Η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, λοιπόν, δεν απαντά στο αίτημα του Δημάρχου και του Δημοτικού Συμβουλίου της κατεχόμενης Αμμοχώστου για συνάντηση. Γιατί προφανώς αν τους συναντήσει πρέπει να ανοίξει συζήτηση για θέματα, που χαλούν τη… σούπα. Όπως είναι, για παράδειγμα, το θέμα της επιστροφής της περίκλειστης περιοχής Αμμοχώστου. Όπως λέει η ίδια, το ζήτημα τούτο «πρέπει να αντιμετωπισθεί στη διάρκεια των επισήμων διαπραγματεύσεων»!

Ο Ολγκίν ξεχνά την Αμμόχωστο

Πρόκειται, βέβαια, για ένα θέμα, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω, συζητείται εδώ και δεκαετίες. Είναι ένα ζήτημα, που βρισκόταν και βρίσκεται στην ατζέντα. Αυτή η περιοχή, η περίκλειστη, έχει μια ιστορία, η οποία επιβεβαιώνει τους λόγους γιατί  βρίσκεται διαχρονικά στην ημερήσια διάταξη. Με την κατάληψη της Αμμοχώστου, από τις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις, τον Αύγουστο του 1974, η περιοχή αυτή, μετά που λεηλατήθηκε και τα “λάφυρα πολέμου” μεταφέρθηκαν με πλοία στην Τουρκία, έκλεισε με συρματοπλέγματα.  “Χωρίστηκε” από την υπόλοιπη πόλη, η οποία εποικίσθηκε.

Τότε είχε αναφερθεί ότι η περίκλειστη δεν εποικίστηκε για να χρησιμοποιηθεί από τουρκικής πλευράς ως διαπραγματευτικό χαρτί. Εκ του αποτελέσματος φαίνεται ότι δεν έχει αποφασίσει ακόμη η Τουρκία πότε αυτό το χαρτί θα το… αξιοποιήσει. Η κατοχική δύναμη άφησε την περιοχή και ερημώθηκε, τα κτίρια καταστράφηκαν και για πολλά χρόνια ήταν ανοικτή η πρόσβαση μόνο για τα θαλάσσια μπάνια των Τούρκων αξιωματικών.

Μετά το ναυάγιο των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά, το καλοκαίρι του 2017, υπήρξε αλλαγή της τουρκικής στάσης σε σχέση με την Αμμόχωστο. Η κατοχική πλευρά μεθοδευμένα ξεκίνησε μια προσπάθεια να ανοίξει η περιοχή με στόχο, βαθμηδόν, να εποικισθεί. Με μικρά βήματα, από τον Ιούνιο του 2019, ξεκίνησε η… τουριστική πρόσβαση στην “πόλη-φάντασμα”. Από διαπραγματευτικό χαρτί, η κατοχική δύναμη επιχειρεί, τώρα, να χρησιμοποιήσει την περίκλειστη περιοχή ως εκβιαστικό εργαλείο πίεσης προς την ελληνική πλευρά. Διά του εποικισμού της να ενταφιάσει το κεφάλαιο του εδαφικού.

Το θέμα της Αμμοχώστου έκπαλαι αποτελούσε αντικείμενο συζήτησης, ως Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, αλλά θεωρείτο εν πολλοίς και ένα πρώτο βήμα στο Κυπριακό. Όλα αυτά, βέβαια, δεν ίσχυσαν καθώς από το 1974 και εντεύθεν η κατοχική δύναμη αρνείται να προβεί έστω και ένα μικρό βήμα στο Κυπριακό.

Δεν αφουγκράζεται τους Κυπρίους

Ο κατεχόμενος δήμος της Αμμοχώστου έθεσε ένα αίτημα προς την εκπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα  των Ηνωμένων Εθνών. Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι των Αμμοχωστιανών, όπως κι άλλων προσφυγικών δήμων, ζητούν συνάντηση για να παρουσιάσουν τις απόψεις τους, αλλά και να ακούσουν. Ακούγοντας προφανώς θα αντιληφθούν και τις προθέσεις της αξιωματούχου του ΟΗΕ.

Η κ. Ολγκίν επιλέγει να βλέπει να κλειστό κύκλο ανθρώπων. Επιλέγει να παρεμβαίνει με δημόσιες τοποθετήσεις, αρθρογραφικά, με συνεντεύξεις. Είναι, όμως, σαφές ότι δεν αφουγκράζεται τους Κυπρίους, τους οποίους κατά το δοκούν επικαλείται.

​Στους χώρους τους, ο επισκέπτης έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τον βαρύ εξοπλισμό των δύο Παγκοσμίων Πολέμων: πολεμικά οχήματα, αεροσκάφη, ελικόπτερα, αντιτορπιλικά, οβίδες και συντρίμμια που φέρουν τη σφραγίδα των μεγάλων δυνάμεων της εποχής – Ρωσικά, Αγγλικά, Αμερικανικά και Αυστραλέζικα.

Όλα αυτά τα εκθέματα δεν είναι απλώς ψυχρά μεταλλικά αντικείμενα. Είναι οι ζωντανοί μάρτυρες της διαρκούς, αγωνιώδους προσπάθειας του ανθρώπου για επικράτηση και στρατιωτική υπεροχή απέναντι στον αντίπαλο. Αυτή η “αγωνία της υπεροχής” αποτυπώνεται ανάγλυφα στον όγκο και την τεχνολογία των όπλων, υπενθυμίζοντας τα αδιανόητα κονδύλια που δαπανήθηκαν τότε – και συνεχίζουν να δαπανώνται μέχρι σήμερα – για την πολεμική βιομηχανία.

Πίσω όμως από την τεχνολογική ισχύ, η ουσία των εκθεμάτων αποκαλύπτει το πραγματικό τους τίμημα: τις εκατοντάδες χιλιάδες χαμένες ψυχές, τα σπαταλημένα νιάτα, τον πόνο και τις καταστροφές που άφησαν πίσω τους οι μάχες…
​

Χάρη στη μοντέρνα μουσειακή τους παρουσίαση, τα δύο αυτά μουσεία καταφέρνουν κάτι βαθύτερο από την απλή παράθεση ιστορικών γεγονότων: προβληματίζουν τον επισκέπτη. Δεν δοξάζουν τον πόλεμο, αλλά αναδεικνύουν με τον πιο ανάγλυφο τρόπο το πόσο εύθραυστο και ανεκτίμητο είναι το αγαθό της ειρήνης —ένα αγαθό που, δυστυχώς, σε πολλές γωνιές του πλανήτη παραμένει ακόμα και σήμερα το μεγάλο ζητούμενο.

Μουσείο Τσανάκαλε στην ασιατική ακτή των Δαρδανελίων

​Το Στρατιωτικό Ναυτικό Μουσείο Τσανάκαλε (Çanakkale Deniz Müzesi) και τα γύρω εκθεσιακά σημεία της χερσονήσου της Καλλίπολης φιλοξενούν μερικά από τα πιο σημαντικά και σπάνια τεκμήρια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της Οθωμανικής περιόδου, ιδιαίτερα από τη θρυλική Ναυμαχία της Καλλίπολης του 1915. Εκεί ο επισκέπτης θα ακούσει εμψυχωτικά εμβατήρια και θα δει σπάνια κειμήλια που εξιστορούν μία από τις πιο καθοριστικές ναυτικές και στρατιωτικές αναμετρήσεις του Α’ παγκοσμίου πολέμου, την εκστρατεία της Καλλίπολης (1915).

​Ανάμεσα στα δεκάδες εκθέματα που βρίσκονται στον φροντισμένο υπαίθριο χώρο και στις αίθουσες του μουσείου, ξεχωρίζουν ορισμένα πραγματικά σπάνια και ενδιαφέροντα κομμάτια, όπως το πιστό αντίγραφο της ναρκοθέτιδος Nusret —ίσως το πιο εμβληματικό και επισκέψιμο έκθεμα του μουσείου.

Αξίζει να θυμηθούμε την ιστορία του: τη νύχτα της 8ης Μαρτίου 1915, το μικρό αυτό σκάφος πόντισε 26 νάρκες παράλληλα με την ακτή των Δαρδανελλίων (και όχι εγκάρσια, όπως ανέμεναν οι Σύμμαχοι). Η τακτική αυτή άλλαξε την πορεία της ιστορίας αφού στις 18 Μαρτίου 1915, τα συμμαχικά θωρηκτά Bouvet, Irresistible και Ocean προσέκρουσαν στις νάρκες αυτές και βυθίστηκαν, σφραγίζοντας την… αποτυχία της ναυτικής εισβολής των Συμμάχων.

​Επιβεβλημένη είναι η στάση στο Φρούριο Çimenlik. Το ίδιο το κάστρο, μέσα στο οποίο στεγάζεται τμήμα του μουσείου, αποτελεί έκθεμα και είναι πολυ-φωτογραφημένο. Κατασκευάστηκε το 1462 από τον Σουλτάνο Μεχμέτ Β΄ τον Πορθητή για τον έλεγχο των Στενών. Στους τοίχους του σώζεται ακόμα εντοιχισμένη μια ανεξάρτητη βλήμα-οβίδα από τους βομβαρδισμούς του βρετανικού θωρηκτού HMS Ocean το 1915, η οποία δεν εξερράγη ποτέ και παραμένει σφηνωμένη στο σημείο πρόσκρουσης.

Διάσπαρτα στον χώρο θα δει κανείς σπάνια πυροβόλα και τηλεβόλα της εποχής, μια εντυπωσιακή συλλογή από βαρύ οπλισμό, καθώς και οθωμανικά κανόνια – μπρούτζινα κανόνια παλαιότερων αιώνων με περίτεχνες οθωμανικές επιγραφές και καλλιγραφία. ​Στις αίθουσες εκτίθενται επίσης προσωπικά αντικείμενα και τεκμήρια από τις συγκρούσεις στον αέρα που ανασύρθηκαν από το πεδίο της μάχης και τον βυθό των Στενών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι σφαίρες που συγκρούστηκαν στον αέρα και συγκολλήθηκαν από τη θερμότητα της σύγκρουσης! Η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο υπολογίζεται σε μία στα εκατομμύρια, αναδεικνύοντας την τεράστια πυκνότητα των πυρών στη μάχη της Καλλίπολης.

​Εκτίθενται ακόμη προσωπικά είδη στρατιωτών, όπως στολές, επιστολές, παγούρια διάτρητα από σφαίρες, πυξίδες και προσωπικά ημερολόγια τόσο Οθωμανών όσο και στρατιωτών των ANZAC (Αυστραλών και Νεοζηλανδών) και Βρετανών. Παράλληλα, φιλοξενούνται ευρήματα ναυαγίων, εξαρτήματα, πυρομαχικά και τμήματα εξοπλισμού που ανασύρθηκαν από τα βυθισμένα συμμαχικά και οθωμανικά πολεμικά πλοία και υποβρύχια, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στη ναυτική τεχνολογία των αρχών του 20ού αιώνα.

Βόλτα στην πόλη

Φυσικά, η πόλη του Τσανάκκαλε προσφέρεται για πολλά πράγματα. Πολύ κοντά βρίσκεται το μουσείο κεραμικής τέχνης, ο αρχαιολογικός χώρος και το διάσημο Μουσείο της Τροίας. Η ίδια η πόλη είναι ιδιαίτερα φιλόξενη, με παραλιακά καφέ, ψαροταβέρνες, πιτσαρίες, την κλειστή αγορά, τα πολλά τεμένη, τον μεταλλικό Δούρειο Ίππο (δώρο στην πόλη από την ταινία “Τροία” στην οποία πρωταγωνιστούσε ο Μπραντ Πιτ), το χαρακτηριστικό ρολόι και την πεζοδρομημένη πλατεία με γλυπτά και μνημεία που λειτουργούν ως τοπόσημα. Τα δεκάδες χρυσοχοεία με το βαρύτιμο εμπόρευμά τους αποτελούν επίσης σημεία μεγάλου τουριστικού ενδιαφέροντος.

​

Η πιο ιστορική περιηγητική αναφορά για το ίδιο το κάστρο Çimenlik προέρχεται από τον διάσημο Οθωμανό ναύαρχο, χαρτογράφο και περιηγητή Πίρι Ρέις. Στο περίφημο ναυτικό του σύγγραμμα-οδηγό “Το Βιβλίο της Ναυσιπλοΐας”, περιγράφει λεπτομερώς τη στρατηγική σημασία του κάστρου στα Στενά των Δαρδανελλίων. Μάλιστα, σύμφωνα με την τοπική ιστορική παράδοση, μέρος του έργου του και των περίφημων χαρτών του γράφτηκαν και σχεδιάστηκαν μέσα στα τείχη αυτού του φρουρίου. Δίκαια, λοιπόν, υπάρχει ξεχωριστή παρουσίασή του στο μουσείο.

Για την πρόσβαση στο Τσανάκαλε υπάρχει η εναέρια γέφυρα που κατασκευάσθηκε το 2022 στα Στενά των Δαρδανελλίων ονομάζεται “Γέφυρα Τσανάκαλε 1915” και αποτελεί τη μεγαλύτερη του είδους της παγκοσμίως! Το έργο συνδέει την Ευρώπη με την Ασία, διαθέτοντας κύριο άνοιγμα 2.023 μέτρων και συνολικό μήκος 4,608 χιλιομέτρων.

Στην Ιάμπολη

​Το Στρατιωτικό Μουσείο του Γιάμπολ / Ιάμπολης φέρει τον εύηχο τίτλο “Μουσείο Πολεμικής Δόξας” και είναι το μεγαλύτερο σε μέγεθος και το πλουσιότερ​ο σε εκθέματα δημοτικό μουσείο της Βουλγαρίας. Οι λάτρεις της στρατιωτικής ιστορίας θα νιώσουν μοναδικά περιφερόμενοι στον εξωτερικό, αλλά και στον στεγασμένο χώρο του, ο οποίος αξιοποιεί ένα πρώην στρατόπεδο με ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ενότητες.

Περνώντας την ιστορική πύλη, βλέπεις την ιστορία των Συνταγμάτων της περιοχής, εκδίδεις το εισιτήριο και περνάς στον αύλειο χώρο, όπου εντυπωσιάζουν όλα τα είδη και οι προελεύσεις αρμάτων μάχης, αυτοκινούμενων πυροβόλων, τεθωρακισμένων οχημάτων, αεροσκαφών και αντιαεροπορικών συστημάτων.

​Στα σημαντικότερα και πιο σπάνια εκθέματα ανήκει η μοναδική συλλογή γερμανικών τεθωρακισμένων αρμάτων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτά είχαν παραδοθεί στη Βουλγαρία από τους Γερμανούς, αλλά κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου θάφτηκαν κατά μήκος των βουλγαροτουρκικών συνόρων (στην οχυρωματική γραμμή “Κράλι Μάρκο”), προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως σταθερά πολυβολεία! Όταν ανακαλύφθηκαν και ανασύρθηκαν τη δεκαετία του 2000, αποκαταστάθηκαν και τοποθετήθηκαν στο μουσείο.
​

Περιδιαβαίνοντας τον χώρο, βλέπω σοβιετικά τεθωρακισμένα και πυροβολικό του ψυχρού πολέμου, που αποτυπώνουν τη διαδοχική εξέλιξη της τεχνολογίας από την εποχή που πρωτοεμφανίστηκαν τα αυτοκινούμενα πυροβόλα. Μια σειρά από πυραυλικά συστήματα, αντιαεροπορικά κανόνια, ρουκέτες και συστήματα ραντάρ είναι όλα τοποθετημένα με τάξη και επεξηγηματικούς πίνακες σε τρεις γλώσσες. Εκεί οι επισκέπτες τα παρατηρούν ή ζουν διαδραστικά – μέσω ήχων, βίντεο και σκηνικής παρουσίας – μια γεύση πολέμου και τραυματισμού σε ένα ιδιαίτερο τοπίο, με την αγωνία να κορυφώνεται.

​Στο μουσείο συναντώ κι ένα ζευγάρι Φινλανδών. Η ευγενική Brigitte Palojàrvi με φωτογραφίζει και εκφράζει τον ενθουσιασμό της για την προέλευσή μου, κι εγώ για τη χώρα της. Έτσι γινόμαστε ένα “δίδυμο” που απολαμβάνει την περιήγηση στον εσωτερικό χώρο.

​Στις εσωτερικές αίθουσες, η προσοχή μου εστιάζεται στο 29ο Σύνταγμα Πεζικού του Γιάμπολ, όπου εκτίθενται αυθεντικές πολεμικές σημαίες που διασώθηκαν από τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στολές αξιωματικών, όπλα (τυφέκια Mannlicher, πιστόλια Parabellum/Luger), καθώς και ιατρικός εξοπλισμός πεδίου μάχης.

Υπάρχει προσομοίωση στρατιωτικού νοσοκομείου και πεδίου μάχης, φωτογραφικό υλικό, χάρτες, αναφορές σε προσωπικότητες που καθόρισαν καίριες αποφάσεις, αλλά και επιστολές φαντάρων από το μέτωπο με τις δικές τους αναφορές, αγωνίες και δυσκολίες… ​Είναι ορατά μπροστά σου τα ίχνη μιας εποχής που πέρασε, αλλά άφησε πίσω της απώλειες και καταστροφές.

Υπενθυμίζουν ότι η ιστορία παραμένει ζωντανό τμήμα της συλλογικής μνήμης – με την ευχή να έχει διδάξει, αν και αυτό φαίνεται αμφίβολο με την ασίγαστη ανάπτυξη των υπερσύγχρονων εξοπλιστικών συστημάτων και τα συμφέροντα της πολεμικής βιομηχανίας των μεγάλων χωρών… Ένα στρατιωτικό μουσείο του μέλλοντος, τι θα περιλαμβάνει άραγε; Ρητορικό το ερώτημα. ​Δεν θέλω καν να το σκέφτομαι…

Το εορταστικό πρόγραμμα άρχισε στις 6:47, με τις χαιρετιστήριες βολές από το πυροβολείο του Λυκαβηττού, καθώς και με το εωθινό από τμήματα μουσικής των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Στις 8 το πρωί ακολούθησε η έπαρση της Σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.

Στη συνέχεια, στις 10 π.μ., έγινε η Δοξολογία στον Καθεδρικό (Μητροπολιτικό) Ιερό Ναό Αθηνών, προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου. Αμέσως μετά, είναι προγραμματισμένη η κατάθεση στεφάνων από τις Αρχές της χώρας στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.

Στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη κατέθεσαν στεφάνι λίγο πριν την έναρξη της μαθητικής παρέλασης ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Άγγελος Συρίγος ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος. Λίγο νωρίτερα έφτασε στο Σύνταγμα και η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου.

Στην παρέλαση συμμετέχουν πεζοπόρα τμήματα του Στρατού Ξηράς, του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, καθώς και αγήματα των Ειδικών Δυνάμεων και επίλεκτων μονάδων, αλλά και προσωπικό μονάδων της παραμεθορίου και των νησιωτικών περιοχών, με επιχειρησιακό εξοπλισμό και στολές εκστρατείας.

Παρούσες η Προεδρική Φρουρά, η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, η Σχολή Ικάρων και οι υπόλοιπες στρατιωτικές σχολές, ενώ συμμετέχουν τμήματα της Ελληνικής Αστυνομίας, του Πυροσβεστικού Σώματος και του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.

Διεθνή χαρακτήρα προσδίδει η συμμετοχή στρατιωτικών αγημάτων από την Κύπρο και την Αίγυπτο, καθώς από τη Μεγαλόνησο λαμβάνουν μέρος Καταδρομείς της Εθνικής Φρουράς και έφεδροι βατραχάνθρωποι.

Η φετινή παρέλαση δεν έχει μόνο επετειακό χαρακτήρα, αλλά αναδεικνύει και τις προτεραιότητες της «Ατζέντας 2030», με έμφαση στην τεχνολογική αναβάθμιση, την ανάπτυξη εγχώριων αμυντικών δυνατοτήτων και την προσαρμογή των Ενόπλων Δυνάμεων στις απαιτήσεις των σύγχρονων επιχειρήσεων.

Συγκλονισμένος από το σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα που έγινε νωρίτερα σήμερα στην Ισπανία δήλωσε ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ σε ανάρτηση στο Χ. «Η σκέψη μου, η αλληλεγγύη μου και η στήριξή μου είναι σε όλα τα θύματα και τις οικογένειές τους» ανέφερε στην ανάρτησή του. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύει η ισπανική εφημερίδα El País, το τρένο της Renfe είχε αναχωρήσει από τη Μαδρίτη στις 08:00 με προορισμό τη Σεβίλλη, ενώ ο συρμός της Iryo κινούνταν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα τον εκτροχιασμό δύο βαγονιών, τα οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κατέληξαν σε πρανές δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το δυστύχημα παραμένουν αδιευκρίνιστες. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το τρένο της Renfe είχε προηγουμένως μειώσει την ταχύτητά του και είχε πραγματοποιήσει στάση εξαιτίας προβλήματος στη σιδηροδρομική κυκλοφορία.

Άμεση ήταν η αντίδραση της Adif, του ισπανικού φορέα διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών, ο οποίος ανακοίνωσε την αναστολή της κυκλοφορίας στη γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει τη Μαδρίτη με την Ανδαλουσία. «Η κυκλοφορία στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη – Ανδαλουσία έχει διακοπεί λόγω σύγκρουσης μεταξύ δύο τρένων», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της μέσω της πλατφόρμας Χ.

Στο σημείο κινητοποιήθηκαν υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης για την παροχή βοήθειας στους επιβάτες, ενώ αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν εικόνες με πολλούς τραυματίες. Την ώρα που σημειώθηκε το δυστύχημα, ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, βρισκόταν στη Μαδρίτη, όπου επρόκειτο να συμμετάσχει στην έναρξη του World Infrastructure Forum. Σύμφωνα με την El País, ο Ισπανός υπουργός ενημερώθηκε για τη σύγκρουση ενώ συνομιλούσε με τους διοργανωτές της εκδήλωσης και αποχώρησε αμέσως, προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση.

Η διακοπή της κυκλοφορίας επηρέασε και άλλα δρομολόγια στη σιδηροδρομική γραμμή, με επιβάτες να αναφέρουν ότι τα τρένα στα οποία επέβαιναν παρέμειναν ακινητοποιημένα. Ανάμεσά τους βρισκόταν η πρόεδρος της αγροτικής οργάνωσης Asaja Sevilla, Μαρία Μοράλες, η οποία ταξίδευε προς τη Μαδρίτη για να συμμετάσχει σε κινητοποίηση αγροτών σχετικά με το αυξημένο κόστος παραγωγής.

«Είμαστε ακινητοποιημένοι, μας είπαν ότι θα διαρκέσει 30 λεπτά», ανέφερε μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Canal Sur Radio. Οι ισπανικές αρχές καλούνται πλέον να αποσαφηνίσουν τις ακριβείς συνθήκες της σύγκρουσης, ενώ αναμένονται επίσημες ανακοινώσεις για τον απολογισμό των θυμάτων και την κατάσταση των τραυματιών.

Στο χωριό αυτό είχε από αρχές Δεκεμβρίου του 1940 εγκατασταθεί η Διοίκηση του μεσαίου τομέα του Βορειοηπειρωτικού Μετώπου. Επιτελικοί ανώτεροι αξιωματικοί, χαμηλότερου βαθμού διοικητές μονάδων, άνδρες του πυροβολικού, των μεταβιβάσεων κ.α. επί αρκετές εβδομάδες φιλοξενούνταν στα σπίτια των Μπρεζανιτών. Οι μάχες στην αριστερή πλευρά του Αώου είχαν εξελιχτεί πολύ πιο ταχέα, απ’ ότι στα δεξιά της. Και το Όρος Τρεμπεσίνα, μαζί με τον όγκο του Σεντέλι, αποτελούσαν ουσιαστικά φυσικά οχυρά για τις ιταλικές δυνάμεις – εξ’ ου και χρειάστηκε μεγάλο χρονικό διάστημα για την απώθηση τους.

Σε ένα εκ των σπιτιών του Μπρέζανι φιλοξενούνταν ένας Συνταγματάρχης υπεύθυνος για τις πολεμικές ενέργειες. Στο σπίτι των Γκιόκα ετοιμάζονταν για γάμο, την Άνοιξη μετά το Πάσχα. Θα έπαιρναν νύφη από τους Ντέντε (Δέδε) στο ίδιο χωριό: Την Καλίτσα, χαϊδευτικό της Καλλιάνθης. Όλα αυτά τα άκουγε ο αξιωματικός και οι βοηθοί του…

Και όταν τον Γενάρη δημιουργήθηκαν οι συνθήκες να διαβούν τον Αώο και να συνεχίσουν τις μάχες βορειότερα, αφού αποχαιρέτισαν τους οικοδεσπότες και το χωριό ολόκληρο – Χριστιανοί Ορθόδοξοι, δίγλωσσοι και με έντονο ελληνικό εθνικό φρόνημα, όπως μαρτυρούν τα ιστορικά στοιχεία – οι Έλληνες αξιωματικοί τους άφησαν μια σπουδαία έκπληξη – αφού τους επισήμαναν ότι είναι άγνωστο αν θα επιβιώσουν…  Άφησαν ως ενθύμιο ένα ολοκαίνουργο νυφικό για το γάμο της Καλίτσας! Αλήθεια που βρέθηκε ένα νυφικό στην κόλαση του πολεμικού μετώπου;

Το Ημερολόγιο του Στέφανου Δούκα

Η προαναφερόμενη συγκινητική ανθρώπινη ιστορία, που μόνο στον Ελληνισμό μπορείς να βρεις, είναι άξια για σενάριο επιπέδου Αγγελόπουλου. Η ιστορία αυτή δεν είναι αποκύημα φαντασίας και μυθοπλασίας βοσκών της υπαίθρου. Προ έτους και από τις εκδόσεις “Επίκεντρο” (Θεσσαλονίκη) σε επιμέλεια του Ιωαν. Στεφανίδη, κυκλοφόρησε το Ημερολόγιο του Στέφανου Δούκα, τότε Λοχαγού Πυροβολικού.

Πρόκειται για ακόμη ένα παιχνίδι της τύχης και των σπάνιων συμπτώσεων που γεμίζουν τις σελίδες της ιστορίας. Ο Δούκας βρέθηκε ως διοικητής Πυροβολαρχίας ακριβώς στον τομέα που προαναφέραμε. Μέσα από ένα συγκλονιστικό ημερολόγιο που κρατούσε με ευλάβεια – και ανεπηρέαστος από την οδύνη των πολεμικών επιχειρήσεων – φέρνει στο φως διάφορα γεγονότα – πέραν των επίσημων καταγραφών των Επιτελών.

Η αφήγηση του συγκλονίζει και δείχνει ότι η ιστορία παίζει τα δικά της παιχνίδια. Ο Δούκας καλούνταν να πολεμήσει για την ελευθερία από τον ιταλικό φασισμό στην πατρίδα των προγόνων του, την Πρεμετή. Ο παππούς του είχε φύγει σχετικά πρόσφατα από την Πρεμετή, για να εγκατασταθεί στην Λαμία και ο πατέρας του – επίσης στρατιωτικός – μετείχε στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

Η θητεία του Στέφανου Δούκα ολοκληρώνεται μεταπολεμικά στο βαθμό του Στρατηγού, απόδειξη της ακεραιότητας του ανδρός που την διαφύλαξε μέσα στις γνωστές συνθήκες των σκληρών δοκιμασιών – όχι μόνο στο ένδοξο Έπος κατά των Ιταλών, όσο κυρίως στα όσα τραγικά ακολούθησαν. Το Ημερολόγιο αξίζει να διαβαστεί για όσους θέλουν πραγματικά να γνωρίσουν πως πολέμησαν οι Έλληνες και κατανίκησαν τους επίδοξους κατακτητές Ιταλούς – με μοναδικό όπλο το φιλότιμο και το πείσμα.

Χαρακτηριστικές οι επιδόσεις του Πυροβολικού στην περιοχή του κεντρικού τομέα του Μετώπου, όπου και αναφέρεται το Ημερολόγιο. Ο Δούκας αφηγείται πως οι συμπατριώτες του στην Πρεμετή, καθώς του έδειχναν τα σπιτικά των προγόνων του (ευεργέτης των Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων αναφέρεται ο Σταθάκης Δούκας), τον πείραζαν ως δήθεν Άγγλο πυροβολητή που είχε προκαλέσει τον τρόμο στους Ιταλούς… Στις πραγματικά συγκινητικές σημειώσεις του, βρίσκει κανείς πολλές αλήθειες. Και μεταξύ αυτών επιβεβαιώνεται η αδελφική όσμωση στο Μπρέζανι επί του Αώου.

Και γίνεται απολύτως πιστευτή η ιστορία του νυφικού της Καλίτσας, καθότι ο αείμνηστος Στρατηγός Στέφανος Δούκας φιλοξενούνταν στην οικία του σπουδαίου επαγγελματία ράφτη (με κατάστημα και στην Πρεμετή) Γεωργίου Πρέλη, ενώ αναφέρει κι έτερον ράφτη τον Κυριάκο Κυρίτση, όπου έμεναν οι Έλληνες αξιωματικοί. Κάποιος εκ των δύο πρέπει είναι ο “στιλίστας” του νυφικού… του πολέμου.

Η καταγεγραμμένη δράση του σπουδαίου Έλληνα ποιητή και λογοτέχνη Νικηφόρου Βρεττάκου μας έφερε στο φως και κάτι που οι πολέμιοι της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Αλβανία αρνούνται μετ’ επιτάσεως, την ύπαρξη του Ιερού Ναού των Εισοδίων της Παναγίας στο κέντρο της πόλης…

Οι δυο ιερείς του Ημερολογίου

Απ’ το Ημερολόγιο του Στέφανου Δούκα προκύπτουν επίσης δύο σημαντικές ιστορικές μαρτυρίες. Δεν αναφέρει τους ιερείς ονομαστικά, αλλά για όσους έχουν σχετική γνώση κι ενδιαφέρον είναι ξεκάθαρο για ποιους πρόκειται και ποια η τύχη τους υπό το ολοκληρωτικό καθεστώς Χότζα.

Στην ονομαστική του εορτή ο τότε λοχαγός του Πυροβολικού Στέφανος Δούκας (27 Δεκεμβρίου) βρέθηκε στην Πρεμετή και πήγε στην Εκκλησία υπό έκτακτες συνθήκες, καθώς είχε σημάνει συναγερμός για βομβαρδισμούς από την Ιταλική Αεροπορία. Κάποιος Ιερέας τον ασπάστηκε και τον οδήγησε να επισκεφθεί το σπίτι όπου γεννήθηκε ο παππούς του. Μάλλον πρόκειται για τον Ιερέα Αλέξανδρο Λίπε, από το Καλούδι πλησίον της Μολυβδοσκέπαστης, ο οποίος εκτελέστηκε νωρίς το 1946 από δυνάμεις της υπό ίδρυση Σιγκουρίμι – ο τάφος του οποίου μένει άγνωστος.

Το ίδιο συνέβη και με τον ιερέα που τον ασπάστηκε με θέρμη, απ’ τις πρώτες κιόλας ημέρες της επέλασης στο έδαφος της επικράτειας της σημερινής Αλβανίας στη Ζέππα. Ο Δούκας στο Ημερολόγιο του περιγράφει γλαφυρά τη χαρά, την ίδια αυτή ελληνική αύρα των κατοίκων και τον ενθουσιασμό για την έλευση του Ελληνικού Στρατού. Μάλλον αναφέρεται στον εφημέριο ιερέα της Ζέππας. Πρόκειται για τον μακαριστό Μηνά Οικονόμου, που είχε επίσης τραγικό τέλος. Ο δε τόπος εκτέλεσης και ταφής του, επίσης παραμένει άγνωστος…

Με βάση την έως τώρα κατανομή, κανένας από τους δύο βασικούς συνασπισμούς δεν συγκεντρώνει τις 61 έδρες που απαιτούνται για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Την ίδια ώρα, τρία κόμματα παραμένουν κάτω από το εκλογικό όριο του 3,25% που απαιτείται για την είσοδο στο κοινοβούλιο. Πρόκειται για το κόμμα των Εφέδρων (Reservists), που συγκεντρώνει 2,6%, το People of Israel με 1,7% και το Charedi Public με 0,2%.

Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο πολιτικού αδιεξόδου, καθώς οι δύο αντίπαλοι συνασπισμοί απέχουν από την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Παρά την απουσία ξεκάθαρου νικητή, τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Άιζενκοτ δήλωσαν έτοιμοι να σχηματίσουν κυβέρνηση, ενώ το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις διαπραγματεύσεις για τη συγκρότηση κυβερνητικού σχήματος, οι οποίες αναμένονται ιδιαίτερα δύσκολες.

Δηλώσεις Νετανιάχου

Πρέπει να σχηματιστεί «ισχυρή κυβέρνηση της δεξιάς», τόνισε ο κ. Νετανιάχου, καλώντας την «εβραϊκή και σιωνιστική πλειοψηφία» να «ενωθεί» και να κάνει νέα αρχή. Αφού επέλεξε να μην εκφραστεί για αρκετές ώρες μετά το κλείσιμο των εκλογικών κέντρων, στις 22:00 (τοπική ώρα και ώρα Ελλάδας), εντέλει εμφανίστηκε χαμογελαστός, με αέρα αυτοπεποίθησης, μπροστά στους υποστηρικτές του περί τις 03:00, για να εκφωνήσει ασυνήθιστα σύντομη ομιλία. Το ποιος θα είναι ο επόμενος πρωθυπουργός του Ισραήλ παραμένει ασαφές, καθώς η καταμέτρηση των ψήφων συνεχίζεται.

Το Λικούντ του Νετανιάχου παραμένει το μεγαλύτερο κόμμα, ενώ το Γιάσαρ του πρώην αρχηγού του στρατού Γκάντι Άιζενκοτ ακολουθεί με 21. Κάτω από το εκλογικό όριο του 3,25% βρίσκονται προς το παρόν τα κόμματα Reservists, με 2,7%, People of Israel, με 1,8%, και Charedi Public, με 0,3%. Ο Νετανιάχου κάλεσε στον σχηματισμό μιας ισχυρής δεξιάς κυβέρνησης και προειδοποίησε κατά μιας κυβέρνησης που θα εξαρτάται από αραβικά κόμματα.

«Το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα του Ισραήλ», δήλωσε από το εκλογικό κέντρο του κόμματός του στην Ιερουσαλήμ, καλώντας παράλληλα τους υποστηρικτές του να περιμένουν το τελικό αποτέλεσμα. Από την πλευρά τους, πηγές του μπλοκ που επιδιώκει την αλλαγή κυβέρνησης δήλωσαν, σύμφωνα με τη Jerusalem Post και το Walla, ότι οι ηγέτες των κομμάτων θα πρέπει να είναι έτοιμοι για δύσκολους συμβιβασμούς ώστε να αξιοποιήσουν την ευκαιρία σχηματισμού κυβέρνησης. Η καταμέτρηση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και τα αποτελέσματα είναι προσωρινά.

Απομένει να καταμετρηθούν ψήφοι από εκλογικά τμήματα σε όλη τη χώρα, καθώς και οι λεγόμενοι διπλοί φάκελοι, στους οποίους περιλαμβάνονται οι ψήφοι στρατιωτών και εξετάζονται αργότερα. Η τελική κατανομή θα καθορίσει εάν κάποιο από τα δύο στρατόπεδα μπορεί να προσεγγίσει τις 61 έδρες και ποιες συνεργασίες θα είναι αριθμητικά και πολιτικά εφικτές.

Η στάση Νετανιάχου-Άιζενκοτ μετά τα Exit Poll

Δημοσκοπήσεις εξόδου από τα εκλογικά τμήματα έφεραν αρχικά τη συμμαχία της αντιπολίτευσης υπό τον κεντρώο Γκάντι Άιζενκοτ να προηγείται με βραχεία κεφαλή αυτής του Μπενιαμίν Νετανιάχου, όμως αργότερα μεταδόθηκαν άλλες που θέλουν τις δυο πλευρές ισόπαλες, με 51 έδρες στην Κνέσετ η καθεμιά. Με άλλα λόγια μακριά από τον απαραίτητο αριθμό εδρών (61 από το σύνολο των 120 της ισραηλινής εθνικής αντιπροσωπείας) για την εξασφάλιση της πλειοψηφίας και άρα της δυνατότητας σχηματισμού κυβέρνησης.

Παρά το άκρως αμφίρροπο αποτέλεσμα, ο Γκάντι Άιζενκοτ είδε στις πρώτες εκτιμήσεις για αυτό «πλήρη αποδοκιμασία» του Μπενιαμίν Νετανιάχου. «Ο λαός επέλεξε την αλλαγή», διαβεβαίωσε τους δικούς του υποστηρικτές, υποσχόμενος να «κάνει το παν για να σχηματίσει κυβέρνηση» κι απορρίπτοντας νέα καταφυγή στις κάλπες.

Ο 77χρονος πρωθυπουργός από την πλευρά του δεν είπε λέξη για τον αντίπαλό του στη δική του ομιλία. Απέφυγε να διεκδικήσει τη νίκη, περιορίστηκε να τονίζει πως το κόμμα του, το Λικούντ (δεξιά), παραμένει το μεγαλύτερο στο κοινοβούλιο, καθώς εκτιμάται πως θα καταλάβει 27 έδρες στο σώμα –από 32 στο απερχόμενο–, μπροστά από το Γιασάρ του κ. Άιζενκοτ. Η συμμετοχή των Ισραηλινών ήταν μαζική σε αυτή την ψηφοφορία, την πρώτη μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023. Το ποσοστό συμμετοχής έφθασε το 77,7%, ήταν το υψηλότερο από το 1999.

Άνευ προηγουμένου άνοδος των αραβικών κομμάτων

Η άλλη σημαντική εξέλιξη της βραδιάς είναι η θεαματική άνοδος της δύναμης των δυο αραβικών «λιστών» (κομμάτων). Το Ραμ (μετριοπαθείς ισλαμιστές) και η Ενοποιημένη Αραβική Λίστα (ριζοσπαστική αριστερά) επιβάλλονται πλέον ως δυνητικοί ρυθμιστές των πολιτικών εξελίξεων, καθώς αναμένεται να έχουν 18 ως 19 έδρες στο νέο σώμα (έναντι 10 στο απερχόμενο κοινοβούλιο).

Το πολιτικό στρατόπεδο του Νετανιάχου υπέστη «μεγάλη ήττα», έκρινε ο ηγέτης του Ραμ, ο Μανσούρ Αμπάς, δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί με τον Άιζενκοτ — αυτός ο τελευταίος πάντως λέει πάντα πως δεν εξετάζει κάτι τέτοιο. «Αποκλείεται ο σχηματισμός κυβέρνησης που θα υποστηρίζεται από τα αραβικά κόμματα», ξεσπάθωσε από την πλευρά του ο πρωθυπουργός Νετανιάχου, ο οποίος επικέντρωσε μεγάλο μέρος της εκστρατείας του στο να τους επιτίθεται, για παράδειγμα με το σύνθημα «είτε η δεξιά, ή η Παλαιστίνη».

Η κατάσταση που διαμορφώνεται, προς το παρόν τουλάχιστον, κατατείνει σε αδιέξοδο, έκρινε η Ιλάνα Σπάιτσμαν, ειδικευμένη στις πολιτικές επιστήμες και οργανώτρια συνεδρίων στο πανεπιστήμιο Μπαρ Ιλάν. «Ο Νετανιάχου δεν έχει κανέναν τρόπο να σχηματίσει κυβέρνηση», ενώ ο συνασπισμός του κ. Άιζενκοτ θα χρειαστεί «είτε να σχηματίσει κυβέρνηση μαζί με τα αραβικά κόμματα, ή να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας», δυο επιλογές τις οποίες ως τώρα η αντιπολίτευση αποκήρυσσε, ανέλυσε.

Τα κόμματα πλέον θα ριχτούν τις επόμενες εβδομάδες σε διαπραγματεύσεις, προκειμένου να αναζητήσουν τρόπο να σχηματιστεί η επόμενη κυβέρνηση. Σε περίπτωση αποτυχίας, συνηθισμένου φαινομένου στην πρόσφατη ιστορία του Ισραήλ, θα χρειαστεί νέα καταφυγή στις κάλπες — κάτι που απορρίπτεται από τον κ. Άιζενκοτ.

«Για να σχηματιστεί κυβέρνηση, θα χρειαστεί να σπάσουν οι κανόνες και όσα θεωρούνταν καθιερωμένα, να συμπηχθούν συμμαχίες χωρίς προηγούμενο», εκτιμά ο Γιαελί Λιφσίτς, φοιτητής που πήγε να πανηγυρίσει την επιτυχία του Γκάντι Άιζενκοτ στην έδρα του κόμματός του στο Τελ Αβίβ, όπου οι πρώτες εκτιμήσεις για το αποτέλεσμα έγιναν αφορμή για το ξέσπασμα των συγκεντρωμένων σε κραυγές χαράς και στο σύνθημα «Μπίμπι, πήγαινε σπίτι σου!». Το χαϊδευτικό Μπίμπι είναι ταυτισμένο με τον πρωθυπουργό Νετανιάχου.

«Εξάλειψη της απειλής» του Ιράν

Η εκλογική επιτροπή αναμενόταν να αρχίσει προοδευτικά να δημοσιοποιεί τα επίσημα αποτελέσματα τη νύχτα. Η διαδικασία μπορεί να κρατήσει κάποιες ημέρες. Ο κ. Νετανιάχου, που πολλαπλασίασε τα κινδυνολογικά μηνύματα τις τελευταίες ημέρες, επέσεισε για ακόμη μια φορά την απειλή του Ιράν στην ομιλία του.

«Το Ισραήλ έχει στα χέρια του ιστορική, μοναδική ευκαιρία με τον εταίρο μας τον πρόεδρο Τραμπ να εξαλείψει οριστικά την υπαρξιακή απειλή του Ιράν», τόνισε. Μερικές ώρες νωρίτερα, ο κ. Άιζενκοτ τον προειδοποιούσε: «ούτε που να το σκεφτείς να χρησιμοποιήσεις την ασφάλεια του Ισραήλ για πολιτικούς σκοπούς».

Ενώ ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αναφέρθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες σε αποκλίσεις μεταξύ κορυφαίων αξιωματικών του στρατού και του πρωθυπουργού, ο κεντρώος υποψήφιος απευθύνθηκε στα σώματα ασφαλείας: ο Μπενιαμίν Νετανιάχου «δεν έχει την εντολή, ούτε την εμπιστοσύνη του λαού. Να θυμάστε ότι δεν υπηρετείτε παρά μόνο το κράτος και τα συμφέροντα των ισραηλινών πολιτών», τόνισε ο άλλοτε αρχηγός των γενικού επιτελείου εθνικής άμυνας.

Ο πίνακας που σχηματίζει το εκλογικό αποτέλεσμα όπως μοιάζει να διαμορφώνεται μέχρι στιγμής αντανακλά την πόλωση στη χώρα, που εντάθηκε μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, το έναυσμα του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας. Οι εκλογές διεξήχθησαν με φόντο εντεινόμενες διεθνείς επικρίσεις για τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, τη βία των εποίκων και την επέκταση των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη επί των ημερών της πιο δεξιάς κυβέρνησης στην ιστορία του Ισραήλ.

«Θέλω αλλαγή», είπε η Άσια Εγκμπάρια, φοιτήτρια νομικής, 23 ετών, αφού ψήφισε στην Ουμ αλ Φαμ, πόλη με κατά πλειονότητα αραβικό πληθυσμό στο βόρειο τμήμα της χώρας. «Δεν θέλω να αντιμετωπίζομαι σαν πολίτης δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας. Θέλω να ζήσω με ειρήνη και ηρεμία».

Οι δυο κύριοι αντίπαλοι

Ο πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, βρίσκεται στο τιμόνι του Ισραήλ τα 19 από τα τελευταία 30 χρόνια, ηγούμενος εσχάτως ενός ακροδεξιού κυβερνητικού σχεδιασμού. Διεκδικεί εκ νέου την εξουσία έχοντας τη στήριξη του Αμερικανού προέδρου Τραμπ, σε μια μάχη που έχει τόσο προσωπικό όσο και πολιτικό χαρακτήρα: η εκκρεμής δίκη του για διαφθορά σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη απώλεια της εξουσίας αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο φυλάκισής του.

Βασικός του αντίπαλος είναι ο Γκαντί Αϊζενκότ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού και σχεδόν νεοεισερχόμενος στην πολιτική. Γόνος ταπεινής οικογένειας Μαροκινών μεταναστών, ο Αϊζενκότ αναδείχθηκε στην καρδιά του ισραηλινού κατεστημένου, ενώ έχει καταβάλει και προσωπικό τίμημα, καθώς ο γιος του και δύο ανίψια του σκοτώθηκαν στις μάχες στη Γάζα το 2024.

Αν και στερείται τη χαρισματικότητα του Νετανιάχου, ο Αϊζενκότ έχει μετατρέψει το στοιχείο αυτό σε προεκλογικό του όπλο, προβάλλοντας τον εαυτό του ως το ακριβώς αντίθετο του σημερινού πρωθυπουργού – κάτι που αντικατοπτρίζεται ακόμη και στο όνομα του νέου του κόμματος, Yashar («Εντιμότητα»).

Η πλούσια ενεργειακά χώρα του Περσικού Κόλπου έχει δύο διόδους για την μεταφορά του αργού πετρελαίου στις αγορές του κόσμου, με πρώτη τα Στενά του Ορμούζ στην έξοδό του, που υποτίθεται πως υπόκειται στον αποκλεισμό του Ιράν. Όμως οι Πέρσες δεν φράσσουν τα στενά, αλλά αντίθετα επιλέγουν κάτι δραστικά αποτελεσματικότερο και από τον περασμένο Μάρτιο, απειλούν ή πλήττουν επιλεκτικά πλοία, δηλώνοντας πως θα συνεχίσουν να το πράττουν.

Έως το πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου 104 πλοία πλήττονται προς την έξοδο των στενών, 20 ναυτικοί καταλήγουν νεκροί και οι ασφαλιστικές εταιρείες καταβάλλουν σχεδόν $2 δισεκατομμύρια σε αποζημιώσεις και απαιτήσεις. Το ασφάλιστρο κινδύνου ανά 100.000 τόνους κύτους από το 0,25% του περασμένου Φεβρουαρίου εκτοξεύεται στο 7,5% έως ακόμα και 10%, ενώ ανανεώνεται ανά δεκαήμερο, με τους ασφαλιστές να εμφανίζονται συνεχώς περισσότερο απρόθυμοι να συνάπτουν ασφαλίσεις πλοίων. Οι ΗΠΑ αποφασίζουν τελικά να διαθέσουν $40 δισεκατομμύρια για αντασφαλίσεις για να δελεάσουν τις ασφαλιστικές εταιρείες με πενιχρά μέχρι τούδε αποτελέσματα.

Προς το παρόν λιγότερα από 12 πλοία διέρχονται ανά ημέρα από τα στενά, έναντι των περίπου 100 του περασμένου Φεβρουαρίου με τα περισσότερα να ανήκουν στον αποκαλούμενο “σκοτεινό στόλο” και να πλέουν ανασφάλιστα. Οι εξελίξεις αποδεικνύουν ότι δεν απαιτείται να προχωρήσουν οι Πέρσες στον αποκλεισμό των στενών, αλλά απλώς να υποχρεώσουν τις ασφαλιστικές εταιρείες να μην συνάπτουν ασφαλίσεις, αξιοποιώντας μάλιστα χαμηλού κόστους όπλα, όπως νάρκες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) ή μικρά ταχύπλοα που πλήττουν στόχους αξίας δισεκατομμυρίων.

Η στρατηγική της ασφυξίας

Κάθε πλήγμα, κάθε απειλή, κάθε ανακοίνωση πρόθεσης πλήγματος από την Τεχεράνη τιμολογείται στο ασφάλιστρο κινδύνου της επόμενης εβδομάδας. Μετά από 80 πλήγματα οι ασφαλιστές ουσιαστικά εκτελούν μία ολοκληρωμένη επιχείρηση για λογαριασμό των Περσών, με τα στενά να παραμένουν ανοικτά στον χάρτη, αλλά κλειστά σε πραγματικές συνθήκες.

Η δεύτερη δίοδος εστιάζεται στην μεταφορά του αργού πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα, από όπου και μεταφορτώνεται σε δεξαμενόπλοια για να διοχετευθεί στις ενεργειακές αγορές κυρίως της Ασίας. Ο μαύρος χρυσός ρέει μέσω αγωγού με μεταφορική δυνατότητα 5 εκατομμυρίων βαρελιών ανά ημέρα, για 745 χιλιόμετρα προς τις λιμενικές εγκαταστάσεις του Yanbu, μεταφορτώνεται και μέσω των Στενών του Bab el-Mandeb πλέει προς τον Ινδικό Ωκεανό. Ο αγωγός αξιοποιείται από τον περασμένο Μάρτιο και αποτελεί μια πολύτιμη υποδομή για την αποστολή αργού πετρελαίου προς τις ασιατικές αγορές.

Όμως μετά τα μέσα Σεπτεμβρίου, οι Πέρσες ελέγχουν και τις δύο διόδους, ενώ στις 10 και 11 του ιδίου μηνός, όταν οι αγορές τρομοκρατούνται με τις συνθήκες Άγριας Δύσης που επικρατούν στις αγορές ομολόγων και την επικείμενη αύξηση των επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας (FED), μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που εκτοξεύονται από τις φίλα προσκείμενες προς τους Πέρσες πολιτοφυλακές του Ιράκ, πλήττουν τον αγωγό της Σαουδικής Αραβίας. Η χώρα αναγκάζεται να τον θέσει σε αδράνεια και οι αρμόδιοι αξιωματούχοι ανακοινώνουν πως απαιτούνται τρείς έως πέντε εβδομάδες για τις επισκευές του.

Η προέλαση των Χούθι 

Παράλληλα και στο παρασκήνιο, οι πολιτοφυλακές των Χούθι ολοκληρώνουν μετά από ένα μήνα την επιθετική τους κίνηση για την κατάληψη της παραλιακής ζώνης της Υεμένης προς την Ερυθρά Θάλασσα. Στις 10 Σεπτεμβρίου καταλαμβάνουν την πόλη της Mokha και τις λιμενικές της εγκαταστάσεις και την επομένη, όταν εκδηλώνεται η επίθεση κατά του αγωγού της Σαουδικής Αραβίας καταλαμβάνουν την πόλη της Dhubab προς το Στενό του Bab el-Mandeb και την νήσο Perim στην μέση του στενού.

Στις 14 του ιδίου μηνός καταλαμβάνουν τις νήσους Μεγάλη και Μικρή Hanish, τις τελευταίες δύο σημαντικές θέσεις στο στενό που έως τότε δεν ελέγχουν. Σαφέστατα οι πολιτοφυλακές των Χούθι δεν αποκλείουν το στενό και τα πλοία εξακολουθούν να διέρχονται, λόγω του ότι εφαρμόζουν την ίδια τακτική με τους Πέρσες στα Στενά του Ορμούζ. Διατηρούν την δυνατότητα να πλήττουν επιλεκτικά πλοία από θέσεις στις ακτές και στις μικρές νήσους, πείθοντας τις ασφαλιστικές εταιρείες με τις δεδηλωμένες προθέσεις τους και τα σποραδικά πλήγματα πως δεν πρόκειται για επικοινωνιακή στρατηγική χωρίς συνέπειες.

Κηρύσσουν τον Ιούλιο τον αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμένων και έκτοτε πλήττουν σποραδικά δεξαμενόπλοια που εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας. Το ασφάλιστρο για την πλεύση στην Ερυθρά Θάλασσα ήδη αυξάνεται και η τακτική που εφαρμόζεται στα Στενά του Ορμούζ περιορίζοντας δραστικά τους πλόες επαναλαμβάνεται αποδεικνύοντας πως η στρατηγική της ασφυξίας δεν αποτελεί θεωρία αλλά εφαρμόζεται στην πράξη.

Κάμψη της παραγωγής ενέργειας

Το Ιράν δεν έχει καμία πιθανότητα να επικρατήσει σε μεγάλης κλίμακας εμπόλεμη σύγκρουση με τις ΗΠΑ και σαφέστατα δεν το επιχειρεί, οπότε υιοθετεί μία άλλη προσέγγιση και καθιστά κάθε θαλάσσιο διάδρομο του Περσικού Κόλπου που αξιοποιείται για την ναυσιπλοΐα με επίκεντρο την μεταφορά αργού πετρελαίου εξαιρετικά επικίνδυνο. Ο στόχος του εστιάζεται στην μεγιστοποίηση του κινδύνου, ώστε να αποθαρρύνει τις ασφαλιστικές εταιρείες από το να συνάπτουν συμβόλαια με τις ναυτιλιακές εταιρείες, χρησιμοποιώντας πολιτοφυλακές και οπλικά συστήματα χαμηλού κόστους, ώστε η Τεχεράνη να αρνείται επίσημα την εμπλοκή της.

Η τακτική του υλοποιείται τον Μάρτιο στα Στενά του Ορμούζ, τον Ιούλιο στους λιμένες της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα από τους Χούθι, ενώ τον Σεπτέμβριο πλήττεται ο σαουδαραβικός αγωγός από τις πολιτοφυλακές του Ιράκ και ταυτόχρονα το Στενό του Bab el-Mandeb καταλήγει στον έλεγχο των Χούθι. Καμία από τις συγκεκριμένες επιθετικές κινήσεις δεν απαιτεί την εμπλοκή περσικών πολεμικών σκαφών ή στρατιωτικών μονάδων και όλες πραγματοποιούνται με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), πυραύλων και ομάδων πολιτοφυλακών.

Τα αποτελέσματα πιστοποιούνται από τους αριθμούς, από την στιγμή που έναντι στόχου 10,4 εκατομμυρίων βαρελιών ανά ημέρα, η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας υποχωρεί στα 8 εκατομμύρια τον Ιούλιο και στα 6 εκατομμύρια τον Αύγουστο. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο παραγωγό του OPEC+, υπεύθυνο σχεδόν για το 50% της συνολικής παραγωγής του οργανισμού (εξαιρουμένης της Ρωσίας), με τον γνωστό σε θέματα ενέργειας οίκο KPLER να υπολογίζει πως οι ζημίες του σαουδαραβικού αγωγού αφαιρούν από την αγορά 120 εκατομμύρια βαρέλια σε μηνιαία βάση, ενώ το γνωστό ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters τοποθετεί την μεταφορική δυναμικότητα του αγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς.

Το αργό πετρέλαιο τύπου κινείται κατά μέσον όρο πρίν από τον πόλεμο στα επίπεδα των $67 ανά βαρέλι, ενώ τα τρίμηνα συμβόλαια του Σεπτεμβρίου φθάνουν ή και υπερβαίνουν τα $100 ανά βαρέλι και σε τιμές ημέρας (spot) τα $120 ή και $130. Επιπλέον στην λήξη του Οκτωβρίου η τιμή των τριμήνων συμβολαίων αναρριχάται προσωρινά στα $115, με πολλούς αναλυτές να αναμένουν άνοδο και προς τα $120.

Η έκκληση Salman

Ο Σαουδάραβας πρίγκηπας και διάδοχος του θρόνου Mohammed bin Salman ειδοποιεί με επίταση τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, πως πρόκειται για την κατάλληλη στιγμή για να επιτύχουν το αποφασιστικό πλήγμα κατά των Χούθι, από την στιγμή που οι Αμερικανοί ήδη εντοπίζου και υποδεικνύουν στόχους στην Υεμένη.

Μετά τις τελευταίες επιτυχίες των πολιτοφυλακών τον Σεπτέμβριο στην Ερυθρά Θάλασσα, πρώην ανώτατος αξιωματούχος του Πενταγώνου δηλώνει πως οι ομάδες τους στην νήσο Perim εγκλωβίζονται σε μία παγίδα θανάτου στον 18 μιλίων διάδρομο σε ακτίνα βολής από κάθε αμερικανικό όπλο. Πιθανότατα δεν σφάλλει, αλλά επί σειράν ετών οι Χούθι απορροφούν τα πλήγματα των Αμερικανών και των Σαουδαράβων, αποδεικνύοντας ότι διαθέτουν την απαιτούμενη ισχύ για να επαναλάβουν τα πεπραγμένα των Περσών στα Στενά του Ορμούζ και στο Στενό του Bab el-Mandeb.

Ο Αμερικανός πρόεδρος σε πρόσφατη δήλωσή του σημειώνει πως αναμένει τον τερματισμό των συγκρούσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, αποκαλύπτοντας έμμεσα πως η αμερικανική κυβέρνηση δεν επιθυμεί κλιμάκωση της έκρυθμης κατάστασης στην Ερυθρά Θάλασσα πριν από τον Νοέμβριο. Την ίδια ερμηνεία προφανώς δίδουν και οι Χούθι που αντιλαμβάνονται πως διαθέτουν ένα χρονικό περιθώριο έξι εβδομάδων για να ολοκληρώσουν τους οποιουσδήποτε ελιγμούς τους.

Πώς αναδιαμορφώνεται η παγκόσμια ενεργειακή αγορά

Ο Περσικός Κόλπος παράγει χονδρικά το 20% της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου με κάθε βαρέλι να διακινείται μέσω στενών διαύλων και τις ασφαλιστικές εταιρείες να μην προθυμοποιούνται πλέον να καλύψουν τα φορτία έναντι των κινδύνων που αντιμετωπίζουν. Πρόκειται για το δομικό δεδομένο της σύγκρουσης και θα παραμείνει σε ισχύ ανεξαρτήτως από το οτιδήποτε συμβεί έως τον Νοέμβριο.

Μόνον οι παραγωγοί που δεν αντιμετωπίζουν τα συγκεκριμένα προβλήματα, που αντλούν εντός συνόρων που καμμία πολιτοφυλακή δεν έχει την δυνατότητα να πλήξει και μεταφέρουν από λιμένες που κανείς δεν δύναται να αποκλείσει, αποτελούν εκείνους στους οποίους στρέφεται η αγορά για την κάλυψη των αναγκών της. Οι ΗΠΑ αναμφίβολα αποτελούν τον μεγαλύτερο της τρέχουσας περιόδου, από την στιγμή που υποδιπλασιάζεται η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας, με την παραγωγή τους να αυξάνεται.

Οι ίδιες συνθήκες αφορούν επίσης κάθε αγαθό που αναγκαστικά μεταφέρεται μέσω στενωπών ασφυξίας, με τους Πέρσες να αποδεικνύουν στην διεθνή κοινότητα πως με μερικά χαμηλού κόστους μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), κάποιους πυραύλους, νάρκες και ομάδες πολιτοφυλακών σε καίριες θέσεις, προκαλούν νευρική κρίση στην ασφαλιστική αγορά, θέτοντας σε ομηρία το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου.

Το ασφάλιστρο κινδύνου που επιβαρύνει έμμεσα την προσφορά, καλύπτοντας την παραγωγή, την διύλιση και την παράδοση εντός ασφαλών συνόρων δεν πρόκειται να επανέλθει στα επίπεδα του Φεβρουαρίου. Οι αντεπιθέσεις των Σαουδαράβων στο πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου δεν προκαλούν ιδιαίτερες μεταβολές στην όλη κατάσταση σε πείσμα του γεγονότος ότι η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ αποκαθίσταται στο 80% των επιπέδων προ των συγκρούσεων.

Οι εκτιμήσεις αναλυτών 

Αν και η Wall Street αφιερώνει την προσοχή της τον Αύγουστο στο yπουργείο Οικονομικών και στην Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED), ορισμένοι στρατηγικοί αναλυτές στρέφουν το ενδιαφέρον στην εξέλιξη ενός κόσμου, στον οποίο πλήττονται σημεία ασφυξίας στις μεταφορές και η δημιουργία προσφοράς ενέργειας εντός ασφαλών συνόρων αποκτά ένα απρόσβλητο σχεδόν ασφάλιστρο έναντι πιθανών κινδύνων.

Οπωσδήποτε δεν προβλέπουν την εξέλιξη των κινήσεων των Χούθι του Σεπτεμβρίου, αλλά αντιλαμβάνονται πως ο Λευκός Οίκος πρόκειται να δαπανήσει όσα απαιτούνται για να δημιουργήσει επιπλέον προσφορά ενέργειας που δεν εξαρτάται από το Ιράν και τους συμμάχους του. Ήδη το υπουργείο Πολέμου δεσμεύει $400 εκατομμύρια στην συγκεκριμένη προσπάθεια, ώστε να ενισχύσει την παραγωγική δυναμικότητα στην αμερικανική επικράτεια και δυνητικά να αυξήσει την προσφορά.

Όσον αφορά τους συγκεκριμένους στρατηγικούς αναλυτές, αποδεικνύουν πως υπάρχει μεγάλη διαφορά από το να απορροφάται κάποιος από τις επικεφαλίδες και τις κύριες ειδήσεις σε σχέση με το να μελετά προσεκτικά τους γεωγραφικούς χάρτες.

Σήμερα, λοιπόν, ο Μητσοτάκης, ύστερα από τριάντα περίπου χρόνια και επτά χρόνια στην πρωθυπουργία, αναφερόμενος στην ίδια “κεντρική δέσμευσή” του μάς είπε ηθικοπλαστικά το εξής: «Όταν το κράτος αφήνει τρύπες στα δίχτυα των ελέγχων και από αυτές περνούν τα “μεγάλα ψάρια”, οι υπόλοιποι πολίτες αισθάνονται ότι αδικούνται. Και αυτή η αδικία διαβρώνει σταδιακά την εμπιστοσύνη προς την πολιτεία και τους θεσμούς».

Θυμήθηκα ότι, σχολιάζοντας αυτήν την ηρωική υπουργική προτροπή στον “Οικονομικό Ταχυδρόμο” (συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο μου “Ιστορίες καθημερινής οικονομικής τρέλας, 1974- 2013”, τη χαρακτήρισα ως “τραγική ειρωνεία” έργου του Σοφοκλή, διότι, όταν έλεγε αυτά τότε ο αρμόδιος υπουργός, τα μεγάλα ψάρια ήταν ορατά και προκλητικά παντού, στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.

Και προς επίρρωσιν ανέφερα τον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων, ο οποίος δεν είχε καταβάλει φόρους 246,5 δισ. δραχμών (724 εκατ. ευρώ), τον Οργανισμό Αστικών Συγκοινωνιών Αθήνας, ο οποίος δεν είχε καταβάλει φόρους ποσού 255,7 δισ. δραχμών (736 εκατ. ευρώ), τον ΟΣΕ με οφειλή 84 δισ. δραχμών( 247 εκατ. ευρώ) και την ΠΥΡΚΑΛ με 39,6 δισ. δραχμών (116 εκατ. ευρώ). Τότε εκτιμάτο ότι συνολικά το κράτος χρώσταγε συνολικά στον… εαυτό του πάνω από ένα τρισ. δραχμές, ή τρία περίπου δις. ευρώ επί συνόλου 7,5 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία του αρχείου μου.

Σήμερα, με «παραμένουσα την κεντρική αυτή δέσμευση» επί χρόνια, φαίνεται ότι η αδικία έχει διαβρώσει παντελώς «την εμπιστοσύνη προς την πολιτεία και τους θεσμούς» καθώς το «κράτος», που σήμερα είναι ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης ως πρωθυπουργός, “αφήνει τρύπες στα δίχτυα των ελέγχων και από αυτές περνούν” όχι πια τα “μεγάλα ψάρια”, αλλά… λαγοκέφαλοι» και οι υπόλοιποι πολίτες αισθάνονται, όχι μόνο «ότι αδικούνται», αλλά και ότι εμπαίζονται ψιλό γαζί!

Τα “μεγάλα ψάρια” του δημόσιου τομέα

Σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ, το συνολικό ληξιπρόθεσμο χρέος άνω των 4.000.000 οφειλετών στην εφορία είναι πάνω από 110 δισ. ευρώ (παρά τις 72 και … 120 δόσεις!) με το μεγαλύτερο ποσοστό του πραγματικού χρέους πηγάζει από τον ΦΠΑ (47,2%, περίπου 25 δισ. ευρώ, από τον φόρο εισοδήματος με 42,00% και από τα πρόστιμα (φορολογικά και μη) 17 δισ. ευρώ.

Επίσης, σημειώνω ότι η συντριπτική πλειονότητα των οφειλετών έχει μικρά χρέη (το 99 % των οφειλών κάτω των 50 ευρώ και το 88 % των οφειλών κάτω των 10.000 ευρώ προέρχεται από φυσικά πρόσωπα) και το υπόλοιπο τεράστιο ποσό από… “λαγοκέφαλους”, από τους οποίους μερικοί εντοπίζονται να “κολυμπούν” στην απέραντη “θάλασσα” του δημόσιου τομέα ), με χρέη που αγγίζουν αστρονομικά ποσά και που… θεωρούνται στην πλειονότητά τους ως ανεπίδεκτα είσπραξης!

Απλώς αναφέρω ότι στο πλαίσιο της “κεντρικής δέσμευσης” του κ. Μητσοτάκη «για ανάδειξη της νομιμότητας σε κεντρική αποστολή αυτής της κυβερνητικής θητείας» με ιδιαίτερη αναφορά στη φοροδιαφυγή, ότι το 2023 διέγραψε ποσό… 10,41 δισ. ευρώ που αφορά το σύνολο των ανείσπρακτων βεβαιωμένων οφειλών από καταπτώσεις δανείων του ΟΣΕ, με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου ετών 1992 – 2010.

Σημειώνω ότι η διαγραφή αυτή έγινε, όπως επισημαίνεται, ύστερα από έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικού αιτήματος που υπέβαλε προθύμως και ασμένως η κυβέρνηση τότε για τον ΟΣΕ σ’ αντίθεση με το “στρίβειν” του πριν από ένα περίπου μήνα για τη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων!

Αλλά, πέρα από την παραπάνω τερατώδη κι άλλες διαγραφές χρεών ως “ανεπίδεκτων είσπραξης“, η μαύρη λίστα των δημόσιων μεγαλοφειλετών του κράτους προς το… κράτος “κοσμείται” και από παλαιά “οικεία κακά” των κυβερνήσεων όλων των εποχών, όπως από την κρατικοποιηθείσα στις 4 Αυγούστου 1975 (μονίμως σχεδόν ζημιογόνα και μονίμως τώρα υπό… εκκαθάριση) Ολυμπιακή Αεροπορία (2,3 δις. ευρώ), σιδηροδρομικές κι άλλες συγκοινωνιακές εταιρείες (παλαιότεροι κρατικοί θύλακες ή θυγατρικές τους) με συσσωρευμένες οφειλές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, δημοτικές επιχειρήσεις ή δημοτικές κατασκευαστικές εταιρείες ανά την Ελλάδα, με χρέη εκατομμυρίων ευρώ, τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ) και πρώην ΕΒΟ-ΠΥΡΚΑΛ, με συσσωρευμένες οφειλές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Όταν το “ψάρι βρωμάει από το κεφάλι”…

Προέταξα τα παραπάνω παραδείγματα (δημόσιας) φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής διότι, ως αιτιατά μιας διαχρονικά παράβασης νομιμότητας, ισονομίας και λογοδοσίας, παραπέμπουν σε αντίστοιχα αίτια που δεν είναι τίποτε άλλο από τη θυμόσοφη διαπίστωση ότι πάνω από τα “μεγάλα αυτά ψάρια” υπάρχει το “ψάρι που βρωμάει από το κεφάλι”!

Δηλαδή, τα αίτια για τη μη είσπραξη ή ανάληψη, κατά παράβαση βασικών αρχών του κράτους δικαίου, αυτών των χρεών αναζητούνται στη διαχρονική επιλογή των κυβερνήσεων να δημιουργούν “βερεσέδια” στον δημόσιο τομέα (καταπτώσεις εγγυήσεων, αποφυγή είσπραξης φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, επιχορηγήσεις ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών κλπ) που δεν αναλαμβάνονται ή διαγράφονται, όπως τα 10,1 δισ. ευρώ του ΟΣΕ, για να μην εμφανίζεται το χρέος αυξημένο κατά τα αντίστοιχα ποσά. Κι αυτά δεν είναι όλα τυχαία, όταν μάλιστα συνεχώς επαναλαμβάνονται και επιδεινώνονται.

Οι αποκαλύψεις για έσωθεν “πληροφοριοδότες”

Αλλά και οι σημερινές αποκαλύψεις για φοροδιαφυγή σε ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν είναι πρώτες ούτε, προφανώς, οι τελευταίες, όπως προκύπτει από εμπειρία τουλάχιστον τριάντα ετών. Από καταγεγραμμένες συνομιλίες της Οικονομικής Αστυνομίας προκύπτει ότι υπήρχαν έσωθεν “πληροφοριοδότες”.

Αυτοί προειδοποιούσαν για επικείμενους φορολογικούς ελέγχους και ενημέρωναν το κύκλωμα εάν κάποιος πολίτης ή ανταγωνιστής είχε κάνει καταγγελία εις βάρος τους, ώστε να προλαβαίνουν να εξαφανίσουν στοιχεία καθώς και για συντονισμό εσωτερικής πληροφόρησης και χρήση αλγορίθμων απόκρυψης συναλλαγών σχετικά με το κύκλωμα φοροδιαφυγής και ξεπλύματος μαύρου χρήματος, που δραστηριοποιούνταν μέσω των αλυσίδων και επιχειρήσεις του κλάδου της εστίασης, όπως η “Pizza Fan” και το “Το Χωριάτικο”.

Ορθώς, ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής έδωσε εντολή στη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της Αρχής να ξεκινήσει κατεπείγουσα έρευνα σχετικά με καταγγελίες για την ύπαρξη “πληροφοριοδοτών” εντός του μηχανισμού, με την επισήμανση από τη ηγεσία της ΑΑΔΕ ότι θα επιδειχθεί μηδενική ανοχή σε φαινόμενα διαφθοράς που υπονομεύουν τον ελεγκτικό μηχανισμό.

Το “καμπανάκι” από το Ελεγκτικό Συνέδριο

Ωστόσο, πριν από τρία χρόνια το Ελεγκτικό Συνέδριο με την πολυσέλιδη ειδική έκθεσή του (1/2023) υπό τον τίτλο “Φορολογικοί έλεγχοι: πώς διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητά τους;” αξιολογεί, ύστερα από ελέγχους, τα συστήματα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) για την επιλογή και εκτέλεση αποτελεσματικών ελέγχων, κατά την περίοδο 2020-2021.

Στην παραπάνω έκθεσή του, το Ελεγκτικό Συνέδριο δικαιολογημένα και τεκμηριωμένα προτάσσει το γενικό συμπέρασμα ότι «στη φορολογική διοίκηση επιτελείται σημαντική πρόοδος για την ενδυνάμωση της αποτελεσματικότητας των φορολογικών ελέγχων και της ακεραιότητας των ελεγκτικών διαδικασιών», αλλά στη συνέχεια επισημαίνει, κομψά, ότι «υπάρχει πεδίο περαιτέρω βελτίωσης των διαδικασιών εντοπισμού και διαχείρισης των κινδύνων», τονίζοντας ότι «η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης εξαρτάται από την αυξημένη εμπιστοσύνη στη φορολογική διοίκηση».

Σημειώνεται ότι η παραπάνω ανεξάρτητη αρχή από τον Νόμο 4389/2016 (ΦΕΚ 94 Α/27-05-2016) έχει την καθολική αρμοδιότητα για τον εντοπισμό και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, την κατάρτιση επιμέρους επιχειρησιακών σχεδίων φορολογικών ελέγχων, τον στρατηγικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό των δράσεων και την κατάρτιση στοχοθεσίας όλων των υπηρεσιών της, τη λήψη και εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων για την αποτελεσματική και αποδοτική λειτουργία των φορολογικών υπηρεσιών, την εποπτεία, τον συντονισμό, την αξιολόγηση και τον έλεγχο των αποτελεσμάτων της δράσης των φοροελεγκτικών υπηρεσιών, τον εντοπισμό φαινομένων διαφθοράς, αδιαφανών διαδικασιών, αναποτελεσματικότητας, χαμηλής παραγωγικότητας και ποιότητας των ελεγκτικών εργασιών και μη τήρησης της νομιμότητας που τυχόν παρατηρούνται στη λειτουργία και στη δράση των φορολογικών υπηρεσιών κατά τη διενέργεια των ελέγχων.

Τα εννέα πορίσματα ελέγχου 

Λόγω έλλειψης χώρου παραθέτω εννιά διαπιστώσεις που προτάσσονται στην παραπάνω έκθεση με τη μορφή σύνοψης και που συνοδεύονται από έξι “δεν” και τρεις αποφατικές φράσεις, με την υποσημείωση ότι η ΑΑΔΕ από το 2022 θα έχει “συμμορφωθεί” προς μερικές, ή όλες τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου που συνοδεύει τα σχετικά πορίσματα των ελέγχων του.

Σημειώνεται ότι στο τέλος της σύνοψης το Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι «διαπίστωσε την πρόοδο που επιτελέστηκε στην ΑΑΔΕ από την έναρξη του ελέγχου τον Μάρτιο του 2022 και τη διάθεση της διοίκησής της να βελτιώνει διαρκώς τα συστήματα αποτελεσματικότητας των φορολογικών ελέγχων». 

Πάντως, οι νέες αποκαλύψεις για το κύκλωμα φοροδιαφυγής και ξεπλύματος μαύρου χρήματος με έσωθεν “πληροφοριοδότες” που προειδοποιούσαν για επικείμενους φορολογικούς ελέγχους δίνουν την εντύπωση ότι δεν υλοποιήθηκαν μερικές αντίστοιχες του ανώτατου ελεγκτικού δικαστηρίου:

1. Οι “παράγοντες κινδύνου” δεν είναι επαρκώς στοχευμένοι στο είδος και το μέγεθος των επιχειρήσεων και δεν διασφαλίζεται η αντιμετώπιση κατά ισοδύναμο τρόπο του κινδύνου φοροδιαφυγής από όλες τις ελεγκτικές υπηρεσίες.
2. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες μεταβάλλουν, με στερεοτυπικές αιτιολογίες, τον πίνακα προτεραιοποίησης προτάσσοντας τις εκκρεμείς υποθέσεις τους, τους υποχρεωτικούς ελέγχους και τις υπό παραγραφή περιπτώσεις.
3.  Δεν έχουν θεσπιστεί κανόνες ούτε υφίστανται επαρκείς δικλίδες που να εξασφαλίζουν την αιτιολόγηση της παράκαμψης των ελέγχων που περιλαμβάνονται στον πίνακα προτεραιοποίησης.
4. Διαπιστώθηκε η παροχή ευρύτατης διακριτικής ευχέρειας στις ελεγκτικές υπηρεσίες για την επιλογή των υποθέσεων που θα ελεγχθούν, ώστε να μην διασφαλίζεται ισότητα μεταχείρισης σε όλη την επικράτεια των φορολογουμένων.
5. Οι έλεγχοι που διενεργούνται για την υλοποίηση του πίνακα των προτεραιοποιημένων υποθέσεων δεν είναι εστιασμένοι μόνο στον συγκεκριμένο κίνδυνο φοροδιαφυγής που αξιολογήθηκε προηγουμένως.
6. Δεν έχει θεσπισθεί κεντρικά ένα αυστηρό πλαίσιο για την υλοποίηση των ελεγκτικών ενεργειών από τις επιμέρους υπηρεσίες.
7. Δεν εντοπίστηκε διαδικασία αξιολόγησης a posteriori της αποτελεσματικότητας των “παραγόντων κινδύνου” που έχουν θεσπιστεί για την επιλογή των υποθέσεων που θα ελεγχθούν.
8. Το σύστημα διασφάλισης των ικανοτήτων του ελεγκτικού προσωπικού χρήζει διαρκούς ανάπτυξης.
9. Το σύστημα διασφάλισης της ακεραιότητας στον φοροελεγκτικό μηχανισμό εμφανίζει αδυναμίες.

Στο Τρίτο Μέρος της έκθεσής του δε, το Ελεγκτικό Συνέδριο παραθέτει 15 συστάσεις προς την ΑΑΔΕ για την αντιμετώπιση αντίστοιχων προβλημάτων, των παραγόντων κινδύνων και φοροδιαφυγής που εντόπισαν οι έλεγχοί του…

Αναλυτικά οι εκτιμήσεις για τα δύο κύρια μπλοκ, έχουν ως εξής: Στον συνασπισμό της αντιπολίτευσης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ: Το κεντρώο κόμμα Γιασάρ του Άιζενκοτ εξασφαλίζει 21-22 έδρες. Το κεντροδεξιό κόμμα Μπεγιάχαντ (Μαζί) του Ναφτάλι Μπένετ 12-14 έδρες. Οι Δημοκρατικοί, με επικεφαλής τον Γιαΐρ Γκολάν, εξασφαλίζει 9-10 έδρες. Το συντηρητικό κόμμα «Ισραέλ Μπειτένου» («Ισραήλ το σπίτι μας») του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν 7-9 έδρες.

Στο μπλοκ του Νετανιάχου και των συμμάχων του: Το Λικούντ, με επικεφαλής τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξασφαλίζει 24-25 έδρες. Το ακροδεξιό κόμμα Οτσμά Γεχουντίτ («Εβραϊκή Ισχύς») του Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ 6-7 έδρες. Το υπερορθόδοξο κόμμα UTJ (Ενωμένη Ιουδαϊκή Τορά) του Γιαακόβ Άσερ 6-7 έδρες. Το υπερορθόδοξο Σας, με επικεφαλής τον Αριέχ Ντέρι, 6-8 έδρες Το ακροδεξιό κόμμα «Θρησκευτικός Σιωνισμός» του Μπεζαλέλ Σμότριτς εξασφαλίζει 6-7 έδρες.

Έντονη δυσαρέσκεια εξέφρασε συνεργάτης του ακροδεξιού υπουργού Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, εξαπολύοντας προσβλητικούς χαρακτηρισμούς κατά των Ισραηλινών ψηφοφόρων. Ο Ουσάρ Γκαμπάι, βοηθός του υπουργού, δήλωσε απογοητευμένος από τα ευρήματα των exit polls, σύμφωνα με τα οποία το κόμμα Οτζμά Γεχουντίτ (Εβραϊκή Δύναμη) αναμένεται να εξασφαλίσει έξι ή επτά έδρες στην Κνεσέτ.

«Προφανώς είμαι απογοητευμένος. Ο λαός του Ισραήλ είναι ηλίθιος», ανέφερε χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους, στα κεντρικά γραφεία του κόμματος. Οι δηλώσεις του έγιναν μετά τη δημοσιοποίηση των πρώτων εκτιμήσεων για την εκλογική αναμέτρηση, οι οποίες αποτυπώνουν διαφορετικούς συσχετισμούς δυνάμεων μεταξύ των κομμάτων. Η τελική εκλογική δύναμη της Οτζμά Γεχουντίτ θα αποσαφηνιστεί με την ολοκλήρωση της καταμέτρησης και την ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων.

Την ίδια στιγμή, σφοδρή και πρωτοφανή επίθεση εις βάρος του Μπενιαμίν Νετανιάχου εξαπέλυσε ο πρόεδρος του κόμματος Yisrael Beiteinu, Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, απευθύνοντας ευθύ κάλεσμα στα στελέχη του Λικούντ να ανατρέψουν τον αρχηγό τους. Στην ομιλία του, ο Λίμπερμαν χρησιμοποίησε εξαιρετικά βαριές εκφράσεις:

«Ένα πράγμα ξεχώρισε σήμερα: ο πρωθυπουργός συμπεριφέρθηκε σαν αρχηγός εγκληματικής οργάνωσης, τίποτα λιγότερο. Ξεπέρασε όλες τις κόκκινες γραμμές». Συνεχίζοντας, κάλεσε σε εσωκομματική εξέγερση εντός του κυβερνώντος κόμματος, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει έντονη υπόγεια δυσαρέσκεια:

«Δέχτηκα δεκάδες τηλεφωνήματα από φίλους μου μέσα στο Λικούντ. Αυτός ο άνθρωπος πρέπει να κατέβει από τη σκηνή. Όποιος μένει πιστός στην παρακαταθήκη του Χερτσλ, του Τρουμπελντόρ και του Γιαμποτίνσκι οφείλει να τον πετάξει έξω. Σηκώστε τη σημαία της ανταρσίας μέσα στο Λικούντ. Πείτε δυνατά αυτό που πραγματικά σκέφτεστε. Κατέστρεψε το εθνικό στρατόπεδο».

Άνοιγμα από τα αραβικά κόμματα 

Ανοιχτή πρόσκληση και σαφή πρόθεση συμμετοχής σε έναν εναλλακτικό κυβερνητικό συνασπισμό εξέφρασε ο πρόεδρος του αραβικού κόμματος Ra’am, Μανσούρ Αμπάς. Ο Αμπάς στάθηκε ιδιαίτερα στην εντυπωσιακή συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων και στην προοπτική ανατροπής της σημερινής κυβέρνησης:

«Αναμένουμε τα επιτεύγματα, θα περιμένουμε τα πραγματικά αποτελέσματα. Το εντυπωσιακό ποσοστό συμμετοχής στην αραβική κοινωνία είναι η έκφραση των αισθημάτων απόγνωσης και απογοήτευσης — τα οποία μετατράπηκαν σε ελπίδα. Ελπίζω να αντικαταστήσουμε αυτή την κυβέρνηση και οι αριθμοί να βγουν ώστε να εξασφαλιστούν οι 61 έδρες — το Μπλοκ της Αλλαγής μαζί με το κόμμα Ra’am».

Απαντώντας στις γνωστές ενστάσεις και επιφυλάξεις στελεχών της αντιπολίτευσης όπως ο Ναφτάλι Μπένετ και ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν σχετικά με τη σύμπραξη με αραβικές παρατάξεις, ο Αμπάς δήλωσε: «Την επομένη των εκλογών θα συζητήσουμε τις απόψεις του καθενός. Εμείς συγκροτήσαμε την “κυβέρνηση αλλαγής”, η οποία ακόμη και στη χειρότερη μέρα της ήταν ασύγκριτα καλύτερη από την κυβέρνηση των παραλείψεων και των αποτυχιών του Νετανιάχου». Άραβες ψηφοφόροι πανηγυρίζουν:

Οι ηγέτες του αντιπολιτευτικού στρατοπέδου έχουν θέσει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των αραβικών κομμάτων σε μια νέα κυβέρνηση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ρητή αναγνώριση της Χαμάς ως τρομοκρατικής οργάνωσης. Οι όροι αυτοί αποτελούν σημείο τριβής, καθώς δυσχεραίνουν την επίτευξη μιας πολιτικής συμφωνίας που θα επέτρεπε τη συγκρότηση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Οι δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών 

Ο επικεφαλής του κεντρώου Yashar!, Γκάντι Άιζενκοτ, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα των exit polls και διεκδικώντας ανοιχτά την πρωτοβουλία των κινήσεων για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης υπογράμμισε: «Τα πρώτα αποτελέσματα των exit polls καταδεικνύουν την απόλυτη ψήφο δυσπιστίας στον Νετανιάχου και στην κυβέρνηση της 7ης Οκτωβρίου, τόσο από τη σιωνιστική πλειοψηφία όσο και από την πλειονότητα των πολιτών του Ισραήλ.

Εάν αυτά είναι τα τελικά αποτελέσματα, πρόκειται για νίκη της θεσμικής, σιωνιστικής πλειοψηφίας στη χώρα. Θα δράσω άμεσα για την υλοποίηση της λαϊκής ετυμηγορίας, την αντικατάσταση της κυβέρνησης Νετανιάχου και τον σχηματισμό μιας σιωνιστικής κυβέρνησης εθνικής στράτευσης το συντομότερο δυνατό».

Με τη δήλωσή του αυτή, ο Άιζενκοτ επιχειρεί να εδραιώσει το πολιτικό αφήγημα ότι το προβάδισμα του αντιπολιτευτικού μπλοκ έναντι του συνασπισμού του πρωθυπουργού συνιστά καθαρή εντολή αλλαγής σελίδας, προαναγγέλλοντας άμεσες κινήσεις προς την προεδρία της χώρας και τις υπόλοιπες κοινοβουλευτικές δυνάμεις.

Σε πανηγυρικό τόνο και με σαφή προσανατολισμό στη συγκρότηση κυβέρνησης αλλαγής τοποθετήθηκε ο πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, Γιαΐρ Γκολάν, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα των exit polls. Στη δήλωσή του, ο Γκολάν υπογράμμισε: «Η κοινωνία μίλησε, καθαίρεσε την κυβέρνηση Νετανιάχου. Μας δόθηκε μια ιστορική ευκαιρία να εγκαθιδρύσουμε μια πραγματική κυβέρνηση αλλαγής στο Ισραήλ και δεν σκοπεύουμε να την αφήσουμε να πάει χαμένη.

Εκπροσωπούμε εδώ ένα τεράστιο κομμάτι πολιτών, ανθρώπους που έδωσαν μάχες στους δρόμους επί τέσσερα ολόκληρα χρόνια, που εργάστηκαν για την παράταξη και βγήκαν στην πρώτη γραμμή για να πείσουν. Θα κάνουμε τα πάντα ώστε να διασφαλίσουμε τη συγκρότηση μιας τέτοιας κυβέρνησης. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με όλους τους εταίρους μας, να γεφυρώσουμε τις διαφορές και να αναλάβουμε τις ευθύνες μας. Ο λαός μίλησε. Τώρα είναι η δική μας σειρά να κάνουμε τη δουλειά».

Σε ιδιαίτερα οξείς τόνους σχολίασε τα αποτελέσματα των exit polls ο Γιαΐρ Λαπίντ, κάνοντας λόγο για συντριβή του κυβερνητικού συνασπισμού και καλώντας την κοινή γνώμη να μην παραπλανάται από την πρώτη θέση του Λικούντ σε αριθμό εδρών. Αντιδρώντας στις πρώτες εκτιμήσεις μετά το κλείσιμο των καλπών, ο Λαπίντ δήλωσε: «Μην αφήνετε να σας μπερδέψουν: το μπλοκ του Νετανιάχου υπέστη βαριά ήττα. Πρόκειται για μια ολοκληρωτική κατάρρευση και το κοινό τους είπε να πάρουν των ομματιών τους και να πάνε σπίτι τους».

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γκιντεόν Σάαρ, απορρίπτει ως βιαστικά τα συμπεράσματα περί νίκης του αντιπολιτευτικού στρατοπέδου. Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα των exit polls, ο Σάαρ τόνισε: «Οι πανηγυρισμοί στην αριστερά είναι πρόωροι. Η κατηγορηματικότητα των μεροληπτικών αναλυτών είναι γελοία. Ένα πράγμα φαίνεται απολύτως σαφές: το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα στο Ισραήλ». Σύμφωνα με το Channel 12, ενισχύονται οι εκτιμήσεις ότι ο πρόεδρος της χώρας, Ισαάκ Χέρτσογκ, προσανατολίζεται να αναθέσει στον επικεφαλής του κεντρώου κόμματος Yashar, Γκάντι Άιζενκοτ, την πρώτη εντολή για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.

Επιφυλακτικός απέναντι στις πρώτες εκτιμήσεις των exit polls εμφανίστηκε ο επικεφαλής του Ισραέλ Μπεϊτένου, Αβίγκντορ Λίμπερμαν (πριν επιτεθεί σφοδρά στον Νετανιάχου) τονίζοντας ότι η καταμέτρηση των ειδικών ψηφοδελτίων ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά την τελική κατανομή των εδρών στην Κνεσέτ. Ο Λίμπερμαν επισήμανε ότι στις φετινές εκλογές καταγράφεται ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός ειδικών ψηφοδελτίων, τα οποία, σύμφωνα με την εκτίμησή του, αντιστοιχούν σε περίπου 14 με 15 έδρες. Πρόκειται κυρίως για ψήφους στρατιωτών και εφέδρων που υπηρετούν στο πλαίσιο έκτακτης επιστράτευσης και δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί πλήρως στα αποτελέσματα.

Όπως υποστήριξε, η συγκεκριμένη κατηγορία ψηφοφόρων δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις πολιτικές προτιμήσεις του γενικού εκλογικού σώματος. Παράλληλα, εκτίμησε ότι τα υπερορθόδοξα και τα αραβικά κόμματα δεν αναμένεται να συγκεντρώσουν σημαντικό αριθμό ψήφων από τα συγκεκριμένα ψηφοδέλτια, κάτι που θα μπορούσε να μεταβάλει τις ισορροπίες μεταξύ των πολιτικών παρατάξεων.

Με τις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης να εξαρτώνται από την κατανομή των 120 εδρών της Κνεσέτ, ο επικεφαλής του Ισραέλ Μπεϊτένου υπογράμμισε ότι απαιτείται αναμονή έως ότου ολοκληρωθεί η καταμέτρηση, προτού εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για το εκλογικό αποτέλεσμα.

Τα Exit Poll

Σε εσωτερικές ανακατατάξεις εντός του μπλοκ της αντιπολίτευσης προχώρησε το Κανάλι 12 στο επικαιροποιημένο exit poll του, διατηρώντας ωστόσο ανέπαφη τη συνολική ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των δύο μεγάλων στρατοπέδων. Η κατανομή των κοινοβουλευτικών μπλοκ παραμένει ακριβώς όπως διαμορφώθηκε αμέσως μετά το κλείσιμο των καλπών:

• Μπλοκ αντιπολίτευσης (αντίθετο με τον Νετανιάχου): 52 έδρες
• Μπλοκ Νετανιάχου: 50 έδρες
• Αραβικά κόμματα: 18 έδρες

Σε αντίστοιχη αναθεώρηση των εκτιμήσεών του προχώρησε και το Κανάλι 13, ευθυγραμμιζόμενο πλήρως με τα ανανεωμένα στοιχεία του Kan και του Καναλιού 12. Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο exit poll του σταθμού, τα αραβικά κόμματα ενισχύονται κατά μία έδρα φτάνοντας συνολικά στο ιστορικό υψηλό των 18 εδρών, σε βάρος του σιωνιστικού μπλοκ της αντιπολίτευσης, το οποίο υποχωρεί από τις 53 στις 52 έδρες — εξέλιξη που περιορίζει περαιτέρω τα περιθώρια σχηματισμού μιας συμπαγούς πλειοψηφίας 61 εδρών. Συγκεκριμένα, οι μεταβολές καταγράφονται ως εξής:

• Το κόμμα B’Yachad του Ναφτάλι Μπένετ χάνει μία έδρα, υποχωρώντας από τις 14 στις 13 έδρες.
• Η Κοινή Λίστα κερδίζει μία έδρα, ανεβαίνοντας από τις 10 στις 11 έδρες.
• Το μπλοκ του Μπενιαμίν Νετανιάχου παραμένει αμετάβλητο στις 50 έδρες.

Με το όριο της απόλυτης πλειοψηφίας στην 120μελή Κνεσέτ να βρίσκεται στις 61 έδρες, κανένα από τα δύο παραδοσιακά στρατόπεδα δεν διαθέτει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική δύναμη, καθιστώντας την αραβική εκπροσώπηση και τις επόμενες συμμαχίες κρίσιμο ρυθμιστικό παράγοντα για την αποφυγή παρατεταμένης πολιτικής παράλυσης. Παρότι το Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου αναδεικνύεται πρώτο κόμμα σε ψήφους, το ευρύτερο μπλοκ των κομμάτων της αντιπολίτευσης υπό τον Άιζενκοτ διατηρεί σαφές αριθμητικό προβάδισμα έναντι του δεξιού-θρησκευτικού συνασπισμού.

Πρωτοφανής συμμετοχή

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής, μέχρι τις 20.00  είχε ψηφίσει το 74,3% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Πρόκειται για την υψηλότερη επίδοση που έχει σημειωθεί από το 1973, αυξημένη κατά οκτώ μονάδες σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Το κυβερνών κόμμα Λίκουντ και άλλα κόμματα της Δεξιάς έχουν ζητήσει παράταση, κάτι όμως για το οποίο διαφωνεί ο κύριος αντίπαλος του Νετανιάχου, Αιζενκότ. Η κεντρική εκλογική επιτροπή απέρριψε το αίτημα

Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου ανέβασε βίντεο, καλώντας του οπαδούς του Λίκουντ να ψηφίσουν, ενώ Άραβες ψηφοφόροι του Ισραήλ, προσέρχονται στις κάλπες, ακόμα και με καμήλες!

Στις 22:00 δημοσιοποιηθούν τα πρώτα exit polls, προσφέροντας μια αρχική εικόνα των πολιτικών συσχετισμών. Ωστόσο, ακόμη και τότε, το εκλογικό τοπίο δεν θα έχει ξεκαθαρίσει οριστικά. Η καταμέτρηση των ψήφων και η κατανομή των 120 εδρών της Κνεσέτ αποτελούν μόνο το πρώτο στάδιο μιας διαδικασίας που ενδέχεται να συνεχιστεί με διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού.

Η δήλωση του Νετανιάχου για ενδεχόμενη νοθεία, με την συμμετοχή αραβικών κομμάτων, προκάλεσε οξείες αντιδράσεις.  Ο Μανσούρ Αμπάς, επικεφαλής του κόμματος Ενωμένη Αραβική Λίστα, γνωστό και με το εβραϊκό του ακρωνύμιο Ράαμ στις βουλευτικές εκλογές, κατηγόρησε σήμερα τον Νετανιάχου ότι «ψεύδεται». «Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ψεύδεται και κάνει εμπρηστικά σχόλια εναντίον της Ενωμένης Αραβικής Λίστας, χρησιμοποιώντας την ως τακτική εκφοβισμού για να κινητοποιήσει δεξιούς ψηφοφόρους και να τους ωθήσει στις κάλπες», δήλωσε ο Αμπάς.

Νωρίτερα ο Νετανιάχου επανέλαβε σήμερα τις επιθέσεις του κατά των αραβικών κομμάτων, ισχυριζόμενος ότι ορισμένα προσπαθούσαν να «κλέψουν τις εκλογές», μετά την ανακοίνωση συλλήψεων ατόμων που ήταν ύποπτα για απόπειρα δωροδοκίας ψηφοφόρων. Το κόμμα του Άιζενκοτ, του κύριου αντιπάλου του Νετανιάχου, από την πλευρά του, κατηγόρησε τον πρωθυπουργό ότι «προετοιμάζει το έδαφος» για αμφισβήτηση του αποτελέσματος σε περίπτωση ήττας.

Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι «τρεις ανώτεροι αξιωματούχοι» του κόμματος συνελήφθησαν στο νότιο Ισραήλ με φακέλους γεμάτους με μετρητά. Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής Ντιν Λίβνε, χαρακτήρισε το περιστατικό «ασυνήθιστο» σε συνέντευξη Τύπου σήμερα το πρωί, δηλώνοντας ότι «η αστυνομία συνέλαβε άτομα που προσπαθούσαν να δωροδοκήσουν ψηφοφόρους ακόμη και πριν αυτοί φτάσουν στα εκλογικά τμήματα».

Διευκρίνισε ότι οι ύποπτοι, των οποίων οι ταυτότητες δεν έχουν αποκαλυφθεί, δεν βρίσκονταν στα εκλογικά τμήματα και συνελήφθησαν κοντά στα σπίτια τους, προσθέτοντας ότι διεξάγεται έρευνα. «Δεν έχουν αναφερθεί άλλα περιστατικά αυτού του είδους στη χώρα. Πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση», υποστήριξε.

Η αστυνομία επιβεβαίωσε αργότερα ότι τρία άτομα συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια της νύχτας, ύποπτα για απόπειρα δωροδοκίας ψηφοφόρων υπέρ του κόμματος Ράαμ. «Οι ερευνητές στη Νότια Περιφέρεια κατέσχεσαν περισσότερα από 24.000 σέκελ (περίπου 6.950 ευρώ) σε μετρητά, συμπεριλαμβανομένων προκατασκευασμένων φακέλων που περιείχαν χρήματα, καθώς και χαρτονομισμάτων, κατά τη διάρκεια ερευνών στα σπίτια των υπόπτων», δήλωσαν σε δελτίο τύπου.

«Ο Νετανιάχου βρίσκεται σε πανικό, έχει αρχίσει να επινοεί ιστορίες και ισχυρίζεται ότι γίνεται κλοπή των εκλογών. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Προετοιμάζει ήδη το έδαφος για να αμφισβητήσει τα εκλογικά αποτελέσματα», αναφέρει σε ανακοίνωσή του το κόμμα του Άιζενκοτ. «Πρέπει να νικήσουμε το Λικούντ με σημαντική διαφορά, μόνο τότε δεν θα υπάρχει χώρος για αμφιβολίες».

Το Ράαμ, το οποίο ελπίζει να κερδίσει οκτώ έδρες στην Κνεσέτ (από τις 120 στο ισραηλινό κοινοβούλιο), θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός συνασπισμού υπό την ηγεσία της αντιπολίτευσης, εάν τα αποτελέσματα των εκλογών είναι τόσο κοντά όσο αναμένεται. Κόμματα της αντιπολίτευσης κατήγγειλαν επίσης βανδαλισμούς και την εξαφάνιση ψηφοδελτίων από την αρχή κιόλας της διαδικασίας ψηφοφορίας.

Η ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Adalah ανέφερε ισχυρισμούς ότι επιτροπές των εκλογικών τμημάτων επιβράδυναν τη διαδικασία ψηφοφορίας για τους Άραβες πολίτες του Ισραήλ, μεταξύ άλλων κάνοντας τους «άσχετες ερωτήσεις» και ακόμη και «κλείνοντας τις πόρτες» των εκλογικών τμημάτων.

Κατήγγειλε επίσης την απουσία ψηφοδελτίων στα αραβικά σε πολλά εκλογικά τμήματα και την υποκίνηση μίσους εναντίον αυτής της μειονότητας από «ανώτερους αξιωματούχους» της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ο οποίος, σύμφωνα με τη ΜΚΟ, χαρακτήρισε τη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων στις εκλογές «τρελή». «Δεν υπάρχει καμία ένδειξη σε αυτό το στάδιο για συστηματική χειραγώγηση ψηφοδέλτιων», απάντησε η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή, την οποία επικαλέστηκαν οι The Times of Israel, προσθέτοντας ότι όλες οι αναφορές εξετάζονται αμέσως.

Οι δύο κύριοι αντίπαλοι

Από τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ διεξάγει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο στη Γάζα, έχει εμπλακεί σε δύο ασύμμετρες στρατιωτικές αναμετρήσεις με το Ιράν χωρίς σαφή έκβαση, ενώ παράλληλα έχει εντείνει τις επιχειρήσεις εκτοπισμού στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό πεδίο, ο κυβερνητικός συνασπισμός υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει βάλει στο στόχαστρο τους δημοκρατικούς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Ο πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, βρίσκεται στο τιμόνι του Ισραήλ τα 19 από τα τελευταία 30 χρόνια, ηγούμενος εσχάτως ενός ακροδεξιού κυβερνητικού σχεδιασμού. Διεκδικεί εκ νέου την εξουσία έχοντας τη στήριξη του Αμερικανού προέδρου Τραμπ, σε μια μάχη που έχει τόσο προσωπικό όσο και πολιτικό χαρακτήρα: η εκκρεμής δίκη του για διαφθορά σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη απώλεια της εξουσίας αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο φυλάκισής του.

Βασικός του αντίπαλος είναι ο Γκαντί Αϊζενκότ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού και σχεδόν νεοεισερχόμενος στην πολιτική. Γόνος ταπεινής οικογένειας Μαροκινών μεταναστών, ο Αϊζενκότ αναδείχθηκε στην καρδιά του ισραηλινού κατεστημένου, ενώ έχει καταβάλει και προσωπικό τίμημα, καθώς ο γιος του και δύο ανίψια του σκοτώθηκαν στις μάχες στη Γάζα το 2024.

Αν και στερείται τη χαρισματικότητα του Νετανιάχου, ο Αϊζενκότ έχει μετατρέψει το στοιχείο αυτό σε προεκλογικό του όπλο, προβάλλοντας τον εαυτό του ως το ακριβώς αντίθετο του σημερινού πρωθυπουργού – κάτι που αντικατοπτρίζεται ακόμη και στο όνομα του νέου του κόμματος, Yashar («Εντιμότητα»).

Την ίδια ώρα, συναγερμός σήμανε στις αρχές ασφαλείας στο Τελ Αβίβ έπειτα από σοβαρό επεισόδιο με στόχο τον πρόεδρο του Δημοκρατικού Κόμματος, Γιαΐρ Γκολάν (έχει επικρίνει τον Νετανιάχου για το Παλαιστινιακό)  Κατά τη διάρκεια ενημερωτικής περιοδείας του πολιτικού αρχηγού για την προσέλευση των ψηφοφόρων στο πάρκο Χασίλα (Hasila Park), ένας άγνωστος άνδρας τον πλησίασε κρατώντας μαχαίρι.

Οι άνδρες της προσωπικής ασφάλειας του Γκολάν αντέδρασαν άμεσα και τον ακινητοποίησαν πριν πλησιάσει περαιτέρω. Κατά τη διάρκεια της συμπλοκής, το μαχαίρι έπεσε από τα ρούχα του υπόπτου στο έδαφος. Στο σημείο κλήθηκε εσπευσμένα η αστυνομία, η οποία προχώρησε στη σύλληψη του δράστη και διεξάγει έρευνα για τα κίνητρα της επίθεσης.

Ποια είναι τα βασικά διακυβεύματα;

Το ζήτημα της εθνικής ασφάλειας δεσπόζει στην προεκλογική ατζέντα, επισκιάζοντας ακόμη και το οξύ πρόβλημα της ακρίβειας. Οι επικριτές της κυβέρνησης εστιάζουν στην τραγωδία της 7ης Οκτωβρίου, τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, την έξαρση του θρησκευτικού φανατισμού και το τεράστιο κόστος των διαρκών, πολλαπλών πολεμικών μετώπων.

Η αντιπολίτευση δεσμεύεται για τη σύσταση ανεξάρτητης εξεταστικής επιτροπής για τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, ενώ η πλειονότητα των κομμάτων της υπόσχεται την κατάργηση της απαλλαγής των υπερορθόδοξων Εβραίων (Χαρεντί) από τη στρατιωτική θητεία – ένα ζήτημα που προκαλεί εντονότατη δυσαρέσκεια στις οικογένειες των υπολοίπων πολιτών που υπηρετούν ή έχουν χάσει δικούς τους ανθρώπους.

Έντονος είναι επίσης ο προβληματισμός για τη διεθνή απομόνωση της χώρας, εν μέσω κλιμακούμενων κυρώσεων για την επέκταση των παράνομωνοικισμών, αλλά και για τη διαρροή επιστημονικού και επιχειρηματικού δυναμικού (brain drain) προς το εξωτερικό. Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου επιχειρεί να μετακυλίσει την ευθύνη για την 7η Οκτωβρίου στις υπηρεσίες ασφαλείας. Παρά το γεγονός ότι ηγείτο της χώρας κατά τη φονικότερη ημέρα της ιστορίας της, προβάλλει τον εαυτό του ως τον μοναδικό ηγέτη με την εμπειρία και τις διεθνείς διασυνδέσεις που απαιτούνται για την εγγύηση της ασφάλειας του Ισραήλ.

Μάλιστα, πρόσφατα ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια εικόνα παραχθείσα από τεχνητή νοημοσύνη που απεικόνιζε πυρηνική έκρηξη στο Τελ Αβίβ, σχολιάζοντας ότι «όποιος νοιάζεται για τη φυσική του επιβίωση» οφείλει να σκεφτεί διπλά πριν ψηφίσει την αντιπολίτευση.

Στον αντίποδα, οι ακροδεξιοί σύμμαχοί του τάσσονται υπέρ του βίαιου εκτοπισμού των Παλαιστινίων από τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη και της επέκτασης των οικισμών, ενώ τα υπερορθόδοξα κόμματα απαιτούν τη διατήρηση της εξαίρεσης από τη στράτευση και τη συνέχιση των κρατικών επιδοτήσεων για τις θρησκευτικές σπουδές.

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις;

Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου και οι εταίροι του στον σημερινό συνασπισμό χάνουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία – μια τάση υποχώρησης που καταγράφεται σταθερά τα τελευταία δύο χρόνια. Παράλληλα, αποτυπώνεται ένα σαφές μέτωπο κατά του Νετανιάχου. Ωστόσο, οι έδρες της αντιπολίτευσης εμφανίζονται διασπασμένες ανάμεσα στα εβραϊκά κόμματα (με επικεφαλής το Yashar του Αϊζενκότ) και στα κόμματα που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους του Ισραήλ.

Τα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης είναι δύσκολο να συγκεντρώσουν αυτοδυναμία από μόνα τους, όμως στην πλειονότητά τους απορρίπτουν το ενδεχόμενο συγκυβέρνησης με τα παλαιστινιακά κόμματα. Από την πλευρά τους, οι παλαιστίνιοι πολιτικοί αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να παρέχουν ψήφο ανοχής σε μια κυβέρνηση μειοψηφίας των εβραϊκών κομμάτων, προκειμένου να ανατραπεί ο ακροδεξιός συνασπισμός του Νετανιάχου.

Πότε αναμένονται τα αποτελέσματα;

Η Κνεσέτ (το ισραηλινό κοινοβούλιο) αριθμεί 120 έδρες, οι οποίες κατανέμονται με το σύστημα της απλής αναλογικής. Καθώς κανένα κόμμα δεν έχει επιτύχει ποτέ αυτοδυναμία (61 έδρες), το Ισραήλ κυβερνάται πάντα από κυβερνήσεις συνεργασίας. Με την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναθέτει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο κόμμα που συγκέντρωσε τις περισσότερες έδρες.

Τα exit polls ανακοινώνονται στις 22:00 ώρα Ισραήλ (20:00 GMT), ενώ οι πρώτες ασφαλείς ενδείξεις από την καταμέτρηση των πραγματικών ψηφοδελτίων αναμένονται τις πρώτες πρωινές ώρες. Η πλήρης αποσαφήνιση της εικόνας πάντως μπορεί να καθυστερήσει, καθώς το τελικό αποτέλεσμα ενδέχεται να κριθεί από την εκλογική τύχη δύο μικρών κομμάτων. Αυτά δίνουν μάχη για να ξεπεράσουν το όριο του 3,25% που απαιτείται για την είσοδο στην Κνεσέτ – όριο στο οποίο κινούνται οριακά σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Αν το προσπεράσουν, καταλαμβάνουν αυτόματα από 4 έδρες, γεγονός που αλλάζει άρδην τους συσχετισμούς για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Πρόκειται για την ακροδεξιά παράταξη Amcha Yisrael του πρώην στρατηγού Όφερ Βίντερ, ο οποίος έχει δεσμευτεί να στηρίξει τον Νετανιάχου εφόσον εισέλθει στη Βουλή, και για τους Έφεδρους, ένα δεξιό σιωνιστικό κόμμα με επίκεντρο την καθολική υποχρεωτική στράτευση.

Οι ηγέτες των Εφέδρων τοποθετούνται ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα, αποκλείοντας τη συμμετοχή σε κυβέρνηση που θα στηρίζεται είτε από τους υπερορθόδοξους (βασικούς συμμάχους του Νετανιάχου) είτε από τα παλαιστινιακά κόμματα (των οποίων τη στήριξη πιθανότατα θα χρειαστεί ο Αϊζενκότ). Αν η εκλογική θρίλερ εξελιχθεί σε μάχη ψήφο με ψήφο, η καταμέτρηση ενδέχεται να διαρκέσει πάνω από 24 ώρες.

Ποιοι αποκλείονται;

Στις περιοχές που τελούν υπό ισραηλινό έλεγχο κατοικούν περίπου 15 εκατομμύρια άνθρωποι. Πλήρη πολιτικά και εκλογικά δικαιώματα διαθέτουν λίγο περισσότεροι από 7 εκατομμύρια Ισραηλινοί Εβραίοι και 1,7 εκατομμύριο Παλαιστίνιοι του Ισραήλ που ζουν εντός των συνόρων του 1967 (τη λεγόμενη «Πράσινη Γραμμή»).

Στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, δικαίωμα ψήφου έχουν πάνω από 500.000 ισραηλινοί έποικοι, οι οποίοι ζουν ανάμεσα σε 3,1 εκατομμύρια Παλαιστίνιους που υπόκεινται σε στρατιωτικό νόμο και δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές. Στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ, περισσότεροι από 230.000 Ισραηλινοί με δικαίωμα ψήφου κατοικούν δίπλα σε 350.000 Παλαιστίνιους στους οποίους δεν παρέχεται το ίδιο δικαίωμα. Τέλος, εκτός εκλογικής διαδικασίας βρίσκονται και τα 2 εκατομμύρια Παλαιστινίων στη Γάζα, οι οποίοι, σύμφωνα με το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, τελούν υπό ισραηλινή στρατιωτική κατοχή.

Ένταση Ιορδανίας-Συρίας

Την ίδια στιγμή, η Ιορδανία (το δεύτερο αραβικό κράτος που αναγνώρισε το Ισραήλ μετά την Αίγυπτο) ανακοίνωσε ότι «περισσότεροι των 20 ένοπλοι της οργάνωσης ισλαμικό Κράτος» σκοτώθηκαν κατά τις χθεσινές της επιδρομές στην Συρία που πραγματοποιήθηκαν σε απάντηση της πολύνεκρης επίθεσης κατά της ελληνορθόδοξης εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου στο χωριό Χαμούντ της νότιας Ιορδανίας.

Οι επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν από τις ιορδανικές δυνάμεις «είχαν ως στόχο θέσεις της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος» και ο πρώτος μέχρι στιγμής απολογισμός κάνει λόγο για βαριές απώλειες στις τάξεις του Ισλαμικού Κράτους που εκτιμώνται σε άνω των 20 μαχητές, καθώς και στην καταστροφή σημαντικής αποθήκης όπλων της οργάνωσης, ανακοίνωσε ο υπουργός Τηλεπικοινωνιών της Ιορδανίας Μοχάμεντ αλ-Μόμνι.

Η Δαμασκός ανακοίνωσε σήμερα ότι πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τις χθεσινές ιορδανικές επιδρομές. Η Ιορδανία ανακοίνωσε χθες ότι συνέλαβε τρεις υπόπτους και πραγματοποίησε επιθέσεις «κατά θέσεων τρομοκρατικών οργανώσεων» στην Συρία σε απάντηση της επίθεσης στην εκκλησία του Χαμούντ και ο βασιλιάς Αμπντάλα Β’ εξέφρασε την αποφασιστικότητά του απέναντι σε όσους υπερασπίζονται «σκοταδιστικές ιδεολογίες».

Σύμφωνα με τον ιορδανικό στρατό, κατά τις επιθέσεις αυτές που πραγματοποιήθηκαν στην νότια Συρία «καταστράφηκαν πολλές θέσεις τρομοκρατών» και σκοτώθηκαν ή τραυματίσθηκαν πολλά μέλη των οργανώσεων που συνδέονται με τους δράστες της επίθεσης κατά της χριστιανικής κοινότητας της Ιορδανίας. Το συριακό πρακτορείο ειδήσεων Sana μετέδωσε χθες το βράδυ επικαλούμενο νοσοκομειακές πηγές ότι πέντε πολίτες, ανάμεσά του γυναίκες και παιδιά, σκοτώθηκαν κατά τις ιορδανικές επιθέσεις στην επαρχία Ντεράα.

«Κοιμόμασταν όταν μας χτύπησε ο πύραυλος. Η μητέρα μου, ο μεγάλος μου αδελφός και τα τρία παιδιά του, δύο αγόρια κι’ ένα κορίτσι», είπε νεαρός Σύρος δίπλα σε έναν σάκο μεταφοράς νεκρών. Στο χωριό αλ-Ταφ της επαρχίας Ντεράα, ο ιορδανικός πύραυλος έπεσε στο κεντρικό δωμάτιο της κατοικίας του Νασούχ αλ-Σαλίμ καταστρέφοντας το φτωχικό σπίτι. Γύρω τριγύρω, βιβλία και σχολικά τετράδια πεταμένα ανάμεσα στα ερείπια, καθώς και ρούχα και κομμάτια επίπλων.

Σοβαρή κρίση

Οι συριακές αρχές καταγγέλλουν ότι οι ιορδανικές επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν «χωρίς κανέναν συντονισμό» του Αμμάν με την Δαμασκό. «Γνωστοποιήσαμε στους ιορδανούς αδελφούς τις μεγάλες επιφυλάξεις μας σχετικά με την διεξαγωγή επιχειρήσεων στο συριακό έδαφος χωρίς προηγούμενο συντονισμό», αναφέρεται σε ανακοίνωση του συριακού υπουργείου Εξωτερικών.

Η συριακή υπηρεσία Συνόρων και Τελωνείων ανακοίνωσε «εξαιτίας των περιστάσεων» το κλείσιμο το βασικού συνοριακούς περάσματος με την Ιορδανία και την διακοπή της κυκλοφορίας επιβατών και εμπορευμάτων και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η Ιορδανία έχει πραγματοποιήσει και κατά το παρελθόν επιδρομές στην νότια Συρία δηλώνοντας ότι στόχος ήταν διακινητές όπλων ή ναρκωτικών.

Από την αλλαγή του καθεστώτος στην Δαμασκό, οι δύο χώρες έχουν εκφράσει την επιθυμία τους να καταπολεμήσουν το λαθρεμπόριο μέσω των κοινών τους συνόρων.