«Επισημάνθηκε ότι, κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων που διεξήχθησαν (…) για την καταστροφή τρομοκρατικής υποδομής, ένα από τα σπίτια που βρίσκονται σε έναν θρησκευτικό χώρο υπέστη ζημιές», δήλωσε σε ανάρτηση στο Χ ο αραβόφωνος εκπρόσωπος του στρατού Αβιχάι Αντραΐ.

«Δεν υπήρχε κανένα ορατό σημάδι που να υποδείκνυε ότι επρόκειτο για θρησκευτικό κτίριο. Μόλις αναγνωρίστηκαν σαφή διακριτικά χαρακτηριστικά σε ένα άλλο κτίριο στο χώρο, (ισραηλινές) δυνάμεις ενήργησαν για να αποτρέψουν περαιτέρω ζημιές στο χώρο», πρόσθεσε.

Το επίσημο λιβανέζικο πρακτορείο ειδήσεων ANI μετέδωσε χθες Παρασκευή ότι ο ισραηλινός στρατός προκάλεσε καταστροφές στη Γιαρούν, συμπεριλαμβανομένων ενός μοναστηριού, ενός ιδιωτικού σχολείου, κατοικιών και καταστημάτων.

Ο Αντραΐ δικαιολόγησε την παρουσία του στρατού στην περιοχή λέγοντας ότι η Χεζμπολάχ εκτόξευε πυραύλους προς το Ισραήλ από το σημείο.

Η γαλλική καθολική οργάνωση “Το Εργο της Ανατολής” τόνισε σε ανακοίνωσή της ότι ο στρατός «κατέστεψε» ένα μοναστήρι στο Γιαρούν που ανήκει στις Αδελφές Σαλβατοριανές, «ένα ελληνοκαθολικό θρησκευτικό τάγμα που υποστηρίζει η οργάνωση Το Εργο της Ανατολής».

Η οργάνωση κατήγγειλε την ενέργεια αυτή ως «σκόπιμη πράξη καταστροφής ενός τόπου λατρείας και συστηματική καταστροφή κατοικιών στο νότιο Λίβανο με στόχο την αποτροπή της επιστροφής του άμαχου πληθυσμού».

Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών, ωστόσο, αρνήθηκε ότι το κτίριο, που περιγράφεται ως «μοναστήρι», έχει «καταστραφεί», συνοδεύοντας την ανακοίνωσή του με μια φωτογραφία ενός διώροφου κτιρίου.

Το περιστατικό έρχεται λίγες μέρες αφότου ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ποινή φυλάκισης ενός μηνός για δύο από τους στρατιώτες του που βανδάλισαν ένα άγαλμα του Ιησού Χριστού σε ένα άλλο χωριό στο νότιο Λίβανο.

Το Ισραήλ συνεχίζει τις θανατηφόρες επιθέσεις του στον Λίβανο και η Χεζμπολάχ συνεχίζει να αναλαμβάνει την ευθύνη για επιθέσεις εναντίον ισραηλινών στόχων, παρά την εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 17 Απριλίου, με στόχο τον τερματισμό περισσότερων από έξι εβδομάδων μαχών.

Ισραηλινοί στρατιώτες επιχειρούν στο νότο, σε μια περιοχή που εκτείνεται περίπου 10 χιλιόμετρα από τα σύνορα, κατεδαφίζοντας κτίρια.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Ο Καρλ φον Κλάουζεβιτς είχε τονίσει στο 8ο βιβλίο στο “Περί του Πολέμου” πως «η κατάκτηση της Μόσχας και της μισής Ρωσίας στα 1812 δεν είχε καμιάν αξία για τον Βοναπάρτη, όσο δεν του έφερνε την ειρήνευση που επεδίωκε»… διότι έλειπε ένα μέρος «η καταστροφή του ρωσικού στρατού» και συμπέρανε: «Ο Βοναπάρτης δεν μπόρεσε να πετύχει το δεύτερο μέρος αργότερα, επειδή δεν είχε ήδη επιτευχθεί προηγουμένως, έτσι που το σύνολο του πρώτου μέρους του απέβη όχι μόνον άχρηστο, αλλά μοιραίο».

Αν ο πόλεμος των 12 ημερών κατά του Ιράν το 2025, άντε και ο πόλεμος των 50 ημερών του 2026 μέχρι την εκεχειρία δεν πέτυχαν να καταστρέψουν τις ιρανικές δυνάμεις, τότε η απειλή ενός τρίτου γύρου με την “ασημένια σφαίρα” για την εκμηδένιση του Ιράν, μπορεί να αποβή μοιραία. Εκτός από την απόλυτη νίκη στον πόλεμο, ο Κλάουζεβιτς επισημαίνει και μια άλλη αποτίμησή του, ότι δηλαδή «ο πόλεμος συντίθεται από επιμέρους ανεξάρτητα αποτελέσματα… και όλα εξαρτώνται από το οριστικό άθροισμα των αποτελεσμάτων». Η πρώτη εκδοχή είναι «η ρίζα των πάντων» και η δεύτερη δικαιολογεί «τις περιστάσεις».

Ο Παναγιώτης Κονδύλης στην δική του “Θεωρία του Πολέμου” αναλύοντας τον Κλάουζεβιτς εκτιμά πως ο Πρώσος θεωρητικός στην ωρίμανση της σκέψης του αποδέχεται ξεκάθαρα το «πρωτείο της πολιτικής», αντικαθιστώντας το δυαδικό σχήμα «απόλυτος» ή «πραγματικός» πόλεμος με το τριαδικό προσθέτοντας τον «πολιτικό χαρακτήρα» του πολέμου για την ερμηνεία του πολεμικού φαινομένου. Ο πολιτικός χαρακτήρας του πολέμου σχετίζεται ευθέως και με «ηθικούς παράγοντες»…

Στην περίπτωση του πολέμου κατά του Ιράν, ο Τραμπ επιχείρησε να προσδώσει κάποιο πολιτικό χαρακτήρα, επικαλούμενος ότι επί δεκάδες χρόνια οι μουλάδες δολοφονούσαν το λαό τους και να νομιμοποιήσει την επίθεση των ΗΠΑ ως προσπάθεια απελευθέρωσης. Δυστυχώς, μετά τους αμερικάνικους πολέμους του 21ου αιώνα, οι κλασικές δικαιολογίες των ΗΠΑ κατέρρευσαν μέσα στα ψέματα και την υποκρισία. Ως εκ τούτου, η μόνη πολιτική δικαιολογία ήταν η υπαρξιακή αγωνία του Ισραήλ, η οποία με εκτιμήσεις που αποδείχθηκαν λανθασμένες οδήγησαν την Ουάσιγκτον να λειτουργήσει ως proxy του Νετανιάχου.

Τρεις ξεδιάντροπες παραδοχές Τραμπ

Η απουσία πολιτικού χαρακτήρα, άρα και μιας ηθικής διάστασης που να τον δικαιολογεί, προέκυψε ξεδιάντροπα από τρεις παραδοχές του ίδιου του Αμερικανού προέδρου:

1. Προσπαθώντας να δικαιολογήσει το κόστος του πολέμου 25-50 δισ. δολάρια και αναφερόμενος στην αποτελεσματικότητα του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν ομολόγησε το αδιανόητο: «Πηδάμε πάνω στο κατάστρωμα και αναλάβαμε τον έλεγχο του πλοίου. Πήραμε το φορτίο, πήραμε το πετρέλαιο… Είναι μια πολύ κερδοφόρα επιχείρηση. Ποιος θα φανταζόταν ότι θα κάναμε κάτι τέτοιο; Είμαστε σαν πειρατές. Είμαστε λίγο σαν πειρατές».
2. Μπροστά στην αποφασιστικότητα και την ακαμψία της Τεχεράνης και παρά την ρητορική του εκμηδενισμού του Ιράν, ο Τραμπ δήλωσε πως «ίσως είναι καλύτερα χωρίς συμφωνία με το Ιράν».
3. Παρέκαμψε με αντισυνταγματικό τρόπο την υποχρέωσή του να λογοδοτήσει στο Κογκρέσο και να λάβει έγκριση ή απόρριψη μετά την προθεσμία των 60 ημερών, υποστηρίζοντας ότι οι «εχθροπραξίες έχουν τερματιστεί». Ο στρατός όμως θα διατηρήσει την παρουσία στην περιοχή για να αποτρέψει πιθανές απειλές από το Ιράν.

Η εκεχειρία και τα παραπάνω αποτελούν μέθοδο φυγής, ή προσχήματα για την συγκέντρωση νέων δυνάμεων, πυραύλων και πυρομαχικών και άλλων τεχνολογικών υποδομών για το χτύπημα της “ασημένιας σφαίρας” που θα διαλύσει τη χώρα και θα την γυρίσει στην «λίθινη εποχή»; Ή μήπως είναι ένα πολιτικό window dressing ώστε να πάει στον Σι Ζιπίνγκ όρθιος;

Διότι ο Κονδύλης, πάλι ερμηνεύοντας τον Κλάουζεβιτς, επισημαίνει υπό το πρίσμα ενός ιστορικού σχετικισμού ότι «η ένταξη του πολέμου στο μεγάλο σύνολο της “πολιτικής επικοινωνίας” σημαίνει ακριβώς την αποκατάσταση μιας στενής σχέσης ανάμεσα στη φύση του πολέμου και στη φύση των καταστάσεων».

Η ομολογία της «πειρατείας» που απευθυνόταν στο λούμπεν αμερικάνικο κοινό που είναι εξοργισμένο με τα 4 δολ. στην αντλία, αφαίρεσε κάθε επιχείρημα περί “δίκαιου πολέμου” και του αμυντικού χαρακτήρα του ναυτικού αποκλεισμού. Ταυτόχρονα όμως, στο μεγάλο σύνολο της πολιτικής επικοινωνίας, οι παραπάνω δηλώσεις και θέσεις του Τραμπ διαβάζονται ως οριστική αφαίρεση κάθε προσχήματος της αμερικάνικης δημοκρατίας και του ξεδιάντροπου ιμπεριαλισμού της.

Ακόμη και η γηραιά Ευρώπη σχολίασε την απειλή της αποχώρησης κάποιων αμερικανικών στρατευμάτων από τα εδάφη της ως εξής: «Η παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη εξυπηρετεί επίσης τα συμφέροντα των ΗΠΑ, στο πλαίσιο των παγκόσμιων ενεργειών τους»…

Αν η ελληνική ομάδα νικήσει, θα εξασφαλίσει θέση στην τετράδα του τουρνουά και ταυτόχρονα την πρόκριση για τα τελικά του Σίδνεϊ (22 μέχρι τις 26 Ιουλίου), ενώ σε διαφορετική περίπτωση θα αγωνιστεί για τις θέσεις 5-8, διεκδικώντας ένα από τα δύο τελευταία εισιτήρια για την τελική φάση.

Tην πρόκριση θα πάρουν οι πέντε πρώτες ομάδες της κατάταξης. Αν η διοργανώτρια Αυστραλία είναι στην πεντάδα, αυτόματα εισιτήριο πρόκρισης δίνει και η 6η θέση.

Η Ολλανδία του Ευάγγελου Δουδέση πήρε το προβάδισμα στο πρώτο οκτάλεπτο με 3-1 και την Ελευθερία Πλευρίτου να σημειώνει το «γαλανόλευκο» τέρμα (ισοφάρισε 1-1 στα 4.24 από τη λήξη του). Σήμανε…αντεπίθεση στη β’ περίοδο, η Χριστίνα Σιούτη μείωσε 3-2 στα 6.49 από τη λήξη της και η Στεφανία Σάντα ισοφάρισε 3-3 στα 6.03. Οι γηπεδούχες βρήκαν τον τρόπο όμως και ξέφυγαν εκ νέου με τρία μάλιστα τέρματα (7-4) και ενώ είχε μειώσει 5-4 η Αφροδίτη Μπιτσάκου στο 1.33.

Στην παραπάνω η Λίεκε Ρόγκε έκανε το νταμπλ σκορ (8-4) στα 6.08 από τη λήξη της τρίτης περιόδου πλέον, ενώ η διαφορά άνοιξε ακόμα περισσότερο με δυο τέρματα της Σέβενιχ και της Λ.Ρόγκε (11-5 μετά το τρίτο οκτάλεπτο). Στην τελευταία περίοδο τα κορίτσια της εθνικής ομάδας με επί μέρους σκορ 3-1 μείωσαν τη ψαλίδα της διαφοράς.

Στην Ελλάδα η εταιρεία είπε ότι δεν εισήγαγε τροφές από προβληματικές παρτίδες.

Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη για ένα δεύτερο βαζάκι με ποντικοφάρμακο, ενώ η HIPP τόνισε ότι δεν επρόκειτο για πρόβλημα στο εργοστάσιό της, αλλά για «εξωτερική εγκληματική παρέμβαση και διαβεβαίωσε ότι δεν έχει επηρεασει προϊόντα που διατίθενται στη γερμανική αγορά».

Ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα, η HIPP είχε δηλώσει ότι έλαβε ηλεκτρονικό μήνυμα από τον εκβιαστή, σε μια γενική ηλεκτρονική διεύθυνση της εταιρίας. Αμέσως ειδοποίησε την αστυνομία και δημιούργησε εσωτερική ομάδα διαχείρισης της κρίσης. Ούτε η εταιρία ούτε οι αυστριακές αρχές έχουν αποκαλύψει τι ζήτησε ο εκβιαστής.

Στις 28 Απριλίου 2026, η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (International Federation of Journalists), η μεγαλύτερη οργάνωση δημοσιογράφων παγκοσμίως, δημοσίευσε μια εμβληματική ερευνητική μελέτη με τίτλο “Παγκόσμια Επιτήρηση Δημοσιογράφων: Τεχνική χαρτογράφηση Εργαλείων, Τακτικών και Απειλών”, η οποία αποκαλύπτει πως οι δημοσιογράφοι σε όλο τον κόσμο υπόκεινται σε έναν συστηματικό έλεγχο και παρακολούθηση, μέσω ολοένα και πιο εξελιγμένων τεχνολογιών ψηφιακής επιτήρησης.

Η μελέτη τεκμηριώνει ότι πρακτικές που κάποτε περιορίζονταν σε μεμονωμένες επιχειρήσεις εντός ενός κράτους έχουν εξελιχθεί σε μια παγκόσμια βιομηχανία που περιλαμβάνει εμπορικούς προμηθευτές λογισμικού κατασκοπείας, τηλεπικοινωνιακές υποδομές, σε συνδυασμό με μια αδύναμη ή ακόμα και ανύπαρκτη εποπτεία. Ιδίως την τελευταία δεκαετία, η ψηφιακή επιτήρηση με στόχους δημοσιογράφους έχει μεταβληθεί από αποσπασματική, κρατικά καθοδηγούμενη παρακολούθηση σε μια πλήρως ανεπτυγμένη εμπορική βιομηχανία που εκτείνεται σε πολλές ηπείρους (τόσο σε δημοκρατικά, όσο και σε αυταρχικά κράτη).

Τα στοιχεία προέκυψαν κυρίως μέσω συνεντεύξεων με ειδικούς κυβερνοασφάλειας, αναλυτές ψηφιακών πειστηρίων και δημοσιογράφους από διαφορετικά μέρη της υφηλίου αλλά και μέσω τεχνικής τεκμηρίωσης και επαληθευμένων ερευνών μεταξύ 2021 – 2025. Η μελέτη καταδεικνύει πως η χρήση των εξελιγμένων λογισμικών κατασκοπείας, όπως το Pegasus, το Predator και το Graphite που κάποτε προορίζονταν για στρατιωτικές πληροφορίες, έχει κανονικοποιηθεί και αυτά αντιμετωπίζονται πλέον ως τεχνολογία «νόμιμης υποκλοπής» (“lawful intercept”) καθώς διατίθενται από την αγορά προς κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο.

Παγκόσμια βιομηχανία κατασκοπείας

Τα σύγχρονα εργαλεία κατασκοπείας προσφέρουν πλέον τις λεγόμενες δυνατότητες «μηδενικού κλικ» (“zero-click”) ή εξαιρετικά παρεμβατικές δυνατότητες «ενός κλικ» (“one-click”), επιτρέποντας την παραβίαση συσκευών χωρίς ουσιαστική αλληλεπίδραση με τον χρήστη. Τα εργαλεία αυτά παρέχουν στους χειριστές τους τη δυνατότητα να διεισδύουν αθόρυβα στα «έξυπνα» κινητά τηλέφωνα και τους υπολογιστές, να διαβάζουν κρυπτογραφημένες συνομιλίες, να «ακούν» τα πάντα μέσω των μικροφώνων των συσκευών και να εξάγουν τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.

Σε όλες τις περιπτώσεις που εξετάστηκαν, η μελέτη εντοπίζει ένα παρεμφερές μοτίβο: Την συνύπαρξη και συλλειτουργία του εμπορικού κατασκοπευτικού λογισμικού, των κρατικών υπηρεσιών πληροφοριών και μιας αδύναμης θεσμικής εποπτείας. Η έκθεση περιγράφει έναν κόσμο στον οποίο οι εξαγωγές κατασκοπευτικού λογισμικού συχνά δεν ρυθμίζονται, η νομική, κοινοβουλευτική ή/και ανεξάρτητη εποπτεία απουσιάζει και η λογοδοσία για τις καταχρήσεις καθίσταται σχεδόν αδύνατη.

Με τις τεχνολογικές εξελίξεις να τρέχουν τα δεδομένα που συλλέγονται με τα κατασκοπευτικά λογισμικά συλλέγονται πλέον από υπερσύγχρονες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που συσχετίζουν κλήσεις, μηνύματα, δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και διαδικτυακή δραστηριότητα, αυτοματοποιώντας την επιτήρηση σε μια κλίμακα που κάποτε ήταν αδιανόητη.

Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι «σε ζώνες συγκρούσεων, όπως η Γάζα ή η Ουκρανία, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης πλέον συνδυάζουν ροές τηλεπικοινωνιών και drones για την αναγνώριση και την παρακολούθηση δημοσιογράφων, θολώνοντας τα όρια μεταξύ παρατήρησης και φυσικής στόχευσης».

Οι περισσότεροι δημοσιογράφοι δεν αντιλαμβάνονται ότι έχουν στοχοποιηθεί μέχρις ότου ένα εργαστήριο ψηφιακής εγκληματολογίας επιβεβαιώσει τη μόλυνση, συχνά μήνες μετά από τη στοχοποίηση, όταν τα αποδεικτικά στοιχεία έχουν ήδη αλλοιωθεί ή χαθεί. Μόνο λίγοι οργανισμοί παγκοσμίως – μεταξύ των οποίων το Citizen Lab, το Security Lab της Διεθνούς Αμνηστίας και το Access Now – διαθέτουν την τεχνογνωσία για τη διενέργεια τέτοιων αναλύσεων, ενώ οι πόροι τους είναι εξαιρετικά περιορισμένοι.

Αποκαλυπτική μελέτη

Πέραν των κατασκοπευτικών λογισμικών, η μελέτη εστιάζει και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες μηχανικοί τηλεπικοινωνιών έχουν δωροδοκηθεί, εξαναγκαστεί ή πιεστεί ώστε να παρέχουν πρόσβαση σε δεδομένα κλήσεων, ψεύτικοι σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας έχουν χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό ρεπόρτερ κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων και ολόκληρα προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν συλλεχθεί μαζικά με σκοπό τη δημιουργία συμπεριφορικών χαρτών δημοσιογράφων πριν καν πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε άμεση επίθεση. Το συνδυαστικό αποτέλεσμα είναι μια νέα οργουελική πραγματικότητα, στην οποία η επιτήρηση είναι διαρκής, εντελώς αόρατη και ολοένα και περισσότερο κανονικοποιημένη.

Η μελέτη ολοκληρώνεται με μια σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση της «συστημικής υποδομής ελέγχου» (“systemic infrastructure of control”) και της ανάγκης για συλλογική υπεράσπιση, συμπεριλαμβανομένης της διαφάνειας στις εξαγωγές λογισμικού κατασκοπείας και της λογοδοσίας στη χρήση του, των επενδύσεων σε περιφερειακή εγκληματολογική ικανότητα, της εκπαίδευσης δημοσιογράφων στον τομέα της ψηφιακής ασφάλειας και της διασφάλισης της κρυπτογράφησης και της ανωνυμίας ως θεμελιώδη δικαιώματα και προεκτάσεις της ελευθερίας του Τύπου.

Ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης, ο Samar Al Halal, σημειώνει τα εξής πολύ σημαντικά: «Η παρακολούθηση είναι το όπλο που χρησιμοποιείται για να σκοτώσει αθόρυβα την ελευθερία της έκφρασης. Όταν οι δημοσιογράφοι παρακολουθούνται, οι πηγές εξαφανίζονται, οι έρευνες σταματούν και η αυτολογοκρισία γίνεται φυσιολογική. Όταν οι πηγές γνωρίζουν ότι οι δημοσιογράφοι παρακολουθούνται, σταματούν να μιλάνε. Όταν οι δημοσιογράφοι αυτολογοκρίνονται για να παραμείνουν ασφαλείς, το κοινό χάνει την πρόσβαση στην αλήθεια.

»Το κοινό δεν χάνει μόνο πληροφορίες, χάνει την ικανότητα να θεωρεί την εξουσία υπόλογη. Όταν η παρακολούθηση γίνεται φυσιολογική, η δημοκρατία μετατρέπεται σε θέαμα, φαίνεται, ναι, αλλά δεν είναι πλέον πραγματική».

Ο Νικόδημος Καλλιντέρης είναι νομικός

Πηγή: defencepoint

Στο σημείο επιχειρούν ισχυρές πυροσβεστικές δυνάμεις, προκειμένου να ελέγξουν την φωτιά και να μην επεκταθεί σε γειτονικούς χώρους. Καίγονται εγκαταστάσεις της παλιάς βιομηχανικής μονάδας της Pirelli. Η φωτιά εκδηλώθηκε στον προαύλιο χώρο των εγκαταστάσεων της πρώην Pirelli, όπου παραδόθηκαν στις φλόγες δεκάδες λάστιχα, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα επικίνδυνη και δύσκολη επιχειρησιακή συνθήκη. Μεγάλο και πυκνό σύννεφο μαύρου καπνού υψώνεται στην περιοχή κάνοντας αποπνικτική την ατμόσφαιρα. Στο σημείο επιχειρούν 14 πυροσβέστες με 5 οχήματα και σύμφωνα με την πυροσβεστική δεν απειλούνται κατοικίες.

Στα τέλη του περασμένου μήνα είχε καταληφθεί και άλλο τάνκερ καθώς και ένα φορτηγό πλοίο, παρότι η θαλάσσια περιοχή υποτίθεται ότι επιτηρείται από διάφορα πολεμικά πλοία. Ένοπλες σομαλικές ομάδες κάνουν πειρατείες πλοίων στην περιοχή για λύτρα εδώ και σχεδόν τριάντα χρόνια. Ο αριθμός των πειρατικών αεροπειρατειών έχει μειωθεί από το 2013, αλλά συνεχίζονται.

«Επιβεβαίωσα ότι η Σλοβακία υποστηρίζει την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Χρειαζόμαστε ισχυρές σχέσεις μεταξύ των χωρών μας και τις υποστηρίζουμε και οι δύο», δήλωσε από την πλευρά του ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του στο X.

Ο Φίτσο διευκρίνισε ότι υποστηρίζει την ένταξη εφ΄όσον η Ουκρανία αποδείξει οτι πληρεί τις αναγκαίες προϋποθέσεις. Θα συναντηθεί εν τω μεταξύ με τον Ζελένσκι τη Δευτέρα στο Γερεβάν, πρωτεύουσα της Αρμενίας, στη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ). Εξέφρασε εν γένει την επιθυμία του για «φιλικές σχέσεις μεταξύ Σλοβακίας και Ουκρανίας».

Οι σημερινές δηλώσεις του Σλοβάκου πρωθυπουργού έρχονται μια εβδομάδα πριν από την αναχώρησή του για τη Μόσχα, όπου έχει προγραμματιστεί να παραστεί στους εορτασμούς για τη νίκη της Σοβιετικής Ένωσης στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στις 9 Μαΐου. Παράλληλα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς αναμένεται να πραγματοποιήσει την πρώτη του επίσκεψη στη Σλοβακία τον Μάιο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το σημαντικότερο στοιχείο που καθόρισε τον αντιαεροπορικό αγώνα ήταν η σχεδόν πλήρης απουσία τεχνολογικών μέσων εντοπισμού και ελέγχου πυρός από τα πλοία.

α. Απουσία ραντάρ και έγκαιρης προειδοποίησης
Κανένα ελληνικό πλοίο δεν διέθετε ραντάρ. Ο εντοπισμός γινόταν μόνο οπτικά, σε αποστάσεις οπτικού ορίζοντα και με πλήρη εξάρτηση από τις καιρικές συνθήκες. Αυτό σήμαινε ότι ένα αεροσκάφος μπορούσε να εμφανιστεί “από το πουθενά”.

β. Απουσία συστημάτων διεύθυνσης πυρός
Η σκόπευση γινόταν με ανοικτά σκοπευτικά, χωρίς υπολογιστές βολής και με χειροκίνητους υπολογισμούς. Η υπόδειξη στόχου γινόταν συχνά με φωνές, οπτικά σήματα ή χειρονομίες.

γ. Περιορισμένος αντιαεροπορικός οπλισμός
Τα πλοία είχαν μικρό αριθμό Α/Α πυροβόλων, μικρό δραστικό βεληνεκές, χαμηλό ποσοστό επιτυχίας, ενώ πολλά πλοία είχαν σχεδιαστεί πριν την ανάπτυξη του αεροναυτικού πολέμου. Ακόμη και τα πιο σύγχρονα πλοία δεν διέθεταν επαρκή αντιαεροπορική ισχύ. Αυτό σήμαινε ότι τα πλοία ήταν ουσιαστικά τυφλά και καθυστερημένα απέναντι σε έναν ταχύτατο εναέριο αντίπαλο

Τα πλοία είχαν μικρό αριθμό Α/Α πυροβόλων, μικρό δραστικό βεληνεκές, χαμηλό ποσοστό επιτυχίας, ενώ πολλά πλοία είχαν σχεδιαστεί πριν την ανάπτυξη του αεροναυτικού πολέμου. Ακόμη και τα πιο σύγχρονα πλοία δεν διέθεταν επαρκή αντιαεροπορική ισχύ. Τα πλοία ήταν ουσιαστικά τυφλά απέναντι σε έναν ταχύτατο εναέριο αντίπαλο.

δ. Γήρανση και επιχειρησιακοί περιορισμοί
Πολλά πλοία ήταν 20–40 ετών, είχαν προβλήματα μηχανών και δεν είχαν σχεδιαστεί για αντιαεροπορικό πόλεμο. Η αντιαεροπορική τους ικανότητα ήταν δευτερεύουσα αποστολή, όχι κύρια.

ε. Έλλειψη αντιαεροπορικών (Α/Α) πυρομαχικών.
Λόγω της ελλείψεως Α/Α πυρομαχικών, τα πλοία είχαν διαταχθεί να κάνουν οικονομία και να βάλουν κατά των εχθρικών αεροπλάνων, μόνο για αυτοάμυνα.

Οι τακτικές των αεροπορικών επιθέσεων της Luftwaffe

Η επιτυχία των γερμανικών επιθέσεων δεν οφειλόταν μόνο στην τεχνολογία, αλλά και στη συστηματική εφαρμογή τακτικών που εκμεταλλεύονταν πλήρως τις αδυναμίες των πλοίων.

α. Επιθέσεις σε κύματα. Η επίθεση στον Πειραιά στις 6 Απριλίου 1941 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πραγματοποιήθηκε σε 4 διαδοχικά κύματα, διήρκεσε περίπου τρεις ώρες και συνδύασε διαφορετικά είδη προσβολής (βομβών και ναρκών). Τα αεροσκάφη έριχναν πρώτα νάρκες, ακολουθούσαν βομβαρδισμοί και στη συνέχεια επιθέσεις χαμηλής πτήσης με πολυβολισμούς. Επρόκειτο για πολυεπίπεδη επίθεση κορεσμού.

β. Συνδυασμός όπλων. Η χρήση μαγνητικών ναρκών, βομβών υψηλής εκρηκτικότητας και πολυβολισμών μετέτρεπε τα λιμάνια σε παγίδες και εξουδετέρωνε κάθε δυνατότητα αντίδρασης, τα πλοία δεν μπορούσαν να κινηθούν (νάρκες).

γ. Στόχευση κρίσιμων σημείων. Οι επιθέσεις εστίαζαν σε πλοία με φορτία, σε συγκεντρώσεις πλοίων και σε κρίσιμες λιμενικές εγκαταστάσεις (γερανοί κ.α.). Η περίπτωση του Clan Fraser είναι χαρακτηριστική αφού ένα μόνο πλήγμα, οδήγησε σε καταστροφική αλυσιδωτή έκρηξη. Η έκρηξη του πλοίου αυτού προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές, αποδεικνύοντας την αποτελεσματικότητα της τακτικής αυτής.

δ. Συνεχής πίεση και εξάντληση άμυνας. Η αντιαεροπορική άμυνα στον Πειραιά ενεργοποιήθηκε πλήρως, περιλάμβανε πυροβόλα από πλοία και ξηρά, αλλά δεν κατάφερε να αναχαιτίσει τις επιθέσεις.

ε. Κάθετη εφόρμηση (Stuka). Τα Ju 87 Stuka επιτίθεντο με σχεδόν κατακόρυφη βύθιση, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης των πλοίων και αυξάνοντας την ακρίβεια των πληγμάτων. Η τακτική αυτή καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολη την αντιαεροπορική εμπλοκή.

Στ. Συνεχής επιτήρηση. Η Luftwaffe διατηρούσε συνεχή εναέρια παρουσία, γεγονός που σήμαινε ότι κάθε κίνηση πλοίου μπορούσε να εντοπιστεί και να προσβληθεί.

Απουσία καταρρίψεων

Γιατί τα πλοία δεν κατέρριπταν αεροσκάφη; Η απουσία καταρρίψεων δεν αποτελεί ιστορικό παράδοξο, αλλά λογικό αποτέλεσμα των συνθηκών.

α. Χρόνος αντίδρασης. Ο διαθέσιμος χρόνος για εντοπισμό, στόχευση και βολή, ήταν ελάχιστος. Χωρίς ραντάρ ο εντοπισμός γινόταν καθυστερημένα και ο χρόνος εμπλοκής ήταν ελάχιστος Ένα βομβαρδιστικό καθέτου εφόρμησης μπορούσε να πλήξει τον στόχο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα από τη στιγμή που γινόταν αντιληπτό.

β. Αδυναμία υπολογισμού βολής και το πρόβλημα της προπορείας (lead). Η επιτυχής βολή απαιτεί πρόβλεψη της μελλοντικής θέσης του στόχου με υπολογισμό πορείας, ταχύτητας και απόστασης καθώς και συνεκτίμηση της διεύθυνσης/έντασης ανέμου. Χωρίς υπολογιστικά μέσα, η διαδικασία αυτή βασιζόταν στην εμπειρία και την εκτίμηση των πυροβολητών. Ακόμη και με ένα μικρό σφάλμα, θα οδηγούμασταν σε πλήρη αστοχία.

γ. Τα αεροσκάφη επέλεγαν τον τρόπο επίθεσης. Τα πλοία ήταν παθητικοί στόχοι, ενώ τα αεροσκάφη επέλεγαν ύψος, ταχύτητα, γωνία και χρόνο προσβολής. Τα αεροσκάφη κινούνταν με εκατοντάδες χιλιόμετρα την ώρα και επιτίθεντο κάθετα. Αυτό μείωνε δραστικά τον χρόνο παραμονής τους στο στόχαστρο.

δ. Επιθέσεις κορεσμού. Ακόμη και μια αποτελεσματική άμυνα δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει δεκάδες στόχους ταυτόχρονα. Οι μαζικές επιθέσεις που γινόταν διασπούσαν την άμυνα και εξαντλούσαν τα πληρώματα.

ε. Περιορισμοί των όπλων. Τα αντιαεροπορικά πυροβόλα των πλοίων, είχαν μικρή εμβέλεια, υπερθερμαίνονταν, εμφάνιζαν εμπλοκές, δεν μπορούσαν να καλύψουν όλες τις κατευθύνσεις και είχαν περιορισμένο ρυθμό πυρός. Σε δε επιθέσεις κορεσμού, η αποτελεσματικότητά τους μειωνόταν δραματικά.

Στ. Σταθερότητα στόχου (ιδιαίτερα στα λιμάνια). Στον Πειραιά τα πλοία ήταν αγκυροβολημένα, χωρίς δυνατότητα ελιγμών και μετατρέπονταν σε σταθερούς στόχους υψηλής αξίας (HVU).

ζ. Έλλειψη αεροπορικής κάλυψης και αεροπορική υπεροχή αντιπάλου. Η Luftwaffe διέθετε εκατοντάδες αεροσκάφη και είχε πλήρη ελευθερία κινήσεων με συνεχή επιτήρηση της περιοχής. Αντίθετα η ελληνική και βρετανική αεροπορία ήταν περιορισμένες και δεν μπορούσε να προστατεύσει τα πλοία. Έτσι τα ελληνικά πλοία, επιχειρούσαν χωρίς προστασία από μαχητικά αεροσκάφη, γεγονός που επέτρεπε στα γερμανικά αεροπλάνα να δρούν ανενόχλητα.

η. Η ψευδαίσθηση της αντιαεροπορικής άμυνας. Η εικόνα του Πειραιά ήταν αποκαλυπτική. Η αντιαεροπορική άμυνα υπήρχε (επαγρύπνηση-προβολείς κ.α.), αλλά δεν ήταν αποτελεσματική απέναντι στις νέες τακτικές.

Προβλήματα στον αντιαεροπορικό πόλεμο

α. Χρόνος εμπλοκής (engagement window). Σε επίθεση Stuka το ύψος έναρξης προσβολής είναι περίπου 3.000 m, ο χρόνος βύθισης περίπου 8–12 sec και το πλοίο έχει λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα πραγματικής εμπλοκής.

β. Πρόβλημα προπορείας (lead problem). Για να πετύχεις στόχο πρέπει να πυροβολήσεις εκεί που θα είναι, όχι εκεί που είναι. Χωρίς αναλογικούς υπολογιστές, ραντάρ γυροσκοπικά σκοπευτικά, η πιθανότητα σωστής πρόβλεψης είναι εξαιρετικά μικρή

γ. Ταχύτητα στόχου. Το αεροσκάφος πετά με ταχύτητα περίπου 140 m/sec. Έτσι σε 5 sec μετακινείται περίπου 700 μέτρα. Έτσι, ένα μικρό λάθος στη σκόπευση οδηγεί σε πλήρης αστοχία

δ. Γωνιακή ταχύτητα. Σε κάθετη βύθιση το αεροσκάφος φαίνεται μικρό, η αλλαγή θέσης στο οπτικό πεδίο είναι απότομη και η παρακολούθηση του στόχου είναι δύσκολη αν όχι αδύνατη.

ε. Περιορισμοί πυροβόλων. Με τα δεδομένα της εποχής, τα πυροβόλα είχαν εμπλοκές λόγω υπερθέρμανσης, ανάγκη συνεχούς τροφοδοσίας με βλήματα, που έπρεπε να μπουν γρήγορα και σωστά και μη σταθεροποιημένες βάσεις. Σε περιπτώσεις μεγάλου κυματισμού και σε επιθέσεις κορεσμού, η απόδοση καταρρέει.

Πιθανότητα κατάρριψης: οι αριθμοί στη πράξη

Από στατιστικά στοιχεία του Β’ΠΠ βλέπουμε πως για μία κατάρριψη χρειαζόταν εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες βλήματα, με μέσο όρο 1.500 βολές. Με βάση διεθνείς μελέτες Β’ ΠΠ η πιθανότητα επιτυχίας ανά βολή ήταν λιγότερο από 1% και η συνολική πιθανότητα ανά επίθεση περίπου 1–5%, δεν είναι απλώς ένας θεωρητικός υπολογισμός, αλλά αποτυπώνει την πραγματική εμπειρία των πληρωμάτων.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα αντιαεροπορικό πυροβόλο, ακόμη και όταν λειτουργούσε σωστά και έβαλλε συνεχώς, είχε εξαιρετικά μικρή πιθανότητα να πλήξει ένα αεροσκάφος με μία μόνο βολή. Για να αυξηθούν οι πιθανότητες, απαιτούνταν πολύ μεγάλος αριθμός βλημάτων. Αν το δούμε απλά, ακόμη και αν ένα πλοίο δεχόταν 100 επιθέσεις αεροσκαφών, στατιστικά θα μπορούσε να καταρρίψει μόνο 1 έως 5 από αυτά. Δηλαδή, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, τα αεροσκάφη θα ολοκλήρωναν την επίθεσή τους χωρίς να καταρριφθούν.

Η διαφορά με μια βολή στο κυνήγι είναι καθοριστική. Εκεί, τα σκάγια καλύπτουν έναν όγκο χώρου και αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα επιτυχίας απέναντι σε στόχους χαμηλής ταχύτητας. Αντίθετα, τα αντιαεροπορικά πυροβόλα των πλοίων εκτόξευαν μεμονωμένα βλήματα, τα οποία έπρεπε να συναντήσουν με ακρίβεια έναν μικρό στόχο που κινούνταν με ταχύτητες εκατοντάδων χιλιομέτρων την ώρα.

Η δυσκολία αυξανόταν ακόμη περισσότερο λόγω του ελάχιστου χρόνου εμπλοκής. Ένα βομβαρδιστικό καθέτου εφόρμησης μπορούσε να εμφανιστεί, να βυθιστεί προς τον στόχο και να απελευθερώσει τη βόμβα του μέσα σε περίπου 10 δευτερόλεπτα. Σε αυτό το διάστημα, το πλοίο προλάβαινε να ρίξει πολύ περιορισμένο αριθμό βολών. Αν μεταφερθεί αυτό σε μια πιο οικεία εικόνα, δεν πρόκειται για βολή σε σμήνος πτηνών, αλλά για προσπάθεια να πληγεί ένας μεμονωμένος στόχος που πέφτει με μεγάλη ταχύτητα σχεδόν κατακόρυφα. Είναι, δηλαδή, σαν να προσπαθεί κανείς να πετύχει με μία μόνο σφαίρα ένα γεράκι που ορμά από μεγάλο ύψος με πολύ υψηλή ταχύτητα — και μάλιστα μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα.

Κατά συνέπεια, η ανάγκη για δεκάδες επαναλαμβανόμενες εμπλοκές προκειμένου να επιτευχθεί μία κατάρριψη δεν αποτελεί ένδειξη αναποτελεσματικότητας των πληρωμάτων, αλλά φυσικό αποτέλεσμα των περιορισμών της τεχνολογίας και της φύσης της αεροναυτικής σύγκρουσης της εποχής.

Σύγκριση με το Βρετανικό ναυτικό

Η εμπειρία δεν ήταν μοναδική. Κατά τη Μάχη της Κρήτης, το Βρετανικό ναυτικό, παρά τον ισχυρότερο εξοπλισμό του, υπέστη σοβαρές απώλειες από αεροπορικές επιθέσεις. Βυθίστηκαν αξιόλογες μονάδες όπως τα HMS Gloucester, HMS Fiji, HMS Kelly , ενώ άλλα εξίσου ισχυρά πλοία έπαθαν σοβαρές ζημιές. Τα γεγονότα αυτά επιβεβαιώνουν ότι το πρόβλημα ήταν δομικό και όχι εθνικό. Αν ακόμη και το Βρετανικό ναυτικό υπέστη τέτοιες απώλειες, η ελληνική εμπειρία δεν είναι εξαίρεση, είναι ο κανόνας της εποχής.

Η πιθανότητα κατάρριψης αεροσκάφους από πλοίο χωρίς σύγχρονα μέσα υπολογίζεται ως εξαιρετικά χαμηλή. Ο μικρός χρόνος εμπλοκής, η απουσία Συστημάτων Διευθύνσεως Βολής (υπολογιστών) και η υψηλή ταχύτητα των αεροσκαφών, οδηγούσαν σε πιθανότητα επιτυχίας μικρότερη του 5%. Η ανάλυση των τεχνικών δεδομένων και των επιχειρησιακών παραδειγμάτων οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα: ότι τα πλοία δεν ήταν σχεδιασμένα να αντιμετωπίσουν μαζικές αεροπορικές επιθέσεις και ότι η πρωτοβουλία ανήκε αποκλειστικά στα αεροσκάφη.

Ο αντιαεροπορικός αγώνας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού την περίοδο 1940–1941 δεν υπήρξε αποτυχημένος. Υπήρξε άνισος και αποκάλυψε μια θεμελιώδη αλήθεια, ότι η τεχνολογία και η τακτική των αεροπορικών δυνάμεων είχαν ξεπεράσει τις δυνατότητες των πλοίων. Τα ελληνικά πλοία ήταν τυφλά, πυροβολούσαν χωρίς υπολογιστικά μέσα, είχαν περιορισμένο οπλισμό, δεν είχαν την πρωτοβουλία και επιχειρούσαν υπό συνεχή απειλή. Αντίθετα, τα γερμανικά αεροσκάφη επέλεγαν τον χρόνο και τον τρόπο επίθεσης, επιτίθεντο μαζικά και συντονισμένα και εκμεταλλεύονταν κάθε αδυναμία.

Συμπέρασμα
Η απουσία καταρρίψεων δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας των πληρωμάτων ή αποτυχίας των πλοίων. Αποτελεί απόδειξη της μετάβασης σε μια νέα εποχή πολέμου, όπου η αεροπορική ισχύς κυριάρχησε επί της ναυτικής και έδωσε μια άλλη διάσταση στον σύγχρονο πόλεμο.