Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει τις μονομερείς διεκδικήσεις της σε σταθερά δεδομένα, ενώ η Λιβύη επαναφέρει στο προσκήνιο ένα μνημόνιο που η Ελλάδα θεωρεί παράνομο και ανυπόστατο. Την ίδια στιγμή, σημαντικά ενεργειακά έργα και δραστηριότητες έρευνας αναδεικνύουν ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν αποτελούν πλέον μόνο αντικείμενο διπλωματικών συζητήσεων. Συνδέονται άμεσα με την οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη δυνατότητα μιας χώρας να ασκεί στην πράξη τα δικαιώματά της.

Το διεθνές δίκαιο βάση δράσης, όχι άλλοθι αδράνειας

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αποτελεί το βασικό διεθνές νομικό πλαίσιο για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών. Η Ελλάδα είναι συμβαλλόμενο μέρος και έχει το δικαίωμα να ασκεί τις δυνατότητες που προβλέπονται από αυτήν. Η Τουρκία δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση, δεσμεύεται όμως από τους εθιμικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου, στον βαθμό που αυτοί έχουν διαμορφωθεί ως τέτοιοι.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα άρθρα 3 και 121 της UNCLOS. Το πρώτο αναγνωρίζει σε κάθε παράκτιο κράτος το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της χωρικής του θάλασσας (ΧΘ) μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια. Το δεύτερο κατοχυρώνει, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, το δικαίωμα των νησιών να διαθέτουν χωρική θάλασσα, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.

Χρειάζεται, ωστόσο, να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στο δικαίωμα ενός νησιού να παράγει θαλάσσιες ζώνες και στην επήρεια που θα του αποδοθεί κατά την οριοθέτηση με άλλο κράτος. Η διεθνής νομολογία έχει δείξει ότι η επήρεια εξετάζεται με βάση τις ιδιαίτερες γεωγραφικές περιστάσεις κάθε περιοχής.

Από τις διαμαρτυρίες στην ενεργό άσκηση δικαιωμάτων

Η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται σε διπλωματικές διαμαρτυρίες κάθε φορά που αμφισβητούνται τα δικαιώματά της. Οι διαμαρτυρίες είναι αναγκαίες, αλλά πρέπει να συνοδεύονται από συνεκτική πολιτική αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχει το διεθνές δίκαιο.

Πρώτο βήμα πρέπει να είναι η ολοκλήρωση της τεχνικής και νομικής προετοιμασίας για τη χάραξη ευθειών γραμμών βάσεως, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 7 της UNCLOS. Η σύνθετη διαμόρφωση της ελληνικής ακτογραμμής και η παρουσία πολυάριθμων νησιών επιβάλλουν ειδική υδρογραφική και γεωγραφική μελέτη. Από τις νόμιμα καθορισμένες γραμμές βάσεως μετράται το εύρος της χωρικής θάλασσας.

Παράλληλα, πρέπει να εξεταστεί η επέκταση της χωρικής θάλασσας από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια στις περιοχές όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο. Η Ελλάδα έχει ήδη ασκήσει το δικαίωμα αυτό στο Ιόνιο. Η επέκταση σε άλλες περιοχές, μεταξύ των οποίων το Κρητικό Πέλαγος, απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό, λαμβάνοντας υπόψη τις γεωγραφικές συνθήκες και τις τυχόν επικαλύψεις με γειτονικές ακτές. Δεν πρόκειται για ζήτημα που πρέπει να παραμένει επ’ αόριστον σε επίπεδο εξαγγελιών, αλλά για κυριαρχικό δικαίωμα που χρειάζεται ολοκληρωμένη αξιολόγηση και συγκεκριμένο σχεδιασμό άσκησης.

Η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει στην επίσημη καθιέρωση και ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), με την έκδοση της αναγκαίας εθνικής πράξης, τη δημοσιοποίηση χαρτών και γεωγραφικών συντεταγμένων και την προβλεπόμενη κατάθεση στοιχείων στον ΟΗΕ. Τα απώτατα δυνητικά όρια θα αποτυπώνονται με βάση τις αρχές του διεθνούς δικαίου και τη μέση γραμμή, όπου αυτή εφαρμόζεται.

Στις περιοχές με επικαλυπτόμενες αξιώσεις, τα ακριβή όρια θα καθοριστούν με διμερείς συμφωνίες ή άλλη συμφωνημένη διαδικασία ειρηνικής επίλυσης. Η ανακήρυξη δεν πρέπει να αναμένει την ολοκλήρωση όλων των διμερών διαπραγματεύσεων.

Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσει και η καθιέρωση Συνορεύουσας Ζώνης, με εξωτερικό όριο έως 24 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσεως, σύμφωνα με το άρθρο 33 της UNCLOS. Η ζώνη αυτή παρέχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες ελέγχου για τελωνειακά, φορολογικά, μεταναστευτικά και υγειονομικά ζητήματα.

Τουρκολιβυκό Μνημόνιο: μια αμφισβητούμενη διεκδίκηση

Η έγκριση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή τον Οκτώβριο του 2026 επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα δεν έχει εκλείψει. Η Ελλάδα απορρίπτει τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και δεν στηρίζεται σε ορθή εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας.

Η ελληνική αντίδραση πρέπει να είναι σταθερή και πολυεπίπεδη. Απαιτείται συνεχής διπλωματική ενημέρωση των Ηνωμένων Εθνών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ενδιαφερόμενων κρατών, αλλά και επιμονή στην επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στις σχέσεις των δύο κρατών που υπέγραψαν το μνημόνιο και στις συνέπειές του έναντι τρίτων. Σύμφωνα με το άρθρο 34 της Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών, μια συνθήκη δεν δημιουργεί υποχρεώσεις ή δικαιώματα για τρίτο κράτος χωρίς τη συναίνεσή του. Συνεπώς, η Ελλάδα δεν πρέπει να αποδεχθεί ότι μια διμερής συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης μπορεί να καθορίσει τα δικά της θαλάσσια δικαιώματα.

Η πρόσφατη ελληνική επιστολή της 22ας Οκτωβρίου 2026 προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, η οποία κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης (A/81/455), επιβεβαιώνει τη σταθερή θέση της χώρας μας. Η Ελλάδα απορρίπτει εκ νέου το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, επισημαίνοντας ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν κοινά θαλάσσια σύνορα, ότι το Μνημόνιο αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και ότι η φερόμενη κύρωσή του δεν μπορεί, κατά την ελληνική θέση, να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα. Η επίσημη αυτή καταγραφή στον ΟΗΕ είναι σημαντική, πρέπει όμως να συνοδεύεται από συνεχή και ουσιαστική άσκηση των δικαιωμάτων που η Ελλάδα επικαλείται.

Ενέργεια & υποδομές: τα δικαιώματα ασκούνται και στην πράξη

Η προώθηση των ερευνών υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές, καθώς και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, αναδεικνύουν μια ακόμη διάσταση του ζητήματος: η άσκηση των δικαιωμάτων δεν εξαντλείται στη νομική τους διακήρυξη.

Οι συμφωνίες του ελληνικού κράτους με την κοινοπραξία Chevron-HELLENiQ ENERGY για νέες υπεράκτιες περιοχές έρευνας αποτελούν σημαντική εξέλιξη. Αντίστοιχα, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, με το υποθαλάσσιο τμήμα Κρήτης-Κύπρου, έχει στρατηγική σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια και τη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τα έργα αυτά πρέπει να προχωρούν με βάση το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και τις νόμιμες αδειοδοτικές διαδικασίες. Παράλληλα, απαιτείται κατάλληλη προετοιμασία για την αντιμετώπιση πιθανών παρεμποδίσεων ή αμφισβητήσεων. Η Ελλάδα οφείλει να προστατεύει τις νόμιμες δραστηριότητες και να αποφεύγει την παγίωση μιας πρακτικής σύμφωνα με την οποία κάθε τουρκική αντίδραση θα οδηγεί αυτομάτως σε αναστολή έργων ή ερευνών.

Η υπόθεση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου ABEILLE MARENGO, το οποίο προορίζεται να πραγματοποιήσει έρευνες βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου, αναδεικνύει με ιδιαίτερη σαφήνεια το πρόβλημα. Τουρκικά δημοσιεύματα έφθασαν μέχρι και σε απειλές περί ενδεχόμενης βύθισης του πλοίου, ενώ η τουρκική πλευρά επαναλαμβάνει ότι δραστηριότητες στην περιοχή που θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα απαιτούν προηγούμενο συντονισμό και έγκρισή της.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια αξίωση, καθώς αυτό θα ισοδυναμούσε με έμμεση αναγνώριση δικαιοδοσίας που αμφισβητεί. Η συνέχιση των ερευνών, με την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών και την προστασία της ασφάλειας των δραστηριοτήτων, αποτελεί ουσιαστική δοκιμασία της πολιτικής ενεργού άσκησης των δικαιωμάτων της.

Σαφές αντικείμενο, χρονικό όριο και προοπτική τη Χάγη

Η Ελλάδα έχει διατυπώσει σταθερά ότι η διαφορά που μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνή δικαστική επίλυση αφορά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, όπου υφίστανται επικαλυπτόμενα θαλάσσια δικαιώματα. Η τουρκική πλευρά, αντίθετα, προβάλλει ευρύτερη ατζέντα, στην οποία περιλαμβάνονται ζητήματα χωρικής θάλασσας, αποστρατιωτικοποίησης και κυριαρχίας επί νησίδων και βραχονησίδων.

Κάθε γύρος διαπραγματεύσεων πρέπει να έχει σαφές αντικείμενο, συγκεκριμένο σκοπό, επιδιωκόμενο αποτέλεσμα και προκαθορισμένο χρονικό όριο. Το χρονοδιάγραμμα πρέπει να προβλέπει διακριτά στάδια: προσδιορισμό των περιοχών και των σημείων διαφωνίας, εξέταση των εφαρμοστέων κανόνων και των γεωγραφικών δεδομένων και, τέλος, διαπραγμάτευση πιθανών λύσεων και προετοιμασία ενδεχόμενου συνυποσχετικού.

Εάν δεν επιτυγχάνεται ουσιαστική πρόοδος εντός των συμφωνημένων προθεσμιών, η διαδικασία πρέπει να περνά στο επόμενο στάδιο, δηλαδή στην προετοιμασία παραπομπής της διαφοράς στη διεθνή δικαιοσύνη, εφόσον συμφωνηθεί η απαιτούμενη δικαιοδοτική βάση. Οι τεχνικές συναντήσεις μεταξύ νομικών, διπλωματών, επιστημόνων και υδρογράφων πρέπει να συνεχίζονται παράλληλα.

Εφόσον οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε συμφωνία, η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποτελεί θεσμικά κατοχυρωμένη προοπτική. Προϋπόθεση είναι η σύναψη ειδικού συνυποσχετικού, με το οποίο τα δύο κράτη θα αποδεχθούν τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου για τη συγκεκριμένη διαφορά.

Το συνυποσχετικό πρέπει να προσδιορίζει με ακρίβεια τις θαλάσσιες περιοχές, τα νομικά ερωτήματα και το εφαρμοστέο δίκαιο. Δεν πρέπει να προδικάζει την επήρεια των νησιών ούτε να περιορίζει γενικά τα δικαιώματά τους. Επειδή η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στην UNCLOS, πρέπει να αποσαφηνιστούν οι εθιμικοί κανόνες που δεσμεύουν τα δύο κράτη και οι διατάξεις της Σύμβασης που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν κατόπιν συμφωνίας τους.

Η προσφυγή στη Χάγη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως διαδικασία επιβεβαίωσης μιας προειλημμένης εθνικής θέσης. Η απόφαση του Δικαστηρίου θα είναι δεσμευτική για τα δύο κράτη και για τη συγκεκριμένη υπόθεση και η Ελλάδα οφείλει να έχει προηγουμένως αξιολογήσει τις πιθανές εκβάσεις, έχοντας ολοκληρώσει την απαραίτητη νομική και τεχνική προετοιμασία.

Αξιοποίηση της κρατικής πρακτικής και προσωρινές διευθετήσεις

Οι συμφωνίες οριοθέτησης της Ελλάδας με την Ιταλία και την Αίγυπτο το 2020 αποτελούν σημαντικά στοιχεία της ελληνικής κρατικής πρακτικής. Δείχνουν ότι η χώρα μπορεί να επιτυγχάνει συμφωνίες με βάση το διεθνές δίκαιο, λαμβάνοντας υπόψη τις νησιωτικές ακτές και τις ιδιαίτερες γεωγραφικές περιστάσεις. Η συμφωνία με την Αίγυπτο, ειδικότερα, αποδεικνύει ότι είναι δυνατή και η μερική οριοθέτηση, όταν δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για το σύνολο μιας θαλάσσιας περιοχής.

Οι συμφωνίες αυτές δεν δεσμεύουν την Τουρκία ούτε καθορίζουν εκ των προτέρων την έκβαση μιας ελληνοτουρκικής οριοθέτησης. Μπορούν, όμως, να αξιοποιηθούν ως ουσιαστικά νομικά και διαπραγματευτικά επιχειρήματα.

Παράλληλα, ακόμη και όσο εκκρεμεί η οριστική οριοθέτηση, πρέπει να εξετάζονται προσωρινές πρακτικές διευθετήσεις και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Τα άρθρα 74(3) και 83(3) της UNCLOS προβλέπουν την προσπάθεια σύναψης τέτοιων ρυθμίσεων, χωρίς να διακυβεύεται η τελική συμφωνία. Επειδή η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση, οι συγκεκριμένες διατάξεις δεν αποτελούν αυτομάτως συμβατική υποχρέωσή της. Μπορούν, ωστόσο, να αποτελέσουν χρήσιμο πρότυπο για αμοιβαία αποδεκτές ρυθμίσεις, όπως μηχανισμούς άμεσης επικοινωνίας, έγκαιρης ενημέρωσης και αποφυγής επικίνδυνων περιστατικών στη θάλασσα.

Η ανάγκη σταθερής εθνικής στρατηγικής

Τέλος, η αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών δεν μπορεί να εξαρτάται από τις εκάστοτε πολιτικές συγκυρίες. Απαιτείται σταθερή εθνική στρατηγική, με συνέχεια, θεσμική μνήμη και συντονισμό των αρμόδιων υπουργείων, των διπλωματικών υπηρεσιών, των Ενόπλων Δυνάμεων και των επιστημονικών ιδρυμάτων.

Κεντρικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής πρέπει να είναι η συγκρότηση μόνιμης διεπιστημονικής ομάδας εμπειρογνωμόνων, η οποία θα παρακολουθεί τη διεθνή νομολογία, θα επικαιροποιεί τη νομική και τεχνική τεκμηρίωση και θα προετοιμάζει τις ελληνικές θέσεις για διαπραγματεύσεις ή δικαστικές διαδικασίες. Χρειάζεται επίσης συστηματική διατήρηση χαρτών, γεωγραφικών συντεταγμένων, υδρογραφικών δεδομένων και μελετών, ώστε η χώρα να μη χρειάζεται να αρχίζει κάθε φορά από την αρχή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της σταθερότητας, της συνεργασίας και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου. Δεν υποκαθιστούν, όμως, τη διαπραγμάτευση ή τη διεθνή δικαιοδοσία. Η τελική οριοθέτηση απαιτεί συμφωνία των ενδιαφερόμενων κρατών ή αποδοχή της δικαιοδοσίας αρμόδιου διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου.

Όχι άλλη καθυστέρηση

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στο διεθνές δίκαιο και στην υπεράσπιση των εθνικών της συμφερόντων. Η ισχυρότερη υπεράσπισή τους είναι ακριβώς η έγκαιρη, συνεπής και τεκμηριωμένη εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.

Η χώρα χρειάζεται να ολοκληρώσει τη νομική και τεχνική προετοιμασία της, να αξιοποιήσει τα δικαιώματα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο, να προχωρήσει στην καθιέρωση της ΑΟΖ και να επιδιώξει ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με σαφές χρονοδιάγραμμα, έχοντας έτοιμη την προοπτική της διεθνούς δικαιοσύνης.

Ο στόχος δεν είναι η αντιπαράθεση, αλλά μια δίκαιη, ειρηνική και βιώσιμη οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, που θα διασφαλίζει τα νόμιμα δικαιώματα της Ελλάδας και θα ενισχύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν πρέπει να περιμένουμε την επόμενη κρίση για να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε. Πρέπει να έχουμε προετοιμαστεί πριν αυτή εκδηλωθεί.

Την ίδια ώρα, έντονη ήταν η δραστηριότητα τουρκικών drone στο βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο, με πτήσεις που εκτείνονται από την περιοχή της Κεσάνης έως την Κάρπαθο. Σύμφωνα με πληροφορίες, τουρκικό UAV, με διακριτικό VATOZ17, πετούσε νότια της Καρπάθου, πραγματοποιώντας επαναλαμβανόμενους κύκλους επιτήρησης στην περιοχή όπου πρόκειται να ποντιστεί το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι πρόκειται για drone τύπου AKINCI ή ANKA, το οποίο απογειώθηκε από τη ναυτική βάση του Ντάλαμαν και εκτελεί αποστολή αποσαφήνισης της εικόνας επιφανείας, με σκοπό την παρακολούθηση της δραστηριότητας στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Το UAV εμφανίζεται να ενεργοποιεί και να απενεργοποιεί κατά διαστήματα τον πομπό εντοπισμού του, με αποτέλεσμα να μην είναι συνεχώς ορατό στα συστήματα παρακολούθησης πτήσεων. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, είναι το τουρκικό drone που επιχειρεί πλησιέστερα στην περιοχή των προγραμματισμένων εργασιών.

Υπενθυμίζεται ότι χθες Παρασκευή η Άγκυρα μέσω του τουρκικού ΥΠΕΞ δήλωσε πως απαιτεί την υποβολή αιτήματος αδειοδότησης των ερευνών προς τις τουρκικές Αρχές για τις έρευνες που θα γίνουν σε περιοχές της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας», σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο δηλαδή.

Στην ανακοίνωσή του τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει:

Έγινε γνωστό ότι πλοίο υπό γαλλική σημαία αποπειράθηκε να πραγματοποιήσει θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες χωρίς άδεια, με σκοπό την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου, εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020. Οι μη εξουσιοδοτημένες αναγγελίες προς ναυτιλλομένους που εκδόθηκαν για τον σκοπό αυτό από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση της Νότιας Κύπρου [ενν. την Κυπριακή Δημοκρατία] ακυρώθηκαν από τη χώρα μας.

Για το τμήμα των δραστηριοτήτων που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει το εν λόγω πλοίο και το οποίο εμπίπτει στα όρια της υφαλοκρηπίδας μας, δεν έχει υποβληθεί στη χώρα μας αίτημα άδειας, σύμφωνα με τους εθιμικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Η αποφασιστικότητά μας να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο είναι απόλυτη και θα συνεχίσουμε να υιοθετούμε στην περιοχή μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό.

Το απόγευμα της Παρασκευής είχε δοθεί μια μικρή «μάχη» μεταξύ των ελληνικών και κυπριακών και αφετέρου των τουρκικών Αρχών με την έκδοση σειράς NAVTEX. Η ελληνική NAVTEX καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή πόντισης του καλωδίου μέχρι και την κυπριακή ΑΟΖ. Στο τμήμα των περιοχών βόρεια της Κρήτης, που περιλαμβάνουν και διεθνή ύδατα, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι έρευνες, ακόμη και μετά το επεισόδιο της Κάσου. Το κύριο τμήμα των ερευνών που απομένει αφορά την περιοχή ανατολικά της Κάσου, μέχρι τα όρια της Κυπριακής ΑΟΖ. Είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτη με τον ομόλογό του της Κυπριακής Δημοκρατίας K. Κόμπο στο πλαίσιο του στενού συντονισμού των δύο χωρών.

λίγη ώρα αργότερα, η Άγκυρα εξέδωσε αντι-NAVTEX με την οποία αμφισβητεί την ελληνική αναγγελία για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο που θα πραγματοποιήσει εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ισχυριζόμενη ότι μέρος της περιοχής βρίσκεται εντός τουρκικής υφαλοκρηπίδας και απαιτώντας τη συγκατάθεσή της για τη διεξαγωγή των ερευνών.

Με την αντι-NAVTEX 1105/26, η Άγκυρα επαναφέρει στο τραπέζι την επιστολή που είχε αποστείλει στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020 (A/74/757), υποστηρίζοντας ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της υφαλοκρηπίδας που έχει μονομερώς δηλώσει.

Το επόμενο βήμα της τουρκικής αμφισβήτησης είναι ακόμη πιο χαρακτηριστικό. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι δεν έχει χορηγήσει άδεια για τις συγκεκριμένες έρευνες, χαρακτηρίζει την ελληνική NAVTEX «μη εξουσιοδοτημένη» και αξιώνει όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της να συντονίζονται με τις τουρκικές αρχές.

Όπως μάλιστα τόνισε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Καλιφόρνιας, Ανταμ Σιφ, το εκλογικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως πλήρη επιβράβευση της αντιπολίτευσης: «Το αποτέλεσμα αντανακλά περισσότερο την αηδία, την απέχθεια και απόρριψη της κυβερνητικής πλατφόρμας». Καταψηφίστηκε ακόμη η διαφθορά αλλά και η εκμετάλλευση της εξουσίας για κάθε είδους αθέμιτο πλουτισμό των κυβερνώντων.

Η παρέμβαση του αντιπροέδρου!

Αυτό που έκανε μεγαλύτερη εντύπωση, ήταν η παρέμβαση του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, που από την αρχή είχε διαφωνήσει, μαζί με  αρχηγούς των ενόπλων δυνάμεων, για τον πόλεμο κατά του Ιράν: «Ο πόλεμος είναι η αιτία της ήττας μας», έγραψε σε ένα μακροσκελές μήνυμα στο X, προσθέτοντας: «Όλοι γνωρίζουν γιατί χάσαμε. Και κάθε ειλικρινής συζήτηση για την πορεία προς τα εμπρός πρέπει τώρα να ξεκινήσει από εκεί».

Να σημειώσουμε ότι ο πόλεμος κατά του Ιράν που προκάλεσε την ενεργειακή κρίση, κυρίως στις χώρες της Δύσης, δεν ήταν αμερικανική επιλογή αλλά αποτέλεσμα της πίεσης του Αμερικανοεβραϊκού λόμπι και των συμφερόντων του Νετανιάχου που διέλυσε το σύνθημα “Πρώτα η Αμερική”. Και αυτό ήταν αντιληπτό στους Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Και τώρα ο αμήχανος Τραμπ άρχισε πάλι τις επαφές με τη Μόσχα για  συμφωνία ειρήνης στην Ουκρανία και έπεται η συμφωνία με την Τεχεράνη. Αλλά καλύτερα να μην βιαζόμαστε για οριστικά συμπεράσματα. Τραμ είναι αυτός!

Και από όλες αυτές τις εξελίξεις απουσιάζει η διαλυμένη Ενωμένη Ευρώπη με ηγέτες όπως ο Μερτς και ο Μακρόν και η Ούρσουλα που θέλουν να συνεχιστεί ο πόλεμος κατά της Ρωσίας τρομοκρατώντας  τους πολίτες τους με ασκήσεις αντιμετώπισης των πρώτων ημερών πολέμου με τη Ρωσία, συγκεντρώνοντας τρόφιμα και φάρμακα για τις πρώτες ανάγκες!  

Το κραχ με αφορμή την τεχνητή νοημοσύνη

Και ξαφνικά, ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές την επόμενη μέρα των αμερικανικών εκλογών είχαν εκρηκτική άνοδο, ξέσπασε μεγάλη αναταραχή. Αρχικά οι επενδυτές εκτιμούσαν ότι η μείωση της πολιτικής ισχύος του Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν, περιορίζοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και δημιουργώντας ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον για την οικονομία και τις αγορές.

Μέσα σε 24 ώρες όμως, η ανάγνωση του εκλογικού αποτελέσματος άλλαξε ριζικά. Οι αγορές άρχισαν να εστιάζουν στις θέσεις Δημοκρατικών πολιτικών που έχουν ταχθεί υπέρ αυστηρότερων περιορισμών στην ανάπτυξη των data centers και κατ’ επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης, ανακόπτοντας το ρεύμα για επενδύσεις σε αυτόν τον κλάδο, όπου πρωταγωνιστούν οι μεγάλες φίρμες της Silicon Valey. Μόνο που ο κύριος ανταγωνιστής σε αυτόν τον τομέα, η Κίνα, δεν αντιμετωπίζει αντίστοιχα προβλήματα, καθώς εκεί η πολιτική εξουσία συμπαγής και έχει τον πλήρη έλεγχο. 

Όσο για την ευρωπαϊκή Βαβέλ, έτσι όπως την έχουν καταντήσει οι μαριονέτες των ελίτ, έχει χαθεί κάθε δυνατότητα να ακολουθήσει το τρένο της τεχνητής νοημοσύνης και όχι μόνο, καθώς ενεργειακά είναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη. 

Μάλιστα ο Λουξεμβούργιος ευρωβουλευτής Φερνάντ Καρτχάιζερ αποκάλυψε στο πρόσφατο σχέδιο ψηφίσματος που έφερε η Κομισιόν αφιερώνονται 168 γραμμές στην Ουκρανία αλλά μόλις 12 στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι πολίτες, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με το αν οι Βρυξέλλες εξισορροπούν τις εξωτερικές δεσμεύσεις με τις εσωτερικές ανησυχίες των ευρωπαϊκών κοινωνών. 

Ο Μητσοτάκης και τα data senters

Όσο για μας, σύμφωνα με αναλύσεις της ot.gr και της tech-mail.gr αυτά τα κέντρα δεδομένων, παρά το τεράστιο κόστος σε ηλεκτρική ενέργεια, νερό και μέγεθος, απασχολούν πολύ λίγο μόνιμο προσωπικό σε σχέση με την επένδυση, καθώς οι εγκαταστάσεις είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένες. Πλην όμως εδώ στην αποικία, η κυβέρνηση Μητσοτάκη μιλάει για θρίαμβο της επιχειρηματικότητας.

Με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία, στην Ελλάδα καταγράφονται 21 λειτουργικά data centers, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος περίπου 44 MW. Στους βασικούς υφιστάμενους operators περιλαμβάνονται η Sparkle, με 4 και συνολική ισχύ 13,7 MW, η Digital Realty, με επίσης 4 και ισχύ 13 MW, η Lancom, με 3 και 4,5 MW, καθώς και η Synapsecom, με 2  και 4 MW.

Πλην όμως, εμείς εκτελούμε τις άνωθεν εξωτερικές διαταγές των μεγάλων δυνάμεων της Δύσης. Όλα τα κέρδη στον Μητσοτάκη και τα κόστη στους αφελείς που θέλουν να αναλάβουν τη διακυβέρνηση της “καμένης γης” που θα παραδώσει ο αρχηγός της φαμίλιας.

Το είχε προβλέψει μια σπουδαία προσωπικότητα όπως ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, πριν από είκοσι χρόνια λέγοντας (στη διάσημη Μεγάλη Σκακιέρα) ότι η μονοκρατορία της Αμερικής θα κρατούσε (περίπου) είκοσι χρόνια-συμπληρώθηκαν πέρυσι, το 2025… Ο Κόσμος είχε γίνει πολύ μεγάλος ώστε να μην μπορεί μια χώρα να τον καβαλήσει. Πόσο μάλλον μια χώρα που δεν βρίσκεται στην ακμή της. Η Κίνα κάτι ξέρει και πηγαίνει αργά, βήμα-βήμα, στην επιβεβαίωσή της ως ένας (αλλά όχι ο μοναδικός) παγκόσμιος παίκτης. Η Ρωσία του Πούτιν είναι καβάλα στο ανοδικό ρεύμα.

Ο νικητής των εκλογών, το Δημοκρατικό κόμμα, αγνώστων λοιπών στοιχείων, επιθυμιών και στόχων, θα κριθεί με τη σειρά του, ήδη από τη στάση του ως αντιπολίτευση. Δεν είναι βέβαιο ότι είναι έτοιμο να ανταποκριθεί σοβαρά και αποτελεσματικά. Η Αμερική δεν έχει λόγους πανηγυρισμών. Οικονομικά δεν πάει καθόλου καλά. Χρωστάει και δεν διακρίνει κανείς πως θα ξεχρεώσει. Η φήμη της, ως φάρος Ελευθερίας και Δημοκρατίας, έχει μαύρες κηλίδες. Και στους πολέμους η “άπτερος Νίκη” πιάνει θέση μακριά από την Αμερική και συνολικά από την Δύση.  

Η Ευρώπη, εντελώς τυφλή, έχει επιλέξει για να συσπειρωθεί, να υποστηρίξει ένα εντελώς αχρείο ζητιάνο, τον Ζελένσκι, διαρκώς με το χέρι απλωμένο, δώσε και δώσε δήθεν ότι αντέχει απέναντι στον Πούτιν που περιμένει  ατάραχος στη γωνία. Η επιλογή της αναπόφευκτης ήττας αποκαλύπτει μια Ευρώπη ανίκανη να παρακολουθήσει το νικηφόρο ιστορικό ρεύμα.

Η Αμερική σε κρίση, Ελλάδα και Ευρώπη στον… κόσμο τους

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες λένε “νικάμε”, στριμώχνουν οικονομικά και εξοργίζουν τον κόσμο που σφίγγει το ζωνάρι του και ούτε καν ο Μητσοτάκης τολμάει να μιλήσει για την σωστή πλευρά της Ιστορίας, έρχονται εκλογές! Και κερδίζουν όχι οι ζήτουλες με το χέρι απλωμένο αλλά εκείνοι που έχοντας πίσω τους τη χώρα τους ικανή κάτι να προσφέρει μπορεί κάτι να πάρουν, ένα μπαξίσι, ένα κουλούρι έστω. Τι προσφέρει η Ελλάδα σήμερα, εκτός από σβέρκο για καρπαζιές; Ακόμα και οι εφοπλιστές, το πιο ζωτικό κομμάτι αυτή τη στιγμή, τι θέλουν και σε τι αποβλέπουν όταν σκέφτονται, σπανίως, τη χώρα και όχι την τσέπη τους;

Η διορατικότητα σ’ αυτό το κρίσιμο τμήμα, δεν φαίνεται να είναι κυρίαρχο γνώρισμα αν κρίνει κανείς από την επιλογή στήριξης στον “κύριο κουτσό άλογο” που βλέπει τα ποσοστά του να λιγοστεύουν τόσο ώστε να τολμάει να μιλάει υποτιμητικά γι’ αυτόν ακόμα και ο απόβλητος Κασιδιάρης; Αυτός πάλι δεν είναι ικανός να παρουσιάσει ούτε μισή ιδέα, μια μισοτελειωμένη πρόταση, για να αντικρούσει τους φανφαρονισμούς των Τούρκων που απειλούν και τους ισχυρισμούς των προκαθήμενων της χώρας ότι ο Ερντογάν τους υπολογίζει. Καλύτερα να μην μιλάει μήπως τον ξεχάσουμε.

Το σκεφτικό είναι η “ουκρανική αυτονομία” και η ΕΕ χρηματοδοτεί άμεσα την εγχώρια ουκρανική βιομηχανία για την παραγωγή drones, πυραύλων αναχαίτισης και πυρομαχικών. Με αυτόν τον τρόπο, το ποσοστό των όπλων που προμηθεύεται το Κίεβο από εγχώρια εργοστάσια έχει ξεπεράσει το 70%. Η κατασκευή όπλων εντός της Ουκρανίας είναι πολύ φθηνότερη από την αγορά τους από τη Δύση, ενώ παρακάμπτονται οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις των ευρωπαϊκών εξαγωγών.

Ευρωπαϊκοί αμυντικοί κολοσσοί παίρνουν τα μεγάλα συμβόλαια. Το υπόλοιπο κομμάτι της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης διοχετεύεται σε μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες της Ευρώπης μέσω συμβολαίων προμήθειας. Οι εταιρείες που κυριαρχούν παρουσιάζονται στο Πίνακα 1:

Πίνακας 1

Οι στόχοι της Κομισιόν

Η στρατηγική αυτή της ΕΕ από τη μία αναβαθμίζει τις υποδομές μέσα στην Ουκρανία για να γίνει αυτόνομη, και από την άλλη χρηματοδοτεί την επέκταση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας (κυρίως σε Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία όπου γίνεται μέρος της παραγωγής).

Το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών χρημάτων για εξοπλισμούς επιστρέφει πλέον κατευθείαν πίσω στις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες εκτός από αυτό που πηγαίνει  στην ίδια την Ουκρανία. Η ΕΕ έχει θέσει σε εφαρμογή τη στρατηγική «Buy European» (Αγοράστε Ευρωπαϊκά), με αποτέλεσμα η εξάρτηση από τις ΗΠΑ για τα συγκεκριμένα κονδύλια να έχει μειωθεί σημαντικά.

Πού πηγαίνουν τα ευρωπαϊκά κονδύλια

Σύμφωνα με αναλύσεις αμυντικών ινστιτούτων (όπως το Ινστιτούτο του Κιέλου) και τα επίσημα στοιχεία των ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων, η κατανομή των χρημάτων που δίνει η ΕΕ για την αγορά/παραγωγή όπλων διαμορφώνεται περίπου ως εξής:

• ~55% – 60% στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις: Τα χρήματα καταλήγουν σε χώρες με ισχυρή αμυντική βιομηχανία. Η Γερμανία (Rheinmetall) εισπράττει τη μερίδα του λέοντος, ακολουθούμενη από τη Γαλλία (KNDS/Nexter, Thales), τη Νορβηγία (Kongsberg, Nammo), τη Σουηδία (Saab) και την Ισπανία.
• ~25% – 30% απευθείας στην Ουκρανία: Πρόκειται για την πιο πρόσφατη και ταχύτερα αναπτυσσόμενη κατηγορία. Μόνο τον Οκτώβριο του 2026, η ΕΕ εκταμίευσε πακέτα δισεκατομμυρίων (π.χ. 1,24 δισ. και 2,86 δισ. ευρώ) που δίνονται απευθείας στο Κίεβο για να αγοράζει όπλα από τις δικές του, εγχώριες βιομηχανίες, οι οποίες πλέον καλύπτουν το 71% των ουκρανικών αναγκών σε drones και ελαφρύ οπλισμό.
• ~10% – 15% στις ΗΠΑ: Η ΕΕ χρησιμοποιεί τα δικά της χρήματα για αμερικανικά όπλα μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν η Ουκρανία χρειάζεται επειγόντως συστήματα που δεν παράγονται σε επαρκείς ποσότητες στην Ευρώπη, όπως οι πύραυλοι για τα συστήματα αεράμυνας Patriot.

Γιατί οι ΗΠΑ παίρνουν “τόσο λίγα”;

Οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια για τον πόλεμο, όλα προερχόμενα  από τον αμερικανικό προϋπολογισμό (το Κογκρέσο). Περίπου 60%-70% των αμερικανικών κονδυλίων δαπανάται στις αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες  εντός των ΗΠΑ προκειμένου  να αναπληρωθούν  τα είδη των οπλικών συστημάτων που καταναλώθηκαν και συνεχίζουν να καταναλώνονται.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των νέων κανονισμών της (όπως το πρόγραμμα EDIP / ReArm Europe), απαγορεύει ή περιορίζει αυστηρά τη διοχέτευση κοινοτικών πόρων σε βιομηχανίες εκτός ΕΕ. Οι Βρυξέλλες χρησιμοποιούν τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας ως «μοχλό» για να αναστήσουν την ευρωπαϊκή στρατιωτική βιομηχανία, η οποία είχε ατονήσει μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Έτσι, τα 90 δισ. ευρώ της διετίας 2026-2027 λειτουργούν ουσιαστικά ως μια τεράστια κρατική επιδότηση για τις ευρωπαϊκές και ουκρανικές εταιρείες όπλων.

Προφανώς και το νέο κονδύλι των 70 δισ. ευρώ που ζητά ο Ζελένσκι για το 2027  και ακόμη δεν έχει εγκριθεί θα χρησιμοποιηθεί κατά τον ίδιο τρόπο. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι η ηγεσία της ΕΕ βρίσκεται σε διατεταγμένη υπηρεσία εξυπηρέτησης  των πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων, πρωτίστως της Γερμανίας και στη συνέχεια των υπολοίπων χωρών της Ένωσης που παράγουν όπλα. Επομένως όσο διαρκεί ο πόλεμος η κατανάλωση όπλων θα συνεχίζεται και οι αμυντικές βιομηχανίες θα μπορούν να παράγουν μη αναπαραγωγικά αγαθά.

Οι υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν στις χορηγήσεις προς την Ουκρανία, όπως η Ελλάδα περιμένουν μήπως λάβουν κάποιο ψίχουλο για την αμυντική τους βιομηχανία.

Στην άλλη υπόθεση, ο 44χρονος Αλβανός που συνελήφθη χθες να κυκλοφορεί με πλαστά στοιχεία στην οδό Πατησίων στην Αθήνα και διαπιστώθηκε ότι ήταν εκείνος που είχε σκοτώσει με τσεκούρι προ εξαετίας στο Λουτράκι την πρώην φίλη του ουκρανικής υπηκοότητας και τον Έλληνα, φαρμακοποιό σύντροφό της, φέρεται να ομολόγησε και μια διπλή δολοφονία στην Αλβανία. Για το διπλό φόνο στο Λουτράκι, καταδικάσθηκε ερήμην σε δις ισόβια και μέχρι προχθές αναζητείτο.

Ομολόγησε ότι είχε διαπράξει άλλους δύο φόνους στην Αλβανία το 2002 και ότι διέφυγε στην Ελλάδα για να γλιτώσει τη φυλακή. Στην Αλβανία, εν τω μεταξύ, ήταν καταζητούμενος με Ερυθρά Αγγελία, μέσω Interpol για απόπειρα ληστείας κατά συναυτουργία, αλλά και για ανθρωποκτονία για την οποία και εκεί είχε καταδικαστεί ερήμην σε 22 χρόνια φυλακή. Δεν ξέρουμε αν η καταδίκη ήταν για τους φόνους που ομολόγησε σήμερα στην ελληνική αστυνομια.

Σύμφωνα με την αστυνομία, ο 44χρονος, είναι σκληρός κακοποιός, που αναλαμβάνει πληρωμένα συμβόλαια. Ήδη, πέραν των όσων ομολόγησε, ερευνάται η συμμετοχή του σε δολοφονίες που έχουν τα χαρακτηριστικά «συμβολαίου θανάτου».

Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν από την αστυνομία, σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο διαμέρισμα που διέμενε, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν ένα πιστόλι, δύο πλήρως λειτουργικές χειροβομβίδες, χειροπέδες, πλαστή άδεια διαμονής. Συνεληφθη και η 40χρονη αλλοδαπή φίλη του, η οποία κατηγορείται για υπόθαλψη εγκληματία καθώς.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη τα αίτια της βλάβης που είχε ως αποτέλεσμα σημαντική διαρροή αερίου, αλλά οι πρώτες πληροφορίες αναφέρουν ότι τον έσπασε κατά λάθος συνεργείο που έκανε άλλα έργα στο οδόστρωμα. Άρχισαν άμεσα εργασίες αποκατάστασης της βλάβης, γιατί ο μεγάλος κίνδυνος είναι της πρόκλησης έκρηξης. Παράλληλα διενεργείται προανάκριση για να διαπιστωθούν τα αίτια της θραύσης των σωληνώσεων.

Σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές, στο επίκεντρο βρέθηκαν οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από το Κυπριακό και ατύπως οι ποντίσεις καλωδίων, αλλά και η επικειμενη συνάντηση (στις 9 Νοεμβρίου) του Έρχουρμαν με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη και της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, Μαρία Άντζελα Ολγκίν.

Αυτές οι συνομιλίες θα είχαν θεωρητικά στόχο τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για το άνοιγμα τεσσάρων νέων σημείων διέλευσης και την επέκταση των επιχειρήσεων απομάκρυνσης ναρκοπεδίων.

Μετά το τέλος της επίσκεψής του, ο Τούρκος ΥΠΕΞ έκανε ανάρτηση στο Χ (πρώην Twitter), στην οποία αναφέρει ότι «η Τουρκία θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τα δικαιώματα και τα συμφέροντα του τουρκοκυπριακού λαού σε κάθε πλατφόρμα και να ενισχύει την αλληλεγγύη της προς την ΤΔΒΚ σε όλους τους τομείς».

Το κυπριακό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε με ανακοίνωσή του την παράνομη επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών στις περιοχές που βρίσκονται υπό τουρκική κατοχή.

«Η επίσκεψη αυτή αποτελεί μια ακόμη πρόκληση, που προστίθεται στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία. Σε μία περίοδο αυξημένης διπλωματικής δραστηριότητας, η Τουρκία επιβεβαιώνει την πλήρη περιφρόνηση των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του Διεθνούς Δικαίου», αναφέρει η ανακοίνωση του κυπριακού ΥΠΕΞ.

Πέθανε στο σπίτι του στην Ουάσινγκτον το βράδυ της Πέμπτης (05.11.2026). Είχε εκλεγεί αρχικά κυβερνήτης (δύο φορές) στη Δυτική Βιρτζίνια και στη συνέχεια πέρασε 30 χρόνια ως γερουσιαστής των ΗΠΑ.

Ήταν δισέγγονος του μεγιστάνα του πετρελαίου Τζον Ντ. Ροκφέλερ και απόγονος μίας οικογένειας που δημιούργησε μία πολιτική δυναστεία, στην οποία συμπεριλαμβανόταν και ο θείος του, ο κυβερνήτης της Νέας Υόρκης Νέλσον Ροκφέλερ. Ο προπάππους του, ο ιδρυτής της Standard Oil Co. Τζον Ροκφέλερ, πέθανε έναν μήνα πριν από τη γέννηση του Ροκφέλερ. Οι θείοι του, ο Γουίνθροπ (Αρκάνσας) και ο Νέλσον (Νέα Υόρκη), ήταν κυβερνήτες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ένας άλλος θείος του, ο Ντέιβιντ Ροκφέλερ, διηύθυνε την Chase Manhattan Bank.

Ο Τζον Ντ. «Τζέι» Ροκφέλερ IV, κατά τη διάρκεια τριών δεκαετιών στη Γερουσία των ΗΠΑ αγωνίστηκε για την επέκταση της υγειονομικής περίθαλψης στους φτωχούς και επέκρινε (εκ των υστέρων) σφοδρά τον τρόπο με τον οποίο ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους χειρίστηκε τον πόλεμο στο Ιράκ.

Το 2002, ο Ροκφέλερ ψήφισε υπέρ του πολέμου εναντιον του Ιράκ και αργότερ εξέφρασε τη λύπη του για εκείνη την ψήφο και, ως πρόεδρος της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας, κατηγόρησε τον Μπους ότι οδήγησε τη χώρα σε πόλεμο με βάση «ψευδείς προϋποθέσεις».

Πριν από την εισβολή στο Ιράκ, η κυβέρνηση Μπους δικαιολόγησε τον πόλεμο επικαλούμενη πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών που υποδείκνυαν ότι το Ιράκ διέθετε οπλοστάσιο όπλων μαζικής καταστροφής και χημικά όπλα – τα οποία στην πραγματικότητα δεν υπήρχαν – καθώς και φερόμενους δεσμούς μεταξύ ιρακινών ηγετών και του δικτύου της Αλ Κάιντα, που ήταν υπεύθυνο για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ.

«Αν ήξερα τότε ό,τι ξέρω τώρα, θα είχα ψηφίσει εναντίον», δήλωσε ο Ροκφέλερ “κατόπιν εορτής”.

Δωροδοκίες, παρατυπίες και καταχρήσεις αποκαλύπτονται μία προς μία. Υπάρχει, βέβαια, μια πραγματικότητα. Ποια είναι αυτή; Βλέπετε ανθρώπους που δεν θα περιμένατε ποτέ να εμπλέκονται σε τέτοιες υποθέσεις. Η Δικαιοσύνη τούς εντοπίζει και προχωρά στις απαραίτητες ενέργειες.

Όπως γνωρίζετε, έχω αναθέσει σχετική εντολή στο Συμβούλιο Κρατικού Ελέγχου (DDK). Και εκείνο διεξάγει τη δική του έρευνα. Το πόρισμα που θα προκύψει θα έχει επίσης εξαιρετικά μεγάλη σημασία».

Τι παραδέχθηκαν ο Γκιουρλέκ και ο Ερντογάν

Στις δηλώσεις του στις 3 Νοεμβρίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ είχε αναγνωρίσει ορισμένα στοιχεία που μέχρι τότε δεν είχαν παραδεχθεί δημόσια κυβερνητικοί αξιωματούχοι και στελέχη του AKP. Αρχικά, η κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων είχε υποβαθμιστεί και παρουσιαστεί ως μια περιορισμένη υπόθεση. Είχε επιχειρηθεί να δοθεί η εντύπωση ότι επρόκειτο για τη δράση μερικών απατεώνων που παρασύρθηκαν από τον πειρασμό, για ένα μεμονωμένο δικαστικό περιστατικό που δεν αφορούσε ούτε την οικονομία ούτε το χρηματιστήριο, αλλά μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Ωστόσο, ο Γκιουρλέκ παραδέχθηκε ότι: Πρόκειται για μια οργανωμένη και ευρείας έκτασης εγκληματική οργάνωση, η οποία έχει διεισδύσει στα ανώτερα κλιμάκια της γραφειοκρατίας και στους ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους. Υπάρχει μια δομή που επιδιώκει να θέσει υπό τον έλεγχό της τις χρηματοπιστωτικές αγορές της χώρας, διαθέτει εσωτερική υποστήριξη και έχει τέτοια έκταση, ώστε να έχει θέσει σε κατάσταση συναγερμού το σύνολο των κρατικών θεσμών. Η υπόθεση έχει προκαλέσει ζημιά στην οικονομία.

Αμέσως μετά, ο υπουργός Δικαιοσύνης αισθάνθηκε την ανάγκη να συμπληρώσει τις δηλώσεις του, υπογραμμίζοντας ότι «η εντολή του προέδρου μας είναι σαφής». «Κανείς δεν πρέπει να πιστεύει ότι το αξίωμα που κατέχει, οι σχέσεις που έχει αναπτύξει ή η ισχύς στην οποία στηρίζεται μπορούν να τον προστατεύσουν από τον νόμο», τόνισε.

Δύο ημέρες αργότερα, στις 5 Νοεμβρίου, ο ίδιος ο Ερντογάν αναφέρθηκε για πρώτη φορά με σαφήνεια στο ενδεχόμενο εμπλοκής προσώπων από το δικό του περιβάλλον στην εγκληματική αυτή δραστηριότητα. Η φράση του «άνθρωποι που δεν θα περιμένατε ποτέ έχουν εμπλακεί σε αυτές τις υποθέσεις» είναι ενδεικτική.

Ποιοι είναι οι «άνθρωποι που δεν θα περιμέναμε»;

Πριν ακόμη δημοσιοποιηθούν οι δηλώσεις του Ερντογάν, έγινε γνωστό, στις 4 Νοεμβρίου, έπειτα από αποκαλύψεις του Yeni Parti, ότι επρόκειτο να κληθούν για δεύτερη φορά να καταθέσουν η πρώην υπουργός και πρώην αντιπρόεδρος του AKP, Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, ο σύζυγός της Ιλιάς Καγιά, καθώς και ο πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς (SPK), Ομέρ Γκιουνέλ, ο οποίος έχει ήδη απομακρυνθεί από τη θέση του.

Αυτό σημαίνει ότι υπήρχαν ερωτήματα τα οποία δεν τους είχαν τεθεί κατά την πρώτη κατάθεσή τους και τα οποία οι αρχές επρόκειτο τώρα να εξετάσουν. Δεν πραγματοποιήθηκαν έφοδοι στα σπίτια τους τις πρώτες πρωινές ώρες, ωστόσο αυτή τη φορά δεν μεταφέρθηκαν κρυφά στο δικαστικό μέγαρο. Οι κάμερες τούς περίμεναν. Ισχύει ότι η Σαγιάν Καγιά ανήκει στην κατηγορία των «ανθρώπων που δεν θα περιμέναμε ποτέ», στην οποία αναφέρθηκε ο Ερντογάν.

Ο Τούρκος πρόεδρος την εμπιστεύτηκε, διορίζοντάς την αρχικά υπουργό και στη συνέχεια αντιπρόεδρο του AKP. Όταν ξέσπασε η κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων, ο Ερντογάν βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Η Σαγιάν Καγιά συμμετείχε στην επίσημη τουρκική αντιπροσωπεία, έστω και ως μέλος της ομάδας που συνόδευε την Εμινέ Ερντογάν.

Στην ίδια αντιπροσωπεία βρισκόταν, για παράδειγμα, και ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, ο οποίος είχε δηλώσει ότι θα προχωρήσει «όπου κι αν οδηγήσει η υπόθεση». Μήπως, άραγε, ανάμεσα στα πρόσωπα που ο Ερντογάν κατατάσσει στους «ανθρώπους που δεν θα περιμέναμε ποτέ» βρίσκονται και άλλα στελέχη τα οποία είχε συμπεριλάβει στην αντιπροσωπεία του κατά τις πρόσφατες επαφές του στη Νέα Υόρκη;

Πράγματι, η έρευνα θα φτάσει όπου κι αν οδηγεί και όποιον κι αν αφορά;

Από τις δηλώσεις του Ερντογάν προκύπτει ότι η έρευνα του Συμβουλίου Κρατικού Ελέγχου (DDK) δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Όταν ο πρόεδρος ανέθεσε στο DDK να διερευνήσει την κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων, ο επικεφαλής του, Σαλίχ Τανούρκαλου, παραιτήθηκε από το διοικητικό συμβούλιο του Χρηματιστηρίου Κωνσταντινούπολης (Borsa İstanbul). Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του χρηματιστηρίου είναι η Ερίσαχ Αριτζάν, η οποία κατέχει παράλληλα τη θέση της αντιπροέδρου του Τουρκικού Ταμείου Πλούτου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι επικεφαλής του DDK την περίοδο 2015-2024 ήταν ο Γιουνούς Αρίντζι. Ο τελευταίος κλήθηκε να δώσει εξηγήσεις στο πλαίσιο της έρευνας για την κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων και, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση του γενικού διευθυντή της Takasbank. Στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος υπό δικαστικούς περιοριστικούς όρους.

Πράγματι, η υπόθεση θυμίζει έναν κόμπο που όσο προσπαθεί κανείς να τον λύσει τόσο περισσότερο περιπλέκεται. Κάποια στιγμή, όμως, χρειάζεται κάποιος να τον κόψει με το σπαθί του, όπως έκανε ο Μέγας Αλέξανδρος με τον Γόρδιο Δεσμό. Μένει να φανεί αν η τελευταία παρέμβαση του Ερντογάν θα αποτελέσει αυτό το αποφασιστικό χτύπημα.