Ο άνθρωπος δεν επιλέγει να υπάρξει ούτε αποφασίζει τις αρχικές συνθήκες της ζωής του. Βρίσκεται ήδη μέσα σε έναν κόσμο: σε μια συγκεκριμένη ιστορική εποχή, σε μια κοινωνία, σε μια οικογένεια, σε μια γλώσσα και σε ένα πολιτισμικό περιβάλλον. Δεν επιλέγει το σώμα του, την καταγωγή του ή τις περιστάσεις που διαμορφώνουν την αφετηρία της διαδρομής του. Απλώς βρίσκεται εκεί, ερριμένος ή “ριγμένος” μέσα στην πραγματικότητα, πριν ακόμα αποκτήσει τη δυνατότητα να την κατανοήσει.

Ωστόσο, η ερριμενότητα (το να είσαι ριγμένος μέσα σε κάτι) δεν αποτελεί συνθήκη απόλυτου εγκλωβισμού. Συνιστά το ίδιο το πεδίο μέσα στο οποίο αναδύεται η ανθρώπινη ελευθερία. Για τον Χάιντεγκερ, η ελευθερία δεν σημαίνει απεριόριστη δυνατότητα επιλογών ούτε αυθαίρετη δημιουργία της πραγματικότητάς μας. Σημαίνει πρωτίστως τη δυνατότητα να αναλάβουμε τις υπαρξιακές δυνατότητες που μας προσφέρονται μέσα στις συγκεκριμένες συνθήκες της ζωής μας.

Δεν επιλέγουμε από πού ξεκινάμε, μπορούμε όμως να αναλάβουμε τον τρόπο με τον οποίο πορευόμαστε και υπάρχουμε. Ο άνθρωπος δεν είναι ένα απομονωμένο υποκείμενο που παρατηρεί τον κόσμο από απόσταση, αλλά ένα πλάσμα που “είναι εκεί” (Dasein), ένα ον που βρίσκεται εξαρχής μέσα σε έναν κόσμο σχέσεων, δυνατοτήτων και νοημάτων. Η αυθεντικότητα αρχίζει όταν παύουμε να παραδινόμαστε άκριτα στις κοινωνικές συμβάσεις και αναλαμβάνουμε την ευθύνη της δικής μας ύπαρξης.

Αυτή η αφύπνιση απαιτεί μια βαθύτερη μετατόπιση του βλέμματός μας. Εδώ αναδεικνύεται η σημασία της έκπληξης (Erstaunen), όχι ως στιγμιαίου ψυχολογικού ξαφνιάσματος, αλλά ως φιλοσοφικού θαυμασμού απέναντι στο ίδιο το γεγονός ότι υπάρχουμε. Ο θαυμασμός έχει βαθιές ρίζες στην αρχαιοελληνική φιλοσοφική παράδοση, ιδίως στη σκέψη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Στη φιλοσοφική προβληματική του Χάιντεγκερ, το ερώτημα του “Είναι” αποκτά ανάλογη υπαρξιακή ένταση: γιατί υπάρχει κάτι αντί για το τίποτα; Τι σημαίνει να είμαστε εδώ; Πώς είναι δυνατόν ο κόσμος να φανερώνεται σε εμάς ως ένας ορίζοντας νοήματος;

Η αυθεντική έκπληξη διαρρηγνύει την καθημερινή οικειότητα. Όσα μέχρι πρότινος θεωρούσαμε αυτονόητα, χάνουν στιγμιαία τη βεβαιότητά τους. Η πραγματικότητα αποκαλύπτεται με έναν τρόπο πρωτόγνωρο, σαν να τη συναντούμε για πρώτη φορά. Το “Είναι” παύει να αποτελεί μια αφηρημένη φιλοσοφική έννοια και γίνεται ένα ανοικτό ερώτημα που μας αφορά υπαρξιακά. Δεν πρόκειται απλώς για την ανακάλυψη του ασυνήθιστου, αλλά για την αναγνώριση του μυστηρίου που κρύβεται μέσα στο πιο οικείο.

“Είναι και Χρόνος”

Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η διάκριση ανάμεσα στην περιέργεια (Neugier) και τον αυθεντικό θαυμασμό. Η περιέργεια, όπως την αναλύει ο Χάιντεγκερ στο βιβλίο “Είναι και Χρόνος”, χαρακτηρίζει μια καθημερινή στάση που αναζητά διαρκώς το καινούργιο, όχι για να το κατανοήσει ουσιαστικά, αλλά για να μετακινηθεί γρήγορα σε κάτι άλλο. Είναι η αδιάκοπη εναλλαγή εικόνων, πληροφοριών και εμπειριών, η επιθυμία να βλέπουμε τα πάντα χωρίς να στεκόμαστε πραγματικά σε τίποτα.

Η περιέργεια μας προσφέρει την ψευδαίσθηση της διαρκούς εγρήγορσης, ενώ συχνά μας απομακρύνει από τη δυνατότητα της βαθιάς συνάντησης με τον εαυτό μας και τον κόσμο. Ο αυθεντικός θαυμασμός κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Δεν αναζητά διαρκώς κάτι διαφορετικό, αλλά μας καλεί να εμβαθύνουμε σε αυτό που ήδη υπάρχει. Μας διδάσκει να κοντοστεκόμαστε, να παρατηρούμε, να αναρωτιόμαστε, να ανακαλύπτουμε το ανεξάντλητο βάθος ακόμα και μέσα στα πιο καθημερινά πράγματα. Εκεί όπου η συνήθεια βλέπει επανάληψη, ο στοχασμός αναγνωρίζει μυστήριο (ένα πρόβλημα που υπεισέρχεται στα ίδια του τα δεδομένα).

Η αναζήτηση αυτή αποκτά μια ακόμα βαθύτερη διάσταση στην ύστερη σκέψη του Χάιντεγκερ, μέσα από την έννοια του Συμβάντος (Ereignis). Το Ereignis δεν περιγράφει απλώς ένα απρόσμενο γεγονός ή ένα υπαρξιακό σοκ. Αφορά στη βαθύτερη σχέση ανάμεσα στο “Είναι” και στον άνθρωπο, μέσα από την οποία καθίσταται δυνατή η φανέρωση του “Είναι”.

Ο άνθρωπος δεν στέκεται απέναντι στην πραγματικότητα ως κυρίαρχος παρατηρητής που μπορεί να την εξαντλήσει με τις έννοιες και τις μετρήσεις του. Καλείται να παραμείνει ανοικτός σε εκείνο που αποκαλύπτεται, αλλά και σε εκείνο που εξακολουθεί να παραμένει κρυμμένο. Η αλήθεια δεν εξαντλείται σε όσα ήδη γνωρίζουμε· προϋποθέτει την ετοιμότητα να υποδεχθούμε ό,τι ανατρέπει τις βεβαιότητές μας.

Ίσως, τελικά, το να υπάρχουμε αυθεντικά να σημαίνει ακριβώς αυτό: να πάψουμε να ζούμε μηχανικά μέσα στις συνθήκες που μας δόθηκαν και να αρχίσουμε να τις κατοικούμε συνειδητά. Να αποδεχθούμε την ερριμενότητά μας χωρίς να υποταχθούμε σε αυτήν. Να αναγνωρίσουμε την ελευθερία μας χωρίς να αγνοούμε τα όριά της. Και, κυρίως, να διατηρούμε ζωντανή την ικανότητα του θαυμασμού απέναντι στο γεγονός ότι υπάρχουμε.

Η αυθεντικότητα δεν είναι ένας προορισμός που κατακτάται οριστικά ούτε μια κατάσταση τελειότητας. Είναι μια διαρκής υπαρξιακή δυνατότητα: η ανάληψη της ζωής μας ως δικής μας ευθύνης, η αντίσταση στην άκριτη προσχώρηση στις ανώνυμες βεβαιότητες της καθημερινότητας και η διατήρηση μιας ανοικτής σχέσης με το μυστήριο του “Είναι”. Διότι ίσως η σημαντικότερη πράξη ελευθερίας είναι να μάθουμε να βλέπουμε πραγματικά τον κόσμο μέσα στον οποίο βρεθήκαμε. Και τότε, μέσα από αυτή τη νέα θέαση, να ανακαλύψουμε ότι η ζωή δεν είναι απλώς κάτι που μας συνέβη, αλλά μια δυνατότητα που καλούμαστε διαρκώς να αναλάβουμε.

Επισκεπτόμενος τη Δερβιτσάνη – στην κεντρική πλατεία της κοινότητας, όπου το καθεστώς έστηνε συνήθως την βιτρίνα της υποδοχής, με τους επιλεγμένους κατοίκους και τον χορό των λαογραφικών γκρουπ – ο Σαμαράς επέλεξε την αντίθετη κατεύθυνση. Κατευθύνθηκε, αποβιβαζόμενος από το αυτοκίνητο του, στους απέναντι: Τους φοβισμένους κατοίκους που είχαν τολμήσει να συγκεντρωθούν, σε πείσμα των πολυάριθμων “φρουρών” της Σιγκουρίμι.

Ίσως ακόμη να φυλάσσει στο αρχείο του σημειώματα που με πολλή τόλμη και κίνδυνο του εμπιστεύτηκαν οι Βορειοηπειρώτες, για να του περιγράψουν τον πόνο τους, ή να αναζητήσουν την επικοινωνία με συγγενείς τους στην Ελλάδα…

Ο Σαμαράς αναζήτησε την εκκλησία

Στη συνέχεια, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, δεν κατευθύνθηκε προς το Πολιτιστικό Κέντρο, όπου είχε προετοιμαστεί το πρόγραμμα της γνωστής καθιερωμένης για ανάλογες περιστάσεις φιέστας, με χορούς και τραγούδια της “ευτυχισμένης μειονότητας” στις αγκαλιές του Κόμματος…

Ρώτησε κατά που είναι η Εκκλησία και εξέφρασε τη λύπη του που μετατράπηκε σε αποθήκη λιπασμάτων του κρατικού συνεταιρισμού. Προ ενός έτους είχε ευχηθεί, τότε που κατέρρεε το καθεστώς του Τσαουσέσκου στη Ρουμανία και το Τείχος του Βερολίνου, τα επόμενα Χριστούγεννα να βρουν τους Βορειοηπειρώτες να εορτάζουν ελεύθερα. Τα Τίρανα, το 1989, έδειχναν να παραμένουν το τελευταίο προπύργιο του Υπαρκτού Σοσιαλισμού, με την Αθήνα να φοβάται να ταράξει τα νερά…

Η Ελλάδα είχε τότε Οικουμενική Κυβέρνηση και η τοποθέτηση του Σαμαρά είχε προκαλέσει τριγμούς σε μέρος του πολιτικού κόσμου, που ήταν μάλλον συνηθισμένο στην ελπίδα εξημέρωσης του θηρίου προς όφελος (και ελέω) του καθεστώτος των “μειονοτικών Ελληνόφωνων”.

Μετά τη Δερβιτσάνη – κι αιφνιδιάζοντας ακόμη περισσότερο τους πραιτοριανούς του καθεστώτος, που συνόδευαν τον αποχωρούντα-ενοχλητικό επισκέπτη προς την Κακαβιά – ο τότε Έλληνας υπουργός Εξωτερικών έστριψε για το γειτονικό Καλογορατζή. Οι σκηνές που διαδραματίστηκαν ήταν επίσης συγκινητικές και παραμένουν ακόμη ζωντανές…

Ο υπαρξιακός κίνδυνος τότε και σήμερα

Οι προκλήσεις που αφορούν τον γηγενή Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό, παρά τις επιφανειακές διαφορές και την παρέλευση τρεισήμισι και πλέον δεκαετιών, ουσιαστικά μένουν ίδιες. Τότε απειλούνταν από μια διαδικασία ενός (πρωτοφανούς) πολιτικού πειράματος αφελληνισμού.

Αποκομμένη επί τόσες δεκαετίες, η Εθνική Ελληνική Μειονότητα είχε υποβληθεί σε ένα καθεστώς ομηρίας, με στέρηση κάθε επικοινωνίας με την Ορθόδοξη πίστη και Εκκλησία και τις επαφές με τον Εθνικό Κορμό, την Ελλάδα, στερούμενη το καταφύγιο της εθνικής συνείδησης και αυτογνωσίας.

Σήμερα, στο πλαίσιο μιας παρόμοιας διαδικασίας καθεστωτικής χειραγώγησης από τα Τίρανα – και με τη βοήθεια πάντα των ίδιων εγκάθετων – εμφανίζεται μία “ωραιοποιημένη βιτρίνα”. Αταβιστικά η Αθήνα δείχνει ικανοποιημένη από την πολιτική των Τιράνων έναντι της Εθνικής Βορειοηπειρωτικής κοινότητας, αποφεύγοντας να κοιτάξει κατάματα την πραγματικότητα.

Μία πραγματικότητα που περιλαμβάνει πολιτικές “σιωπηλών διώξεων” για τον σταδιακό ξεριζωμό του Ελληνισμού από τα πάτρια εδάφη, υπονομεύοντας ταυτόχρονα την ενίσχυση της αυτόνομης πολιτικής τους συσπείρωσης, ώστε να αντιπαρέλθει – έστω σε πείσμα των καιρών – στους σχεδιασμούς της κρατούσας πολιτικής τάξης στην Αλβανία.

Πρέπει, όπως ακριβώς είχε πράξει τότε ο Σαμαράς, να σπάσουν τα στεγανά και να ξεπεραστεί το φοβικό σύνδρομο έναντι του αλβανικού καθεστώτος. Η Ελλάδα πρέπει να δει πίσω από τη βιτρίνα των προτομών και ανάλογων εκδηλώσεων, που ουσιαστικά ρίχνουν “στάχτη στα μάτια”…

Οι εξελίξεις στην Αλβανία σήμερα

Το κομουνιστικό καθεστώς τότε, παρόλο που σε όλη την υπόλοιπη Ανατολική Ευρώπη είχαν σημειωθεί κοσμογονικές αλλαγές, συνέχιζε να δείχνει τα δόντια του και κατά συνέπεια προκαλούσε και στην Ελλάδα δισταγμό και φόβο για την αλλαγή. Υπήρχε ο φόβος ότι θα πλήρωνε η μειονότητα μία ενδεχόμενη καθεστωτική αλλαγή.

Σήμερα – που στα Τίρανα σημειώνονται μαζικές διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες κατά του αυταρχικού καθεστώτος του Έντι Ράμα –
δεν λείπουν οι “αναλύσεις” σε ελληνικά ΜΜΕ που σχεδόν “επιχειρηματολογούν” υπέρ της αδράνειας, ζητώντας να κρατηθεί απόσταση από την πλειοψηφούσα μερίδα της Ελληνικής Μειονότητας, η οποία αντίκειται στις πολιτικές Ράμα και βλέπει εναλλακτικές δυνατότητες μετά την ανατροπή του.

Είναι όντως αδικαιολόγητη η στάση αναμονής που προτείνουν οι “καλοθελητές” στο χώρο των αναλυτών, των διπλωματών και κυρίως των εχόντων την ευθύνη της πολιτικής. Εν τέλει μεταφράζεται, όχι απλά σε ανοχή, αλλά σε εκούσια στήριξη των πολιτικών αφελληνισμού του Ράμα.

Ο Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός έχει την ανάλογη συλλογική μνήμη και κρίση. Στους πολλούς εξ όσων επισκέφθηκαν τα μέρη και τις μαρτυρικές κοινότητες τους, ξεχωρίζουν αυτοί που επέλεξαν να δουν την πραγματικότητα, πίσω από την γυάλινη ωραιοποιημένη πρόσοψη…

Σε χωριστό επεισόδιο, άλλο πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο «ακινητοποιήθηκε» εξαιτίας «σφοδρής πυρκαγιάς» που εκδηλώθηκε ενώ έφευγε από το ανατολικό τμήμα του στενού του Ορμούζ» και «ρυμουλκό που πλησίασε το πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο για να σβήσει την πυρκαγιά πήρε επίσης φωτιά», σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών στο Ιράν στα τέλη του Φεβρουαρίου, το Ιράν έκλεισε τη θαλάσσια οδό αυτή και βάζει στο στόχαστρο πλοία που προσπαθούν να διασχίσουν το πέρασμα χωρίς την άδεια της. Σε αντίποινα, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επιβάλλουν αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.

Εξάλλου, οι Φρουροί της επανάστασης ανακοίνωσαν πως πήραν τον έλεγχο δυο αμερικανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων τύπου LUCAS (σ.σ. πρόκειται για την αμερικανική εκδοχή των φθηνών ιρανικών drones Shahed, σύμφωνα με τον ίδιο τον στρατό των ΗΠΑ) στον ιρανικό εναέριο χώρο.

Τα οπλικά συστήματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στον πόλεμο που εξαπολύθηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου.

Εντούτοις, αν και αρχικά θα έλεγε κάποιος ότι οι Ουκρανοί υποβιβάζουν τα επεισόδια, η αλήθεια είναι ότι και τα ρωσικά μέσα έριξαν τους τόνους, όταν μαθεύτηκε ότι εκείνη που πρωταγωνίστησε ως διασώστρια είχε “κλινική αισθητικής” που την έκλεισε πρόσφατα και το ασθενοφόρο με το οποίο εμφανίστηκε “για να σώσει βασανισμένους κρατουμένους” το είχε αγοράσει η ίδια προ διετίας. Τελικά η 46χρονη γυναίκα, που εμμένει ότι έχει πτυχίο και ότι βασανίζονται οι ανυπότακτοι ή οι λιποτάκτες, συνελήφθη και αντιμετωπίζει κατηγορίες για υποκίνηση ταραχών.

Το θέμα στα ουκρανικά μέσα παρουσιάζεται ως σύγκρουση μεταξύ ενός εξαγριωμένου πλήθους περίπου 200 ατόμων από τη μία πλευρά και της Εθνοφρουράς της Ουκρανίας και αστυνομικών από την άλλη, σε έναν άλλοτε ήσυχο δρόμο σε προάστιο του Κιέβου. Στα επεισόδια ενεπλάκησαν και κουκουλοφόροι που χτυπούσαν διαδηλωτές και δημοσιογράφους. Όλα αυτά διαδραματίσθηκαν στις 2 Νοεμβρίου και οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν την Τετάρτη στην εισαγγελία.

Στα επεισόδια, οι πολίτες θέλησαν να εισέλθουν βίαια στο κτίριο και η Εθνοφρουρά πυροβόλησε στον αέρα. Η σοβαρότητα της σύγκρουσης αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι μετέβη επιτόπου ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Κύριλλος Μπουντάνοφ. Αυτός, στην αρχή έκανε πολύ συγκρατημένες δηλώσεις, γνωρίζοντας ότι είναι μεγάλο θέμα η ανυποταξία και η λιποταξία και ότι η κυβέρνηση πιέζεται πολιτικά να σταματήσει τις πολύ βίαιες συλλήψεις ανδρών, όμως εν συνεχεία απέδωσε το επεισόδια σε Ρώσους πράκτορες και θεώρησε το θέμα λήξαν.

Πώς ξεκίνησαν τα επεισόδια

Αυτό είναι κάτι που δεν θα μάθουμε ποτέ με απόλυτη σιγουριά, λόγω της εκτεταμένης παραπληροφόρησης από πολλές πλευρές. Τα ρωσικά μέσα επιμένουν ότι ήταν αυθόρμητη κινητοποίηση συγγενών και φίλων – των ανδρών που επιστρατεύθηκαν παρά τη θέλησή τους και κρατούνταν στο κτίριο. Τα ουκρανικά μέσα εκτιμούν ότι υπήρχε προεργασία και διοργάνωση από φιλορώσους Ουκρανούς.

Το πιθανότερο – επειδή το ένα δεν αποκλείει το άλλο – είναι ότι άνθρωποι που ενδιαφέρονταν για τους κρατούμενους συγγενείς τους βρέθηκαν στην ίδια όχθη με πιο πολιτικοποιημένους, ή ίσως και φιλορώσους Ουκρανούς που ήθελαν να πλήξουν την βίαιη επιστράτευση, σκηνοθετώντας την κατάσταση και οξύνοντας την αντιπαράθεση. Οι πρώτες αναφορές έκαναν λόγο για παράνομη κράτηση και κακοποίηση ανδρών που είχαν επιστρατευτεί παρά τη θέλησή τους και από αυτό το γεγονός ξεκίνησαν τα επεισόδια.

Πολλά ουκρανικά μέσα επιμένουν (και δεν έχουμε τρόπο να το διασταυρώσουμε γιατί έκλεισαν τους λογαριασμούς της βασικής πρωταγωνίστριας των επεισοδίων) ότι, η γυναίκα που εμφανίστηκε ως διασώστρια με ασθενοφόρο και ξεσήκωσε τον κόσμο είχε δείξει το μεσημέρι στο TikTok ότι ο δρόμος ήταν άδειος νωρίτερα. Κατά συνέπεια, αν αυτό αληθεύει, οι άνθρωποι άρχισαν να μαζεύονται όταν η 46χρονη αποκάλυψε ότι υπάρχουν τραυματίες και ένας νεκρός.

Σε αυτό το σημείο, να αναφέρουμε για τους νέους αναγνώστες ότι, πολλοί Ουκρανοί έχουν ξένη καταγωγή, όπως πολωνική ή ουγγρική και δεν είναι πρόθυμοι να υπηρετήσουν. Επιπλέον ακόμα πιο πολλοί έχουν ρωσική καταγωγή, ή είναι παντρεμένοι με Ρωσίδες, ή έχουν συγγενείς στη Ρωσία, και εύλογα επίσης δεν θέλουν να υπηρετήσουν. Τέλος, υπάρχουν και πολλοί άνδρες που ανεξαρτήτως καταγωγής, δεν θέλουν να σκοτωθούν σε έναν πόλεμο που θεωρούν ότι γίνεται για ούτως ή άλλως χαμένα εδάφη. Το κράτος από την άλλη πιέζει ασφυκτικά για να γίνονται επιστρατεύσεις.

Το ιδιωτικό ασθενοφόρο

Σύμφωνα με τις πρώτες δημοσιογραφικές αναφορές των ουκρανικών μέσων, μέχρι το απόγευμα επικρατούσε ηρεμία, ώσπου η αστυνομία κλήθηκε από το πλήρωμα ενός ιδιωτικού ασθενοφόρου, το οποίο είχε επιχειρήσει να εισέλθει στο κτίριο – ένα κτίριο που δεν έχει κάποια επίσημη ταμπέλα απ’ έξω και περιτοιχίζεται από τοίχωμα από τούβλα σε ύψος 2,5 μέτρων. Η Εθνοφρουρά ή το 1ο Σώμα Αζόφ το χρησιμοποιεί ως ενδιάμεσο σταθμό για όσους έχουν επιστρατευθεί βίαια.

Εκεί κρατούνται οι ανυπότακτοι και οι λιποτάκτες κατά το διάστημα που μεσολαβεί από τη στιγμή της σύλληψής τους έως τη μεταφορά τους σε στρατιωτική μονάδα ή σε κέντρο εκπαίδευσης. Άλλοι δηλαδή συλλαμβάνονται επειδή είχαν αποφύγει να παρουσιαστούν εξαρχής και άλλοι επειδή εγκατέλειψαν τη θέση τους χωρίς άδεια.

Όταν οι ένστολοι αρνήθηκαν στην γυναίκα που εμφανιζόταν ως διασώστρια και στον οδηγό του ασθενοφόρου την είσοδο, άρχισαν πολλές ζωντανές μεταδόσεις με την 46χρονη Βαλεντίνα Μολόντα να εμφανίζεται να ικετεύει τους φρουρούς «να την αφήσουν να σώσει άνδρες με κατάγματα στη σπονδυλική στήλη». Τότε κόσμος άρχισε να συγκεντρώνεται και η κατάσταση μέχρι το βράδυ σταδιακά κλιμακώθηκε. Απ΄ό,τι γράφουν τα ουκρανικά μέσα, με τις κραυγές της Μολόντα ότι “υπάρχει και νεκρός”, μαζεύτηκαν περίπου 200 άνθρωποι μεταξύ των οποίων και πάνω από 20 δημοσιογράφοι, αλλά και αγωνιούντες συγγενείς συλληφθέντων.

Περίπου μιάμιση ώρα μετά τις πρώτες αναφορές για συγκρούσεις στο προάστιο, πολλοί προσπαθούσαν να μπουν. Η Μολόντα έλεγε ότι είναι διασώστρια για ιατρικό κέντρο. Το ασθενοφόρο έφερε λογότυπο της ιδιωτικής εταιρείας “Med-Prestyzh”, που είχε διακόψει τη λειτουργία της από το 2023, όπως δήλωσε στο Slidtsvo.info ο ιδιοκτήτης της, Μιχάιλο Φούρμαν. Το δε ασθενοφόρο είχε πωληθεί προ διετίας στην Μολόντα, ίσως για την κλινική αισθητικής που η ίδια διηύθυνε μέχρι πρόσφατα – έκλεισε κι αυτή.

Συγκρούσεις

Ενώ η Μολόντα μιλούσε σε δημοσιογράφους κάνοντας λόγο για σοβαρούς τραυματισμούς από βασανιστήρια, άλλοι διαδηλωτές υποστήριζαν ότι στο κτίριο κρατούνταν 35 έως 40 άνδρες. Κάποιοι άναψαν φωτοβολίδες και άρχισαν να πετούν αυγά και μπουκάλια με νερό στους αστυνομικούς, ενώ καμιά δεκαριά κατάφεραν να γκρεμίσουν μέρος του τείχους, οπότε οι ένστολοι της φρουράς άρχισαν να πυροβολούν στον αέρα.

Στο μεταξύ, στην κεντρική είσοδο, οι πύλες άνοιξαν και δεκαεπτά άνδρες κρατώντας τα προσωπικά τους αντικείμενα βγήκαν από τον χώρο και επιβιβάστηκαν σε λεωφορείο της Εθνοφρουράς. Ο κόσμος πολιορκούσε το λεωφορείο. Καθώς εξελίσσονταν τα γεγονότα, το 1ο Σώμα “Αζόφ” της Εθνικής Φρουράς εξέδωσε ανακοίνωση, επιβεβαιώνοντας ότι το κτίριο ανήκε στη μονάδα με αριθμό 3121, η οποία αποτελεί μέρος της δομής του Σώματος.

Γύρω στις 10 το βράδυ έφθασε στο σημείο ο επικεφαλής του Γραφείου του Προέδρου, Μπουντάνοφ, και λίγο αργότερα συνελήφθη η Μολόντα, ενώ στο κτίριο επιτράπηκε η είσοδος συγγενών και μερικών δημοσιογράφων, που βγαίνοντας είπαν ότι δεν διαπίστωσαν κάτι που να υποδηλώνει βασανιστήρια και ότι κάποιοι μώλωπες σε κρατουμένους φέρονται να είχαν προκληθεί κατά την βίαιη σύλληψή τους. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν οι κρατούμενοι είπαν την αλήθεια, καθώς δεν αποκλείεται να δέχτηκαν απειλές ή να φοβήθηκαν για τα χειρότερα αν μιλήσουν.

Σε δηλώσεις του την επομένη το πρωί, ο Μπουντάνοφ είπε: «Είναι πλέον βέβαιο ότι τα χθεσινά γεγονότα δεν συνέβησαν τυχαία, αλλά υπήρξε εξωτερική παρέμβαση. Τα συγκεκριμένα άτομα και οι υποκινητές αυτών των γεγονότων θα εντοπιστούν και θα τιμωρηθούν οπωσδήποτε, αλλά θα γίνει έρευνα και όσον αφορά τις δυνάμεις ασφαλείας».

Επιθέσεις και από κουκουλοφόρους 

Όμως όταν εμφανίστηκε ο Μπουντάνοφ, περίπου 20 κουκουλοφόροι επιτέθηκαν και στον κόσμο και στους δημοσιογράφους. Αυτοί οι άνδρες έσπρωχναν και χτυπούσαν αδιακρίτως, με κλοτσιές στην κοιλιά και άλλες βιαιότητες. Για την δική τους δράση υποτίθεται ότι σχηματίζεται χωριστή δικογραφία, πάντως καμία σύλληψη δεν έγινε, ενώ ανακοινώθηκε ότι γίνονται έρευνες για περίπου 100 άτομα ως υποκινητές των επεισοδίων, επειδή αναμετέδιδαν στο Telegram τα επεισόδια και μιλούσαν περί βασανιστηρίων. Οι μόνοι που έχουν συλληφθεί μέχρι στιγμής είναι η “διασώστρια” και ο οδηγός του ασθενοφόρου.

Την ίδια στιγμή, η κοινωνική ένταση γύρω από την επιστράτευση —η οποία επιτείνεται από τη δυσαρέσκεια για τη διαφθορά— δεν ξέρουμε αν έχει οδηγήσει τους Ουκρανούς πιο κοντά στη συνθηκολόγηση. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στα τέλη Οκτωβρίου, το 63% των ερωτηθέντων δήλωσε έτοιμο να αντέξει τον πόλεμο για όσο το δυνατόν περισσότερο.

Όμως αυτές οι δημοσκοπήσεις δεν ξέρει κανείς με πόσο αντικειμενικά και επιστημονικά κριτήρια γίνονται – καθώς σε πάρα πολλές περιοχές της χώρας ο πληθυσμός δεν βιώνει διόλου τον πόλεμο, με εξαίρεση τους συγγενείς επιστρατευμένων. Επιπλέον, οι ερωτώμενοι δίνουν τα στοιχεία τους κατά τη δημοσκόπηση και εν καιρώ πολέμου δύσκολα απαντά κάποιος με ειλικρίνεια.

Τα βίντεο

Πάντως το Telegram πλημμύρισε με βίντεο και φωτογραφίες από τα επεισόδια. Πολλά από τα πιο δημοφιλή ειδησεογραφικά κανάλια της Ουκρανίας στο Telegram, τα διαχειρίζονται ανώνυμοι διαχειριστές. Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης θεωρούν ότι ορισμένοι από αυτούς διατηρούν δεσμούς με τη Ρωσία και ότι αυτά τα κανάλια «τροφοδοτούν την παραπληροφόρηση». Το Telegram γέμισε με αναφορές για «θαλάμους βασανιστηρίων του Ζελένσκι», στους οποίους φέρεται να εισέβαλαν «πατριώτες Ουκρανοί που δεν άντεχαν άλλο να βλέπουν τους συμπατριώτες τους να χρησιμοποιούνται ως τροφή για τα κανόνια».

Αναπαρήχθη ευρέως η εικόνα του εφήβου που είχε (σύμφωνα με ουκρανικά μέσα) σκαρφαλώσει σε τοίχο και πετούσε τούβλα στους ένστολους και που όμως ξυλοκοπήθηκε από κουκουλοφόρους. Πολλά μέσα τον παρουσίασαν ως παρανόμως επιστρατευθέντα και κρατούμενο που βασανίστηκε, ενώ τα επίσημα ουκρανικά μέσα επιμένουν ότι ήταν μεταξύ των διαδηλωτών έξω από το κτίριο.

Οι εικόνες της σύγκρουσης πυροδότησαν αντιδράσεις και σε άλλες χώρες. Η Άλις Βάιντελ, ηγέτιδα του κόμματος “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) δήλωσε: «Αναμένω από τη γερμανική κυβέρνηση να θέσει το ζήτημα σήμερα στο Βερολίνο, κατά την επίσκεψη του Ζελένσκι», έγραψε η Βάιντελ, κοινοποιώντας φωτογραφίες του εφήβου.

Η βίαιη επιστράτευση

Πάντως έχει αναφερθεί πολλές φορές στο παρελθόν ακόμα και σε ουκρανικά μέσα ότι κατά τη σύλληψη λιποτακτών σημειώνονται ενίοτε περιστατικά κακοποίησης και βίας – κυρίως σε μονάδες των Δυνάμεων Εφόδου, τις οποίες έχουν ερευνήσει ανεξάρτητα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, με αφορμή θανάτους προσωπικού εντός των στρατοπέδων.

Τα περιστατικά ατομικής και ομαδικής βίας κατά των υπευθύνων στρατολόγησης έχουν αυξηθεί σε συχνότητα τα τελευταία δύο χρόνια. Σε σπάνιες περιπτώσεις, τα στελέχη στρατολόγησης σκοτώνονται ή τραυματίζονται σοβαρά, ενώ σε άλλες παρατηρείται αυθόρμητη εμπλοκή περαστικών – όπως συνέβη, για παράδειγμα, σε μια μεγάλη επίθεση εναντίον ομάδας στρατολόγησης στο Λβιβ, τον περασμένο Ιούλιο.

Η εσπευσμένη και επικοινωνιακή απόσυρση αυτής της αδιανόητης για δημοκρατική κυβέρνηση διάταξης δεν λύνει εν όλω το θέμα αυτό, αφού υφίσταται σε ισχύ η αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 27 παρ. 3 του Ν. 4738/2020 (όπως ισχύει μετά τον Ν. 5313/2026), σύμφωνα με την οποία καθίσταται εκτελεστός τίτλος η σύμβαση αναδιάρθρωσης του χρέους στον εξωδικαστικό μηχανισμό!

Πρόκειται για το απαύγασμα της πολιτικής αναλγησίας, αλλά και δολιότητας της κυβερνητικής εξουσίας στην προσπάθειά της να ευνοήσει προκλητικά την κερδοσκοπική αρπακτικότητα των Funds και των servicers, που λειτουργούν με πλήρη ασυδοσία απέναντι στα στοιχειώδη δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών, που είναι η προστασία της πρώτης κατοικίας, παραβιάζοντας όχι μόνο τους οικονομικούς και ηθικούς κανόνες, αλλά και τις στοιχειώδεις συνταγματικές προβλέψεις. 

Αναμφισβήτητα, μια εκ των σοβαρών αρνητικών συνεπειών της δημοσιονομικής κρίσης του 2010 και της εισαγωγής της χώρας μας στον μνημονιακό “Λεβιάθαν”, ήταν το πρόβλημα των κόκκινων δανείων. Από την “άνοιξη” της πιστωτικής ευφορίας μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ, με πρωταγωνιστές το αρπακτικό – τοκογλυφικό τραπεζικό σύστημα και την έλλειψη επενδυτικής παιδείας του ελληνικού λαού, που οδήγησε σε μεγάλη υπερχρέωσή του, εισήλθαμε στον “βαρύ χειμώνα”, μετά την ουσιαστική πτώχευση της χώρας το 2010, αφού μειώθηκε βιαίως η αγοραστική δύναμη της πλειοψηφίας των Ελλήνων, με την εξτρεμιστική οικονομική πολιτική της υποτίμησης των πάντων, που επέβαλε η περιώνυμη τρόϊκα.

Αντίστοιχες καταστάσεις αντιμετώπισαν και άλλες χώρες, από τις ΗΠΑ έως την Ισλανδία και τον ευρωπαϊκό Νότο, εκείνη την περίοδο της μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης των τοξικών ομολόγων του 2007. Καμία όμως από αυτές δεν επέτρεψε το πρόβλημα των κόκκινων δανείων να μετατραπεί σε οικονομική και κοινωνική “γάγγραινα”, που δεκαέξι χρόνια μετά την είσοδο στον μνημονιακό “ζουρλομανδύα” αποτελεί ένα εν εξελίξει εθνικό, οικονομικό και κοινωνικό έγκλημα.

ΗΠΑ-Ισλανδία και Κύπρος

Για να καταδειχθεί η διάσταση αυτού το φαινομένου, οι ΗΠΑ το 2008 με αστραπιαίες διαδικασίες κρατικοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες τράπεζες, τη Citi Bank και, αφού την εκκαθάρισαν από τα τοξικά ομόλογα και δάνειά της, στη συνέχεια, ως σοβαρή καπιταλιστική χώρα, την παρέδωσαν στους ιδιώτες με αξία της μετοχής της στο ένα δολάριο, με σημαντικό βραχυπρόθεσμο όφελος, όμως, για την οικονομία και το τραπεζικό τους σύστημα.

Από την άλλη, η Ισλανδία, η οποία πτώχευσε το 2010, εφάρμοσε την πιο ορθολογική, κοινωνική και δίκαιη λύση με σπουδαία αποτελέσματα, αυτήν του κουρέματος όλων των ληφθέντων έως τότε δανείων από τους πολίτες (κόκκινων και πράσινων), σε ποσοστό 30% ως 70%, με βάση την πτώση των τιμών των ακινήτων και της οικονομίας, σε συνδυασμό με την ατομική αγοραστική δύναμη των δανειοληπτών. Αυτό είχε ως συνέπεια την παροχή οξυγόνου στην κοινωνία, αλλά και στην οικονομία, η οποία κατάφερε να βγει από τη κρίση και την χρεοκοπία. 

Τέλος, η Κύπρος νομοθέτησε την λεγόμενη “ρήτρα προτεραιότητας” του δανειολήπτη έναντι των funds, στα οποία οι τράπεζες σκόπευαν να πωλήσουν τα δάνεια, παρέχοντας, έτσι, τη δυνατότητα σε κάθε δανειολήπτη, προσφέροντας αυτός “ένα ευρώ παραπάνω από την τιμή με την οποία θα μεταβιβάζονταν στα funds”, να αναλάβει ο ίδιος την αποπληρωμή του δανείου. 

Τίποτα από αυτά δεν έγινε στη χώρα μας. Αντίθετα, διαπράχθηκαν διαρκή οικονομικά εγκλήματα, αφενός, με τις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών με χρήματα των φορολογούμενων, που συσσωρεύθηκαν ως δημόσιο χρέος, χωρίς κανένα, μάλιστα, αποτέλεσμα, αφού τα χρήματα αυτά έχουν “κάνει φτερά”, οι δε αφελληνισμένες πλέον τράπεζες συνεχίζουν να λειτουργούν έως σήμερα ως παράσιτα της ελληνικής οικονομίας και, αφετέρου, με την μαζική πώληση των κόκκινων δανείων αντί πινακίου φακής, σε ξένα funds, όπου χωρίς κανέναν φραγμό στη λειτουργία τους, μετατράπηκαν σε δυνάστες ενός μεγάλου τμήματος του ελληνικού λαού. 

Πρόκειται για ένα τεράστιο κοινωνικοοικονομικό ζήτημα, με χιλιάδες ανθρώπους εγκλωβισμένους σε δυσανάλογο τραπεζικό δανεισμό, που πραγματοποιήθηκε πριν την χρεωκοπία της χώρας και την κάθετη πτώση του ΑΕΠ. Οι ευθύνες της κυβέρνησης της ΝΔ, που κυβερνά την χώρα από το 2019, μετά την έξοδο από τον μνημονιακό οδοστρωτήρα, είναι τεράστιες. Προτίμησε να αφήσει το θέμα να γιγαντωθεί, ως εσωτερικός καρκίνος στην οικονομία και στην κοινωνία, προκειμένου να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των δανειστών, που αποτελούν ένα σύμπλεγμα, που αλληλοδιαπλέκεται, μεταξύ του αναξιόπιστου ελληνικού τραπεζικού συστήματος και των διαφόρων κερδοσκοπικών Funds, δυναμιτίζοντας έτσι την κοινωνική συνοχή και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. 

Μέγιστο οικονομικό έγκλημα

Πιθανόν, να πρόκειται για το μεγαλύτερο οικονομικό έγκλημα στην σύγχρονη ελληνική ιστορία, αφού αφέθηκε το αυτό να μετατραπεί σε οικονομική γάγγραινα για τη χώρα και αντιστοίχως σε διαρκές κερδοσκοπικό πάρτι των πάσης φύσεως αρπακτικών, όπου εμπλέκονται κερδοσκοπικά κεφάλαια, αλλά και μέλη των διοικήσεων των τραπεζών και ένας κύκλος αρπακτικών γύρω τους (ενδεικτική περίπτωση ήταν ο βουλευτής της ΝΔ Πάτσης, κλπ.).

Είναι χαρακτηριστικό ότι, πολλά από αυτά τα δάνεια που δεν είχαν εγγυήσεις, πωλήθηκαν σε αξία με 10-15% της τιμής του δανείου, με τεράστιες απώλειες των τραπεζών, που θα μπορούσαν αυτές να εισπράξουν εάν πραγματοποιούσαν, ακόμη και λιγότερες γενναίες ρυθμίσεις και κουρέματα έναντι αυτών, που έκαναν χωρίς διαφάνεια και στο σκοτάδι στα Funds, ήτοι έως 30-70% των δανείων, κατά το εξαιρετικό σε αποτελεσματικότητα πρότυπο της Ισλανδίας.

Παράλληλα δημιουργήθηκαν μηχανισμοί συντριβής και εξαθλίωσης των δανειοληπτών και εξαύλωσης των κατοικιών τους από τα funds, που θρασύτατα ζητούν όχι μόνο το κεφάλαιο, αλλά και τους ληστρικούς τόκους, ενώ έχουν πληρώσει μόλις του 10 ή 15% του αρχικού κεφαλαίου και τις περισσότερες φορές με δάνεια από τις ίδιες τις πωλήτριες Τράπεζες!

Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι πωλήσεις των δανείων από τις τράπεζες στα funds έγιναν με το νόμο 3156/2003, που αφορούσε τιτλοποιήσεις πράσινων δανείων για περαιτέρω δανεισμό αυτών και όχι με το νόμο 4354/2015, που αφορούσε αμιγώς τα κόκκινα δάνεια. Ο λόγος, που εφάρμοσαν οι τράπεζες το παλιό νομικό πλαίσιο ήταν για να αποφύγουν τις υποχρεώσεις, που προέβλεπε ο νόμος 4354/2015, ήτοι, αφενός την αποστολή εξώδικης πρόσκλησης στον δανειολήπτη πριν την πώληση του δανείου του στο ξένο Funds, για να διακανονίσει την οφειλή του και αφετέρου της μη καταβολής του προβλεπομένου φόρου για τις εκχωρήσεις των δανείων.

“Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου”

Για να αποφύγουν ακόμα και αυτές τις ελάχιστες προϋποθέσεις οι ελληνικές Τράπεζες και το συνολικά διαπλεκόμενο σύστημα funds – εταιρειών διαχείρισης, κατέφυγαν στον προηγούμενο νόμο του 2003, που ναι μεν δεν προέβλεπε τις παραπάνω υποχρεώσεις, πλην όμως γνώριζαν ότι αυτός ο νόμος δεν έδιδε δικαίωμα διενέργειας δικαστικών ενεργειών στις servicers, όπως για μεγάλο διάστημα κρίθηκε από πολλές αποφάσεις με αποκορύφωμα την υπ’ αριθμ. 822/2022 απόφαση του ΑΠ, που είχε δημιουργήσει ένα σοβαρό νομικό ανάχωμα έναντι της αυθαιρεσίας των ανεξέλεγκτων servicers. 

Ανάχωμα, που φρόντισε δυστυχώς η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου να γκρεμίσει, κρίνοντας, ότι οι servicers έχουν τη νομιμοποίηση σε δικαστικές πράξεις πλειστηριασμών ως εκπρόσωποι των funds με έδρα το εξωτερικό, δεχόμενη τη σωρευτική κατ’ επιλογήν εφαρμογή και του προγενέστερου νόμου του 2003, δεχόμενη η πώληση αυτών των δανείων να γίνει εν κρυπτώ και χωρίς καμία προϋπόθεση. 

Επιπροσθέτως, το θέμα αυτό αποτελεί και υψηλή τεχνική διακυβέρνησης και ελέγχου των ατομικών και συλλογικών υποκειμένων. Χαρακτηριστικά, ο Ιταλός φιλόσοφος Maurizio Lazzarato στο βιβλίο του “Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου”, αναφέρει ότι: «Το χρέος λειτουργεί ταυτόχρονα σαν μηχανή αρπαγής, λεηλασίας ή αφαίμαξης της κοινωνίας στο σύνολό της, σαν εργαλείο μακροοικονομικής διαχείρισης και καθοδήγησης και σαν μηχανισμός αναδιανομής των εισοδημάτων. Λειτουργεί επίσης σαν μηχανισμός παραγωγής και διακυβέρνησης συλλογικών και ατομικών υποκειμενικοτήτων… Όμως η σχέση πιστωτή – οφειλέτη δεν περιορίζεται στην ικανότητα να επηρεάζει άμεσα τις κοινωνικές σχέσεις, καθώς είναι και η ίδια μια σχέση εξουσίας, μία από τις σημαντικότερες και πιο καθολικές του σύγχρονου καπιταλισμού».

Κόκκινα δάνεια: Η πρόταση για ριζική λύση

Το ζήτημα, συνεπώς, των κόκκινων δανείων αποτελεί μείζον εθνικό θέμα. Οι δημοκρατικές και προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης οφείλουν να προτείνουν και να εφαρμόσουν τη μοναδική ριζική λύση αυτού του ακανθώδους προβλήματος. Η λύση αυτή είναι η υποχρεωτική ρύθμιση όλων των κόκκινων δανείων, με βάση την “αναλογική εφαρμογή” του θεσμού της ρήτρας προτεραιότητας του δανειολήπτη ως εξής: 

Για τα μεν παραχωρηθέντα, ήδη, κόκκινα δάνεια των funds από τις ελληνικές τράπεζες να υποχρεωθούν οι servicers να καταθέσουν γραπτή πρόταση ρύθμισης προς κάθε δανειολήπτη, στο ύψος των χρημάτων που αγόρασαν τα δάνεια από τις Τράπεζες, πλέον των εξόδων που πραγματοποιήσαν ως σήμερα για τη διαχείριση τους, συν ένα λογικό κέρδος τους, που θα αντιστοιχεί σε ανάλογο και δίκαιο ποσοστό βάσει του ύψους του κάθε δανείου.

Η γραπτή αυτή πρόταση θα είναι προαπαιτούμενο για τη διενέργεια οποιαδήποτε δικαστικής ενέργειας σε βάρος εκείνων των δανειοληπτών, που δεν θα ανταποκριθούν σε μια τέτοια ρύθμιση. Στα, δε, τυχόν νέα παραχωρούμενα δάνεια σε funds, να θεσμοθετηθεί η αρχή της “ρήτρας προτεραιότητας” του δανειολήπτη, έτσι ώστε να δίδεται η δυνατότητα στους δανειολήπτες να αγοράσουν αυτοί τα δάνεια στην τιμή της πωλήσεως από τα δάνεια προς τα Funds ή από τις μεταβιβάσεις αυτών από funds σε funds. 

Αυτή η πρόταση με ανάλογη λεπτομερή επεξεργασία μπορεί να λύσει ολιστικά το ακανθώδες θέμα των κόκκινων δανείων, στην κατάσταση που αφέθηκε αυτό έως σήμερα, επ’ ωφελεία της κοινωνίας, αλλά και της ελληνικής οικονομίας. Κάτι τέτοιο μπορεί να αποτελέσει ένα βασικό χτύπημα του παρασιτισμού, ο οποίος αποτελεί το “ιερό δισκοπότηρο” των εκπροσώπων της οικονομικής ολιγαρχίας και μία εκ των βασικών αιτιών για τα φαινόμενο του εκτεταμένου κλεπτοκρατισμού, αλλά και των ιδιότυπων φαινομένων μιθριδατισμού, σε μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας.  

Ο σπουδαίος κοινωνιολόγος Πιερ Μπουρντιέ, καθηγητής στο Κολέγιο της Γαλλίας, είχε περιγράψει με χαρακτηριστική οξύτητα αυτή τη διαδικασία. Είχε πει ότι οι γραφειοκράτες της Αριστεράς κατάφεραν να τοποθετήσουν μια Αριστερά μέσα στη Δεξιά, αποκαθιστώντας έτσι τις πολιτικές ισορροπίες. Μια διατύπωση που παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη. Γιατί η μεγαλύτερη επιτυχία του συστήματος δεν ήταν απλώς ότι νίκησε τις εξεγέρσεις, αλλά ήταν ότι κατάφερε να ενσωματώσει ένα σημαντικό μέρος εκείνων που υποτίθεται ότι ήθελαν να το ανατρέψουν.

Η επανάσταση έγινε επαγγελματική σταδιοδρομία, η αμφισβήτηση κυβερνητική φιλοδοξία και η κοινωνική χειραφέτηση αντικαταστάθηκε από την τέχνη της διαχείρισης. Οι παλιοί επαναστάτες ανακάλυψαν τη γοητεία των υπουργικών γραφείων, οι κομματικές γραφειοκρατίες την αξία της κυβερνησιμότητας και οι πολιτικοί διαχειριστές ανακάλυψαν ότι μπορείς να μιλάς για την κοινωνική αλλαγή χωρίς να αλλάζεις απολύτως τίποτα.

Η επανάσταση εξημερώθηκε

Έτσι γεννήθηκε η μεγάλη πολιτική αντίφαση της σύγχρονης Αριστεράς, να εμφανίζεται ως εκπρόσωπος των κοινωνικά αδικημένων, ενώ ταυτόχρονα αποδέχεται τις βασικές δομές που παράγουν την αδικία. Να μιλά για τους εργαζόμενους χωρίς να εμπιστεύεται την αυτοτελή πολιτική τους δράση. Να επικαλείται τους κοινωνικούς αγώνες, αλλά να φοβάται την ανεξέλεγκτη δυναμική τους. Να ζητά την ψήφο των ανθρώπων που υποφέρουν, προκειμένου να διαχειριστεί με μεγαλύτερη κοινωνική ευαισθησία τους όρους της δυστυχίας τους.

Μόνο που η κοινωνία δεν είναι ιδιοκτησία των κομμάτων. Οι εργαζόμενοι, οι νέοι, οι επισφαλώς απασχολούμενοι, οι αποκλεισμένοι δεν αποτελούν εκλογική πελατεία κανενός. Δεν χρειάζονται πολιτικούς εργολάβους που θα διαπραγματεύονται την αγανάκτησή τους στους διαδρόμους της εξουσίας, επίσης δεν χρειάζονται κομματικούς κηδεμόνες που θα τους εξηγούν κάθε φορά γιατί οι διεκδικήσεις τους πρέπει να περιοριστούν στα όρια του πολιτικά εφικτού. Χρειάζονται τη δυνατότητα να γίνουν οι ίδιοι υποκείμενα της Ιστορίας τους.

Αυτή είναι η κοινωνική βάση που εξακολουθεί να εξεγείρεται, να διεκδικεί και να ονειρεύεται ένα διαφορετικό μέλλον, παρά τις συστηματικές προσπάθειες να της δολοφονήσουν το όνειρο και να πυροβολήσουν την ελπίδα. Και εδώ ακριβώς διαψεύδονται όλοι εκείνοι που, από τη δεκαετία του 1960 και μετά, προεξοφλούσαν το τέλος των ιδεολογιών, των συλλογικών οραμάτων και των μαζικών κινητοποιήσεων.

Η ιστορία δεν τελείωσε ακόμη

Ο άνθρωπος δεν μετατράπηκε στον ιδανικό καταναλωτή που είχαν σχεδιάσει οι θεωρητικοί της μεταπολιτικής. Δεν παραιτήθηκε από την Ιστορία για να περιοριστεί στην ιδιωτική του επιβίωση. Μπορεί να απογοητεύτηκε από τα κόμματα, να απομακρύνθηκε από τις παραδοσιακές οργανώσεις, να έχασε την εμπιστοσύνη του στους πολιτικούς εκπροσώπους του, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εγκατέλειψε την ανάγκη για συλλογική αλλαγή.

Ο κόσμος αντιστέκεται. Δεν υπακούει πλέον τόσο εύκολα στους γελωτοποιούς του βασιλέως, στους επαγγελματίες της πολιτικής που ανακυκλώνουν τις ίδιες υποσχέσεις, αλλάζοντας απλώς το επικοινωνιακό περιτύλιγμα. Η ακρίβεια, η εργασιακή επισφάλεια, η κοινωνική ανισότητα και η διάλυση των δημόσιων αγαθών δεν αντιμετωπίζονται με δελτία Τύπου και τηλεοπτικές εμφανίσεις, καθώς και η αγανάκτηση δεν εξαφανίζεται επειδή οι κομματικοί μηχανισμοί αδυνατούν να της δώσουν πολιτική έκφραση.

Ο Γαλλικός Μάης του 1968 έχει ασφαλώς παλιώσει. Ενσωματώθηκε, μουσειοποιήθηκε και σε μεγάλο βαθμό μετατράπηκε σε καταναλωτικό προϊόν. Τα συνθήματά του τυπώθηκαν σε μπλουζάκια, η εξέγερσή του έγινε αισθητική μόδα και ορισμένοι από τους πρωταγωνιστές του βρήκαν τη θέση τους στο σύστημα που κάποτε αμφισβητούσαν. Η επανάσταση έγινε vintage. Μπορείς πλέον να αγοράσεις την εξέγερση σε προνομιακή τιμή, αρκεί να μην επιχειρήσεις να την πραγματοποιήσεις.

Το 2026, όμως, μπορεί να εγκαινιάζει μια διαφορετική περίοδο κοινωνικής κινητικότητας. Όχι μια νοσταλγική αναπαράσταση του 1968, αλλά την ανάγκη για μια νέα πολιτική και κοινωνική χειραφέτηση. Μια διαδικασία που δεν θα αναζητά τη νομιμοποίησή της στις παλιές κομματικές γραφειοκρατίες, ούτε θα περιορίζεται στην εναλλαγή διαχειριστών της εξουσίας. Μια δυναμική που θα στηρίζεται στην αυτοοργάνωση, στη συλλογική δράση, στην κοινωνική αλληλεγγύη και στην αμφισβήτηση των ίδιων των σχέσεων εξουσίας.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς μια καλύτερη διαχείριση του υπάρχοντος συστήματος. Είναι η υπέρβασή του και αυτή δεν μπορεί να προκύψει από εκείνους που έχουν οικοδομήσει την πολιτική τους καριέρα πάνω στη διαχείριση της ήττας, χρειάζεται μια νέα ριζοσπαστική πολιτική πρόταση, που θα αποκαταστήσει τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική διεκδίκηση και την πολιτική χειραφέτηση.

Ξεπερνώντας τον Μάη του 1968

Ίσως, λοιπόν, το φάντασμα που στοιχειώνει σήμερα την Ευρώπη να μην είναι απλώς εκείνο του κομμουνισμού, όπως έγραφε ο Μαρξ, ούτε η νοσταλγική ανάμνηση του Μάη του 1968, αλλά να είναι το φάντασμα μιας κοινωνίας που αρνείται να αποδεχθεί ότι το μέλλον της έχει ήδη αποφασιστεί ερήμην της.

Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα επιστρέψει ο Μάης του 1968, αλλά είναι αν θα μπορέσει η κοινωνία να ξεπεράσει εκείνους που τον ενσωμάτωσαν και να δημιουργήσει τη δική της πολιτική προοπτική.

Δεν χρειαζόμαστε καμιά αναστήλωση από το παρελθόν, χρειαζόμαστε μια νέα κοινωνική χειραφέτηση. Γιατί οι επαναστάσεις δεν πεθαίνουν όταν τις κηρύσσουν νεκρές οι πολιτικοί νεκροθάφτες τους. Πεθαίνουν μόνο όταν οι άνθρωποι πάψουν να ονειρεύονται έναν διαφορετικό κόσμο και ευτυχώς για την Ιστορία, αυτό δεν έχει ακόμη συμβεί.

Διεθνής ακαδημαϊκή και επαγγελματική πορεία

Ο Καθηγητής Δουκίδης έχει διδακτορικό στην Τεχνητή Νοημοσύνη και την Προσομοίωση από το London School of Economics (LSE), όπου δίδαξε ως λέκτορας την περίοδο 1984-1990. Δίδαξε, επίσης, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ) για διάστημα 36 ετών, ενώ έχει διατελέσει επισκέπτης καθηγητής στα πανεπιστήμια INSEAD και Brunel. Έχει ουσιαστική διεθνή ακαδημαϊκή προσφορά στους κλάδους της τεχνητής νοημοσύνης, του ηλεκτρονικού επιχειρείν, του ψηφιακού μετασχηματισμού, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας.

Παράλληλα, ίδρυσε και διηύθυνε έως το 2021 το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου και Ηλεκτρονικού Επιχειρείν (ELTRUN) του ΟΠΑ, με διεθνή παρουσία στον τομέα του ηλεκτρονικού επιχειρείν. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, διαχειρίστηκε περισσότερα από 60 διεθνή και εθνικά έργα έρευνας και ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, διαθέτει πολυετή εμπειρία ως σύμβουλος και μέλος διοικητικών συμβουλίων σε περισσότερους από 50 ελληνικούς και διεθνείς οργανισμούς. Σήμερα, είναι Αντιπρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ) και ανεξάρτητο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Euronext Athens.

Η Καθηγήτρια Αγγελική Κοκκινάκη, Κοσμητόρισσα της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, δήλωσε: «Καλωσορίζουμε με ιδιαίτερη χαρά τον Καθηγητή Δουκίδη στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Ο Καθηγητής Δουκίδης θα συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη της Σχολής, αξιοποιώντας την ακαδημαϊκή του πορεία, τη διεθνώς αναγνωρισμένη ερευνητική του δραστηριότητα και την εμπειρία του στη σύνδεση της τεχνολογίας με τις ανάγκες των οργανισμών. Η συμβολή του θα ενισχύσει την ερευνητική αριστεία της Σχολής, τη διασύνδεσή της με τον επιχειρηματικό κόσμο και την ικανότητά της να προετοιμάζει τους ηγέτες του μέλλοντος».

Ο Καθηγητής Γεώργιος Δουκίδης δήλωσε: «Χαίρομαι ιδιαίτερα που εντάσσομαι στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στο UNIC Athens και ανυπομονώ να συμβάλω στην προσπάθειά της να ενισχύσει τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, με έμφαση στην αποτελεσματική αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, στην Ελλάδα και διεθνώς».

Ο Δρ. Αλέξανδρος Αντωναράς, Διευθυντής του UNIC Athens, δήλωσε: «Η παρουσία του Καθηγητή Δουκίδη στο UNIC Athens ενισχύει την ακαδημαϊκή μας κοινότητα και τη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις σύγχρονες εξελίξεις στο ηλεκτρονικό επιχειρείν και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η εμπειρία του μπορεί να προσφέρει στους φοιτητές πολύτιμες ευκαιρίες να έρθουν σε επαφή με την έρευνα και τις εφαρμογές της στην πράξη, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην περαιτέρω ανάπτυξη του campus στην Αθήνα».

Η Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας κατέχει τη Διεθνώς Αναγνωρισμένη Διαπίστευση AACSB, η οποία έχει απονεμηθεί σε μόλις 6% των Σχολών Διοίκησης παγκοσμίως που πληρούν τα υψηλότερα πρότυπα στον στρατηγικό σχεδιασμό, την ακαδημαϊκή επίδοση και τον κοινωνικό αντίκτυπο.

^{Σχετικά με το UNIC Athens}

^{Το UNIC Athens προσφέρει προγράμματα σπουδών στους τομείς της Ιατρικής, της Νομικής, της Φαρμακευτικής, της Ψυχολογίας, της Διοίκησης Επιχειρήσεων, της Λογιστικής, της Διοίκησης Μάρκετινγκ, της Πληροφορικής και της Επιστήμης Δεδομένων. Λειτουργεί από το φθινόπωρο του 2025 σε ένα ειδικά σχεδιασμένο κτίριο 12.500 τ.μ., το οποίο διαθέτει πιστοποίηση LEED Gold και σύγχρονες υποδομές για τη διδασκαλία και την έρευνα με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των επιστημών ζωής και υγείας, καθώς και στην ανάπτυξη κλινικών δεξιοτήτων. Το UNIC Athens είναι το μοναδικό πανεπιστήμιο που θα λειτουργήσει εντός του The Ellinikon, του μεγαλύτερου έργου αστικής ανάπλασης στην Ευρώπη. Η πανεπιστημιούπολη θα επεκταθεί σε επιπρόσθετα 150.000 τ.μ. κτιριακών υποδομών για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς, καθώς και για φοιτητικές εστίες. Οι υποδομές αυτές θα ενσωματώνουν τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, ρομποτικής και ευεξίας. Η πρώτη φάση ανάπτυξης της πανεπιστημιούπολης εντός του The Ellinikon αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028.}

^{Ιστότοπος: https://www.unic.ac.cy/el/athens/}

Παράλληλα, εντός των επόμενων ημερών αναμένεται να υπογραφεί η σύμβαση ανάθεσης του καλωδιακού τμήματος της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κορίνθου-Κω, ενώ προχωρά και η δεύτερη φάση αξιολόγησης των Σταθμών Μετατροπής για το ίδιο έργο, στο πλαίσιο του σχετικού διαγωνισμού.

Ταχύτατα ωριμάζει και το έργο της δεύτερης διασύνδεσης Ελλάδας-Ιταλίας από τον ΑΔΜΗΕ και τον Ιταλό Διαχειριστή, Terna, καθώς στις επόμενες εβδομάδες θα κατατεθεί η  μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ώστε το καλοκαίρι του 2027 να ξεκινήσουν οι διαγωνιστικές διαδικασίες για την ανάθεση των υποβρυχίων καλωδίων και των Σταθμών Μετατροπής και στις δύο πλευρές.

Ο Αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ αναφέρθηκε και στις αλλαγές που υπαγορεύονται από την μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ και αφορούν στη ριζική ανανέωση του εξοπλισμού και στην αύξηση της χωρητικότητας των υφιστάμενων υποδομών. Στόχος είναι, σύμφωνα με τον κ. Μάργαρη, η αλλαγή των προδιαγραφών στις υφιστάμενες γραμμές  μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να αυξηθεί η μεταφορική τους ικανότητα, περιορίζοντας την ανάγκη για την κατασκευή νέων υποδομών που απαιτούν χρόνο για τον σχεδιασμό και την αδειοδότησή τους.

Αναφερόμενος στην εισαγωγή των τεχνολογιών αποθήκευσης και στην ανάπτυξη των data centers, ο κ. Μάργαρης σχολίασε πως «έχουν δημιουργήσει μια κοσμογονία στον κλάδο», εξηγώντας πως η ταχύτητα υλοποίησής τους θα αποτελέσουν σημαντικές παραμέτρους για την επάρκεια του ηλεκτρικού συστήματος, τα δίκτυα και τις τιμές ηλεκτρισμού. «Είμαστε ευτυχείς καθώς το νομοσχέδιο που έχει καταθέσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προς ψήφιση, έχει λάβει υπόψη του αυτές τις προκλήσεις και θέτει κανόνες για μια ορθολογική ανάπτυξη των δύο κλάδων», τόνισε.

Με τη συμμετοχή διεθνούς ακροατηρίου από τον ακαδημαϊκό και νομικό χώρο, την αρχαιολογία, εθνικές επιτροπές και ένοπλες δυνάμεις, οι εργασίες αναπτύχθηκαν γύρω από τρεις άξονες: το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της προστασίας των πολιτιστικών αγαθών. Η συζήτηση ξεκίνησε από τις ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν στη δημιουργία του διεθνούς θεσμικού πλαισίου, με ιδιαίτερη αναφορά στη συστηματική λεηλασία έργων τέχνης από τη ναζιστική Γερμανία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και εστίασε στη συνέχεια στο χάσμα μεταξύ κανόνων και εφαρμογής τους στην πράξη, με αναφορές στις συγκρούσεις στην Ουκρανία, την Παλαιστίνη και το Ιράν.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις προκλήσεις που αναμένεται να απασχολήσουν εντονότερα τη διεθνή κοινότητα τα επόμενα χρόνια, όπως η κλιματική αλλαγή, η διάδοση ψευδών ειδήσεων και η κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς σε πεδία όπου η κρατική κυριαρχία είναι περιορισμένη ή αμφισβητούμενη, όπως το Διάστημα, ο βυθός της θάλασσας και η Ανταρκτική. Στο πλαίσιο του συνεδρίου παρουσιάστηκε επίσης η νέα έκθεση της Blue Shield International για το έμβλημα της Σύμβασης της Χάγης του 1954.

Τις εργασίες άνοιξαν με χαιρετισμούς η Καθηγήτρια Ειρήνη Σταματούδη, Διευθύντρια της Νομικής Σχολής του UNIC Athens, η Δρ Ελένη Κόρκα, Πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής της Μπλε Ασπίδας, ο Αντώνης Αυγερινός, Πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, η Cordula Droege εκ μέρους της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, η Krista Pikkat εκ μέρους της UNESCO και ο Καθηγητής Peter Stone, Πρόεδρος της Διεθνούς Μπλε Ασπίδας.

Το συνέδριο αποτέλεσε μέρος ενός τετραήμερου προγράμματος επετειακών εκδηλώσεων στην Αθήνα από τις 23 έως τις 26 Οκτωβρίου, στις οποίες το UNIC Athens συμμετείχε ως συνδιοργανωτής. Στο Μουσείο Ακρόπολης πραγματοποιήθηκε η Γενική Συνέλευση της Blue Shield International, την οποία άνοιξε με χαιρετισμό η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και κατά την οποία εξελέγη νέο Διοικητικό Συμβούλιο με Πρόεδρο τον Alberto Garlandini. Οι δράσεις ολοκληρώθηκαν στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών με εκπαιδευτική ημερίδα για τη συνεργασία στρατιωτικών και πολιτικών φορέων, την οποία άνοιξε ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Αθανάσιος Δαβάκης.

Η συμμετοχή της Νομικής Σχολής του UNIC Athens στις επετειακές δράσεις εντάσσεται στην ευρύτερη δραστηριοποίησή της στην έρευνα και τη διεθνή συνεργασία στον τομέα του δικαίου της πολιτιστικής κληρονομιάς και στη συνεργασία που ξεκίνησε το 2026 με την υπογραφή Μνημονίου με την Ελληνική Επιτροπή της Μπλε Ασπίδας.

^{Σχετικά με το UNIC Athens}

^{Το UNIC Athens προσφέρει προγράμματα σπουδών στους τομείς της Ιατρικής, της Νομικής, της Φαρμακευτικής, της Ψυχολογίας, της Διοίκησης Επιχειρήσεων, της Λογιστικής, της Διοίκησης Μάρκετινγκ, της Πληροφορικής και της Επιστήμης Δεδομένων. Λειτουργεί από το φθινόπωρο του 2025 σε ένα ειδικά σχεδιασμένο κτίριο 12.500 τ.μ., το οποίο διαθέτει πιστοποίηση LEED Gold και σύγχρονες υποδομές για τη διδασκαλία και την έρευνα με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των επιστημών ζωής και υγείας, καθώς και στην ανάπτυξη κλινικών δεξιοτήτων. Το UNIC Athens είναι το μοναδικό πανεπιστήμιο που θα λειτουργήσει εντός του The Ellinikon, του μεγαλύτερου έργου αστικής ανάπλασης στην Ευρώπη. Η πανεπιστημιούπολη θα επεκταθεί σε επιπρόσθετα 150.000 τ.μ. κτιριακών υποδομών για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς, καθώς και για φοιτητικές εστίες. Οι υποδομές αυτές θα ενσωματώνουν τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, ρομποτικής και ευεξίας. Η πρώτη φάση ανάπτυξης της πανεπιστημιούπολης εντός του The Ellinikon αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028.}

^{Ιστότοπος: https://www.unic.ac.cy/el/athens/}