Για εκπομπές που δεν περιέχουν ακατάλληλο περιεχόμενο, δεν προκαλούν ψηφιακό εθισμό, ούτε ενέχει κινδύνους για την σωματική και ψυχική υγεία ανηλίκων. Απλά δίνει υλικό “τροφή” για σκέψη και διάλογο. Μάλλον προστασία ανηλίκων – ασφαλές διαδίκτυο – σημαίνει στη πράξη φίμωση κάθε ελεύθερης σε πρόσβαση εκπομπής που είναι “τροφή για σκέψη και διάλογο”.

“Για το καλό μας! Προσοχή στα παιδιά! Τι μηνύματα παίρνουν; Σε τι παιδιά θα αφήσουμε τον κόσμο; Προστατέψτε τα παιδιά από το ανεξέλεγκτο περιεχόμενο του διαδικτύου!”, κλπ. Πολλά άλλα τέτοια συγκινητικά και “φιλοπαιδικά” συναισθήματα διακρίνουν όπως φαίνεται τους απρόσωπους κηδεμονεύοντες αλγορίθμους του Καφκικού “συστήματος” που κρύβει βέβαια το αυταρχικό πρόσωπό του, έχει όμως επώνυμους διαχειριστές. 

Για τα μάτια του κόσμου αυτοί οι συγκεκριμένοι καλούνται πολιτικοί εκπρόσωποι, βουλευτές, υπουργοί, πρωθυπουργοί και οι συν αυτώ παρατρεχάμενοι υπάλληλοι που πάντα με κάποιο χρηματικό ή συμβολικό αζημίωτο, φροντίζουν να κάνουν τη βρώμικη δουλειά συντήρησης της εξουσίας του μαφιοποιημένου συστήματος, που καλείται (και εν μέρει είναι) “εκλεγμένη” κυβέρνηση. Κάθε καθεστώς έχει ανάγκη και τους ανάλογους υπηκόους. Κάθε αυταρχική εξουσία χρειάζεται το λαό της. Ή όπως έλεγε ο Μπρεχτ, αν ο λαός είναι δυσαρεστημένος ή αντιστέκεται στην εξουσία, δεν έχουμε παρά να αλλάξουμε λαό. Και αλλάζουμε! 

Πως η κοροϊδία γίνεται πολιτική τακτική

Μερικά δείγματα της αλλαγής νοοτροπιών, συνειδήσεων, τρόπων σκέψης επισυνάπτονται ως λινκ παρακάτω. Η γράφουσα προκαλεί τον αναγνώστη να τα ακούσει μετά προσοχής. Βεβαίως, δεν λένε όσα διαμείφθηκαν επί παραδείγματι στην τελευταία εκπομπή των “Αντιθέσεων” με καλεσμένο τον καθηγητή Γιώργο Κοντογιώργη, που κόπηκε από τον “αλγόριθμο” με ηλικιακούς περιορισμούς και θέλει ειδική διαδικασία για να την παρακολουθήσει κανείς.

Τα δείγματα που επισυνάπτει η γράφουσα εκπαιδεύουν την κοινωνία στις νέες χρηστοήθειες. Δεν κάνουν “επανάσταση των εννοιών”, δεν “αφυπνίζουν”…. Θοῦ, Κύριε, φυλακὴν τῷ στόµατί µου… Φοβάμαι να βάλω και αποσπάσματα της εκπομπής των “Αντιθέσεων”, γιατί η αφύπνιση “βλάπτει σοβαρά την υγεία του καθεστώτος” και δεν θέλω να πάρω τέτοιο κρίμα στο λαιμό μου…  Αντίθετα, τα βίντεο που επισυνάπτω, ως ελάχιστο δείγμα – και κυκλοφορούν ελεύθερα στο youtube – δεν τα κόβει ο ηλικιακός αλγόριθμος, ενώ απευθύνονται ειδικά σε νέους και παιδιά κάτω των 15 ετών:

• “Το πόσα πέοι (κρατάμε την ορθογραφία του τίτλου) έχει πιάσει η Νάσια” που είναι λογοπαίγνιο με το πόσα  “μόρια” έχει πιάσει (στις πανελλήνιες εννοούν;), και βγαίνουν περίπου 15.550…
• ή “Το γαμ..ι δυνατό ακούγεται σαν παλαμάκια”,
• ή “Ραπ με λάιτ στάζουν όλα τα μου…κια”,
• ή “Έχω γνωριμίες σχεδόν σε όλη την Europa, νταραβέρι ένα άσπρο τ’ άφησα στην γκαρνταρόμπα”,
• ή “Το σορτσάκι μέσα στον κ…λο κι η κοτσίδα από πάνω σαν τη Λάρα Κροφτ”,
• ή “Δεν πειράζει αν σου αρέσει το ξύλο στο σεξ”,
• ή “Πάω για ψώνια, λέω τίναξε την κάρτα, πάνω σου γυαλίζουν διαμάντια, είμαι εγκληματίας για τα φράγκα”.     

Νέος φασισμός

Τα ανωτέρω δεν διαφθείρουν, όπως φαίνεται…. Ειδικά μάλιστα όταν προφέρονται ή τραγουδιούνται με χαρακτηριστικό ένρινο, συρτό, αλήτικο τόνο, που έχει καμιά φορά περισσότερη επιρροή και από τα ίδια τα λόγια. Όπως έγραφε προφητικά ο Παζολίνι ήδη από το 1974 (“Ο φασισμός των αντιφασιστών”, εκδ. Επέκεινα, σ.σ. 74, 75, 80): «Ο πραγματικός φασισμός είναι εκείνος που οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν πολύ επιεικώς “η καταναλωτική κοινωνία”. Ο νέος φασισμός, αυτή η καταναλωτική κοινωνία, έχει μεταμορφώσει εκ βάθρων τους νέους, τους έχει αγγίξει στα ενδόμυχα, τους έχει δώσει άλλα συναισθήματα, άλλους τρόπους σκέψης, ζωής, άλλα πολιτισμικά πρότυπα.

Πρόκειται για μια πραγματική πειθάρχηση που έκλεψε και άλλαξε την ψυχή τους. Αν η λέξη φασισμός σημαίνει την αυθαιρεσία και τον φασισμό της εξουσίας, η καταναλωτική κοινωνία, έχει υλοποιήσει πλήρως τον φασισμό.[..] Πρόκειται για την καλλιέργεια της χειρότερης, της πιο ύπουλης, της πιο ψυχρής και αδίστακτης μορφής μισαλλοδοξίας.

Γιατί είναι μισαλλοδοξία μεταμφιεσμένη σε ανεκτικότητα. Δεν είναι αληθινή. Μπορεί να ανακληθεί κάθε φορά που η εξουσία το θεωρεί απαραίτητο. Γιατί είναι ο αληθινός φασισμός, από τον οποίο αναδύεται κατόπιν ο συμβατικός, τυπικός και δήθεν αντιφασισμός: άχρηστος, υποκριτικός και ουσιαστικά αρεστός στο καθεστώς».  

Διότι τέτοιου τύπου πρακτικές σαν αυτές που είδαμε να λαμβάνουν χώρα στις τελευταίες εκπομπές των “Αντιθέσεων”, δεν είναι απλά μια “από τα πάνω” αυταρχική πρακτική απαγόρευσης και λογοκρισίας της ελευθερίας του λόγου. Είναι έμπρακτη εκπαίδευση στη νέα μορφή φασισμού. Πρόπλασμα ενός νέου είδους λαού.

Κοίτα ποιοί τιμωρούνται

Από την πλευρά του ο κ. Κοντογιώργης, επισημαίνει στο δικό του προφίλ στο GB, πάνω στο ζήτημα του φασισμού: «O φασισμός είναι τρόπος που διακινούν οι αρουραίοι των υπονόμων της εξουσίας. Κάποιο ευφάνταστο φασισταριό αποφάσισε να την κατατάξει στην κατηγορία των ταινιών με σκληρό πορνό και, επομένως, ως απαγορευμένη για παιδιά κάτω των 15 ετών.

Έτσι, για να την παρακολουθήσει κανείς τη συνέντευξη καλείται να δηλώσει ότι είναι άνω των 15 ετών, δηλαδή χειράφετος, ώστε να μην διαφθαρούν τα χρηστά του ήθη από τα λεγόμενά μου. Όπως επανειλημμένα έχω πει, ο φασισμός είναι τρόπος πριν γίνει καθεστώς, και έχοντας επίγνωση ότι στη χώρα που ζούμε τίποτε δεν γίνεται εάν δεν το επιτρέπει ή, διαφορετικά, εάν δεν το υποθάλπει η πολιτική εξουσία». 

Αυτή η πολιτική εξουσία θα προσθέταμε χρησιμοποιεί το φύλο συκής της ασφάλειας και της πρόληψης. Το έχουμε δει πολλές φορές αυτό το έργο και μάλιστα συχνά με συνέπειες ολέθριες. Χρειάζεται να απαριθμήσουμε τα γεγονότα της πρόσφατης ιστορίας;  Βεβαίως, από το μόνο από το οποίο δεν θέλει να προστατέψει η μαφία της εξουσίας είναι από την συμμοριοποίηση και την λουμπενοποίηση της νεολαίας, από την ηδονιστική αρχή, δηλαδή την επιθυμία να ικανοποιούνται όλες οι επιθυμίες με άμεσο τρόπο, από μια αντίληψη για τη ζωή με διαρκείς ψευτοεντάσεις που διαρκώς οφείλουν να “ξεπερνούν τα όρια”.

Οτιδήποτε δηλαδή υποκαθιστά τις αξίες της αυτοσυγκράτησης, της λιτότητας και της σωφροσύνης. Θέλει δηλαδή να μας κάνει σαν τα μούτρα της. Και κάποιοι επιχειρούν να της χαλάσουν τα σχέδια… Οφείλουν να τιμωρηθούν γι’ αυτό! Έχει δίκιο το καθεστώς! Προασπίζεται τα συμφέροντα του! Διακρίνεται από αυτοσυντήρηση!  Η ελληνική κοινωνία προασπίζεται τα συμφέροντά της; Διακρίνεται άραγε από συλλογική αυτοσυντήρηση; Ερωτήματα που η μεν γράφουσα εδώ και χρόνια θέτει κατ’ επανάληψη, η δε σιωπηλή απάντηση σε αυτά, διαρκώς χειροτερεύει. 

Και χειροτερεύει ακριβώς επειδή το λαιφ στάιλ του “μαφιόζου” για όλους τους νεοέλληνες που αφήσανε τα brokola και γίνανε “Bro”, έχει ήδη σε μεγάλο βαθμό συντελεστεί.  Η αλλαγή νοοτροπιών ενδεικτικά γίνεται έκδηλη σε κάθε τι που μέχρι πρότινος θεωρείτο “νορμάλ” και έχει σήμερα μετατραπεί σε “μπανάλ”. Η λουμπενοποίηση ηλεκτρίζει και “βάζει στην πρίζα” τα άτομα σε μια μόνιμη εντατικοποίηση της καθημερινής ζωής που μοιάζει με πλειοδοσία.

Κανένα όριο 

«Πρόκειται για μια ένταση παρουσίας που μέσα της το περιεχόμενο υστερεί και που ακόμη και όταν υπάρχει χάνεται στην θορυβώδη καθημερινότητα, όπου η επικαιρότητα επιβάλλεται και το ουσιαστικό, ως απαιτητικό έχει υποχωρήσει μπροστά στις ανάγκες της εικόνας και του θεάματος», γράφει ο Λευτέρης Κουσούλης σε άρθρο του στην εφημερίδα “Πένα”, με τίτλο: “Ο κορεσμός φοράει τα καλά του”.

Και τι εννοούμε με αυτό; Ο “μπλαζέ τύπος” χρειάζεται συνέχεια παραπάνω, το παίζει “ακόρεστος”, χρειάζεται λιγότερα όρια. Φαίνεται όχι μόνο στη βία στο σινεμά, αλλά στην πορνογραφία και στην τραπ μουσική. Το μόνο που δεν χρειάζεται ο παραπάνω τύπος είναι διαφώτιση, αφύπνιση, περισσότερη δημοκρατία, “επανάσταση των εννοιών”, επανάσταση γενικώς. Στην καλύτερη, να μείνουμε στις εξεγέρσεις….

Μαζί με λίγο πλιάτσικο και ετερόκλητες λαϊκές μάζες χωρίς πολιτικά προτάγματα και συλλογικές διεκδικήσεις (αλλά ας μην ανοίξουμε το θέμα των διαδηλώσεων στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για τις οποίες ακούγονται το τελευταίο διάστημα από διάφορους “αναλυτές”, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων μισές αλήθειες, ενσωματωμένες στην πιο απίστευτη μπουρδολογία…).

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας, ο Ερντογάν υπογράμμισε ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει να εργάζεται για την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων με την Ουάσιγκτον και την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας σε όλους τους τομείς, ενόψει της συμπλήρωσης, το επόμενο έτος, 100 χρόνων από την εγκαθίδρυση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και στην Υεμένη, σημειώνοντας ότι, στο πλαίσιο της «Κοινής Αμυντικής Συμμαχίας της Μέκκας», η Τουρκία παρακολουθεί στενά την κατάσταση και καταβάλλει προσπάθειες για την επίλυση των προβλημάτων μέσω της διπλωματικής οδού.

Παράλληλα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να στηρίξει τις προσπάθειες για την αναζωογόνηση της διπλωματικής διαδικασίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου μέσω διαπραγματεύσεων. Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ευχήθηκε στον Ερντογάν και στον τουρκικό λαό για την Ημέρα της Δημοκρατίας της Τουρκίας (αυριανή Επέτειος) ενώ εξέφρασε την ευχή του για την επιτυχή διεξαγωγή της Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών.

Το Κάιρο δεν κλείνει την πόρτα στην Άγκυρα 

Η Αίγυπτος δεν απορρίπτει την προοπτική οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Τουρκία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διαβουλεύσεων με την Άγκυρα. Ο εκπρόσωπος του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών χαρακτήρισε το ζήτημα «θέμα που απαιτεί διαβουλεύσεις», σε μια δήλωση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Τουρκία προωθεί πρόταση συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι το Κάιρο θα μπορούσε να εξασφαλίσει περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας έκτασης σε σχέση με μια αντίστοιχη συμφωνία με την Ελλάδα.

Η Άγκυρα επιδιώκει να αναδείξει τα οφέλη μιας ενδεχόμενης συμφωνίας με την Αίγυπτο, ενώ η Αθήνα αντιμετωπίζει την τουρκική πρόταση ως προσπάθεια πλειοδοσίας. Το Κάιρο, πάντως, δεν έχει απορρίψει δημόσια την πρόταση, επιλέγοντας να αφήσει ανοιχτό το πεδίο των συζητήσεων. Η μερική συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που υπέγραψαν Ελλάδα και Αίγυπτος το 2020 παραμένει το βασικό διμερές πλαίσιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η αιγυπτιακή πλευρά αποκλείει την εξέταση άλλων επιλογών.

Η τουρκική πρόταση και οι επαφές στην Κωνσταντινούπολη

Την πρόταση παρουσίασε στις 24 Οκτωβρίου ο Τούρκος υπουργός Εθνικής Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, υποστηρίζοντας ότι μια συμφωνία Αιγύπτου-Τουρκίας θα μπορούσε να εξασφαλίσει στο Κάιρο περίπου 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα περισσότερης θαλάσσιας έκτασης σε σύγκριση με μια συμφωνία με την Ελλάδα.

Στη συνέχεια, ο Τούρκος πρέσβης στο Κάιρο, Σαλίχ Μουτλού Σεν, παρουσίασε την πρόταση στην αιγυπτιακή κοινή γνώμη, με το θέμα να λαμβάνει ευρεία δημοσιότητα στα αιγυπτιακά μέσα ενημέρωσης. Την ίδια θέση επανέλαβε επίσημα ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας, υποναύαρχος Ζεκί Ακτούρκ. Στο διπλωματικό πεδίο, ιδιαίτερη σημασία έχει η συνάντηση που είχαν στις 23 Οκτωβρίου στην Κωνσταντινούπολη οι υπουργοί Εξωτερικών της Τουρκίας και της Αιγύπτου, Χακάν Φιντάν και Μπαντρ Αμπντελάτι, αντίστοιχα, στο περιθώριο τετραμερούς συνάντησης.

Η δήλωση του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών ότι το ζήτημα απαιτεί διαβουλεύσεις δεν συνιστά αποδοχή της τουρκικής πρότασης. Δείχνει, ωστόσο, ότι το Κάιρο δεν επιλέγει προς το παρόν να κλείσει τη συζήτηση, αφήνοντας ανοιχτό ένα διπλωματικό πεδίο, με δυνητικές επιπτώσεις στις ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.

• 2021: 36,957 δισ. ευρώ
• 2022: 49,925 δισ. ευρώ (καθαρή αύξηση κατά +12,968 δισ. ευρώ μέσα στο έτος)
• 2023: 54,539 δισ. ευρώ
• 2024: 56,944 δισ. ευρώ (αύξηση κατά +2,405 δισ. ευρώ)
• 2025: 62,851 δισ. ευρώ (αύξηση κατά +5,907 δισ. ευρώ — το ιστορικό υψηλό κλεισίματος έτους)

 Βασικές Παρατηρήσεις της Πενταετίας

• Συνεχής Διόγκωση: Μέσα σε 5 χρόνια, το κράτος «τράβηξε» επιπλέον ~25,9 δισ. ευρώ από τα διαθέσιμα των φορέων (ασφαλιστικά ταμεία, δήμους, νοσοκομεία), αυξάνοντας το stock κατά σχεδόν 70%.
• Το μεγάλο άλμα του 2022: Η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση (+12,96 δισ.) σημειώθηκε το 2022, όταν το κράτος έπρεπε να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση και ταυτόχρονα να ξεκινήσει τις πρόωρες αποπληρωμές των μνημονιακών δανείων (ΔΝΤ) χωρίς να επιβαρύνει το επίσημο ενοποιημένο χρέος.
• Η Κορύφωση (2025): Το σύστημα έφτασε στο ανώτατο καταγεγραμμένο σημείο του στο τέλος του 2025 στα 62,85 δισ. ευρώ.

Οι εξελίξεις το Α’ εξάμηνο του 2026

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα και επίσημα στοιχεία του ΟΔΔΗΧ (Δελτίο Δημοσίου Χρέους Ιουνίου 2026) και τις πρόσφατες εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης (όπως της Scope Ratings τον Σεπτέμβριο 2026), η κατάσταση του αποθέματος των repo agreements, διαμορφώνεται ως εξής:

• Το Απόθεμα των Repos (Ενδοκυβερνητικό Χρέος): Ανέρχεται πλέον σε περίπου 59,0 δισ. ευρώ. Το ποσό κατέγραψε μια μικρή, ελεγχόμενη υποχώρηση από το ιστορικό υψηλό των 62,85 δισ. ευρώ του πρώτου τριμήνου, καθώς το ελληνικό δημόσιο χρησιμοποίησε μέρος της εισρέουσας ρευστότητας από τα ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα για να απομειώσει ένα τμήμα του εσωτερικού αυτού δανεισμού. Θα δούμε πόσο θα κλείσει τελικά το 2026.

Το ότι το ποσό μεγαλώνει σταθερά επί 5 χρόνια, είναι πράγματι ισχυρή ένδειξη ότι δεν καλύπτει έκτακτες ταμειακές ανάγκες αλλά έχει γίνει διαρθρωτικό στοιχείο χρηματοδότησης – μια μορφή δανεισμού που το επίσημο χρέος/ΑΕΠ δεν καταγράφει, ακριβώς επειδή ο δανειστής είναι «μέσα στην οικογένεια» της γενικής κυβέρνησης. Η ορολογία «κρυφό» ή «σκιώδες» χρέος που χρησιμοποιείται σε αρκετά άρθρα δεν είναι υπερβολή με στατιστικούς όρους – είναι μια πραγματική υποχρέωση του κεντρικού κράτους προς άλλους φορείς, απλώς εξαφανίζεται στην ενοποίηση Μάαστριχτ επειδή έτσι ορίζεται μεθοδολογικά ο δείκτης.

Τα Ταμειακά Διαθέσιμα (Cash Buffer)

Τα ενδοκυβερνητικά repos του ΟΔΔΗΧ λειτουργούν ως διαρθρωτικός μηχανισμός χρηματοδότησης του κράτους περίπου 60 δισ. ευρώ, ο οποίος εξαιρείται μεθοδολογικά από το ενοποιημένο χρέος Γενικής Κυβέρνησης κατά Μάαστριχτ, παρότι συνιστά πραγματική υποχρέωση της Κεντρικής Διοίκησης προς τους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Τα Ταμειακά Διαθέσιμα διαμορφώνονται ακριβώς στα 31,11 δισ. ευρώ (στρογγυλοποιημένα στις διεθνείς εκθέσεις στα ~31 δισ. ευρώ). Η μείωση από τα 39 δισ. ευρώ που βρίσκονταν στις αρχές του έτους οφείλεται στην υλοποίηση του επίσημου σχεδιασμού για πρόωρες αποπληρωμές διμερών δανείων του πρώτου μνημονίου (GLF), οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μέσα στο καλοκαίρι του 2026.

Η απόσταση ανάμεσα στα δύο μεγέθη παραμένει σταθερά κοντά στα 28 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος του εσωτερικού δανεισμού από τα ασφαλιστικά ταμεία και τους δήμους παραμένει μόνιμα «απορροφημένο» από το κράτος για τη χρηματοδότηση των παλαιότερων δανειακών υποχρεώσεων της χώρας.

Τι καλύπτουν τα repos

Το απόθεμα των ενδοκυβερνητικών repos (ύψους περίπου 60 δισ. ευρώ) καλύπτει τρεις βασικές δημοσιονομικές ανάγκες του κράτους: τη χρηματοδότηση των ετήσιων ελλειμμάτων, τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του υφιστάμενου χρέους και τη διατήρηση ενός ισχυρού ταμειακού μαξιλαριού χωρίς την ανάγκη συνεχούς δανεισμού από τις διεθνείς αγορές. Οι κύριες δημοσιονομικές ανάγκες που καλύπτονται είναι:

• Υποκατάσταση Εξωτερικού Δανεισμού: Το κράτος χρησιμοποιεί αυτά τα 62+ δισ. ευρώ αντί να βγει στις αγορές για να εκδώσει νέα ομόλογα ή έντοκα γραμμάτια Μειώνει την εξάρτηση της χώρας από τις διαθέσεις των ξένων επενδυτών.
• Μείωση του Κόστους Εξυπηρέτησης (Τόκοι): Το επιτόκιο που πληρώνει το κράτος στους εγχώριους φορείς (π.χ. 3%) είναι συχνά χαμηλότερο από την απόδοση που θα απαιτούσαν οι αγορές για μακροχρόνιο δανεισμό. Οι τόκοι αυτοί παραμένουν «εντός της οικογένειας» του δημοσίου αντί να εκρέουν στο εξωτερικό.
• Χρηματοδότηση του Ταμειακού Αποθέματος (Cash Buffer): Ένα μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων τροφοδοτεί το επίσημο ταμειακό μαξιλάρι της χώρας. Το μαξιλάρι αυτό λειτουργεί ως εγγύηση ασφάλειας για τις αγορές και τους οίκους αξιολόγησης.
• Κάλυψη Προσωρινών και Διαρθρωτικών Ελλειμμάτων: Χρηματοδοτεί τρέχουσες δαπάνες του προϋπολογισμού (π.χ. δημόσιες επενδύσεις, εξόφληση παλαιότερων ομολόγων που λήγουν) όταν τα φορολογικά έσοδα δεν επαρκούν.

Γιατί η ανάγκη έγινε «διαρθρωτική» (μόνιμη);

Αν το κράτος αποφάσιζε αύριο το πρωί να επιστρέψει αυτά τα 60 δισ. ευρώ στους φορείς (ασφαλιστικά ταμεία, νοσοκομεία κ.λπ.) και να σταματήσει το πρόγραμμα, θα δημιουργούνταν αμέσως μια τεράστια «τρύπα» ρευστότητας. Για να την καλύψει, η Κεντρική Διοίκηση θα έπρεπε να δανειστεί το αντίστοιχο ποσό από τις αγορές, γεγονός που θα εκτίναζε το επίσημο χρέος κατά Μάαστριχτ και θα αύξανε κατακόρυφα το κόστος δανεισμού της χώρας.

Όταν αναφέρεται ότι τα repos καλύπτουν «δαπάνες του προϋπολογισμού», εννοούνται κυρίως δύο πράγματα που δεν αναιρούν το πρωτογενές πλεόνασμα:

1. Οι Τόκοι του Χρέους: Οι τόκοι είναι δαπάνη του προϋπολογισμού, αλλά εξαιρούνται εξ ορισμού από το πρωτογενές πλεόνασμα. Μπορεί, δηλαδή, το κράτος να έχει πλεόνασμα προ τόκων, αλλά μετά την πληρωμή των τόκων να περνάει σε συνολικό (δημοσιονομικό) έλλειμμα. Αυτό το τελικό έλλειμμα χρηματοδοτείται με τα repos.
2. Η Εποχικότητα (Ταμειακό Mismatch): Τα έσοδα του κράτους (π.χ. ο Φόρος Εισοδήματος ή ο ΕΝΦΙΑ) εισπράττονται κυρίως στο δεύτερο μισό του έτους. Όμως, οι δαπάνες (μισθοί, συντάξεις, λειτουργικά) τρέχουν κάθε μήνα. Το κράτος χρησιμοποιεί το μόνιμο απόθεμα των repos για να πληρώνει τις δαπάνες του Ιανουαρίου ή του Μαρτίου και «ρεφάρει» ταμειακά το φθινόπωρο.

Η διαρθρωτική παγίδα

Αν το κράτος είχε τόσο μεγάλα πλεονάσματα που θα μπορούσαν να καλύψουν και την αποπληρωμή του παλαιού χρέους και τις καθημερινές ανάγκες ρευστότητας, τότε το απόθεμα των repos θα έπρεπε να μειώνεται. Το γεγονός ότι το απόθεμα αυξάνεται αποδεικνύει ότι το κράτος έχει ενσωματώσει αυτά τα 60 δισ. ευρώ ως μόνιμη βάση της ταμειακής του επιβίωσης. Τα χρησιμοποιεί ως ένα εσωτερικό, ανακυκλούμενο δάνειο.

Αν αύριο σταματούσε να το κάνει, το πρωτογενές πλεόνασμα δεν θα άλλαζε (αφού οι φόροι και οι μισθοί θα έμεναν ίδιοι), αλλά το κράτος θα ξέμενε από μετρητά (ρευστότητα) για να πληρώσει τις υποχρεώσεις του. Τα 60,00 δισ. ευρώ των repos «δεν υπάρχουν στο ταμείο», δεν κάθονται αδρανή σε έναν λογαριασμό ως καθαρά, ελεύθερα μετρητά που μπορεί το κράτος να τα ξοδέψει ανά πάσα στιγμή χωρίς συνέπειες. Στην πραγματικότητα, αυτά τα χρήματα είναι ταμειακά δεσμευμένα και λειτουργικά επενδυμένα με τους εξής δύο τρόπους:

1. Είναι «κλειδωμένα» στο Ταμειακό Μαξιλάρι (Cash Buffer)

Ένα τεράστιο μέρος από αυτά τα 60,00 δισ. ευρώ αποτελεί το επίσημο ταμειακό μαξιλάρι ασφαλείας της χώρας στην Τράπεζα της Ελλάδος.

• Γιατί είναι δεσμευμένα; Αυτό το μαξιλάρι (π.χ. της τάξης των 30-35 δισ. ευρώ) είναι ο λόγος που οι οίκοι αξιολόγησης μας έδωσαν την επενδυτική βαθμίδα και που οι ξένοι μας δανείζουν με χαμηλά επιτόκια.
•  Το κράτος απαγορεύεται ψυχολογικά και πολιτικά να το αγγίξει για να χρηματοδοτήσει τρέχουσες ανάγκες, γιατί αν το μαξιλάρι μειωθεί απότομα, οι αγορές θα τρομάξουν, τα spreads θα εκτιναχθούν και η χώρα θα βρεθεί σε κρίση. Επομένως, τα λεφτά των repos είναι εκεί, αλλά είναι «βιτρίνα» για τις αγορές.

Συμπέρασμα: Μια «Λογιστική Ανακύκλωση»

Επιπλέον, έχουν χρησιμοποιηθεί για την αποπληρωμή παλαιού χρέους (Roll-over). Όπως εξηγήσαμε προηγουμένως, το κράτος χρησιμοποιεί συνεχώς μέρος αυτών των χρημάτων για να πληρώνει ομόλογα που λήγουν, αντί να δανείζεται από το εξωτερικό.

• Η επένδυση/χρήση: Αν το κράτος πήρε 10 δισ. από τα repos του ΕΦΚΑ πριν από τρία χρόνια και τα έδωσε για να εξοφλήσει ένα παλιό ομόλογο που έληγε, τα μετρητά αυτά έχουν φύγει από τη χώρα, έχουν πάει στους ξένους επενδυτές που κρατούσαν το ομόλογο.
• Πώς συντηρείται αυτό; Κάθε μέρα ή κάθε μήνα που λήγει το repo του ΕΦΚΑ, ο ΟΔΔΗΧ δεν έχει να του δώσει τα 10 δισ. σε μετρητά. Αντίθετα, του δίνει ένα νέο χαρτί (ανανέωση/roll-over), λέγοντάς του: «Κράτα αυτό το repo για άλλες 30 μέρες και θα σου δώσω και τον τόκο».

Τα λεφτά των repos, λοιπόν, δεν είναι καταχωνιασμένα σε ένα χρηματοκιβώτιο. Είτε λειτουργούν ως εγγύηση (κάθονται στην ΤτΕ για να τα βλέπουν οι αγορές), είτε έχουν ήδη ξοδευτεί για να σβήσουν παλαιότερα χρέη προς το εξωτερικό. Γι’ αυτό, αν πχ. ο ΕΦΚΑ ζητούσε ξαφνικά τα μετρητά του πίσω, το κράτος δεν θα μπορούσε απλά να ανοίξει το ταμείο και να τα δώσει. Θα έπρεπε είτε να «χαλάσει» το μαξιλάρι ασφαλείας (σοκάροντας τις αγορές) είτε να τρέξει στις αγορές να τυπώσει νέα ομόλογα για να βρει τα μετρητά.

Η Ευρωπαία εισαγγελέας κάνει λόγο για ένα περιβάλλον στο οποίο οι πολιτικές αντιδράσεις, η έλλειψη πόρων και οι διοικητικές καθυστερήσεις απειλούν την αποτελεσματικότητα του θεσμού. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην Ελλάδα και στην έρευνα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, απορρίπτοντας τις κατηγορίες περί πολιτικών κινήτρων και υπερασπιζόμενη τις ενέργειες της υπηρεσίας της. «Φοβάμαι ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα “θανατωθεί αθόρυβα”, σιγά-σιγά, επειδή κάνει τη δουλειά της», σημειώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την ανησυχία της για το μέλλον του ευρωπαϊκού θεσμού.

Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και οι πολιτικές πιέσεις

Η Κοβέσι εκτιμά ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τον διάδοχό της θα είναι η διαφύλαξη της ανεξαρτησίας και της αξιοπιστίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Όπως υποστηρίζει, η στάση ορισμένων πολιτικών απέναντι στη Δικαιοσύνη αλλάζει όταν οι έρευνες αγγίζουν τους ίδιους ή πρόσωπα του στενού περιβάλλοντός τους.

Σύμφωνα με την ίδια, σε τέτοιες περιπτώσεις οι εισαγγελείς κατηγορούνται ότι υπερβαίνουν τις αρμοδιότητές τους ή ότι εξυπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες. Παράλληλα, όπως αναφέρει, μπορεί να ακολουθήσουν προσπάθειες περιορισμού των εξουσιών τους, περικοπής των διαθέσιμων πόρων και αποδυνάμωσης των εξειδικευμένων υπηρεσιών που υποστηρίζουν τις έρευνες.

Αναφερόμενη στις δηλώσεις ορισμένων πολιτικών στην Ελλάδα περί ενδεχόμενης διακοπής της συνεργασίας με την EPPO, η Κοβέσι υπογραμμίζει ότι η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι εξαιρετικά δύσκολη. Κατά την εκτίμησή της, τέτοιου είδους τοποθετήσεις ενισχύουν τις ανησυχίες για προσπάθειες περιορισμού της δράσης του θεσμού.

Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφορά την έρευνα για τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν μετά τη διαβίβαση δικογραφίας στη Βουλή για την άρση της ασυλίας 11 βουλευτών. Η Κοβέσι απορρίπτει την κριτική ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ενεργεί με πολιτικά κίνητρα ή ότι προσαρμόζει τις κινήσεις της στις εκλογικές αναμετρήσεις. Όπως τονίζει, η αποστολή της είναι να διερευνά πιθανές παραβάσεις και να διαπιστώνει εάν τα ευρωπαϊκά κονδύλια καταλήγουν στους πραγματικούς δικαιούχους τους, ανεξάρτητα από το πολιτικό ημερολόγιο.

Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζει ότι η συζήτηση γύρω από τις πολιτικές επιπτώσεις των ερευνών απομακρύνει την προσοχή από την ουσία της υπόθεσης. Περιγράφει, μάλιστα, περιπτώσεις κατά τις οποίες, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, χρήματα που προορίζονταν για αγρότες φέρεται να κατέληξαν σε πρόσωπα που εμφανίζονταν ως παραγωγοί χωρίς να είναι, με μέρος των ποσών να χρησιμοποιείται για πολυτελή ταξίδια και ακριβά αυτοκίνητα.

Η ίδια επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί να αναστέλλει τις έρευνές της κάθε φορά που πλησιάζουν εκλογές. Όπως εξηγεί, δεν αποτελεί αρμοδιότητά της να υπολογίζει τον πολιτικό αντίκτυπο μιας υπόθεσης, αλλά να εξετάζει τα στοιχεία και να προχωρά στις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Τι απαντά για την άρση ασυλίας των 11 βουλευτών

Απαντώντας στις επικρίσεις για τον χειρισμό της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ και για το γεγονός ότι από τους 11 βουλευτές για τους οποίους ζητήθηκε άρση ασυλίας τελικά τέσσερις παραπέμφθηκαν σε δίκη, η Κοβέσι δηλώνει ότι δεν θεωρεί πως υπήρξε λάθος από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Ξεκαθαρίζει, παράλληλα, ότι η αίτηση άρσης ασυλίας δεν συνιστά κρίση περί ενοχής. Πρόκειται, όπως εξηγεί, για αναγκαία διαδικαστική προϋπόθεση, ώστε οι εισαγγελικές αρχές να μπορέσουν να συνεχίσουν την έρευνα και να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.

Η θέση αυτή έρχεται εν μέσω της δημόσιας αντιπαράθεσης για την υπόθεση των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων, με την απερχόμενη επικεφαλής της EPPO να επιμένει ότι οι ενέργειες της υπηρεσίας πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα στοιχεία της έρευνας και όχι τις πολιτικές αντιδράσεις που προκαλούν.

Υποχρηματοδότηση και καθυστερήσεις 

Πέρα από την ελληνική υπόθεση, η Κοβέσι περιγράφει προβλήματα που, όπως λέει, περιορίζουν τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να ανταποκριθεί στις αρμοδιότητές της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, οι προβλεπόμενες θέσεις για Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς ανέρχονται σε 230, ωστόσο η διαθέσιμη χρηματοδότηση επαρκεί μόνο για 180.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την Πολωνία, όπου υπηρετούν 15 εισαγγελείς αντί των 24 που είχαν συμφωνηθεί. Στα προβλήματα στελέχωσης προσθέτει τις καθυστερήσεις στην αναθεώρηση του κανονισμού λειτουργίας της EPPO και τις σύνθετες διοικητικές διαδικασίες.

Παράλληλα, καταγγέλλει περιπτώσεις στις οποίες, ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη ξεκινήσει έρευνα, ενεργοποιούνται εθνικές διαδικασίες για την ίδια υπόθεση και στη συνέχεια αμφισβητείται η αρμοδιότητα του ευρωπαϊκού θεσμού. Οι επισημάνσεις της Κοβέσι θέτουν στο επίκεντρο τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση και τη θεσμική ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι έρευνές της για πιθανή κατάχρηση ευρωπαϊκών πόρων προκαλούν πολιτικές αντιδράσεις σε αρκετά κράτη-μέλη.

Η προσφυγή στο ΣτΕ

Η Λάουρα Κοβέσι κατέθεσε αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) λίγα μόλις εικοσιτετράωρα πριν από την επίσημη ολοκλήρωση της επταετούς θητείας της ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO). Η προσφυγή στρέφεται κατά των Προεδρικών Διαταγμάτων με τα οποία η ελληνική πλευρά όρισε διετή παράταση στη θητεία τριών Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων Εισαγγελέων (των Πόπη Παπανδρέου, Χαρίκλεια Θάνου και Διονύσιου Μουζάκη).

Η Κοβέσι ζητά να ακυρωθεί η διετής παράταση και να εφαρμοστεί η απόφαση του Κολεγίου της EPPO, η οποία προέβλεπε πενταετή ανανέωση της θητείας τους. Επιπλέον, ζητά να αποσταλεί προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), επικαλούμενη την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου έναντι των εθνικών ρυθμίσεων.

Είχε προηγηθεί σχετική προσφυγή της Κοβέσι στον Άρειο Πάγο, η οποία απορρίφθηκε τον Ιούνιο του 2026 με το σκεπτικό ότι νομιμοποιούνται να προσφύγουν μόνο οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι εισαγγελείς και όχι η EPPO ως θεσμός. Η απόφαση του Αρείου Πάγου προκάλεσε σφοδρές πολιτικές αντιδράσεις.  Η νέα αυτή προσφυγή στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ελλάδας αναμένεται να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου 2027.

Η έρευνα για συμβούλους του ΕΛΚ

Την ίδια στιγμή, στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας βρίσκονται συμβάσεις παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) με δύο πρόσωπα που διατηρούν στενούς δεσμούς με το κυβερνών κόμμα και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ερευνητικού μέσου Follow the Money, η υπόθεση αφορά αμοιβές που ενδέχεται να έφτασαν συνολικά τις 780.000 ευρώ, ενώ η έρευνα διεξάγεται από την υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς της βελγικής αστυνομίας.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα του δημοσιογράφου Simon Van Dorpe, το οποίο βασίζεται σε πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν σε συνεργασία με το ελληνικό inside story και τη γερμανική Süddeutsche Zeitung, η εξέλιξη αυτή ακολούθησε σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), η οποία ενημέρωσε την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο εταιρείες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών: η Campaign Lab, με έδρα το Βέλγιο, του Γεράσιμου («Τζέρι») Ζαγορίτη, και η HD Heavyweight, με έδρα την Κύπρο, του Έρικ Θανόπουλου Παρκς. Οι δύο σύμβουλοι συνδέονται επαγγελματικά με τη Νέα Δημοκρατία. Ο Γεράσιμος Ζαγορίτης εργάστηκε για σχεδόν έξι χρόνια στο πλευρό δύο ευρωβουλευτών του κόμματος στις Βρυξέλλες και ο γιος του πρώην γραμματέα της ΝΔ, Λευτέρη Ζαγορίτη. Ο Έρικ Θανόπουλος Παρκς είχε διατελέσει επί σειρά ετών σύμβουλος επικοινωνίας της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Σύμφωνα με το Follow the Money, οι δύο εταιρείες έλαβαν περίπου 570.000 ευρώ από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Ιανουάριο του 2023. Ωστόσο, δύο πηγές με γνώση της υπόθεσης ανέφεραν ότι οι πληρωμές πιθανότατα συνεχίστηκαν έως τον Μάρτιο του 2023, ανεβάζοντας τη συνολική αμοιβή των δύο συμβούλων σε περίπου 780.000 ευρώ.

Οι συμβάσεις υπογράφηκαν λίγο μετά την ανάληψη της προεδρίας του ΕΛΚ από τον Μάνφρεντ Βέμπερ και την τοποθέτηση του Θανάση Μπακόλα στη θέση του γενικού γραμματέα, τον Μάιο του 2022. Ο Θανάσης Μπακόλας, ο οποίος είχε συνεργαστεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη επί περίπου δύο δεκαετίες, ανέλαβε τη συγκεκριμένη θέση έπειτα από πρόταση του Μάνφρεντ Βέμπερ.

Ερωτήματα για το ύψος των αμοιβών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μαρτυρίες πέντε πρώην εργαζομένων του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, οι οποίοι δήλωσαν στο Follow the Money ότι οι αμοιβές των δύο συμβούλων φαίνονταν δυσανάλογες σε σχέση με το έργο που παρείχαν. Σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, αντίστοιχες υπηρεσίες παρέχονται συνήθως από συμβούλους με αμοιβές που δεν ξεπερνούν τις 60.000 ευρώ για διάστημα έξι μηνών. Οι Ζαγορίτης και Παρκς αμφισβήτησαν την εκτίμηση αυτή.

Το ζήτημα των αμοιβών είχε προκαλέσει, πάντως, αντιδράσεις και στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών θεσμών. Στις αρχές του 2023, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αρνήθηκε να καλύψει το σύνολο των δαπανών για τις συγκεκριμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες, εγκρίνοντας την κάλυψη ποσού περίπου 115.000 ευρώ. Το υπόλοιπο ποσό επιβάρυνε το ίδιο το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα.

Στη συνέχεια, οι δύο σύμβουλοι επέστρεψαν στο ΕΛΚ περίπου το μισό από το ποσό που είχε απομείνει να καλύψει το κόμμα. Ο Γεράσιμος Ζαγορίτης χαρακτήρισε την επιστροφή χρημάτων «εμπορική χειρονομία», ενώ ο Έρικ Θανόπουλος Παρκς την περιέγραψε ως «χειρονομία καλής θέλησης».

Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, παρά την παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμα αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τις συμβάσεις. Μεταξύ αυτών είναι το κατά πόσο υπήρξε ευνοϊκή μεταχείριση κατά την ανάθεση των έργων, εάν το σύνολο των χρημάτων προοριζόταν αποκλειστικά για τους δύο συμβούλους ή εάν υπάρχουν ενδείξεις πληρωμών προς τρίτα πρόσωπα.

Ερωτήματα τίθενται επίσης για το εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημέρωσε τις αρμόδιες αρχές σχετικά με την πιθανότητα ύπαρξης παράνομων χρηματοοικονομικών ροών. Στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής έρευνας, το “Follow the Money” ζήτησε πρόσβαση στις συμβάσεις, στα έγγραφα των διαδικασιών ανάθεσης και στην αλληλογραφία των ευρωπαϊκών υπηρεσιών σχετικά με την υπόθεση.

Ωστόσο, στις 4 Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε το αίτημα δημοσιοποίησης των εγγράφων. Ως αιτιολογία επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των συμβούλων, ενώ αναφέρθηκε και στην ύπαρξη εν εξελίξει έρευνας, η οποία θα μπορούσε να επηρεαστεί από τη δημοσιοποίηση των στοιχείων. Η αναφορά αυτή αποτελεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, πρόσθετη ένδειξη ότι η υπόθεση εξετάζεται πλέον από τις αρμόδιες αρχές.

Τι απαντούν το ΕΛΚ και οι εμπλεκόμενοι

Εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος δήλωσε ότι το κόμμα δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση για την έρευνα. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το ΕΛΚ σέβεται πλήρως την ανεξαρτησία και τις αρμοδιότητες των αρμόδιων αρχών και παραμένει προσηλωμένο στη διαφάνεια και την πλήρη συνεργασία μαζί τους, εφόσον του ζητηθεί.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία απέφυγε να σχολιάσει την υπόθεση, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να προβεί σε δηλώσεις που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τις εν εξελίξει διαδικασίες και την έκβασή τους. Ανάλογη στάση τήρησαν η βελγική αστυνομία και η OLAF.

Ο Γεράσιμος Ζαγορίτης δήλωσε στο Follow the Money ότι ουδέποτε έχει επικοινωνήσει μαζί του κάποια ερευνητική ή άλλη αρμόδια αρχή για τη συγκεκριμένη ή οποιαδήποτε άλλη υπόθεση. Ο Θανάσης Μπακόλας είχε δηλώσει μετά τις αρχικές αποκαλύψεις ότι οι οικονομικές αποφάσεις που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της θητείας του, συμπεριλαμβανομένων των συγκεκριμένων συμβάσεων, είχαν ελεγχθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είχαν κριθεί νόμιμες και ορθές.

Σε προηγούμενη τοποθέτησή του, πάντως, ο πρώην γενικός γραμματέας του ΕΛΚ είχε υποστηρίξει ότι όλες οι οικονομικές αποφάσεις που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της θητείας του, συμπεριλαμβανομένων των επίμαχων συμβάσεων, είχαν ελεγχθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είχαν κριθεί νόμιμες και ορθές. Το ΕΛΚ έχει επίσης υποστηρίξει ότι η πρόσληψη των δύο συμβούλων εντασσόταν σε διαδικασία αναδιάρθρωσης, με στόχο την ενίσχυση της ψηφιακής επικοινωνίας και των σχέσεων με τα εθνικά κόμματα-μέλη.

Ο ρόλος Βέμπερ

Η νέα έρευνα επαναφέρει ερωτήματα για τη λειτουργία και την εποπτεία των οικονομικών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος επί προεδρίας Μάνφρεντ Βέμπερ. Σύμφωνα με το Follow the Money, ο Γερμανός πολιτικός βρισκόταν στην ηγεσία του κόμματος όταν υπογράφηκαν οι επίμαχες συμβάσεις, ενώ ο Θανάσης Μπακόλας, ως γενικός γραμματέας, είχε την ευθύνη της καθημερινής λειτουργίας του ΕΛΚ. Ο Μπακόλας παρέμεινε στη θέση του έως τον Απρίλιο του 2025, όταν δεν προτάθηκε για επανεκλογή, έπειτα, σύμφωνα με σχετικές πληροφορίες που επικαλείται το δημοσίευμα, από διαφωνία με τον Βέμπερ για διαφορετικό ζήτημα.

Το ερευνητικό μέσο υπενθυμίζει ότι το ΕΛΚ έχει βρεθεί και στο παρελθόν αντιμέτωπο με ερωτήματα για τη χρήση δημόσιων πόρων. Προηγούμενη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, που αφορούσε διαφορετικές καταγγελίες σχετικά με τη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας του Μάνφρεντ Βέμπερ για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είχε τεθεί στο αρχείο, καθώς δεν διαπιστώθηκαν επαρκείς λόγοι για να θεωρηθεί ότι είχε διαπραχθεί ποινικό αδίκημα.

Στο μεταξύ, ο Γάλλος ευρωβουλευτής Φρανσουά-Ξαβιέ Μπελαμί, ο οποίος εξελέγη ταμίας του ΕΛΚ το 2024, δήλωσε στο “Follow the Money” ότι, μετά την υπόθεση των συμβούλων, οι εσωτερικές διαδικασίες του κόμματος αναμορφώθηκαν προκειμένου να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες αδυναμίες.

Η τελευταία απαιτεί προσωπική ματιά, κρίση, καλλιέργεια και, κυρίως, την ικανότητα να ξεχωρίζει κανείς τι αξίζει να ειπωθεί. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευκολύνει τη συγγραφή, όχι όμως να υποκαταστήσει αυτομάτως το ταλέντο. Μπορεί μάλιστα να πολλαπλασιάσει την παραγωγή μέτριων κειμένων, δίνοντας σε περισσότερους την ψευδαίσθηση ότι η ευκολία της γραφής ισοδυναμεί με συγγραφική ικανότητα.

Και ενώ τα βιβλία πολλαπλασιάζονται, οι αναγνώστες δεν ακολουθούν με τον ίδιο ρυθμό. Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ΟΣΔΕΛ, στην Ελλάδα εκδίδονται πλέον πάνω από έντεκα χιλιάδες νέοι τίτλοι τον χρόνο. Πρόκειται για εντυπωσιακή παραγωγή σε μια χώρα όπου η συστηματική ανάγνωση παραμένει περιορισμένη. Δεν είναι κακό να εκδίδονται πολλά βιβλία. Το ερώτημα είναι ποιος τα αγοράζει, ποιος τα διαβάζει και, τελικά, ποιος συντηρεί αυτή τη δραστηριότητα.

Εδώ αναδεικνύεται μια ιδιόμορφη επιχειρηματική πραγματικότητα. Σε ένα τμήμα της εκδοτικής αγοράς, ο σημαντικότερος πελάτης δεν είναι πλέον ο αναγνώστης, αλλά ο ίδιος ο συγγραφέας. Η επιθυμία να δει κανείς το όνομά του τυπωμένο στο εξώφυλλο ενός βιβλίου είναι παλιά και ανθρώπινη. Περιέχει τη φιλοδοξία της δημιουργίας, την ανάγκη επικοινωνίας, αλλά συχνά και την προσδοκία κοινωνικής αναγνώρισης. Το βιβλίο εξακολουθεί να περιβάλλεται από ένα ιδιαίτερο κύρος. Όποιος εκδίδει θεωρείται ότι έχει κάτι σημαντικό να πει, ακόμη κι αν ελάχιστοι μπουν στον κόπο να το διαβάσουν.

Ποιος θα διαβάσει το βιβλίο;

Αυτή ακριβώς η επιθυμία μπορεί να γίνει αντικείμενο επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Σε ορισμένα εκδοτικά μοντέλα, ο επίδοξος συγγραφέας καλείται να συμμετάσχει οικονομικά στην παραγωγή. Προηγείται ενδεχομένως μια ιδιαίτερα θετική αξιολόγηση του έργου και ακολουθεί η παρουσίαση της εκδοτικής πρότασης. Ο συγγραφέας πληρώνει, το βιβλίο αποκτά εξώφυλλο και ISBN, καταχωρίζεται στους ηλεκτρονικούς καταλόγους μεγάλων βιβλιοπωλείων και θεωρητικά είναι διαθέσιμο σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Μόνο που η δυνατότητα παραγγελίας ενός βιβλίου δεν σημαίνει ότι βρίσκεται στα ράφια. Και η καταχώρισή του σε έναν ηλεκτρονικό κατάλογο δεν σημαίνει ότι κάποιος θα ενδιαφερθεί να το αγοράσει. Τότε αρχίζει το δεύτερο μέρος της συνεργασίας. Ο συγγραφέας καλείται να οργανώσει παρουσιάσεις, να κινητοποιήσει φίλους και γνωστούς, να αξιοποιήσει τις επαφές του και να διαθέσει προσωπικά αντίτυπα. Έχει ήδη χρηματοδοτήσει την παραγωγή και τώρα αναλαμβάνει να δημιουργήσει τη ζήτηση. Από δημιουργός γίνεται πελάτης του εκδότη και στη συνέχεια πλασιέ του ίδιου του βιβλίου του.

Δεν πρόκειται αναγκαστικά για παράνομη ή αθέμιτη δραστηριότητα. Η αυτοέκδοση αποτελεί θεμιτή επιλογή και υπάρχουν επαγγελματίες που προσφέρουν αξιόλογες υπηρεσίες. Η αντίφαση βρίσκεται αλλού: όταν η εμπορική συναλλαγή παρουσιάζεται ως λογοτεχνική αναγνώριση και ο επιχειρηματικός κίνδυνος μεταφέρεται σε εκείνον που έγραψε το έργο.

Ο παραδοσιακός εκδότης μπορεί επίσης να κάνει λανθασμένες επιλογές ή να αφήσει ένα βιβλίο χωρίς επαρκή προβολή. Διακινδυνεύει όμως δικά του χρήματα. Ο εκδότης που εισπράττει από τον συγγραφέα έχει τη δυνατότητα να καλύπτει σημαντικό μέρος των εξόδων του προτού πουληθεί το πρώτο αντίτυπο.

Αν μάλιστα οι πωλήσεις εξαρτώνται κυρίως από τον κοινωνικό κύκλο του δημιουργού, η εμπορική επιτυχία παύει να αποτελεί ασφαλές μέτρο της αναγνωστικής αξίας. Το βιβλίο μπορεί να πουληθεί όχι επειδή ενδιαφέρει, αλλά επειδή κάποιος θέλει να υποστηρίξει προσωπικά τον συγγραφέα. Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια εποχή κατά την οποία η ίδια η ανάγνωση αλλάζει χαρακτήρα. Οι νεότερες γενιές μεγαλώνουν μέσα σε έναν αδιάκοπο καταιγισμό πληροφοριών, εικόνων και ερεθισμάτων. Η γνώση προσφέρεται σε σύντομα βίντεο, περιλήψεις, αναρτήσεις και απαντήσεις λίγων γραμμών. Το κινητό έχει γίνει η βασική πύλη προς τον κόσμο, αλλά και ένας μηχανισμός συνεχούς διάσπασης της προσοχής.

Δυσκολεύει η ανάγνωση

Η ανάγνωση ενός βιβλίου, αντίθετα, απαιτεί κάτι που γίνεται ολοένα δυσκολότερο: Συγκέντρωση, χρόνο και υπομονή. Πόσοι νέοι διαβάζουν σήμερα από προσωπικό ενδιαφέρον τον Ντοστογιέφσκι, τον Τολστόι, τον Παπαδιαμάντη ή τον Καζαντζάκη; Πόσοι είναι διατεθειμένοι να αφιερώσουν εβδομάδες σε ένα μυθιστόρημα που δεν προσφέρει διαρκείς ανατροπές, εύπεπτες συγκινήσεις και άμεσες ανταμοιβές;

Δεν λείπουν βέβαια οι νέοι αναγνώστες, ούτε η σύγχρονη λογοτεχνία στερείται αξίας. Υπάρχει όμως μια αισθητή μετατόπιση από τη συστηματική επαφή με την κλασική λογοτεχνία προς μια καταναλωτική σχέση με το βιβλίο, όπου η ταχύτητα, η ευκολία και η άμεση συγκίνηση αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Ακόμη και η αναγέννηση του ενδιαφέροντος για το έντυπο βιβλίο μέσα από το TikTok αποκαλύπτει αυτή την αντίφαση. Η προώθηση γίνεται με ολιγόλεπτα βίντεο, εντυπωσιακά αποσπάσματα και έντονη συναισθηματική φόρτιση. Ερωτικές ιστορίες, σεξουαλική πρόκληση, σκοτεινά πάθη και δραματικές ανατροπές αποτελούν συχνά ισχυρά εμπορικά ερεθίσματα. Δεν είναι βέβαια το σεξ ξένο προς τη μεγάλη λογοτεχνία. Ούτε σημαίνει ότι όποιος διαβάζει τέτοιου είδους βιβλία στερείται αναγνωστικής καλλιέργειας. Η διαφορά βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο το έργο προβάλλεται και καταναλώνεται.

Όταν η αγορά διεκδικεί την προσοχή μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ευνοείται ό,τι μπορεί να εντυπωσιάσει αμέσως. Η κλασική λογοτεχνία συχνά απαιτεί το αντίθετο. Ο αναγνώστης πρέπει να παραμείνει στο κείμενο, να ακολουθήσει αργούς ρυθμούς, να γνωρίσει έναν άλλο κόσμο, να αναμετρηθεί με ιδέες και χαρακτήρες που δεν του προσφέρουν πάντοτε εύκολες απαντήσεις.

Αναγνωστική παιδεία

Αυτή η αναγνωστική παιδεία δεν καλλιεργείται με περιλήψεις ούτε με αποσπάσματα στα κοινωνικά δίκτυα. Και όσο υποχωρεί, τόσο δυσκολότερο γίνεται για ένα απαιτητικό λογοτεχνικό έργο να βρει το κοινό του. Έτσι διαμορφώνεται ένα παράδοξο. Η κοινωνία παράγει ολοένα περισσότερα βιβλία, ενώ η καθημερινότητά της ευνοεί ολοένα λιγότερο την ουσιαστική ανάγνωση. Η τεχνολογία διευκολύνει εκείνον που θέλει να γράψει, αλλά δεν δημιουργεί αυτομάτως κάποιον που θέλει να διαβάσει. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η φιλοδοξία του επίδοξου συγγραφέα μπορεί να αποδειχθεί ασφαλέστερη επιχειρηματική αγορά από την ίδια τη ζήτηση του βιβλίου.

Η ματαιοδοξία, πάντως, δεν βρίσκεται κατ’ ανάγκην στην επιθυμία να γράψει και να εκδώσει κάποιος ένα έργο. Χωρίς αυτή τη φιλοδοξία, την ανάγκη έκφρασης και την πίστη ότι έχουμε κάτι να προσφέρουμε, ίσως να μην υπήρχε λογοτεχνία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η ανάγκη μετατρέπεται σε προϊόν προς πώληση και η έκδοση παρουσιάζεται ως πιστοποιητικό αξίας που αποκτάται με οικονομική συμμετοχή.

Γιατί το βιβλίο δεν δικαιώνεται τη στιγμή που τυπώνεται ούτε όταν ο συγγραφέας φωτογραφίζεται δίπλα σε μια στοίβα αντιτύπων. Η πραγματική του δοκιμασία αρχίζει όταν το επιλέγει ένας άγνωστος αναγνώστης, χωρίς να αισθάνεται καμία προσωπική υποχρέωση απέναντι στον δημιουργό του. Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής μας να μην είναι ότι υπάρχουν υπερβολικά πολλοί άνθρωποι που θέλουν να γράψουν βιβλία. Είναι ότι λιγοστεύουν εκείνοι που έχουν την υπομονή να τα διαβάσουν.

Στη συνέχεια, επιχείρησαν να κινηθούν προς την Εγνατία, ωστόσο βρέθηκαν αντιμέτωποι με ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες είχαν σχηματίσει φραγμό και δεν τους επέτρεψαν να συνεχίσουν την πορεία τους. Στο σημείο προκλήθηκε ένταση μεταξύ αστυνομικών και διαδηλωτών.

Η ένταση εκδηλώθηκε παρά την απόφαση της Αστυνομίας να απαγορεύσει τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις σε εκτεταμένη περιοχή του κέντρου της Θεσσαλονίκης και του Βαρδάρη, ενόψει των κινητοποιήσεων κατά της προγραμματισμένης ομιλίας του Ηλία Κασιδιάρη. Η σχετική απόφαση του διευθυντή της Διεύθυνσης Αστυνομίας Θεσσαλονίκης ανακοινώθηκε την Τρίτη (27/10) και προβλέπει απαγόρευση των συναθροίσεων από τις 09:00 έως τις 21:00 της Τετάρτης (28/10).

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ., η απαγόρευση αποφασίστηκε λόγω του κινδύνου τέλεσης σοβαρών εγκλημάτων και διατάραξης της κοινωνικοοικονομικής ζωής, της κυκλοφορίας και της λειτουργίας των υποδομών της πόλης. Η ομιλία του Ηλία Κασιδιάρη έχει προγραμματιστεί για τις 17:00, σε ξενοδοχείο της Θεσσαλονίκης, προκαλώντας αντιδράσεις και κινητοποιήσεις οργανώσεων και συλλογικοτήτων που αντιτίθενται στην πραγματοποίησή της την ημέρα της επετείου του «ΟΧΙ».

Ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν μπορεί να ηγηθεί κόμματος λόγω δικαστικών απαγορεύσεων, αλλά δήλωσε ότι στηρίζει το νεότευκτο κόμμα “Συμμαχία Ελλήνων”, το οποίο ίδρυσαν ανεξάρτητοι βουλευτές, προερχόμενοι από τους “Σπαρτιάτες”. Αρκετές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι θα μπει στην Βουλή με ένα ποσοστό της τάξης 3-4% περίπου.

Ανακοίνωση του ΚΚΕ

«Η αποτρόπαια και απαράδεκτη στάση της κυβέρνησης της ΝΔ να απαγορεύσει και στη συνέχεια να εξαπολύσει άγρια και αναίτια επίθεση, με ΜΑΤ και δακρυγόνα, με στόχο να διαλύσει την αντιφασιστική συγκέντρωση των εργατικών σωματείων ενάντια στη φασιστοσύναξη του καταδικασμένου ναζί εγκληματία Κασιδιάρη στη Θεσσαλονίκη ισοδυναμεί τουλάχιστον με ανοχή, αν όχι με στήριξη της φασιστικής δράσης του. Κι όλα αυτά, ανήμερα της 28ης Οκτωβρίου και παραμονές της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τον ΕΛΑΣ, που έδωσε μάχη σώμα με σώμα με τους ναζί κατακτητές!» αναφέρει, σε ανακοίνωσή του, το ΚΚΕ.

«Η κυβέρνηση της ΝΔ, με την στάση της και σήμερα, επιβεβαιώνει πως η πολιτική της πολεμικής εμπλοκής και προετοιμασίας, στην οποία πρωτοστατεί, πάει χέρι-χέρι με τη δράση των διάφορων φασιστοειδών που δρουν με κρατικές πλάτες. Είναι βαθιά γελασμένη. Το εργατικό κίνημα έχει τη δύναμη και μπορεί να στείλει τους φασίστες πίσω ξανά στις τρύπες τους. Το απέδειξε και σήμερα σπάζοντας στην πράξη τις απαγορεύσεις της κυβέρνησης που στόχο είχαν την προστασία του ναζί εγκληματία» προσθέτει η ανακοίνωση του κόμματος και καταλήγει:

«Απαιτούμε να αφεθούν τώρα ελεύθεροι οι δύο προσαχθέντες. Για το ζήτημα έκανε παρέμβαση ο Θανάσης Παφίλης, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΚΕ, στον υπουργό προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη».

ΣΥΡΙΖΑ

“Η κυβέρνηση και ο υπ. «Προστασίας του Πολίτη» μετέτρεψαν σήμερα, 28η Οκτωβρίου, τη Θεσσαλονίκη σε σιδερόφρακτη πόλη για να καταστείλουν τις διαδηλώσεις κατά της σύναξης που πραγματοποιεί ο καταδικασμένος νεοναζί Ηλίας Κασιδιάρης. Έβαλαν γερή πλάτη στους νοσταλγούς τους ναζισμού.

Σήμερα, ανήμερα της επετείου της έναρξης της αντίστασης του ελληνικού λαού στη φασιστική επίθεση, τα ΜΑΤ του Χρυσοχοΐδη ψέκασαν εν ψυχρώ, ξυλοκόπησαν και συνέλαβαν εκείνους που διαδηλώνουν κατά της επανεμφάνισης του νεοναζισμού. Στην επέτειο του αντιφασιστικού «ΟΧΙ», Χρυσοχοΐδης και Μητσοτάκης χαϊδεύουν και προστατεύουν την ακροδεξιά και τους νεοναζί. Ντροπή”.

ΠΑΣΟΚ

Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς δήλωσε: «Ο καταδικασμένος εγκληματίας, υμνητής του Χίτλερ και του ναζισμού, Ηλίας Κασιδιάρης, ανήμερα της εθνικής επετείου και του μεγάλου ΟΧΙ του ελληνικού λαού απέναντι στον φασισμό και τον ναζισμό, διοργάνωσε εκδήλωση-πρόκληση στη Θεσσαλονίκη.

Μια αποκρουστική σύναξη μίσους και μισαλλοδοξίας που οργάνωσαν εκείνοι που αντιμάχονται την πατρίδα , τη δημοκρατία, και τους ίδιους τους θεσμούς της. Η δημοκρατική ιστορία και οι αγώνες του λαού μας δεν παραχαράσσονται.

Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει απαντήσεις για τις καταγγελίες για χρήση βίας κατά διαδηλωτών που εξέφραζαν τη διαφωνία τους απέναντι στην εκδήλωση των νεοναζί. Μηδενική ανοχή στον νεοναζισμό. Το ΠΑΣΟΚ θα είναι ξανά στην πρώτη γραμμή του αγώνα. Δεν θα επιτρέψουμε στον φασισμό να σηκώσει κεφάλι».

ΕΛΑΣ 

Την έντονη αντίθεσή της στην εκδήλωση του Ηλία Κασιδιάρη στη Θεσσαλονίκη, ανήμερα της εθνικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου, εκφράζει με ανακοίνωσή της η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ), κάνοντας λόγο για πρόκληση απέναντι στην ιστορική μνήμη. Παράλληλα, επικρίνει την απαγόρευση των δημόσιων συναθροίσεων και το κλείσιμο σταθμών του Μετρό.

Η Έφη Αχτσιόγλου χαρακτήρισε τη συγκέντρωση των υποστηρικτών του Κασιδιάρη «αποκρουστική και ιστορικά προσβλητική», ενώ υποστήριξε ότι η αστυνομική επέμβαση εναντίον των αντιφασιστών «αποδεικνύει ότι ο Κασιδιάρης απολαμβάνει τουλάχιστον κυβερνητικής ασυλίας». «Κι αυτό είναι επικίνδυνο», σημείωσε, καταλήγοντας με την προειδοποίηση: «Να μην αφήσουμε το αυγό του φιδιού να εκκολαφθεί. Να μην επιτρέψουμε στον φασισμό να σηκώσει κεφάλι».

Νέα Αριστερά

Θέση για τα επεισόδια στη Θεσσαλονίκη ανάμεσα σε ΜΑΤ και διαδηλωτές για την ομιλία του Ηλία Κασιδιάρη πήρε η Νέα Αριστερά. «Η απόφαση της αστυνομίας να απαγορεύσει σήμερα τις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στη Θεσσαλονίκη ενάντια στην ομιλία του Ηλία Κασιδιάρη, είναι προκλητική. Δείχνει πως για την κυβέρνηση Μητσοτάκη και το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, η πολιτική εκδήλωση ενός καταδικασμένου ναζί εγκληματία είναι θεμιτό γεγονός, αλλά οι διαμαρτυρίες του δημοκρατικού κόσμου ελλοχεύουν κινδύνους για τη δημόσια τάξη.

Με αυτόν τον τρόπο η Θεσσαλονίκη αφήνεται ελεύθερη στους φασίστες, επιβεβαιώνοντας πως η αστυνομία του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη λειτουργεί ως χορηγός του Κασιδιάρη. Απαιτούμε να αφεθούν ελεύθεροι όσοι πολίτες προσήχθησαν ή συνελήφθησαν από την αστυνομία στις διαμαρτυρίες στην πόλη» αναφέρει η ανακοίνωση.

• Ευάγγελος Βενιζέλος (Κεντρικός Ομιλητής), Πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Υπουργός Άμυνας, Εξωτερικών και Ομότιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής ΑΠΘ.
• Στέλιος Φενέκος, Υποναύαρχος Π.Ν. ε.α. και Πρόεδρος του Επιστημονικού Ινστιτούτου «Αλέξανδρος Παπαναστασίου» (ΙΝΑΠ).
• Ανδρέας Λιαρόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς.
Την εκδήλωση θα συντονίσει η Κατερίνα Μάρκου, Διευθύντρια Εκδόσεων Παπαζήση και πρώην Βουλευτής.

Το βιβλίο του Παναγιώτη Ρουμελιώτη εξετάζει τη ραγδαία ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στον στρατιωτικό τομέα και τον κυβερνοπόλεμο, αναδεικνύοντάς την ως την τρίτη μεγάλη επανάσταση στη διεξαγωγή του πολέμου μετά την ανακάλυψη της πυρίτιδας και των πυρηνικών όπλων. Το κεντρικό επιχείρημα του έργου είναι ότι η στρατιωτική ΤΝ λειτουργεί ως ένας καθοριστικός «πολλαπλασιαστής ισχύος». Αν και δεν μεταβάλλει τη θεμελιώδη πολιτική και βίαιη φύση του πολέμου, μετασχηματίζει ριζικά τον χαρακτήρα του, επηρεάζοντας την ταχύτητα, την κλίμακα, την ακρίβεια και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στο σύγχρονο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Το έργο χωρίζεται σε δύο μεγάλα μέρη: το πρώτο είναι αφιερωμένο στη στρατιωτική τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτόνομα οπλικά συστήματα, ενώ το δεύτερο επικεντρώνεται στον κυβερνοπόλεμο και τις στρατηγικές κυβερνοάμυνας. Η ανάλυση του συγγραφέα διακρίνεται για την επικαιρότητά της, καθώς ενσωματώνει δεδομένα και εξελίξεις από τα κύρια μέτωπα των σύγχρονων συγκρούσεων —τον ρωσοουκρανικό πόλεμο, τη Γάζα και την ευρύτερη αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή— με ενημέρωση που εκτείνεται έως τα μέσα του 2026.

Στο πρώτο μέρος, ο συγγραφέας ορίζει τις βασικές έννοιες της στρατιωτικής ΤΝ και παρουσιάζει μια ιστορική αναδρομή από τα πρώτα κατευθυνόμενα όπλα έως τις σύγχρονες εφαρμογές. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για την τεχνολογική πρωτοκαθεδρία, με τις μεγάλες δυνάμεις να αναπτύσσουν διαφορετικά επιχειρησιακά δόγματα:

• ΗΠΑ: Εστιάζουν στη διατήρηση του τεχνολογικού τους προβαδίσματος μέσω της πλήρους διασύνδεσης των κλάδων των ενόπλων δυνάμεών τους. Εμβληματικά προγράμματα όπως το Replicator και το σύστημα CJADC2 (Joint All-Domain Command and Control) αποσκοπούν στη δικτύωση αισθητήρων και πλατφορμών σε πραγματικό χρόνο.

• Κίνα: Αναπτύσσει τα δόγματα της «Ευφυούς Σύγκρουσης» (Intelligentized Warfare) και των «Επιχειρήσεων Ακριβείας σε Πολλαπλά Πεδία», επιδιώκοντας την πλήρη ενσωμάτωση της πληροφορίας και των αλγορίθμων στη λήψη αποφάσεων.

• Ρωσία: Παρά τις πιέσεις των δυτικών κυρώσεων, επικεντρώνει τις προσπάθειές της στη ρομποτοποίηση του πεδίου της μάχης και στη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων.

• Ευρωπαϊκή Ένωση: Ο συγγραφέας εκφράζει την ανησυχία ότι η ΕΕ δίνει υπερβολικό βάρος στο κανονιστικό πλαίσιο (όπως το AI Act) χωρίς να αναπτύσσει αντίστοιχη στρατιωτική τεχνολογική ισχύ, γεγονός που εγκυμονεί τον κίνδυνο να μετατραπεί σε «ψηφιακή αποικία» και να αποκτήσει στρατηγική εξάρτηση από τρίτους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα Μη Επανδρωμένα Αυτόνομης Πλοήγησης Οχήματα (UAV, drones) στον αέρα, τη θάλασσα και την ξηρά, καθώς και στην τεχνολογία σμηνών (swarms), όπου πολλαπλά αυτόνομα συστήματα δρουν συντονισμένα ως ενιαία μονάδα. Η αγορά της στρατιωτικής ΤΝ γνωρίζει εκρηκτική άνοδο, με προβλέψεις μεγέθυνσης από τα 8,47 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023 στα 32,19 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2034.

Στην πράξη, η αποτελεσματικότητα αυτών των συστημάτων αποτυπώνεται στα σύγχρονα θέατρα πολέμου. Στην Ουκρανία, η χρήση δορυφορικών δικτύων (Starlink) και πλατφορμών ανάλυσης δεδομένων (Palantir) άλλαξε ριζικά τη διαχείριση των μαχών, επιτρέποντας σε μη επανδρωμένα σκάφη να καταφέρουν πλήγματα κατά του ρωσικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα. Στη Μέση Ανατολή, η χρήση συστημάτων όπως το αμερικανικό Project Maven, σε συνδυασμό με εξελιγμένους «πράκτορες ΤΝ» (agentic AI) και έξυπνα αντιπυραυλικά συστήματα, επέτρεψε την αναχαίτιση επιθέσεων κορεσμού από ιρανικά drones και πυραύλους.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου μετατοπίζει το ενδιαφέρον στον κυβερνοχώρο, ο οποίος αποτελεί πλέον ένα αυτόνομο και κρίσιμο πεδίο επιχειρήσεων. Η ΤΝ λειτουργεί εδώ με διττό τρόπο: αυτοματοποιεί και επιταχύνει τις επιθετικές κυβερνοενέργειες, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί τη βάση για την έγκαιρη ανίχνευση και απόκρουση απειλών σε πραγματικό χρόνο. Ο συγγραφέας προχωρά σε μια συστηματική τυπολογία των σύγχρονων κυβερνοαπειλών, εξετάζοντας:

• Το κακόβουλο λογισμικό διαγραφής δεδομένων (wiper malware).
• Τις επιθέσεις κατανεμημένης άρνησης υπηρεσίας (DDoS attacks).
• Τις μεθόδους ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing).
• Τις επιθέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα (supply-chain attacks).
• Τις εξελιγμένες επιθέσεις παραπλάνησης και χειραγώγησης των ίδιων των συστημάτων ΤΝ (adversarial attacks, data poisoning).

Μέσα από τη μελέτη συγκεκριμένων περιπτώσεων —όπως οι ρωσικές επιθέσεις στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας, οι ιρανικές επιχειρήσεις κατά κρίσιμων υποδομών και ο «χακτιβισμός» στη σύγκρουση Ισραήλ-Χαμάς— αναλύεται η γεωπολιτική διάσταση του κυβερνοπολέμου. Παράλληλα, εξετάζεται η αγορά της κυβερνοασφάλειας και το διεθνές νομικό καθεστώς.

Ο Ρουμελιώτης παρουσιάζει μια τετραβάθμια κατάταξη των κυβερνοεπιχειρήσεων που εκτείνεται από το απλό κυβερνοέγκλημα έως την ένοπλη επίθεση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι ο νομικός χαρακτηρισμός δεν είναι γραμμικός αλλά εξαρτάται από την ένταση και τα τελικά αποτελέσματα της επίθεσης.

Ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια του βιβλίου αφορά τις ανησυχίες και τους υπαρξιακούς κινδύνους που συνοδεύουν την αυτονόμηση των όπλων. Η χρήση αλγορίθμων συμπιέζει δραματικά τον χρόνο που διαθέτει ο άνθρωπος για την επαλήθευση και την έγκριση μιας στρατιωτικής απόφασης (σε ορισμένες περιπτώσεις ο χρόνος αυτός περιορίζεται στα 20 δευτερόλεπτα), εκτοπίζοντας ουσιαστικά τον ανθρώπινο παράγοντα από τη λήψη αποφάσεων.

Αυτό δημιουργεί τεράστια προβλήματα στην απόδοση ευθυνών και προκαλεί το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, καθώς οι μηχανές αδυνατούν να εφαρμόσουν με αξιοπιστία τις θεμελιώδεις αρχές της διάκρισης μεταξύ μαχητών και αμάχων, της αναλογικότητας και της λήψης προφυλάξεων.

Ο συγγραφέας καταγράφει το διεθνές θεσμικό αδιέξοδο, αναφερόμενος στις δυστοκίες των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του ΟΗΕ για τα Θανατηφόρα Αυτόνομα Οπλικά Συστήματα (LAWS). Παρά τις εκκλήσεις για τη δημιουργία ενός νομικά δεσμευτικού πλαισίου έως το τέλος του 2026, οι έντονες διαφωνίες μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων καθιστούν τη συναίνεση εξαιρετικά δύσκολη. Επιπλέον, εξετάζονται οι διαφορετικές προσεγγίσεις των αμερικανικών κυβερνήσεων (Biden και Trump) και καταγράφονται ακόμη και θρησκευτικές-ηθικές παρεμβάσεις, όπως η εγκύκλιος Magnifica humanitas του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄. Μακροπρόθεσμα (σε ορίζοντα 60-80 ετών), η προοπτική της Γενικής Τεχνητής Νοημοσύνης (AGI) και της Υπερνοημοσύνης (Superintelligence) εγκυμονεί τον κίνδυνο πλήρους απώλειας του ανθρώπινου ελέγχου πάνω στα οπλικά συστήματα.

Στον επίλογο του έργου υπογραμμίζεται ότι τα κράτη που καθυστερούν να ενσωματώσουν την ΤΝ στις ένοπλες δυνάμεις τους αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο στρατηγικής υποβάθμισης ή ακόμη και στρατιωτικής ήττας στο σύγχρονο ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα.
Ωστόσο, το βιβλίο κλείνει με ένα κρίσιμο πολιτικό και φιλοσοφικό ερώτημα, το οποίο αναδεικνύεται και στον πρόλογο του Καθηγητή Δημήτρη Κώνστα: δεδομένου ότι η ΤΝ είναι μια τεχνολογία διπλής χρήσης, η διοχέτευση τεράστιων πόρων, υπολογιστικής ισχύος και επιστημονικού δυναμικού στον στρατιωτικό ανταγωνισμό στερεί πολύτιμα εφόδια από την ειρηνική της αξιοποίηση.

Οι ίδιοι πόροι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, της επισιτιστικής ασφάλειας και των υγειονομικών κρίσεων —παράγοντες που λειτουργούν ως οι πραγματικοί πολλαπλασιαστές ανασφάλειας και συγκρούσεων. Το τελικό διακύβευμα για την ανθρωπότητα δεν είναι απλώς το ποιος θα κυριαρχήσει στον αλγοριθμικό πόλεμο, αλλά το αν θα επιλέξει να πολλαπλασιάσει την ικανότητα καταστροφής ή τη συλλογική ικανότητα πρόληψης της βίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες για την τωρινή τραγωδία το ένα τρένο είχε σταματήσει λόγω βλάβης και το άλλο έπεσε επάνω του πιθανόν εξαιτίας ανθρώπινου λάθους, γιατί λόγω της βλάβης στο πρώτο τρένο οι χειρισμοί δεν γίνονταν αυτόματα και το σύστημα είχε “γυρίσει” στο χειροκίνητο. Πιθανόν το πρώτο τρένο να είχε σταματήσει επειδή κοντά στο Τολέδο διαπιστώθηκε δυσλειτουργία στο σηματοδότη και ο διαχειριστής της εταιρείας ΑDIF έδωσε εντολή να μην κινείται ο συρμός, αλλά προφανώς -αν ευσταθεί αυτή η πληροφορία- δεν πρόλαβε να ρυθμίσει την ταχύτητα και την κίνηση του άλλου συρμού που κινείτο με πολύ υψηλή ταχύτητα προς το ίδιο σημείο.

Ο αριθμός των νεκρών έχει φτάσει τους 64, σύμφωνα με τον νεότερο απολογισμό, ενώ υπάρχουν πολλοί τραυματίες, ορισμένοι εκ των οποίων σε σοβαρή κατάσταση. Σύμφωνα με την El País, το δυστύχημα φαίνεται να προκλήθηκε από συνδυασμό τεχνικής βλάβης και λανθασμένων εντολών από το κέντρο ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας. Το πρωί της Τετάρτης παρουσίασε βλάβη το αυτοματοποιημένο σύστημα ασφαλείας LZB, με αποτέλεσμα να ακινητοποιηθούν περίπου έξι τρένα στην περιοχή.

Οκτώ λεπτά αργότερα, η διαχείριση της κυκλοφορίας πέρασε σε χειροκίνητη λειτουργία και δόθηκε εντολή επανεκκίνησης των συρμών. Ωστόσο, το τρένο της Iryo παρέμεινε ακινητοποιημένο, ενώ ελεγκτής φέρεται να έδωσε εντολή στο AVE, που βρισκόταν 25 χιλιόμετρα πίσω του, να συνεχίσει κανονικά την πορεία του.

Όπως επισημαίνει η ισπανική εφημερίδα, σε περίπτωση βλάβης του συστήματος ασφαλείας, το πρωτόκολλο προβλέπει κίνηση με μέγιστη ταχύτητα 40 χιλιομέτρων την ώρα, ώστε οι μηχανοδηγοί να μπορούν να αντιδράσουν σε πιθανό εμπόδιο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως, ο ελεγκτής φέρεται να επέτρεψε στο AVE να συνεχίσει με κανονική ταχύτητα, χωρίς να του δώσει εντολή να σταματήσει, παρότι στις οθόνες του κέντρου ελέγχου εμφανιζόταν ο ακινητοποιημένος συρμός της Iryo.

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι ο μηχανοδηγός του τρένου AVE δεν διαθέτει κανένα ηλεκτρονικό σύστημα που να τον προειδοποιεί ότι υπάρχει άλλο τρένο μπροστά του, όταν τίθεται εκτός λειτουργίας το σύστημα ασφαλείας LZB. Επομένως, μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις οδηγίες που λαμβάνει από το κέντρο ελέγχου.

Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν «ανεξήγητη» την παράλειψη, σύμφωνα με την El País, καθώς όλες οι εντολές έχουν καταγραφεί ηχητικά και γραπτώς και έχουν ήδη εξεταστεί από τεχνικούς. Η ακριβής ταχύτητα του AVE τη στιγμή της σύγκρουσης δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται για να εξακριβωθούν πλήρως οι συνθήκες του δυστυχήματος.

Σοκ στην Ισπανία

Το προηγούμενο δυστύχημα -του Ιανουαρίου- οφειλόταν σε εκτροχιασμό από κακή συγκόλληση σε ράγες που “έστειλε” το μισό τρένο στην αντίθετη κατεύθυνση και συγκρούσθηκε με άλλο, με αποτέλεσμα 48 νεκρούς και πάνω από 180 τραυματίες. Η δικαστική έρευνα δεν έχει ολοκληρωθεί για εκείνο το συμβάν και η προανάκριση εξετάζει μέχρι και απάτες σε ευρωπαϊκά κονδύλια που είχαν δοθεί για την συντήρηση  των γραμμών. Η Ισπανία έχει δύο δίκτυα στην ουσία, με το νέο να έχει στηθεί μετά το 1980 σταδιακά, ώστε να αντέχει υψηλές ταχύτητες.

Συγκλονισμένος από το σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα που έγινε νωρίτερα σήμερα στην Ισπανία δήλωσε ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ σε ανάρτηση στο Χ. «Η σκέψη μου, η αλληλεγγύη μου και η στήριξή μου είναι σε όλα τα θύματα και τις οικογένειές τους» ανέφερε στην ανάρτησή του. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύει η ισπανική εφημερίδα El País, το τρένο της Renfe είχε αναχωρήσει από τη Μαδρίτη στις 08:00 με προορισμό τη Σεβίλλη, ενώ ο συρμός της Iryo κινούνταν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα τον εκτροχιασμό πολλών βαγονιών, τα οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κατέληξαν σε πρανές δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το δυστύχημα παραμένουν αδιευκρίνιστες και σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, το τρένο της Renfe είχε προηγουμένως μειώσει την ταχύτητά του και είχε πραγματοποιήσει στάση εξαιτίας προβλήματος στη σιδηροδρομική κυκλοφορία.

Άμεση ήταν η αντίδραση της Adif, του ισπανικού φορέα διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών, ο οποίος ανακοίνωσε την αναστολή της κυκλοφορίας στη γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει τη Μαδρίτη με την Ανδαλουσία. «Η κυκλοφορία στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη – Ανδαλουσία έχει διακοπεί λόγω σύγκρουσης μεταξύ δύο τρένων», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της μέσω της πλατφόρμας Χ.

Μαρτυρίες για την τραγωδία 

Στο σημείο κινητοποιήθηκαν υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης για την παροχή βοήθειας στους επιβάτες, ενώ αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν εικόνες με πολλούς τραυματίες. Την ώρα που σημειώθηκε το δυστύχημα, ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, βρισκόταν στη Μαδρίτη, όπου επρόκειτο να συμμετάσχει στην έναρξη του World Infrastructure Forum. Σύμφωνα με την El País, ο Ισπανός υπουργός ενημερώθηκε για τη σύγκρουση ενώ συνομιλούσε με τους διοργανωτές της εκδήλωσης και αποχώρησε αμέσως, προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση.

Η διακοπή της κυκλοφορίας επηρέασε και άλλα δρομολόγια στη σιδηροδρομική γραμμή, με επιβάτες να αναφέρουν ότι τα τρένα στα οποία επέβαιναν παρέμειναν ακινητοποιημένα. Ανάμεσά τους βρισκόταν η πρόεδρος της αγροτικής οργάνωσης Asaja Sevilla, Μαρία Μοράλες, η οποία ταξίδευε προς τη Μαδρίτη για να συμμετάσχει σε κινητοποίηση αγροτών σχετικά με το αυξημένο κόστος παραγωγής.

«Είμαστε ακινητοποιημένοι, μας είπαν ότι θα διαρκέσει 30 λεπτά», ανέφερε μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Canal Sur Radio. Οι ισπανικές αρχές καλούνται πλέον να αποσαφηνίσουν τις ακριβείς συνθήκες της σύγκρουσης, ενώ αναμένονται επίσημες ανακοινώσεις για τον απολογισμό των θυμάτων και την κατάσταση των τραυματιών.

Κύμα συμπαράστασης

Κύμα συμπαράστασης προς την Ισπανία για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην επαρχία του Τολέδο. Μηνύματα ανήρτησαν το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, ο πρόεδρος της Γαλλίας,η πρωθυπουργός τη Ιταλίας, ο υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Μαξίμ Πρεβό, ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα και η πρόεδρος της Κομισιόν.

«Βαθιά θλίψη για το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα κοντά στο Τολέδο της Ισπανίας. Εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων και ευχόμαστε ταχεία ανάρρωση σε όλους τους τραυματίες. Σε αυτή τη δύσκολη στιγμή, η Ελλάδα στέκεται στο πλευρό του λαού και της κυβέρνησης της Ισπανίας», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών στο Χ.

Με την έγκριση του Βερολίνου, η Σόφια ανέλαβε τη διοίκηση της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, θέτοντας άμεσα σε εφαρμογή ένα σκληρό, οργανωμένο πρόγραμμα εκβουλγαρισμού. Το σχέδιο αυτό βασίστηκε σε τρεις πυλώνες:

• Βίαιος εκπατρισμός: Περισσότεροι από 100.000 Έλληνες εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες και τις περιουσίες τους, αναζητώντας καταφύγιο ως πρόσφυγες στη γερμανοκρατούμενη ζώνη της Κεντρικής Μακεδονίας.
• Μεταφορά αποίκων: Χιλιάδες Βούλγαροι υπήκοοι μεταφέρθηκαν οργανωμένα από τη Βουλγαρία και εγκαταστάθηκαν στα σπίτια και τις καλλιέργειες των εκδιωχθέντων Ελλήνων.
• Πολιτισμική γενοκτονία: Απαγορεύτηκε πλήρως η χρήση της ελληνικής γλώσσας, έκλεισαν τα ελληνικά σχολεία και οι εκκλησίες, ενώ επιβλήθηκε με τη βία η βουλγαρική παιδεία και διοίκηση.

Η βίαιη αυτή πίεση οδήγησε στην αιματηρή Εξέγερση της Δράμας (Σεπτέμβριος 1941), η οποία κατεστάλη με πρωτοφανή αγριότητα από τις δυνάμεις κατοχής, με αποτέλεσμα χιλιάδες εκτελέσεις αμάχων και περαιτέρω διόγκωση του προσφυγικού ρεύματος.

Γερμανική ζώνη

Στις ζώνες υπό άμεσο γερμανικό έλεγχο, οι ναζιστικές αρχές εφάρμοσαν μια πολιτική που αποδιοργάνωσε πλήρως τον κοινωνικό ιστό, στρεφόμενες τόσο κατά του εβραϊκού όσο και κατά του χριστιανικού στοιχείου. Το πιο βαθύ και μόνιμο πλήγμα στην πληθυσμιακή δομή της Μακεδονίας υπήρξε η ολοκληρωτική εξόντωση της ιστορικής εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης.

Περίπου 46.000 έως 50.000 Σεφαραδίτες Εβραίοι εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Η απώλεια αυτή αλλοίωσε οριστικά τον επί αιώνες πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της μακεδονικής πρωτεύουσας, ενώ οι περιουσίες και οι επιχειρήσεις τους λεηλατήθηκαν άγρια από τις δυνάμεις κατοχής και τους ντόπιους συνεργάτες τους.

Για τον έλεγχο των περιοχών της Καστοριάς και της Φλώρινας, οι Ναζί, σε στενή συνεργασία με τις βουλγαρικές μυστικές υπηρεσίες, ίδρυσαν την “Οχράνα”. Επρόκειτο για ένοπλα σώματα αποτελούμενα από τμήματα του ντόπιου σλαβόφωνου πληθυσμού. Μέσα από τη συστηματική τρομοκράτηση των Ελλήνων, στόχος ήταν η καλλιέργεια αυτονομιστικού αισθήματος και η προετοιμασία του εδάφους για τη μελλοντική προσάρτηση της Δυτικής Μακεδονίας σε ένα σλαβικό κρατικό μόρφωμα.

Η “Ανεξάρτητη Μακεδονία” του 1944

Τον Σεπτέμβριο του 1944, καθώς το μέτωπο κατέρρεε και η αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων από τα Βαλκάνια ήταν πλέον ζήτημα χρόνου, το Βερολίνο επιχείρησε να παίξει ένα τελευταίο γεωπολιτικό χαρτί. Στόχος τους ήταν η δημιουργία ενός κράτους-μαριονέτας υπό την ονομασία «Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Μακεδονίας».

Οι Ναζί προσέγγισαν τον Ιβάν Μιχαήλοφ, τον επικεφαλής της ακροδεξιάς βουλγαρικής εθνικιστικής οργάνωσης ΕΜΕΟ (IMRO), προσφέροντάς του την ηγεσία αυτού του προτεκτοράτου. Σκοπός των Γερμανών ήταν να δημιουργήσουν ένα πολιτικό και στρατιωτικό ανάχωμα που θα καθυστερούσε την προέλαση του σοβιετικού στρατού, καθώς και τη δράση των Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων ανταρτών.

Ωστόσο, το σχέδιο κατέρρευσε εν τη γενέσει του. Ο Μιχαήλοφ, αντιλαμβανόμενος ότι η ήττα του Άξονα ήταν αναπόφευκτη και ότι η προσπάθεια αυτή στερούνταν οποιασδήποτε λαϊκής υποστήριξης, αρνήθηκε τη θέση. Η άρνησή του σφράγισε το οριστικό ναυάγιο των κατοχικών σχεδιασμών.

Η απελευθέρωση το φθινόπωρο του 1944 βρήκε τη Μακεδονία βαθιά πληγωμένη. Παρά την αποτυχία των σχεδίων του Άξονα για μόνιμο διαμελισμό, η περιοχή πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Η δημογραφική αλλοίωση, η προσφυγιά, η καταστροφή της εβραϊκής κοινότητας και τα πολιτικά πάθη που καλλιέργησαν οι δυνάμεις κατοχής άφησαν πίσω τους μια βαριά κληρονομιά, η οποία επηρέασε καθοριστικά τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις των επόμενων δεκαετιών.

Για την ελευθερία, τη δημοκρατία και την ισοπολιτεία δεν γίνεται καμία αναφορά από τους ξένους. Αν τους απασχολούν τέτοια ζητήματα, αυτά αφορούν μόνο τις δικές τους χώρες, όπως, λ.χ., η στέρηση του ρακιού για τους Τούρκους τουρίστες και η ημίγυμνη εμφάνιση στις παραλίες για τις Τουρκάλες — κάτι αδιανόητο στη γειτονική χώρα.

Τότε, τι έννοια έχει η «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία επανέρχεται στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, τα συστηματικά ψεύδη του υπουργού Εξωτερικών Φιντάν ή οι απειλές του Ερντογάν ότι θα καταλάβει ένα ελληνικό νησί «ένα βράδυ»; Οι Τούρκοι επισκέπτες δεν τις σχολιάζουν, αλλά φαίνεται να συμφωνούν μαζί τους.

Η εξήγηση ανάγεται στο απώτερο παρελθόν. Οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την Ελλάδα το 146 π.Χ. και έκτοτε η χώρα υπέστη διάφορες εισβολές: Γαλατών, Νορμανδών, Καταλανών, Αράβων (στην Κρήτη), Αλβανών, Βενετών, Σέρβων, Βουλγάρων, Οθωμανών και, σχετικά προσφάτως, Ιταλών, Γερμανών και Νατοϊκών (κατάληψη του 38% της Κύπρου από Τούρκους με αμερικανικά όπλα).

Υπήρξαν επίσης ανεπιτυχείς εισβολές Νοτιοσλάβων, Τσάμηδων και «Σλαβομακεδόνων», οι οποίοι αναμείχθηκαν στον αποκαλούμενο μεταπολιτευτικώς «εμφύλιο πόλεμο», ο οποίος υπήρξε απόφυση του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ Αμερικής και Σοβιετικής Ενώσεως. Οι Έλληνες απώθησαν όλους τους κατακτητές πέρα από τα σύνορα της χώρας, όπως και τους φτωχοδιάβολους του Ερντογάν, που επιχείρησαν να εισβάλουν στη Θράκη προ επταετίας.

Αλλά τι γύρευαν όλοι αυτοί σε μια μικρή χώρα 138.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων και 9 εκατομμυρίων αυτόχθονων κατοίκων, όπως η σύγχρονη Ελλάς; Άλλοι επιζητούσαν δόξα, εξουσία και οικονομικά οφέλη, ενώ ορισμένοι επιδίωκαν τη λεηλασία, όπως συνέβη το 1974 στην Κύπρο.

Άλλοι πάλι, όπως οι υπερόπτες Ναζί, αντίκρισαν τον Απρίλιο του 1941 τους μικρούς «καφετιούς» Έλληνες φαντάρους, οι οποίοι είχαν το θράσος να αντισταθούν ανυποχώρητα στη σιδηρόφρακτη Βέρμαχτ, στο Ρούπελ και στο οχυρό ΛΙΣΕ του Κάτω Νευροκοπίου. Παρόμοια, ακόμη και σήμερα, οι οίηματίες του Ερντογάν δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί η μικρή αγορά της Ελλάδος έγινε δεκτή στην ΕΕ, ενώ η δική τους, πολύ μεγαλύτερη, όχι.

Οι διαφορές των λαών

Προφανώς, οι διαφορές των λαών —όπως εκείνες μεταξύ των Ούννων και των λαών της απέραντης θάλασσας— διαφεύγουν της αναλύσεως των ειδικών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Το ίδιο συμβαίνει και με το γεγονός ότι ο ελληνικός λαός είναι ανοιχτόμυαλος, χριστιανικός (έστω και Ορθόδοξος), εραστής της εθνικής ανεξαρτησίας και αγαπητικός της πολιτικής ελευθερίας, στοιχεία που δύσκολα βρίσκονται στον πυρήνα της πολιτικής ζωής άλλων χωρών στον βαθμό που απαντούν στην Ελλάδα. Εδώ, η κυβερνητική σταθερότητα θεωρείται πολιτική αρετή, ενώ στην πράξη μπορεί να εκτρέφει την κρατική διαφθορά.

Τέλος, είναι και το πολιτιστικό παρελθόν της Ελλάδος που ενοχλεί τους ξένους. Αν και υπήρξε κάποτε παγκόσμια δύναμη —με την αθηναϊκή και τη σπαρτιατική ηγεμονία, την Αλεξανδρινή περίοδο των 300 ετών και τα 1.000 χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας—, μάλλον διέσωσε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό παρά διέδωσε την Ιερά Εξέταση του Παπισμού, τα πογκρόμ (όπως στη Ρωσία), τις γενοκτονίες (όπως εκείνες των Νεοτούρκων) και τις σύγχρονες εθνοκαθάρσεις στα άλλα Βαλκάνια και στην Κύπρο.

Οι Έλληνες, εν ευρεία εννοία, είτε βρίσκονται στην ευρωπαϊκή συνομοσπονδία είτε στην Αμερική, στην Αυστραλία και στην Αφρική, δεν κατηγορούνται για απείθεια, αναρχία ή αποικιοκρατία. Με άλλα λόγια, δεν αποτελούν «θεσμικό κίνδυνο» για τις ξένες κοινωνίες, εκτός ίσως από το μικρό, αλλά μη διατηρήσιμο, δημόσιο χρέος τους, σε αντιδιαστολή προς το… διατηρήσιμο χρέος των 3 τρισ. δολαρίων των ΗΠΑ, σύμφωνα με το ΕΚΟΦΙΝ.

Έτσι, οι Έλληνες γίνονται δεκτοί παντού χωρίς ανησυχία: στη Γερμανία, στην Ελβετία, στη Βρετανία, στις ΗΠΑ, στον Καναδά και στην Ισπανική Αμερική, ως «καλοί πολίτες» και, ενίοτε, ως εύποροι παρεπιδημούντες, όπως οι Έλληνες εφοπλιστές στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη. Ποια, όμως, η διαφορά των ομογενών Ελλήνων της διασποράς από τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς στη Γαλλία, τους Πακιστανούς στην Αγγλία, τους Λατίνους στον αμερικανικό Νότο, τους Κινέζους στην Καλιφόρνια και τους Κούρδους στην Τουρκία κ.λπ.;

Τι θέλει, συνεπώς, ο νεοσουλτάνος της Άγκυρας με τα εφευρήματά του στο Αιγαίο, όπου, κατά τον συντάκτη, δεν πάτησαν ποτέ πόδι οι Τούρκοι, με το Λιβυκό Μνημόνιο —με μια χώρα που δεν είναι κράτος, όπως υποστηρίζει—, με την παραληρηματική «Γαλάζια Παράνοια» (Σ. Καλεντερίδης) και με τα ατομικά όπλα που αναμένονται προσεχώς; Γιατί δεν αφήνει τους Έλληνες στην ησυχία τους, ώστε να ασχοληθούν με τα εσωτερικά τους προβλήματα;

Πρωτίστως, υπάρχει το δημογραφικό πρόβλημα, που απειλεί τον Ελληνισμό, αλλά και αναγκάζει την καταχρεωμένη πατρίδα να αγοράζει όπλα, εξωτικά πλοία και αμυντικά συστήματα, καθώς και να συνάπτει ευκαιριακές συμμαχίες με το… Μπαχρέιν, αντί να κατευθύνει τα κεφάλαια στη στεγαστική πίστη και στην ενίσχυση της μητρότητας, ζητήματα που, κατά τον συντάκτη, αγνοεί η συμπαθής υπουργός Οικογένειας, κυρία Δόμνα Μιχαηλίδου.

Παρά ταύτα, το «μήλον της έριδος» (*) δεν έχει ακόμη σαπίσει τελείως από τη μονοκομματική διαφθορά των σύγχρονων κοτσαμπάσηδων. Παραμένει ακέραιο και περιμένει «πότε θα κάνει ξαστεριά», κατά τον λαϊκό τροβαδούρο, για να δικαιολογήσει την προτίμηση των ξένων.

(*) Το έδωσε ο Πάρις στην Αφροδίτη, στα καλλιστεία των θεών του Ολύμπου, με αποτέλεσμα τον… Τρωικό Πόλεμο.