσκηση των καθηκόντων του προστατεύει όπως οφείλει τα δικαιώματα όλων των μελών του κοινοβουλίου.

Σύλληψη πρώην επικεφαλής της BND

Tην ίδια στιγμή, ο πρώην επικεφαλής της γερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών BND, Άουγκουστ Χάνινγκ, συνελήφθη το πρωί της Τρίτης, καθώς ερευνάται για κατασκοπεία και απόπειρα εσχάτης προδοσίας. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία, ο 80χρονος φέρεται να είχε λάβει σχεδόν 2.000 έγγραφα της BND, πολλά από τα οποία ήταν διαβαθμισμένα.

Τα έγγραφα φέρεται να του παρέδιδε ο Μάνφρεντ Ντ., πρώην στενός συνεργάτης του στην υπηρεσία, ο οποίος επίσης συνελήφθη την Τρίτη. Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι οι δύο άνδρες είχαν συμφωνήσει από το 2010 να προμηθεύει ο Μάνφρεντ Ντ. τον Χάνινγκ με πληροφορίες της BND έναντι αμοιβής.

Ο Χάνινγκ φέρεται να αξιοποίησε το υλικό στην ιδιωτική συμβουλευτική δραστηριότητα που ανέπτυξε μετά την αποχώρησή του από την υπηρεσία. Σε μία περίπτωση, χρησιμοποίησε απόρρητες πληροφορίες για να συντάξει ανάλυση για στέλεχος ξένης υπηρεσίας πληροφοριών, σύμφωνα με τους εισαγγελείς. Δεν έχει γίνει γνωστό σε ποια χώρα ανήκε η συγκεκριμένη υπηρεσία, ούτε εάν η ανάλυση έφτασε τελικά στον αποδέκτη της.

Ο Μάνφρεντ Ντ. είχε διατελέσει προσωπάρχης του Χάνινγκ και παρέμεινε στην BND επί σειρά ετών, έχοντας πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες. Οι Αρχές πραγματοποίησαν την Τρίτη έρευνες σε χώρους που συνδέονται με τους δύο συλληφθέντες. Ο Χάνινγκ ήταν επικεφαλής της BND από το 1998 έως το 2005. Στοιχεία που οδήγησαν στη σημερινή έρευνα προέκυψαν στο πλαίσιο άλλης υπόθεσης, η οποία αφορά τη Γερμανίδα επιχειρηματία Κριστίνα Μπλοκ.

Η σύλληψή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς εξετάζει την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της BND απέναντι στη Ρωσία, μεταξύ άλλων στις κυβερνοεπιχειρήσεις και σε άλλες μυστικές επιχειρήσεις. Η γερμανική υπηρεσία έχει βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με υπόθεση κατασκοπείας στις τάξεις της. Το 2022 συνελήφθη ο Κάρστεν Λ., τότε υψηλόβαθμο στέλεχος της BND, κατηγορούμενος ότι παρέδιδε απόρρητες πληροφορίες στη Ρωσία. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες. Να σημειωθεί πως το AfD, υποστηρίζει την εξομάλυνση των σχέσεων Γερμανίας-Ρωσίας.

Νέο κύμα διαδηλώσεων στην Γαλλία

Σχεδόν 450.000 διαδηλωτές στη Γαλλία, συμπεριλαμβανομένων 100.000 στο Παρίσι, σύμφωνα με τους διοργανωτές, κατέκλυσαν τους δρόμους και ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των μαθητών για πανεθνικές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, υπέρ των αιτημάτων τους για την παιδεία. Στο απόηχο του τεράστιου κύματος των μαθητικών διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναμένεται να έχει συναντήσεις με υπουργούς το απόγευμα της Τρίτης. Ανάμεσά τους οι υπουργοί Παιδείας και Εσωτερικών.

Νωρίτερα, όπως αναφέρει η Le Figaro, μια ομάδα περίπου 300 ατόμων συγκρούστηκε με αστυνομικούς, σύμφωνα με το αρχηγείο της αστυνομίας του Παρισιού. Οι αρχές προσπάθησαν να τους απωθήσουν και να τους διαλύσουν. Η αστυνομία έριξε κρότου λάμψης, ενώ κάποιοι από τους διαδηλωτές απάντησαν με ρίψεις αντικειμένων προς τις αστυνομικές δυνάμεις. Στις διαδηλώσεις, σε αρκετές πόλεις, συμμετείχαν και γονείς, που μπήκαν ανάμεσα στα παιδιά τους και τις αστυνομικές δυνάμεις.

«Αυτά είναι τα παιδιά μας, καθηγητές, γονείς, ομοσπονδίες, έχουμε όλοι έναν κοινό στόχο: να προστατεύσουμε τα δικαιώματα των παιδιών μας, και είναι νόμιμο δικαίωμα να διαδηλώνουν και να υποβάλλουν τα αιτήματά τους», είπε η Emilia Sichili Suriam, μέλος συλλόγου γονέων και κηδεμόνων.

Αρχικά, η Γενική Εργατική Συνομοσπονδία έκανε λόγω για περίπου 260.000 διαδηλωτές, εκτός Παρισιού, ωστόσο νεότερες επίσημες αναφορές μιλούν για 90.000, σύμφωνα με τη Le Figaro. Μέχρι στιγμής υπάρχουν κάποιες αναφορές για συγκρούσεις με την αστυνομία στη Λυών και τη Ρεν, ενώ δύο μαθήτριες φέρεται να τραυματίστηκαν στο Blanc-Mesnil, μετέδωσε το BFMTV.

Η ένωση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που είναι από τους βασικούς διοργανωτές των μαθητικών διαδηλώσεων, ανακοίνωσε πως 2.000 λύκεια είναι κλειστά σε όλη τη χώρα. Η Ένωση Μαθητών Λυκείου (USL) δήλωσε επίσης ότι έχει κινητοποιήσει όλα τα πανεπιστήμια στη χώρα. Ο αριθμός που δίνει η USL διαφέρει από εκείνον του υπουργείου Παιδείας, που νωρίτερα ανακοίνωσε πως τα μαθήματα έχουν ανασταλεί σε 891 σχολεία.

Οι αριθμοί, ωστόσο, δεν είναι ακριβείς. Στη Μασσαλία, για παράδειγμα, η Le Figaro μετέδωσε ότι η αστυνομία υπολογίζει περίπου 4.800 διαδηλωτές, ενώ οι διοργανωτές κάνουν λόγο για σχεδόν 30.000. Στη Λυών, η κατάσταση έχει ηρεμήσει μετά από εντάσεις που προηγήθηκαν μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας. Οι αρχές ανέφεραν 11 τραυματισμούς, συμπεριλαμβανομένων εννέα αστυνομικών. Σύμφωνα με την αστυνομία, στη διαδήλωση συμμετέχουν 20.000 άτομα, ενώ τα συνδικάτα κάνουν λόγο για 25.000.

Λεκορνού: Καμία ανοχή στη βία

Ο Γάλλος πρωθυπουργός, Σεμπαστιάν Λεκορνού, είπε στην Εθνοσυνέλευση πως «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να δοθεί καθόλου χώρος για ανοχή στη βία», επικρίνοντας τα βίαια περιστατικά που έχουν σημειωθεί στο περιθώριο της βασικής διαδήλωσης. «Το να καις ένα σχολείο δεν βελτιώνει την κατάσταση των σχολικών κτιρίων και το να λιντσάρεις έναν καθηγητή δεν βοηθά στην αντικατάσταση και αναπλήρωση των θέσεων των καθηγητών», σημείωσε ο Λεκορνού.

Σε μια ένθερμη ομιλία του με τους βουλευτές σημείωσε πως 85 μέλη του διδακτικού προσωπικού και 215 μαθητές έχουν τραυματιστεί μέχρι στιγμής, όπως επίσης και 715 αστυνομικοί. Ο Σεμπαστιάν Λεκορνού κατηγόρησε την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) την Τρίτη ότι έχει «πολιτικό σχέδιο» για τη «δημιουργία χάους στη χώρα» πριν από τις προεδρικές εκλογές και ότι «σπέρνει χάος» από την αρχή του κινήματος των μαθητών. «Η πραγματικότητα είναι ότι είστε ασαφείς σχετικά με τη βία, επειδή η βία είναι μέρος του πολιτικού σας σχεδίου για να δημιουργήσετε χάος στη χώρα από τώρα μέχρι τις προεδρικές εκλογές», είπε ο Λεκορνού.

«Το να λέτε ψέματα για τις προθέσεις της κυβέρνησης δεν θα σας σώσει εκλογικά. Το να σπέρνετε χάος, όπως κάνετε από την αρχή του κινήματος των μαθητών, είναι σκάνδαλο. Δεν θα σας αφήσουμε να το κάνετε», απάντησε ο πρωθυπουργός, ο οποίος επικρίθηκε έντονα από την επικεφαλής της ομάδας LFI, Ματίλντ Πανό. Πρέπει να σημειωθεί πως δεκάδες εκπαιδευτικοί έχουν τραυματιστεί σε επιθέσεις, ενώ πυρπολήθηκαν και σχολεία.

Αναστολή των μαθημάτων

Ο Γάλλος πρωθυπουργός ανακοίνωσε επίσης την αναστολή των μαθημάτων στο λύκειο αυτό το σαββατοκύριακο, προκειμένου να οργανώσει μια «περίοδο εσωτερικής δημοκρατίας» με τους μαθητές που συνεχίζουν τις διαδηλώσεις τους απαιτώντας πρόσθετους πόρους για τα σχολεία τους.

Ο υπουργός Εθνικής Παιδείας, Εντουάρ Ζεφρέ, «αποφάσισε να ελευθερώσει χρόνο. Από αύριο το πρωί, από Πέμπτη, από Παρασκευή, θα υπάρξει πλήρης αναστολή των μαθημάτων για να επιτραπεί σε κάθε ομάδα διοίκησης, σε κάθε διευθυντή, να έχει χρόνο για εσωτερική δημοκρατία εντός του λυκείου», δήλωσε ο Γάλλος πρωθυπουργός ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης.

Σε πολλές μεγάλες πόλεις, μαθητές λυκείου διαδήλωσαν όλο το πρωί, απαιτώντας περισσότερους πόρους για τα σχολεία τους, υπό αυστηρή αστυνομική επιτήρηση, για την τρίτη φάση του κινήματος που ξεκίνησε στις 17 Σεπτεμβρίου.

Πολιτική αντιπαράθεση

Ο υποψήφιος της ακροαριστεράς για την προεδρία Ζαν Λικ Μελανσόν, επικεφαλής του LFI, συμμετείχε στις μαθητικές διαδηλώσεις στη Γαλλία. Έτυχε θερμής υποδοχής από τους διαδηλωτές, οι οποίοι σε κάποιο σημείο ξέσπασαν σε μια αυθόρμητη ερμηνεία της «Μασσαλιώτιδας», του γαλλικού εθνικού ύμνου.  «Είναι τρομερό πράγμα αυτό που κάνετε και δεν το συνειδητοποιείτε, είναι το πιο δυναμικό νεανικό κίνημα που έχω δει τα τελευταία 50 χρόνια, και κανείς δεν μπορεί να σας πει ότι είστε λάθος, γιατί έχετε δίκιο», είπε απευθυνόμενος στο πλήθος.

Την ίδια στιγμή, η Μαρίν Λεπέν και στελέχη της Εθνικής Συσπείρωσης (RN) καταγγέλλουν τις μαθητικές διαδηλώσεις ως ένα «οργανωμένο σχέδιο» αναρχίας και καταστροφών, επιρρίπτοντας ευθύνες στην αριστερά και κυρίως στον Μελανσόν. Ενώ η γαλλική αριστερά στηρίζει τις μαθητικές κινητοποιήσεις, η Λεπέν επιχειρεί να εμφανίσει το κόμμα της ως τη μοναδική «δύναμη σταθερότητας και τάξης» απέναντι στο χάος.

Το στοίχημα για τον Ισπανό πρωθυπουργό 

Στην Ισπανία ο πρωθυπουργός της χώρας Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε χθες, Δευτέρα, πρόωρες βουλευτικές εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου βάζοντας ένα υπολογισμένο πολιτικό στοίχημα. Έχοντας υποστεί μια σοβαρή ήττα στο κοινοβούλιο με την απόρριψη από τους βουλευτές των μέτρων, που πρότεινε με στόχο να βάλει ένα τέλος στη στεγαστική κρίση που μαστίζει τη χώρα, και ηγούμενος ενός εξαιρετικά κατακερματισμένου κυβερνητικού συνασπισμού μειοψηφίας, ο Σάντσεθ αποπειράται να επαναφέρει τη συζήτηση γύρω από τις προοδευτικές κοινωνικές αξίες, έναντι ενός εντεινόμενου κύματος επιστροφής της δεξιάς στην εξουσία.

Η κοινοβουλευτική ήττα του συνέπεσε με τις μεγάλες πανεθνικές διαμαρτυρίες μετά την πολύκροτη έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ στη Μαδρίτη. Έτσι κι αυτός κινήθηκε γρήγορα ώστε το στεγαστικό ζήτημα να του επιτρέψει να πλαισιώσει τις εκλογές με το θέμα αυτό, που φέρεται να ευνοεί την αριστερά, και να εμφανίσει το κόμμα του ως το μόνο υποστηρικτή της εργατικής τάξης έναντι των ελίτ, αντί να χρειαστεί να υπερασπισθεί τα πεπραγμένα του σε περισσότερο πολωτικά θέματα και εσωκομματικές κρίσεις που έχουν φθείρει σημαντικά την κυβέρνησή του.

Όμως, υπάρχουν και σκάνδαλα διαφθοράς που πλήττουν το στενό περιβάλλον του. Η σύζυγός του, η Μπεγκόνια Γκόμεθ, πρόκειται να δικασθεί προσεχώς, όπως και δύο πρώην στενοί συνεργάτες του στην ηγεσία του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος, του PSOE. Σ’ αυτό προστίθεται η απαγγελία κατηγοριών σε βάρος του πρώην πρωθυπουργού Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο, μιας από τις προσωπικότητες με μεγάλη επιρροή στο κόμμα και πολιτικού συμμάχου του Σάντσεθ. Όμως η σοβαρότερη απειλή για τον Σάντσεθ, την οποία φαίνεται πως πρόλαβε με την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών, θα ήταν να ληφθεί προεκλογικά απόφαση για διεξαγωγή έρευνας σε βάρος του ίδιου του PSOE ως νομικού προσώπου.

Αυτό το τελευταίο σενάριο δεν θα εμπόδιζε αυτομάτως τη συμμετοχή του κόμματος στις εκλογές, όμως θα αύξανε πολύ το πολιτικό κόστος αυτών των υποθέσεων διαφθοράς και θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο, σε περίπτωση καταδίκης, για κυρώσεις σε βάρος του κόμματος. Η μεταναστευτική κρίση είναι άλλο ένα φλέγον ζήτημα για την κυβέρνηση, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με δημόσιο έλεγχο και πτώση στις δημοσκοπήσεις μετά τη συρροή μεταναστών που σημειώθηκε νωρίτερα φέτος στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική.

Οι κομματικοί συσχετισμοί

Ο εύθραυστος χαρακτήρας του κυβερνητικού συνασπισμού του θεωρείται επίσης ένας παράγοντας που ώθησε τον ισπανό πρωθυπουργό να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Αφότου ανέλαβε την εξουσία, βασίσθηκε σ’ ένα παζλ από ακροαριστερούς συμμάχους (Sumar) και περιφερειακά αποσχιστικά κόμματα (το καταλανικό Junts).

Πολιτικοί σχολιαστές υπογραμμίζουν ότι η κυβέρνηση έχει ουσιαστικά παραλύσει, καθώς δεν είναι σε θέση να περάσει έναν εθνικό προϋπολογισμό εξαιτίας του ακραίου κατακερματισμού των εταίρων της. Με τις πρόωρες εκλογές, ο Σάντσεθ απευθύνεται στους ψηφοφόρους για να πετύχει μια «ευρύτερη προοδευτική πλειοψηφία» ώστε να μην χρειάζεται πλέον να κυβερνά όντας στο έλεος μικρών περιφερειακών κομμάτων.

Ωστόσο τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων δείχνουν πως η μάχη θα είναι δύσκολη για την αριστερά. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του οργανισμού Sigma Dops που δημοσιεύθηκε από την El Mundo, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, μαζί με το ακροδεξιό κόμμα Vox, αναμένεται να συγκεντρώσουν μαζί μια άνετη πλειοψηφία (έως 203 από τις 350 έδρες).

Παρατηρητές υπογραμμίζουν πάντως ότι, παρά το γεγονός ότι υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις, ο Πέδρο Σάντσεθ έχει επιδείξει εξαιρετική πολιτική αντοχή. Το 2023, όταν οι δημοσκόποι τον είχαν ξεγράψει, κατάφερε να κινητοποιήσει τους αριστερούς ψηφοφόρους επισείοντας τους φόβους για είσοδο του ακροδεξιού Vox στην κυβέρνηση. Τώρα κάνει ακριβώς το ίδιο, προειδοποιώντας ότι η Ισπανία πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στον προοδευτισμό ή σ’ ένα παγκόσμιο οπισθοδρομικό «ακροδεξιό κύμα».

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΙΙ (1)

Όταν δεν υπήρχε πουθενά στην Ευρώπη κάποια σπίθα αντίστασης στις ναζιστικές ορδές και στους συμμάχους τους, ένας μικρός σχετικά αριθμός του πληθυσμού της Δράμας και καμιά διακοσαριά συνολικά αντάρτες από τα λημέρια του Τσαλ-Νταγ και του Παγγαίου, κυρίως κομμουνιστές, ξεσηκώθηκαν, ανατινάζοντας πρώτα το εργοστάσιο ηλεκτροφωτισμού και καταλαμβάνοντας αστυνομικά τμήματα και Δημαρχείο κατά των κατακτητών, που από την πρώτη ώρα επιδίωξαν με απίστευτη σκληρότητα τον βίαιο εκβουλγαρισμό της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.

Οι αγριότητες των Βουλγάρων

Η απάντηση των Βουλγάρων ήταν άμεση και τα αντίποινα υπερέβησαν σε σκληρότητα κάθε φαντασία. Ακολούθησε ένα ολοκαύτωμα σε όλο το νομό Δράμας, αλλά και σε γειτονικούς νομούς, με συνολικά 67 χωριά καταστραμμένα και ένα μακελειό με πολλές χιλιάδες νεκρούς.

Μια πρόωρη, μεμονωμένη και όχι καλά οργανωμένη εξέγερση, θα πουν οι επικριτές της. Αλλά συνάμα και ηρωική πράξη αντίστασης σε “πέτρινα χρόνια”, που ακόμα μοιάζει σαν πεταμένη στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, σκεπασμένη από ένα “όργιο φημών”, άλλοτε περί προβοκάτσιας και άλλοτε ως υποκινούμενη από τις βουλγαρικές αρχές. Κι αυτό αποτελεί εντελώς αβάσιμα κυρίαρχη άποψη και στο ΚΚΕ, που είχε καταδικάσει από τότε το εγχείρημα αυτό.

Ενοχλεί η αλήθεια

Ίσως γι’ αυτό και για πολλά χρόνια ήταν ξεχασμένο απ΄ όλους, μέχρι που οι εκτεταμένες νεότερες ιστορικές έρευνες (Τ. Χατζηαναστασίου, Σπ. Κουζινόπουλος κ.α.) απέδειξαν ότι η αποτυχημένη πράξη αντίστασης της Δράμας συνδύαζε «την επαναστατική παράδοση του κομμουνιστικού κινήματος και ταυτόχρονα την παράδοση των εθνικών επαναστάσεων του υπόδουλου Ελληνισμού». Και αυτό ίσως να ενοχλεί, πολλούς, ένθεν και ένθεν του πολιτικού φάσματος, ιδιαίτερα στην Αθήνα.

Αν μη τι άλλο όμως, η αντίσταση αυτή έβαλε τέλος στα όποια επιχειρήματα των Βουλγάρων “περί εθνικών και πληθυσμιακών δικαιωμάτων στην περιοχή”. Έδειξε με εκατόμβες πως είναι ακραιφνώς ελληνική, κάτι που πρέπει να γνωρίζουν κάποιοι άλλοι ανιστόρητοι γείτονες και σήμερα.

Όσο για τα χιλιάδες θύματα της εξέγερσης, που εκτιμήσεις τα ανεβάζουν στις 10.000, πριν ακριβώς 85 χρόνια, μόνο λίγα λόγια από τον Γιώργο Σεφέρη. «Και πόσο παράξενα αντρειεύεσαι όταν μιλάς με τους πεθαμένους, όταν δεν φτάνουν πια οι ζωντανοί που σου απόμειναν».

Δε μιλάμε για κάποιο ιατρείο σε κάποια παραμεθόριο που λειτουργεί κατά συνθήκη αναγκαστικά λόγω έλλειψης πόρων και προσωπικού. Μιλάμε για ιατρείο στο κέντρο της πρωτεύουσας, όπως φαίνεται πολυδιαφημισμένο και αρκετά καλά συνδεδεμένο με τον επίσημο ιατρικό χώρο. Και για ιατρείο όπου μέρος της αθηναϊκής ελίτ συνωστίζεται για τις μάλλον εκ του περισσού ανάγκες της.

Αναρωτιέται κανείς, αν δεν ελέγχεται ένα ιατρείο με αυτό το προφίλ, ποιο ιατρείο ελέγχεται στη χώρα; Ταυτόχρονα, προκαλεί τουλάχιστον θυμηδία η τηλεοπτική παρέλαση διαφόρων “αρμόδιων” του αρμόδιου υπουργείου και του ιατρικού χώρου που αλληλοκατηγορούνται για έλλειψη υπευθυνότητας και απεκδύονται κάθε ευθύνης.

Δεν υπάρχει έλεγχος…

Αυτό το τραγικό περιστατικό δεν είναι το μόνο που δείχνει ότι υπάρχει ουσιαστικά απουσία ελέγχων. Αλλεπάλληλα είναι τα κρούσματα τα τελευταία χρόνια. Ενδεικτικά, εδώ και δεκαετίες προκύπτει ότι δεν υπάρχει έλεγχος για το πού διοχετεύονται ευρωπαϊκά και κρατικά κονδύλια. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι εμβληματική. Χρειάστηκε ένα τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα με 57 νεκρούς, εντυπωμένο πια στο συλλογικό υποσυνείδητο ως τραύμα, για να συνειδητοποιήσουμε ότι από τις προσλήψεις μέχρι τις εκτελέσεις συμβάσεων τίποτα δε λειτουργούσε σωστά.

Ενώ ένα ακόμα βιομηχανικό-εργατικό ατύχημα στη Λάρισα με πέντε θύματα προκλήθηκε, όπως φαίνεται, πέραν του παράγοντα τύχη, και από κακουργηματικές πράξεις και παραλείψεις.

Μια χακαρισμένη, προϊόν ρωσικής φάρσας, συνέντευξη του συμβούλου εθνικής ασφάλειας του Πρωθυπουργού με αποκαλύψεις εκ μέρους του πτυχών της εθνικής πολιτικής – με ό,τι συμβολισμούς γεννά αυτό δεδομένων των ελληνορωσικών σχέσεων – κατέδειξε την έλλειψη στοιχειωδών πρωτοκόλλων ασφάλειας πληροφοριών στο ανώτατο επίπεδο. Και, τέλος, μια προ διετίας αποστολή ελληνικών δυνάμεων στη Λιβύη, που έληξε άδοξα και τραγικά με την εξαΰλωσή τους, έδειξε την ελλιπή προπαρασκευή σε σημαντικές αποστολές.

Συνολικά, αν δει κανείς αυτά τα φαινομενικά ασύνδετα μεταξύ τους περιστατικά, διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει αυτό που κάποιοι αναλυτές θα ονόμαζαν “κουλτούρα ασφάλειας” στη χώρα. Η ασφάλεια δεν εξαντλείται ούτε θα έπρεπε να εξαντλείται στην αναγκαία προστασία των εθνικών συνόρων. Πρέπει να αφορά την προστασία των πολιτών, των δραστηριοτήτων τους, της παραγωγής, των μετακινήσεων, της υγείας τους πάνω από όλα. Και για να γίνει αυτό, απαιτούνται έλεγχοι. 

Οι έλεγχοι με τη σειρά τους απαιτούν συνείδηση καθήκοντος. Δυστυχώς, όμως, οι έννοιες του ελέγχου και του καθήκοντος είχαν σχεδόν συκοφαντηθεί επί δεκαετίες, η δε ασυδοσία είχε σχεδόν ιδεολογικοποιηθεί. Είναι φανερό ότι αν αυτό δεν αλλάξει συθέμελα, αλλαγές σοβαρές στη χώρα δεν πρόκειται να δούμε, ακόμα κι αν βλέπουμε πρόοδο σε επιμέρους τομείς. Διότι, είναι προφανές ότι αν μια χώρα αδιαφορεί ή είναι ανίκανη για την ασφάλειά της και των πολιτών της, τότε δεν είναι ικανή για τίποτα άλλο. Αλλά για να αλλάξει αυτό, χρειάζονται πολιτικές αλλαγές.