Τα επόμενα βήματα ανακοινώθηκαν από την κυβέρνηση, η οποία σημείωσε πως πρόθεσή της είναι να διορίσει ανεξάρτητο ποινικό ανακριτή ή ανακριτές για διερεύνηση του πορίσματος της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς. Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, δήλωσε πως «η Κυβέρνηση ενεργεί με απόλυτο σεβασμό στο Σύνταγμα, στις αρμοδιότητες κάθε θεσμού, στην ανεξαρτησία των αρμόδιων Αρχών της δικαιοσύνης καθώς και στο τεκμήριο της αθωότητας.

Η θέση της Κυβέρνησης είναι ξεκάθαρη. Κάθε σοβαρή αναφορά που περιλαμβάνεται στο πόρισμα πρέπει να τύχει της δέουσας, πλήρους διερεύνησης μέσα από τις αρμόδιες θεσμικές διαδικασίες και χωρίς οποιαδήποτε παρέκκλιση από το κράτος δικαίου».

Το πόρισμα σαν ευκαιρία κάθαρσης

Την ίδια ώρα, οι δυο επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας, ο Γενικός Εισαγγελέας, Γιώργος Σαββίδης και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, Σάββας Αγγελίδης, οι οποίοι βρέθηκαν στο στόχαστρο, αποφάσισαν ενόψει της διερεύνησης να εξαιρεθούν. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας αποφάσισε ότι «θα απέχει από οποιαδήποτε αξιολόγηση και λήψη απόφασης σε σχέση με το πόρισμα, λόγω της εμπλοκής του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη, τόσο δεδομένης της προσωπικής σχέσης και φιλίας με τον τέως Πρόεδρο όσο και για διασφάλιση της αντικειμενικής αμεροληψίας στον χειρισμό και τη λήψη αποφάσεων».

Περαιτέρω, ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας κ. Σάββας Αγγελίδης αποφάσισε ότι «θα απέχει από οποιαδήποτε αξιολόγηση και λήψη απόφασης σε σχέση με το πόρισμα για σκοπούς διασφάλισης της αντικειμενικής αμεροληψίας στον χειρισμό και τη λήψη αποφάσεων». Θα απέχει επίσης, η Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, προϊσταμένη του Τομέα Ποινικού Δικαίου της Νομικής Υπηρεσίας, κα Έλενα Κλεόπα, καθότι κλήθηκε και κατέθεσε ως μάρτυρας ενώπιον των επιθεωρητών της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς σε μία από τις πτυχές της υπόθεσης.

Ως εκ τούτου η έρευνα θα γίνει, χωρίς την εμπλοκή των δυο της Νομικής Υπηρεσίας. Μάλλον, η έρευνα θα διεξαχθεί από πρώην Δικαστή ή Δικαστές, που θα διοριστεί/ διοριστούν από το υπουργικό συμβούλιο. Οι πολίτες και δικαιολογημένα δεν έχουν εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Απαξιώνουν θεσμούς και κόμματα. Αυτή η έρευνα θα πρέπει να φθάσει μέχρι τέλους, καθώς μόνο έτσι μπορεί να ανατραπεί η εντύπωση πως η διαφθορά είναι ανίκητη.

Μεταξύ των κατασχεθέντων περιλαμβάνονται περίπου 120 γραμμάρια κοκαΐνης, καθώς και μικρότερη ποσότητα ροζ κοκαΐνης, γνωστής και ως «pink cocaine», μιας ουσίας που τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα σε τουριστικούς προορισμούς υψηλής επισκεψιμότητας.

Παράλληλα, κατά τις έρευνες βρέθηκε και το χρηματικό ποσό των 1.190 ευρώ, το οποίο κατασχέθηκε και εξετάζεται ως πιθανά προερχόμενο από παράνομες συναλλαγές σχετιζόμενες με τη διακίνηση ναρκωτικών. Ο 35χρονος κρατείται και αναμένεται σήμερα να οδηγηθεί ενώπιον των αρμόδιων δικαστικών αρχών, προκειμένου να λογοδοτήσει για τις κατηγορίες που του αποδίδονται.

-«την προστασία, όχι μόνο της ιδιοκτησίας αλλά της περιουσίας», δεδομένου ότι η περιουσία είναι μια ευρύτερη έννοια, η οποία δεν περιλαμβάνει μόνο ακίνητα αλλά και οικονομικές απαιτήσεις και άλλα δικαιώματα που έχουν αξία.

-τη θέσπιση υποχρέωσης αποζημίωσης για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση. Η πρόταση επιχειρεί να αντιμετωπίσει χιλιάδες περιπτώσεις όπου το κράτος, για την επίτευξη ενός δημόσιου σκοπού, μπορεί να μην αφαιρεί μια ιδιοκτησία αλλά να επιβάλλει μεγάλους περιορισμούς με συνέπεια πολλοί ιδιοκτήτες να μην μπορούν να αξιοποιήσουν την ιδιοκτησία τους.

-τη δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία) και την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς, πρόταση που εντάσσεται στην πολιτική στέγασης.

Προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 21 (Προστασία οικογένειας, γάμου, μητρότητας και παιδικής ηλικίας, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες) με στόχο:

-Την ρητή συνταγματική υποχρέωση του κράτους να μεριμνά για προσιτή στέγη

-Την ρητή υποχρέωση να λαμβάνεται υπόψη η διαγενεακή δικαιοσύνη και αλληλεγγύη κατά το σχεδιασμό δημοσίων πολιτικών.

Την αναθεώρηση του άρθρου 24 (Προστασία του περιβάλλοντος) με στόχο:

Τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.

«Οι δυνάμεις της αντιαεροπορικής άμυνας εξακολουθούν να απωθούν μια μαζική επίθεση. Πολλά drones κατάφεραν να φτάσουν ως το διυλιστήριο της Μόσχας», έγραψε ο Σομπιάνιν στο Telegram, ενώ πρόσθεσε ότι στη γύρω περιοχή της πρωτεύουσας ένα πολυώροφο κτίριο, μια βιομηχανική εγκατάσταση και κάποια σπίτια υπέστησαν ζημιές.

Το αεροδρόμιο Σερεμέτιεβο, το πιο πολυσύχναστο της Μόσχας, ανέστειλε τις πτήσεις και απομάκρυνε τους ανθρώπους από τους χώρους του, σύμφωνα με ανακοίνωσή του. Λίγη ώρα αργότερα ήρε τους περιορισμούς. Το διυλιστήριο στην Καπότνια είχε γίνει εκ νέου στόχος ουκρανικής επίθεσης την Τρίτη.

Στο μεταξύ στην περιφέρεια Ροστόφ, στη νότια Ρωσία, ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και δύο τραυματίστηκαν, ενώ πυρκαγιά ξέσπασε σε εμπορικούς χώρους από επίθεση με drones, σύμφωνα με τον περιφερειάρχη Γιούρι Σλιούσαρ. Ο Σλιούσαρ πρόσθεσε ότι τρένο υπέστη ζημιές έπειτα από επίθεση ουκρανικών drones στην πόλη Γκούκοβο, ενώ τόνισε ότι τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας εξακολουθούν να απωθούν επιθέσεις.

Το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας ανακοίνωσε ότι 555 ουκρανικά drones καταρρίφθηκαν την ώρα που βρίσκονταν πάνω από διάφορες περιφέρειες της χώρας, ενώ ο Σομπιάνιν επεσήμανε ότι περίπου 180 drones που κατευθύνονταν προς τη Μόσχα καταρρίφθηκαν.

Απάντηση της Μόσχας

Στο μεταξύ ρωσική επίθεση βρίσκεται σε εξέλιξη εναντίον του Κιέβου, με τον επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης της πρωτεύουσας της Ουκρανίας, τον Τιμούρ Τκατσένκο, να αναφέρει στο Telegram ότι «ο εχθρός επιτίθεται στην πρωτεύουσα με βαλλιστικούς πυραύλους. Παραμείνετε σε ασφαλή μέρη μέχρι να αρθεί ο συναγερμός για αεροπορικές επιθέσεις!».

Αυτόπτης μάρτυρας δήλωσε στο Reuters ότι στο Κίεβο ακούστηκαν εκρήξεις, ενώ οι αρχές στην πόλη Σούμι, στη νοτιοανατολική Ουκρανία, ανακοίνωσαν ότι ένας άνθρωπος σκοτώθηκε σε επίθεση με drone.

Η Ρωσία συνεχίζει να πλήττει σχεδόν καθημερινά την Ουκρανία, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης, της φονικότερης στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για την οποία μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχει διπλωματική διέξοδος.

Η Ουκρανία έχει επίσης εντείνει τα πλήγματά της στο ρωσικό έδαφος, συχνά πολύ μακριά από τα σύνορα, στοχεύοντας ιδιαίτερα υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης υδρογονανθράκων, σε μια προσπάθεια να περιορίσει την ικανότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί την πολεμική της προσπάθεια.

Η Ρωσία, η τρίτη μεγαλύτερη παραγωγός πετρελαίου παγκοσμίως και μεγάλη εξαγωγός, αναμένεται να εισάγει καύσιμα μέσω θαλάσσης αυτόν τον μήνα καθώς προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις που προκλήθηκαν από τις μαζικές επιθέσεις της Ουκρανίας εναντίον διυλιστηρίων της, σύμφωνα με πηγές της βιομηχανίας.

Συναντήσεις Ζελένσκι

Στο μεταξύ χθες Τετάρτη ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι συνομίλησε με τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) και τον Γάλλο Εμανουέλ Μακρόν, όπως και άλλους ηγέτες, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G7 στη Γαλλία. Τη χαρακτήρισε μια «συντονιστική συνομιλία» προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος.

Ο Τραμπ εκτίμησε χθες ότι η Ρωσία χάνει περισσότερους στρατιώτες από την Ουκρανία, αφού δήλωσε ότι τόσο ο Ζελένσκι όσο και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται να είναι ανοικτοί να κάνουν κάτι για τον πόλεμο.

Ο Πούτιν δεν συζήτησε το ενδεχόμενο συνάντησής του με τον Ζελένσκι στην τελευταία τηλεφωνική του επικοινωνία του με τον Τραμπ, σχολίασε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα το Κρεμλίνο.

Θέση της Ελλάδας, την οποία έχει διατυπώσει και δημοσίως ο πρωθυπουργός, είναι ότι οι φιλόδοξοι στόχοι της ΕΕ πρέπει να ευθυγραμμίζονται με ένα φιλόδοξο σε μέγεθος ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Τα έσοδα του νέου προϋπολογισμού (υπάρχοντες αλλά και νέοι ίδιοι πόροι, καθώς και άλλες πηγές χρηματοδότησης) πρέπει επίσης να υπηρετούν τις αυξημένες στρατηγικές και επενδυτικές προτεραιότητες της ΕΕ .

Προτεραιότητα για τη χώρα μας παραμένει η προστασία των πόρων για τη Συνοχή και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, καθώς και η διασφάλιση ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας δεν θα καταλήξει σε μεγαλύτερες αποκλίσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη και τις περιφέρειες της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, και με βάση τη θετική εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης, ο πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα υποστηρίξει κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένου κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε κοινά ευρωπαϊκά αγαθά, όπως η ενέργεια και η άμυνα.

Στη συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και τις παγκόσμιες μακροοικονομικές ισορροπίες, η θέση της Ελλάδας είναι ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία και αποτελεί κύριο προσδιοριστικό παράγοντα του εμπορικού ελλείμματος έναντι της Κίνας. Πηγές από την κυβέρνηση σημειώνουν ότι, χωρίς να υποτιμάται ο ρόλος και άλλων παραγόντων, όπως βιομηχανικές επιδοτήσεις που οδηγούν σε τεχνητά χαμηλότερες τιμές, το βασικό πρόβλημα, είναι οι αδυναμίες της ίδιας της Ευρώπης.

Σε αυτές συγκαταλέγεται το μεγάλο κόστος ενέργειας, τα εμπόδια στη λειτουργία της Κοινής Αγοράς, και ο χρηματοοικονομικός κερματισμός της ευρωπαϊκής ηπείρου. Για τους λόγους αυτούς, η Ελλάδα – επισημαίνουν – υποστηρίζει σθεναρά τις απαραίτητες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, την εμβάθυνση της Κοινής Αγοράς και την γρήγορη πρόοδο προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Σε ό,τι αφορά στην ασφάλεια και στην άμυνα, εκπεφρασμένη θέση του πρωθυπουργού, την οποία αναμένεται να επαναλάβει, είναι η ανάγκη η συλλογική ευρωπαϊκή άμυνα να καλύπτει τις απειλές έναντι ολόκληρης της Ηπείρου, μια ουσιαστική δηλαδή προσέγγιση 360 μοιρών.

Στη συζήτηση για τη Μέση Ανατολή, σημειώνεται ότι η Ελλάδα έχει ταχθεί από την πρώτη στιγμή υπέρ της αποκλιμάκωσης και της ανάγκης εξεύρεσης διπλωματικής λύσης. Η χώρα μας καλωσορίζει τις τελευταίες εξελίξεις και επιμένει – όπως έχει πει ο πρωθυπουργός – στη σημασία της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και άμεσης αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοϊας. Η Ελλάδα άλλωστε συμμετέχει στη γαλλοβρετανική πρωτοβουλία για τα Στενά του Ορμούζ.

Ο πρωθυπουργός στις 16.00 ώρα Ελλάδος θα λάβει μέρος στη Σύνοδο των ηγετών του ΕΛΚ και μετά στη Σύνοδο των ηγετών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 19:00 ώρα Ελλάδος.

Νωρίτερα, στις 12.00 ώρα Ελλάδος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα είναι κεντρικός ομιλητής σε εκδήλωση υψηλού επιπέδου, στις Βρυξέλλες, με τίτλο «Η Εθνική κοινωνική συμφωνία της Ελλάδας: Ένα ευρωπαϊκό μοντέλο για τον κοινωνικό διάλογο». Πρόκειται για εκδήλωση που αναδεικνύει το ελληνικό παράδειγμα ως παράδειγμα προς μίμηση και ως πρότυπο κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στην εκδήλωση θα μιλήσουν επίσης η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Roxana Minzatu, αρμόδια για ζητήματα Κοινωνικών Δικαιωμάτων και Δεξιοτήτων, Ποιοτικών Θέσεων Εργασίας και Ετοιμότητας και ο Seamus Boland, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

«Μόλις το υπέγραψα», είπε ο ρεπουμπλικάνος στον Τύπο, εξερχόμενος από παλάτι στις Βερσαλλίες όπου του παρατέθηκε επίσημο δείπνο. Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε κατόπιν μέσω X βίντεο στο οποίο τον βλέπει κανείς καθώς βάζει την υπογραφή του με μαρκαδόρο στο έγγραφο, έχοντας καθισμένο στο πλάι του τον γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, που τον συγχαίρει, προτού το δώσει στον υπουργό Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο, όρθιο πίσω του. Το κείμενο υπογράφτηκε από τον ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και τον αμερικανό ομόλογό του, ανακοίνωσε από την πλευρά του ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ. Το πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε φωτογραφίες που εικονίζουν τον πρόεδρο Πεζεσκιάν καθώς υπέγραφε.

Κατά το Press TV, ο κ. Μπαγαεΐ σημείωσε πως η απόφαση το έγγραφο να υπογραφτεί από τους προέδρους δεν ήταν τυχαία. Το ότι το υπέγραψαν οι αρχηγοί των δυο κρατών σημαίνει πως θα είναι αυξημένο το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε παραβίασης, εξήγησε, σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο.

Αναλυτές σημείωσαν ότι η Τεχεράνη προτιμούσε να αποφύγει δημόσιες χειραψίες ιρανών με αμερικανούς αξιωματούχους σε επίσημη τελετή υπογραφής — η ιρανική πλευρά προσάπτει στην αμερικανική ευθύνες για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας Αλί Χαμενεΐ την 28η Φεβρουαρίου και το πολιτικό κόστος τέτοιων εικόνων δεν θα ήταν ακριβώς ευκαταφρόνητο στο εσωτερικό.

Το Ορμούζ θα ανοίξει «χωρίς καθυστέρηση»

Η υπογραφή της συμφωνίας από τους προέδρους σημαίνει ότι πως το στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά πλήρως «χωρίς καθυστέρηση» κι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα αρθεί «αμέσως», διαβεβαίωσε τις πρώτες πρωινές ώρες ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ.

Επιβεβαίωσε εξάλλου ότι θα οργανωθεί αύριο Παρασκευή στην Ελβετία τελετή για να τιμηθεί η σημαντική «εξέλιξη» και να αρχίσουν «τεχνικές συνομιλίες» ανάμεσα στα μέρη. Ως χθες βράδυ αναμενόταν ότι τη συμφωνία θα υπέγραφαν ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κι ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ αύριο Παρασκευή στην Ελβετία.

Η συμφωνία «καταγράφει την αποτυχία των ΗΠΑ», έκρινε χθες βράδυ κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στην κρατική τηλεόραση ο κ. Γαλιμπάφ. Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, λιβανικού σιιτικού κινήματος προσκείμενου στην Τεχεράνη, ο Ναΐμ Κάσεμ, εξέλαβε από την πλευρά του τη συμφωνία ως «μεγάλη νίκη» για το Ιράν, το οποίο ευχαρίστησε επειδή επέμεινε να συμπεριληφθεί σε αυτήν το μέτωπο του Λιβάνου.

Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του παρότρυνε την κυβέρνηση στη Βηρυτό να «εκμεταλλευτεί» τη συμφωνία για να «διώξει το Ισραήλ» από το έδαφος του Λιβάνου. Αντίπαλοι του κινήματος κατηγορούν τη Χεζμπολάχ πως έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο τη 2η Μαρτίου, εκτοξεύοντας ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ.

Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Κάσεμ κάλεσε ακόμη τη λιβανική κυβέρνηση να σταματήσει τις απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, που άρχισαν τον Απρίλιο υπό την αιγίδα της Ουάσιγκτον. Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν τόνισε νωρίτερα πως η διαδικασία είναι «ανεξάρτητη» από τη συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.

Δυο μήνες διαπραγματεύσεων

Το κείμενο της συμφωνίας, που ανέγνωσε χθες αμερικανός αξιωματούχος σε δημοσιογράφους, προβλέπει πως η Ουάσιγκτον θα αναστείλει, από τη στιγμή της υπογραφής, τις κυρώσεις της που εμπόδιζαν τις πωλήσεις του ιρανικού πετρελαίου. Δέχτηκε επίσης να προχωρήσει στην άρση του συνόλου των κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης σε περίπτωση σύναψης οριστικής συμφωνίας έπειτα από διαπραγματεύσεις διάρκειας εξήντα ημερών.

Κατά τη διάρκειά τους, οι κυβερνήσεις των δυο χωρών θα συζητήσουν για τη δημιουργία «μηχανισμού που θα επιτρέψει την επεξεργασία» των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, με την καταφυγή σε μέθοδο αραίωσής του «υπό την επίβλεψη του ΔΟΑΕ», του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, σημείωσε ο αμερικανός αξιωματούχος που είδε «μεγάλη νίκη» για την Ουάσιγκτον στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το Ιράν θα επιτρέψει εντός τριάντα ημερών την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, το de facto κλείσιμο του οποίου αφότου ξέσπασε ο πόλεμος κλόνισε την παγκόσμια οικονομία.

Οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν, εφόσον συναφθεί οριστική συμφωνία, να διευκολύνουν, σε συντονισμό με «περιφερειακούς εταίρους» τους, ιδίως μοναρχίες του Κόλπου, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, χωρίς πάντως αυτό να συνεπάγεται οποιαδήποτε αμερικανική χρηματοδοτική συμμετοχή. Το Ιράν δημοσιοποίησε χθες το κείμενο της συμφωνίας μέσω του επίσημου πρακτορείου ειδήσεων IRNA.

Οι αρχηγοί των κρατών της G7, η σύνοδος της οποίας μόλις διεξήχθη στη Γαλλία, εξήραν σε κοινή τους ανακοίνωση την «ιστορική ευκαιρία να εμποδιστεί το Ιράν να αποκτήσει οποιοδήποτε πυρηνικό όπλο και να αντιμετωπιστούν οι απειλές που συνδέονται με τις περιφερειακές δραστηριότητές του» και το πρόγραμμά του για την κατασκευή βαλλιστικών πυραύλων.

Η Κίνα από την πλευρά της εκτίμησε πως είναι «απόλυτα απαραίτητο» να εφαρμόσουν πλήρως «όλα τα μέρη» τη συμφωνία και να αποφευχθούν εξωτερικές «επεμβάσεις», κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξης του υπουργού Εξωτερικών Ουάνγκ Γι με τον ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί, έκανε γνωστό το Πεκίνο.

Ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας, η χώρα του οποίου εξαρτάται σε υψηλό βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο, τόνισε την ανάγκη να γίνει «σωστή διαχείριση» της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ και να καταπραϋνθούν «οι έντονες ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας».

Οι τιμές του πετρελαίου έκλεισαν με μικρή άνοδο χθες, με τις αγορές να μοιάζουν επιφυλακτικές πριν από την υπογραφή της συμφωνίας· το Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλία αναφοράς, σημείωσε άνοδο 0,75% στα 79,55 δολάρια το βαρέλι.

• ΟΤΕ (Deutsche Telekom): Ο ψηφιακός και τηλεπικοινωνιακός κόμβος των Βαλκανίων πέρασε υπό γερμανικό κρατικό έλεγχο.
• 14 Περιφερειακά Αεροδρόμια (Fraport): Η βασική αεροπορική υποδομή της χώρας και η διαχείριση των τουριστικών πυλών πέρασαν σε εταιρεία ελεγχόμενη από το γερμανικό κρατίδιο της Έσσης.
• Λιμάνι Πειραιά (COSCO): Αν και η ιδιωτικοποίηση αυτή επιβλήθηκε από τους δανειστές για την άντληση εσόδων, λειτούργησε ως “παράθυρο” για την κινεζική διείσδυση στη Μεσόγειο (στρατηγική “Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος”). Η Γερμανία, ως ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Κίνας στην Ευρώπη, ανέχθηκε αυτή την κίνηση, παρά το γεγονός ότι ο Πειραιάς αναβαθμίστηκε σε άμεσο ανταγωνιστή των δικών της βόρειων λιμανιών.
• ΑΔΜΗΕ (State Grid) & Απολιγνιτοποίηση: Το 24% των δικτύων μεταφοράς ενέργειας παραχωρήθηκε σε κινεζικά συμφέροντα. Παράλληλα, η μετέπειτα επιβεβλημένη, βίαιη “απολιγνιτοποίηση” αχρήστευσε το μοναδικό εγχώριο καύσιμο της Ελλάδας, καθιστώντας τη χώρα απόλυτα εξαρτημένη από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.

Την ίδια στιγμή, ο τουρκικός παράγοντας – συστηματικά υπερτονισμένος ως “υπαρξιακή απειλή” – χρησίμευε ως ένας μόνιμος αντιπερισπασμός. Κρατούσε την Ελλάδα εγκλωβισμένη σε μια δαπανηρή αμυντική στάση που εμπόδιζε την ανακήρυξη ΑΟΖ, ενώ παράλληλα την υποχρέωνε να παραμένει ένας από τους καλύτερους πελάτες αγοράς γερμανικών οπλικών συστημάτων.

Ο ακήρυχτος ανταγωνισμός Ουάσινγκτον και Βερολίνου

Η ελληνική κοινή γνώμη παρέμενε εγκλωβισμένη στην εσωτερική κομματική αντιπαράθεση, η χώρα λειτουργούσε ως το πεδίο ενός ευρύτερου, ακήρυχτου γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Το 2014, με την κρίση στην Ουκρανία, η σύγκρουση αυτή έγινε ορατή: Η Γερμανία κωλυσιεργούσε στις κυρώσεις κατά της Μόσχας για να προστατεύσει τον Nord Stream 2, την ώρα που η Ουάσινγκτον συνειδητοποιούσε το βάθος της γερμανο-ρωσικής ενεργειακής αλληλεξάρτησης και τη ραγδαία κινεζική διείσδυση σε στρατηγικές υποδομές της ανατολικής Ευρώπης.

Αυτή η συνειδητοποίηση προκάλεσε μια εσπευσμένη και ριζική μεταβολή στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, η οποία μέχρι τότε άφηνε το Βερολίνο να ηγείται ανεξέλεγκτα της ΕΕ. Η αλλαγή δόγματος εκδηλώθηκε με έναν επιχειρησιακό “πανικό ενεργειών” και επειγόντων σχεδίων ανάσχεσης. Κορυφαία στελέχη κινητοποιήθηκαν άμεσα στο μέτωπο της Ουκρανίας – από την παρουσία των Νούλαντ και Πάιατ, μέχρι την μετέπειτα εσπευσμένη μετάβαση του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας, Τζον Μπόλτον, στο Κίεβο με αποκλειστικό στόχο να μπλοκάρει την εξαγορά της στρατηγικής αεροναυπηγικής εταιρείας Motor Sich (εξειδικευμένης σε κορυφαίους κινητήρες jet) από κινεζικά συμφέροντα.

Η αμερικανική κινητοποίηση στην ελληνική σκακιέρα αποτελεί την άμεση συνέχεια αυτής της στρατηγικής και αναπτύχθηκε σε τρεις συγκεκριμένους άξονες: 1. Η Αντίσταση στο Grexit (2015): Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε επεδίωκε ανοιχτά μια Ελλάδα εκτός ευρώ, με πλήρως υποθηκευμένη τη δημόσια περιουσία της – μια χώρα οικονομικά ανίσχυρη να αναπτύξει αυτόνομα τα κοιτάσματά της.

Η άμεση παρέμβαση της κυβέρνησης Ομπάμα και του υπουργού Οικονομικών Τζακ Λιου προς τη Μέρκελ ακύρωσε αυτό το σενάριο, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον δεν θα επέτρεπε να δημιουργηθεί ένα γεωπολιτικό κενό στην Ανατολική Μεσόγειο, το οποίο θα έσπευδαν να καλύψουν η Ρωσία ή η Κίνα (ακόμα και σε εκείνη την κρίσιμη πολιτική καμπή του 2015, το ανθρώπινο κόστος παρέμενε αόρατο στις διαπραγματεύσεις, με τις αυτοκτονίες να φτάνουν τις 529 εκείνη τη χρονιά, όπως εξετάσαμε εκτενώς στο προηγούμενο άρθρο).

2. Η Μετατόπιση Πάϊατ (2016): Η μετακίνηση του Αμερικανού πρεσβευτή Τζέφρι Πάιατ απευθείας από το θερμό μέτωπο του Κιέβου στην Αθήνα δεν ήταν τυχαία. Έχοντας αποκτήσει ειδίκευση στην πρώτη γραμμή της ανάσχεσης του ρωσο-κινεζικού άξονα, ο Πάιατ μετέφερε την ίδια στρατηγική στην Ελλάδα. Προώθησε ενεργά την αναβάθμιση της Σούδας, τη μετατροπή του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης σε στρατιωτικό και ενεργειακό κόμβο, και τον σταθμό LNG (FSRU) ως εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους που θα ακύρωναν τη γερμανική μονοπώληση.

3. Το East Med Act (2019) και το East Med Energy Center (2026): Η θεσμοθέτηση του άξονα 3+1 (ΗΠΑ, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ) από το αμερικανικό Κογκρέσο, παρέκαμψε πλήρως τις ευρωπαϊκές δομές, αναβαθμίζοντας την Ελλάδα σε κεντρικό πυλώνα της αμερικανικής ασφάλειας. Αυτή η στρατηγική επισφραγίστηκε τον Ιούνιο του 2026 στο Χιούστον του Τέξας, όπου τα υπουργεία Ενέργειας των τεσσάρων χωρών εγκαινίασαν το East Med Energy Center (EMEC) – έναν μόνιμο διατλαντικό μηχανισμό ενεργειακής συνεργασίας. Από τη φωτογραφία αυτή η Τουρκία απουσιάζει. Η Γερμανία επίσης.

4. Η εγχώρια συνενοχή

Η γεωπολιτική αυτή ερμηνεία δεν απαλλάσσει τις εγχώριες πολιτικές δυνάμεις από τις ευθύνες τους· αντίθετα, τις τοποθετεί σε ένα ακόμα πιο κυνικό πλαίσιο. Το ελληνικό πολιτικό κατεστημένο επέλεξε τη συνθηκολόγηση και τη διαχείριση των Μνημονίων, αντί της ρήξης με τους δανειστές, υποκινούμενο από τη δική του αυτοσυντήρηση. Η διαρκής επίκληση της “αναγκαιότητας για τη σωτηρία της πατρίδας” λειτούργησε ως το ιδεολογικό πέπλο που έκρυβε δύο πολύ συγκεκριμένους στόχους:

• Τη διατήρηση του ίδιου του πολιτικού προσωπικού στους θώκους της εξουσίας.
• Την προστασία της εγχώριας οικονομικής ελίτ, η οποία είχε προλάβει να φυγαδεύσει τον πλούτο της σε σκληρό νόμισμα στο εξωτερικό.

Το βαρύ τίμημα αυτής της επιλογής δεν το πλήρωσαν ποτέ αυτοί. Το πλήρωσε η υπόλοιπη κοινωνία με τη βίαιη απώλεια μισθών, συντάξεων, αποταμιεύσεων και, σε εκατοντάδες περιπτώσεις, με την ίδια της τη ζωή.

Συμπέρασμα: Ένα πεδίο μάχης με ανθρώπινο πρόσωπο

Η ελληνική χρεοκοπία θα παραμείνει για χρόνια ένα ανοιχτό πεδίο ερμηνείας και αντιπαράθεσης μεταξύ των ιστορικών. Εκείνο όμως που δεν επιδέχεται καμίας αμφισβήτησης είναι το ανθρώπινο κόστος της. Η ψυχρή καταγραφή της ΕΛΣΤΑΤ για την άνοδο των αυτοκτονιών από 377 το 2010 σε 567 το 2018 συνδέεται άμεσα και επιστημονικά με την οικονομική εξαθλίωση και την απόγνωση της ανεργίας.

Πίσω από κάθε οικονομολογικό δείκτη, πίσω από κάθε γεωπολιτική ανάλυση και νομικό επιχείρημα, κρύβονται άνθρωποι με ονοματεπώνυμο. Το γεγονός ότι κανείς από τους αρχιτέκτονες αυτής της “διάσωσης” – είτε στο Βερολίνο, είτε στις Βρυξέλλες, είτε στην Αθήνα – δεν κλήθηκε ποτέ να λογοδοτήσει για αυτές τις απώλειες, συνιστά ένα βαθύ ηθικό και πολιτικό έλλειμμα.

Είναι προφανές ότι η Ελλάδα βρέθηκε και βρίσκεται στο σταυροδρόμι ανταγωνιστικών ηγεμονικών στρατηγικών. Το ζητούμενο πλέον είναι αν η χώρα διαθέτει την ωριμότητα να χαράξει μια εθνική στρατηγική, που δεν θα επιτρέψει να ξαναγίνει ο λαός της το αναλώσιμο πιόνι στη σκακιέρα των ξένων δυνάμεων.

Η μετα-αμερικανική συνθήκη εμφανίστηκε στη Μέση Ανατολή μέσα από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν. Για την Άγκυρα, που επί κυβέρνησης Τραμπ ήλπιζε σε μια σταδιακή αμερικανική αποχώρηση από την περιοχή και στη δημιουργία χώρου για τη δική της περιφερειακή επιρροή, η εξέλιξη ήταν προσγείωση στην πραγματικότητα: Οι ΗΠΑ παραμένουν αναντικατάστατες, αλλά και απρόβλεπτες.

Ο πόλεμος στο Ιράν υπενθύμισε επίσης ότι ο πρόεδρος Τραμπ και οι αμερικανικές παλινωδίες μπορεί να είναι εξίσου αποσταθεροποιητικές με την ίδια την ηγεσία τους. Ο κόσμος που η Άγκυρα φανταζόταν ως πιο ευέλικτο και “χαλαρό”, αποδεικνύεται πιο σκληρός και λιγότερο επιεικής.

Αναμφίβολα ο πόλεμος στο Ιράν υπήρξε μια στρατηγική λανθασμένη εκτίμηση για τις ΗΠΑ και ενδέχεται μακροπρόθεσμα να πλήξει το προφίλ της ως υπερδύναμης. Ωστόσο, το πραγματικό δίδαγμα για την Άγκυρα είναι ότι, καθώς η Ουάσιγκτον επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της στον κόσμο, οι παλινωδίες της μπορεί να αποδειχθούν εξίσου επικίνδυνες με την εποχή της αμερικανικής ηγεμονίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία βρίσκεται μπροστά στο ίδιο δίλημμα που αντιμετωπίζουν πολλές μεσαίες δυνάμεις: Πώς να προστατευθεί από την αστάθεια της Ουάσιγκτον, χωρίς να χάσει τα οφέλη της σχέσης μαζί της.

Ερντογάν και Τραμπ

Η Τουρκία προετοιμαζόταν εδώ και χρόνια για ένα μετα-αμερικανικό μέλλον. Ο πρόεδρος Ερντογάν είχε πείσει ένα μεγάλο μέρος της τουρκικής κοινής γνώμης ότι η χώρα μπορούσε να ακολουθήσει τη δική της ανεξάρτητη πορεία. Ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν άλλαξε τα δεδομένα, αναγκάζοντας την Άγκυρα να έρθει αντιμέτωπη με μια δυσάρεστη πραγματικότητα: Οι ΗΠΑ παραμένουν αναντικατάστατες και η Τουρκία δεν είναι ακόμη έτοιμη να κινηθεί μόνη της.

Σε προσωπικό επίπεδο, ο πρόεδρος Ερντογάν έχει ωφεληθεί σημαντικά από την περίοδο Τραμπ. Η αδιαφορία του Αμερικανού προέδρου για την εσωτερική πολιτική της Τουρκίας, έδωσε στον Τούρκο πρόεδρο μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων, ώστε να πιέσει την αντιπολίτευση και να αποδυναμώσει εγχώριους πολιτικούς αντιπάλους. Σε διεθνές επίπεδο, όμως, ένας κόσμος στον οποίο η Ουάσιγκτον μεταπηδά από την αποστασιοποίηση σε απρόβλεπτες παρεμβάσεις, μόνο και μόνο για να εγκαταλείπει τους στόχους της όταν βρεθεί σε αδιέξοδο, δεν θα είναι εύκολος στη διαχείριση.

Η αποδυνάμωση της διεθνούς τάξης υπό την κυριαρχία των ΗΠΑ δεν προσφέρει στην Τουρκία ένα πιο ελεύθερο περιθώριο δράσης, αλλά ένα πιο ασταθές και απαιτητικό περιβάλλον. Η Άγκυρα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη Δύση και στην ανάγκη για στρατηγική αυτονομία, σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες λιγοστεύουν και οι κίνδυνοι αυξάνονται.

Τουρκία, ΝΑΤΟ και Ευρώπη

Για δεκαετίες, η Τουρκία είχε έναν καθορισμένο ρόλο στη διεθνή τάξη: Αποτελούσε βασικό μέλος της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ και, παρά τα δημοκρατικά της ελλείμματα, μέρος της διατλαντικής Δύσης. Η ισορροπία αυτή ήταν ατελής, αλλά σταθερή. Η Άγκυρα παρέμενε ενταγμένη στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας, ενώ παράλληλα επιδίωκε να διευρύνει την περιφερειακή της επιρροή.

Σήμερα, όμως, αυτή η ισορροπία έχει διαρραγεί. Ακόμη και πριν από την επιστροφή του Τραμπ, μια απομάκρυνση της Τουρκίας από τη Δύση βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη. Καθώς η Τουρκία αποκτούσε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ενίσχυε την περιφερειακή της ισχύ, οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον [κυβέρνηση Μπάιντεν] επιδεινώνονταν μέσα από διαδοχικές κρίσεις: Τη Συρία, το κουρδικό ζήτημα, τη δημοκρατική οπισθοχώρηση και την αγορά των ρωσικών S-400, φέρνοντας τους δύο παραδοσιακούς συμμάχους στα όρια της ρήξης.

Η Ευρώπη, από την πλευρά της, αρκέστηκε σε μια στρατηγικά άτονη “ειρήνη” με την Άγκυρα, βασισμένη κυρίως στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και όχι σε μια ουσιαστική συζήτηση για τη θέση της Τουρκίας στο μέλλον της Ευρώπης. Αυτό που καθιστά τη σημερινή συγκυρία πιο “επικίνδυνη” για την Άγκυρα, είναι ότι η αμερικανική αστάθεια εξελίσσεται παράλληλα με μια διάβρωση της δυτικής συνοχής.

Το ΝΑΤΟ παραμένει ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια της Τουρκίας, όμως το μέλλον του μοιάζει ολοένα και πιο αβέβαιο. Τέσσερις ιρανικοί πύραυλοι που κατευθύνονταν προς την Τουρκία κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης αναχαιτίστηκαν από συστήματα του ΝΑΤΟ, υπενθυμίζοντας την αξία της Συμμαχίας. Η φιλελεύθερη διεθνής τάξη, η οποία κάποτε προσέφερε στην Άγκυρα ένα πλαίσιο ένταξης και προσανατολισμού, έχει αποδυναμωθεί, ενώ η νέα τάξη που διαμορφώνεται προσφέρει ελάχιστες εγγυήσεις.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να μην είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε μια στρατηγική εταιρική σχέση με την Τουρκία, όσο συνεχίζεται η δημοκρατική οπισθοχώρηση. Ο πόλεμος στο Ιράν ξέσπασε μέσα σε αυτό το πλαίσιο και επιτάχυνε αυτές τις τάσεις. Ο Ερντογάν ήλπιζε ότι ο Τραμπ θα προσέφερε μια ευκαιρία επανεκκίνησης των σχέσεων με την Ουάσιγκτον και θα λειτουργούσε ως δίαυλος για μια πιο πραγματιστική επαναπροσέγγιση της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, πέρα από τις προσωπικές φιλοφρονήσεις και την αμερικανική αποχώρηση από ορισμένες περιοχές της Συρίας, οι διμερείς σχέσεις έχουν ελάχιστα χειροπιαστά αποτελέσματα.

Το γεωπολιτικό δίλημμα

Ο δίαυλος επικοινωνίας Τραμπ-Ερντογάν δεν κατάφερε να επιλύσει σύνθετα ζητήματα, όπως η προσδοκία της Τουρκίας να αποκτήσει μαχητικά F-35, ούτε να δημιουργήσει ένα πιο σταθερό περιφερειακό περιβάλλον. Αντίθετα, η απόφαση του Τραμπ να προχωρήσει σε πόλεμο, ύστερα από μια σειρά κρίσεων που αφορούσαν τους δασμούς, τη Βενεζουέλα και τη Γροιλανδία, υπενθύμισε στην Άγκυρα ότι η απρόβλεπτη αμερικανική πολιτική μπορεί να έχει άμεσες και αποσταθεροποιητικές συνέπειες.

Έτσι, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα γεωπολιτικό δίλημμα: Πρέπει να διατηρεί καλές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, να παραμένει αγκυρωμένη στο ΝΑΤΟ και ταυτόχρονα να ενισχύει την αυτονομία της απέναντι στην αμερικανική αστάθεια. Οι εναλλακτικές επιλογές είναι περιορισμένες. Για την Άγκυρα είναι μάλλον απίθανο να αναβιώσει η ατζέντα των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων που θα μπορούσε να προσελκύσει το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η απάντηση της Τουρκίας στη σημερινή νέα τάξη δεν θα είναι η ρήξη με τη Δύση. Ούτε πρόκειται να στραφεί πλήρως προς τη Ρωσία, το Ιράν ή την Κίνα, χώρες που δεν προσφέρουν ουσιαστικά γεωπολιτικά οφέλη. Αντίθετα, η Άγκυρα πιθανότατα θα ακολουθήσει την τακτική που εφαρμόζουν πολλές άλλες χώρες: Θα επιδιώξει να διατηρήσει λειτουργικές σχέσεις με τον Τραμπ, ενώ παράλληλα θα αντισταθμίζει τους κινδύνους και θα διαφοροποιεί τις επιλογές της.

Ανεξάρτητα από το ποιος θα βρίσκεται στην εξουσία, η Τουρκία θα συνεχίσει να επιδιώκει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και να ενισχύει τον περιφερειακό της ρόλο. Παράλληλα, θα επιχειρήσει να βελτιώσει τις σχέσεις της με τους Ευρωπαίους και να δημιουργήσει μικρότερες περιφερειακές συνεργασίες, ώστε να θωρακιστεί απέναντι σε μελλοντικές αναταράξεις. Όμως, ένας κόσμος χωρίς τη σταθεροποιητική παρουσία της Ουάσιγκτον, ενέχει δυσκολίες.

Η Ευρώπη είναι επιφυλακτική απέναντι στις προσπάθειες της Άγκυρας να αποκτήσει θέση στη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της ηπείρου. Χωρίς αμερικανική διαμεσολάβηση, ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ θα μπορούσε να επεκταθεί στη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο και πέρα από αυτήν, δημιουργώντας μια επικίνδυνη δυναμική ή ακόμη και συνθήκες αντιπαράθεσης.

Η αποδυνάμωση της διεθνούς τάξης υπό την κυριαρχία των ΗΠΑ δεν προσφέρει στην Τουρκία ένα πιο ελεύθερο περιθώριο δράσης, αλλά ένα πιο ασταθές και απαιτητικό περιβάλλον. Η Άγκυρα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη Δύση και στην ανάγκη για στρατηγική αυτονομία, σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες λιγοστεύουν και οι κίνδυνοι αυξάνονται.

Το βίωμα ενός πρωτοφανούς χάους αναμφίβολα προκαλεί ερωτήματα ως προ το εάν και κατά πόσον οι επενδυτές κινούνται με συμπτώματα παράκρουσης και παροξυσμού, ή εάν (ίσως) η εικόνα των αγορών εξελίσσεται περισσότερο περίπλοκα.

Οι τρείς βασικές δυνάμεις

Αθέατες ίσως σε πολλούς, υπάρχουν τρείς κύριες δυνάμεις που πρόκειται να διαμορφώσουν σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα την διεθνή πολιτική σκηνή και τις παγκόσμιες αγορές. Η πρώτη πηγάζει από την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ), από την στιγμή που η επιταχυνόμενη ανάπτυξή της δεν υπόκειται σε πολιτικούς περιορισμούς, με συνέπεια να αποτελεί την κινητήρια δύναμη της εκπληκτικής ανόδου της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς.

Είτε για το καλύτερο, είτε για το χειρότερο, θα συνεχίσει να εξελίσσεται ανεξέλεγκτη, από την στιγμή μάλιστα που το τελευταίο προεδρικό διάταγμα του Λευκού Οίκου απαιτεί διακριτικά από τις εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης να επιτρέπουν προαιρετικά την επίβλεψη των προϊόντων τους από την κυβέρνηση.

Η πλέον σημαντική τεχνολογική επανάσταση του νέου αιώνα που πρόκειται να δημιουργήσει άνευ προηγουμένου ευκαιρίες και πρωτοφανείς κινδύνους, έρχεται σε μία εποχή “γεωπολιτικής ύφεσης”, σε περίοδο που το υπάρχον παγκόσμιο σύστημα υποχωρεί για να αντικατασταθεί από κάποιο που ακόμα δεν διακρίνεται με σαφήνεια και παραμένει ακαθόριστο.

Ο εντεινόμενος κατακερματισμός των σχέσεων μεταξύ των κυβερνήσεων επιτρέπει στην Τεχνητή Νοημοσύνη να αναπτύσσεται χωρίς τον ουσιαστικό έλεγχο κάποιων στιβαρών αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών. Οι εταιρείες που ευθύνονται για την εξέλιξή της ήδη συμπεριφέρονται δικαιωματικά ως κυρίαρχοι γεωπολιτικοί παίκτες, λόγω του ότι οι πρωτοποριακές καινοτομίες τους αποδεικνύονται απόλυτα αναγκαίες για την μελλοντική ασφάλεια και ευημερία.

Πρόκειται για τον νόμο της ζούγκλας που εφαρμόζεται σε έναν ανελέητο και απίστευτα παχυλά χρηματοδοτούμενο τεχνολογικό ανταγωνισμό, για να εξελιχθεί σε έναν σκληρό αγώνα δρόμου μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, αλλά και μεταξύ εταιρειών, όπως η OPEN AI, η ANTHROPIC και οι ανταγωνιστές τους, με τα κίνητρα για την ανάπτυξη να επικρατούν αναπόφευκτα με τα ανάλογα της επιφύλαξης.

Η παρακμή της παγκοσμιοποίησης

Η δεύτερη προκαλείται από την επίδραση στα χρηματιστήρια της ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), αν και αντισταθμίζεται από έναν συνεχιζόμενο φόρο στην παγκοσμιοποίηση. Επί πέντε δεκαετίες, ο ισχυρότερος μοχλός της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης προέρχεται από την ισχυρότατη αμερικανική ώθηση για ανοικτές αγορές, για την επιτάχυνση των διασυνοριακών ροών ιδεών, πληροφοριών, ανθρώπων, αγαθών, υπηρεσιών και το κυριότερο, κεφαλαίων.

Όμως οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον την ατμομηχανή της παγκοσμιοποίησης, αλλά αντίθετα ηγούνται μίας κίνησης εμπλοκής πολιτικών συμφερόντων στο εμπόριο και στις χρηματοοικονομικές σχέσεις. Ο στόχος τους εστιάζεται σε περιορισμένου εύρους πολιτικά οφέλη, εξαναγκάζοντας και άλλες κυβερνήσεις να υιοθετήσουν τον προστατευτισμό, με την μορφή μίας μεθόδου προστασίας των βιομηχανιών και των εργατών τους. Ο Τραμπ εντείνει την ισχυροποίηση της συγκεκριμένης τάσης, αλλά δεν αποτελεί τον δημιουργό της, από την στιγμή που οι Δημοκρατικοί υπαναχωρούν στον τομέα των εμπορικών συμφωνιών, πριν ο νέος πρόεδρος προχωρήσει στην κλιμάκωσή.

Το αποτέλεσμα αποδεικνύεται πως συνιστά μία προφανέστατη μετατόπιση από τις κινήσεις χωρίς μηδενικό αποτέλεσμα στην παγκόσμια οικονομία στις ανάλογες μηδενικού αποτελέσματος, όπου τα οφέλη της μίας πλευράς ισούνται με τις ζημίες της άλλης. Μερικές χώρες εμφανίζονται απρόθυμες να εγκαταλείψουν την παγκοσμιοποίηση και ήδη παρατηρούνται συμφωνίες που αφορούν την ΕΕ, την Ινδία, την ένωση Mercosur της Λατινικής Αμερικής, τον Καναδά, την Κίνα και άλλες, αλλά ο κανόνας παραμένει στον πολιτικά υποκινούμενο προστατευτισμό.

Ο πόλεμος στο Ιράν

Η τρίτη δύναμη πηγάζει από το γεγονός ότι ο κόσμος παράγει περισσότερους “παρεπόμενους κινδύνους”, απειλές εξαιρετικά επικίνδυνες που δεν διαφαίνεται προς το παρόν να εκδηλώνονται άμεσα, αλλά δεν κρίνονται απίθανες, όπως κατά το παρελθόν. Μία αναξιόπιστη υπερδύναμη εξαναγκάζει του συμμάχους της να προχωρούν σε αντιστάθμιση των αναγκών ασφαλείας, με πρόσθετες αμυντικές δαπάνες και σε οικονομικά στοιχήματα, όταν οι ανταγωνιστές ελέγχουν και δοκιμάζουν καταστάσεις για να διαπιστώσουν το τι καθίσταται πλέον δυνατό. Οι μεγαλύτερες τριβές μεταξύ των κυβερνήσεων αναδεικνύουν τα διεθνή προβλήματα σε περισσότερο δυσεπίλυτα, αλλά και απαιτούν δραστικά μεγαλύτερο κόστος για να υπάρξουν διέξοδοι.

Ένα πειστικό δείγμα αποτελεί ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, όπου η απόφαση του Τραμπ να εμπλακεί πηγάζει, αφενός μεν από την υπερβολική του αυτοπεποίθηση, αλλά και αφετέρου από την κατάρρευση των σχέσεων με τους Ευρωπαίους συμμάχους. Η Ευρώπη δεν επηρεάζει ούτε στο ελάχιστο τις αποφάσεις του και επιπλέον δεν έχει καμία πληροφόρηση για τις συγκρούσεις, πριν από την εκδήλωσή τους, με το αποτέλεσμά τους να οδηγεί στην χειρότερη ανατροπή στο διεθνές εμπόριο από την εποχή της υγειονομικής κρίσης.

Ο πόλεμος δεν πυροδοτεί ακόμα μία παγκόσμια οικονομική ύφεση, αλλά οτιδήποτε και αν συμβεί για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ και την ενδεχόμενη επάνοδό τους σε ομαλές συνθήκες διέλευσης, μετά τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και τους πρώτους συμβιβασμούς, ο κίνδυνος για μία πιθανή νέα έκρηξη των πολεμικών συγκρούσεων παραμένει υψηλός, με ακόμα χειρότερες διεθνείς συνέπειες.

Ευρύτερα αναδύεται μία δραστικά περισσότερο επικίνδυνη Μέση Ανατολή, με μεγαλύτερο χώρο δράσης για περισσότερους τυχοδιώκτες, ελαχιστοποιώντας τους περιορισμούς για αμερικανικές επεμβάσεις, είτε για κάποια τμήματα των Χούθις στην Υεμένη, ή τρομοκρατικές ομάδες, όπως ο ISIS και οι επίγονοί του, ή ακόμα και μοναχικούς λύκους που αξιοποιούν επικίνδυνες νέες καινοτόμες τεχνολογικές εφαρμογές.

Λοιποί κίνδυνοι για τις αγορές

Οπωσδήποτε υπάρχουν σε παγκόσμιο επίπεδο και άλλοι συνεπακόλουθοι “παρεπόμενοι κίνδυνοι” που πηγάζουν από γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Ο πόλεμος των Ευρωπαίων και του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, διαφαίνεται πως εξαναγκάζει τους Ευρωπαίους ηγέτες να αναζητούν διαπραγματευτή, όταν ο Λευκός Οίκος αποφασίζει να μην αναμειχθεί σε διαπραγμάτευση για μία λήξη των συγκρούσεων. Καμία από τις συγκεκριμένες επικίνδυνες εκτιμήσεις δεν προβάλλει άμεσα στον ορίζοντα, αλλά υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες για να πραγματοποιηθούν, σε σχέση με όσες οι περισσότεροι παραδέχονται.

Οι επαπειλούμενοι κίνδυνοι ήδη διακρίνονται, με την απουσία διακυβέρνησης στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) και σε άλλα νέα όπλα, να μετατρέπουν την οποιαδήποτε μελλοντική σύγκρουση σε λιγότερο προβλεπόμενη και περισσότερο επικίνδυνη. Η απουσία συντονισμού στον τομέα της παγκόσμιας υγείας, με την αμερικανική κυβέρνηση να εμφανίζεται απρόθυμη να ηγηθεί και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να διαθέτει αισθητά λιγότερους πόρους, πολλαπλασιάζει τους κινδύνους επιδημιών και μειώνει τις δυνατότητες περιορισμού τους.

Σε αδρές γραμμές οι τεχνολογικές καινοτομίες που οδηγούν την άνοδο των τιμών στις αγορές, μάλλον θα συνεχίσουν να επιδρούν, συντηρώντας τις ανοδικές τάσεις, αλλά οι κίνδυνοι μεγάλης κλίμακας ανατροπών επίσης αυξάνονται. Η γενική κατάσταση τουλάχιστον σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα δυσχεραίνει απελπιστικά την διενέργεια των οποιωνδήποτε προβλέψεων και μάλιστα περισσότερο από κάθε άλλη φορά, μετά την είσοδο στον νέο αιώνα.