Μαζί με τον Βρετανό υπουργό Χάρολντ Μακμίλαν, ο Παπανδρέου και η ελληνική κυβέρνηση πάτησαν την ιερή γη της πατρίδας, ελεύθερη πλέον, την 11η Οκτωβρίου.

Ήταν η ημέρα αυτή η δεύτερη φορά που το βρετανικό ναυτικό απελευθέρωνε συμβολικά την Ελλάδα. Η πρώτη ήταν με τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου το 1827 και η δεύτερη εκείνη, υπό τον εμπειροπόλεμο ταξίαρχο (Major-General) Ρόναλντ Σκόμπι, που έφτασε στον Πειραιά αντί του ναυάρχου Κόρδικτον, επικεφαλής του αγγλογαλλορωσικού στόλου, ο οποίος καταβύθισε τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο στη Σφακτηρία το 1827 και άνοιξε τον δρόμο για την «Ενδοξότερη Ελληνική Επανάσταση της εθνικής Ανεξαρτησίας του 1821» (Αριστείδης Χατζής).

Η εντολή που είχε λάβει ο Σκόμπι από τον αρχιστράτηγο Μέσης Ανατολής Μαίτλαντ Γουίλσον ήταν «πρωτίστως η αποκατάσταση της τάξης και ασφάλειας στην περιοχή των Αθηνών και η εγκατάσταση αεροπορικής βάσης στο Χασάνι (νυν Ελληνικό), όπως και η λειτουργία της ελληνικής κυβέρνησης, διά την εξασφάλιση τροφίμων για τον πεινώντα πληθυσμό της Αθήνας» από τον βρετανικό στρατό. Επίσης, η συνεννόηση με τους Έλληνες αντάρτες του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, που είχαν κατέβει από τα βουνά στην πρωτεύουσα «κι ίσως να προκαλούσαν δυσκολίες» (*).

Οι ηγέτες, όμως, των ανταρτικών ομάδων, όπως ο Σαράφης και ο Ζέρβας, είχαν συμφωνήσει προηγουμένως, στην Καζέρτα της Ιταλίας, να τεθούν υπό τις διαταγές του Σκόμπι.

Εν τω μεταξύ, οι Γερμανοί, αποχωρώντας προς βορράν, ανατίναζαν γέφυρες, οδούς και λιμένες, εκτελούσαν ομήρους και άφηναν πίσω τους οπλισμό, για να χρησιμοποιηθεί κατά των Συμμάχων.

Ο Σκόμπι, τα Δεκεμβριανά, η Γερμανία και η αποκατάσταση της τάξης στην Ελλάδα

Το έργο του Σκόμπι, μετά την ανάληψη της στοιχειώδους τάξης στην πρωτεύουσα, έγινε ακόμη δυσκολότερο, όταν, την 3η Δεκεμβρίου 1944, ξέσπασε στην Αθήνα το κομμουνιστικό Κίνημα, που διήρκεσε έως τις 15 Ιανουαρίου 1945, με στόχο την κατάληψη της εξουσίας.

Ο Σκόμπι επέτυχε να καταστείλει την ανταρσία του ΚΚΕ στην Αθήνα και, βραδέως αλλά ασφαλώς, να συμβάλει στην αποκατάσταση της τάξης στη Θεσσαλονίκη και στις μεγάλες επαρχιακές πόλεις, με τη βοήθεια του Εθνικού Στρατού, τον οποίο εκπροσωπούσαν η Ορεινή Ταξιαρχία και ο Ιερός Λόχος, που είχαν έρθει από τη νίκη στο Ρίμινι εναντίον της γερμανικής «Βέρμαχτ».

Ήταν η δεύτερη φορά στο Ρίμινι που οι Γερμανοί παραδόθηκαν στα ελληνικά όπλα, μετά το οχυρό ΛΙΣΕ στο Κάτω Νευροκόπι, όταν εισέβαλαν, την 10η Απριλίου 1941, από τη Βουλγαρία, αλλά «σκάλωσαν» επί τετραήμερον στα οχυρά της «Γραμμής Μεταξά».

Αυτή είναι η σύντομη συνέχεια της Ιστορίας της Απελευθέρωσης των Αθηνών. Συνέβησαν, βεβαίως, κι άλλα πολλά, δυσάρεστα, που δεν λησμονούνται.

Αλήθεια ποια ακριβώς θα είναι η επίπτωση αυτών των ποσοτήτων ντίζελ στην αμερικάνικη και την παγκόσμια αγορά-οικονομία; ΟΙ ΗΠΑ καταναλώνουν 18,3 εκατ. τόνους ντίζελ μηνιαίως (με επίσημα στοιχεία του US Energy Information Administration). Δηλαδή, η ποσότητα των 300.000 τόνων που ο Τραμπ εξασφάλισε σύμφωνα με την προσωπική δήλωσή του, αποτελεί το 1,64% των αναγκών της αμερικάνικης οικονομίας!

Η ΕΕ – μεγαλύτερος καταναλωτής σε ντίζελ απ’ ό,τι οι ΗΠΑ, όπου προτιμούν περισσότερο την βενζίνη ως καύσιμο – έχει συγκεντρωτική κατανάλωση 20,7 εκατ. τόνους ντίζελ (με στοιχεία της Eurostat). Δηλαδή, αν η ποσότητα αυτή, των 300.000 τόνων, κατευθύνονταν αποκλειστικά προς τις χώρες της ΕΕ, θα καλύπτoνταν το 1,45% των μηνιαίων αναγκών της!

Δεν χρειάζεται, νομίζω, να μιλήσουμε για την παγκόσμια οικονομία! Αν διαβάσει όμως κανείς την ανακοίνωση του προέδρου Τραμπ στο σύνολό της, θα δει παρακάτω καθαρά την αγωνία του – και το που στοχεύει. Τον ενδιαφέρουν όσοι έχουν μεγάλες αγροτικές ιδιοκτησίες (great farmers), οι ράντσερς (ranchers) και οι μεγάλες εταιρείες μεταφοράς (truckers). Αυτές οι ομάδες τον ενδιαφέρουν και τις αναφέρει εξάλλου.

Το ντίζελ, οι εκλογές και η Αλάσκα

Και τούτο γιατί, σε λιγότερο από ένα μήνα υπάρχουν στις ΗΠΑ οι ενδιάμεσες εκλογές. Αυτές οι κοινωνικές κατηγορίες αποτελούσαν κοινωνικές ομάδες στηρίγματα ισχυρά των Ρεπουμπλικάνων. Μαζί δε με τον ευρύ κύκλο επαγγελμάτων, επιχειρήσεων και εργαζομένων που επηρεάζουν – και οι οποίες έχουν σκληρά πιεστεί από την αύξηση των τιμών των καυσίμων και την συνεπαγόμενη αύξηση των τιμών όλων των αγαθών – μπορούν να επιφέρουν μεγάλο, καθοριστικό για την υπόλοιπη θητεία Τραμπ, εκλογικό πλήγμα.

Πέρα απ’ αυτά, σημαντικά – για την συνολικότερη εικόνα – είναι να τονισθούν, από τη μια τα αδιέξοδα στα Στενά και η συμφωνία της Αλάσκα. Το αδιέξοδο στα Στενά του Ορμούζ με την πάροδο του χρόνου περιπλέκεται περισσότερο, με την αυξανόμενη ένταση στην περιοχή από τους Χούθι, τις αδυναμίες της Σαουδικής Αραβίας και την αστάθμητη εμπλοκή νέων παικτών (Τουρκία, Πακιστάν), με την σταθερή ανταγωνιστική άνοδο της Κίνας, με τις επικείμενες εκλογές στο Ισραήλ και την πιθανή μετεκλογική αβεβαιότητα.

Από την άλλη είναι οι συμφωνίες στην Αλάσκα, όπως έχω ξαναγράψει, όπου ο πρόεδρος Τραμπ και ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν –
στην μόνη προσωπική τους συνάντηση – είχαν μια ευρύτερη συμφωνία, μη γνωστοποιημένη συνολικά και συγκεκριμένα. Διαβάζουμε αποσπασματικά κάποια τμήματά της πάντως. Αναφέρονται συμφωνίες για ενεργειακά ζητήματα και ορυκτές εκμεταλλεύσεις (όχι μόνον ενεργειακές) σε γεωγραφικές ζώνες και διάφορες οικονομικές συνεργασίες, με ανταλλάγματα στην Ουκρανία.

Η τωρινή κίνηση Τραμπ, μολονότι, δεν έχει πρακτικό και πραγματικό αποτέλεσμα για την οικονομία των ΗΠΑ, συνδέεται με κείνες τις συμφωνίες απ’ όπου προέρχεται και η τωρινή δημόσια δήλωση-υπενθύμιση Τραμπ περί αλλαγής του προέδρου της Ουκρανίας…

Στη συνέχεια, ο Τραμπ ανέλαβε τον ρόλο του αυστηρού λογιστή της ουκρανικής τραγωδίας: «Έχεις χάσει το 30% της χώρας σου», είπε, αναφερόμενος στις εδαφικές απώλειες, ενώ μίλησε για περισσότερους από ένα εκατομμύριο νεκρούς και συνολικά για απώλειες που, κατά τον ίδιο, ξεπερνούν τα δύο εκατομμύρια και στις δύο πλευρές. «Είναι ένας πόλεμος που δεν έπρεπε ποτέ να είχε ξεκινήσει», κατέληξε, πριν επαναλάβει την ετυμηγορία του για την ανάγκη αλλαγής προέδρου.

Πολιτική πυραμίδα και ντίζελ

Με δυο λόγια, ο Τραμπ δεν αρκείται πλέον να ζητά τον τερματισμό του πολέμου. Φαίνεται να θέλει να υποδείξει και ποιος θα πρέπει να βρίσκεται στην κορυφή της ουκρανικής πολιτικής πυραμίδας. Μια μικρή λεπτομέρεια, βέβαια παραμένει ότι, ο πρόεδρος της Ουκρανίας δεν εκλέγεται στις ΗΠΑ, ούτε η πολιτική νομιμοποίηση μιας χώρας αποτελεί παράρτημα της αμερικανικής προεδρίας.

Όμως αυτά είναι λεπτομέρειες που μάλλον δεν χαλούν τη διάθεση ενός ανθρώπου ο οποίος αντιμετωπίζει τη διεθνή πολιτική σαν διαπραγμάτευση ακινήτου πιέζοντας τον ιδιοκτήτη να ρίξει την τιμή, και ανακοινώνοντας ότι η συμφωνία ήταν εξαρχής δική σου ιδέα.

Κι ενώ ο Ζελένσκι καλείται περίπου να ετοιμάσει τις βαλίτσες του, ο Τραμπ ανοίγει ένα ακόμα μέτωπο. Η ανακοίνωση για συμφωνία προμήθειας ρωσικού ντίζελ, εφόσον επιβεβαιωθεί με τους συγκεκριμένους όρους που παρουσιάζεται, σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή μετατόπιση από τη γραμμή της ενεργειακής απομόνωσης της Ρωσίας.

Για χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους, επιδίωκαν να περιορίσουν τα ρωσικά έσοδα από την ενέργεια, ως απάντηση στην εισβολή στην Ουκρανία. Τώρα, η ανάγκη για φθηνότερα καύσιμα φαίνεται να ξαναβάζει την οικονομική σκοπιμότητα στο τραπέζι.

Η βενζίνη μυρίζει εκλογές

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό θέατρο. Ο Τραμπ έχει μπροστά του τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου και τις τιμές των καυσίμων, οι οποίες αποτελούν ευαίσθητο πολιτικό ζήτημα για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους. Για τον μέσο οδηγό, η γεωπολιτική μπορεί να είναι μια αφηρημένη έννοια. Η τιμή στην αντλία, όμως, είναι απολύτως συγκεκριμένη. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει κανείς τις λεπτομέρειες των κυρώσεων για να αντιληφθεί ότι το γέμισμα του ρεζερβουάρ κοστίζει ακριβά.

Έτσι, η ενεργειακή πολιτική αποκτά προεκλογικό άρωμα. Αν η Ρωσία μπορεί να προσφέρει καύσιμα σε συμφέρουσα τιμή, γιατί να μην κλειστεί συμφωνία; Το ερώτημα είναι τι απομένει από τη στρατηγική πίεσης προς τη Μόσχα, όταν ο ίδιος ο βασικός αντίπαλος της ρωσικής ενεργειακής επιρροής εμφανίζεται πρόθυμος να ξανανοίξει την πόρτα της συνεργασίας.

Η πολιτική τέχνη του détournement

Εδώ ακριβώς εμφανίζεται η πολιτική μέθοδος του détournement, της μεταστροφής, ή της ανατροπής της καθιερωμένης κατεύθυνσης. Ο Τραμπ δεν ακολουθεί απλώς μια διαφορετική πολιτική από εκείνη των προκατόχων του, αλλά αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού, μετακινεί τις κόκκινες γραμμές και αναγκάζει τους συμμάχους και τους αντιπάλους του να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους.

Πρόκειται για μια τακτική που προκαλεί αμηχανία στους συμπαίκτες, εκνευρισμό στους αντιπάλους και πονοκέφαλο στους αναλυτές. Όταν όλοι έχουν συνηθίσει να παίζουν σκάκι και ξαφνικά κάποιος αποφασίζει ότι παίζεται πόκερ, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποιος έχει καλύτερα χαρτιά αλλά ότι κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα ποιο παιχνίδι βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ο Τραμπ επενδύει ακριβώς σε αυτή την αβεβαιότητα. Μπορεί να πιέζει τον Ζελένσκι για συμβιβασμό, να αφήνει περιθώρια συνεννόησης με τη Μόσχα και ταυτόχρονα να παρουσιάζει τις κινήσεις του ως προσπάθεια να σταματήσει ένας καταστροφικός πόλεμος. Το αν αυτή η μέθοδος θα οδηγήσει σε βιώσιμη ειρήνη ή απλώς σε μια συμφωνία με βαρύ τίμημα για την Ουκρανία, είναι διαφορετικό ζήτημα. Για την ώρα, πάντως, ο Αμερικανός πρόεδρος καταφέρνει να επιβάλει τη δική του ατζέντα. Και ποιος πληρώνει τον λογαριασμό; Μα φυσικά η Ευρώπη!

Ο μεγάλος χαμένος της υπόθεσης

Στην όλη ιστορία, ο μεγάλος χαμένος κινδυνεύει να είναι η Ευρώπη. Επειδή για ακόμη μία φορά βρίσκονται μπροστά σε μια αμερικανική στροφή την οποία δεν ελέγχουν. Και φυσικά επειδή ζουν το μεγάλο ρέκβιεμ της μικρόνοιάς τους. Η Ευρώπη έχει επενδύσει πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά στην υποστήριξη της Ουκρανίας και στην αποδυνάμωση της Ρωσίας. Αν η Ουάσινγκτον αρχίσει να αναζητά συμβιβασμούς με τη Μόσχα, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα ακολουθήσουν, αν θα διαφοροποιηθούν ή αν θα επιχειρήσουν να διαμορφώσουν μια αυτόνομη στρατηγική.

Βέβαια όλα αυτά χωρίς την πολυτέλεια να γνωρίζουν ποια θα είναι η επόμενη στροφή του Τραμπ. Το ειρωνικό είναι ότι η Ευρώπη συχνά διακηρύσσει την ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας, αλλά κάθε φορά που η αμερικανική πολιτική αλλάζει πορεία, ανακαλύπτει ότι εξακολουθεί να βρίσκεται δεμένη στο αμερικανικό άρμα.

Ο Τραμπ, λοιπόν, δεν ζητά απλώς έναν νέο πρόεδρο για την Ουκρανία, αλλά θέτει υπό αμφισβήτηση ολόκληρη την αρχιτεκτονική της δυτικής πολιτικής των τελευταίων ετών. Και οι Ευρωπαίοι; Συνεχίζουν να ακροβατούν στο τεντωμένο σχοινί, προσπαθώντας να διατηρήσουν την ισορροπία, ενώ ο άνθρωπος που κρατά το ένα άκρο του σχοινιού αλλάζει διαρκώς κατεύθυνση.

Στην πολιτική του Τραμπ, άλλωστε, υπάρχει ένας σταθερός κανόνας: η μόνη σταθερά είναι η ανατροπή. Και όποιος δεν προλαβαίνει να προσαρμοστεί, κινδυνεύει να ανακαλύψει ότι το παιχνίδι τελείωσε χωρίς να έχει καταλάβει πότε άλλαξαν οι κανόνες.

Η γενναιοψυχία των νικητριών χωρών κατά τη συνομολόγηση της Συμφωνίας του Λονδίνου το 1953 για τη ρύθμιση των γερμανικών χρεών, εξασφάλισε στη νεαρή τότε Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας τη δυνατότητα μιας ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης που απέβη κατά πολύ υψηλότερη, από αυτήν των πρώην εμπολέμων της, περιλαμβανομένης της Ελλάδας. Προϋπόθεση για αυτήν την ευνοϊκή ρύθμιση των γερμανικών χρεών, ήταν ότι η Γερμανία θα αναλάβει τις ευθύνες της, ευθύς ως ξεπεραστούν οι συνέπειες του πολέμου.

Ως εκ τούτου, έως το 1989 επικρατούσε το γερμανικό επιχείρημα “τώρα είναι πολύ νωρίς”, μετά το 1990 ωστόσο, το επιχείρημα αντεστράφη σε “τώρα είναι πολύ αργά”. Από το 1946, η ελληνική πλευρά επανειλημμένα, ήγειρε τις σχετικές αξιώσεις της. Από αυτές, λιγότερο από ποσοστό 1%, έχει ικανοποιηθεί.

Στις 4 Ιουνίου (2019), επέδωσα, σε συνέχεια ομόφωνης απόφασης της Βουλής των Ελλήνων, ρηματική διακοίνωση στο γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, με την οποία η ελληνική πλευρά καλούσε εκ νέου, τη γερμανική κυβέρνηση σε συνομιλίες για το ζήτημα των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα. Το γεγονός ότι ο ελληνικός λαός δεν τρέφει αισθήματα μνησικακίας απέναντι στους απογόνους των δραστών, δεν συνεπάγεται ότι οι φρικαλεότητες που διέπραξαν οι τελευταίοι έχουν λησμονηθεί ή συγχωρηθεί. Άλλωστε, «τα εγκλήματα πολέμου δεν παραγράφονται ποτέ».

Αυτό ήταν το περιεχόμενο ενός άρθρου μου που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο 2019, κατόπιν αιτήματος του εκδότη, σε ένα γερμανικό έντυπο, εκθέτοντας συνοπτικά στους Γερμανούς αναγνώστες, το ιστορικό πλαίσιο των ελληνικών διεκδικήσεων. Σε συμπλήρωση των ως άνω αναφορών, θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι, πράγματι, οι διαδικασίες της Γερμανικής Ένωσης το 1990 μεθοδεύθηκαν επιμελώς από γερμανικής πλευράς, ομολογημένα, με την προσδοκία και κατά τρόπο που να αποδυναμώνουν κατά το δυνατόν, νομικά την προοπτική καταβολής γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων.

Οι Γερμανοί άρπαξαν μέχρι και «κορδόνια παπουτσιών»!

Επιπροσθέτως, θα είχα να επισημάνω ότι η συνεχιζόμενη έρευνα για τα γερμανικά εγκλήματα την περίοδο της Κατοχής αποκαλύπτει διαρκώς νέα στοιχεία: Οι Αρχές Κατοχής δεν καθήμαξαν απλώς την ελληνική οικονομία, αλλά έφθασαν σε σημείο να υφαρπάξουν με τη μεθοδική σύμπραξη Γερμανών επιστημόνων, ακόμη και φυτογενετικούς σπόρους, με ιδιαίτερη έμφαση επίσης στους μεταξοσκώληκες, οι οποίοι κρίθηκαν απαραίτητοι για την κατασκευή αλεξίπτωτων για στρατιωτικές ανάγκες, όπως αποκαλύπτει πρόσφατη ειδική έρευνα του διαπρεπούς γεωπόνου ερευνητή Ροίκου Θανόπουλου.

Η λεηλασία πολιτιστικών θησαυρών δεν περιορίσθηκε απλώς σε αρχαιολογικούς θησαυρούς και βυζαντινά κειμήλια κάθε λογής, αλλά επεκτάθηκε ακόμη και σε “ταπεινά” όργανα λαϊκής μουσικής. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου στο Βερολίνο, βρέθηκα μάρτυς περιστατικών παράδοσης στην ελληνική Πρεσβεία, αγγείων ή θραυσμάτων αγγείων, από Γερμανούς πολίτες που ανακάλυπταν τα ευρήματα αυτά στο κελάρι του σπιτιού τους, αποθηκευμένα και λησμονημένα από προγόνους τους που είχαν υπηρετήσει στην Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής. Ορθώς, άλλωστε, μάς θυμίζει τακτικά ο Σταύρος Λυγερός, τη ρήση του Μουσολίνι «ο Χίτλερ πήρε από τους Έλληνες ακόμη και τα κορδόνια των παπουτσιών τους».

Η οικεία βιβλιογραφία στην Ελλάδα είναι αρκούντως μεγάλη, ξεχωριστής σημασίας είναι το βιβλίο του Άρη Ραδιόπουλου “Γερμανικές αποζημιώσεις” (εκδόσεις “Νεφέλη”, 2019), βασισμένο σε εξονυχιστική έρευνα των αρχείων των εμπλεκομένων ελληνικών Υπηρεσιών. Μεταξύ άλλων, σε αυτήν τη μελέτη, η οποία με τη στήριξη του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, μεταφράσθηκε και εκδόθηκε στη Γερμανία, καταδεικνύεται με ενάργεια η διαχρονική συμβολή υπηρεσιακών παραγόντων (κυρίως του Υπουργείου Εξωτερικών και του Υπουργείου Οικονομικών) στην ανάδειξη και προώθηση του ζητήματος, συχνά αυτενεργώντας και ενίοτε επέκεινα των προδιαθέσεων των εκάστοτε πολιτικών ηγεσιών.

Σκανδαλώδης η στάση της Γερμανίας

Είναι ιστορικά βεβαιωμένο ότι οι επιπτώσεις της γερμανικής Κατοχής διαμόρφωσαν σε καθοριστικό βαθμό την οικονομική και κοινωνική πορεία της Ελλάδας κατά τη μεταπολεμική περίοδο και εντεύθεν. Την επαύριο της γερμανικής οικονομικής καταλήστευσης, οι ελληνικές κυβερνήσεις εκλήθησαν να αναλάβουν την ανόρθωση της χώρας εκ του μηδενός, από καταστροφές που δεν προκάλεσαν οι ίδιες.

Ασφαλώς μπορεί κανείς να ασκήσει κριτική σε κυβερνητικούς χειρισμούς ή παραλείψεις στο ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων, είναι πάντως, απολύτως σαφές ότι καμία ελληνική κυβέρνηση δεν παραιτήθηκε ποτέ των σχετικών αξιώσεων. Τούτο επιβεβαιώνεται και από πρόσφατες δηλώσεις της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας.

Η στάση της γερμανικής πλευράς υπήρξε ανέκαθεν σκανδαλωδώς στρεψόδικη και σταθερά απορριπτική. Διαθέτει τεράστια εμπειρία στο θέμα και γνωρίζει πολύ καλά τι θέλει να αποφύγει, επιστρατεύοντας πλειάδα πολιτικών και νομικών παραγόντων στην απορριπτική της στάση. Έχει αποδειχθεί ωστόσο ότι δεν είναι αδιάφορη σε πολιτικές πιέσεις.

Ενδεικτικό είναι ότι, όταν την περίοδο 2010-13, είχε ωριμάσει η σχετική συζήτηση στον τόπο μας, θέσπισε το 2014 το λεγόμενο «Γερμανο-ελληνικό Ταμείο του Μέλλοντος» (μια παρόμοια εισήγηση μερίδας Γερμανών πολιτικών το 2000, είχε απορριφθεί κατηγορηματικά από την τότε γερμανική κυβέρνηση). Επισήμως, η γερμανική πλευρά, διακηρύσσει ότι το εν λόγω «Ταμείο» (ο τίτλος είναι ψευδεπίγραφος και αυθαίρετος, καθώς υπαινίσσεται ελληνική σύμπραξη, ενώ πρόκειται για μονομερή γερμανική πρωτοβουλία) δεν αποτελεί υποκατάστατο των αποζημιώσεων, ζήτημα το οποίο κατ’ αυτήν, έχει επιλυθεί οριστικά και τελεσίδικα.

Πολύ συχνή είναι ωστόσο η επωδός των Γερμανών ιθυνόντων σε συμπλήρωση της απορριπτικής τοποθέτησής τους στο ζήτημα των αποζημιώσεων, «ότι, αντ’ αυτού, οι δυο πλευρές οφείλουν να προσανατολίζονται συνεργατικά προς το μέλλον, κάνοντας χρήση οικείων θεσμών, όπως, λ.χ, του Ταμείου του Μέλλοντος». Πρόσφατα, οι πόροι του Ταμείου τείνουν να μειώνονται δραστικά και εν πάση περιπτώσει, οι δράσεις του συνιστούν ελεημοσύνες προς πρώην θύματα και νυν αναξιοπαθούντες, αποδεικνύεται δε ένα χρήσιμο εργαλείο για την εξαγορά συνειδήσεων.

Σε ό,τι αφορά χρηματοδοτήσεις προγραμμάτων του Ταμείου στη Γερμανία, αυτές μπορεί να θεωρηθεί ότι εντάσσονται στη γενικότερη πολιτική καλλιέργειας της ιστορικής μνήμης, για την οποία τις τελευταίες δεκαετίες έχει δεσμευθεί η γερμανική πολιτική τάξη (αγνοώ πάντως κατά πόσον τα πεπραγμένα της γερμανικής Κατοχής έχουν εισαχθεί στη σχολική ύλη της γερμανικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπως έχει ζητήσει η ελληνική πλευρά).

Γερμανικές αποζημιώσεις: Τα χρόνια των Μνημονίων 

Κατά τις συνομιλίες της Καγκελαρίου Merkel στην Αθήνα, στις 10 Ιανουαρίου 2019, ο τότε Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας αποσαφήνισε κατηγορηματικά στη Γερμανίδα Καγκελάριο ότι η ελληνική πλευρά δεν αποδέχεται το «Γερμανο-ελληνικό Ταμείο του Μέλλοντος», εγείροντας, «αντ’ αυτού», το ζήτημα της εκκρεμότητας των γερμανικών αποζημιώσεων. Η τοποθέτησή του (διορθωτική προηγούμενης που χαρακτήριζε το θέμα ως «κατά βάση, ηθικής τάξεως») είναι δεσμευτική για κάθε μελλοντική ελληνική κυβέρνηση, προφανώς και για τον ίδιο, εάν κάποτε επανεκλεγεί Πρωθυπουργός.

Σε διάστημα οκτώ δεκαετιών (1940-2020), ο γερμανικός παράγων υπήρξε δυο φορές πρόξενος (εν πολλοίς, ανεπούλωτων) δεινών στη χώρα μας. Επιτέλους, μια έγκαιρη εξόφληση των γερμανικών οφειλών, θα μπορούσε να είχε απαλλάξει τη χώρα μας από τα δεσμά της μνημονιακής περιόδου (το εκτιμώμενο συνολικό ποσόν των 270-332 δισ. ευρώ, δεν απέχει σημαντικά από το ποσόν των 340 δις ευρώ του ελληνικού δημόσιου χρέους το 2010).

Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να επαναλάβω για πολλοστή φορά την εισήγησή μου, να μην παραγραφεί από τη θεσμική μας μνήμη, η μεθοδική, πολιτικά υποκινούμενη, με εμφανή τα στοιχεία του πολιτισμικού ρατσισμού, συστηματική, συκοφαντική εκστρατεία της πλειονότητας των γερμανικών ΜΜΕ εναντίον της Ελλάδας (2010-2016). Εν πάση περιπτώσει, κατά την τρέχουσα συγκυρία, η γερμανική διπλωματία δεν φαίνεται να εντάσσει την προώθηση των σχέσεων με την Ελλάδα στις προτεραιότητές της.

Τούτο δεν σημαίνει ότι η ελληνική πλευρά δεν θα πρέπει να συνεχίζει σε όλους τους τόνους, σε όλα τα επίπεδα και σε κάθε ευκαιρία, να εγείρει το ζήτημα των αποζημιώσεων, τονίζοντας στους συνομιλητές της (Γερμανούς και μη) ότι οι ελληνο-γερμανικές σχέσεις δεν πρόκειται ποτέ να γνωρίσουν την πλήρη αποκατάστασή τους, ενόσω εκκρεμεί η ρύθμιση του ζητήματος.

Εξυπακούεται ότι η τελική ρύθμιση δεν μπορεί να περιστέλλεται αποκλειστικά στην αποπληρωμή του καταναγκαστικού δανείου. Μόνον μια ικανοποιητική ρύθμιση των ελληνικών αξιώσεων θα κατοχυρώσει μεταξύ των δυο χωρών αμετάκλητα και σε στέρεες βάσεις μια έντιμη διμερή φιλική σχέση για το μέλλον, αντάξια του κοινού ευρωπαϊκού τους πεπρωμένου. Κατά την προσέγγιση του ζητήματος, η ελληνική πλευρά δεν έχει κανένα λόγο να αντιμετωπίζει με δέος τη Γερμανία, η οποία έχει αρκετές αδυναμίες και ανεπάρκειες. Δέος οφείλει να αισθάνεται μόνον απέναντι στην ιστορία και στη δικαιοσύνη, αλλά και ευρύτερα στη διεθνή κοινότητα.

Οι γερμανικές αποζημιώσεις στην σημερινή συγκυρία

Το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων επαυξάνει τη σημασία του, κατ’ εξοχήν στη σημερινή συγκυρία που πλεονάζουν ανησυχητικά τα φαινόμενα κλονισμού των αρχών και του συστήματος της διεθνούς δικαιοσύνης, απίσχνασης κάθε λογοδοσίας και κατίσχυσης της παραβατικότητας, της αυθαιρεσίας και του αυταρχισμού, καθώς η ελληνική πλευρά καλείται να υπενθυμίσει ότι τα εγκλήματα πολέμου δεν επιτρέπεται επ’ ουδενί να παραμένουν ατιμώρητα και δεν παραγράφονται. Στην προσπάθεια αποκατάστασης του κύρους των αξιών της διεθνούς δικαιοσύνης, πιθανόν να βρει και αξιόλογους πολύτιμους Γερμανούς υποστηρικτές (τα σχετικά ποσοστά παραμένουν ακόμη, μειοψηφικά).

Στον ενδεχόμενο προβληματισμό, κατά πόσον θα ήταν συνετό η ελληνική πλευρά να επανέρχεται στο ζήτημα κατά τη σημερινή συγκυρία επέλασης της γερμανικής Ακροδεξιάς, η οποία, αν μη τι άλλο, αντιμάχεται ρητά την όποια καλλιέργεια της ιστορικής μνήμης (η απήχηση της οποίας, κατά τη γνώμη ορισμένων Γερμανών συνομιλητών μου έχει, κατά βάση περιορισθεί στο επίπεδο των λεγόμενων ελίτ και ουδείς γνωρίζει το τι γίνεται στο βαθύτερο γερμανικό κοινωνικό υπόβαθρο), δεν έχει κανείς παρά να υπερθεματίσει υπέρ της συνέχισης έγερσης του ζητήματος.

Η άνοδος του AfD επιβεβαιώνει το γνωστό ρητό του Ουίλιαμ Φώκνερ ότι «το παρελθόν δεν είναι νεκρό, στην πραγματικότητα δεν έχει παρέλθει καν». Ας μη λησμονείται ότι το 1945 η Γερμανία απελευθερώθηκε από τον ναζισμό χάρη στις νίκες των αντιπάλων της, περιλαμβανομένης της Ελλάδας, της πρώτης χώρας που πρόβαλε παλλαϊκή αντίσταση στην εθνικοσοσιαλιστική λαίλαπα, ενώ το κατέβασμα της σβάστικα από την Ακρόπολη χαιρετίσθηκε τότε από τον ελεύθερο κόσμο ως η πρώτη πράξη αντίστασης στην κατεχόμενη Ευρώπη.

Μόνη της δεν μπόρεσε να απελευθερωθεί. Στους πρώην εμπολέμους της – όπως, μεταξύ άλλων, έχει παραδεχθεί δημοσία ο πρώην ηγέτης του SPD, Sigmar Gabriel – οφείλει η Γερμανία τη σημερινή δημοκρατική υπόσταση και ευημερία της. Στην υπόμνηση αυτής της ιστορικής παραδοχής οφείλει να συμβάλει με αυτοπεποίθηση η ελληνική πλευρά, εξηγώντας στους συνομιλητές της ότι η ικανοποίηση των δίκαιων αιτημάτων της καταδεικνύει στους Γερμανούς πολίτες ότι η επιλογή του ναζισμού και των λογής παραλλαγών του, δεν είναι χωρίς τίμημα (έστω εξοφλημένο μετά παρέλευση πολλών δεκαετιών), εφ’ όσον η χώρα τους δεν επιθυμεί να διολισθήσει εκ νέου στον μηδενισμό και στον όλεθρο.

Ο Θοδωρής Δασκαρόλης είναι πρέσβης επί τιμή. Έχει διατελέσει πρέσβης της Ελλάδας στο Βερολίνο.

Τώρα, όμως, καθώς η ανακοίνωση της ίδρυσης του νέου πολιτικού φορέα αναμένεται σύντομα, το πραγματικό ερώτημα αλλάζει. Δεν είναι πλέον εάν ο Σαμαράς θα προχωρήσει, αλλά ποιες πολιτικές συνέπειες θα έχει η απόφασή του για την κυβερνητική πλειοψηφία, την ταυτότητα της Νέας Δημοκρατίας και συνολικά το ελληνικό πολιτικό σύστημα.

Η επικοινωνιακή διαχείριση της υπόθεσης ακολούθησε μια αξιοπρόσεκτη διαδρομή. Αρχικά έλεγαν ότι ο Αντώνης Σαμαράς δεν πρόκειται να προκαλέσει ουσιαστική ζημιά στην παράταξη. Μόνο που γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: Ποια παράταξη; Εκείνη που οικοδομήθηκε πάνω σε συγκεκριμένες ιδεολογικές αρχές, ή το σημερινό πολιτικό μόρφωμα που διαμορφώθηκε γύρω από την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη;

Ακολούθησε η φήμη ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν θα τολμούσε να προχωρήσει, επειδή δεν θα εξασφάλιζε ούτε το 3%, με αποτέλεσμα να υποστεί πολιτικό διασυρμό. Και τώρα, καθώς η αναγγελία ίδρυσης νέου φορέα επίκειται, εμφανίζονται δύο καινούργια ευτελή σενάρια! Ο Σαμαράς θα καταλήξει τελικά σε κάποια συμφωνία με τον Μητσοτάκη και θα εγκαταλείψει το εγχείρημα, ή ότι όταν τον αποκαθηλώσει θα αποχωρήσει.

Αρχικά η πρωτοβουλία Σαμαρά παρουσιαζόταν ως καταδικασμένη. Όταν, όμως, η υλοποίησή της πλησιάζει, αναζητούνται εναλλακτικά σενάρια για να μειώσουν την πολιτική της σημασία. Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν διαμορφώνεται με ευσεβείς πόθους, ούτε οι πολιτικές εξελίξεις ακυρώνονται με επικοινωνιακούς εξυπνακισμούς και… ψιθύρους!

Τι ανησυχεί το Μαξίμου

Από την στιγμή που αυτός ο πολιτικός φορέας αποκτήσει σαφή ιδεολογική ταυτότητα, οργανωτική συγκρότηση και διακριτό πολιτικό πρόγραμμα, είναι βέβαιο ότι θα αμφισβητήσει την αντίληψη ότι η σημερινή ηγεσία της ΝΔ αποτελεί τον αυτονόητο και αποκλειστικό εκφραστή της Κεντροδεξιάς, όπως διατείνεται ο Μητσοτάκης.

Ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι ένας… άγνωστος! Έχει διατελέσει πρωθυπουργός και πρόεδρος της ΝΔ. Διαθέτει πολιτική ιστορία, προσωπικές αναφορές και συγκεκριμένες θέσεις σε ζητήματα εθνικής στρατηγικής, εξωτερικής πολιτικής και ιδεολογικής φυσιογνωμίας της παράταξης. Ο πατριωτισμός του δεν αμφισβητείται.

Όταν οι δημοσκοπήσεις θα καταγράφουν υποχώρηση της κυβερνητικής επιρροής και σημαντικές μετακινήσεις ψηφοφόρων προς την νέα πολιτική έκφραση, το πρόβλημα του Μαξίμου θα είναι πρωτίστως πολιτικό. Η συζήτηση για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην πρωτιά ενός κόμματος. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης και η πολιτική νομιμοποίηση που θα προκύψει από την κάλπη. Και ο Σαμαράς απέναντι στο μητσοτακικό “Μητσοτάκης η χάος” έχει δηλώσει ότι θα παράξει κυβερνήσιμο σχήμα.

Μία αξιοσημείωτη εκλογική υποχώρηση του κυβερνώντος κόμματος θα παράγει αμφισβήτηση της στρατηγικής του Μητσοτάκη και την ικανότητα της σημερινής ηγεσίας να διατηρήσει τη συνοχή του πολιτικού της χώρου. Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η δημόσια συζήτηση για το ενδεχόμενο να τεθεί ζήτημα ηγεσίας σε περίπτωση εκλογικής αποτυχίας, όπως ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε σε πρόσφατη ραδιοφωνική του συνέντευξη. Η ηγεσία συνδέεται με την πολιτική εμπιστοσύνη, την εκλογική αποδοχή και την ικανότητα να εκφράζει ένα ευρύτερο συλλογικό σχέδιο.

ΝΔ ή μητσοτακικό σύστημα εξουσίας;

Εδώ βρίσκεται η βαθύτερη ιδεολογική διάσταση. Η Νέα Δημοκρατία ιδρύθηκε ως μια ευρεία κεντροδεξιά παράταξη, με αναφορές στον κοινοβουλευτισμό, στον πατριωτισμό, στην κοινωνική συνοχή, στην οικονομική ελευθερία και στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Η ιστορική της φυσιογνωμία δεν εξαντλείται σε ένα πρόσωπο, όσο ισχυρό και αν είναι αυτό.

Η πολιτική ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει δώσει στη ΝΔ συγκεκριμένο προσανατολισμό. Το ερώτημα, όμως, είναι εάν αυτός ο προσανατολισμός εξακολουθεί να εκφράζει ολόκληρο το εύρος της παραδοσιακής της βάσης. Οι διαφωνίες γύρω από την εξωτερική πολιτική, τα εθνικά ζητήματα, τη λειτουργία των θεσμών, την κοινωνική πολιτική και την ιδεολογική ταυτότητα, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται απλώς ως προσωπικές αντιπαραθέσεις ή ως ενοχλητικές διαφοροποιήσεις.

Η καθεστωτική αντίληψη της εξουσίας από τον Μητσοτάκη και την ομάδα του, κάθε πολιτική αμφισβήτηση εκλαμβάνεται ως απειλή που πρέπει να εξουδετερωθεί, ενώ αυτή είναι φυσιολογικό στοιχείο της δημοκρατίας. Η εξουσία δεν ταυτίζεται με την παράταξη. Και η παράταξη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ιδιοκτησία κανενός.

Επικοινωνία και Πολιτική

Τα βιντεοσκοπημένα μηνύματα, οι δημόσιες παρεμβάσεις και οι προσεκτικά σχεδιασμένες εμφανίσεις του πρωθυπουργού σε φιλικά ΜΜΕ, αποτελούν μέρος της σύγχρονης πολιτικής επικοινωνίας. Όμως η επικοινωνιακή διαχείριση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πολιτική ουσία.

Μια καλοστημένη εικόνα δεν απαντά από μόνη της στα ερωτήματα της κοινωνίας. Ένα βίντεο δεν συνιστά στρατηγική. Μια ομιλία δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει όραμα εάν οι διακηρύξεις δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένες επιλογές και αποτελέσματα. Η πολιτική επικοινωνία χάνει την αξιοπιστία της όταν χρησιμοποιείται για να διαμορφώνει προκαταβολικά την εικόνα ενός αντιπάλου, αντί να αντιπαρατίθεται με τις θέσεις του.

Η δημόσια παρουσία του Αντώνη Σαμαρά και οι παρεμβάσεις του σε ζητήματα πολιτικής και ιδεολογίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μέσα σε αυτό το περιβάλλον. Η ομιλία του στο συνέδριο του “Βήματος” στην Ακαδημία Αθηνών, όπως και άλλες δημόσιες τοποθετήσεις του, μπορούν να αξιολογηθούν όχι μόνο ως παρεμβάσεις ενός πρώην πρωθυπουργού, αλλά και ως ενδείξεις του πολιτικού προβληματισμού που επιδιώκει να αναπτύξει.

Η Ελλάδα χρειάζεται στρατηγική σκέψη, σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό και πολιτική που να αντιμετωπίζει τις μεγάλες προκλήσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Χρειάζεται ουσιαστική συζήτηση για την εθνική ασφάλεια, τη θέση της χώρας στο διεθνές σύστημα, την οικονομική της ανθεκτικότητα, τη δημογραφική κατάρρευση και την κοινωνική συνοχή. Να τονίσουμε ότι η ιδεολογία δεν είναι σύνθημα. Είναι η πυξίδα που καθορίζει τις πολιτικές αποφάσεις.

Με την επικείμενη ανακοίνωση της ίδρυσης του νέου πολιτικού φορέα, η συζήτηση περνά πλέον από το επίπεδο των σεναρίων σε εκείνο της πολιτικής αξιολόγησης. Το πρώτο ζητούμενο θα είναι η σαφής διατύπωση της ιδεολογικής του ταυτότητας. Το δεύτερο, η παρουσίαση ενός συνεκτικού προγράμματος. Το τρίτο, η συγκρότηση μιας αξιόπιστης ομάδας στελεχών που θα μπορεί να υποστηρίξει στην πράξη τις διακηρύξεις του. Θα πρόκειται για μία πολιτική πρωτοβουλία με ευρύτερες φιλοδοξίες πολιτικής παρέμβασης και θεσμικής ευθύνης!

Ο Αντώνης Σαμαράς θα κληθεί να αποδείξει ότι αυτό το σημαντικό πολιτικό βήμα δεν περιορίζεται στην αμφισβήτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά επιδιώκει να προσφέρει μια διαφορετική απάντηση στα προβλήματα της χώρας. Και η ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας θα κληθεί να αντιμετωπίσει την εξέλιξη αυτή με πολιτικά επιχειρήματα και όχι με επικοινωνιακά ευφυολογήματα και γκεμπελικού ύφους ψιθύρους.

Η επικείμενη ίδρυση του νέου πολιτικού φορέα από τον Σαμαρά ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην πολιτική ζωή της χώρας. Ο βαθμός επίδρασής του θα φανεί στην πράξη με την ανάδειξη ανάγκης να επανέλθει η πολιτική ουσία στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Έχουμε ανάγκη από πολιτικές προτάσεις και όχι από ευτελείς ατάκες, από ιδεολογική σαφήνεια, θεσμική λογοδοσία και ένα όραμα που να υπερβαίνει τον ορίζοντα της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Μητσοτάκη δεν είναι ότι ένας πρώην πρωθυπουργός αποφασίζει να δημιουργήσει νέα πολιτική κίνηση. Είναι ότι η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει το ερώτημα εάν ο ίδιος και η ηγετική του ομάδα εξακολουθούν να εκφράζουν το σύνολο των πολιτικών και ιδεολογικών αναφορών της παράταξης από την οποία προήλθε.

Και η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Σαμαρά είναι να μετατρέψει την αμφισβήτηση σε μια σοβαρή, συνεκτική και εφαρμόσιμη πολιτική πρόταση κάτι στο οποίο ευελπιστούμε. Η ανάγκη πολιτικής ανασύνθεσης είναι ένα πραγματικό ζήτημα για το μέλλον της δημοκρατίας και της χώρας. Και η πολιτική ανασύνθεση αρχίζει όταν τελειώνουν τα επικοινωνιακά άλλοθι. Όταν οι πολίτες ζητούν ουσία και όχι σκηνοθετημένες εντυπώσεις. Όταν η ιδεολογία επανέρχεται στο προσκήνιο και η εξουσία παύει να θεωρείται αυτοσκοπός…

Στο μεταξύ, ο υπουργός Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας προειδοποίησε σήμερα ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί πως έχει επιτευχθεί ενεργειακή ασφάλεια στο πλαίσιο του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς ο πόλεμος αυτός θέτει σε δοκιμασία τις υποδομές και προηγούμενες αποφάσεις του βασιλείου, που τις τελευταίες ημέρες δέχεται πυρά από τους Χούθι. «Δεν μπορεί να θεωρηθεί πως έχει επιτευχθεί ενεργειακή ασφάλεια», δήλωσε ο υπουργός στη διάρκεια διάσκεψης για την ενέργεια στο Ριάντ.

«Για τη Σαουδική Αραβία, οι συνθήκες αυτές έθεσαν σε δοκιμασία τις υποδομές μας, τους θεσμούς μας, τις ομάδες μας και την ανθεκτικότητά μας. Έθεσαν επίσης σε δοκιμασία αποφάσεις που είχαν ληφθεί πολύ πριν από τις σημερινές κρίσεις, επειδή η ανθεκτικότητα οικοδομείται πριν συμβούν οι κρίσεις», δήλωσε ο υπουργός Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν. Ο υπουργός δήλωσε επίσης ότι τα πρόσφατα «γεγονότα» απαιτούν μια σθεναρή απάντηση. «Τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων είναι σοβαρά, η απάντησή μας πρέπει να είναι εξίσου», τόνισε.

Επικοινωνία με Τεχεράνη

Το Ιράν κάλεσε την αντίπαλό του Σαουδική Αραβία να επιδιώξει διπλωματική λύση στην κλιμακούμενη σύγκρουσή της με την πολιτοφυλακή των Χούθι στην Υεμένη, προειδοποιώντας ότι η συνέχιση της στρατιωτικής δράσης το μόνο που θα επιτύχει είναι να επιδεινώσει την κατάσταση.

«Η επιμονή σε μια στρατιωτική προσέγγιση και η απόρριψη μιας πολιτικής λύσης απλώς θα περιπλέξει περαιτέρω την κατάσταση», δήλωσε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί στον Σαουδάραβα ομόλογό του Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν στη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας τους, σύμφωνα με ανακοίνωση από την Τεχεράνη. Το Ιράν είναι έτοιμο «να παράσχει οποιαδήποτε μορφή υποστήριξης» για να βοηθήσει στην έναρξη συνομιλιών, πρόσθεσε το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών.

Καταδίκη από την “ομάδα R4”

Η ομάδα των περιφερειακών δυνάμεων (αποκαλείται η R4, είναι η “τριανδρία της Μέκκας” μαζί με την Αίγυπτο) επανέλαβε την αλληλεγγύη της και την υποστήριξη της προς τη Σαουδική Αραβία, περιλαμβανομένης της πλήρους υποστήριξής της σε κάθε «θεμιτό μέτρο και βήμα» που θα μπορούσε να αναλάβει για να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις, να αποτρέψει τις απειλές και να εμποδίσει να συμβούν ξανά.

Η Τουρκία, το Πακιστάν, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία καταδίκασαν τις επιθέσεις των υποστηριζόμενων από το Ιράν μαχητών Χούθι της Υεμένης εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου του Ριάντ λέγοντας ότι αποτελούν «επικίνδυνη κλιμάκωση που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ούτε να γίνει αποδεκτή με οποιοδήποτε πρόσχημα».

Ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και 11 τραυματίσθηκαν σε μια νέα επίθεση χθες, Κυριακή, στο διεθνές αεροδρόμιο του Ριάντ, ανακοίνωσαν οι σαουδαραβικές αρχές, μία ημέρα αφότου ένα πλήγμα, την ευθύνη για το οποίο ανέλαβαν οι Χούθι, σκότωσε 13 ανθρώπους και τραυμάτισε περισσότερους από 300.

Η ομάδα των περιφερειακών δυνάμεων επανέλαβε την αλληλεγγύη της και την υποστήριξη της προς τη Σαουδική Αραβία, περιλαμβανομένης της πλήρους υποστήριξής της σε κάθε «θεμιτό μέτρο και βήμα» που θα μπορούσε να αναλάβει για να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις, να αποτρέψει τις απειλές και να εμποδίσει να συμβούν ξανά.

«Η Ομάδα θεωρεί την πολιτοφυλακή Χούθι πλήρως υπεύθυνη για τα αποτελέσματα αυτών των επιθέσεων και για οποιονδήποτε αντίκτυπο που θα δημιουργήσουν και θα απειλήσει την περιφερειακή και διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και ζητούν τον άμεσο και άνευ όρων τερματισμό αυτών των επιθέσεων», αναφέρουν σε κοινή δήλωση που εξέδωσαν χθες, Κυριακή.

Η τουρκική υποστήριξη στην Σαουδική Αραβία

Η Τουρκία, χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, και το Πακιστάν, χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα, υπέγραψαν τον Αύγουστο με τη Σαουδική Αραβία σύμφωνο κοινής άμυνας, βάσει του οποίου μια επίθεση σε ένα μέλος αποτελεί επίθεση εναντίον όλων. Την περασμένη εβδομάδα οι χώρες ανακοίνωσαν ότι συμφώνησαν να θέσουν σε εφαρμογή τις δεσμεύσεις τους για συλλογική άμυνα και να εξασφαλίσουν την «ταχεία ανάπτυξη» δυνάμεων και δυνατοτήτων στη Σαουδική Αραβία εν μέσω των επιθέσεων των Χούθι.

Την Πέμπτη, ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε πως η Τουρκία εξετάζει το πώς μπορεί να βοηθήσει τη Σαουδική Αραβία, όμως απέκλεισε ενδεχόμενη ανάπτυξη στρατευμάτων και συμμετοχή της Τουρκίας σε επιθετικές επιχειρήσεις. Μία ημέρα νωρίτερα, αξιωματούχοι είχαν πει στο Ρόιτερς ότι η Άγκυρα στέλνει στο Ριάντ κυρίως αμυντική και τεχνική υποστήριξη.

Η τουρκική υποστήριξη προς τη Σαουδική Αραβία γίνεται σε μεγάλο βαθμό μέχρι στιγμής διμερώς, καθώς το κοινοβούλιο της Τουρκίας δεν έχει ακόμα επικυρώσει επισήμως το σύμφωνο κοινής άμυνας. Η συμφωνία αναμένεται να υποβληθεί στο κοινοβούλιο μέσα στις ερχόμενες ημέρες. Η Τουρκία έχει παράσχει στη Σαουδική Αραβία αμυντικό εξοπλισμό και έχει συμφωνήσει να συμμετάσχει σε έναν συνασπισμό υπό το Ριάντ για τη διασφάλιση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Στα πλαίσια του “Συμφώνου της Μέκκας”, φέρεται να έχουν αναπτυχθεί στην Σαουδική Αραβία και πακιστανικά στρατεύματα.

Μπαράζ επιθέσεων στην Σαουδική Αραβία

Οι Χούθι ανέλαβαν την ευθύνη και προειδοποίησαν πως τα αεροδρόμια και ο εναέριος χώρος της Σαουδικής Αραβίας είναι «θεμιτοί στόχοι». Η πολιτοφυλακή ανακοίνωσε επίσης πως εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους κρουζ και drones εναντίον αεροδρομίων και ενεργειακών εγκαταστάσεων, περιλαμβανομένων εγκαταστάσεων της γιγάντιας κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Aramco. Οι Χούθι κατηγόρησαν επίσης τη Σαουδική Αραβία ότι μέσα σε 24 ώρες πραγματοποίησε περισσότερες από 120 αεροπορικές επιδρομές στη Σαναά, την πρωτεύουσα της Υεμένης, και σε επαρχίες της.

Περίπου το 60% των προγραμματισμένων πτήσεων στο αεροδρόμιο του Ριάντ στη Σαουδική Αραβία αναμένεται σήμερα να ακυρωθούν, σύμφωνα με στοιχεία από την εταιρία αναλύσεων δεδομένων για τον τομέα της αεροπορίας Cirium, μετά τις αιματηρές επιθέσεις από τους φιλοϊρανούς Χούθι το σαββατοκύριακο. Το διεθνές αεροδρόμιο του Ριάντ «Βασιλιάς Χαλίντ» ακύρωσε χθες το 99,7% όλων των προγραμματισμένων πτήσεων, σύμφωνα με τη Cirium.

Όπως είναι γνωστό, η Κυπριακή Δημοκρατία εδώ και χρόνια είχε αποφασίσει την αναβάθμιση της Βάσης για τις ανάγκες της Εθνικής Φρουράς, αλλά και για να προσφέρει τη δυνατότητα αξιοποίησής της και από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι για τη βάση υπήρξε στο παρελθόν έντονο ενδιαφέρον από τη Γαλλία, που είχε δηλώσει πως θα ήθελε να υπάρξει συμφωνία για αξιοποίηση της από το γαλλικό πολεμικό ναυτικό. Η Γαλλία είναι από τις χώρες που θα χρησιμοποιεί, ως στρατηγικός εταίρος, τη Βάση. Το έργο υπολογίζεται ότι θα στοιχήσει 205 εκατομμύρια ευρώ.

Στη Βάση θα ελλιμενίζονται πολεμικά πλοία τρίτων χωρών, όπως ασφαλώς και ελληνικά. Θα ελλιμενίζονται, επίσης και πλοία, που θα μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια. Αυτή τη στιγμή οι δυνατότητες είναι περιορισμένες καθώς δεν μπορούν να προσεγγίσουν μεγάλα πλοία. Αναφορικά με την αεροπορική Βάση “Ανδρέας Παπανδρέου” στην Πάφο, την μελέτη ανέλαβαν να κάνουν οι Αμερικανοί, οι οποίοι θα συνδράμουν τεχνικά και οικονομικά για την αναβάθμισή της.

Με βάση τους σχεδιασμούς, θα επεκταθεί ο δίαυλος του αεροδρομίου, με στόχο να μπορεί να χρησιμοποιείται από περισσότερα στρατιωτικά αεροσκάφη. Σημειώνεται ότι η χρήση της Βάσης συνδέεται με ανθρωπιστικές αποστολές, μεταφορά αμάχων, καθιστώντας την και ως διαμετακομιστικό σταθμό. Περαιτέρω, η αναβάθμιση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατασκευή μεγάλου υπόστεγου και δημιουργία σύγχρονου κέντρου επικοινωνίας.

Έχει καταστεί ξεκάθαρο ότι αμφότερες οι βάσεις δεν αλλάζουν καθεστώς. Ήταν και θα είναι κυπριακής ιδιοκτησίας. Οι τρίτοι θα συμβάλουν σε τεχνογνωσία και οικονομικά.

Και στα κατεχόμενα

Στην αντίπερα όχθη, η κατοχική πλευρά ενισχύουν τις στρατιωτικές υποδομές και αναβαθμίζουν την επιχειρηματική τους ικανότητα. Σημειώνεται ότι η ναυτική βάση στα κατεχόμενα ξεκίνησε να συζητείται από τον Αύγουστο του 2018, όταν το Πολεμικό Ναυτικό της Τουρκίας εισηγήθηκε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών την κατασκευή «επειγόντως ναυτικής βάσης» στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου.

Η πρόθεση αυτή επιβεβαιώθηκε επίσημα τον Νοέμβριο του 2023 από τον Αρχηγό του Πολεμικού Ναυτικού της Τουρκίας, ναύαρχο Ερτζουμέντ Τατλίογλου. Όπως είναι γνωστό, η βάση σχεδιάζεται και κατασκευάζεται στο κατεχόμενο Μπογάζι. Η κατασκευή φαίνεται να καθυστερεί, κυρίως για οικονομικούς λόγους. Μέχρι στιγμής έγιναν βυθομετρήσεις.

Την ίδια ώρα στο παράνομο αεροδρόμιο Λευκονοίκου, από το 2019, κυρίως από το 2021, η Τουρκία ανέπτυξε στρατιωτικά drones τύπου Bayraktar και άλλα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Περαιτέρω, σημειώνεται και το Σύστημα Ηλεκτρονικού Πολέμου “VURAL”, που έχει εγκατασταθεί από τις κατοχικές δυνάμεις στον Πενταδάκτυλο. Σύστημα που έχει δυνατότητες, μεταξύ άλλων, να “τυφλώνει” συστήματα αντιπάλων.

Υπό κράτηση τίθεται επίσης και μία κατηγορούμενη, με καταγωγή από τη Ρουμανία, καθώς εκκρεμούσε σε βάρος της ευρωπαϊκό ένταλμα που αφορά άλλη υπόθεση. Οι υπόλοιποι πέντε κατηγορούμενοι στην υπόθεση τους αφέθηκαν ελεύθεροι μετά τις απολογίες τους, με – κατά περίπτωση – επιβολή περιοριστικών όρων, που αφορούν απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, υποχρεωτική εμφάνιση σε Αστυνομικό Τμήμα και εγγυοδοσία μεταξύ 4.000 και 8.000 ευρώ.

Οι κατηγορούμενοι οδηγήθηκαν στα δικαστήρια χθες Κυριακή το πρωί, με την διαδικασία να ολοκληρώνεται σχεδόν 17 ώρες μετά. Με την ανακοίνωση της απόφασης προσωρινής κράτησης, ο 59χρονος που κατά την δικογραφία είχε ρόλο “εικονικού υπεύθυνου” αντέδρασε με κλάματα και φωνές.

Η υπόθεση αποκαλύφθηκε έπειτα από πολύμηνη έρευνα των διωκτικών αρχών για καταγγελόμενη πολυετή δράση δομημένου μηχανισμού που εξαπατούσε φορείς του Δημοσίου μέσω του αποκαλούμενου ως “φαινόμενο του Φοίνικα”. Στην δικογραφία περιγράφονται περισσότερες από 29 εταιρείες, μεταξύ των οποίων, νυχτερινά κέντρα, διαφημιστικές επιχειρήσεις και καταστήματα εστίασης, που έκλειναν με χρέη έως 80 χιλιάδες ευρώ η κάθε μία και στην θέση τους εμφανίζονταν άλλες με νέα στοιχεία και εκπροσώπους. Η ζημιά που εκτιμάται ότι προκλήθηκε αφορά ποσό 1,5 εκατομμύριο ευρώ απευθείας στον ΕΦΚΑ, ενώ συνολικά το Δημόσιο φαίνεται να ζημιώθηκε με ποσό που υπολογίζεται στα 5 εκατομμύρια ευρώ.

Ο “αχυράνθρωπος”

Ο 59χρονος «Μίστερ Κωλοτούμπας», γνωστή καλτ φιγούρα στις trash εκπομπές του Καμπούρη, στο άκουσμα της προφυλάκισης του, σύμφωνα με πληροφορίες, ξέσπασε σε κλάματα και κατέρρευσε. Φέρεται να είναι ο «αχυράνθρωπος» πίσω από τις εταιρείες του Καμπούρη με τις οποίες εξαπατούσε ΕΦΚΑ και Εφορία. Σύμφωνα με την έρευνα της Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων, ο «Μίστερ Κωλοτούμπας» εμφανίζεται ως διαχειριστής σε 13 από τις συνολικά 29 εικονικές εταιρείες που φέρεται να είχε στήσει ο Φίλιππος Καμπούρης.

Το 2010 βγήκε στην τηλεόραση ζητώντας βοήθεια για ένα χρέος 1.800 ευρώ στην Εφορία. Το 2017 εργάζεται, όπως ο ίδιος είχε δηλώσει, ως ντελιβεράς σε πιτσαρία. Σύμφωνα με το πολυσέλιδο διαβιβαστικό της Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων, η εικόνα αλλάζει ριζικά από το 2013 και μετά. Από στοιχεία του ΓΕΜΗ που περιλαμβάνονται στη δικογραφία, ο 59χρονος φέρεται να καταβάλει κεφάλαιο έναρξης σε 13 μονοπρόσωπες εταιρείες.

Το συνολικό κεφάλαιο για τις 13 αυτές εταιρείες φέρεται να ανέρχεται στις 175.500 ευρώ. Μόνο για τις 13, φέρεται να κατέβαλε 100.000 ευρώ ως αρχικό κεφάλαιο. Από το 2021 και μετά στους λογαριασμούς του πιστώθηκαν μόλις 5.638,20 ευρώ. Η πρώτη εταιρεία στο όνομά του συστήνεται στις 13 Δεκεμβρίου 2013 και είναι διαφημιστική, ενώ θα ακολουθήσουν άλλες πέντε διαφημιστικές και μία εταιρεία διαχείρισης νυχτερινών κέντρων. Την 1η Δεκεμβρίου 2025 συστήνεται ψητοπωλείο στην Καλλιθέα, όπου πάλι ήταν ιδιοκτήτης.

Στην απολογία του φέρεται να ισχυρίστηκε ότι ήταν άστεγος και πως τον εκμεταλλεύτηκαν οικονομικά, ωστόσο αυτό δεν στάθηκε αρκετό για να αποφύγει την προσωρινή κράτηση. Να σημειωθεί πως στις trash εκπομπές του Καμπούρη που είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, ο κατηγορούμενος ανέφερε συχνά για τα οικονομικά του προβλήματα.

Το ΛΑΟΣ

Μετά τις εκλογές του 2023, όταν ο δημοσιογράφος και πρώην υποψήφιος της Ελληνικής Λύσης Φίλιππος Καμπούρης ανέλαβε πρωτοβουλία για την επανενεργοποίηση του ΛΑΟΣ. Το κόμμα ήταν ουσιαστικά αδρανές μετά την αποχώρηση του Καρατζαφέρη από την ηγεσία, το 2019 έπειτα από το 1,23% των ευρωεκλογών. Ο Καμπούρης είχε κατέβει στις εκλογές του Μαΐου 2023 στον Βόρειο Τομέα Αθηνών με την Ελληνική Λύση, χωρίς να εκλεγεί. Στις 17 Δεκεμβρίου 2023 πραγματοποιήθηκε συνέδριο στο ξενοδοχείο Amalia Athens, όπου εξελέγη νέος πρόεδρος ο Φίλιππος Καμπούρης, μαζί με νέα Κεντρική Επιτροπή και νέο καταστατικό.

Το ΛΑΟΣ υπό τον Καμπούρη μετείχε στις ευρωεκλογές του 2024. Ο ίδιος έκανε συγκεντρώσεις κατά του γάμου των ομόφυλων, μαζεύοντας υπογραφές. Ωστόσο απέσπασε μόλις το 0,25% των ψήφων. Τον Μάρτιο του 2025 διέγραψε τον ιδρυτή του κόμματος, Γιώργο Καρατζαφέρη, λόγω των δημόσιων δηλώσεων του για την τραγωδία των Τεμπών, που ήταν άκρως υποστηρικτές για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η αλλαγή ηγεσίας πήρε οριστικό και συμβολικό χαρακτήρα τον Μάρτιο του 2025. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο του ΛΑΟΣ αποφάσισε ομόφωνα την οριστική και αμετάκλητη διαγραφή του Γιώργου Καρατζαφέρη από τα μητρώα του κόμματος. Ως αιτία αναφέρθηκαν οι δημόσιες δηλώσεις και η στάση του σχετικά με την υπόθεση των Τεμπών. Ο Φίλιππος Καμπούρης υποστήριξε ότι οι δηλώσεις του ιδρυτή του κόμματος ήταν αντίθετες με τη γραμμή του ΛΑΟΣ και ανακοίνωσε τη διαγραφή του. Σχολιάζοντας τις εξελίξεις, ο Γιώργος Καρατζαφέρης δήλωσε πως θα αναλάβει πρωτοβουλίες για να βγάλει το κόμμα «από τα λύματα».

Ποιος είναι ο Φ. Καμπούρης

Ο Φίλιππος Καμπούρης γεννήθηκε στον Πειραιά στις 26 Ιουνίου 1981 και δραστηριοποιήθηκε από νεαρή ηλικία στη δημοσιογραφία και στα Μέσα Ενημέρωσης. Συγκεκριμένα, το 2005 βρέθηκε στο ALTER, συμμετέχοντας στην παρουσίαση του «TV Hello» μαζί με τη Στέλλα Καπεζάνου, την Τάνια Ιακωβίδου και τη Βάσια Λόη. Επρόκειτο για καθημερινό μεσημεριανό μαγκαζίνο με ειδήσεις από την κοσμική Αθήνα, αρκετά πιο κοντά στην τυπική lifestyle τηλεόραση της εποχής.

Η τηλεοπτική ταυτότητα με την οποία τελικά συνδέθηκε το όνομά του, διαμορφώθηκε κυρίως στο EXTRA 3. Εκεί παρουσίασε trash εκπομπές όπως το «Made in Greece» και το «Δεν ήξερες, δεν ρώταγες», με ένα μείγμα lifestyle θεμάτων, καταγγελιών, εκκεντρικών καλεσμένων, τηλεφωνικών παρεμβάσεων και καβγάδων που μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να εκτροχιάσουν το πρόγραμμα, με τις εκπομπές του παρουσιαστή να έχουν δεχτεί πολλάκις πρόστιμα από το ΕΣΡ.

Ο Ανδρουλάκης πάλι με το που εμφανίστηκε στο πολιτικό τοπίο η ΕΛΑΣ και τον εκτόπισε στην τρίτη θέση, μετά τον πρώτο αιφνιδιασμό, ξεκίνησε διμέτωπο που σταδιακά εξελίχθηκε σε μονομέτωπο κατά το Τσίπρα.  Αν και η εικόνα δεν άλλαξε ριζικά, εντούτοις οι δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι με την τακτική των επιθέσεων ο Ανδρουλάκης “τσιμπάει” ποσοστά και μειώνει την απόσταση από την ΕΛΑΣ. Όπερ η τακτική κρίθηκε επιτυχής. 

Υπαρξιακή απειλή για τον Ανδρουλάκη 

Τόσο ο ίδιος όσο και τα στελέχη του δεν χάνουν ευκαιρία να επιτίθενται στον Τσίπρα για το “ΙΧ κόμμα του”, εμφανίζοντάς τον σαν την άλλη όψη του Μητσοτάκη και ανασύροντας αιτιάσεις του πάλαι ποτέ αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου. Ο Τσίπρας, μιλώντας πρόσφατα σε δημοσιογράφους, εμφανίστηκε ωσάν να μην ανησυχεί από μία σημαντική άνοδο του ΠΑΣΟΚ. Η εκτίμηση του συμπίπτει με τους περισσότερους δημοσκόπους που επίσης θεωρούν ότι δεν απειλείται στην δεύτερη θέση, αλλά από την άλλη δεν αναπτύσσει και δυναμική για πρωτιά στις εκλογές. 

Για την ηγεσία της Χαριλάου Τρικούπη όμως η κατάκτηση της δεύτερης θέσης είναι υπαρξιακό ζήτημα. Τον στόχο της πρώτης θέσης με μία ψήφο, ακόμη και στο εσωτερικό του κόμματος την αντιμετωπίζουν σαν ανέκδοτο. Ωστόσο εάν χάσει και την δεύτερη θέση τότε ο  Ανδρουλάκης δεν μπορεί να παραμείνει στην ηγεσία του κόμματος. 

Ενδεικτική των σχέσεων μεταξύ των δύο κομμάτων είναι η ανοίκεια επίθεση του Δημήτρη Κωνσταντόπουλου στην αναπληρώτρια εκπρόσωπο της ΕΛΑΣ Άννα Παπαδοπούλου που εκ των υστέρων είχε την ανοχή εάν όχι την κάλυψη του Ανδρουλάκη. Το επιχείρημα του Κωνσταντόπουλου εναντίον της Παπδοπούλου ήταν ότι δεν μιλά με πρόσωπα που αποχώρησαν από το ΠΑΣΟΚ για να πάνε στην ΕΛΑΣ.

Βέβαια ο Κωνσταντόπουλος δεν έχει κανένα πρόβλημα να συνυπάρχει με σειρά βουλευτών, και όχι απλών στελεχών, που πήραν την έδρα από τον ΣΥΡΙΖΑ και έκαναν αξιωματική αντιπολίτευση το ΠΑΣΟΚ. Ράνια Θρασκιά, Πέτρος Παππάς, Λευτέρης Αβραμάκης, Αλέξανδρος Αυλωνίτης, Νικόλας Φαραντούρης, Ευάγγελος Αποστολάκης, έφυγαν από τον ΣΥΡΙΖΑ και τώρα είναι σύντροφοί του. Και κάποιοι ακόμη ετοιμάζονται.

Παρεμπιπτόντως ο ΣΥΡΙΖΑ αποφεύγει αντιπαράθεση με το ΠΑΣΟΚ, καθώς θεωρεί βασική απειλή την ΕΛΑΣ. Από την στιγμή όμως που ζητά οι αποχωρήσαντες βουλευτές του να επιστρέψουν στο κόμμα, ή να παραδώσουν την έδρα, έχει προειδοποιήσει ότι στο εξής θα στραφεί και κατά των “κλεπταποδόχων” που θα τους δεχθούν. Δηλαδή κατά του ΠΑΣΟΚ.  

Διχασμός στην Κεντροαριστερά 

Ο Ανδρουλάκης, ο οποίος έγινε αξιωματική αντιπολίτευση χάρη στην ανήθικη συμπεριφορά των πρώην βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, θέλει να κόψει διαρροές στελεχών κυρίως και φυσικά ψηφοφόρων του προς την ΕΛΑΣ. Με τις επιθέσεις όμως στον Τσίπρα διχάζει συνολικά την προοδευτική παράταξη, με διπλό αποτέλεσμα: Αφενός ευνοεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος ειρωνικά λέει ότι εκείνος είναι πρώτος και οι άλλοι πολεμούν μεταξύ τους για την δεύτερη θέση.

Αφετέρου δυσκολεύει ενδεχόμενη προσέγγιση των δύο κόμματων μετά τις εκλογές. Ωστόσο ένα ευρύ κοινό της Κεντροαριστεράς έχει κουραστεί από τις αντιπαραθέσεις και επιθυμεί προσέγγιση για να τελειώνει η διακυβέρνηση Μητσοτάκη. Φυσικά το ΠΑΣΟΚ θα διχαστεί και ενδεχομένως διασπαστεί μετά τις εκλογές εάν δεν πετύχει τον στόχο του, αφού ακόμη είναι υπαρκτή η πτέρυγα που προκρίνει την συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων. 

Στο άλλο στρατόπεδο τώρα, υπήρξαν αρκετοί τόσο στο περιβάλλον της Αμαλίας όσο και ευρύτερα, υποστηρικτές του Τσίπρα, που του επισήμαναν ότι η αταραξία του βουδιστή μοναχού είναι καλή για να σώσει την ψυχή του, αλλά όχι για να κάνει πολιτικό αγώνα και μάλιστα με στόχο την εξουσία. Κάπως έτσι ελήφθη η απόφαση, ώστε οι επιθέσεις του ΠΑΣΟΚ να μην μένουν στο εξής αναπάντητες. 

Θανάσης Καρτερός κατά Ανδρουλάκη 

Η άμεση απάντηση μετά το επεισόδιο του Κωνσταντόπουλου με την Παπαδοπούλου, που θεωρήθηκε ότι εκφράζει την γραμμή Ανδρουλάκη, ήλθε από τον Θανάση Καρτερό. Σε άρθρο του υπό τον τίτλο “Τι συμβαίνει τελικά με τον Νίκο Ανδρουλάκη” ο στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα αναφέρει: «Το ερώτημα απασχολεί πλατείες και καφετέριες: Τελικά ο Ανδρουλάκης είναι βλάκας;».

Ακολούθως επιχειρηματολογεί: «Πιστεύει, δηλαδή, ότι θα κερδίσει τη ΝΔ, έστω και με μια ψήφο; Πιστεύει επίσης ότι ο αρχηγός της ΕΛΑΣ “έχει στόχο να διαιρέσει τον δημοκρατικό και προοδευτικό κόσμο για να κρατήσει το σύστημα Μητσοτάκη και τη ΝΔ στην εξουσία”, όπως αναφέρει η ανακοίνωσή του για την τελευταία συνέντευξη Τσίπρα στα Παραπολιτικά; Και η γραμμή στα στελέχη του είναι να κακοποιούν φραστικά -και όχι μόνο- εκπροσώπους της ΕΛΑΣ σε τηλεοπτικές συζητήσεις, όπως έκανε ο ανεκδιήγητος Κωνσταντόπουλος, γραμματέας αυτο-οργάνωσης του κόμματος, με την Άννα Παπαδοπούλου; Για να απολαύσει σε συνέχεια την πλήρη κάλυψη του αρχηγού του;».

ΠΑΣΟΚ: ο Τσίπρας υπαγορεύει

Το Γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ απάντησε με ανακοίνωσή στην οποία υποστηρίζει ότι ο πρώην πρωθυπουργός καθοδηγεί τις επιθέσεις εναντίον του Ανδρουλάκη, αναφέροντας χαρακτηριστικά πως «ο κ. Τσίπρας υπαγορεύει και ο κ. Καρτερός, ο άλλοτε λογογράφος του, εκτελεί με τη γραφίδα του την προσωπική επίθεση στον Ανδρουλάκη με πρωτοφανείς και ανοίκειους χαρακτηρισμούς». Και μετά συνεχίζει με έναν λίβελο που επαναλαμβάνει τα επιχειρήματα κατά του Τσίπρα. 

Αναφέρει μεταξύ άλλων: «Μετά την αποτυχία των μεσσιανικών συνταγών, την απουσία εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και τα παιχνίδια του παρασκηνίου, το ΙΧ κόμμα του κ. Τσίπρα δείχνει ότι ξέμεινε από πολιτικά καύσιμα. Και καταφεύγει σε αυτό που ξέρουν καλύτερα: Την τοξικότητα και τον λίβελο».

Και μετά συνεχίζει με έναν δικό του λίβελο: «Όταν επιλέγεις συνειδητά να ταυτιστείς με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο ζήτημα της αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους, όταν συμφωνείς με τη Νέα Δημοκρατία ότι δεν πρέπει να επανέλθει ο 13ος μισθός και η 13η σύνταξη, δεν σου φταίει το ΠΑΣΟΚ. Όταν επιλέγεις τη λάσπη κατά του ΠΑΣΟΚ μέσω του πληρωμένου στρατού τρολ που έχεις και των ψηφιακών συμμοριών αλά “Ομάδα Αλήθειας”, μην περιμένεις να μην το καταλάβει ο δημοκρατικός κόσμος.

Κύριε Τσίπρα, είναι κρίμα να βάζετε ανθρώπους σας να παπαγαλίζουν κατά του Νίκου Ανδρουλάκη τα ίδια επιχειρήματα και την ίδια φρασεολογία που χρησιμοποιεί ο Άδωνις Γεωργιάδης. Τους εκθέτετε ανεπανόρθωτα.  Πάρτι στο Μαξίμου κάνουν απ’ όταν εμφανίστηκε το κόμμα του κ. Τσίπρα. Για αυτό και πανικόβλητοι προσπαθούν να τον κρατήσουν όρθιο τα ίδια συμφέροντα που στηρίζουν τον κ. Μητσοτάκη».