Μια όσμωση που αξίζει να την ζήσετε αν βρεθείτε στη Θράκη συνδυάζοντας και πρωινές βόλτες στα πέριξ, στα πομακοχώρια, τα Άβδηρα, το Πόρτο Λάγος, την Κομοτηνή, την Καβάλα, την Κεραμωτή. Η κοσμοπλημμύρα που παρατηρείται στην Ξάνθη δεν λειτουργεί αρνητικά, κάθε άλλο. Δείχνει ότι όλοι χωρούν να βολευτούν σε αυλές, αρχοντικά, σε μπαράκια, σε πάρκιγκ που μεταβλήθηκαν σε ταβερνάκια, ενώ στην πλατεία της Μητρόπολης η υπαίθρια σκηνή φιλοξενεί ονόματα όπως την Ελεονόρα Ζουγανέλη, τη Νατάσα Μποφίλιου, τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, ενώ σε κάθε στενό υπάρχει κι ένα διαφορετικό ρεπερτόριο με μικρά σχήματα που τα δίνουν όλα. Μουσικές, αγκαλιές, χαμόγελα, χειροποίητα κεράσματα, υπαίθριοι πωλητές, λουκουμάδες, και κάθε λογής αυτοσχέδια φαγητά, που είναι πειρασμός.

Η όμορφη Ξάνθη μας καλωσορίζει!

Φυσικά υπάρχει προβολή όλων των τεχνών σε εμβληματικούς χώρους στην ΦΕΞ, στο παλιό δημαρχείο Ξάνθης στο Ίδρυμα Δημητράκη, σε γκαλερί, στο αρχοντικό του Λυκείου Ελληνίδων με το φωτογραφικό αφιέρωμα στα 100 χρόνια ζωής στην έκθεση παραδοσιακών κι αστικών στολών, στις καραγκιοζο-ιστορίες, αλλά και σε τόσες δράσεις που προβληματίζεται ο επισκέπτης τί να διαλέξει.

Η αγορά ανοικτή, όλη η πόλη ζωντανή, τα παραδοσιακά ζαχαροπλαστεία, το κέντρο φωταγωγημένο, τα μουσεία ανοικτά. Μη παραλείψετε το Μουσείο της Σκιάς. Η δημοτική αρχή, μαζί με τους συλλόγους που είναι η ψυχής της πόλης, την ετοιμότητα των υπηρεσιών, πυροσβεστικής, αστυνομίας, του Ερυθρού Σταυρού κ.α. δείχνει στην πράξη τι σημαίνει συνεργασία, φιλοξενία, σε μια πόλη της Θράκης που δέχεται από χθες και αφίξεις υπουργών λόγω της επικείμενης Διεθνούς Έκθεσης της Θεσσαλονίκης, που φέτος τιμώμενη χώρα είναι η Ιαπωνία.

Καθ’ όλη τη διάρκεια των Γιορτών της Ξάνθης θα προσφέρονται δωρεάν θεματικές ξεναγήσεις στην Παλιά Πόλη, ενώ το πρόγραμμα συμπληρώνουν πλούσιες παιδικές δράσεις με αιχμή το “Φεστιβάλ Τεχνολογίας” στο Θεματικό Πάρκο Λιμνίο, εκθέσεις σε εμβληματικούς χώρους της πόλης και νέοι θεσμοί, όπως η 1η Γιορτή Μελιού, οι νεανικές μπάντες κλπ. Όσοι βρεθούν στην Ξάνθη δεν πρόκειται να ξεχάσουν αυτή την πλούσια, γιορτινή ατμόσφαιρα!

Η γαλλική πλευρά έχει ανακοινώσει ότι παρόντες στην συνάντηση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Grand Palais, θα είναι περίπου 2.000 άτομα, προερχόμενα από 120 χώρες και από τους χώρους της πολιτικής, των επιχειρήσεων, της επιστήμης και της τεχνολογίας.

Βασικό αντικείμενο της συνάντησης είναι η διακυβέρνηση του Διαστήματος, το οποίο λαμβανομένων υπόψη των γεωπολιτικών εντάσεων των τελευταίων ετών έχει αρχίσει να εξελίσσεται σε ένα χώρο ανταγωνισμού κρατών και επιχειρήσεων. Και αυτό διότι, όπως υπογράμμιζαν τις τελευταίες ημέρες γαλλικές διπλωματικές πηγές, το Διάστημα δεν αφορά πλέον μόνο δορυφόρους, εκτοξεύσεις και επιστημονική έρευνα, αλλά έχει γίνει ένας στρατηγικός τομέας που αφορά την άμυνα, τις τηλεπικοινωνίες, την πρόσβαση σε δεδομένα, το κλίμα και εν τέλει την τεχνολογική κυριαρχία.

Όπως ανακοινώθηκε, το πρόγραμμα εκδηλώσεων στο Grand Palais οργανώνεται γύρω από τρία θέματα, ανοιχτά σε όλους τους καλεσμένους, τα οποία αύριο και μεθαύριο θα διερευνηθούν μέσω παρουσιάσεων και «στρογγυλών τραπεζιών».

Τα τρία αυτά θέματα είναι τα εξής:

I. Αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκόσμιας διαστημικής οικονομίας μέσω της διεθνούς συνεργασίας.

II. Διαστημική επιστήμη, τεχνολογία και εξερεύνηση από διεθνή οπτική γωνία: ένα πλεονέκτημα για το μέλλον της ανθρωπότητας.

III. Διασφάλιση της διαστημικής ασφάλειας μέσω διαλόγου, άμυνας και συνεργασιών.

Η αντιμετώπιση αυτών των τριών θεμάτων θα πρέπει, σύμφωνα με τη γαλλική διπλωματία, να επιτρέψει την αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων που σχετίζονται με τη μελλοντική ανάπτυξη των διαστημικών δραστηριοτήτων, συνδυάζοντας εθνικές, ηπειρωτικές και τομεακές προοπτικές. Το πρωί της Πέμπτης 10 Σεπτεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί, όπως ανακοινώθηκε από τους διοργανωτές, επίσημη συνεδρίαση αφιερωμένη στις ομιλίες των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων που θα παραστούν.

Έντονη είναι εξάλλου και η ευρωπαΐκή διάσταση της συνόδου κορυφής. «Η Σύνοδος Κορυφής θα αποτελέσει μια ευκαιρία να αναδειχθεί ο ρόλος της Ευρώπης ως διαστημικής δύναμης, προωθώντας τη χρήση του διαστήματος προς όφελος όλων και τη διεθνή συνεργασία βάσει κοινών κανόνων» επισημαίνει σε σχετική ανακοίνωσή της η γαλλική διπλωματία. Στο περιθώριο της διεθνούς συνάντησης θα πραγματοποιηθεί, στις Invalides, συνεδρίαση των κρατών της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελβετίας, της Νορβηγίας και της Ουκρανίας για τα θέματα της άμυνας, ενώ αύριο το βράδυ ο Γάλλος πρόεδρος θα παραθέσει στο προεδρικό Μέγαρο δείπνο στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων που θα προσέλθουν στο Παρίσι.

Δεν έχουν προσκληθεί η Ρωσία, το Ιράν και η βόρεια Κορέα, ενώ δημοσιογραφικές πληροφορίες των τελευταίων ημερών αναφέρουν ότι υποβαθμισμένη θα είναι και η αμερικανική παρουσία και ότι μετά από παρέμβαση του Αμερικανού Προέδρου ακύρωσαν τη συμμετοχή τους επιχειρηματίες, όπως ο Ιλον Μασκ και ο Τζεφ Μπέζος. Απών τέλος θα είναι και ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτζ, λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων στο γερμανικό κοινοβούλιο, όπως ανακοινώθηκε την Παρασκευή από την καγκελαρία.

Υπάρχει όμως και μια σημαντική οικονομική διάσταση. Τα τελευταία χρόνια, η ισοτιμία της τουρκικής λίρας σε σχέση με το ευρώ, σε συνδυασμό με τις μεταβολές στις τιμές και τον πληθωρισμό στην Τουρκία, έχει καταστήσει αρκετούς ελληνικούς προορισμούς σχετικά πιο προσιτούς για τους γείτονες. Το αποτέλεσμα δεν περιορίζεται στις διακοπές. Η ίδια οικονομική συγκυρία έχει ενισχύσει ακόμη και τις ημερήσιες επισκέψεις για αγορές, ιδιαίτερα στα σουπερμάρκετ και στα καταστήματα των παραμεθόριων περιοχών.

Η Ελλάδα έχει γίνει έτσι ένας προσιτός προορισμός, όχι μόνο για τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Εκπαιδευτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι, έμποροι και άνθρωποι της μεσαίας τάξης μπορούν πλέον να περάσουν μέρος των διακοπών τους στο εξωτερικό. Η εξέλιξη αυτή δείχνει και μια αλλαγή στην τουρκική κοινωνία: Οι διακοπές εκτός χώρας δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικό προνόμιο των πιο εύπορων.

Η πολιτισμική εγγύτητα

Το φαγητό, η μουσική, οι συνήθειες, ακόμη και στοιχεία της καθημερινής ζωής δημιουργούν ένα περιβάλλον οικείο στον Τούρκο επισκέπτη. Η Ελλάδα είναι ταυτόχρονα εξωτερικό και κάτι αρκετά γνώριμο, ώστε ο ταξιδιώτης να αισθάνεται άνετα. Στα πλεονεκτήματα προστίθεται και η εμπειρία των υπηρεσιών. Για αρκετούς Τούρκους επισκέπτες, η διαφάνεια στις τιμές, η χρέωση και η γενικότερη συμπεριφορά στον χώρο της εστίασης και του τουρισμού αποτελούν σημαντικά στοιχεία. Η αίσθηση ότι ο πελάτης γνωρίζει εξαρχής τι πρόκειται να πληρώσει μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό πλεονέκτημα σε μια εποχή κατά την οποία η τουριστική εμπειρία συνδέεται όλο και περισσότερο με τη σχέση ποιότητας και τιμής.

Εδώ βρίσκεται και ένα από τα σημεία σύγκρισης με την Τουρκία. Ορισμένες τουρκικές επιχειρήσεις έχουν κατηγορηθεί ότι αντιμετωπίζουν τον τουρίστα πρωτίστως ως πηγή εσόδων, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. Πρόσθετες χρεώσεις, ασαφείς τιμές ή μια συμπεριφορά που αφήνει στον πελάτη την εντύπωση ότι η εξυπηρέτηση είναι αγγαρεία μπορούν τελικά να λειτουργήσουν εις βάρος του ίδιου του τουριστικού κλάδου. Η Ελλάδα, αντιθέτως, φαίνεται να έχει κατανοήσει ότι η τουριστική εμπειρία δεν εξαρτάται μόνο από το φυσικό τοπίο. Η ποιότητα της εξυπηρέτησης, η προβλεψιμότητα των τιμών και η συνολική αίσθηση που αποκομίζει ο επισκέπτης έχουν εξίσου μεγάλη σημασία.

Καθοριστική είναι και η διευκόλυνση που παρέχεται στους Τούρκους πολίτες για την επίσκεψη στα ελληνικά νησιά. Η ειδική διαδικασία έκδοσης βίζας για τα νησιά έχει κάνει πολύ ευκολότερη την πρόσβαση και έχει ενισχύσει σημαντικά τη ροή Τούρκων επισκεπτών προς το Αιγαίο. Όταν ένας προορισμός βρίσκεται σε απόσταση λίγων ωρών και η διαδικασία εισόδου είναι σχετικά απλή, η επιλογή του γίνεται ακόμη πιο εύκολη.

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα έχει επενδύσει εδώ και χρόνια στη διεθνή τουριστική προβολή της. Έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα ισχυρό τουριστικό brand, αξιοποιώντας τη φυσική ομορφιά, την ιστορία, τα νησιά, την αρχιτεκτονική και το πολιτιστικό της απόθεμα. Η επιτυχία της δεν περιορίζεται στην τουρκική αγορά, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη και στις μεγάλες διεθνείς αγορές.

Η διαφορά μεγέθους

Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι η Τουρκία δεν διαθέτει φυσικό, ιστορικό ή πολιτιστικό πλούτο. Σ’ αυτά τα πεδία διαθέτει δυνατότητες και σε ορισμένους τομείς σαφώς καλές υποδομές. Το τουρκικό οδικό δίκτυο, για παράδειγμα, έχει αναπτυχθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια, ενώ η χώρα διαθέτει ένα πολύ μεγαλύτερο και πιο διαφοροποιημένο τουριστικό προϊόν. Η διαφορά βρίσκεται περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνται αυτά τα πλεονεκτήματα.

Η Ελλάδα έχει καταφέρει να διατηρήσει σε πολλές περιοχές την αυθεντική αρχιτεκτονική και την τοπική φυσιογνωμία, μετατρέποντάς τες παράλληλα σε μέρος της τουριστικής της ταυτότητας. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί μια εμπειρία που δύσκολα αναπαράγεται σε μαζική κλίμακα.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα περίπου δέκα εκατομμυρίων κατοίκων, ενώ η Τουρκία φιλοξενεί έναν πληθυσμό ενενήντα εκατομμυρίων. Οι πιέσεις που δημιουργεί ο τεράστιος πληθυσμός, η ταχύτητα της οικονομικής ζωής και η μαζικότητα των τουριστικών προορισμών είναι αναπόφευκτες. Η αίσθηση ενός πιο αργού και ήρεμου ρυθμού που συναντά κανείς σε πολλές ελληνικές περιοχές συνδέεται, εν μέρει, και με αυτή τη διαφορά κλίμακας.

Η αυξανόμενη προτίμηση των Τούρκων για την Ελλάδα είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού πρακτικών πλεονεκτημάτων: Η απόσταση, το κόστος, η ευκολία πρόσβασης, η πολιτισμική οικειότητα, η διαδικασία της βίζας, η ποιότητα των υπηρεσιών και η αίσθηση ότι ο επισκέπτης ξέρει τι πληρώνει και τι πρόκειται να πάρει.

Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη διαπίστωση. Σε μια τουριστική αγορά όπου ο ανταγωνισμός γίνεται ολοένα πιο έντονος, δεν αρκεί μια χώρα να διαθέτει όμορφες παραλίες, ιστορία και φυσικό πλούτο. Χρειάζεται να κάνει τον επισκέπτη να αισθάνεται ότι αξίζει να επιστρέψει.

Για τους Τούρκους τουρίστες, η Ελλάδα φαίνεται ότι έχει καταφέρει να συνδυάσει ακριβώς αυτά τα στοιχεία: είναι κοντά, σχετικά προσιτή, οικεία και ταυτόχρονα αρκετά διαφορετική ώστε να προσφέρει την αίσθηση μιας πραγματικής απόδρασης στο εξωτερικό. Γι’ αυτό και η τουριστική κίνηση από την Τουρκία προς την Ελλάδα δεν μοιάζει να αποτελεί παροδική μόδα. Όσο οι οικονομικές συνθήκες, η εύκολη πρόσβαση και οι διευκολύνσεις για τους Τούρκους ταξιδιώτες παραμένουν, η Ελλάδα θα συνεχίσει να αποτελεί μία από τις πιο φυσικές επιλογές τους για διακοπές.

Οι Φρουροί ανακοίνωσαν ακόμη τις πρώτες πρωινές ώρες ότι επιτέθηκαν εναντίον δυο σκαφών του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ και οκτώ πετρελαιοφόρων δεξαμενόπλοιων και άλλων δέκα πλοίων στον Κόλπο και στο στενό του Ορμούζ, σε «ανταπόδοση για την επίθεση και τις εχθρικές ενέργειες του αμερικανικού τρομοκρατικού στρατού» που είχαν στο στόχαστρο «πέντε ιρανικά πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια», σύμφωνα με ιρανικά κρατικά ΜΜΕ.

Το Μπρεντ αγγίζει τα 100 δολάρια

Χθες οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι κατέστρεψαν πέντε πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια σε αντίποινα για επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης εναντίον πολεμικού πλοίου των ΗΠΑ τις προηγούμενες δυο ημέρες.

«Το Ιράν συνεχίζει να προσπαθεί να πλήξει αμερικανικά πολεμικά πλοία, και κάθε φορά που το κάνει, ή αποπειράται να το κάνει, θα χάνει πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια, και νομίζω θα το ξαναδείτε αυτό σήμερα», τόνισε ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στο περιθώριο επίσκεψής του στην Κολομβία.

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim μετέδωσε ότι «μικρό τάνκερ του Ιράν υπέστη αμερικανική πυραυλική επίθεση κοντά στο ιρανικό νησί Χαργκ», χωρίς να κάνει λόγο για θύματα. Ωστόσο στη σημερινή ανακοίνωσή τους, οι Φρουροί επιβεβαίωσαν ότι υπέστησαν επιθέσεις πέντε ιρανικά τάνκερ. Με αυτό το φόντο, οι τιμές του πετρελαίου συνέχιζαν να αυξάνονται νωρίτερα σήμερα, με το Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας προς παράδοση τον Νοέμβριο να αγγίζει ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι στις πρώτες συναλλαγές στην Ασία.

Χθες ο επικεφαλής του γενικού επιτελείου των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί τόνισε πως «οποιαδήποτε επίθεση εναντίον ιρανικών πετρελαιοφόρων δεξαμενόπλοιων θα οδηγεί σε πλήγματα» του Ιράν «εναντίον αμερικανικών βάσεων στην περιοχή».

Υποβρύχιο drone

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν χθες ότι «συνέλαβαν υποβρύχιο μη επανδρωμένο θαλάσσιο όχημα, από τα πιο σύγχρονα του αμερικανικού στρατού, στην είσοδο του στενού του Ορμούζ», σε ανακοινωθέν τους που αναμεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση.

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν από την πλευρά τους ότι μη επανδρωμένο υποβρύχιο όχημά τους, «παλαιότερο μοντέλο», υπέστη βλάβη στην περιοχή του στενού, χωρίς να ξεκαθαρίσουν αν αναφέρονταν σε αυτό που κατασχέθηκε από το Ιράν. Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε επίσης ότι έγιναν επιθέσεις εναντίον δυο αμερικανικών αντιτορπιλικών με βαλλιστικούς πυραύλους.

Η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον συνεχίζουν τις ανταλλαγές πυρών γύρω από και στο στενό του Ορμούζ, καθώς η κατάπαυση του πυρός –που έβαλε τέλος τον Απρίλιο στην πρώτη φάση εντατικών βομβαρδισμών κι αντεπιθέσεων έπειτα από την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση την 28η Φεβρουαρίου– έγινε κομματάκια τον Ιούλιο.

Οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις έχουν ουσιαστικά ανασταλεί καθώς τα δυο μέρη παραμένουν ασυμβίβαστα όσον αφορά τον έλεγχο του θαλάσσιου περάσματος από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και αερίου.

Από το ξέσπασμα του πολέμου, η κίνηση έχει σχεδόν παραλύσει, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις διεθνείς αγορές ενέργειας κι απογειώνοντας τις τιμές του αργού. Η Τεχεράνη απαιτεί τα πλοία να ζητούν την άδεια της για να διασχίσουν το στενό, κάτι που απορρίπτουν η Ουάσιγκτον και κράτη της περιοχής.

Η αμερικανική κυβέρνηση, η οποία σε αντίποινα εφαρμόζει αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, πρόσθεσε εξάλλου στη μαύρη λίστα της χθες το σύνολο του τομέα των αερομεταφορών στο Ιράν, επισείοντας την απειλή κυρώσεων σε βάρος οποιουδήποτε συνεργάζεται με τις αεροπορικές εταιρείες της Ισλαμικής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των δυο βασικών Mahan Air και Iran Air.

Ωστόσο, όποιος ανατρέξει στα γεγονότα εκείνης της τραγικής περιόδου, θα διαπιστώσει ότι η αλήθεια είναι διαφορετική. Είναι πολλά και σοβαρά τα συμβάντα της εμπλοκής Ουκρανών σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, σε όλη τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, και όχι μόνον στην αρχή της επιχείρησης “Μπαρμπαρόσσα”, όπως τα δύο πογκρόμ στο Λβοφ – που παρουσιάσαμε στο προηγούμενο άρθρο στο SLpress.gr.

Η εμπλοκή αυτή έγινε είτε άμεσα, από ομάδες της OUN και αργότερα από τον “Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό” (UPA), είτε από την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” (Schutzmannschaft), που σχηματίστηκε με τη συμμετοχή μελών και από τις δύο φράξιες της OUN.

Η σφαγή των παιδιών στη Μπέλα Τσέρκβα

Ένα από τα πλέον αποτρόπαια εγκλήματα που συμμετείχε η “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” ήταν η δολοφονία, στην πόλη Μπίλα Τσέρκβα (Λευκή Εκκλησιά), 90 Εβραιόπουλων, ηλικίας μερικών μηνών, έως επτά ετών. Τα παιδιά, μετά την εκτέλεση των γονιών τους, κλείστηκαν σε ένα κτίριο και έμεναν νηστικά και διψασμένα. Το κλάμα τους, ίσως ενοχλητικό, παρακίνησε τους Γερμανούς στρατιώτες να ζητήσουν από δύο καπελάνους – στρατιωτικούς ιερείς – Καθολικό και Λουθηρανό, να βρουν μία λύση.

Αυτοί απευθύνθηκαν – από τις ελάχιστες φορές που καταγράφεται μια τέτοια παρέμβαση – στον στρατάρχη Walter von Reichenau ζητώντας του την απελευθέρωση των παιδιών. Εκείνος, φανατικός αντισημίτης, έξαλλος από οργή, διέταξε την άμεση εκτέλεσή τους. Σύμφωνα με τα πρακτικά των δικών που διενεργήθηκαν μεταπολεμικά, οι διοικητές της Βέρμαχτ αρνήθηκαν να δώσουν τέτοια εντολή στους υφισταμένους τους, φοβούμενοι ότι η συμμετοχή σε μια τέτοια δολοφονία θα υπονόμευε το ηθικό τους. Η αποτρόπαια επιχείρηση τελικά ανατέθηκε στα μέλη της “Ουκρανικής Βοηθητικής Αστυνομίας”.

Στις 22 Αυγούστου 1941, τα παιδιά μεταφέρθηκαν σε έναν σκαμμένο λάκκο και εκτελέστηκαν. Όπως αφηγήθηκε το στέλεχος των SS Άουγκουστ Χέφνερ: «Ο Μπλόμπελ [Διοικητής του Sonderkommando 4a της Einsatzgruppe C, Paul Blobel] με διέταξε να εκτελέσω αυτά τα παιδιά. Τον ρώτησα: “Ποιος θα πυροβολήσει;”. Απάντησε: “Στρατιώτες των Waffen-SS”. Του είπα: “Είναι νεαροί άνδρες, πώς μπορούμε να τους εξηγήσουμε ότι πρέπει να πυροβολούν μικρά παιδιά;”. Και πρότεινα να εκτελεστούν από Ουκρανούς αστυνομικούς υπό την διοίκηση του Feldkommandant. Κανένας τους δεν αρνήθηκε… Πήγα στο άλσος… Οι στρατιώτες είχαν ήδη προλάβει να σκάψουν ένα χαντάκι… Έφεραν τα παιδιά… Οι Ουκρανοί στέκονταν τριγύρω, τρέμοντας. Ξεφόρτωσαν τα παιδιά… Τα τοποθέτησαν στην άκρη του χαντακιού και άρχισαν να πυροβολούν…».

Σύμφωνα με τον ιστορικό Κάρελ Μπέρκχοφ, μαζί με τη “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” συμμετείχαν και μέλη του “Bukovynsʹkyy kurin” (Τάγμα – ή Λόχος – της Μπουκοβίνας), ενός παραστρατιωτικού σχηματισμού της OUN(m) (υποστηρικτές της φράξιας Μέλνικ), που σχηματίστηκε κυρίως από Ουκρανούς που κατάγονταν από τη Βόρεια Μπουκοβίνα, η οποία είχε καταληφθεί από το ρουμανικό στρατό.

Το 1944, με την υποχώρηση των Γερμανών, η μονάδα αναδιοργανώθηκε και ορισμένα τμήματά της μεταφέρθηκαν στη Γαλλία για να πολεμήσουν κατά των Συμμάχων. Σήμερα, στην πόλη Τσερναφτσί, στη δυτική Ουκρανία, υψώνεται μνημείο που τιμά την “εθνική” δράση της οργάνωσης. Αλλά και ο Αντρίι Μέλνικ, που πέθανε το 1964, στο Λουξεμβούργο, τάφηκε επισήμως, μαζί με τη σύζυγό του, στις 25 Μαΐου 2026, στο Εθνικό Νεκροταφείο Μνήμης Πολέμου, στην περιοχή του Κιέβου.

Όσον αφορά τη Μπίλα Τσέρκβα, η εξόντωση των Εβραίων ολοκληρώθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1941, όταν εξολοθρεύθηκε το σύνολο του εβραϊκού πληθυσμού, 4.500 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 600 παιδιών. Ωστόσο, και ο πολύς Reichenau, γόνος Πρώσων αριστοκρατών, που έδωσε τη διαταγή των εκτελέσεων, δεν άργησε να αφήσει τον μάταιο αυτόν κόσμο, καθώς τον Ιανουάριο του 1942 έπαθε εγκεφαλική αιμορραγία, και, εν συνεχεία, το αεροπλάνο που τον μετέφερε ημιθανή στη Λειψία, κατέπεσε από μηχανική βλάβη στην Πολτάβα.

Η φρίκη του Μπάμπι Γιάρ

Ένα άλλο, φρικτό, κεφάλαιο του Ολοκαυτώματος στην Ουκρανία γράφτηκε στον τόπο μαρτυρίου του Μπάμπι Γιάρ. Εκείνη την εποχή ήταν μία χαράδρα (αυτό σημαίνει η λέξη γιάρ) όπου, αμέσως μετά την είσοδο του γερμανικού στρατού στο Κίεβο και για δύο ημέρες, στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου 1941, το Sonderkommando “4a” υπό τη διοίκηση του Paul Blobel και του Αρχιστράτηγου της Αστυνομίας Otto Rasch, με τη συμμετοχή του 45ου και του 303ου τάγματος της γερμανικής αστυνομίας, την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία”, και ντόπιων δωσίλογων, εκτέλεσαν 33.771 Εβραίους. Στον αριθμό αυτόν δεν περιλαμβάνονται τα παιδιά κάτω των 3 ετών, τα οποία επίσης δολοφονήθηκαν αδιακρίτως.

»Η μαρτυρία ενός οδηγού της Βέρμαχτ είναι συγκλονιστική: «Σταμάτησα εκεί κοντά, και οι Ουκρανοί στο ξέφωτο άρχισαν να φορτώνουν το αυτοκίνητο με πράγματα. Από εκεί, είδα ότι οι Εβραίοι που έφταναν –  άνδρες, γυναίκες και παιδιά – συναντήθηκαν επίσης από Ουκρανούς και κατευθύνθηκαν σε ένα μέρος όπου έπρεπε να φυλάξουν με τη σειρά τα υπάρχοντά τους, παλτά, παπούτσια, ρούχα, ακόμη και εσώρουχα. Σε κάποιο σημείο, οι Εβραίοι ήταν επίσης υποχρεωμένοι να βάλουν τα τιμαλφή τους. Όλα αυτά συνέβησαν πολύ γρήγορα: αν κάποιος καθυστερούσε, οι Ουκρανοί του ορμούσαν με κλωτσιές και γροθιές. Νομίζω ότι χρειαζόταν λιγότερο από ένα λεπτό από τη στιγμή που κάποιος έβγαζε το παλτό του μέχρι να βρεθεί εντελώς γυμνός. Δεν γινόταν διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών και παιδιών…

Οι γυμνοί Εβραίοι οδηγήθηκαν σε μια χαράδρα μήκους περίπου 150 μέτρων, πλάτους 30 μέτρων και βάθους 15 μέτρων. Δύο ή τρία στενά περάσματα οδηγούσαν σε αυτή τη χαράδρα, από την οποία κατέβαιναν οι Εβραίοι. Καθώς πλησίαζαν στην άκρη της χαράδρας, Γερμανοί αστυνομικοί τους άρπαζαν και τους έβαζαν πάνω στα σώματα των εκτελεσμένων Εβραίων που βρίσκονταν ήδη εκεί. Αυτό συνέβη πολύ γρήγορα. Τα πτώματα βρίσκονταν σε τακτοποιημένες σειρές. Μόλις ένας Εβραίος ξάπλωνε, ένας Γερμανός αστυνομικός τον πλησίαζε και τον πυροβολούσε στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Οι Εβραίοι που κατέβαιναν στο φαράγγι τρομοκρατήθηκαν τόσο πολύ από αυτή την φρικτή σκηνή που αντίκριζαν που πάγωναν… Ήταν ένας ιμάντας μεταφοράς, που δεν έκανε διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών ή παιδιών.

Τα παιδιά έμειναν με τις μητέρες τους και εκτελέστηκαν μαζί τους… Στον λάκκο είδα πτώματα σε τρεις σειρές, μήκους περίπου 60 μέτρων η καθεμία. Δεν μπορούσα να διακρίνω πόσα στρώματα υπήρχαν, το ένα πάνω στο άλλο. Το θέαμα των σπαρακτικών, αιματοβαμμένων σωμάτων με σύγχυσε, δεν συγκράτησα λεπτομέρειες… Ενώ κάποιοι άνθρωποι γδύνονταν, και η πλειοψηφία περίμενε τη σειρά της, υπήρχε πολύς θόρυβος.

Οι Ουκρανοί δεν έδιναν σημασία. Συνέχιζαν να οδηγούν βιαστικά τους ανθρώπους μέσα από τα περάσματα στη χαράδρα. Το φαράγγι δεν ήταν ορατό από το σημείο όπου γινόταν το γδύσιμο, καθώς ήταν περίπου 150 μέτρα από την πρώτη ομάδα ανθρώπων. Επιπλέον, φυσούσε δυνατός άνεμος και έκανε πολύ κρύο. Δεν ακούγονταν οι πυροβολισμοί από το φαράγγι… Όλο και περισσότεροι άνθρωποι έφταναν από την πόλη, και προφανώς δεν υποψιάζονταν τίποτα, πιστεύοντας ότι απλώς τους μετεγκαθιστούσαν…». Οι μαζικές εκτελέσεις εξακολούθησαν και τις επόμενες ημέρες, και γενικά μέχρι οι Γερμανοί να εγκαταλείψουν το Κίεβο.

Ποιοι εκτελέστηκαν 

Στους εκτελεσμένους του Μπάμπι Γιάρ συμπεριλαμβάνονταν επίσης Ρώσοι, Ουκρανοί, και πολλοί τσιγγάνοι, ακόμη και μέλη της OUN, της ομάδας του Μέλνικ, όταν αργότερα προέκυψαν διαφωνίες με τη γερμανική διοίκηση. Οι εκτιμήσεις για τον συνολικό αριθμό των θυμάτων, μεταξύ 1941 και 1943, κυμαίνονται από 70 έως 200 χιλιάδες. Η ασάφεια αυτή οφείλεται και στο γεγονός ότι οι Ναζί, πριν αποχωρήσουν από το Κίεβο, επιχείρησαν να εξαφανίσουν τα στοιχεία από τις φρικαλεότητες που διέπραξαν. Έστησαν φούρνους που έκαιγαν τα λείψανα για να μη μείνουν ίχνη.

Η επιχείρησή τους όμως δεν έμεινε κρυφή, διότι τη νύχτα της 29ης Σεπτεμβρίου 1943, 329 θανατοποινίτες που εργάζονταν στους φούρνους, εξεγέρθηκαν. Απ’ αυτούς σκοτώθηκαν οι 311, όμως οι 18 κατόρθωσαν να δραπετεύσουν και έγιναν μάρτυρες του γερμανικού σχεδίου.

Ας σημειωθεί, επίσης, ότι ο διοικητής της Αστυνομίας του Κιέβου Αντρίι Όρλικ (πραγματικό όνομα Ανατόλι Κόνκελ) απολύθηκε λίγο μετά τις εκτελέσεις του Σεπτεμβρίου του 1941. Ο άνθρωπος αυτός, προς το τέλος του πολέμου, υπηρέτησε στη Μεραρχία SS Γαλικίας με τον βαθμό του λοχαγού. Συνελήφθη από τους Δυτικούς Συμμάχους και κρατήθηκε σε στρατόπεδο στο Ρίμινι της Ιταλίας. Αργότερα, όπως πολλοί άλλοι μαχητές της Μεραρχίας Γαλικίας, μετανάστευσε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έζησε το υπόλοιπο του βίου του, μέχρι το 1989, που πέθανε στο Μπέρμιγχαμ, σε ηλικία ενενήντα ετών.

Η εξόντωση του Ρίβνε

Η πόλη Ρίβνε στις 28 Ιουνίου 1941 καταλήφθηκε από γερμανικά στρατεύματα και στις 20 Αυγούστου, ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του Reichskommissariat της Ουκρανίας. Τότε, οι 25.000 Εβραίοι αποτελούσαν το μισό του πληθυσμού της πόλης. Το σχέδιο της τελικής λύσης (Endlösung) τέθηκε και εδώ σε εφαρμογή. Στις 6 και 7 Νοεμβρίου 1941, στο δάσος Σοσένσκι κοντά στο Ρίβνε, 15.000-18.000 Εβραίοι εκτελέστηκαν από τη μονάδα Einsatzkommando 5 και το 320ό Τάγμα της “Ουκρανικής Αστυνομίας Τάξης”, όπως είχε μετονομαστεί η βοηθητική αστυνομία.

Λίγο πριν, τον Σεπτέμβριο του 1941, ο Ulas Samchuk, εκδότης της Volyn, κύριας ουκρανόφωνης εφημερίδας του Reichskommissariat της Ουκρανίας, που εκδιδόταν στο Ρίβνε, έγραφε: «Όλα τα [ξένα] στοιχεία που ζουν στη γη μας, είτε είναι Εβραίοι είτε Πολωνοί, πρέπει να εξοντωθούν. Αυτή τη στιγμή, λύνουμε το εβραϊκό ζήτημα και αυτή η απόφαση αποτελεί μέρος του σχεδίου [του Ράιχ] για την πλήρη ανοικοδόμηση της Ευρώπης». Εκτός από τους περισσότερους από 17.000 ενήλικες που βρέθηκαν σε έναν ομαδικό τάφο, οι σοβιετικές εγκληματολογικές έρευνες μετά τον πόλεμο αποκάλυψαν επίσης έναν άλλο, κοντινό στον προηγούμενο, χώρο ταφής όπου βρέθηκαν περίπου 6.000 Εβραιόπουλα.

Ενώ η πλειονότητα των ενηλίκων συνήθως πυροβολούνταν στο πίσω μέρος του κεφαλιού, τα περισσότερα παιδιά σκοτώνονταν σπάζοντας τον λαιμό τους, τρυπώντας με ξιφολόγχη ή θάβονταν κυριολεκτικά ζωντανά κάτω από το βάρος άλλων σωμάτων. Για το όλο θέμα της σφαγής στο Σοσένσκι είναι άκρως κατατοπιστικό το βιβλίο του Jeffrey Burds: The Massacre at Sosenki Forest, November 1941 (2013). Η σφαγή στο δάσος Σοσένσκι αποτέλεσε μία από τις εξήντα τέσσερις παρόμοιες ενέργειες στην Ουκρανική ΣΣΔ από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1941, κατά τις οποίες, υπολογίζεται ότι έχασαν την ζωή τους 441.414 άνθρωποι.

Η συμμετοχή οργανωμένων ουκρανικών ομάδων σε ανάλογες εγκληματικές ενέργειες θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα είναι η συμμετοχή του 118ου ουκρανικού Τάγματος Αστυνομίας στην πυρπόληση ολόκληρου του πληθυσμού του χωριού, 149 άτομα, συμπεριλαμβανομένων 75 παιδιών, στο Χατίν της Λευκορωσίας (22 Μαρτίου 1943). Βεβαίως, οι δυνάμεις του UPA βαρύνονται και με τη δολοφονία, την περίοδο 1943-45, περίπου 100.000 Πολωνών και μελών άλλων μειονοτήτων στην περιοχή της Βολυνίας, σε μια επιχείρηση εθνοκάθαρσης, την οποία οι Πολωνοί χαρακτηρίζουν ως γενοκτονία.

Καναδάς: Ασφαλές καταφύγιο Ουκρανών μαχητών

Μέχρι το τέλος του Β΄παγκοσμίου πολέμου, δύο χιλιάδες μέλη της Μεραρχίας της Γαλικίας, που πολέμησε στο πλάι των ναζιστικών στρατευμάτων μεταφέρθηκαν ως αιχμάλωτοι πολέμου στο Ρίμινι της Ιταλίας. Προηγουμένως, τον Αύγουστο του 1944, 1.000 έως 1.300 μέλη των “Diviziinyky” είχαν ενταχθεί στην 5η Μεραρχία SS-Panzer Wiking και έλαβαν ενεργό μέρος, έως τον Νοέμβριο του 1944, στη συντριβή της εξέγερσης της Βαρσοβίας.

Από την Ιταλία, και με βρετανική πρωτοβουλία, πρώην μαχητές της Μεραρχίας της Γαλικίας εγκαταστάθηκαν στον Καναδά. Το ίδιο συνέβη και για χιλιάδες μέλη της OUN και του UPA. Για να ξεπλυθούν οι αμαρτίες του παρελθόντος, οι Ουκρανοί βετεράνοι εμφανίζονταν συστηματικά ως μαχητές της «εθνικής απελευθέρωσης» και ταυτόχρονα θύματα του ναζισμού και του «άθεου κομμουνισμού». Η όλη επιχείρηση είχε διττό στόχο.

Αφενός, οι νεήλυδες θα έπρεπε να επικρατήσουν στην έως τότε ουκρανική διασπορά που είχε αριστερή πολιτική απόκλιση. Αφετέρου, και κατά κύριο λόγο, για να οργανωθεί ένα χρήσιμο κέντρο πίεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Η εύνοια, υλική και ιδεολογική, του καναδικού κράτους, έδωσε τη δυνατότητα στις ουκρανικές οργανώσεις να αποκτήσουν σοβαρή επιρροή ακόμη και στην εσωτερική πολιτική κατάσταση.

Ο ρόλος της ουκρανικής διασποράς στον Καναδά αναβαθμίστηκε ραγδαία τη δεκαετία του 1980, όταν ανέλαβε την επιτάχυνση των διαδικασιών διάλυσης της ΕΣΣΔ, μέσω της υποστήριξης του ουκρανικού εθνικισμού στην ίδια την ΣΣΔ της Ουκρανίας. Με την ανακήρυξη της ανεξάρτητης Ουκρανίας οι παρεμβάσεις των Ουκρανοκαναδών εντάθηκαν στο έπακρο και σε κάθε επίπεδο της πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής ζωής της Ουκρανίας. Στόχος τους ήταν η μεταμόρφωση του κράτους, με βάση τις ιδεολογικές παρακαταθήκες της OUN, και, βέβαια, η ένταξή του στο ΝΑΤΟ.

Κύριος σύνδεσμος μεταξύ της καναδικής κυβέρνησης και της ουκρανικής ομογένειας, που αριθμεί 1,2 εκατομμύρια μέλη, είναι το Ουκρανο-Καναδικό Κογκρέσο (UCC). Η οργάνωση έχει σημαντική επιρροή στην πολιτική ζωή του Καναδά, ενώ εισπράττει από την ίδρυσή της το 1940 κρατική χρηματοδότηση. Ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους ιστορικούς της ιστορίας της Ουκρανίας, ο Ουκρανοκαναδός John-Paul Himka, το 2010, περιέγραψε το UCC ως «φύλακες της κληρονομιάς [OUN-UPA]» που «τοποθετούν την εξύμνηση αυτών των ακροδεξιών εθνικιστών στο επίκεντρο του ουκρανικού εθνικού σχεδίου ταυτότητας».

Να σημειωθεί ότι ο Himka, άλλαξε ριζικά τις απόψεις του σχετικά με την OUN και τον UPA από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, μετά από τις επιστημονικές έρευνες που διεξήγαγε. Ανάμεσα στα βιβλία του, ξεχωρίζει το Ukrainian Nationalists and the Holocaust: OUN and UPA’s Participation in the Destruction of Ukrainian Jewry, 1941–1944 (2021).

Ο “αξιοσέβαστος” παππούς 

Η εντυπωσιακή επιρροή της OUN στις δομές εξουσίας του Καναδά αποκαλύφθηκε σε δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Στην πρώτη, πρωταγωνίστρια ήταν η Chrystia Freeland, υπουργός, μεταξύ άλλων Εξωτερικών και Οικονομικών, από το 2015 έως το 2025 κατά τη διάρκεια των πρωθυπουργιών του Τζάστιν Τριντό και του Μαρκ Κάρνεϊ, αλλά και Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Τριντό. Πρόκειται για πολιτικό πρόσωπο με πολύ ισχυρό αποτύπωμα στην εξωτερική πολιτική του Καναδά και όχι μόνον.

Η, ουκρανικής καταγωγής πολιτικός, σε άρθρο της το 2015, είχε αφηγηθεί ότι οι παππούδες της, από την πλευρά της μητέρας της, έφυγαν από τη Δυτική Ουκρανία. αφότου Χίτλερ και Στάλιν υπέγραψαν το σύμφωνο μη επίθεσης το 1939. Εν συνεχεία, όμως, αποκαλύφθηκε πως ο παππούς της, Mykhailo Khomyak, μετανάστευσε στον Καναδά μετά το 1945, και μάλιστα από την κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πολωνία, όπου είχε αναπτύξει «εξαιρετική» δράση.

Συγκεκριμένα, για πέντε χρόνια, από το 1940 έως και τους πρώτους μήνες του 1945, εξέδιδε, στην Κρακοβία, την Krakowskie Vesti, πολιτικό όργανο της «Ουκρανικής Κεντρικής Επιτροπής» (UCC), που ελεγχόταν από την OUN(m), την φράξια του Μέλνικ. Μέσα από τις σελίδες του εντύπου αυτού εξυμνούσε τον Χίτλερ, ενώ στήριξε τον σχηματισμό της Μεραρχίας της Γαλικίας, μετά από πρόταση της OUN, με αφορμή την ήττα της Βέρμαχτ στο Στάλινγκραντ. Συγκεκριμένα, στις 16 Μαΐου 1943, η εφημερίδα έγραφε:

«Έφτασε η πολυαναμενόμενη στιγμή που ο ουκρανικός λαός θα έχει και πάλι την ευκαιρία να βγει με τα όπλα στα χέρια για να πολεμήσει τον χειρότερο εχθρό του, τον Μπολσεβικισμό. Ο Φύρερ του Μεγάλου Γερμανικού Ράιχ συμφώνησε να σχηματίσει μια ξεχωριστή ουκρανική εθελοντική στρατιωτική μονάδα με την ονομασία “Μεραρχία Πεζικού SS ‘Γαλικία'”… Πρέπει να σταθείτε δίπλα στον αήττητο γερμανικό στρατό και να καταστρέψετε το θηρίο των Μπολσεβίκων μια για πάντα…».

Ταυτόχρονα, η εφημερίδα υποκινούσε ανελλιπώς το μίσος κατά των Εβραίων δημοσιεύοντας συστηματικά σκληρό αντισημιτικό υλικό. “Συμπτωματικά”, η εφημερίδα του τυπωνόταν σε πιεστήριο που κατασχέθηκε από την εβραϊκή εφημερίδα Nowy Dzennik, της οποίας οι ιδιοκτήτες δολοφονήθηκαν αργότερα στο στρατόπεδο θανάτου Belzec. Γενικώς, οι διώξεις των Εβραίων βόλεψαν τον Khomyak, καθώς είχε εγκατασταθεί και στο πολυτελές διαμέρισμα ενός πλούσιου Εβραίου, του δρ Φινκελστάιν.

Άλλωστε, η πρακτική αυτή, της υπεξαίρεσης της εβραϊκής περιουσίας, ήταν ευρέως διαδεδομένη από τους συνεργάτες των Γερμανών στα κατεχόμενα εδάφη. Γι’ αυτό και η Krakowskie Vesti, του “αξιοσέβαστου” παππού της Freeland, επέμεινε ιδιαίτερα στη δήμευση εβραϊκής ιδιοκτησίας. Σε κάθε περίπτωση, πρόσφατα, στις 5 Ιανουαρίου 2026, ο ίδιος ο Ζελένσκι ανακοίνωσε τον διορισμό της Freeland ως άμισθης οικονομικής συμβούλου της κυβέρνησής του.

Ο βετεράνος “ήρωας”

Δεύτερο χαρακτηριστικό γεγονός, ενδεικτικό της επίδρασης των Ουκρανών εμιγκρέδων στο πολιτικό σύστημα του Καναδά, έλαβε χώρα στις 22 Σεπτεμβρίου 2023, κατά τη διάρκεια κοινής συνεδρίασης των δύο σωμάτων του Καναδικού Κοινοβουλίου, προς τιμήν του Ζελένσκι που επισκεπτόταν επισήμως την χώρα.

Σε αυτήν τη συνεδρίαση ο Πρόεδρος της Βουλής των Κοινοτήτων Άντονι Ρότα ανακοίνωσε την παρουσία ενός ειδικού προσκεκλημένου στο θεωρείο: «Έχουμε εδώ, στην αίθουσα, σήμερα έναν Ουκρανο-Καναδό βετεράνο πολέμου από τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο που πολέμησε για την ουκρανική ανεξαρτησία εναντίον των Ρώσων και συνεχίζει να υποστηρίζει τα στρατεύματα σήμερα, ακόμη και στην ηλικία των 98 ετών». Ο Ρότα πρόσθεσε: «Είναι ένας Ουκρανός ήρωας, ένας Καναδός ήρωας, και τον ευχαριστούμε για όλες τις υπηρεσίες του». Ο ενθουσιασμός στο Καναδικό Κοινοβούλιο ξέσπασε ασυγκράτητος, και οι παριστάμενοι όρθιοι χειροκροτούσαν παρατεταμένα.

Σύντομα, όμως, το Associated Press αναγνώρισε τον άνδρα. Επρόκειτο για τον Yaroslav Hunka μαχητή της 14 Waffen-Grenadier-Division der SS (Μεραρχία Γαλικίας)! Μοιραία οι αποκαλύψεις προκάλεσαν πολιτική αναστάτωση, ιδιαιτέρως μετά τις εύλογες αντιδράσεις εβραϊκών οργανώσεων και της πολωνικής κυβέρνησης. Ο Τριντό απέσεισε από πάνω του τις ευθύνες, και ο Ρότα αναγκάστηκε να παραιτηθεί, ζητώντας συγγνώμη. Παρέλειψε, ωστόσο, να αναφέρει ότι ο γιός του βετεράνου των Waffen-SS, Μάρτιν Χούνκα, ήταν ένας από τους σταθερούς χορηγούς του από τις αρχές της πολιτικής του καριέρας…

Κράτησα, για του λόγου το αληθές, μερικά  χαρακτηριστικά της ομιλίας του πρωθυπουργούαπό το βήμα της εφετινής ΔΕΘ, τα οποία πρέπει να οξύνουν τον προβληματισμό σύμπαντος του ελληνικού λαού και του πολιτικού συστήματος καθώς προκαλούν επικίνδυνους συνειρμούς μετά τα γνωστά “μπαζώματα” (Τέμπη, υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ κλπ).

Από τα σημεία αυτά που θα σχολιάσω στη συνέχεια προκύπτουν μία παντελής έλλειψη αυτογνωσίας (γνώθι σ’ αυτόν, με πολλά ευτράπελα), απύθμενη αλαζονεία (δεν υπάρχει άλλος “να κρατά σταθερό τιμόνι”!) ασυγκράτητο μένος  κατά της αντιπολίτευσης συλλήβδην (κόμματα και κομματίδια) και μηδενισμό της, με έντονο πρώτιστο μέλημά του να είναι η διατήρηση εξουσίας με μορμολύκειο, με το φόβητρο την παρουσίαση της χώρας ως “αχαρτογράφητης” και του αύριον πάλι ως “αχαρτογράφητου”  χωρίς εκείνο.

Την ίδια στιγμή ο προβληματισμός γίνεται εντονότερος αν σκεφτεί κανείς ότι όλα αυτά  ελέχθησαν σε χώρο ενός δημόσιου οργανισμού (ανήκει μάλιστα και στο Υπερταμείο για… ιδιωτικοποίηση – θου, κύριε, φυλακή ω στόματί μου!) του οποίου σκοπός είναι η προώθηση της οικονομικής, εμπορικής και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ελλάδας, καθώς και η σύνδεση της ελληνικής επιχειρηματικότητας με τις διεθνείς αγορές κι όχι η προβολή της δημαγωγικής και ψηφοθηρικής αθλιότητας. 

Από το… 2016 το λαϊκό άσμα!

Άρξομαι της έλλειψης παντελούς αυτογνωσίας πρώτον, η οποία τον οδήγησε να γυρίσουν τα λόγια του “μπούμερανκ” (γνωστή …νεοελληνική λέξη) ή να αποκαλύπτει εαυτόν του με τα ίδια λόγια, όπως  μας διδάσκει η αρχαία ελληνική φράση “εξ οικείου στόματος καταδικάζεσαι”, ή να “πλήττεται από τα ίδια τα όπλα τους”, όπως μας διδάσκει πάλι η μία άλλη αρχαία φράση “ιδίοις όπλοις βαλλόμενος”.

Όλα αυτά είναι τραγικές ή ευτράπελες συνέπειες της έλλειψης αυτογνωσίας (δυσκολία στην αντικειμενική αξιολόγηση του εαυτού, προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις, παρεξηγήσεις, αβεβαιότητα και εσωτερική ανασφάλεια, εμπόδια στη μάθηση από τα λάθη, έλλειψη ειλικρινούς παρατήρησης των πράξεων και των σκέψεων). Το σημείο που κράτησα και που αφορά την παρουσίαση από τον  Μητσοτάκη “συμφωνίας αλήθειας” και “διαβατηρίου αξιοπιστίας” του, είναι εκείνο με την αναφορά στον στίχο του τραγουδιού του Δημήτρη Μητροπάνου και της Αλέκας Κανελλίδου: “Ωραία που τα λες, μα έλα που σε ξέρω”.

Ωραία, λοιπόν, τα είπε, αλλά έλα που τον ξέρουμε πολύ καλά και τον Μητσοτάκη, ήδη από την πρώτη ομιλία του ως επικεφαλής της ΝΔ στη ΔΕΘ το 2016 για την οποία μάλιστα υπενθύμισε εφέτος ως “προσωπική εξομολόγηση” ότι «τότε υπέγραψα μαζί σας μια συμφωνία αλήθειας, για να πάμε τον τόπο μπροστά» και σήμερα μια «σφραγίδα στο διαβατήριο» αξιοπιστίας και μια εγγύηση ότι και αυτά για τα οποία θα μιλήσουμε για την επόμενη τετραετία θα μπορούμε να τα κάνουμε πράξη…» .  

Να τον πιστέψουμε; Μα, έλα που ξέρουμε πώς εξελίχθηκε αυτή “η συμφωνία αλήθειας” επί επτάμισυ (δεν είναι ορθογραφικό λάθος!) χρόνια διακυβέρνησης της χώρας από τον ίδιο και μας τα θύμισε όλα περιεκτικά και αιχμηρότατα ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς μετά την αναφορά του στο περιθώριο της συνέντευξης Τύπου στη ΔΕΘ: «Θέλω να πιστεύω ότι θα σκεφτεί καλύτερα την υστεροφημία του και διαθέτει αρκετή τεχνογνωσία στο πώς να κάνει κακό στην παράταξη». Συγκεκριμένα, ο Σαμαράς δήλωσε, μεταξύ άλλων, τα εξής:

«Ας ανησυχεί λοιπόν για τη δική του υστεροφημία. Θα μείνει στην ιστορία ως ο πρωθυπουργός της ακρίβειας, της διαφθοράς, της αλαζονείας, των απευθείας αναθέσεων, της φτωχοποίησης της επαρχίας μας, της woke ατζέντας, των φόρων, του κυνηγητού της μεσαίας τάξης, της εξαθλίωσης των αγροτών, των κτηνοτρόφων και των αλιέων, της καταστροφής της εστίασης, της εξωτερικής πολιτικής του κατευνασμού και των υποκλίσεων, των δεκάδων χιλιάδων λαθρομεταναστών που πήραν άσυλο και βέβαια του ΟΠΕΚΕΠΕ, του Φραπέ και του χασάπη, των Τεμπών και των υποκλοπών. Δεν είναι αυτή η παράταξη κύριε Μητσοτάκη. Αυτό είναι το κόμμα Μητσοτάκη».

Υπενθυμίζω ότι ο Σαμαράς με 18,85% (εκλογές 2012) πήρε 1.192.103 και ο Μητσοτάκης με 28,31% (ευρωεκλογές 2024) μόλις 1.125.510. Αλλά, η παντελής έλλειψη αυτογνωσίας του Μητσοτάκη δεν επιβεβαιώνεται μόνο από όσα είπε ο Σαμαράς, αλλά από κι από πολλά άλλα επεισόδια που δεν κοσμούν το “διαβατήριο αξιοπιστίας”. Παραθέτω, λόγω έλλειψης χώρου, μόνο μερικά… 

1η ομιλία Μητσοτάκη στη ΔΕΘ 

«Μια βαριά σκιά όμως πέφτει πάνω στην Βόρεια Ελλάδα. Η ΝΔ θα καταψηφίσει αυτή τη συμφωνία των Πρεσπών..»… «Μείωση των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων του ΣΥΡΙΖΑ στο 2%, διότι πλήττουν τη μεσαία τάξη»! Κατηγόρησε δε (τα ίδια είπε και το 2018) τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα ότι «δίνει ανέφικτες υποσχέσεις», ότι «η κατάσταση στη χώρα οδηγείται στα όρια της εκτροπής», ότι «η κυβέρνηση προχωρά σε αλλεπάλληλες παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη», ότι «υπονομεύει βάναυσα τη διάκριση των εξουσιών»…

Τον κατηγόρησε επίσης ότι «για πρώτη φορά ελληνική κυβέρνηση υπονόμευσε με τόση μεθοδικότητα τους θεσμικούς αρμούς της Δημοκρατίας», ότι «αντί να επιχειρείται διεύρυνση της φορολογικής βάσης, η κυβέρνηση επιλέγει να πλήξει τους μόνιμα επιβαρυνόμενους πολίτες», ότι «της οικονομικής μας κατάρρευσης προηγήθηκε η βαθμιαία παρακμή των θεσμών», ότι «θεσμοί έγιναν κούφιοι και αλώθηκαν από τα ειδικά συμφέροντα», ότι εκείνος «θα βάζει το δημόσιο συμφέρον και τη λειτουργία των θεσμών μας στην πρώτη θέση της πολιτικής», ότι « μόνο ένα ισχυρό αλλά και αποτελεσματικό κράτος, απαλλαγμένο από τα βαρίδια της πελατειακής λογικής, μπορεί να διευκολύνει την όσον το δυνατόν πιο δίκαιη κατανομή αυτού του πλούτου» κι άλλα τέτοια όπως «αξιοκρατία, διαφάνεια, εμπιστοσύνη στους θεσμούς» κλπ.

Ανησυχούσε για την «εκτόξευση των ληξιπρόθεσμων οφειλών των πολιτών που ξεπέρασαν τα 90 δισ. ευρώ με ένας στους δύο Έλληνες να χρωστά στην εφορία» (σήμερα είναι περίπου 114 δισ. ευρώ!).

ΔΕΘ, 15/9 2018

«Και έχω στόχο μέχρι το 2021 να καταργήσουμε σταδιακά το τέλος επιτηδεύματος, έναν άδικο κεφαλικό φόρο που – το ξέρετε όλοι σας –
είναι ταυτισμένος με την Ελλάδα της κρίσης» Αυτόν τον άδικο φόρο τον κρατά επί… χρόνια καθώς εφέτος εξήγγειλε ότι θα τον καταργήσει, όπως συνηθίζει, επιλεκτικά!

«Οι εισφορές πρέπει να μειωθούν. Οι εισφορές για κύρια σύνταξη από 20%, που είναι σήμερα, θα μειωθούν σταδιακά εντός τετραετίας στο 15%». Σημείωση: οι εισφορά για κύρια σύνταξη των μισθωτών παραμένει εν έτει 2026 στο 20% επί των αποδοχών (6,67% βαρύνει τον εργαζόμενο και 13,33% τον εργοδότη) 

«Δραστική μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση στο 13% από 24%».  Δεν έγινε ποτέ! Ιούνιος 2019: Περιορισμός των συντελεστών ΦΠΑ μόνο σε δύο από τρεις, δηλαδή 11% και 22%! Δεν έγινε ποτέ!

29 Ιουλίου 2020 : «Η κυβέρνηση θα καταβάλει μέσα στο 2020 τα αναδρομικά που δικαιούνται οι συνταξιούχοι βάσει της απόφασης του ΣτΕ». Δεν καταβλήθηκαν ποτέ και ούτε θα καταβληθούν ποτέ, με μια σιωπή που εκπλήσσει, καθώς δεν ενοχλείται από κανένα κόμμα, ούτε από το Συμβούλιο της Επικρατείας.

ΔΕΘ, 16 Σεπτεμβρίου 2023 

Την ομιλία του ο κ. Μητσοτάκης, πρωθυπουργός πιά για δεύτερη τετραετία ξεκίνησε «από την πρωτοφανή δοκιμασία του τόπου”, δηλαδή για τη μεγαλύτερη δασική πυρκαγιά και τη μεγαλύτερη πλημμύρα και προαναγγέλλοντας ριζικό επανασχεδιασμό για το αύριο, τονίζοντας ότι «ό,τι χάσαμε, πολιτεία και πολίτες, θα το ξαναχτίσουμε μαζί, αλλά καλύτερα και χωρίς τα λάθη του παρελθόντος».

Μάλιστα για τις πλημμύρες στη Θεσσαλία φταίνε οι οκτώ δισ. τόνοι νερού! Τα ίδια λέει και για τις συμφορές που πλάκωσαν τη χώρα από τότε έως και σήμερα

Καβάλα στο ατίθασο… καλάμι!

Το είπε και πέρυσι λέγοντας τάχα το αντίθετο, ότι «πολλοί συμπολίτες μας έχουν, νομίζω, την απαίτηση να μην καβαλάμε το καλάμι της εξουσίας»  προτρέποντας «να θυμούνται όλοι καλά τη κρητική μαντινάδα “καλοχαιρέτα τους πεζούς όταν καβαλικέψεις για να σε χαιρετούν και αυτοί όταν θα ξεπεζέψεις», με συνέχεια των συνεπειών της παντελούς έλλειψης αυτογνωσίας, που “καταδικάζεται εξ οικείου στόματος”.

Διότι, το καλάμι είναι το πιο ατίθασο άλογο και το “ξεπέζεμα” απ΄αυτό είναι τρανταχτό! Πάλι σταχυολογώντας παραθέτω μόνο μερικά τέτοια αλαζονικά:

• «Το μήνυμα είναι ότι η μάχη είναι μία και αυτή μόνο θα επιλέξει την ελπίδα ή την περιπέτεια».
• «Το πρόγραμμά μας έχει διάρκεια, έχει στόχους, έχει ορόσημα, κυρίως όμως είναι αξιόπιστο και σαφές, σηματοδοτεί έτσι τη μόνη βέβαιη προοπτική σε έναν κόσμο αβέβαιο».
• «Το αύριο παραμένει αχαρτογράφητο. Μην έχετε καμία αμφιβολία ότι τα σύννεφα πυκνώνουν και οι “θάλασσες” των διεθνών σχέσεων αγριεύουν, γι’ αυτό και πιστεύω ότι η πατρίδα θα έχει ανάγκη από σταθερό χέρι στο τιμόνι της».

Μηδενισμός της αντιπολίτευσης από Μητσοτάκη

Οι συνέπειες της παντελούς έλλειψης αυτογνωσίας και της απύθμενης αλαζονείας κορυφώνονται με το μένος κατά του κομματικού ανταγωνισμού, για τον οποίο, όπως έλεγε ο Αριστείδης λίγο πριν από τη Ναυμαχία της Σαλαμίνος στον κομματικό του αντίπαλο Θεμιστοκλή (τον επισκέφθηκε κρυφά για να τον συμβουλεύσει μολονότι ο τελευταίος τότε τον είχε … εξοστρακίσει, αφού δεν υπήρχαν τότε pretador!) «εμείς πρέπει να μαλώνουμε και σε άλλες περιστάσεις και μάλιστα τώρα για το ποιος από εμάς τους δύο θα κάνει στην πατρίδα το περισσότερο καλό» (Ηροδότου “Ιστορίαι”, 8.79). Διαβάστε μερικά, μόνο, μερικά σχετικά:

• «Διαμορφώνεται και η μόνη διέξοδος σε ένα εσωκομματικό σκηνικό σύγχυσης, με κόμματα και κομματίδια, τα οποία αδυνατούν να αντιταχθούν πειστικά σε κυβερνητικές δράσεις, κόμματα τα οποία αναμασούν μόνο έωλα συνθήματα και επιδίδονται σε έναν ακατάσχετο διαγωνισμό παροχολογίας, αντιγράφοντας ουσιαστικά το ένα το άλλο».
• «Όσον αφορά την αντιπολίτευση, με απασχολούν μόνο οι ανεύθυνες και ακοστολόγητες προτάσεις της».
• «Γύρω από αυτή τη διπλή συνθήκη, άλλωστε, θα διαμορφωθούν και τα διλήμματα της επόμενης κάλπης, όπου θα αποφασιστεί ποια πολιτική δύναμη μπορεί να εγγυηθεί ότι η πατρίδα μας θα συνεχίσει την ανοδική της τροχιά, υπηρετώντας τα εθνικά δίκαια και θωρακίζοντας την ασφάλειά της εν μέσω διεθνών κυματισμών».
• «Όπως και εκεί τελικά θα κριθεί αν μέσα στη χώρα θα υπάρχουν συνθήκες σταθερότητας και ομαλότητας, σε αυτό το ταξίδι το οποίο δρομολογείται υπό όρους πρωτοφανείς.

Το 2026 είναι… χειρότερο από το… 2018!

Στην εφετινή ομιλία στη ΔΕΘ ο Μητσοτάκης τόνιζε συνεχώς ότι «αναμφίβολα, λοιπόν, η Ελλάδα του 2026 δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα του 2019, ή ακόμα και του 2023». Κι όμως, είναι χειρότερη, συγκρίνοντας τις διαπιστώσεις που έκανε για την κυβέρνηση Τσίπρα στην ομιλία του στη ΔΕΘ στις 15 Σεπτεμβρίου του (προεκλογικού έτους) 2018, δηλαδή λίγους μήνες μετά την τραγωδία στο Μάτι (23 Ιουλίου 2018).

Η σταχυολόγηση είναι αδύνατη λόγω έλλειψης χώρου, αλλά καταπέλτης για τις ανακυκλούμενες διαχρονικές παθογένειες (τις οποίες καταγγέλλει και σήμερα ως… πρωθυπουργός επί επτάμισυ χρόνια) και της κακοποίησης των θεσμών και του κράτους δικαίου στη χώρα μας:  Κι ύστερα από όλα αυτά  ζητά “τρίτη τετραετία”…

Κατά τον Λουδοβίκο, ο ναρκισσισμός αυτός κορυφώνεται με την «εξαΰλωση της ανθρώπινης φύσης σε μια καθαρή φαντασίωση δύναμης», σε μια φανταστική πνευματική παντοδυναμία και παγκυριαρχία. Όπως αναφέρει στο βιβλίο του, η ταινία Lucy του Luc Besson προσφέρει μια χαρακτηριστική καλλιτεχνική απόδοση αυτής της φαντασίωσης. Η ηρωίδα υπερβαίνει σταδιακά το σώμα, τον χώρο, τον χρόνο και κάθε ανθρώπινο περιορισμό, μέχρις ότου μετατρέπεται σε μια σχεδόν άυλη παντοδύναμη συνείδηση. Η τελείωση του ανθρώπου ταυτίζεται έτσι με την εξαφάνιση του ανθρώπινου.

Η απόλαυση της στέρησης

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η επόμενη φάση στην εξέλιξη αυτού του φαινομένου, την οποία ο Λουδοβίκος περιγράφει ως μεταναρκισσισμό. Η σύγχρονη ναρκισσιστική απόλαυση δεν είναι υποχρεωτικά ευχάριστη. Αντιθέτως, μπορεί να είναι οδυνηρή, ασκητική και αυτοτιμωρητική. Η βαθύτερη απόλαυση μπορεί να συνδέεται με την αδυσώπητη στέρηση, τόσο των ψυχολογικών, όσο και των σωματικών απολαύσεων. Ο ναρκισσισμός, δηλαδή, δεν λέει πλέον απλώς: «Απολαμβάνω επειδή ο κόσμος υπηρετεί το Εγώ μου». Αντιθέτως, μπορεί τώρα να λέει: «Απολαμβάνω την ίδια μου τη στέρηση, επειδή αυτή αποδεικνύει ότι το Εγώ μου κυριαρχεί ακόμη και πάνω στο σώμα, στον πόνο και στις ανάγκες του».

Και επιβεβαιώνω το εγώ μου και την κυριαρχία μου πάνω στον εαυτό μου και τον κόσμο και την απόλυτη ελευθερία μου, δια της αυτοκτονίας, κατά τη συγκλονιστική περιγραφή του Ντοστογιέφσκι. Επίσης, εδώ πρέπει να θυμηθούμε τον “ασκητικό καπιταλιστή” του Μαξ Βέμπερ. Ο άνθρωπος αυτός εργάζεται ακατάπαυστα, συσσωρεύει χωρίς να απολαμβάνει, πειθαρχεί το σώμα και αναβάλλει διαρκώς την ικανοποίηση. Η στέρηση γίνεται απόδειξη της αξίας του. Και η κορύφωση της στέρησης μπορεί να γίνει η καταστροφή και η αυτοκαταστροφή, για την ακρίβεια η “μεγαλειώδης αυτοκαταστροφή”.

Στη σημερινή κοινωνία, η ίδια λογική μπορεί να εμφανίζεται ως αδιάκοπη παραγωγικότητα, αυτοεπιτήρηση, εξάντληση και εμμονική αυτοβελτίωση. Το μετανεωτερικό άτομο στη Δύση δεν επιδιώκει κατ’ ανάγκην να ζήσει καλύτερα, αλλά να αποδείξει ότι δεν οφείλει τίποτε στη φύση, στο σώμα, στους άλλους ή στην ιστορία. Θέλει να είναι αυτοδημιούργητο, αυθύπαρκτο και παντοδύναμο μέσα στον δικό του εσωτερικό πυρήνα. Αυτή όμως είναι μια παντοδυναμία του κενού. Ένας υπεράνθρωπος μηδενισμός. Ένας ανθρωποθεϊσμός της αυτοεξάλειψης.

Περιέχει δηλαδή ένα έντονο αυτοχειριαστικό στοιχείο, το οποίο όταν μετατεθεί σε συλλογικό επίπεδο δημιουργεί ένα πολύ ιδιόρρυθμο και επικίνδυνο αόρατο επίπεδο στο συλλογικό ασυνείδητο. Μια διάχυτη αίσθηση παντοδυναμίας, αυτοάρνησης μίσους, για τον εαυτό, τους άλλους, αλλά και τη φύση. Φτάνει δε σε λατρείας της αυτοκαταστροφής. Η απόλυτη αυτονομία, λοιπόν, μπορεί να μετατραπεί σε άρνηση των ίδιων των προϋποθέσεων της ζωής. Διότι η ζωή είναι σχέση, εξάρτηση, ευαλωτότητα, ανταλλαγή και μεταβολή. Το υποκείμενο που θέλει να καταργήσει κάθε εξάρτηση καταλήγει να στρέφεται εναντίον της ίδιας του της φύσης.

Η σκοτεινή γοητεία της Αποκάλυψης

Στο σημείο αυτό η λουδοβίκεια προβληματική συναντά την έννοια της ενόρμησης θανάτου του Φρόιντ. Το ένστικτο του θανάτου (Thanatos) δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως ένας απλοϊκός ισχυρισμός ότι ο άνθρωπος επιθυμεί συνειδητά να πεθάνει. Παρατηρώντας τη συμπεριφορά των ανθρώπων στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Φρόιντ παρατήρησε κάτι πιο περίπλοκο. Η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν καθοδηγείται πάντοτε από την αναζήτηση της ευχαρίστησης και της αυτοσυντήρησης. Αντιθέτως, ο άνθρωπος επαναλαμβάνει τραυματικές εμπειρίες, επιστρέφει σε καταστροφικές καταστάσεις και ενεργεί συχνά εναντίον του ίδιου του συμφέροντός του.

Η ενόρμηση θανάτου μπορεί να γίνει κατανοητή ως τάση προς την αποσύνδεση, την ακινησία και την κατάλυση των ζωντανών σχέσεων. Υπό αυτή την έννοια, η παντοδυναμία και η αυτοκαταστροφή δεν αποτελούν αναγκαστικά αντίθετα μεγέθη, αλλά μπορεί να είναι οι δύο όψεις του ίδιου φαινομένου. Το αυτοαναφορικό υποκείμενο είναι ενδεχόμενο να προτιμήσει την καταστροφή του κόσμου από την παραδοχή ότι δεν μπορεί να κυριαρχήσει πλήρως επάνω του. Η σύνδεση αυτή αποκτά τρομακτική επικαιρότητα αν μεταφερθεί στο πεδίο της πυρηνικής στρατηγικής.

Η πυρηνική αποτροπή περιέχει εξαρχής ένα θεμελιώδες παράδοξο. Για να εμποδίσει κάποιος τον αντίπαλο να τον καταστρέψει, πρέπει να τον πείσει ότι είναι διατεθειμένος να πραγματοποιήσει μια ενέργεια, η οποία θα καταστρέψει και τον ίδιο. Η αποτελεσματικότητα της αποτροπής στηρίζεται επομένως στην παραγωγή μιας αξιόπιστης ετοιμότητας για αμοιβαία αυτοκαταστροφή. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μορφή πυρηνικής αποτροπής είναι παραφροσύνη. Σημαίνει, όμως, ότι η ορθολογικότητά της έχει ως κρυφό θεμέλιο μια “πειστική ανορθολογικότητα”, όπως χαρακτηριστικά είχαν υποστηρίξει ο Schelling, o Κίσινγκερ και άλλοι.

Ο πυρηνικός “παίκτης” πρέπει να παρουσιάζεται ως λογικός, αλλά συγχρόνως αρκετά αποφασισμένος ώστε, υπό ορισμένες συνθήκες, να διαβεί το όριο πέρα από το οποίο κάθε λογικός υπολογισμός χάνει το νόημά του. Η τεχνοκρατική γλώσσα της πυρηνικής στρατηγικής μπορεί να αποκρύπτει αυτή την αντίφαση. Έννοιες όπως “κυριαρχία της κλιμάκωσης” (escalation dominance), “διαχείριση της κλιμάκωσης”, “ανταλλαγή πληγμάτων”, “πυρηνική νίκη” κ.λπ. μετατρέπουν την εξόντωση εκατομμυρίων ανθρώπων σε μια αφηρημένη τεχνική μεταβλητή. Η γλώσσα αυτή δεν περιγράφει απλώς την πραγματικότητα, αλλά προστατεύει τον ομιλητή από την ηθική, πνευματική και βιολογική πραγματικότητα όσων περιγράφει.

Η αυτοκαταστροφική τάση, λοιπόν, δεν θα εμφανιστεί αναγκαστικά ως μια παρανοϊκή απόφαση για το τέλος του κόσμου. Είναι πιθανότερο να κρυφτεί μέσα σε μια αλληλουχία λογικοφανών προτάσεων αποτροπής του τύπου: “Αν δεν απαντήσουμε, θα χαθεί η αξιοπιστία μας”. “Αν δεν κλιμακώσουμε τώρα, αργότερα θα βρεθούμε σε χειρότερη θέση”. “Ένα περιορισμένο πυρηνικό πλήγμα θα αποκαταστήσει την αποτροπή”. “Πρέπει να αποδείξουμε ότι είμαστε διατεθειμένοι να δεχθούμε το κόστος”. “Η υποχώρηση θα ήταν χειρότερη από την καταστροφή” και όλα τα συναφή.

Ο εσχατολογικός φονταμενταλισμός

Καθεμία από αυτές τις θέσεις μπορεί, αν εξεταστεί απομονωμένα, να φαίνεται ορθολογική. Η αλληλουχία τους, όμως, μπορεί να οδηγήσει στην άβυσσο. Κανείς δεν αποφασίζει ρητά την αυτοκτονία. Αποφασίζει απλώς να μη χάσει την αξιοπιστία, το κύρος, την ταυτότητα και τη θέση του μέσα στην Ιστορία. Η αυτοκαταστροφή προκύπτει ως το “λογικό” άθροισμα επιμέρους αποφάσεων. Στην περίπτωση της αμερικανικής κοινωνίας, ο εσχατολογικός φονταμενταλισμός προσθέτει μια ακόμη ανησυχητική παράμετρο στην πυρηνική εξίσωση.

Όπως έχει αναλύσει ο καθηγητής Μανούσος Μαραγκουδάκης στη μελέτη του για τον αμερικανικό φονταμενταλισμό, σημαντικά τμήματα της αμερικανικής κοινωνίας αντιλαμβάνονται την πολιτική και την Ιστορία μέσα από μια μανιχαϊστική και αρμαγεδδωνική (ψευδο)χριστιανική ανάγνωση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αμερικανική πυρηνική πολιτική καθορίζεται μηχανιστικά από θρησκευτικές πεποιθήσεις, ή ότι ολόκληρη η αμερικανική κοινωνία επιθυμεί την Αποκάλυψη. Όμως, μας δείχνει ότι υπάρχει διαθέσιμο ένα ισχυρό συμβολικό λεξιλόγιο, μέσα στο οποίο η παγκόσμια σύγκρουση μπορεί να αποκτήσει εσχατολογικό νόημα και από κάτι το αδιανόητο ή έστω απευκταίο να μεταβληθεί υποσυνείδητα ακόμη και σε κάτι επιθυμητό, ειδικά αν συνδυαστεί με τις υπόγειες ζυμώσεις στο συλλογικό ασυνείδητο που αναφέραμε πιο πάνω.

Όταν δηλαδή ο αντίπαλος δεν αντιμετωπίζεται ως ανταγωνιστής, αλλά ως ενσάρκωση του απόλυτου Κακού, ο συμβιβασμός παύει να αποτελεί στρατηγική επιλογή και μετατρέπεται σε ηθική προδοσία. Όταν η Ιστορία θεωρείται ότι κατευθύνεται προς μια τελική αναμέτρηση, η καταστροφή μπορεί να ερμηνευτεί όχι ως αποτυχία της πολιτικής, αλλά ως επιβεβαίωση μιας προφητείας. Και όταν ένα έθνος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως εκλεκτό όργανο της Ιστορίας, η αναγνώριση ορίων μπορεί να βιωθεί ως άρνηση της ίδιας του της ταυτότητας.

Έτσι, η Θεολογία της Ισχύος, το αυτοαναφορικό υποκείμενο, η μεταναρκισσιστική εξιδανίκευση της στέρησης, η ενόρμηση θανάτου, η μανιχαϊκή εσχατολογία και η τεχνοκρατική γλώσσα των πυρηνικών όπλων μπορούν να συγκροτήσουν μια ιδιόμορφη αυτοκαταστροφική “ορθολογικότητα”. Δεν μιλάμε, λοιπόν, για απουσία λογικής, αλλά για μια διαστρεμμένη λογική, εγκλωβισμένη μέσα σε μια παθολογική αντίληψη του ανθρώπου και της Ιστορίας.

Η νέα πυρηνική εποχή

Ο κίνδυνος ενισχύεται από την είσοδό μας σε μια νέα, εξαιρετικά πολύπλοκη πυρηνική εποχή. Οι σχέσεις αποτροπής δεν περιορίζονται πλέον στη σχετική απλότητα του αμερικανοσοβιετικού δίπολου. Πολλαπλοί πυρηνικοί δρώντες, κυβερνοεπιχειρήσεις, αντιδορυφορικά όπλα, τεχνητή νοημοσύνη, “μεταπυρηνικά” υπερόπλα (post-nuclear super-weapons), “μικροσκοπικά” πυρηνικά και μια σειρά από άλλα δημιουργούν ένα εξαιρετικά περίπλοκο και αδιαφανές περιβάλλον, μέσα στο οποίο θα διεξαχθεί ο νέος Ψυχρός Πόλεμος, που ελπίζουμε να παραμείνει ψυχρός…

Ιδιαίτερα δε σε συνθήκες περιορισμένης πληροφόρησης και ασφυκτικής χρονικής πίεσης, μέσα στις οποίες συνήθως λαμβάνονται οι αποφάσεις σε μεγάλες διεθνείς κρίσεις, οι αποφάσεις δεν προκύπτουν μόνο από αντικειμενικούς υπολογισμούς αλλά διαμορφώνονται από βαθύτερες αφηγήσεις ταυτότητας. Ποιοι πιστεύουμε ότι είμαστε, ποιος θεωρούμε ότι είναι ο εχθρός, τι σημαίνει για εμάς η υποχώρηση, ποιο κόστος θεωρούμε αποδεκτό και ποιο μέλλον πιστεύουμε ότι δικαιούμαστε. Η μεγαλύτερη απειλή, επομένως, μπορεί να μην είναι ένας ηγέτης που επιθυμεί συνειδητά να καταστρέψει τον κόσμο, αλλά ένα ολόκληρο σύστημα το οποίο έχει μάθει να βιώνει την προθυμία του να θυσιάσει τα πάντα, ως υπέρτατη απόδειξη αποφασιστικότητας, ελευθερίας και ισχύος.

Η πυρηνική εποχή αποτελεί την τελειότερη έκφραση του ανθρωποθεϊσμού. Ο μετανεοτερικός-μεταναρκισσιστικός άνθρωπος αυτοανακηρύσσεται διαχειριστής του τέλους του κόσμου και θεωρεί ότι η δυνατότητά του να προκαλέσει την Απόλυτη Καταστροφή είναι το θεμέλιο της ασφάλειάς του. Το ερώτημα είναι αν μπορεί πράγματι να ελέγξει την Αποκάλυψη ή αν, πίσω από την τεχνοκρατική ψυχρότητα της αποτροπής, έχει ήδη αρχίσει να την επιθυμεί χωρίς καν να το συνειδητοποιεί…

Ο δεύτερος αφορά την πιθανή “αποτίμηση των δυνατοτήτων” του καγκελάριου από το CDU (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση) και το ΕΛΚ (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα). Εάν η επανεκλογή του για τις εκλογές του 2029 αμφισβητηθεί, η νομοθετική σύνοδος ουσιαστικά θα έχει τελειώσει – στη Γερμανία, αλλά και στις Βρυξέλλες. Και η συζήτηση που εκτυλίσσεται στο ΕΛΚ δεν αποκλείει καθόλου αυτή την πιθανότητα.

Ο τρίτος είναι επικίνδυνός και εκρηκτικός. Συζητείται μόνο σε ορισμένα γραφεία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ: Η κρίση της κυβέρνησης Μερτς. Μια πιθανότητα που θεωρείται μακρινή και εξαιρετικά απίθανη. Αλλά το απλό γεγονός ότι μια “πτώση” δεν αποκλείεται, ισοδυναμεί με μια μικρή επανάσταση στις ευρωπαϊκές “συνήθειες”. Όλοι αναμένουν τις εξελίξεις, αλλά η ένταση είναι αισθητή.

Οι εκλογές σε ένα μικρό κρατίδιο, το οποίο αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 2% του γερμανικού ΑΕΠ, και 3% του γερμανικού πληθυσμού, θα είχαν περιορισμένη σημασία, αν δεν υπήρχαν το μέγεθος και οι επιπτώσεις της νίκης του AfD. Στο άμεσο μέλλον, η προσοχή των παρατηρητών επικεντρώνεται στις 20 Σεπτεμβρίου, όταν ένα άλλο κρατίδιο της πρώην Γερμανικής Λαϊκής Δημοκρατίας, το Mecklenburg-Vorpommern‎‎, επιστρέφει στις κάλπες, εν μέσω ενός σκηνικού όπου το κόμμα της Alice Weidel ευνοείται στις δημοσκοπήσεις.

Ρήγμα στο “φράγμα Brandmauer”

Δύο συνεχόμενες νίκες σε διάστημα δύο εβδομάδων θα εντείνουν την πίεση στο CDU, το οποίο ήδη αντιμετωπίζει μείωση της υποστήριξης και μια όχι ασυνήθιστη εσωτερική συζήτηση σχετικά με τη σκοπιμότητα διατήρησης του “φράγματος Brandmauer”, ακόμη και ενόψει ολοένα και πιο άνισων εκλογικών αποτελεσμάτων.

Ο όρος Brandmauer (που μεταφράζεται κυριολεκτικά ως «τείχος προστασίας», ή «αντιπυρική ζώνη») αναφέρεται στην άτυπη αλλά αυστηρή πολιτική συμφωνία των παραδοσιακών δημοκρατικών κομμάτων της Γερμανίας, να μην συνεργάζονται, να μην σχηματίζουν κυβερνητικούς συνασπισμούς και να μην προχωρούν σε κοινοβουλευτικές συμφωνίες με την Ακροδεξιά –και συγκεκριμένα με το κόμμα AfD.

Ήδη, στελέχη της τοπικής Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) στο Mecklenburg-Vorpommern‎‎ έχουν αρχίσει να εκφράζουν δημόσια αμφιβολίες για τη σκοπιμότητα του απόλυτου αποκλεισμού (Nach Sachsen-Anhalt-Debakel: CDU in MV rüttelt an Brandmauer). Αυτό δεν είναι μικρό ερώτημα: Για πόσο καιρό μπορεί να κρατήσει ένα cordon sanitaire εναντίον ενός κόμματος που, εκλογή με την εκλογή, παύει να αποτελεί εξαίρεση για να περιοριστεί και γίνεται η πιο δημοφιλής επιλογή;

Το ψευτοδίλημμα 

Είναι ένα δίλημμα που η Γερμανία μοιράζεται τώρα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου η ριζοσπαστική Δεξιά αναπτύσσεται εκμεταλλευόμενη την δυσπιστία προς τις άρχουσες τάξεις και τα παραδοσιακά κόμματα, τη δυσαρέσκεια με το ζήτημα της μετανάστευσης και τη στάσιμη οικονομία.

Βεβαίως αυτό το δίλημμα μάλλον με ψευτοδίλημμα ομοιάζει, δεδομένου ότι σε σειρά ευρωπαϊκών χωρών η λεγόμενη Άκρα Δεξιά κυβερνά, ή έχει κυβερνήσει σε συνασπισμό με κόμματα που ανήκουν στον πολιτικό χώρο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Ιταλία, Αυστρία, Ολλανδία, Φινλανδία, Εσθονία, Κροατία…).

Δεν είναι τυχαίο ότι το μήνυμα του AfD – το οποίο είχε ήδη συγκεντρώσει σχεδόν το 21% των ψήφων σε εθνικό επίπεδο στις γενικές εκλογές του 2025, κερδίζοντας μια σημαντική κοινοβουλευτική ομάδα στην Bundestag – απηχεί αυτό των εθνικιστών ηγετών από το Λονδίνο μέχρι το Παρίσι, οι οποίοι αντιμετωπίζουν παράπονα παρόμοια με αυτά της Γερμανίας. Έτσι, με τις εκλογές να έχουν προγραμματιστεί σε αρκετές χώρες τον επόμενο χρόνο, η νίκη στο Μαγδεμβούργο κινδυνεύει να γίνει τόσο προάγγελος, όσο και εγχειρίδιο οδηγιών.

Ορόσημο η συντριβή Μερτς

Τα παραδοσιακά κόμματα της Γερμανίας αναζητούν – έστω και με κάποια καθυστέρηση – τον τρόπο αντίδρασης. Πάντα υπάρχουν τα περιθώρια κάποιας αντίδρασης… Όμως δύσκολα μπορεί να ανατραπεί μια πολύ συγκεκριμένη τάση που διαμορφώνεται στο εκλογικό σώμα… Zeitgeist γαρ…

Ωστόσο, τους επόμενους μήνες επίκεινται σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις σε κρίσιμες χώρες της ΕΕ: Την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πολωνία. Οι καιροί ου μενετοί για την ΕΕ. Ο αδύναμος κρίκος του πλανητικού συστήματος των θεωρούμενων μεγάλων δυνάμεων, φαίνεται ότι θα υποστεί τις συνέπειες της αδυναμίας του.

Ούτε η πρόσφατη ανακάλυψη του “ιδανικού εχθρού” εκτός των συνόρων, προφανώς δεν μπορεί να την κρατήσει στο μονοπάτι που έχουν χαράξει οι καθεστωτικές ευρωπαϊκές αρχηγεσίες, δεδομένου ότι αυτή η επιλογή φαίνεται ότι δεν λειτουργεί στο εσωτερικό μέτωπο. Όμως οι συνέπειες για την ΕΕ των μελλοντικών εξελίξεων στην Γερμανία, δεδομένου του ρόλου της, προφανώς θα πρέπει να οδηγήσουν σε βαθύ αναστοχασμό και έντονο προβληματισμό.

ΥΓ: Το να ηττηθεί ένα κακό με την επικράτηση ενός μεγαλύτερου κακού ουσιαστικά δεν λύνει κανένα πρόβλημα. Η περίπτωση Τραμπ είναι παραδειγματική… Προφανώς όμως το σημερινό “πνεύμα των καιρών” επικρατεί και “η Κουκουβάγια της Αθηνάς πετάει πάντα το σούρουπο”.

Οι επισκέπτες της 90^ης ΔΕΘ θα μπορούν να επισκέπτονται το περίπτερο ΔΕΗ από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου στον εκθεσιακό χώρο της ΔΕΘ HELEXPO, με είσοδο από την πύλη ΧΑΝΘ. Το ωράριο λειτουργίας είναι τα Σαββατοκύριακα από τις 10:00 έως τις 22:00 και τις καθημερινές από τις 16:00 έως τις 22:00.

Το περίπτερο της ΔΕΗ έχει σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει μία ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης, αναδεικνύοντας το σύνολο των λύσεων, προϊόντων και υπηρεσιών της εταιρείας. Στο πλαίσιο αυτό, οι επισκέπτες θα μπορούν να γνωρίσουν από κοντά τη ΔΕΗ TechLiving Zone, όπου παρουσιάζεται η διευρυμένη γκάμα προϊόντων και υπηρεσιών ενέργειας και τεχνολογίας της ΔΕΗ, οργανωμένη σε έξι θεματικές κατηγορίες: Ενεργειακές Λύσεις, Connectivity, Smart Living, iExperience, Laptops & Περιφερειακά και Entertainment. Για επιλεγμένα προϊόντα θα υπάρχει δυνατότητα άμεσης αγοράς, με επιλογή παραλαβής από το περίπτερο ή αποστολής στο σπίτι, ενώ εξειδικευμένοι σύμβουλοι θα προτείνουν λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε επισκέπτη.

Καθημερινά και καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης, στη ΔΕΗ TechLiving Zone θα ισχύει μία ειδική προσφορά σε προϊόντα τεχνολογίας με δώρο την αξία του ΦΠΑ. Παράλληλα, τα προϊόντα Ηλεκτρικός Πολιτισμός θα διατίθενται με έκπτωση 20%. Και οι δύο προσφορές θα ισχύουν αποκλειστικά στο περίπτερο της ΔΕΗ στη ΔΕΘ.

Ξεχωριστή θέση στο περίπτερο έχει το ΔΕΗ Fiber, όπου οι επισκέπτες θα μπορούν να γνωρίσουν τις υπηρεσίες internet υπερυψηλών ταχυτήτων μέσω δικτύου FTTH. Το ΔΕΗ Fiber είναι ήδη διαθέσιμο σε περιοχές της Θεσσαλονίκης, όπως ο Εύοσμος, το Ελευθέριο-Κορδελιό, τα Πεύκα, ο Άγιος Παύλος, η Ευκαρπία, η Σταυρούπολη και το Ωραιόκαστρο, ενώ το δίκτυο επεκτείνεται σταδιακά σε ακόμη περισσότερες περιοχές.

Στον εξωτερικό χώρο του περιπτέρου θα παρουσιάζονται οι λύσεις ηλεκτροκίνησης ΔΕΗ blue, δίνοντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν το μεγαλύτερο δημόσιο δίκτυο φόρτισης στην Ελλάδα και το ολοκληρωμένο οικοσύστημα υπηρεσιών ηλεκτροκίνησης της ΔΕΗ.

Παράλληλα, το περίπτερο θα φιλοξενεί Quiet Corner, έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο ηρεμίας, μέσα από τον οποίο η ΔΕΗ αναδεικνύει τη δέσμευσή της στην προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τη φιλοσοφία και τη λειτουργία του χώρου, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει ένα ήρεμο περιβάλλον σε άτομα που ενδέχεται να βιώσουν υπερδιέγερση ή άγχος.

Η ΔΕΗ εξελίσσει διαρκώς την πρόταση αξίας προς τον πελάτη, διευρύνοντας το χαρτοφυλάκιο προϊόντων, υπηρεσιών και ψηφιακών λύσεων. Η παρουσία της στην 90η ΔΕΘ αποτυπώνει στην πράξη αυτή τη στρατηγική εξέλιξη, μέσα από ένα σύγχρονο εμπορικό μοντέλο που συνδυάζει ενέργεια, τεχνολογία, προϊόντα και υπηρεσίες.

Η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει τη δέσμευση της Visa να αξιοποιεί τις παγκόσμιες χορηγίες της για τη δημιουργία αξίας προς τους συνεργάτες της, ενώ παράλληλα προσφέρει στην Πειραιώς την ευκαιρία να ενισχύσει την παρουσία του brand της σε διεθνές επίπεδο.

Από τον Φεβρουάριο του 2024, η Visa εγκαινίασε μια νέα εποχή στις παγκόσμιες αθλητικές χορηγίες, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του title sponsor της Visa Cash App Racing Bulls. Αξιοποιώντας αυτόν τον ρόλο της Visa, η Πειραιώς θα συνεργαστεί μαζί της για την υλοποίηση δράσεων που σχετίζονται με το αγωνιστικό πρόγραμμα της ομάδας, ενισχύοντας κοινές αξίες όπως η καινοτομία, η ταχύτητα και η υπεροχή.

Όπως επισημαίνει η Μάγδα Σουρέλη, Head of Retail Payments της Πειραιώς: «Στην Πειραιώς αναζητούμε διαρκώς πρωτοβουλίες υψηλού κύρους που ενισχύουν τη δυναμική και την εξωστρέφεια του brand μας, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Η Πειραιώς είναι η πρώτη ελληνική τράπεζα που, σε συνεργασία με τη Visa, στηρίζει την αγωνιστική ομάδα Visa Cash App Racing Bulls.

Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας,  το λογότυπο της Πειραιώς θα εμφανιστεί σε κεντρική θέση στο μονοθέσιο, στις φόρμες, στον εξοπλισμό και στα κράνη των οδηγών της Visa Cash App Racing Bulls στην πίστα της Monza. Η Πειραιώς συνδέεται με έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους αθλητικούς θεσμούς παγκοσμίως, και αποκτά προβεβλημένη παρουσία στον κόσμο του μηχανοκίνητου αθλητισμού.

Παράλληλα, οι κάτοχοι πιστωτικών καρτών Visa της Πειραιώς, έχουν την ευκαιρία να διεκδικήσουν μοναδικές VIP εμπειρίες ταχύτητας στην πίστα στο Las Vegas και να ζήσουν από κοντά τη συναρπαστική δράση της Visa Cash App Racing Bulls. Με αυτή την ενέργεια, η Πειραιώς ενισχύει το διεθνές αποτύπωμά της και προσφέρει στους πελάτες της  ξεχωριστές στιγμές και αποκλειστικά προνόμια».

Περισσότερες πληροφορίες στο www.piraeusbank.gr.