Εξάλλου, οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό πρόβλημα θα επαναληφθούν (Σ.Σ. δι’ όση αξία έχουν), αλλιώς η τελωνειακή ένωση Ε.Ε. και Τουρκίας δεν θα προχωρήσει.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δικαίωσε τον Φρέντι Μπελέρη για την πολύμηνη φυλάκισή του, άνευ στοιχείων ενοχής αλλά για πολιτικούς λόγους, στην Αλβανία — προφανώς κατ’ εντολή του Αλβανού πρωθυπουργού [ή: προέδρου].

Η Αίγυπτος ξανάνοιξε την πρεσβεία της στην Τρίπολη της Δυτικής Λιβύης και αρχίζει συζητήσεις με τον πρωθυπουργό της διχασμένης χώρας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο [ή: συμβόλαιο], που παραβιάζει την αιγυπτιακή ΑΟΖ, μεταξύ άλλων παρανομιών.

Τέλος, ο περιοδεύων Αμερικανός απεσταλμένος στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, με καταγωγή από τον Λίβανο, συντόμως θα κληθεί στο Κογκρέσο να εξηγήσει τον ρόλο του, όπως κι ο έτερος «φίλος» του προέδρου που απώλεσε τον έλεγχο των δύο νομοθετικών σωμάτων των ΗΠΑ, ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Άγκυρα,κατόπιν καταγγελιών του ισραηλινού «λόμπι» στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Η Δημοκρατική Γερουσία, την προσεχή διετία [ή: 6ετία], προτίθεται να αναλάβει τον συνταγματικό της ρόλο στον διορισμό πρεσβευτών των ΗΠΑ στο εξωτερικό, χωρίς το εφόδιο της προεδρικής «φιλίας».

Παραφράζοντας τον Κινέζο στρατηγό Σουν Τσου, θα λέγαμε ότι «καλύτερα να κερδίζεις μάχες χωρίς πόλεμο».

]]> https://slpress.gr/diethni/aizenkot-o-netaniaxou-prospathei-na-prokalesei-me-to-iran/ 11976209 Thu, 12 Nov 2026 16:14:49 +0000 Συνάντηση Νετανιάχου – Άιζενκοτ στον απόηχο αναφορών ότι ο δεύτερος επιδιώκει στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, παρά τις αντιρρήσεις των μυστικών υπηρεσιών. Στόχος του υπηρεσιακού πρωθυπουργού είναι ουσιαστική η πολιτική εξουσία και όχι τα συμφέροντα του Ισραήλ σύμφωνα με μη φιλικά προς αυτόν ισραηλινά μέσα, τα οποία γράφουν ότι δεν υπάρχουν λόγοι όξυνσης της κατάστασης με το Ιράν.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του διοικητικού συμβουλίου, καθήκοντα προσωρινής διευθύνουσας συμβούλου αναλαμβάνει η Κολέτ Κρες, η οποία είναι σήμερα εκτελεστική αντιπρόεδρος και οικονομική διευθύντρια της Nvidia.

Η Κρες θα συνεχίσει να ασκεί παράλληλα τα καθήκοντά της ως οικονομική διευθύντρια έως ότου οριστεί μόνιμος διάδοχος του Χουάνγκ. Το διοικητικό συμβούλιο ξεκινά διαδικασία αναζήτησης νέου CEO, εξετάζοντας υποψηφίους τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό της εταιρείας.

Μόλις την Κυριακή, το διοικητικό συμβούλιο της Nvidia είχε εκφράσει την εμπιστοσύνη του στον Χουάνγκ και στην ηγετική ομάδα της εταιρείας. Ωστόσο, σύμφωνα με το καταστατικό της Nvidia, ο διευθύνων σύμβουλος μπορεί να απομακρυνθεί «με ή χωρίς αιτία», εφόσον υπάρξει σχετική απόφαση της πλειοψηφίας των μελών του διοικητικού συμβουλίου.

Η αποχώρηση του Χουάνγκ δημιουργεί ένα τεράστιο κενό στην ηγεσία της Nvidia, μιας εταιρείας με χρηματιστηριακή αξία περίπου 4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, την οποία ο ίδιος συνίδρυσε και ανέπτυξε επί περισσότερες από τρεις δεκαετίες.

Η αναταραχή που πλήττει τον αμερικανικό τεχνολογικό κολοσσό εκδηλώνεται μόλις λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη ανακοίνωση των τριμηνιαίων οικονομικών αποτελεσμάτων του, στις 17 Νοεμβρίου, όταν οι επενδυτές αναμένεται να ενημερωθούν για τις επιδόσεις και τις προοπτικές της εταιρείας.

Όπως αναμενόταν, μόλις το γαλλικό ερευνητικό πλοίο εισήλθε στα διεθνή ύδατα εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, τουρκική φρεγάτα που πλέει σε απόσταση από το «Abeille Marengo», ανέγνωσε δια ασυρμάτου κείμενο με το οποίο δήλωνε ότι το πλοίο «πλέει σε περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και έχει τη συγκατάθεση να συνεχίσει τον πλου του».

Από την πλευρά της, η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος» απάντησε με δικό της μήνυμα μέσω ασυρμάτου πως το «Abeille Marengo» κινείται σε ελληνική υφαλοκρηπίδα και πως ενεργεί με βάση την ελληνική ναυτική οδηγία.

Το γαλλικό ερευνητικό συνεχίζει κανονικά τις εργασίες του και σύμφωνα με πληροφορίες του onalert.gr η κατάσταση παραμένει ήρεμη χωρίς εντάσεις. Δυνάμεις του Πολεμικού Ναυτικού έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή και επιτηρούν την τουρκική παρουσία, τηρώντας την αρχή της αναλογικότητας.

Σημειώνεται πως κοντά στην περιοχή έχει αναπτυχθεί ένα ελληνικό αλλά και ένα τουρκικό πολεμικό πλοίο, δίχως όμως να υπάρχουν ενδείξεις κλιμάκωσης των εντάσεων. Σκοπός είναι η διασφάλιση των συνθηκών που προβλέπονται στην ισχύουσα ελληνική ναυτική οδηγία για την ασφαλή διεξαγωγή των ερευνών και την τήρηση της προβλεπόμενης απόστασης ασφαλείας από το ερευνητικό σκάφος.

Παρέμβαση Μάντζου

Σαφείς απαντήσεις για τους διπλωματικούς χειρισμούς αναφορικά με τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση (καλώδιο) και την ενημέρωση της Τουρκίας από το γαλλικό ΥΠΕΞ ζήτησε από την κυβέρνηση ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος και υπεύθυνος Κ.Τ.Ε. Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Δημήτρης Μάντζος, σε συνέντευξή του στον Αθήνα 9.84 και στους Νίκο Καρούτζο και Γιάννη Λαυράνο.

Σχολιάζοντας την κυβερνητική θέση ότι η ενημέρωση προς την Τουρκία από το γαλλικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε καθαρά τεχνικό χαρακτήρα, ο κ. Μάντζος έκανε λόγο για επικοινωνιακή διαχείριση και αποφυγή ουσιαστικών απαντήσεων:

«Τα πράγματα είναι περίεργα και η κυβέρνηση τα κάνει ακόμα πιο περίεργα με τη στάση της. Είναι ούτως ή άλλως μια περίπλοκη υπόθεση, διότι περιέχονται τεχνικά και νομικά χαρακτηριστικά τα οποία χρειάζονται σοβαρότητα, νηφαλιότητα και τεκμηρίωση για να αναλυθούν. Απέναντι σε μια αντιπολίτευση λοιπόν που θέτει σοβαρά ερωτήματα, έχουμε μια κυβέρνηση η οποία τις ημέρες που μεσολάβησαν από τη ρηματική διακοίνωση έως και σήμερα έχει επιδοθεί σε μια επικοινωνιακού χαρακτήρα εκστρατεία παραπλάνησης, αποπροσανατολισμού και εν τέλει αποφυγής των απαντήσεων».

Παράλληλα έθεσε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο πέντε ερωτημάτων, καλώντας την ελληνική κυβέρνηση να διευκρινίσει:

«Πρώτον, εάν και κατά πόσον γνώριζε ότι η Γαλλία προγραμμάτιζε ή προτίθετο να προβεί στη συγκεκριμένη ρηματική διακοίνωση και αν είχε συμφωνήσει σε αυτό εκ των προτέρων. Δεύτερον, εάν γνώριζε το ακριβές περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης και αν το είχε εγκρίνει. Τρίτον, τι είδους δεσμεύσεις, δηλώσεις ή παραδοχές εμπεριέχει το κείμενο, και συγκεκριμένα αν γίνεται αναφορά σε θαλάσσιες ζώνες ή κυριαρχικά δικαιώματα. Τέταρτον, εάν η ρηματική διακοίνωση εκδόθηκε και επιδόθηκε και στο όνομα της Ελλάδας, πέραν της Γαλλίας. Και πέμπτον, πώς επιδρά η κίνηση αυτή όχι μόνο στην υλοποίηση ενός κρίσιμου ενεργειακά και γεωπολιτικά ευρωπαϊκού έργου, αλλά και στο ευρύτερο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων».

Στο πλαίσιο αυτό, εξέφρασε τον προβληματισμό του για το «αν δημιουργείται πολιτικό προηγούμενο, βάσει του οποίου οποιοδήποτε έργο επιχειρεί να υλοποιήσει η χώρα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο –είτε μόνη της είτε μέσω αναδόχων τρίτων κρατών– θα πρέπει προηγουμένως να γνωστοποιείται στην Τουρκική Δημοκρατία μέσω ρηματικής διακοίνωσης».

Ο κ. Μάντζος εξαπέλυσε δριμεία επίθεση κατά κυβερνητικών στελεχών για την κριτική που ασκούν στα κόμματα της αντιπολίτευσης, υπογραμμίζοντας τις εσωτερικές αντιφάσεις της κυβέρνησης

«Αυτά τα θέματα δεν είναι θέματα μιας κυβέρνησης σε αποδρομή, όπως η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Δεν δικαιούται να βάλει την εξωτερική μας πολιτική στην προκρούστεια κλίνη της προεκλογικής περιόδου και των δικών της στοχεύσεων, ούτε να τα εργαλειοποιήσει. Δεν ανέχομαι να ακούω στελέχη της κυβέρνησης να επιτίθενται στην αντιπολίτευση λέγοντας, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι παίζουμε το παιχνίδι της Τουρκίας. Εδώ η κυβέρνηση δεν μπορεί να συμφωνήσει ούτε για το αν έχει τη ρηματική διακοίνωση και αν θα τη δώσει στην αντιπολίτευση, ούτε για το τι είναι τελικά αυτή. Αυτά είναι πράγματα όχι απλώς ασόβαρα, αλλά και επικίνδυνα».

«Σήμερα στείλαμε μια επιστολή και στον υπουργό και στον πρωθυπουργό, γιατί θεωρώ ότι το θέμα αφορά όλους τους Έλληνες πια. Θεωρώ, λοιπόν, ότι αν είναι αδιάβλητες οι εκλογές θα είμαι υποψήφιος, αλλά ενώ θα γίνουν διά ζώσης εκλογές, όπως κατά κόρον ζητούσα και τις προηγούμενες φορές αλλά δεν έγιναν —τότε έγιναν ηλεκτρονικά με όλα τα ευτράπελα— αλλά και πάλι, ενώ υπάρχει το σύστημα “Κούρος” που εξασφαλίζει ότι όλα τα σωματεία έχουν δικαίωμα ψήφου, εφόσον οι αντιπρόσωποι των σωματείων μπορεί να μη γνωρίζονται μέχρι την Κυριακή το πρωί, με ποιον τρόπο θα γίνεται η διαπίστευση ότι αυτός που ψηφίζει είναι εκπρόσωπος σωματείου;» διερωτάται ο Παναγιώτης Φασούλας, συμπληρώνοντας:

«Πρέπει να γνωστοποιηθεί η λίστα των εκπροσώπων του κάθε σωματείου τουλάχιστον 5-6 μέρες πριν. Τι θα κάνουνε δηλαδή την Κυριακή το πρωί; Θα τηλεφωνούμε στα σωματεία για να μάθουμε αν κάποιος είναι εκπρόσωπος ή όχι; Επίσης ενώ η τωρινή διοίκηση είναι προσωρινή, δεν λειτουργεί ως προσωρινή, παρά κάνει πληρωμές που χρόνιζαν καιρό και τηλεφωνεί στα σωματεία και λέει “εκείνες τις οφειλές που είχαμε τις καταθέσαμε”. Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά».

Στην επιστολή, όπως είπε, τονίζεται ότι πρέπει όλοι να γνωρίζουν τους εκπροσώπους πριν τις εκλογές.

«Το μπάσκετ δεν έχει περιθώρια για κωμικοτραγικές διαδικασίες. Έχει την ανάγκη άμεσα να μπει στη φάση της διαφάνειας και να ανακτήσει τη χαμένη του αξιοπρέπεια, η οποία ταλαιπωρείται εδώ και μερικές ημέρες. Δεν είμαστε στον σωστό δρόμο. Νομίζω πως περνάνε πολλές μέρες και έχει χτυπηθεί βάναυσα η αξιοκρατία και η αξιοπιστία του αθλήματος στο μυαλό των Ελλήνων φιλάθλων», είπε ο κ. Φασούλας και πρόσθεσε:

«Εγώ θα πάω την Παρασκευή το μεσημέρι στα γραφεία της ΕΟΚ. Εφόσον υπάρχουν καλές προθέσεις, μπορούμε όλοι να τα βρούμε μεταξύ μας και να καταθέσουμε τις προτάσεις μας για το μπάσκετ. Με τον Παναγιώτη Γιαννάκη συμπίπτουν οι ιδέες μας. Έχω καλέσει κι άλλους που ασχολούνται με το μπάσκετ, αλλά όποιος άνθρωπος με θεσμική θέση θέλει να πει τη γνώμη του, μπορεί να έρθει να συζητήσουμε», είπε για την συνάντηση στην ΕΟΚ.

Ο Παναγιώτης Γιαννάκης έχει δηλώσει ότι δεν θα είναι υποψήφιος, αλλά και ο Φασούλας από πλευράς του έχει δηλώσει πως θα αποσύρει την υποψηφιότητά του αν κατέλθει ο Γιαννάκης.

Για τη συνάντηση με τον Γιάννη Βρούτση, ανέφερε τα εξής: «Απλώς επιβεβαιώσαμε τη θέλησή μας να μπει το μπάσκετ γρήγορα στην επόμενη μέρα. Η διοίκηση που υπάρχει θα έπρεπε να εκτελεί χρέη προσωρινής διοίκησης και όχι να κάνει πληρωμές που χρόνιζαν. Αυτά δεν είναι σοβαρά πράγματα να γίνονται στη δική μας ομοσπονδία. Προσπαθούν να χειραγωγήσουν τον κόσμο και να τον φοβίσουν, δείχνοντας ότι “έχουμε τη στήριξη και προχωράμε κανονικά”. Τα σωματεία λειτουργούν υπό τον φόβο ότι η κατάσταση αυτή θα συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, μιλήσαμε για τον τρόπο διεξαγωγής των εκλογών και θεωρώ ότι υπάρχει στήριξη του Υπουργείου. Η ομοσπονδία δεν εκτελεί χρέη προσωρινής διοίκησης, κάνει πολύ περισσότερα από διαχειριστικές πράξεις».

Για το αν έχει μιλήσει με εκπροσώπους σωματείων, ο Φασούλας είπε: «Βεβαίως έχω μιλήσει και δεν μιλάω μόνο με δική μου πρωτοβουλία, πολλοί άνθρωποι του χώρου με παίρνουν τηλέφωνο. Είναι δεδομένο πλέον πώς έγιναν οι προηγούμενες εκλογές. Στην πρώτη εκλογική διαδικασία είχαμε 40% και στη δεύτερη 24%. Τα αποτελέσματα είναι αστεία αν τα δει κανείς. Ο Φάνης Χριστοδούλου, που ήταν υποψήφιος μαζί μου την πρώτη φορά, πήρε λιγότερες ψήφους από υπάλληλο δημοτικού γυμναστηρίου σε μια επαρχιακή πόλη της Ελλάδας, και μόνο από αυτό καταλαβαίνετε τι είχε γίνει σε αυτές τις διαδικασίες.

»Αυτά τελείωσαν και είναι παρελθόν. Η επόμενη μέρα για το μπάσκετ ξεκινάει και από την επόμενη ημέρα θα υπάρχει απόλυτη διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας της διαιτησίας, με τον τρόπο που έχω καταθέσει, με απόλυτη διαφάνεια στα οικονομικά της ομοσπονδίας, αλλά και στη λύση των οικονομικών προβλημάτων των σωματείων. Αυτό που μας απασχολεί περισσότερο είναι πώς θα πάνε περισσότεροι Έλληνες τα παιδιά τους στον αθλητισμό, χωρίς να σκέφτονται ότι δεν υπάρχει αξιοκρατία».

Ποιοί ψηφίζουν

Στις εκλογές της ΕΟΚ δεν ψηφίζουν μεμονωμένοι φίλαθλοι, αλλά περίπου 750 έως 800 ερασιτεχνικά αθλητικά σωματεία από όλη την Ελλάδα. Ο οριστικός αριθμός για τις εκλογές της 20ής Δεκεμβρίου 2026 δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη, καθώς το μητρώο κλείνει λίγες εβδομάδες πριν από την κάλπη

Ψηφίζει ένας εκπρόσωπος από κάθε σωματείο. Κάθε ερασιτεχνικό σωματείο μπάσκετ που πληροί τις προϋποθέσεις ορίζει έναν εκπρόσωπο (μέλος του διοικητικού του συμβουλίου). Οι ανώνυμες εταιρείες (όπως ο Ολυμπιακός, ο Παναθηναϊκός, η ΑΕΚ κ.λπ.) δεν έχουν δικαίωμα ψήφου. Ψηφίζουν μόνο τα ερασιτεχνικά τους τμήματα, εφόσον διαθέτουν ενεργό τμήμα μπάσκετ και πληρούν τα κριτήρια του νόμου.

Για να ψηφίσει ένα σωματείο, πρέπει να είναι γραμμένο στην ΕΟΚ για τουλάχιστον ένα έτος, να έχει αγωνιστική δραστηριότητα, ειδική αθλητική αναγνώριση και να είναι εγγεγραμμένο στο ηλεκτρονικό μητρώο της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού (ΓΓΑ).

Οι προηγούμενες εκλογές

Στις εκλογές Σεπτεμβρίου 2024, ψήφισαν συνολικά 775 σωματεία (η ψηφοφορία έγινε ηλεκτρονικά με το σύστημα “Ζευς”). Στις εκλογές Σεπτεμβρίου του 2021 είχαν ψηφίσει 611 σωματεία από τα 628 που είχαν δικαίωμα ψήφου. Τι αλλάζει τον Δεκέμβριο του 2026: Θα γίνει ψηφοφορία “δια ζώσης”. Στις 20 Δεκεμβρίου 2026 οι εκπρόσωποι των σωματείων θα πρέπει να ταξιδέψουν και να ψηφίσουν με φυσική παρουσία στην κάλπη.

Σύμφωνα με το καταστατικό της ΕΟΚ, το Διοικητικό Συμβούλιο καταρτίζει τον κατάλογο των σωματείων που έχουν δικαίωμα ψήφου τουλάχιστον 20 ημέρες πριν από την έκτακτη Γενική Συνέλευση και τον στέλνει στη ΓΓΑ για επικύρωση. Συνεπώς, ο ακριβής αριθμός των ψηφοφόρων θα γίνει γνωστός στα τέλη Νοεμβρίου.

Στις εκλογές του 2024 είχαμε τα εξής αποτελέσματα:

Αποτελέσματα Προέδρου

• Βαγγέλης Λιόλιος (Ευάγγελος). Έλαβε 567 ψήφους και επανεξελέγη στον προεδρικό θώκο.
• Παναγιώτης Φασούλας. Έλαβε 195 ψήφους.

Εκλεγέντες Σύμβουλοι Διοικητικού Συμβουλίου

• Δήμος Ντικούδης (578 ψήφοι)
• Γιάννης Ηλιόπουλος (560 ψήφοι)
• Τάσος Δελημπαλταδάκης (558 ψήφοι)
• Βασίλης Ντάκουρης (557 ψήφοι)
• Λάμπρος Τάκης (556 ψήφοι)
• Άγγελος Παπανικολάου (556 ψήφοι)
• Κωστής Ζομπανάκης (551 ψήφοι)
• Γιάννης Τσουμής (546 ψήφοι)
• Δημήτρης Ευαγγέλου (546 ψήφοι)
• Μπάμπης Μαρκάκης (545 ψήφοι)
• Χρήστος Βασιλειάδης (545 ψήφοι)
• Γιάννης Μπουρούσης (543 ψήφοι)
• Άννυ Κωνσταντινίδου (566 ψήφοι)
• Τριανταφυλλιά Δασκαλάκη (552 ψήφοι)
• Ελισάβετ Φάσουρα – Χατζηαγγελή (546 ψήφοι)
• Αθηνά Μπούρκα (544 ψήφοι)
• Νικολίτσα Κωστοπούλου (541 ψήφοι)

Η σύνθεση παραμένει ίδια, με τις εξής δύο αλλαγές: Μετά την παραίτηση του Λιόλιου την θέση του στο συμβούλιο κατέλαβε ο Περικλής Δορκοφίκης που ζήτησε την παραίτηση όλων και εκλογές. Το άλλο όνομα που άλλαξε είναι του Λάζαρου Σαββίδη που αντικατέστησε παλαιότερα τον Γιάννη Μπουρούση, ο οποίος είχε αποχωρήσει σε προηγούμενο χρόνο.

Υπενθυμίζεται ότι για να προσκληθεί ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης στη Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα, που φιλοξενείται στην τουρκική πόλη Αττάλεια, υπήρξαν έντονες παρεμβάσεις προς την Άγκυρα, τόσο από το Διεθνή Οργανισμό και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η πρόσκληση στάλθηκε. Και παράλληλα, το καθεστώς Ερντογάν, για να «εξισορροπήσει» προσκάλεσε και τον εγκάθετο της στα κατεχόμενα, Τουφάν Έρχιουρμαν. Όχι για να συμμετάσχει στις εργασίες, καθώς τούτο δεν είναι εφικτό καθώς εκπροσωπεί αποσχιστική οντότητα. Αλλά για να είναι εκεί, για τους…συμβολισμούς!

Κρύφτηκε σαν κυνηγημένος ο Ερντογάν!

Η Τουρκία θεωρεί την Κυπριακή Δημοκρατία «εκλιπούσα» και θέλει να το δείχνει τούτο συνεχώς. Αλλά προφανώς υποστηρίζοντας αυτό δεν σημαίνει ότι το καταφέρνει. Μπορεί να θεωρεί η κατοχική πλευρά ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι… αόρατη, αλλά δεν μπορεί να την εξαφανίσει. Θα είναι, πάντα, εκεί. Και απέναντι στην Τουρκία. Και στο τραπέζι των ευρωτουρκικών εκεί βρίσκεται το κράτος της Κύπρου.

Ο Ερντογάν δεν κέρδισε φεύγοντας από την αίθουσα για να αποφύγει να υποδεχθεί τον Πρόεδρο της Κύπρου. Έχασε. Έδειξε μικροπρέπεια. Έδειξε ότι δεν είναι ηγέτης μιας μεγάλης χώρας. Άλλωστε δεν απέτρεψε τη συμμετοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη στη Σύνοδο, καθώς αυτό δεν περνούσε από το χέρι της. Δεν απέτρεψε ούτε και τη συμμετοχή του Προέδρου Χριστοδουλίδη στην «οικογενειακή» φωτογραφία.

Αυτή η συμπεριφορά της κατοχική πλευράς, του ηγέτη της, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δείχνει τις τουρκικές προθέσεις σε σχέση με το Κυπριακό. Μπορεί ο καθένας να βγάλει συμπεράσματα όταν ούτε μια χειραψία δεν θέλει ο Ερντογάν να κάνει.

Τη θέση του υφυπουργού Εσωτερικών αναλαμβάνει ο βουλευτής Δυτικής Αττικής, Βαγγέλης Λιάκος, ενώ στο υπουργείο Υγείας επιστρέφει ο Δημήτρης Βαρτζόπουλος, ο οποίος αναλαμβάνει καθήκοντα υφυπουργού με αρμοδιότητα τον τομέα της ψυχικής υγείας.

Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Βαρτζόπουλος είχε αποχωρήσει από το κυβερνητικό σχήμα μετά την εμπλοκή του ονόματός του στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ωστόσο, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, δεν προέκυψε αποδεδειγμένη εμπλοκή του στην υπόθεση και πλέον επιστρέφει στην κυβέρνηση.

Οι συγκεκριμένες αλλαγές αποτελούν έναν ακόμη μίνι ανασχηματισμό, με τον πρωθυπουργό να προχωρά σε διορθωτικές παρεμβάσεις μετά την παραίτηση του κ. Τσαβδαρίδη. Οι εξηγήσεις που δόθηκαν από τον τελευταίο δεν κρίθηκαν επαρκείς, γεγονός που οδήγησε στην απόφαση αντικατάστασής του.

Η ορκωμοσία των νέων μελών της κυβέρνησης, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του πρωθυπουργού, θα πραγματοποιηθεί ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, και παρουσία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, αύριο Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στις 12:30, στο Προεδρικό Μέγαρο.

Δηλώσεις Μαρινάκη

Συνολική επανεξέταση του πλαισίου μοριοδότησης για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δρομολογεί η κυβέρνηση μετά την υπόθεση του υφυπουργού Λάζαρου Τσαβδαρίδη.

Όπως ανακοίνωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε εντολή στο υπουργείο Παιδείας να καταρτίσει σχέδιο αλλαγών που θα αφορά συνολικά το ισχύον σύστημα και όχι μόνο τις διακρίσεις αθλητών, με στόχο ένα δικαιότερο και πιο σύγχρονο πλαίσιο.

Ο κ. Μαρινάκης γνωστοποίησε ότι εξετάζεται συνολικά το καθεστώς μοριοδότησης των αθλητών, με έμφαση στην πραγματική συμμετοχή και τη διάρκεια ενασχόλησης με τον αθλητισμό.

Πρόσθεσε ότι, όταν το υπουργείο Παιδείας καταλήξει στις τελικές προτάσεις του, θα προβλεφθούν μεταβατικές διατάξεις για τους μαθητές που συμμετέχουν στις φετινές πανελλαδικές εξετάσεις. «Πρόκειται για ένα πλαίσιο που ισχύει εδώ και δεκαετίες και είναι ευκαιρία να το επανεξετάσουμε συνολικά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Με αφορμή την υπόθεση του βουλευτή της ΝΔ, Λάζαρου Τσαβδαρίδη, σχετικά με το σύστημα μοριοδότησης των αθλητών και με αφορμή την υπόθεση που έχει προκύψει, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που απασχολεί διαχρονικά την εκπαιδευτική και αθλητική κοινότητα. Όπως σημείωσε, το ισχύον πλαίσιο εφαρμόζεται από το 1999 και έχει υποστεί κατά καιρούς αρκετές τροποποιήσεις από διαφορετικές κυβερνήσεις.

Αναφερόμενος στην παραίτηση του υφυπουργού, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σημείωσε ότι οι εξηγήσεις που δόθηκαν δεν κρίθηκαν επαρκείς και γι’ αυτό η παραίτηση υποβλήθηκε και έγινε άμεσα δεκτή. Παράλληλα, τόνισε ότι το χαρτοφυλάκιο της βιομηχανίας είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για τον λόγο αυτό υπάγεται απευθείας στον υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο.

Για την επιστροφή του Δημήτρη Βαρτζόπουλου στην κυβέρνηση, ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε ότι επανέρχεται στη θέση που κατείχε προηγουμένως και η οποία παρέμενε κενή μετά την παραίτησή του στο πλαίσιο της διερεύνησης της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ από την οποία δικαιώθηκε.

Το λιποίδημα είναι μια χρόνια, προοδευτική διαταραχή του λιπώδους ιστού, η οποία εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις γυναίκες. Χαρακτηρίζεται από παθολογική συσσώρευση υποδόριου λίπους, κυρίως στους μηρούς, στις κνήμες, στους γλουτούς και, σε αρκετές περιπτώσεις, στα άνω άκρα. Σε αντίθεση με την παχυσαρκία, η κατανομή του λίπους στο λιποίδημα είναι συμμετρική και συνήθως δεν επηρεάζει τα πέλματα ή τις παλάμες, δημιουργώντας μια χαρακτηριστική εικόνα όπου οι αστράγαλοι ή οι καρποί φαίνονται “να κόβονται” απότομα.

Γιατί παραμένει συχνά αδιάγνωστο;

Πρόκειται για μια πάθηση που αναγνωρίστηκε επίσημα ήδη από το 1940, όμως για δεκαετίες παρέμενε υποδιαγνωσμένη. Ακόμη και σήμερα, πολλές γυναίκες χρειάζονται χρόνια μέχρι να λάβουν τη σωστή διάγνωση, έχοντας προηγουμένως ακολουθήσει αμέτρητες δίαιτες χωρίς το αποτέλεσμα που περίμεναν. Δεν είναι απλώς “παραπάνω λίπος”. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που θέλω να κρατήσεις. Το λιποίδημα δεν οφείλεται στην έλλειψη θέλησης, ούτε δημιουργείται επειδή κάποιος “τρώει πολύ”.

Τι συμβαίνει στον λιπώδη ιστό;

Ο λιπώδης ιστός στο λιποίδημα παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με το φυσιολογικό λίπος. Οι νεότερες μελέτες δείχνουν ότι συνοδεύεται από αλλοιώσεις στη μικροκυκλοφορία, αυξημένη ευθραυστότητα των τριχοειδών αγγείων, τοπική φλεγμονή και διαταραχές στη λειτουργία του συνδετικού ιστού. Παράλληλα, φαίνεται ότι επηρεάζεται και η λεμφική κυκλοφορία, γεγονός που εξηγεί γιατί αρκετές γυναίκες αισθάνονται βάρος ή εμφανίζουν οίδημα, ιδιαίτερα προς το τέλος της ημέρας.

Γιατί χρειάζεται ολοκληρωμένη προσέγγιση;

Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση του λιποιδηματος δεν περιορίζεται στην απώλεια βάρους. Απαιτεί μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση που περιλαμβάνει διατροφή, άσκηση, φροντίδα του λεμφικού συστήματος και, όπου χρειάζεται, συνεργασία με διεπιστημονική ομάδα επαγγελματιών υγείας.

Κάθε γυναίκα βιώνει το λιποίδημα διαφορετικά, όμως υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά συμπτώματα που εμφανίζονται πολύ συχνά. Τα συχνότερα είναι: δυσανάλογη αύξηση του όγκου των ποδιών ή/και των χεριών, πόνος ή ευαισθησία στην πίεση, εύκολη δημιουργία μελανιών, αίσθημα βάρους ή τάσης στα κάτω άκρα, οίδημα που επιδεινώνεται μέσα στην ημέρα, δυσκολία στην απώλεια λίπους από τις συγκεκριμένες περιοχές, ακόμη και μετά από σημαντική απώλεια βάρους.

Δεν είναι λίγες οι γυναίκες που περιγράφουν ότι χάνουν κιλά από το πρόσωπο, τη μέση ή το στήθος, ενώ τα πόδια τους φαίνεται να μην αλλάζουν σχεδόν καθόλου. Αυτή η εμπειρία συχνά συνοδεύεται από απογοήτευση και ενοχές, επειδή θεωρούν λανθασμένα ότι “δεν προσπαθούν αρκετά”. Στην πραγματικότητα, αυτό αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά της νόσου και όχι ένδειξη αποτυχίας.

Γιατί το λιποίδημα συγχέεται με την παχυσαρκία;

Η παχυσαρκία και το λιποίδημα μπορούν να συνυπάρχουν, όμως δεν είναι το ίδιο. Στην παχυσαρκία, η αύξηση του λιπώδους ιστού είναι συνήθως γενικευμένη και επηρεάζει ολόκληρο το σώμα. Στο λιποίδημα, αντίθετα, η συσσώρευση λίπους είναι δυσανάλογη και εντοπίζεται κυρίως στα άκρα. Αυτό εξηγεί γιατί πολλές γυναίκες χάνουν βάρος αλλά συνεχίζουν να φορούν το ίδιο νούμερο παντελονιού. Η διάκριση μεταξύ των δύο καταστάσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επηρεάζει τόσο τη θεραπευτική προσέγγιση όσο και τις προσδοκίες από τη διατροφική παρέμβαση.

Υπάρχει τελικά συγκεκριμένη διατροφή για το λιποίδημα;

Αυτή είναι μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που δέχομαι στο γραφείο. Η σύντομη απάντηση είναι όχι. Παρά τις πολλές διατροφικές προσεγγίσεις που κυκλοφορούν τα τελευταία χρόνια – όπως η κετογονική δίαιτα, η διατροφή χαμηλών υδατανθράκων ή ο αποκλεισμός της γλουτένης και των γαλακτοκομικών – μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να υποστηρίζουν ότι μία συγκεκριμένη δίαιτα είναι η ιδανική για όλες τις γυναίκες με λιποίδημα.

Αυτό που φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η εξατομίκευση. Κάθε γυναίκα έχει διαφορετική ηλικία, διαφορετικό στάδιο λιποιδήματος, διαφορετικό επίπεδο φυσικής δραστηριότητας και συχνά διαφορετικές συνοδές παθήσεις, όπως αντίσταση στην ινσουλίνη, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, θυρεοειδοπάθεια ή εμμηνόπαυση. Επομένως, ο στόχος δεν είναι να βρεθεί μια “δίαιτα-θαύμα”, αλλά ένα διατροφικό πλάνο που μπορεί να εφαρμοστεί μακροπρόθεσμα, καλύπτοντας τις ανάγκες του κάθε ατόμου.

Τι μπορεί να πετύχει η διατροφή;

Εδώ είναι σημαντικό να έχουμε ρεαλιστικές προσδοκίες. Η διατροφή δεν θεραπεύει το λιποίδημα και δεν μπορεί να εξαφανίσει τον παθολογικό λιπώδη ιστό. Μπορεί όμως να συμβάλει ουσιαστικά στη διαχείριση της νόσου. Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να βοηθήσει: στη μείωση της χρόνιας χαμηλού βαθμού φλεγμονής, στη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, στη διατήρηση ή αύξηση της μυϊκής μάζας, στον καλύτερο έλεγχο του σωματικού βάρους, στη μείωση της επιβάρυνσης των αρθρώσεων, και, σε αρκετές γυναίκες, στη βελτίωση του αισθήματος βάρους, της κινητικότητας και της καθημερινής λειτουργικότητας. Με άλλα λόγια, η διατροφή δεν αλλάζει τη διάγνωση, αλλά μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο ζεις με αυτή. Τι λένε οι νεότερες μελέτες;

Το “παράδοξο του νατρίου”

Τα δεδομένα από το πρόσφατο παγκόσμιο συνέδριο Lipedema Summit 2026 στο Λος Άντζελες ανατρέπουν παλαιότερες πεποιθήσεις. Η σημαντικότερη ανακάλυψη αφορά το “παράδοξο του νατρίου”. Ερευνητές, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένες απεικονίσεις (31P-MRI), απέδειξαν ότι ο λιποιδημικός ιστός συσσωρεύει παθολογικά μεγάλα ποσά νατρίου στον υποδόριο χώρο. Το νάτριο αυτό λειτουργεί σαν μαγνήτης, παγιδεύοντας νερό, προκαλώντας τοπική λεμφική συμφόρηση, σκλήρυνση του συνδετικού ιστού (περιτονία) και έντονο πόνο.

Υποκλινική ινσουλινοαντίσταση

Παράλληλα, μελέτες από το Washington University επιβεβαιώνουν ότι οι ασθενείς εμφανίζουν συχνά μια “βωβή” υποκλινική ινσουλινοαντίσταση. Αν και οι κλασικές αιματολογικές εξετάσεις σακχάρου μπορεί να βγαίνουν φυσιολογικές, σε κυτταρικό επίπεδο τα μιτοχόνδρια υπολειτουργούν, δυσχεραίνοντας τη μεταβολική διαχείριση.

Ποιες διατροφικές αρχές φαίνεται να βοηθούν;

Αντί λοιπόν να μιλάμε για αυστηρές δίαιτες, η σύγχρονη κλινική διατροφολογία προτείνει τη στροφή σε διατροφικές αρχές που εστιάζουν στη βιολογία του σώματος και όχι στη βίαιη συρρίκνωσή του: Επιθετική Ενυδάτωση: Αντίθετα με τον φόβο ότι το νερό θα αυξήσει το πρήξιμο, η αυξημένη κατανάλωση υγρών είναι αυτή που θα “ξεπλύνει” το παγιδευμένο νάτριο από τους ιστούς, λεπταίνοντας παράλληλα το λεμφικό υγρό.

Πρωτόκολλο Χαμηλής Ινσουλίνης: Εστιάζουμε σε τροφές που δεν προκαλούν απότομες μεταβολικές εξάρσεις. Εδώ γίνεται η μεγάλη αποκατάσταση των φρούτων (όπως τα μούρα). Λόγω των ινών και του νερού τους, προκαλούν εξαιρετικά ήπια ινσουλινογενή απόκριση και δεν πρέπει να αποκλείονται.Ισορροπία Μετάλλων: Ενισχύουμε τροφές πλούσιες σε κάλιο, το οποίο δρα ως φυσικός ανταγωνιστής του νατρίου, βοηθώντας στην αποσυμφόρηση του οιδήματος. Διάβασε επίσης: “Ποια λαχανικά έχουν την υψηλότερη περιεκτικότητα σε κάλιο;”

Ο ρόλος της πρωτεΐνης, των φυτικών ινών και της άσκησης

Η διατήρηση της μυϊκής μάζας είναι ο νούμερο ένα μεταβολικός στόχος στο λιποίδημα. Οι μύες λειτουργούν ως η φυσική “λεμφική αντλία” που σπρώχνει τα παγιδευμένα υγρά από τα πόδια προς τα πάνω. Πρωτεΐνη: Συστήνεται μια βάση 1,1 γρ. πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως, η οποία αυξάνεται στην εμμηνόπαυση ή αν λαμβάνονται GLP-1 ανάλογα (π.χ. Ozempic), για την αποφυγή σαρκοπενίας.

Φυτικές Ίνες: Τρέφουν το μικροβίωμα και ενισχύουν την παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου (SCFAs), τα οποία “σφραγίζουν” τον εντερικό φραγμό, μειώνοντας τη συστηματική φλεγμονή. Άσκηση: Καταρρίπτεται ο μύθος του εξαντλητικού cardio και του τρεξίματος στην άσφαλτο, καθώς οι κραδασμοί τραυματίζουν τα εύθραυστα αγγεία και αυξάνουν την κορτιζόλη. Η ιδανική προσέγγιση είναι η προοδευτική υπερφόρτωση με βάρη (10-12 επαναλήψεις), 3 φορές την εβδομάδα, αφήνοντας επαρκή χρόνο για μυϊκή ανάρρωση.

Το λιποίδημα είναι μια σύνθετη βιολογική πάθηση, όχι μια αποτυχία της δίαιτάς σου. Η πραγματική ανακούφιση έρχεται όταν σταματήσεις να πολεμάς το σώμα σου για να το μικρύνεις και αρχίσεις να τρέφεις τη βιολογία του. Με σωστή ενυδάτωση, επαρκή πρωτεΐνη, ποιοτικές ίνες και ελεγχόμενη κίνηση, μπορείς να μειώσεις τη φλεγμονή και να κερδίσεις πίσω την ποιότητα της ζωής σου.

Η Μάγδα Παναγιωτίδου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Από πού προέρχεται η φράση “του πήρε τον αέρα”; Είναι το περιβόητο Weather Gage του αγγλικού κειμένου, στην παραπάνω αναπαράσταση, η ευνοϊκή θέση ενός ιστιοφόρου σε σχέση με τον άνεμο.

The Real Meaning of the Weather Gauge in Master and Commander

Στις ναυμαχίες των ιστιοφόρων ο κάθε Πλοίαρχος προσπαθούσε να κρατηθεί σοφράνο (προσήνεμα, windward στο αγγλικό κείμενο) από το αντίπαλο σκάφος ώστε να το βάλει σταβέντο (υπήνεμα, leeward στο αγγλικό κείμενο), και να καρπωθεί τα οφέλη της θέσης σοφράνο όπως περιγράφονται στο κείμενο. Προσπαθούσε δηλαδή να… “του πάρει τον αέρα”!

Μελετώντας την αναπαράσταση και το κείμενο θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε κατά το δυνατόν και όσο πιο απλά γίνεται αυτή την “τακτική μάχης” στην θάλασσα, κάνοντας τις απαραίτητες διευκρινήσεις και αναφορές όπου χρειάζεται, προσαρμόζοντας τα δεδομένα στις συνθήκες των ναυμαχιών του Αγώνα του 1821, όσον αφορά τα πλοία, τις συνθήκες και τους αντίπαλους.

Η σημασία της θέσης “σοφράνο”

Η πρώτη φάση κάθε ναυμαχίας της εποχής ήταν ένας αγώνας μεταξύ των αντίπαλων για το ποιος θα “κερδίσει” τον άνεμο. Το πλοίο (ή η γραμμή πλοίων) που κέρδιζε την θέση “σοφράνο”, είχε ελευθερία ελιγμών και θα μπορούσε να ακολουθήσει συγκλίνουσα πορεία εμπλοκής προς το εχθρικό αν το επιθυμούσε.

Πλησιάζοντας ένα πλοίο από θέση σοφράνο, έχει το πλεονέκτημα της ταχύτητας και της ευελιξίας. Το αντίπαλο από θέση σταβέντο, αν δεν ήθελε να πολεμήσει, θα μπορούσε να απομακρυνθεί από τον εκκρεμή αγώνα. Έτσι, η κατοχή της θέσης σοφράνο δεν έδινε μονομερή έλεγχο κατά τη διάρκεια της ναυμαχίας, αλλά “τακτικό” και “επιχειρησιακό” πλεονέκτημα στον κάτοχο της. Το πλοίο που κατείχε την θέση “σοφράνο” ήταν σε θέση να πλησιάσει τον αντίπαλο πιο άμεσα.

Το άλλο πλοίο έπρεπε να κάνει ελιγμούς πιο συχνά, και κάθε ελιγμός χωρίς να έχει υποστήριξη από τον άνεμο για τα πανιά του, επιβράδυνε σημαντικά το πλοίο. Ένα άλλο βασικό πλεονέκτημα του κάτοχου της θέσης σοφράνο είναι ότι ο άνεμος αναγκάζει το σκάφος να κλίνει μακριά από τον άνεμο, προς το αντίπαλο πλοίο. Αντίθετα, το αντίπαλο πλοίο έκλινε αντίθετα, μακριά από το επιτιθέμενο. Αυτό σημαίνει ότι τα κανόνια του πλοίου σοφράνο στόχευαν χαμηλότερα σε σχέση με το αντίπαλο, βλέποντας την γάστρα του αντιπάλου.

Μπορούσε όμως πολύ εύκολα να τα ανυψώσει και να βάλει υψηλότερα, χρησιμοποιώντας τους ανυψωτικούς μηχανισμούς στο πίσω μέρος του πυροβόλου που είχαν σχεδιαστεί για να ανυψώνουν το όπλο μόνο. Τα κανόνια του αντιπάλου ήταν υψωμένα από την κλίση λόγω του ανέμου και μόνο, στοχεύοντας τους ιστούς του άλλου πλοίου, και θα έπρεπε να αγωνιστεί για να τα φέρει έτσι ώστε να στοχεύσουν χαμηλότερα, λόγω της απουσίας ανάλογου βοηθητικού μηχανισμού.

Ο ελιγμός “κρατώ τα υπερ-δέξια”

Για να αποφύγουμε την σύγχυση πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι θέσεις σοφράνο-σταβέντο (ή σοτοβέντο όπως αναφέρεται από τον Σαχτούρη) είναι ανεξάρτητες της πραγματικής κατεύθυνσης του ανέμου. Τα ιστιοφόρα με τετράγωνα ιστία ήταν γενικά ευέλικτα πλοία ικανά να κάνουν περίπλοκη ιστιοπλοΐα.

Το μόνο μειονέκτημά τους ήταν η αδυναμία πλεύσης πολύ κοντά στον άνεμο, όπως όλα κατά κανόνα τα ιστιοφόρα. Μπορούσαν να πλεύσουν προς οποιαδήποτε κατεύθυνση εκτός από 45º περίπου εκατέρωθεν από την κατεύθυνση από την οποία έπνεε ο άνεμος. Η κάθε πλεύση ονομάζεται ανάλογα με τη γωνία που σχηματίζει η πορεία του σκάφους με τη διεύθυνση του ανέμου. Η θέση των ιστίων διαφέρει σε κάθε πλεύση. Οι βασικές πλεύσεις είναι τρεις: Πρίμα (ουριοδρομία), πλαγιοδρομία και όρτσα.

Πρίμα είναι η πορεία κατά την οποία ο άνεμος βρίσκει την πρύμνη του σκάφους, φυσάει δηλαδή από πίσω. Πλαγιοδρομία είναι όταν ο άνεμος έρχεται από το πλάι, είτε αριστερά είτε δεξιά. Όρτσα ονομάζεται η πλεύση κατά την οποία το σκάφος κινείται κοντά στην μεριά από την οποία έρχεται ο άνεμος. Χαρακτηρίζουμε την κλειστή ή ανοιχτή πλαγιοδρομία ή την κλειστή ή ανοιχτή όρτσα, ανάλογα με το πόσο λάσκα ή φέρμα είναι τα πανιά. Η πλεύση κατά την οποία το σκάφος κινείται με τη μικρότερη δυνατή γωνία προς τον άνεμο ονομάζεται εγγυτάτη.

Το πλοίο που παίρνει την θέση σοφράνο πλέει εκ των όπισθεν, πίσω από το εχθρικό, και προσεγγίζει το σταβέντο πλοίο από την πρύμη με σχεδόν παράλληλες ή συγκλίνουσες πορείες, έχοντάς το στην αριστερή του πλευρά και βλέποντας πάντα την δεξιά πλευρά του αντιπάλου. Οι ναυμάχοι του ’21, και ο Σαχτούρης εν προκειμένω, ονόμαζαν τον ελιγμό αυτό κρατώ τα υπέρ-δέξια του αντιπάλου. Είναι ο αντίστοιχος όρος στην κοινή ναυτική ορολογία της εποχής του αγγλικού Weather Gage.

Η τακτική απέναντι στον οθωμανικό στόλο

Το αγγλικό κείμενο αναφέρεται σε πλοία ιδίου εκτοπίσματος, σε πλοία μάχης με δυο σειρές κανονιών ανά πλευρά, δηλαδή δίκροτα πλοία, και αναφέρεται σε ναυμαχία “εκ παρατάξεως”, όπου οι δυο στόλοι πλέουν παράλληλα και αλληλοκανονιοβολούνται, κατά τα ευρωπαϊκά ήθη ναυμαχιών (Naval Warfare), χωρίς να είναι αυτό απόλυτο.

Τα ελληνικά μπρίκια ήταν μικρότερα, ελαφρά πλοία με μια μόνο σειρά κανονιών στο ανώτερο κατάστρωμα ανά πλευρά, πολύ μικρότερου βεληνεκούς από τα αντίπαλα, με χαμηλά έξαλλα, ταχύτατα, και με πολύ καλές ικανότητες ελιγμών. Τα δε εχθρικά ήταν μεγαλύτερα, βαρύτερα, με μικρότερη ικανότητα ελιγμών, με σαφώς υψηλότερα έξαλλα, αλλά με μεγαλύτερη δύναμη πυρός.

Κρατώντας λοιπόν οι Έλληνες τα υπέρ-δέξια μπορούσαν να προσεγγίσουν τα εχθρικά κατά βούληση, και να τα πλήξουν διατηρώντας την επαφή με αυτά, αποφεύγοντας όμως την μάχη “εκ του συστάδην” (πολύ κοντά) λόγω του πολύπυρου των εχθρικών. Μπορούσαν δε να πλήξουν την γάστρα του αντιπάλου ευκολότερα, αλλά όπως προείπαμε και τα ιστία και τον εξαρτισμό τους, και να τυφλώσουν τα εχθρικά με τους καπνούς των κανονιών. Κατά τον Σαχτούρη η στρατηγική επιδίωξη των Ελλήνων δεν ήταν ουδέποτε η μάχη “εκ παρατάξεως”.

Βασικός σκοπός ήταν η πρόκληση “αταξίας” στην εχθρική γραμμή, έτσι ώστε, εκμεταλλευόμενοι την ευελιξία και την ταχύτητα των πλοίων τους, να τα αντιμάχονται και να χρησιμοποιούν τελικά ως βασικό όπλο τα πυρπολικά. Τα εχθρικά πλοία από θέση “σταβέντο” θα μπορούσαν κάλλιστα να ακρωτηριάσουν τα ελληνικά στοχεύοντας την ιστιοφορία τους, και να υποχωρήσουν. Στις περισσότερες όμως περιπτώσεις, σχεδόν ποτέ, δεν το έπραξαν για συγκεκριμένους λόγους.

Κατ’ αρχήν, οι βολές των κανονιών της εποχής ήταν κατά κανόνα αναποτελεσματικές σε μεσαίες και μακρινές αποστάσεις, στην πράξη πολύ μικρότερες από το ονομαστικό βεληνεκές τους. Το θεωρητικό “ωφέλιμο” βεληνεκές για να είναι αποτελεσματικό έπρεπε να συνδυάζεται και με ευστοχία.

Δεδομένης της απουσίας στοχάστρων, του λειόκαννου των κανονιών, και των κλυδωνισμών του σκάφους, ήταν τρομερά δύσκολο να επιτευχθεί στην πράξη. Για τα κανόνια των πλοίων του 18ου αιώνα, είκοσι έως τριάντα γιάρδες (μόλις 18 έως 27 μέτρα μόνον!) ήταν η τυπική συνιστώμενη απόσταση βολής (ανεξαρτήτως διαμετρήματος). Ωφέλιμο βεληνεκές θεωρούνταν οι 280 γιάρδες (250 μέτρα) ανεξάρτητα από το διαμέτρημα. Στην πράξη οι πυροβολητές περίμεναν έως και 100 γιάρδες (90 μέτρα) απόσταση για να ρίξουν.

Τι έλεγε ο Νέλσον

Ο Άγγλος Ναύαρχος Νέλσον έλεγε χαρακτηριστικά ότι οι πυροβολητές θα έπρεπε να ρίξουν όταν θα μπορούσαν να διακρίνουν το “ασπράδι” στα μάτια των αντιπάλων. Όντως οι Άγγλοι Πλοίαρχοι κατά κανόνα στις ναυμαχίες, για να γίνουν αποτελεσματικά τα πυρά τους, συνήθιζαν να πλησιάζουν πολύ κοντά στον εχθρό. Όπως χαρακτηριστικά δε λεγόταν, τόσο όσο η απόσταση βολής μιας πιστόλας της εποχής (pistol shot range) περίπου 20 μόνον γιάρδες (18 μέτρα).

Βολές σε αποστάσεις πάνω από 50 γιάρδες (45 μέτρα) χαρακτηρίζονταν ως long shot (μακρινή βολή). Ακόμα και σήμερα η έκφραση long shot χρησιμοποιείται στην αγγλική γλώσσα μεταφορικά, για να δηλώσει πράξη ή κίνηση η οποία έχει μειωμένες πιθανότητες επιτυχίας, κάτι που είναι εν γένει δύσκολο εγχείρημα.

Από την άλλη τα ελληνικά μπρίκια ήταν μικρός στόχος, ευέλικτα και ελισσόμενα απέφευγαν τον κίνδυνο. Όταν βάλλονταν από αυτά που ήταν σταβέντο, ειδικά με βολές από απόσταση, αυτές επί το πλείστον πήγαιναν ψηλά (στον αέρα), και στη χειρότερη περίπτωση να χτυπούσαν την ιστιοφορία τους, αλλά όχι το σκάφος.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση που περιγράφεται από τον ίδιο τον Σαχτούρη όταν το μπρίκι του “Η ΑΘΗΝΑ” κατά την διάρκεια της ναυμαχίας του Γέροντα, χτυπήθηκε από δέκα (!) πλοία που ήταν σταβέντο του (2 φρεγάτες, 3 κορβέτες και 5 μπρίκια), ευρισκόμενος σχεδόν σε στάση (η “ΑΘΗΝΑ” έπαιρνε την βόλτα), τα πανιά του ξεσχίστηκαν από τα πυρά τους, το μεγάλο κατάρτι διαπεράστηκε πέρα ως πέρα αλλά δεν έπεσε ως εκ θαύματος, και όμως γλίτωσε και απομακρύνθηκε.

Ανθρώπινος παράγοντας

Το γιατί εν τέλει υποχωρούσαν τα οθωμανικά, καταναυμαχούμενα από τα ελληνικά, θα το εξηγήσουμε παρακάτω. Αρχικά πρέπει να σημειώσουμε την έλλειψη ικανών πληρωμάτων και Πλοιάρχων.

Οι Οθωμανοί δεν ήταν ποτέ (και δεν είναι) ναυτικός λαός και δεν είχαν πολεμική πείρα στη θάλασσα. Επιπρόσθετα η πλειονότητα των ελληνικών πληρωμάτων που υπηρετούσαν στον στόλο (καταναγκαστικά) είχαν αποστρατευτεί υπό τον φόβο ανταρσιών. Οι Οθωμανοί δεν ήθελαν “γκιαούρηδες” στα πλοία τους, όταν θα πολεμούσαν τους ομοεθνείς τους.

Η θέα των αντιμαχόμενων ελληνικών πλοίων τους προκαλούσε δέος και έκπληξη, παρά του μικρού τους μεγέθους. Τα δε πυρπολικά φόβο και σύγχυση. Ο φόβος κομματιάζει την ορθή σκέψη, και τούτο είναι νόμος στις πολεμικές συγκρούσεις, τόσο στην στεριά όσο και στην θάλασσα.

Είναι περιττό δε να αναφέρουμε τι επιπτώσεις είχε μια και μόνη επιτυχής πυρπόληση στο ηθικό των αντιπάλων. Πλήρης καταρράκωση και κατακόρυφη πτώση. Οι Έλληνες από την άλλη μεριά εκτός από την ναυτική τους δεινότητα είχαν αποκτήσει και πολεμική πείρα, κατά την διάρκεια των Ναπολεόντειων πολέμων όταν έσπαγαν τον αποκλεισμό των γαλλοϊσπανικών ακτών από τον στόλο του Νέλσονα και κατά τις συγκρούσεις τους με τους πειρατές που λυμαίνονταν τη Μεσόγειο. Η Θεία ίσως Πρόνοια (για να μεταχειρισθούμε την ίδια έκφραση που χρησιμοποιεί πολλάκις ο ευσεβής Σαχτούρης) τους είχε προετοιμάσει για τον Αγώνα.

Το “σταβέντο” και η κατάσταση “αλά κάπα”

Επανερχόμενοι στα περί των καθαρά ναυτικών, το πλοίο σταβέντο έχει κατά κανόνα μόνη επιλογή την υποχώρηση. Οπότε μοιραία θα καταλήξει καταδιωκόμενο. Κινδυνεύει δε να βρεθεί έτσι στην δεινότερη θέση για ένα πολεμικό ιστιοφόρο της εποχής. Να βληθεί δηλαδή κατά το διάμηκες από την πρύμη, κινδυνεύοντας να χάσει το πηδάλιο του, και τα καταστρώματα του να σαρωθούν, με σημαντικές απώλειες σε κανόνια, πυροβολητές και εν γένει έμψυχο υλικό.

Η μόνη επιλογή του σε αυτή την περίπτωση είναι να αναπτύξει πλήρη ιστιοφορία, ώστε απομακρυνόμενο να κρατά ασφαλή απόσταση από το πλοίο που το καταδιώκει, ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα παύσει η καταδίωξη.

Αν ορτσάρει (αν στρέψει δηλαδή προς τον άνεμο) κινδυνεύει να βρεθεί με τα πανιά “αλά κάπα” και να γίνει εύκολη λεία των πυρπολικών (τέτοιες περιπτώσεις αναφέρει ο Σαχτούρης, μάλιστα ήταν και οι πλέον βέλτιστες συνθήκες επιτυχημένης πυρπολήσεως, γιατί το εχθρικό πλοίο ήταν ακίνητο πλέον).

Τι εννοούμε όταν λέμε “με τα πανιά αλά κάπα”; Ο κίνδυνος στην ιστιοπλοΐα πολύ κοντά στον άνεμο είναι ότι το σκάφος κινδυνεύει να ακινητοποιηθεί. Όταν πλέει προς τον άνεμο και σταματά την κίνηση προς τα εμπρός (συνήθως όχι επίτηδες), τα πανιά χτυπούν και το πηδάλιο δεν λειτουργεί.

Εάν το σκάφος δεν έχει αρκετή ώθηση προς τα εμπρός εκείνη τη στιγμή, μπορεί να σταματήσει από ένα κύμα και έτσι χάνει την προχωρητική του κίνηση. Όταν το σκάφος είναι σταματημένο, το πηδάλιο είναι άχρηστο επειδή δεν υπάρχει ροή νερού μετά από αυτό για εκτροπή και πηδαλιουχία.

Για να γεμίσουν τα πανιά με άνεμο και να αποκτήσει το σκάφος κίνηση μπροστά, το πλήρωμα θα πρέπει να θέσει γρήγορα ένα πανί στη ροή του ανέμου για να αναπτύξει κάποια πίεση για να γυρίσει το ακινητοποιημένο πλοίο. Μόλις γυρίσει το σκάφος, τα πανιά μπορούν να τοποθετηθούν σωστά και το πλοίο να ανακτήσει την ταχύτητα μέσω του νερού – και το πηδάλιο να λειτουργήσει ξανά.

Η θέση “σοφράνο” και η τελική υποχώρηση

Εξίσου σημαντική ήταν και η επιλογή θέσεως κατά την επίθεση-προσβολή και για τα πυρπολικά. Το πυρπολικό που προσέγγιζε εχθρικό κρατώντας τα υπερ-δέξια είχε τις περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας. Κατ’ αρχήν προσέγγιζε ασφαλέστερα διότι τα κανόνια του αντιπάλου ήταν στραμμένα ψηλά, και εμποδιζόταν μόνον από το πλήρωμα του εχθρικού με ψιλά όπλα από το ανώτερο κατάστρωμα. Όσον δε συνοδευόταν από το πλοίο συνοδείας που θα απασχολούσε τον εχθρό, το έργο του διευκολυνόταν ακόμα περισσότερο.

Ο προσήνεμος (σοφράνο) άνεμος το κολλούσε πάνω στο εχθρικό, βοηθώντας την αγκίστρωσή του, και με την έναυση μετέφερε το πυρ πάνω στο πλοίο. Οι προσπάθειες δε αποκόλλησης του πυρπολικού από το πλήρωμα του αντιπάλου πλοίου στις περισσότερες των περιπτώσεων, αν όχι πάντα, ήταν τρομερά δύσκολο εγχείρημα, αν όχι ακατόρθωτο.

Ο αέρας (η φορά του) ανέβαζαν τη φωτιά, τα εμπρηστικά βλήματα και τον καπνό του πυρπολικού προς το πλοίο και την εξαρτία του και το πλησίασμα του πληρώματος του προσβαλλόμενου πλοίου από το κατάστρωμα ήταν απαγορευτικό. Ακριβώς τα αντίθετα ισχύουν για την θέση σταβέντο. Στις περιγραφές του Σαχτούρη, οι περισσότερες πυρπολικές επιθέσεις από σοφράνο (κρατώντας τα υπέρ-δέξια) στέφονται επιτυχείς, ενώ από αυτές από σταβέντο αποτυγχάνουν.

Συνοψίζοντας, παρά την αδυναμία των Ελλήνων να βυθίσουν τα εχθρικά με τα λίγα και μικρά πυροβόλα τους, λόγω του μεγέθους και του πολύπυρου αυτών, αλλά δεδομένης της υπεροχής των Ελλήνων σε ναυτική ικανότητα και υπό τον φόβο των πυρπολικών, δεν υπήρχε άλλη οδός για τα αντίπαλα πλοία παρά μόνον η υποχώρηση.

Όπως επισημαίνει και το POLITICO, η συμφωνία Άγκυρας-Τρίπολης, η οποία επιχειρεί να χαράξει έναν θαλάσσιο διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Αθήνας και έχει δημιουργήσει νέα εστία τριβής στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή εμπίπτει στην ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, ενώ εκφράζει ανησυχία ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη συμφωνία ως βάση για να αμφισβητήσει τις ενεργειακές δραστηριότητες νότια της Κρήτης, αλλά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, στα πλαίσια του αναθεωρητικού δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”.

«Η Ελλάδα έχει δηλώσει ρητά ότι, σε περίπτωση οποιασδήποτε κλιμάκωσης, θα ζητήσει κυρώσεις και υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, προαναγγέλλοντας ουσιαστικά την ευρωπαϊκή διάσταση που επιδιώκει να προσδώσει η Αθήνα στο ζήτημα.

Η συμφωνία και οι αντιδράσεις

Η Τουρκία υπέγραψε το παράτυπο μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης με την κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη το 2019. Στις 20 Οκτωβρίου, η συμφωνία επικυρώθηκε ομόφωνα από τις αντίπαλες αρχές της ανατολικής Λιβύης, εξέλιξη που προσέδωσε νέα δυναμική στην υπόθεση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε άμεσα. Σε κοινή δήλωσή τους, στις 20 Οκτωβρίου, οι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υποστήριξαν ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανυπόστατη. Αντίστοιχη θέση διατύπωσαν η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, αντέδρασε έντονα στην ευρωπαϊκή τοποθέτηση, κατηγορώντας τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις «μαξιμαλιστικές και παράνομες» θέσεις της Ελλάδας και της Κύπρου, επαναλαμβάνοντας τους πάγιους ισχυρισμούς της.  Ο πρόεδρος Ερντογάν διεμήνυσε ότι η Τουρκία δεν προτίθεται να αποδεχθεί αμφισβήτηση της συμφωνίας. «Αναμένουμε να σεβαστούν την κοινή βούληση της χώρας μας και της Λιβύης», δήλωσε σε πρόσφατη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αναδείξει το θέμα και στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον περασμένο μήνα, παρουσιάζοντας χάρτη για να υποστηρίξει την ελληνική θέση. «Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», ανέφερε, προσθέτοντας: «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με τη χάραξη αυθαίρετων γραμμών σε έναν χάρτη».

Στο επίκεντρο και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου

Πέρα από τη διπλωματική αντιπαράθεση, η Αθήνα και η Λευκωσία ανησυχούν ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα στρατηγικά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας -Κύπρου, προϋπολογισμού 1,9 δισ. ευρώ, η οποία έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής έντασης. Το έργο είχε διακοπεί το 2024, έπειτα από αντιπαράθεση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Τρεις μήνες πριν, η γαλλική εταιρεία Meridiam απέκτησε τη θέση του βασικού μετόχου του έργου, ενώ την Τρίτη γαλλικό πλοίο απέπλευσε από το Ηράκλειο για την έναρξη των εργασιών. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ελληνική κυβέρνηση προετοιμάζεται για ενδεχόμενη τουρκική αντίδραση. Ο Γεραπετρίτης είχε ήδη ενημερώσει σχετικά κοινοβουλευτική επιτροπή την περασμένη εβδομάδα, επισημαίνοντας ότι η Αθήνα βρίσκεται σε ετοιμότητα.

Η ηλεκτρική διασύνδεση αποτελεί, άλλωστε, ένα από τα ζητήματα που καταγράφονται στην τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Τουρκία, με τις Βρυξέλλες να αναφέρονται στη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση του έργου από την Άγκυρα.

Διευρύνεται το χάσμα Τουρκίας-ΕΕ

Η νέα ένταση εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Τουρκίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές δυσκολίες. Οι διαφωνίες δεν περιορίζονται στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά επεκτείνονται σε ζητήματα εμπορίου, προστασίας της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας και ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα.

Ο αναλυτής του Carnegie Europe για την Τουρκία, Μαρκ Πιερίνι, επισημαίνει ότι οι διαφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα έχουν διευρύνει την απόσταση μεταξύ της Άγκυρας και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. «Στην Ανατολική Μεσόγειο, οι πολλαπλές αποκλίσεις σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα έχουν διευρύνει το χάσμα μεταξύ της Τουρκίας και των κυβερνήσεων της ΕΕ», σημειώνει.

Την ίδια στιγμή, η τουρκική πολιτική για τη λεγόμενη “Γαλάζια Πατρίδα” αποκτά μεγαλύτερη θεσμική διάσταση, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να την κατοχυρώσει έως το τέλος του έτους. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι κατά πόσο η νέα αντιπαράθεση θα παραμείνει στο επίπεδο των διπλωματικών δηλώσεων ή θα επηρεάσει έμπρακτα την υλοποίηση των ενεργειακών και διασυνοριακών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταφέροντας την ελληνοτουρκική διαφορά σε ένα ευρύτερο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Τουρκίας και ΕΕ.