Την ίδια περίοδο, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριζε ότι οι εργασίες στην Κάσο είχαν ολοκληρωθεί και ότι αποτράπηκε μια ελληνοτουρκική κρίση, χωρίς ελληνική υποχώρηση. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, από την άλλη, αντιμετώπιζε επανειλημμένα ανάλογες ανησυχίες ως υπερβολικές. «Κατ’ επάγγελμα ανησυχούντες», «υπερπατριώτες του καναπέ» και άλλοι ανάλογοι χαρακτηρισμοί μπήκαν στην πολιτική αντιπαράθεση.

Τώρα όμως ένας βουλευτής της ίδιας της ΝΔ, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και πρώην υφυπουργός, έρχεται ουσιαστικά να πει ότι στην Κάσο υποχωρήσαμε δύο φορές. Και δεν το είπε μόνο μία φορά. Μετά τη δημόσια αντίδραση του κυβερνητικού εκπροσώπου, ο οποίος επέμεινε ότι καμία υποχώρηση δεν υπήρξε ο Συρίγος επανήλθε. Δήλωσε ότι εμμένει στην άποψή του και ότι δεν παίρνει πίσω τον χαρακτηρισμό περί υποχώρησης.

Ταυτόχρονα, όμως, διευκρίνισε ότι θεωρεί πως η ελληνική πλευρά όφειλε τότε να αξιολογήσει την αλλαγή της τουρκικής στάσης και εκτίμησε ότι πλέον το καλώδιο θα προχωρήσει μέσα στις αμέσως επόμενες εβδομάδες. Και έτσι το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον: Γιατί τώρα, κ. Συρίγο;

Γιατί τώρα;

Η Κάσος δεν συνέβη χθες. Γιατί λοιπόν αυτή η δημόσια παραδοχή γίνεται τώρα και όχι τότε; Και γιατί ο Συρίγος επιλέγει να επιμείνει σε αυτήν ακόμη και μετά τη διαφορετική δημόσια θέση της κυβέρνησης; Διότι στην πολιτική δεν μετρούν μόνο οι δηλώσεις. Μετρά και ο πολιτικός χρόνος.

Βρισκόμαστε πλέον σε παρατεταμένη προεκλογική περίοδο. Υπάρχει δυσαρέσκεια για τους χειρισμούς στα εθνικά θέματα. Υπάρχει επίσης δημόσια συζήτηση για ενδεχόμενη πολιτική κίνηση του Αντώνη Σαμαρά, η οποία εκ των πραγμάτων επηρεάζει τη συζήτηση στο παραδοσιακό κεντροδεξιό ακροατήριο της ΝΔ.

Ο κ. Συρίγος διαφοροποιείται εγκαίρως από μια πολιτική της οποίας πλέον διακρίνει το κόστος; Στέλνει μήνυμα στο εσωτερικό της ΝΔ; Όμως, έστω και έτσι, κάλλιο αργά παρά ποτέ, γιατί ειπώθηκε το προφανές. Επιπλέον, έχουμε κάθε δικαίωμα – και ειδικά εμείς οι Δωδεκανήσιοι – να μάθουμε τι ακριβώς συνέβη στην Κάσο και τι σχεδιάζεται να συμβεί από εδώ και πέρα.

Η κυβέρνηση οφείλει επίσης να εξηγήσει αυτή την προφανή αντίφαση: Γιατί αυτό που ο κ. Συρίγος εξακολουθεί σήμερα να χαρακτηρίζει δύο ελληνικές υποχωρήσεις, η ίδια επιμένει ότι δεν αποτέλεσε καμία υποχώρηση. Και εφόσον κυβέρνηση και Συρίγος συμφωνούν τουλάχιστον ότι τώρα το καλώδιο πρόκειται να προχωρήσει, αυτό πρέπει να γίνει χωρίς εκπτώσεις στα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας υπέρ της Τουρκίας.

Ποιον ευνόησαν τα «ήρεμα νερά»;

Πέρα όμως από την Κάσο και τη χρονική στιγμή της δήλωσης Συρίγου, υπάρχει το ευρύτερο ερώτημα: Ποιον ευνόησε η πολιτική των «Ήρεμων Νερών»; Στο διάστημα αυτό η Τουρκία δεν εγκατέλειψε τις αναθεωρητικές της θέσεις αλλά τις ενίσχυσε. Το casus belli και το τουρκολιβυκό μνημόνιο παρέμειναν, ενώ συνεχίστηκαν η προβολή της “Γαλάζιας Πατρίδας”, οι τουρκικές θέσεις και συντεταγμένες στον ΟΗΕ, οι NAVTEX, οι αμφισβητήσεις ελληνικών αρμοδιοτήτων και οι σχεδιασμοί για θαλάσσια πάρκα.

Στο ίδιο πολιτικό πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για τη δραστηριότητα τουρκικών αλιευτικών κοντά σε ελληνικά νησιά, εντός εθνικών χωρικών υδάτων. Η κυβέρνηση διαρκώς επιμένει ότι καμία μονομερής τουρκική πράξη δεν δημιουργεί από μόνη της νόμιμο δικαίωμα. Υπάρχει όμως μια αλληλουχία που αξίζει σοβαρή πολιτική εξέταση μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών:

• Πρώτον, η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει, να χαρτογραφεί και να θεσμοποιεί τις αξιώσεις της, ενώ στην Κάσο προέβαλε τις θέσεις της και στο πεδίο.
• Δεύτερον, η Ελλάδα εμφανίζεται, σε κρίσιμες περιπτώσεις, να αυτοπεριορίζει τις ενέργειές της ή να μην εξαντλεί όλα τα διαθέσιμα πολιτικά, νομικά, ευρωπαϊκά και διπλωματικά εργαλεία.
• Αυτή ακριβώς η ασυμμετρία γεννά το κεντρικό πολιτικό ερώτημα: Τι απέδωσε τελικά η πολιτική των “ήρεμων νερών” και ποιον ευνόησε περισσότερο στην πράξη;

Η επίσκεψη Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο

Μέσα ακριβώς σε αυτή την πολιτική συγκυρία, ο πρωθυπουργός επισκέπτεται το Καστελλόριζο και εξαγγέλλει μέτρα για τη στήριξη των κατοίκων, την εγκατάσταση οικογενειών και την ενίσχυση της κρατικής παρουσίας. Σωστά κάνει και τα μέτρα αυτά πρέπει να επικροτηθούν. Το Καστελλόριζο χρειάζεται πληθυσμό, υποδομές, οικονομική δραστηριότητα και ισχυρή κρατική παρουσία.

Αλλά γιατί τώρα; Γιατί, έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης και μετά την Κάσο, η ακριτική Ελλάδα επανέρχεται τόσο έντονα στο κυβερνητικό αφήγημα; Είναι ανεξάρτητη αυτή η επικοινωνιακή στροφή από τις επερχόμενες εκλογές, τη δυσαρέσκεια για τους χειρισμούς στα εθνικά και τη δημόσια συζήτηση για πιθανή πολιτική κίνηση Σαμαρά;

Τα σωστά μέτρα παραμένουν σωστά. Η στήριξη, όμως, του Καστελλορίζου πρέπει να αποτελεί μέρος μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής και όχι επικοινωνιακό αντίβαρο στις αρνητικές εντυπώσεις από όσα συμβαίνουν στη θάλασσα γύρω του.
Η ίδια λογική ισχύει και για τους εξοπλισμούς. Τα σωστά εξοπλιστικά προγράμματα και η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ είναι θετικά και αναγκαία.

Δεν αποτελούν όμως συμψηφισμό για τα προβλήματα αυτής της πολιτικής. Δύο Rafale δεν ακυρώνουν δύο υποχωρήσεις στην Κάσο και μία Belharra δεν θεραπεύει την απροθυμία άσκησης νόμιμων δικαιωμάτων. Εξοπλισμοί, συμμαχίες, διπλωματία, διεθνές δίκαιο και παρουσία στο πεδίο αποκτούν πραγματική αξία όταν υπηρετούν την ίδια εθνική στρατηγική.

Τα αποκαλυπτικά δημοσιεύματα για το καλώδιο

Και εδώ ο κύκλος κλείνει και μας επιστρέφει στην Κάσο και στην ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου. Σε πρόσφατη αποκάλυψη της “Καθημερινής” και της “Εστίας” γίνεται λόγος για ένα communiqué, ένα έγγραφο ενημέρωσης προς τις ενδιαφερόμενες παράκτιες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Τουρκία. Ας μην κρυβόμαστε πίσω από τα γαλλικά. Δεν έχει σημασία πώς βαφτίζεται το χαρτί. Σημασία έχει τι ακριβώς γράφει, ποια είναι η νομική του λειτουργία και τι περιθώριο ερμηνείας αφήνει στην άλλη πλευρά.

Εφόσον η απαιτούμενη ναυτιλιακή ενημέρωση μπορεί να πραγματοποιηθεί με τις προβλεπόμενες διαδικασίες, γιατί χρειάζεται επιπλέον έγγραφο προς την Τουρκία; Για ποιες ακριβώς περιοχές; Δηλώνεται ρητά ότι πρόκειται αποκλειστικά για ενημέρωση και όχι για αίτημα άδειας ή συναίνεσης; Αποκλείεται οποιαδήποτε αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας; Διαφυλάσσονται πλήρως οι ελληνικές και κυπριακές θέσεις; Αυτά πρέπει να απαντηθούν καθαρά και δημόσια.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της κριτικής. Το πρόβλημα δεν είναι η ηρεμία. Καμία ελληνική κυβέρνηση δεν επιδιώκει ένταση ή πόλεμο. Το πολιτικό ερώτημα είναι εάν δημιουργείται μια ασυμμετρία, κατά την οποία η Τουρκία χρησιμοποιεί τον χρόνο για να καταγράφει και να προβάλλει τις αξιώσεις της, ενώ η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει στον λαό τον δικό της αυτοπεριορισμό ως επιτυχία αποκλιμάκωσης.
Και αν αυτή η ασυμμετρία συνεχιστεί, κάπου εδώ έρχεται ο λογαριασμός. Όπως, κατά τον κ. Συρίγο, συνέβη δύο φορές στην Κάσο.

Οι επόμενοι κυβερνώντες μπορεί να παραλάβουν, μαζί με πανάκριβα μέσα αποτροπής – Rafale, Belharra και τη νέα αντιαεροπορική αρχιτεκτονική – μια δυσμενέστερη πραγματικότητα: Τουρκικές διεκδικήσεις που στο μεταξύ θα έχει επιχειρηθεί να αποτυπωθούν σε χάρτες, NAVTEX, συντεταγμένες, επίσημα κείμενα και πρακτικές στο πεδίο. Δεν θα έχουν αποκτήσει νομιμότητα επειδή επαναλήφθηκαν. Θα αποτελούν, όμως, τετελεσμένα στο πεδίο και ένα δυσκολότερο πολιτικό και διπλωματικό πρόβλημα για εκείνους που θα κληθούν να το αντιμετωπίσουν.

Επίσης, κανείς δεν εγγυάται ότι, στο διάστημα που εμείς εξοπλιζόμαστε, δεν προσπαθεί και η Τουρκία αντίστοιχα να ενισχυθεί με δικά της μέσα. Δικαίως, λοιπόν, αιωρείται ένα καίριο πολιτικό ερώτημα, στο οποίο η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει πειστικά, με πράξεις. Ασκείται εθνική πολιτική για να υπερασπιζόμαστε εγκαίρως τα δικαιώματα της χώρας ή για να μη «σκάσει η στραβή» στη δική μας θητεία και να μεταφερθεί ο λογαριασμός στους επόμενους;

Διότι οι κυβερνώντες αλλάζουν και μπορούν να ρίχνουν το μπαλάκι των ευθυνών και τον λογαριασμό στους προηγούμενους ή στους επόμενους. Αντίθετα, ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι ο απανταχού Ελληνισμός – εκτός συνόρων, στην Βόρειο Ήπειρο, στη Μικρά Ασία, στον Πόντο, στην Κύπρο και την Κωνσταντινούπολη, αλλά και εντός, στα σύνορα, στα νησιά και, τον τελευταίο καιρό, ιδιαίτερα στα Δωδεκάνησα (Κάσος-Καστελλόριζο) – πληρώνει πάντα τον λογαριασμό…

* Ο Σάββας Πεταλάς είναι πτυχιούχος Περιβαλλοντολόγος. εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας – μελετητής. Έχει συνεργαστεί στο παρελθόν ως ειδικός επιστημονικός σύμβουλος με φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ έχει διατελέσει Διοικητής και Πρόεδρος των Προνοιακών Ιδρυμάτων της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Παράλληλα είναι πρόεδρος στην γυναικεία ομάδα β εθνικής Ποδοσφαίρου Α.Σ.Τ.Ι. ΡΟΔΟΥ. Ialisou Ladies

Ο Οδικός Χάρτης χαρακτηρίζεται από την τουρκική πλευρά ως σημαντικό βήμα για την περαιτέρω ανάπτυξη της αμυντικής συνεργασίας και την ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου. Στόχος είναι οι θετικές δηλώσεις που έχουν ανταλλάξει το τελευταίο διάστημα οι ηγεσίες των δύο χωρών να αποκτήσουν πιο συγκεκριμένο και θεσμικό περιεχόμενο στον αμυντικό τομέα. Ωστόσο, η νέα συμφωνία με την Τουρκία δεν είναι αντίστοιχη των αμυντικών δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Γαλλία έναντι της Ελλάδας ούτε του πλαισίου που έχει διαμορφώσει με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η Γαλλία και η Ελλάδα διαθέτουν ειδική αμυντική σχέση, η οποία περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, καθώς και εκτεταμένη στρατιωτική και αμυντική-βιομηχανική συνεργασία, με επίκεντρο μεταξύ άλλων τα Rafale, τις φρεγάτες FDI και τις κοινές ασκήσεις.

Με την Κυπριακή Δημοκρατία, το Παρίσι έχει διαμορφώσει ξεχωριστό στρατιωτικό-νομικό πλαίσιο, μέσω της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας και Status of Forces Agreement (SOFA), που αφορά την παρουσία και τις δραστηριότητες των γαλλικών και κυπριακών ενόπλων δυνάμεων.

Ο γαλλοτουρκικός Οδικός Χάρτης είναι πιο περιορισμένος ως προς το περιεχόμενό του. Η επίσημη τουρκική ανακοίνωση αναφέρεται σε στρατηγικό διάλογο, τακτικές επαφές και ανάπτυξη της συνεργασίας. Δεν ανακοινώθηκε ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, συμφωνία για στρατιωτικές βάσεις ή καθεστώς δυνάμεων, ούτε συγκεκριμένο εξοπλιστικό ή επιχειρησιακό πρόγραμμα. Έτσι, το Παρίσι δημιουργεί έναν τρίτο αμυντικό δίαυλο στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να μεταβάλλει τις υφιστάμενες δεσμεύσεις του απέναντι στην Αθήνα και τη Λευκωσία.

Γαλλία: Τρεις διαφορετικοί αμυντικοί δίαυλοι 

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν, ενώ η Άγκυρα εξακολουθεί να αμφισβητεί ελληνικές και ελληνοκυπριακές θέσεις σε ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, εναέριου χώρου και της ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην περιοχή. Κατά συνέπεια, η Γαλλία βρίσκεται πλέον να λειτουργεί με τρεις διαφορετικούς μηχανισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο:

• Ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής με την Ελλάδα – στρατιωτικό-νομικό πλαίσιο με την Κυπριακή Δημοκρατία και
• Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας με την Τουρκία.

Για την Άγκυρα, η συμφωνία σηματοδοτεί την απόκτηση ενός επίσημου αμυντικού διαύλου με μια μεγάλη ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη, η οποία ταυτόχρονα διατηρεί στενές στρατηγικές σχέσεις με Ελλάδα και Κύπρο. Για το Παρίσι, η εξέλιξη επιτρέπει την ανάπτυξη τακτικών στρατιωτικών επαφών με την Τουρκία χωρίς να απαιτείται αναθεώρηση των υφιστάμενων συμφωνιών του με Αθήνα και Λευκωσία.

Το πραγματικό περιεχόμενο της νέας σχέσης θα κριθεί από το επόμενο στάδιο: Εάν ο Οδικός Χάρτης οδηγήσει σε συγκεκριμένες ομάδες εργασίας, κοινές ασκήσεις, εξοπλιστικά προγράμματα ή επιχειρησιακές συμφωνίες. Μέχρι στιγμής, κανένα από αυτά δεν έχει ανακοινωθεί.

Ο ίδιος ο Μερτς δήλωσε αργότερα στους δημοσιογράφους ότι άκουσε τη σειρήνα της αεράμυνας τρεις φορές, αλλά «χάρη στα μέτρα προστασίας της γερμανικής πρεσβείας και της ουκρανικής κυβέρνησης, δεν χρειάστηκε να καταφύγει σε υπόγειο καταφύγιο».

Η γέφυρα αυτή ειχε πληγεί και προχθές και είχε υποστεί σημαντικές ζημίες, αλλά επλήγη εκ νέου σκόπιμα, με τον ρωσικό στρατό να αναφέρει ότι «επλήγη επειδή χρησιμοποιείται για μεταφορά πολεμικών εφοδίων» αλλά και «επειδή ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι απειλεί τη Ρωσία με πλήγματα σε πολιτικές εγκαταστάσεις αμάχων και σε ζωτικές υποδομές ενέργειας». Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, «τα πλήγματα θα ενταθούν εξαιτίας των ενεργειών της κυβέρνησης Ζελένσκι και οι πολίτες ας αναζητήσουν τις ευθύνες στον πρόεδρο τους».

Υπενθυμίζεται ότι οι έξι γέφυρες έχουν στοχοποιηθεί με συστηματικά πλήγματα εδώ και τέσσερις μέρες -πλήγματα που έχουν κόψει στα δυο την ουκρανική πρωτεύουσα, καθώς αυτή είναι οικοδομημένη στην δυτική και ανατολική όχθη του Δνείπερου. Οι Ρώσοι χθες ειχαν επαναλάβει επισης την προειδοποίηση ότι κινδυνεύουν και οι ξένοι υπήκοοι ή και  διπλωμάτες που βρίσκονται στο Κίεβο «με δική τους ευθύνη, υποτιμώντας τον κίνδυνο».

Ζελένσκι: Ο Τραμπ θέλει τριμερή 

Τη διεξαγωγή νέας τριμερούς συνάντησης ανάμεσα σε Ουκρανία, Ρωσία και ΗΠΑ πρότεινε η Ουάσινγκτον, με τον Ζελένσκι να υποστηρίζει πως ο Αμερικανός ομόλογός του, Ντόναλντ Τραμπ, επιθυμεί οι διπλωματικές επαφές να διεξαχθούν έως το τέλος Οκτωβρίου. «Χθες μίλησα με τη διαπραγματευτική ομάδα, την αμερικανική ομάδα. Η αμερικανική πλευρά βρίσκεται σήμερα σε επαφή με την Ουκρανία και τη Ρωσία και προτείνει να πραγματοποιηθεί, με κάποιον τρόπο, έως το τέλος Οκτωβρίου μία συνάντηση σε τεχνικό επίπεδο, σε τριμερή μορφή», δήλωσε ο Ζελένσκι κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου στο Κίεβο με τον Γερμανό καγκελάριο.

Ο Ουκρανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι το Κίεβο έχει ήδη εκφράσει τη θετική του στάση απέναντι στην αμερικανική πρωτοβουλία και είναι έτοιμο να συμμετάσχει στις συνομιλίες. Όπως ανέφερε, η Ουκρανία είναι ανοιχτή στην επιλογή του τόπου διεξαγωγής που θα προτείνει η Ουάσινγκτον, είτε πρόκειται για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, είτε για οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η Ουάσινγκτον έχει ήδη διαβιβάσει ή πρόκειται να διαβιβάσει αντίστοιχη πρόταση και στη ρωσική πλευρά, με το Κίεβο να αναμένει, πλέον, την απάντηση της Μόσχας. «Γνωρίζω ότι θα το προτείνουν και στη ρωσική πλευρά, αν δεν το έχουν κάνει ήδη. Δεν γνωρίζω ακριβώς τη σειρά των ενεργειών και θα περιμένουμε την απάντηση. Εμείς ανταποκρινόμαστε θετικά στις διαπραγματεύσεις», σημείωσε, επαναλαμβάνοντας πως είναι έτοιμος να συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν «οποιαδήποτε στιγμή».

Σημειώνεται πως στις 25 Σεπτεμβρίου, τρεις ημέρες μετά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Ζελένσκι είχε ήδη γνωστοποιήσει ότι η Ουάσινγκτον πρότεινε νέο γύρο τριμερών συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ρωσίας, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να εξετάζονται ως πιθανός τόπος διεξαγωγής. Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι αναμένει την επίτευξη συμφωνίας. Προηγουμένως ο Ζελένσκι προανήγγειλε σκληρά αντίποινα για τις επιθέσεις των Ρώσων (βλ. κάτωθι).

Δίνει άλλο ένα  δισ. σε όπλα η Γερμανία

Στην κοινή συνέντευξη Τύπου που έδωσαν οι Μερτς και Ζελένσκι το μεσημέρι, ο Γερμανός καγκελάριος είπε ότι «η Ρωσία πρέπει να σταματήσει αυτό τον παράλογο πόλεμο» και «η Γερμανία παραμένει προσηλωμένη στην στήριξη της Ουκρανίας». Στην επίσημη γραπτή δήλωσή του, ο Μερτς αναφέρει: «Αν η Ρωσία δεν σταματήσει, η πολεμική της μηχανή θα στραφεί αργά ή γρήγορα εναντίον μας». Πρόσθεσε δε ότι «η μοίρα της ηπείρου αποφασίζεται αυτή τη στιγμή στην Ουκρανία».

Σε προσωπικό μήνυμα προς τον Ζελένσκι, ο Γερμανός καγκελάριος δήλωσε: «Μπορείτε να συνεχίσετε να βασίζεστε στη βοήθειά μας», εξηγώντας ότι ταξίδεψε στο Κίεβο επειδή η Ουκρανία χρειάζεται όλη τη δυνατή υποστήριξη για τις επόμενες κρίσιμες εβδομάδες. Υπενθύμισε τις βασικές αρχές της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής, σημειώνοντας ότι το Βερολίνο θα συνεχίσει να εξοπλίζει το Κίεβο αλλά «δεν θέλει και δεν πρόκειται να γίνει μέρος του πολέμου», αποκλείοντας τη δεδομένη στιγμή την αποστολή στρατευμάτων.

Ο Μερτς ανακοίνωσε επίσης νέο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας ύψους 1 δισ. ευρώ (καθώς και 350 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση του ενεργειακού τομέα), το οποίο περιλαμβάνει τη μαζική και ταχύτατη παράδοση τουλάχιστον 1.000 αεριοπροωθούμενων drones αναχαίτισης (jet-fueled interceptor drones).

Κάλεσε τον Ρώσο πρόεδρο να δώσει τέλος «σε αυτό τον παράλογο πόλεμο» εκφράζοντας παράλληλα την ετοιμότητά του για ουσιαστικές ειρηνευτικές συνομιλίες, υπό την προϋπόθεση όμως ότι «τα όπλα θα σιγήσουν» και πρόσθεσε ότι είναι «κατά της επιβεβλημένης και καθ’ υπαγόρευση ειρήνης».

Ζελένσκι: Στο στόχαστρο τα διυλιστήρια τους

Η Ουκρανία θα εντείνει τις επιθέσεις της εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, ως απάντηση στη νέα στρατηγική της Μόσχας που αποσκοπεί στο να εξαναγκάσει αμάχους να εγκαταλείψουν το Κίεβο κι άλλες ουκρανικές μεγαλουπόλεις, δήλωσε ο Ζελένσκι, διαβεβαιώνοντας πως άμαχοι δεν θα μπουν στο στόχαστρο.

Επικαλούμενος στοιχεία που συνέλεξαν οι ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών, ο Ζελένσκι δήλωσε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters: «Είδαμε έγγραφα και γνωρίζουμε ότι ο Πούτιν επέτρεψε να εξαπολύουν επιθέσεις σε υποδομές, δίκτυα εφοδιασμού και ειδικότερα να πλήττουν πόλεις και χωριά αδιακρίτως… δρόμους, σχολεία, νοσοκομεία». Στόχος των ρωσικών δυνάμεων, σύμφωνα με τον Ζελένσκι, είναι «να πιέσουν τους πολίτες να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα κι άλλες πόλεις».

Ο ουκρανός πρόεδρος απέδωσε αυτήν την αλλαγή στρατηγικής στην προσπάθεια του Πούτιν να εμφανιστεί ισχυρός, σε μια περίοδο που – όπως είπε ο Ζελένσκι – οι ρωσικές δυνάμεις υφίστανται βαριές απώλειες στο Ντονμπάς. Το δε υπουργείο Εξωτερικών στη Μόσχα προέτρεψε τους υπηκόους ξένων χωρών να εγκαταλείψουν το Κίεβο ενόψει νέων επιθέσεων, εν είδει αντιποίνων για τα ουκρανικά πλήγματα σε περιοχές της ρωσικής επικράτειας.

«Πρέπει να απαντήσουμε… Στις επιθέσεις τους εναντίον ενεργειακών υποδομών μας, πρέπει να απαντήσουμε με επιθέσεις στις δικές τους. Πρωτίστως σε διυλιστήριά τους: σε ό,τι τους δίνει χρήματα για να διεξάγουν αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε ο Ζελένσκι. Σχολιάζοντας την πρώτη χρήση στο πεδίο των μαχών του ουκρανικής κατασκευής βαλλιστικού πυραύλου FP-7, με βεληνεκές περίπου 250 χιλιομέτρων, ο Ζελένσκι είπε ότι κάλεσε την κατασκευάστρια εταιρεία Fire Point να επισπεύσει την ανάπτυξη ενός πυραύλου μεγαλύτερης εμβέλειας, του FP-9, ο οποίος θα μπορούσε να πλήξει τη Μόσχα.

Να σημειωθεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ζητήσει επανειλημμένως να σταματήσουν τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, λόγω της μεγάλης ανόδου της τιμής των καυσίμων.

Επεισόδιο Ζελένσκι-Νότιας Κορέας

Στο διπλωματικό πεδίο, ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας Λι Τζέ Μιουνγκ σε έξαλλη κατάσταση επέκρινε την Ουκρανία για την αποκάλυψη της παράδοσης Βορειοκορεατών αιχμαλώτων πολέμου στη Σεούλ, απαιτώντας δημόσια συγγνώμη και απειλώντας με «πρόσθετα μέτρα» εναντίον του Κιέβου.

Σε ανάρτησή του στο X, ο Λι ανέφερε ότι το Κίεβο αποκάλυψε μονομερώς ότι ορισμένοι αιχμάλωτοι στρατιώτες της Βόρειας Κορέας είχαν σταλεί στη Νότια Κορέα, παρά το γεγονός ότι είχε ζητήσει εμπιστευτικότητα και αργότερα ισχυρίστηκε ότι δεν υπήρχε συμφωνία εμπιστευτικότητας, κάνοντας τον κορεάτη ηγέτη να φαίνεται ως «ψεύτης». «Δεδομένου ότι πρόκειται για θέμα που αφορά την τιμή του λαού και του έθνους της Δημοκρατίας της Κορέας, δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε», δήλωσε ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σίμπιχα, φέρεται να χαρακτήρισε την διαμάχη την Πέμπτη ως «διπλωματική παρεξήγηση», την οποία η χώρα του αναμένει να επιλύσει. Η Σεούλ παραμένει σημαντικός εταίρος για το Κίεβο, πρόσθεσε ο Σίμπιχα. Όλα άρχισαν στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών την περασμένη εβδομάδα, όταν ο Ζελένσκι δήλωσε ότι το Κίεβο είχε στείλει δύο αιχμαλώτους στρατιώτες της Βόρειας Κορέας στη Νότια Κορέα.

Αυτό οδήγησε τη Νότια Κορέα να κατηγορήσει την Ουκρανία για παραβίαση συμφωνίας εμπιστευτικότητας σχετικά με τη μεταφορά και να καλέσει τον επιτετραμμένο της Ουκρανίας για εξηγήσεις. Η Σεούλ ανέφερε ότι η Ουκρανία είχε ζητήσει να παραμείνει μυστική η μεταφορά, καθώς θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις ανταλλαγές κρατουμένων με τη Ρωσία. «Όταν ζητήσαμε την αναγνώριση της συμφωνίας και μια συγγνώμη, αυτοί αντίθετα μίλησαν για επικείμενη στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Βορρά και Νότου, ευχόμενοι να ξεσπάσει πόλεμος στην Κορεατική Χερσόνησο — εκφράζουμε τη βαθιά μας λύπη προς την Ουκρανία», έγραψε ο Λι.

Τα σχόλια αυτά έρχονται σε συνέχεια συνέντευξης που παραχώρησε την περασμένη εβδομάδα ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου της Ουκρανίας, Κιρίλο Μπουντάνοφ, όπου ανέφερε ότι η συμμετοχή της Βόρειας Κορέας στη σύγκρουση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας είχε ως στόχο την προετοιμασία για μάχες στην Κορεατική Χερσόνησο. «Η κατάσταση κλιμακώνεται καθημερινά. Και είναι μόνο θέμα χρόνου μέχρι να συμβεί ένα γεγονός που θα λειτουργήσει ως σκανδάλη και θα οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες συνέπειες», πρόσθεσε σε ανάρτησή του στο Telegram.

Αν και δεν έχει δοθεί καμία εξήγηση από το Κίεβο για το λόγο που ο Ζελένσκι προέβη στην ανακοίνωση αυτή στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Νότιας Κορέας φέρεται να ενημέρωσε τους βουλευτές ότι ο Ζελένσκι ενδέχεται να το έκανε για να κινητοποιήσει την υποστήριξη της Σεούλ για την αποστολή όπλων και άλλης βοήθειας στο Κίεβο. Τον Αύγουστο, ο Ζελένσκι είχε ζητήσει από τη Νότια Κορέα να υποστηρίξει την Ουκρανία παρέχοντας συστήματα αεροπορικής άμυνας, κάτι στο οποίο η Σεούλ δεν έχει δείξει θετική στάση, παρότι έχει προσφέρει ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία.

Το ιερό ιδρύθηκε κατά την αρχαϊκή εποχή και συνδέθηκε ιδιαίτερα με τη λατρεία της Ήρας Ακραίας, ενώ η θέση του κοντά στο άκρο της Περαχώρας είχε ιδιαίτερη συμβολική και γεωγραφική σημασία. Η περιοχή φαίνεται πως απέκτησε μεγάλη θρησκευτική σημασία ήδη από τους πρώιμους ιστορικούς χρόνους και συνέχισε να χρησιμοποιείται για αρκετούς αιώνες.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα κατάλοιπα του χώρου βρίσκεται ο ναός της Ήρας, ενώ έχουν αποκαλυφθεί επίσης βωμοί, κτίσματα που σχετίζονται με τη λατρεία και άλλες κατασκευές που μαρτυρούν τη δραστηριότητα στο ιερό. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το Ηραίον δεν ήταν απλώς ένας μικρός τόπος λατρείας, αλλά ένα οργανωμένο ιερό με σημαντική παρουσία στην αρχαία Κορινθία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση του ιερού με τη γεωγραφική θέση της Περαχώρας. Η περιοχή αποτελούσε ένα φυσικό πέρασμα και ένα σημείο με εξαιρετική θέα προς τον Κορινθιακό Κόλπο. Η επιλογή της συγκεκριμένης τοποθεσίας φαίνεται να συνδύαζε τη θρησκευτική σημασία με τη φυσική επιβλητικότητα του τοπίου

Ηραίον Περαχώρας: Ένας μοναδικός προορισμός

Σήμερα, περπατώντας ανάμεσα στα αρχαία ερείπια, είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς γιατί το συγκεκριμένο σημείο επιλέχθηκε για τη δημιουργία ενός ιερού. Η θάλασσα βρίσκεται μπροστά, οι βραχώδεις ακτές περιβάλλουν την περιοχή και τα υπολείμματα των αρχαίων κατασκευών θυμίζουν μια εποχή που η Περαχώρα αποτελούσε σημαντικό κομμάτι του αρχαίου κόσμου.

Το Ηραίον Περαχώρας αποτελεί έναν προορισμό όπου η αρχαιολογία δεν περιορίζεται στα ερείπια, αλλά γίνεται μέρος του ίδιου του τοπίου. Είναι ένα μέρος που συνδυάζει ιστορία, μυθολογία και φυσική ομορφιά, προσφέροντας στον επισκέπτη την αίσθηση ενός ταξιδιού πίσω στον χρόνο.

Μακριά από τα πιο γνωστά αρχαιολογικά μνημεία της Ελλάδας, το Ηραίον παραμένει ένας ιδιαίτερος και ατμοσφαιρικός αρχαιολογικός χώρος. Η επίσκεψη εδώ δεν είναι μόνο μια γνωριμία με ένα σημαντικό ιερό της αρχαιότητας, αλλά και μια ευκαιρία να ανακαλύψει κανείς ένα από τα πιο ξεχωριστά τοπία της Περαχώρας.

Το βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου.

Η πρώτη της μεγάλη μήτρα είναι ο κλασικός ελληνορωμαϊκός κόσμος: από την ελληνική φιλοσοφία και την αναζήτηση του καθολικού λόγου μέχρι τη ρωμαϊκή έννοια του δικαίου, της πολιτειότητας, και της θεσμικής τάξης. Η δεύτερη μεγάλη στιγμή είναι η ιταλική Αναγέννηση. Εκεί η αρχαιότητα δεν αντιμετωπίστηκε ως μουσειακό κατάλοιπο αλλά ως ενεργός συνομιλητής. Ο άνθρωπος, η τέχνη, η φύση, και η δημιουργική ικανότητα επανήλθαν στο κέντρο του ευρωπαϊκού ορίζοντα.

Η τρίτη στιγμή είναι ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός. Εδώ, η κληρονομιά τού λόγου μετασχηματίστηκε σε αξίωση καθολικότητας: ο άνθρωπος μπορούσε να χρησιμοποιεί τη λογική του χωρίς να υποτάσσεται άκριτα στην παράδοση ή στην εξουσία. Η ελευθερία της σκέψης, η επιστημονική διερεύνηση, και η πολιτική αυτονομία απέκτησαν κανονιστική αξία.

Από την κριτική στην αποδόμηση

Οι τρεις αυτές εποχές δεν αποτελούν ένα αψεγάδιαστο ιστορικό συνεχές για τη Δύση. Περιέχουν αντιφάσεις, αποκλεισμούς, και συγκρούσεις. Συνθέτουν όμως έναν κοινό πνευματικό άξονα: την πεποίθηση ότι υπάρχει αλήθεια προς αναζήτηση, ομορφιά προς δημιουργία, αρετή προς καλλιέργεια, και ελευθερία προς υπεράσπιση. Ακριβώς αυτή η τετραπλή αξίωση είναι που τίθεται σήμερα υπό πίεση.

Ο μεταμοντερνισμός υπήρξε, ασφαλώς, ένα πολύπλοκο φαινόμενο και δεν μπορεί να αναχθεί σε μία ενιαία θεωρία. Η δυσπιστία απέναντι στις “μεγάλες αφηγήσεις”, η ανάλυση της σχέσης μεταξύ γνώσης και εξουσίας, και η αποκάλυψη των μηχανισμών μέσω των οποίων οι κοινωνίες παράγουν αποκλεισμούς αποτέλεσαν σημαντικές πνευματικές παρεμβάσεις.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η κριτική παύει να λειτουργεί ως μέθοδος και μετατρέπεται σε οντολογία: όταν δεν αμφισβητείται πλέον μια συγκεκριμένη αξίωση αλήθειας, αλλά η ίδια η δυνατότητα της αλήθειας· όταν δεν ελέγχεται μια συγκεκριμένη εξουσία, αλλά κάθε μορφή καθολικής αξίωσης θεωρείται εκ προοιμίου ύποπτη· όταν η παράδοση δεν αξιολογείται, αλλά θεωρείται ένοχη απλώς επειδή είναι παράδοση.

Τότε εμφανίζεται ένα παράδοξο. Η Δύση χρησιμοποιεί το πιο ισχυρό εργαλείο της, την κριτική σκέψη, εναντίον των ίδιων των προϋποθέσεων που καθιστούν δυνατή την κριτική σκέψη. Διότι για να κρίνεις, χρειάζεσαι κριτήριο. Για να αποδομήσεις, χρειάζεσαι κάποια έννοια αλήθειας σχετικά με αυτό που αποδομείς. Και για να καταγγείλεις την αδικία, χρειάζεσαι ήδη μια αντίληψη περί δικαιοσύνης. Μια κοινωνία μπορεί να είναι εξαιρετικά ικανή να εξηγεί γιατί τίποτε δεν είναι αυτονόητο, αλλά εξαιρετικά αδύναμη να εξηγήσει τι πρέπει να θεωρούμε άξιο.

Η δεύτερη “κατάκτηση” της Δύσης: η αγορά

Την ίδια στιγμή, μια άλλη δύναμη προχώρησε πολύ βαθύτερα στην καθημερινή ζωή: η λογική της αγοράς. Δεν υπάρχει τίποτε εγγενώς προβληματικό στην αγορά. Η οικονομική ανταλλαγή αποτελεί αναγκαίο και δημιουργικό μηχανισμό κοινωνικής οργάνωσης. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ένας συγκεκριμένος μηχανισμός αρχίζει να λειτουργεί ως καθολική ανθρωπολογία, όταν δηλαδή ο άνθρωπος γίνεται αντιληπτός πρωτίστως ως καταναλωτής και κάθε αγαθό αξιολογείται με όρους ανταλλακτικής δυνατότητας.

Η τιμή είναι ένα μετρήσιμο μέγεθος ανταλλαγής και ένα γεγονός. Η αξία είναι μια κανονιστική έννοια και μια αξιολογική κρίση: δηλώνει γιατί κάτι θεωρείται άξιο επιλογής, προστασίας, ή θυσίας. Η αγορά μπορεί να μας πει πόσο κοστίζει ένα βιβλίο. Δεν μπορεί από μόνη της να μας πει αν το βιβλίο αξίζει να διαβαστεί. Μπορεί να αποτιμήσει ένα έργο τέχνης. Δεν μπορεί να αποδείξει ότι αυτό είναι όμορφο. Μπορεί να υπολογίσει το κόστος μιας ώρας εργασίας. Δεν μπορεί να αποφασίσει πόση αξία έχει η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται η πολιτισμική σημασία του εμπορευματισμού. Τείνει να μετατρέπει τον τρόπο με τον οποίο κρίνουμε τα αγαθά. Και όταν αυτός ο τρόπος σκέψης γίνει καθολικός, η κοινωνία μπορεί να αποκτήσει σημαντική αποτελεσματικότητα χωρίς να διαθέτει αντίστοιχη ικανότητα διάκρισης σκοπών.

Απώλεια του κέντρου και εξωτερική αδυναμία

Η εσωτερική πολιτισμική αβεβαιότητα έχει και γεωπολιτική συνέπεια. Ένας πολιτισμός δεν μπορεί να διατηρήσει επί μακρόν την πολιτισμική του επιρροή χωρίς να διαθέτει μια πειστική απάντηση στο ερώτημα τι ακριβώς εκπροσωπεί. Η άνοδος ασιατικών και ευρασιατικών δυνάμεων υπενθυμίζει στη Δύση ότι η ιστορία δεν έχει τελειώσει και ότι η πολιτισμική της πρωτοκαθεδρία δεν αποτελεί φυσικό νόμο.

Οι εξωτερικές κοινωνίες έχουν ποικίλες στάσεις και αντιλήψεις απέναντι στη Δύση. Ωστόσο, η δυτική αυτοαμφισβήτηση μπορεί να ενισχύσει την εντύπωση μιας δύναμης που έχει χάσει την ικανότητα να διατυπώνει με σαφήνεια τον δικό της πολιτισμικό λόγο. Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι να αναρωτηθούμε απλώς αν “η Δύση κερδίζει ή χάνει” αλλά “τι σημαίνει το να είναι κανείς Δύση στον 21ο αιώνα”.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια νοσταλγική επιστροφή σε ιστορικώς προνομιούχες χωροχρονικές περιοχές του παρελθόντος. Όμως, η σύγχρονη Δύση μπορεί να ανακτήσει τον πνευματικό δεσμό που συνδέει την κλασσική Αθήνα, την κλασσική Ρώμη, τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, την αναγεννησιακή Φλωρεντία, και τη διαφωτισμένη Ευρώπη του 18ου αιώνα.

Μια νέα αναγέννηση

Επομένως, η Δύση χρειάζεται μια αναγέννηση πρωτίστως ερμηνευτική, που θα αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον άνθρωπο και τον κόσμο. Και πάνω απ’ όλα, θα χρειαστεί να ξαναβρούμε το θάρρος να υποστηρίξουμε ότι δεν είναι όλα ισοδύναμα. Δεν είναι όλες οι ιδέες εξίσου αληθείς. Δεν είναι όλα τα έργα τέχνης εξίσου σημαντικά. Δεν είναι όλοι οι τρόποι ζωής εξίσου δημιουργικοί. Δεν είναι όλες οι επιθυμίες εξίσου άξιες εκπλήρωσης. Και δεν είναι όλα όσα έχουν τιμή, πραγματικά πολύτιμα.

Η ουσιαστική μάχη, τελικά, είναι στο πεδίο της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας και της πολιτικής φιλοσοφίας. Η Δύση δεν θα ηττηθεί όταν κάποιος άλλος γίνει πλουσιότερος, ισχυρότερος ή τεχνολογικά ανώτερος. Θα ηττηθεί όταν πάψει να θεωρεί ότι υπάρχουν πράγματα για τα οποία αξίζει να είναι πλούσια, ισχυρή, δημιουργική και ελεύθερη.

Η τελική της κρίση, επομένως, δεν είναι κρίση ισχύος. Είναι κρίση σκοπού. Και η έξοδος από αυτήν αρχίζει με μια απλή, αλλά πλέον σχεδόν επαναστατική πράξη: να ξαναρωτήσουμε, χωρίς ειρωνεία και χωρίς φόβο, “τι αξίζει;”.

Πάντως, το Κέντρο Επιχειρήσεων του Πυροσβεστικού Σώματος έλαβε συνολικά 485 κλήσεις από την έναρξη των ισχυρών βροχοπτώσεων, στην Περιφέρεια Κρήτης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από την 01 Οκτωβρίου 2026 έως και σήμερα το μεσημέρι έχουν πραγματοποιηθεί ενέργειες σε 204 περιπτώσεις. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν 96 αντλήσεις υδάτων, 101 μεταφορές ατόμων σε ασφαλή σημεία και 7 κοπές δέντρων.

Ήχησε το 112

Υπενθυμίζεται πως σήμερα, λίγο μετά τις 11 το πρωί της Κυριακής εκδόθηκε νέο μήνυμα από το 112 για περιορισμό των μετακινήσεων στην ευρύτερη περιοχή της Ιεράπετρας. Η Πυροσβεστική Υπηρεσία βρίσκεται επί ποδός, πραγματοποιώντας επιχειρήσεις μεταφοράς με δυνάμεις από την Πυροσβεστική Υπηρεσία Ιεράπετρας, ομάδες ορμητικών νερών της 3ης και 6ης Ε.Μ.Α.Κ. καθώς και 2 ομάδες της 3ης Ε.ΜΟ.Δ.Ε.

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας τα έντονα φαινόμενα αναμένεται να διαρκέσουν έως σήμερα το απόγευμα.

Σύμφωνα με τον αντιπεριφερειάρχη Λασιθίου, Γιάννη Ανδρουλάκη, οι συνθήκες είναι δύσκολες, καθώς μέχρι και πριν λίγη ώρα, στην ευρύτερη περιοχή της Ιεράπετρας έβρεχε και πάλι καταρρακτωδώς , με αποτέλεσμα να υπάρξουν και νέες καθιζήσεις στο οδικό δίκτυο.

«Αν και τα μηχανήματα δεν έχουν σταματήσει ούτε λεπτό, το ότι συνεχίζονται οι βροχοπτώσεις επιδεινώνει το πρόβλημα, αφού έχουμε και νέες καθιζήσεις. Ευχόμαστε να κοπάσει το φαινόμενο για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε στις εργασίες που πρέπει.

Αυτή την ώρα μηχανήματα επιχειρούν στο δρόμο Φέρμα-Καθαράδες, ωστόσο όσο βρέχει, τα προβλήματα με κατολισθήσεις ή και τις καθιζήσεις επαναλαμβάνονται» τόνισε ο κ. Ανδρουλάκης, ο οποίος επανέλαβε πως οι κάτοικοι θα πρέπει να συνεχίσουν να είναι προσεχτικοί στις μετακινήσεις τους και να κάνουν μόνο τις απαραίτητες.

Αντίθετα, η ζάχαρη θα πρέπει να περιορίζεται. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι φορές που το παιδί έχει ζητήσει κάτι γλυκό, παρόλο που προσπαθείς να περιορίσεις τη ζάχαρη στη διατροφή του.

Απόφυγε τις Απαγορεύσεις
Αν το παιδί ζητάει συνέχεια γλυκό, σίγουρα δεν πρέπει να αρνηθείς και να το απαγορεύσεις, ειδικά αν είναι διαθέσιμο σε κάποιο από τα ντουλάπια του σπιτιού! Αρχικά, θα πρέπει να είσαι υπεύθυνος/η για τα τρόφιμα που υπάρχουν στο περιβάλλον του σπιτιού και να τίθενται όρια για το πόσο συχνά και σε τι ποσότητα θα φάνε το καθετί. Ιδανικά το περιβάλλον του σπιτιού που είναι προσβάσιμο στο παιδί πρέπει να είναι γεμάτο με τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας, όπως τα φρούτα κα τα λαχανικά και όταν ζητήσει κάποιο γλυκό αυτό να δίνεται στο πλαίσιο ενός ισορροπημένου γεύματος, χωρίς να του δίνεται παραπάνω αξία και να αντιμετωπίζεται ως κάτι ουδέτερο. εν υπάρχουν, άλλωστε, καλά ή κακά τρόφιμα.

Το Γλυκό δεν είναι Ανταμοιβή
Πολλοί γονείς συνηθίζουν να λένε στο παιδί τους “εάν φας τις φακές, θα σου δώσω γλυκό”. Ωστόσο, η πρακτική αυτή αντί να ενθαρρύνει το παιδί να φάει όσπρια, αλλά κάνει το τρόφιμο “ανταμοιβή” πιο θελκτικό στα μάτια του. Έτσι, θα το επιλέξει ευκολότερα αν το βρει ελεύθερα διαθέσιμο μπροστά του.

Φτιάξε μαζί με το Παιδί σου το Εβδομαδιαίο Μενού
Ένταξε το παιδί σου στη διαδικασία να καταγράψετε μαζί τα γεύματα της εβδομάδας και σε κάποια από αυτά να ενσωματώσεις και κάτι γλυκό. Έτσι, αν το παιδί σου ζητήσει κάτι γλυκό σε μέρα που δεν υπάρχει στο μενού, μπορείτε να ανατρέξετε μαζί και να του υπενθυμίσεις ότι το γλυκό υπάρχει για παράδειγμα στο αυριανό απογευματινό του γεύμα μαζί με το φρούτο του.

Επιδόρπιο χαμηλό σε Θερμίδες, Ζάχαρη και Λιπαρά
Αν η ανάγκη του παιδιού για γλυκό είναι συχνή, αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να προσφέρεις εναλλακτικές επιλογές χαμηλότερες σε θερμίδες, ζάχαρη και λιπαρά, που έχουν παράλληλα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Μερικές από αυτές είναι: Φρουτοσαλάτα με μέλι, ξηρούς καρπούς και κανέλα. Λίγη μαύρη σοκολάτα ή παστέλι. Σπιτικό ρυζόγαλο. Ζελέ με φρούτα. Σπιτικό κέικ. Παγωμένο γιαούρτι με φρούτα ή ξηρούς καρπούς.

Αν το παιδί σου αγαπάει περισσότερο τα γλυκά αρτοπαρασκευάσματα, το μπισκότο μπορεί να αποτελέσει μια θρεπτική επιλογή, έχοντας τον έλεγχο για το πόσα μπορεί να φάει μέσα στην ημέρα του. Διαβάζοντας προσεκτικά τις ετικέτες τροφίμων μπορείς να ανακαλύψεις επιλογές με μειωμένη ζάχαρη, όπως για παράδειγμα μπισκότα τύπου μιράντα με 30% λιγότερη ζάχαρη*, τα οποία είναι παράλληλα πηγή φυτικών ινών, βιταμινών και μετάλλων.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να τα εντάξεις στη διατροφή του παιδιού ως ένα ισορροπημένο γλυκό σνακ: Γιαούρτι με μπισκότα τύπου μιράντα με 30% λιγότερη ζάχαρη*. Μπισκότα τύπου μιράντα με 30% λιγότερη ζάχαρη* με ταχίνι και μπανάνα. Μπισκότα τύπου μιράντα με 30% λιγότερη ζάχαρη* και 1 φρούτο. Smoothie με γάλα (φυτικό ή ζωικό), φρούτο και μπισκότα τύπου μιράντα με 30% λιγότερη ζάχαρη*. Υγιεινός κορμός σοκολάτας με κακάο, πάστα από χουρμάδες, ξηρούς καρπούς και μπισκότα τύπου μιράντα με 30% λιγότερη ζάχαρη σε σχέση με τα απλά μπισκότα

Τι να Κρατήσεις;
Τα γλυκά έχουν θέση στην διατροφή των παιδιών, αρκεί να τηρούνται οι έννοιες της ισορροπίας και του μέτρου! Δεν είναι κάτι που απαγορεύεται ή πρέπει να δίνεται ως επιβράβευση ή ανταμοιβή. Διάλεξε γλυκά σνακ με υψηλή διατροφική αξία, μειωμένη προσθήκη ζάχαρης που συνδυάζουν τη γεύση και απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών!

Ο Πάρης Παπαχρήστος είναι διαιτολόγος – διατροφολόγος, M.Sc. Συγγραφέας & ιδρυτής του medNutrition.gr

Σε συνεργασία με το medNutrition

• Επιστροφή Βαρωσίων (περίκλειστη κατεχόμενη περιοχή), αρχικά στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και στη συνέχεια επιστροφή νόμιμων κατοίκων.
• Λειτουργία του λιμανιού Αμμοχώστου υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Σημειώνεται συναφώς ότι στη φινλανδική πρόταση, περιλαμβανόταν και η άρση του εμπάργκο που επιβάλλει η Τουρκία σε κυπριακά πλοία να προσεγγίζουν τα λιμάνια της και αεροσκάφη να χρησιμοποιούν τον εναέριό της χώρο. Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία είχε τότε απορρίψει την πρόταση και ως εκ τούτου είχαν ματαιωθεί τότε προγραμματισμένες συναντήσεις, αρχικά σε τεχνοκρατικό επίπεδο και στη συνέχεια σε πολιτικό. Οι Φινλανδοί προσπαθούσαν τότε να βοηθήσουν και στο ξεμπλοκάρισμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την ΕΕ.

Κι άλλες προτάσεις από την Λευκωσία

Παράλληλα με την κίνηση αυτή, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει παρουσιάσει πολλές ιδέες τόσο στον ΟΗΕ, όσο και στον κατοχικό ηγέτη, που αφορούν και την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά και ζητήματα, που είχε θέσει παλαιότερα και η τουρκική πλευρά. Έθεσε, όμως, και ζητήματα που αφορούν τη διευκόλυνση των συζητήσεων, ώστε, να προχωρήσουν οι προσπάθειες ταχύτερα και απερίσπαστα. Πολλές από αυτές, έτυχαν θετικής υποδοχής από τον Αντόνιο Γκουτέρες, αλλά και την κ. Ολγκίν.

Προκύπτει, πάντως, ότι ο κ. Τουφάν Έρχιουρμαν δεν μπορεί να ανταποκριθεί και να συζητήσει τις όποιες ιδέες. Δεν το επιτρέπει τούτο η Τουρκία, η οποία προδήλως δεν επιθυμεί εξελίξεις στο Κυπριακό. Είτε γιατί θεωρεί πως τυχόν εξελίξεις θα επηρεάσουν ευρύτερους σχεδιασμούς της.

Είτε επειδή θέλει να τελειώσει ο χρόνος και να αποχωρήσει ο νυν Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και να επιδιωχθεί ανατροπής της βάσης λύσης. Αυτό, όμως, η ανατροπή της βάσης, η αλλαγή πλεύσης δηλαδή από τον ΟΗΕ, δεν εξαρτάται από τον εκάστοτε Γενικό Γραμματέα, αλλά από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Τούτο κατέστη ξεκάθαρο και κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, που είχε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με τους αντιπρόσωπους των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, στη Νέα Υόρκη.

Είναι, πάντως, ξεκάθαρο ότι η Τουρκία με την εν γένει συμπεριφορά της, εμποδίζει κάθε βήμα προς τα εμπρός. Τούτο “δένει” και τα χέρια του εγκάθετου της στα κατεχόμενα. Υπήρξαν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο κ. Έρχιουρμαν παρουσιαζόταν έτοιμος να συζητήσει κάποια θέματα, αλλά την επόμενη ημέρα άλλαζε γνώμη. Το ίδιο και ο Τουρκοκύπριος διαπραγματευτής, Μεχμέτ Ντανά.

Κυπριακό: Αποστολές Φίτο 

Στο κάδρο των εξελίξεων μπαίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση με αποστολές του Απεσταλμένου της ΕΕ στο Κυπριακό και Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμοδίου για θέματα Συνοχής και Μεταρρυθμίσεων, Ραφαέλε Φίτο. Οι αποστολές θα επικεντρωθούν, πρωτίστως, στην Άγκυρα και στα ευρωτουρκικά.

Ο απεσταλμένος της Ένωση έχει καταρτίσει ένα πλάνο, το οποίο περιλαμβάνει ζητήματα που θα θέσει ενώπιον της κατοχικής πλευράς για να συζητηθούν. Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ανοίξουν και να διατηρήσουν κανάλια επικοινωνία με την Άγκυρα, ξεπαγώνοντας τον ευρωτουρκικό διάλογο. Η Άγκυρα έχει ατζέντα και αιτήματα. Η ΕΕ έχει προφανώς περιορισμούς, υπάρχουν ωστόσο περιθώρια συζητήσεων.

Η επικαιροποίηση/αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης-Τουρκίας είναι θέμα μονίμως στην ατζέντα και υπάρχουν όντως περιθώρια συζήτησης. Στο πεδίο αυτό υπάρχουν εκατέρωθεν οικονομικά συμφέροντα, αλλά δεν μπορεί να προχωρήσει αυτόματα. Στις συζητήσεις που έχουν διεξαχθεί στο παρελθόν, υπήρξε πρόοδος.

Ωστόσο, είναι σαφές πως υπάρχουν υποχρεώσεις που πρέπει να υλοποιήσει η Τουρκία, περιλαμβανομένων και των κυπρογενών. Σε περίπτωση κατά την οποία θα προχωρήσει η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, αυτό για να προχωρήσει χρειάζεται χρόνος. Η Τουρκία θέλει, πάντως, να έχει αμέσως αποτελέσματα στα ζητήματα του εμπορίου αλλά και της τηλεφωνίας (Roaming).

Η Άγκυρα θέτει το θέμα της άρσης των θεωρήσεων, που επίσης αντιμετωπίζει δυσκολίες. Παρά το γεγονός ότι Τουρκία επιμένει ότι δεν πρέπει να τίθενται εμπόδια στο θέμα της βίζας καθώς ισχυρίζεται ότι υπήρξε ευρωπαϊκή δέσμευση έναντι της, κράτη-μέλη όπως η Γαλλία προβάλλουν επιφυλάξεις. Είναι προφανές πως, παρά τις δυσκολίες, τα ευρωτουρκικά παραμένουν ένα εργαλείο για το Κυπριακό, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί και προς την κατεύθυνση αυτή κινείται η Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνεννόηση με τη Λευκωσία.

Στο βίντεο ο κ. Σαμαράς συνομιλεί με τον συνεργάτη του Νίκο Τσιούτσια με τον οποίο έχουν τον εξής διάλογο:

Ν. Τσιούτσιας: Εγώ φεύγω.

Αντ. Σαμαράς: Έλα για πού το’ βαλες;

Ν. Τσιούτσιας: Πάω να κλείσω το κόμμα.

Αντ. Σαμαράς: Ποιο κόμμα;

Ν. Τσιούτσιας: Δεν διαβάζεις τις μητσοτακικές εφημερίδες; Γράφουν, λέει, ότι εσύ θα κάνεις κόμμα και μετά θα το κλείσεις, αρκεί να χάσει την καρέκλα του ο Μητσοτάκης και οι αλαζόνες υπουργοί του.

Αντ. Σαμαράς: Αυτά γράφουν; Εμένα δεν με νοιάζει ποιος θα χάσει την καρέκλα του. Το μόνο που με νοιάζει είναι να μην χάσει η Ελλάδα.

Ν. Τσιούτσιας: Εν πάση περιπτώσει, εγώ τελικά θα φύγω γιατί θα πάω να δω στον δρόμο πόσα αυτοκίνητα κυκλοφορούν. Γιατί, όπως είπε η κυβέρνηση, αν κυκλοφορούν αυτοκίνητα στους δρόμους, δεν υπάρχει ακρίβεια και όλα πάνε καλά. Για να μη μας λένε και τίποτα κακομοίρηδες, όπως λέει και ο Θεοχάρης.

Αντ. Σαμαράς: Τόσο προκλητικοί είναι, ε; Ξέρεις κάτι; Αυτούς τους πήρε το Ποτάμι. Και ξέρεις κάτι ακόμα; Αυτή τη φορά δε θα μπορούν ούτε και να το μπαζώσουν.

Η χτεσινή επίθεση Σαμαρά

Χτες ο πρώην πρωθυπουργός εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση αλλά και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν λόγω των δηλώσεών της στα Σκόπια. «Δεν ξέρω ποια Ευρώπη εκπροσωπεί, εξέφρασε θαυμασμό για μακεδονική γλώσσα και μακεδονικό πολιτισμό των Σκοπίων», ανέφερε.

«Δεχτήκαμε σήμερα διπλό χτύπημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, σχολιάζοντας την τοποθέτηση της κ. φον ντερ Λάιεν, για την οποία είπε: «Δεν ξέρω ποια Ευρώπη εκπροσωπεί». Ο κ. Σαμαράς αναφέρει ότι «τα πράγματα έχουν γίνει πολύ χειρότερα από το φιάσκο των Πρεσπών» και έκανε λόγο για «βουβή» παρακολούθηση των εξελίξεων από την ελληνική πλευρά. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην υποδοχή από τη Βουλγαρία των οστών του Σαμουήλ, σημειώνοντας ότι για τους Βούλγαρους η επιστροφή τους έχει ιδιαίτερη εθνική σημασία. Όπως ανέφερε, πρόκειται για έναν εθνικό πόθο που διαρκούσε για περισσότερα από 100 χρόνια.

Ο πρώην πρωθυπουργός συνέκρινε την εξέλιξη αυτή με την επιστροφή στην Ελλάδα των οστών του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ενώ άσκησε κριτική και για την επιστροφή στην Ελλάδα μόλις 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τα χιλιάδες που είχαν αφαιρεθεί από τις βουλγαρικές δυνάμεις κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. «Ως Πρωθυπουργός είχα απαιτήσει να μας επιστρέψουν όλα τα κλεμμένα», είπε ο Σαμαράς, για να καταλήξει: «Εμείς, δυστυχώς, σήμερα σαλπίζουμε υποχώρηση με πανηγυρισμούς». Να σημειωθεί πως και το ΠΑΣΟΚ επέκρινε την συμφωνία.

Ο Μαρινάκης δεν είπε λέξη για την Λάιεν

Απαντώντας στις συγκεκριμένες τοποθετήσεις, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας περνά μέσα από την Ελλάδα και προϋποθέτει τον πλήρη σεβασμό όσων έχουν συμφωνηθεί.

«Ο δρόμος της Βόρειας Μακεδονίας προς την Ευρώπη περνάει μέσα από Ελλάδα και προϋποθέτει απαρέγκλιτο σεβασμό των συμφωνηθέντων. Η χώρα μας έχει αποδείξει ότι πράττει πάντοτε όσα απαιτούνται για την προάσπιση των εθνικών μας συμφερόντων. Θα συνεχίσει να θέτει τα σχετικά ζητήματα και στα ευρωπαϊκά όργανα», ανέφερε χωρίς να πει λέξη για την τοποθέτηση της προέδρου της Κομισιόν. Στη συνέχεια επέλεξε να επικρίνει τον Αλέξη Τσίπρα και σε όσους στήριξαν τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Στην δήλωση της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επανέλαβε τη στήριξή της στην ευρωπαϊκή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας. «Το μήνυμά μου είναι σαφές – ανήκετε μαζί μας, στο τραπέζι της Ευρωπαϊκής Eνωσης», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Χρίστιαν Μίτσκοσκι.

Αναφερόμενη στη Συμφωνία των Πρεσπών, η φον ντερ Λάιεν τη χαρακτήρισε στιγμή πολιτικού θάρρους, επισημαίνοντας ότι αποτέλεσε το βήμα που άνοιξε τον δρόμο για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ. Η ίδια υποστήριξε ακόμη ότι η χώρα τηρεί τις δεσμεύσεις της και ότι η θέση της βρίσκεται στο τραπέζι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάνοντας στη συνέχεια ειδική αναφορά στην ταυτότητα και τη γλώσσα της. «Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία, με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η μακεδονική γλώσσα μπορούν μόνο να κάνουν την Ενωσή μας πλουσιότερη», ανέφερε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Οι δηλώσεις Συρίγου

Στο μεταξύ έχει προηγηθεί πολιτική αντιπαράθεση και για τις δηλώσεις του βουλευτή της ΝΔ και καθηγητή Άγγελου Συρίγου, που δήλωσε πως η Αθήνα «υποχώρησε» στα δύο περιστατικά στην Κάσο, το 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή κατά τη διάρκεια των ερευνών βυθού. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, επιχείρησε να υποβιβάσει τις δηλώσεις του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, λέγοντας ότι «καμία υποχώρηση δεν υπήρξε». Απέδωσε όσα είπε ο κ. Συρίγος σε «προσωπικές εκτιμήσεις».

Οι δηλώσεις του Άγγελου Συρίγου εκθέτουν την κυβέρνηση, σχολιάζει σε ανακοίνωσή του ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς, τονίζοντας πως ακυρώνουν μονομιάς τα κυβερνητικά αφηγήματα περί ευθύνης της Κύπρου για τη μη πόντιση του καλωδίου.

Έντονη ήταν και η αντίδραση από την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, που καλεί την κυβέρνηση «επιτέλους» να αντιδράσει, κάνοντας παράλληλα λόγο για νέες τουρκικές προκλήσεις. Επισημαίνει πως «λίγες ώρες μετά το “άδειασμα” του κ. Συρίγου στον Πρωθυπουργό και τον Υπουργό Εξωτερικών με το περιβόητο “υποχωρήσαμε δύο φορές στην Κάσο”, η Τουρκία επανέρχεται εμφατικά στο αναθεωρητικό της αφήγημα, απαιτώντας να χορηγήσει άδεια, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, για την πόντιση του καλωδίου. Παράλληλα, σήμερα, στην 66η επέτειο ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Τουρκία επανέρχεται στα παράνομα διχοτομικά της σχέδια, τα οποία παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».

Σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Συρίγου, πρόεδρος της “Νίκης” Δημήτρης Νατσιός ήταν ξεκάθαρος: «Η λέξη “υποχώρηση” είναι πάρα πολύ βαριά για τα εθνικά θέματα. Όταν μιλάμε εμείς για κατευνασμό μέσα στη Βουλή, αυτό ακριβώς εννοούμε. Στην Κάσο το Πολεμικό Ναυτικό αποχώρησε. Αν ήμουν εγώ, θα έλεγα “δεν φεύγετε”. Και πυρ θα άνοιγα αν οι Τούρκοι παραβίαζαν τα χωρικά μας ύδατα. Γιατί το έχουμε το Πολεμικό Ναυτικό; Η ιστορία του Ελληνισμού είναι πάντοτε να αντιστέκεται όταν προσβάλλεται».

Στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, η τιμή καθορίζεται από την τελευταία (πιο ακριβή) μονάδα που χρειάζεται για να καλυφθεί η ζήτηση κάθε ώρα – αυτό λέγεται “οριακή τιμή” (marginal pricing). Όταν λείπει αποθήκευση, το πρωί/μεσημέρι: οι ΑΠΕ, ιδίως τα φωτοβολταϊκά, ρίχνουν σημαντικά την τιμή ηλεκτρικού ρεύματος, ακόμα και μέχρι το μηδέν – γιατί υπάρχει αφθονία φθηνής ηλιακής ενέργειας.

Το απόγευμα/βράδυ: Συμβαίνει το ακριβώς αντίστροφο, λόγω των ακριβών μονάδων φυσικού αερίου – γιατί ο ήλιος δύει, οι ΑΠΕ μειώνονται, και το σύστημα στρέφεται στο αέριο για να καλύψει τη ζήτηση, το οποίο γίνεται η οριακή (άρα η καθορίζουσα) τιμή. Η αριθμητική απόδειξη: Μηδενικές τιμές το πρωί με τις ΑΠΕ, 180 ευρώ/MWh το βράδυ με φυσικό αέριο – μια τεράστια διαφορά μέσα στην ίδια μέρα.

Υπάρχει δηλαδή ρητή σύνδεση της ακριβής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος με την έλλειψη αποθήκευσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Το Green Tank το λέει ευθέως ως τίτλο έκθεσής του: «Στοιχίζει ακριβά το αέριο στην ηλεκτροπαραγωγή – Λύση η αποθήκευση για να πέσουν οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος». Η αποθήκευση θα επέτρεπε να “μεταφέρεται” η φθηνή μεσημεριανή ηλιακή ενέργεια προς τις βραδινές ώρες αιχμής, αντί να χάνεται (περικοπή) και αντί το σύστημα να στρέφεται στο ακριβό αέριο.

Πώς αυτό μεταφέρεται στους λογαριασμούς

Η ισχυρή σύνδεση της εγχώριας λιανικής με τη χονδρική αγορά είναι ο πιο κομβικός παράγοντας πίσω από την εκτίναξη χρεώσεων, κάτι ιδιαίτερα επιβαρυντικό, γιατί η πλειονότητα των οικιακών καταναλωτών παραμένει σε “πράσινα τιμολόγια” που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής τιμής. Συγκεκριμένο παράδειγμα: Τον Ιούλιο 2024 η χονδρική έφτασε 135,2 ευρώ/MWh, και η αντίστοιχη μέση χρέωση πράσινων τιμολογίων τον Αύγουστο ανέβηκε στα 205,2 ευρώ/MWh – η μεγαλύτερη χρέωση όλου του 2024.

Πρόσφατα στοιχεία 2026 που το επιβεβαιώνουν περαιτέρω: Τον Μάρτιο 2026, παρά το ότι οι ΑΠΕ είχαν την υψηλότερη ιστορικά παραγωγή για τον μήνα, το αέριο αυξήθηκε κατά 19,9% σε σχέση με τον Φεβρουάριο, με αποτέλεσμα η μέση τιμή χονδρικής να ανέβει στα 95 ευρώ/MWh, αύξηση 21,3% – δηλαδή ακόμη και σε μήνα-ρεκόρ ΑΠΕ, το αέριο συνέχισε να ανεβάζει τη μέση τιμή, ακριβώς επειδή κυριαρχεί στις ώρες που μετράει περισσότερο (στις αιχμές). Τον Μάιο 2026, το ακριβό φυσικό αέριο ανέβασε ξανά τη χονδρική τιμή ρεύματος, δημιουργώντας ανησυχία για τους λογαριασμούς του καλοκαιριού. Συνοψίζοντας, η αλυσίδα είναι ακριβώς όπως την έχουμε περιγράψει:

• Έλλειψη αποθήκευσης → η φθηνή μεσημεριανή ηλιακή ενέργεια δεν μπορεί να αποθηκευτεί για το βράδυ → το σύστημα στρέφεται σε αέριο στις βραδινές ώρες αιχμής → το αέριο γίνεται η οριακή τιμή σε αυτές τις ώρες → η χονδρική τιμή εκτινάσσεται το βράδυ → αυτή η ακριβή χονδρική μεταφέρεται στα πράσινα τιμολόγια του επόμενου μήνα → οι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερο.

Είναι ακριβώς το σημείο όπου συγκλίνουν όλα όσα συζητήσαμε: Η καθυστέρηση στις μπαταρίες δεν είναι μόνο “χαμένη πράσινη ενέργεια” σε αφαιρετικό επίπεδο – μεταφράζεται άμεσα σε υψηλότερο λογαριασμό ρεύματος για κάθε ελληνικό νοικοκυριό, ιδιαίτερα όσα είναι σε πράσινα τιμολόγια. Άρα η ευθύνη της κυβέρνησης είναι προφανής. Το θέμα είναι αδιάφορο για τον Έλληνα καταναλωτή αν αυτό έχει συμβεί λόγω κακών εκτιμήσεων η σκοπίμως.

Δεν νομίζω να υπάρχει αμφιβολία: Η ευθύνη της κυβέρνησης είναι τεκμηριωμένη, ανεξάρτητα από πρόθεση. Αυτό το υποστηρίζουν τα στοιχεία χωρίς αμφιβολία – δική της ήταν η απόφαση να περικόψει τον στόχο μπαταριών, δική της η απόφαση να σταματήσει τη στήριξη το 2024, δικός της ο στόχος αερίου στο ΕΣΕΚ που το Green Tank λέει ότι δεν αναπροσαρμόζεται. Το αποτέλεσμα (ακριβό ρεύμα το βράδυ) είναι αντικειμενικό γεγονός που πληρώνει ο καταναλωτής, ασχέτως αιτίας. Ας δούμε τώρα ποια είναι τα τεχνικά προβλήματα κόστους και βιωσιμότητας για μια εγκατάσταση αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές…

Τεχνικά προβλήματα

Κορεσμός δικτύου: Η έλλειψη διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου εμποδίζει τη σύνδεση νέων υβριδικών σταθμών, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για έξυπνη διαχείριση της ζήτησης – τα δίκτυα μεταφοράς/διανομής σε πολλές περιοχές δεν έχουν επαρκή χωρητικότητα για να δεχτούν άλλη μια εγκατάσταση, ανεξάρτητα από το πόσο “ώριμη” είναι η τεχνολογία.

Επάρκεια ισχύος σε σχέση με τον ρυθμό ανάπτυξης ΑΠΕ: Παρά τις προσδοκίες, η επάρκεια του 1,1 GW που εκτιμά ο ΑΔΜΗΕ για το 2026 κρίνεται οριακή σε σχέση με τον ρυθμό εγκατάστασης νέων φωτοβολταϊκών – δηλαδή οι μπαταρίες “τρέχουν” για να προλάβουν μια ΑΠΕ που μεγαλώνει ακόμη ταχύτερα.

Αδειοδότηση και τεχνικές προδιαγραφές σύνδεσης: Αναμένεται αυστηροποίηση των όρων σύνδεσης με έμφαση στην εντοπιότητα της κατανάλωσης και στην ικανότητα απόκρισης ζήτησης (demand response) – άρα οι τεχνικές απαιτήσεις γίνονται πιο περίπλοκες, όχι πιο απλές, με την πάροδο του χρόνου.

Προβλήματα κόστους

Πρόβλημα κόστους  όπως το υψηλό αρχικό κόστος επένδυσης (CAPEX): Η επένδυση σε μπαταρίες παραμένει υψηλή, απαιτώντας σταθερά χρηματοδοτικά εργαλεία και χαμηλό κόστος δανεισμού – πρόβλημα που οξύνεται όταν τα επιτόκια είναι υψηλά (όπως σημειώσαμε και σε προηγούμενη απάντηση). Η ευαισθησία στην τιμή πρώτων υλών: Το κόστος κατασκευής παραμένει ευαίσθητο στις τιμές των πρώτων υλών (λίθιο, LFP cells) – δηλαδή η οικονομική βιωσιμότητα ενός έργου εξαρτάται από διεθνείς αγορές πρώτων υλών που η Ελλάδα δεν ελέγχει.

Τέλος, η αύξηση κόστους λόγω υποχρεωτικής ενσωμάτωσης: Η ενσωμάτωση μπαταριών στα νέα φωτοβολταϊκά πάρκα καθίσταται πλέον υποχρεωτική για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας, αυξάνοντας το αρχικό CAPEX των έργων – δηλαδή το ίδιο το ρυθμιστικό πλαίσιο αυξάνει το κόστος εισόδου στην αγορά.

Προβλήματα βιωσιμότητας (οικονομικού μοντέλου)

Το πιο κρίσιμο πρόβλημα είναι ο κανιβαλισμός τιμών: Η ταχεία διείσδυση φωτοβολταϊκών προκαλεί συστηματική απομείωση των τιμών απορρόφησης (capture prices) στις μεσημβρινές ώρες, υπονομεύοντας τη βιωσιμότητα διμερών συμβάσεων αγοράς ενέργειας (PPAs). Και το πιο ανησυχητικό: Αν και η ενσωμάτωση μπαταριών προβάλλεται ως η βασική λύση εξισορρόπησης, τα δεδομένα της αγοράς δείχνουν ότι η τεχνολογία αυτή αδυνατεί να λύσει πλήρως το πρόβλημα από μόνη της – δηλαδή ακόμη και οι ίδιες οι μπαταρίες αντιμετωπίζουν πίεση στα δικά τους έσοδα όταν πολλές λειτουργούν ταυτόχρονα.

Ανακριβείς μελέτες βιωσιμότητας: Οι μελέτες βιωσιμότητας που βασίζονται σε μέσες τιμές χονδρικής χωρίς να συνυπολογίζουν τις μηδενικές ώρες είναι πλέον ανακριβείς – πολλοί επενδυτές μπορεί να έχουν υποτιμήσει το ρίσκο, βασιζόμενοι σε ιστορικά δεδομένα τιμών που δεν αντικατοπτρίζουν τη νέα πραγματικότητα με τις συχνές μηδενικές/αρνητικές τιμές μεσημέρι.

Αβεβαιότητα στα merchant projects (χωρίς κρατική στήριξη): Η βιωσιμότητα των merchant μονάδων, χωρίς λειτουργική ενίσχυση, παραμένει υπό εξέταση λόγω της αβεβαιότητας στα spreads των τιμών – δηλαδή το κέρδος μιας μπαταρίας εξαρτάται από τη διαφορά (spread) ανάμεσα στη φθηνή ώρα αγοράς και την ακριβή ώρα πώλησης, και αυτό το spread είναι απρόβλεπτο όταν πολλές μπαταρίες μπαίνουν ταυτόχρονα στο σύστημα.

Τέλος, υπάρχουν κενά στο ρυθμιστικό πλαίσιο: Πολλές αγορές, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής, δεν έχουν ολοκληρώσει τους μηχανισμούς αποζημίωσης για τις υπηρεσίες ευελιξίας που προσφέρουν οι μπαταρίες στο σύστημα  – επιβεβαιώνει ό,τι είδαμε και στο Green Tank: Η μη οριστικοποίηση κανόνων συμμετοχής στις αγορές (επόμενης ημέρας, εξισορρόπησης) δημιουργεί επενδυτική αβεβαιότητα.

Η ευρύτερη εικόνα

Παρ’ όλα αυτά τα προβλήματα, υπάρχει και θετική πλευρά: Η μείωση του κόστους κατά 80% την τελευταία δεκαετία έχει καταστήσει την αποθήκευση ανταγωνιστική απέναντι στις συμβατικές μεθόδους σταθεροποίησης δικτύου, και η ίδια ανάλυση καταλήγει σε ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα: Δεν είναι απλή λύση σε τεχνικό πρόβλημα, αλλά θεμελιώδης αναθεώρηση του ενεργειακού γίγνεσθαι – η ικανότητα διαχείρισης του αποθέματος ηλεκτρισμού στον χρόνο θα γίνει το κύριο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Με απλά λόγια: Η τεχνολογία δεν είναι το πρόβλημα πλέον (το κόστος έχει πέσει δραστικά) – το πρόβλημα είναι πώς να σχεδιαστεί ένα οικονομικό μοντέλο που να επιτρέπει στις μπαταρίες να κερδίζουν αρκετά, ώστε να αποσβένουν το αρχικό κόστος, σε ένα σύστημα όπου όσο περισσότερες μπαταρίες μπαίνουν, τόσο πιο στενά γίνονται τα περιθώρια κέρδους τους (κανιβαλισμός). Αυτό είναι ίσως το πιο δυσεπίλυτο, διαρθρωτικό ζήτημα – δεν λύνεται απλά με χρήμα ή χρόνο, χρειάζεται προσεκτικό σχεδιασμό αγοράς.

ΔΕΗ: Μειώθηκε η συμμετοχή του ελληνικού Δημοσίου

Η ενέργεια, αν τη δούμε ως δημόσιο αγαθό, θα πρέπει να τυγχάνει της αμέριστης συμπαράστασης του ελληνικού δημοσίου μέσω της δημόσιας (;) επιχείρησης ηλεκτρισμού. Αν όλα λειτουργούν με τους ανύπαρκτους κανόνες αγοράς στην Ελλάδα δεν θα μπορούμε να εξασφαλίσουμε την ενέργεια που αποτελεί αγαθό πρώτιστα για την ασφάλεια με την γενική έννοια της χώρας. Η ΔΕΗ δεν είναι πλέον δημόσια επιχείρηση με την κλασική έννοια.

Τα στοιχεία δείχνουν μια σαφή, μακρά πορεία απομάκρυνσης από τον δημόσιο έλεγχο: Μέχρι το 2018, το σύνολο των ποσοστών του Ελληνικού Δημοσίου στη ΔΕΗ παρέμενε στο 51,123% – δηλαδή το κράτος είχε την πλειοψηφία. Μετά την ΑΜΚ του 2021, το συνολικό ποσοστό συμμετοχής του Δημοσίου μειώθηκε από 51,12% σε 34,12%, με νέο μεγαλομέτοχο-εταίρο το πολυεθνικό fund CVC, που απέκτησε 25,5% της αύξησης.

Μετά την πιο πρόσφατη ΑΜΚ του 2026 (4 δισ. ευρώ), η συνολική συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου διαμορφώθηκε σε 33,4%. Σήμερα μεγάλο μερίδιο κατέχει επίσης η Silchester International Investors με 10,02%, ένα διεθνές επενδυτικό fund. Δηλαδή η ΔΕΗ είναι σήμερα μια εισηγμένη ανώνυμη εταιρεία με το κράτος ως μειοψηφικό μέτοχο (περίπου ένα τρίτο), με κύριο στόχο τη μεγιστοποίηση κέρδους για όλους τους μετόχους της – ελληνικό δημόσιο, ξένα funds (CVC, Silchester), και ιδιώτες επενδυτές.

Δεν λειτουργεί πλέον με τη λογική “δημόσιας υπηρεσίας”, αλλά με τη λογική χρηματιστηριακής εταιρείας που υπόκειται σε προσδοκίες αποδόσεων. Μάλιστα μέχρι το 2030 η ΔΕΗ αναμένει ότι το 45% της εγκατεστημένης ισχύος της θα βρίσκεται εκτός Ελλάδας – δηλαδή επεκτείνεται διεθνώς ως κερδοσκοπικός όμιλος, όχι ως εθνικός πάροχος.

Αυτό ενισχύει ακριβώς το σημείο που θέτουμε: Αν η ενέργεια αντιμετωπιζόταν καθαρά ως δημόσιο αγαθό/ζήτημα εθνικής ασφάλειας, η λογική θα ήταν να διατηρηθεί ισχυρός κρατικός έλεγχος (ή τουλάχιστον αποφασιστική πλειοψηφία) ώστε οι επενδυτικές αποφάσεις (πόσο σε αποθήκευση, πόσο σε αέριο) να καθορίζονται από εθνικό σχεδιασμό και όχι από προσδοκίες απόδοσης μετόχων. Αντ’ αυτού, η πορεία ιδιωτικοποίησης σημαίνει ότι η μεγαλύτερη εταιρεία ηλεκτρισμού της χώρας απαντά πρωτίστως σε επενδυτές (CVC, Silchester, διεθνή funds) που έχουν συμφέρον στην απόδοση μετοχής, όχι αναγκαστικά στη φθηνότερη ή πιο ασφαλή ενέργεια για τον Έλληνα καταναλωτή.

Η ενέργεια ως δημόσιο αγαθό

Πρόκειται για μια κλασική σύγκρουση στη θεωρία δημόσιας πολιτικής: Η ενέργεια έχει χαρακτηριστικά δημόσιου αγαθού (ασφάλεια εφοδιασμού, εθνική άμυνα, κοινωνική συνοχή) αλλά παράγεται μέσα από αγορά με ιδιωτικά κίνητρα κέρδους. Όταν το κράτος μειώνει τη συμμετοχή του στον βασικό πάροχο κάτω από το όριο ελέγχου, χάνει σημαντικό μοχλό άμεσης παρέμβασης – του απομένουν μόνο έμμεσα εργαλεία: Ρυθμιστικό πλαίσιο (ΡΑΑΕΥ), φορολογία, ΕΣΕΚ, επιδοτήσεις.

Αν αυτά τα έμμεσα εργαλεία αποδεικνύονται ανεπαρκή ή καθυστερημένα (όπως με τις μπαταρίες αποθήκευσης ΑΠΕ), τότε πράγματι δεν υπάρχει κανείς με άμεση εξουσία και συμφέρον ταυτισμένο αποκλειστικά με το εθνικό όφελος, ώστε να διασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια χωρίς να περνά πρώτα από το φίλτρο της οικονομικής βιωσιμότητας για ιδιωτικά κεφάλαια.

Είναι, με άλλα λόγια, ένα έγκυρο ερώτημα: αν η αγορά αφεθεί να καθορίσει πότε “αξίζει” να επενδυθεί σε αποθήκευση (όπως ακριβώς συνέβη με την απόφαση Σκυλακάκη “θα δούμε αν ανταποκριθεί η αγορά”), και η αγορά αποτύχει να ανταποκριθεί έγκαιρα, ποιος φέρει το κόστος; Η απάντηση, όπως είδαμε, είναι ο καταναλωτής μέσω ακριβών βραδινών τιμολογίων – ενώ ταυτόχρονα ένας ιδιωτικοποιημένος πάροχος μπορεί να συνεχίζει να αποδίδει κέρδη στους μετόχους του.