Ποιος ήταν ο Στέφανος Μάνος

Γεννημένος στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1939, ο Στέφανος Μάνος σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης και στη συνέχεια απέκτησε MBA στη Διοίκηση Επιχειρήσεων από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Πριν εισέλθει στην πολιτική είχε εργαστεί επί περίπου έντεκα χρόνια στον επιχειρηματικό τομέα.

Η κοινοβουλευτική του παρουσία ξεκίνησε το 1977 και συνεχίστηκε, με διακοπές, για περίπου τρεις δεκαετίες. Κατά τη διάρκεια της πολιτικής σταδιοδρομίας του ανέλαβε, μεταξύ άλλων, τα υπουργεία Περιβάλλοντος, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αφήνοντας ιδιαίτερο αποτύπωμα κυρίως στα ζητήματα οικονομικής πολιτικής και λειτουργίας του κράτους.

Η πολιτική διαδρομή και οι φιλελεύθερες θέσεις που τον χαρακτήρισαν

Η πορεία του δεν περιορίστηκε στη Νέα Δημοκρατία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ακολούθησε αυτόνομη πολιτική διαδρομή και τον Απρίλιο του 1999 ανακοίνωσε την ίδρυση των Φιλελευθέρων, επιχειρώντας να δώσει διακριτή πολιτική έκφραση στον οικονομικό φιλελευθερισμό.

Αργότερα συνεργάστηκε και με το ΠΑΣΟΚ, συμμετέχοντας στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του κόμματος στις εκλογές του 2004, ενώ τα επόμενα χρόνια βρέθηκε εκ νέου σε εγχειρήματα του μεταρρυθμιστικού και φιλελεύθερου χώρου.

Υπήρξε επίσης από τα πρόσωπα που συνδέθηκαν με τη δημιουργία της Δράσης, της οποίας ανέλαβε την ηγεσία, προτού παραιτηθεί από τη θέση του προέδρου το 2012, παραμένοντας ωστόσο ενεργός στον δημόσιο διάλογο.

Μια συχνά “αιρετική” φωνή

Ο Στέφανος Μάνος διατήρησε μέχρι τα τελευταία χρόνια έντονη παρουσία στη δημόσια συζήτηση μέσα από άρθρα, συνεντεύξεις και παρεμβάσεις. Οι απόψεις του για τη φορολογία, το ασφαλιστικό, τις δημόσιες επιχειρήσεις, τις ιδιωτικοποιήσεις, τη λειτουργία του κράτους και τις μεταρρυθμίσεις βρίσκονταν συχνά έξω από την κυρίαρχη πολιτική γραμμή και προκαλούσαν αντιδράσεις.

Ο ίδιος υπερασπιζόταν σταθερά την ανάγκη περιορισμού του κρατικού παρεμβατισμού, μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης και βαθύτερων διαρθρωτικών αλλαγών στην οικονομία. Αυτή η πολιτική ταυτότητα τον κατέστησε μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες –και συχνά αιρετικές– φωνές του ελληνικού φιλελεύθερου χώρου. Η μακρά σχέση του με τη Νέα Δημοκρατία υπήρξε επίσης αντικείμενο συχνών αναδρομών και κριτικών παρεμβάσεών του για την πορεία του κόμματος.

Ακόμη και μετά την αποχώρησή του από την ενεργό κομματική πολιτική, συνέχισε να παρεμβαίνει στα δημόσια πράγματα, διατηρώντας το προσωπικό του ιστολόγιο και αρθρογραφώντας για ζητήματα οικονομίας, πολιτικής και δημόσιας διοίκησης.

Εάν δε συνέβαινε η εκχώρηση του Ιταλικού καταδρομικού “Πρίγκιπας της Σαβοΐας” στην Ελλάδα το 1947 ακόμη και σήμερα θα ζητούσαμε τις επανορθώσεις όπως συμβαίνει με τις Γερμανικές. Σχεδόν όλος ο Ελληνικός λαός ήταν βέβαιος ότι η άνανδρη επίθεση κατά της “ουδετέρας Ελλάδος” ήταν δάκτυλος της φασιστικής Ιταλίας, παρά την αυστηρά λογοκρισία του Έλληνος υφυπουργού Ασφαλείας Κωνσταντίνου Μανιαδάκη, μ’ εντολή του “βασιλικού” πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά, να  μην… προκαλέσει την επίθεση τού Φασιστικού άξονα (Ιταλίας, Γερμανίας, Ιαπωνίας) κατά της απαράσκευης στρατιωτικώς χώρας, που τελικώς δεν απεφεύχθη μετά από δύο μήνες.

Ουδέποτε η απόκρυψη δια του Τύπου μπόρεσε να διαμορφώσει την κοινή γνώμη που ξέρει πολύ καλά ποιος είναι ένοχος των προκλήσεων κατά του ειρηνικού λαού μας. Ακόμη και στο αγωνιζόμενο Μεσσολόγι το 1825, ο Ελβετός εκδότης και πρώτος δημοσιογράφος στη χώρα ο Ιάκωβος Μάγερ εξέδιδε αλογόκριτα τα “Ελληνικά Χρονικά” για “Ελευθερία ή θάνατο”. Ουδείς διεννοήθη να φιμώσει την αλήθεια.

Η λογοκρισία στην ιστορία

Μετά την Μεγάλη Ελληνική Επανάσταση, ήταν για πρώτη φορά που ο Τύπος στην Ελλάδα έπεφτε θύμα της λογοκρισίας στην χώρα μας, ως ξενόφερτος όρος απ’ την αυταρχική Ευρώπη όπως κι η αντίθετη έννοια, η προπαγάνδα. Ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, πρώτος εισήγαγε την λογοκρισία το 1829 με θύμα την εφημερίδα ΑΠΟΛΛΩΝ που εκδίδετο στην Ύδρα απ’ το 1822. Δεν επέτρεπε κριτική κατά της κυβέρνησης  κι αυτή κυκλοφορούσε ελεύθερα  μόνο στην Ύδρα των Κουντουριώτηδων ή παράνομα στην υπόλοιπη χώρα. 

΄Ολοι όμως οι αγωνιστές γνώριζαν την αντίθεση της Μάνης και της ΄Υδρας απέναντι στον κυβερνήτη Καποδίστρια που ζητούσε να τους επιβάλει φόρους όταν η Ύδρα μόνο έμενε αναποζημίωτη για 2 εκατομμύρια “Φοίνικες”.  Προκάτοχο εθνικό νόμισμα της Δραχμής που έφερε ο πρώτος βασιλιάς της Ελλάδος ο Όθων μαζί με την συνέχιση της λογοκρισίας της 3μελούς Αντιβασιλείας η οποία απεχθάνετο τον δημόσιο έλεγχο για τις αυθαιρεσίες της.

Το Σύνταγμα που παρεχώρησε ο Όθων στις 3 Σεπτεμβρίου 1844 επέτρεπε την λογοκρισία μόνο για την προστασία των ηθών και της Πίστεως. Αλλά λογοκρισία επέβαλε κι ο φιλελεύθερος Ελευθέριος Βενιζέλος μετά τον  εθνικό διχασμό το 1917 κι ο διαβόητος διοικητής της Σμύρνης Στεργιάδης το 1918 για να μην “οξυνθούν οι σχέσεις με τους συμμάχους και τους μουσουλμάνους”. Δεν τον ωφέλησε.

Ο Μεταξάς χρησιμοποίησε την λογοκρισία του τύπου επιτυχώς, μέχρι της Ιταλικής επιθέσεως του Οκτωβρίου 1940. Μετά δεν του αρκούσε κι εζήτησε όχι μόνο την γραφίδα αλλά την “πατριωτική ψυχή” των Ελλήνων εκδοτών, κατά την συνάντηση τους, τον Νοέμβριο 1940.

Από τους συνταγματάρχες στους “καναλάρχες”

Μεταπολεμικώς, πάλι οι πληροφορίες έπρεπε να περάσουν κάτω από τα “Καυδιανά δίκρανα” (*) των μυστικών υπηρεσιών, κατά τον “Εμφύλιο” το 1947 (προηγουμένως ο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, του ΚΚΕ κυκλοφορούσε ελεύθερα στην Αθήνα), για να επανέλθει η λογοκρισία των ολιγόφρενων συνταγματαρχών την 21 Απριλίου 1967, που αντικαταταστάθηκε με την αυτολογοκρισία υπό του απερισκέπτου  καθεστώτος Ιωαννίδη την 27 Νοεμβρίου 1973, με θύμα την εφημερίδα “Βραδυνή” των αδελφών  Αθανασιάδη και την ΕΣΤΙΑ του αειμνήστου Κύρου Κύρου, για δημοσιογραφικές πληροφορίες εν σχέσει με το… “τρίτο διυλιστήριο” της Πάχης που ουδέποτε ανηγέρθη.

Σήμερα, η λογοκρισία προληπτική και κατασταλτική έχει καταργηθεί αλλά την εφαρμόζουν οι “καναλάρχες”, επιτρέποντας ειδήσεις που συμφέρουν αυτούς που τους συντηρούν οικονομικώς. Το κοινό όμως ξέρει τι είναι αληθές και τι εικονικό. Επίπλαστο και παραπλανητικό. Οι Έλληνες από της 15ης Αυγούστου 1940 ήξευραν ότι ο πόλεμος ερχόταν κι ήταν αναπόφευκτος. Ακόμη κι οι απομονωμένοι Αγιορείτες μοναχοί έγραφαν στον “εξοχώτατο Καγκελάριο Αδόλφο Χίτλερ” και ζητούσαν την προστασία του Αγίου Όρους από “βδελυράς χείρας” εισβολέων (Ιταλών και Βουλγάρων),  παρακάμπτοντας την  έλεγχο του Τύπου.

Καμία λογοκρισία δεν απέτρεψε την πραγματικότητα. Ούτε και τώρα, που έχομε συνεχείς παραβιάσεις του εθνικού χώρου από γείτονα – παρά τα “ήρεμα νερά”. Όλοι γνωρίζουν, απανταχού του κόσμου, ότι όταν παραβιάζεται η κρατική κυριαρχία μιας χώρας, επιβάλλεται η εθνική αντίδραση. Εξαιρέσει της επισήμου Ελλάδος που ανέχεται τις Τουρκικές παραβιάσεις κι απειλές.

(*) Οι ηττημένοι Ρωμαίοι υπεχρεώθηκαν το 321 π.Χ. απ’ τους γείτονες τους Σαμνήτες , να περάσουν κάτω από τα γεωργικά δίκρανα στη πόλη Καύδος, ως ένδειξη υποταγής. Όχι για πολύ χρόνο.   

Ειδικότερα:

ΠΕΙΡΑΙΑΣ/ΤΖΕΛΕΠΗ (ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ)

ΣΑΒΒΑΤΟ 15-08-2026

ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ: 19 ΕΠΙΒ: 15.347

Δεν θα εκτελεστούν λόγω των καιρικών συνθηκών το δρομολόγια των: ΜΠΛΟΥ ΣΤΑΡ ΠΑΡΟΣ προς ΣΥΡΟ-ΤΗΝΟ-ΜΥΚΟΝΟ SUPER SPEED JET 4 προς ΠΑΡΟ-ΝΑΞΟ-ΚΟΥΦΟΝΗΣΙ ΠΕΙΡΑΙΑΣ/ΑΡΓΟΣΑΡΩΝΙΚΟΣ (ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ):

ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ: 32 (Ε/Γ – Υ/Γ) ΚΑΙ 22 (Ε/Γ –Ο/Γ) ΕΠΙΒ: 2.662 (Ε/Γ – Υ/Γ) ΚΑΙ 3.884 (Ε/Γ –Ο/Γ) = 6.546

ΡΑΦΗΝΑ (ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ):

Ισχύει απαγορευτικό απόπλου μέχρι τις 13:00 Θα εκτελεστούν κανονικά τα δρομολόγια προς Μαρμάρι στις 8.30, 12.00 και 18.00

ΛΑΥΡΙΟ (ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ):

Ισχύει απαγορευτικό απόπλου μέχρι τις 13:00.

Πρόκειται για την περιοχή έκτασης 40.000 χιλιομέτρων σε σχήμα πετάλου γύρω από τον Ειρηνικό Ωκεανό στην οποία βρίσκεται περίπου το 75% των ηφαιστείων της Γης και προκαλείται το 90% των σεισμών λόγω της μετατόπισης των τεκτονικών πλακών.

Στην ίδια περιοχή ακουμπάνε η Κολομβία και η Βενεζουέλα στις οποίες τους τελευταίους δύο μήνες σημειώθηκαν παρόμοιας έντασης σεισμοί που άφησαν πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς. Από τον ισχυρό σεισμό κατέρρευσαν σπίτια ενώ οι αρχές προχώρησαν στην άρση της προειδοποίησης για τσουνάμι, που είχε οδηγήσει στη σύσταση οι πολίτες παραθαλάσσιων περιοχών που κινδύνευαν να απομακρυνθούν εσπευσμένα προς τομείς με υψηλότερο υψόμετρο.

«Προχωρήσαμε στην άρση (της προειδοποίησης για τσουνάμι), αλλά συνεχίζουμε να παρακολουθούμε το επίπεδο της θάλασσας», είπε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο Ουιτζαγιάντο, διευθυντής του τμήματος σεισμών και τσουνάμι στην ινδονησιακή υπηρεσία μετεωρολογίας, κλιματολογίας και γεωφυσικής.

Ασθενείς βγήκαν έξω από νοσοκομεία για να γλιτώσουν, όπως περιέγραψε εργαζόμενος στο γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων. «Ξαφνικά άρχισε να τρέμει και πανικοβλήθηκα. Ασθενείς έφυγαν από το νοσοκομείο, το τράνταγμα ήταν μεγάλο. Είδα μερικούς τοίχους να έχουν ραγίσει» είπε χαρακτηριστικά. «Το τρέμουλο ήταν δυνατό, οι άνθρωποι είχαν πανικοβληθεί, έτρεχαν εδώ κι εκεί.» περιέγραψε άλλος κάτοικος που βρισκόταν σε αγορά όταν σημειώθηκε ο σεισμός.

Σωστικά συνεργεία έχουν ήδη ξεκινήσει επιχειρήσεις απεγκλωβισμών όσων παγιδεύτηκαν σε κτήρια που υπέστησαν ζημιές από τον σεισμό και τους δεκάδες μετασεισμούς που ακολούθησαν. Ωστόσο, θα χρειαστεί χρόνος για να εκτιμηθεί η πλήρης έκταση της καταστροφής στην περιοχή, η οποία είναι απομακρυσμένη και ορεινή.

Η εθνική υπηρεσία καταστροφών της Ινδονησίας (BNPB) συμβούλευσε τους ανθρώπους να παραμείνουν ψύχραιμοι και να μένουν μακριά από τις παράκτιες περιοχές. «Οι κάτοικοι θα πρέπει επίσης να αποφεύγουν την είσοδο σε κτήρια, ειδικά σε εκείνα που έχουν ήδη υποστεί ρωγμές ή δομικές ζημιές», ανέφερε η BNPB.

Η σημερινή εποχή έχει αποδείξει πως δεν διαθέτει τα αμυντικά αντανακλαστικά και τα “ταμπού” του παρελθόντος. Με την επικοινωνία να υποκαθιστά συχνά τη λογική, τη στρατηγική και εν τέλει την ίδια την ουσία, ο φόβος μιας αθέλητης εκτροπής μόνο αβάσιμος δεν είναι. Ο φανατισμός που καλλιεργείται στις κοινωνίες με τη λογική “καλός vs κακός” παράγει “καύσιμη ύλη” που την κρίσιμη στιγμή μπορεί να οδηγήσει μια ελεγχόμενη φωτιά να ξεφύγει από τον έλεγχο…

Η πιο μοντέρνα έκφραση των τελευταίων ετών στην καθ’ ημάς… Δύση, είναι η “κακόβουλη επιρροή” (malign influence)! Ρωσία και Κίνα βρίσκονται στο στόχαστρο. Κυρίως η πρώτη, κατηγορείται ότι επιχειρεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα των εκλογών στις δυτικές χώρες, με στόχο να φέρει στην εξουσία πολιτικές ηγεσίες που θεωρούνται πιο φιλικές. Είναι μια από τις αιτίες –πρόσχημα επί της ουσίας– που οδήγησαν στην πρωτοφανή για τις δυτικές δημοκρατίες απόφαση αποκλεισμού της πρόσβασης στα ρωσικά Μίντια, δήθεν για να προστατεύσουν τις δυτικές κοινωνίες από την παραπληροφόρηση!

Η τεχνολογία, πάντως, προσφέρει πολλές λύσεις σε όποιον δυτικό επιμένει να μην εκχωρεί σε οποιονδήποτε το δικαίωμα να σχηματίζει άποψη, έχοντας τη δυνατότητα πρόσβασης στις βασικές πηγές. Σε όποιον δηλαδή αρνείται να εκχωρήσει στην κυβέρνησή του ρόλο απόλυτου κριτή στο τι συνιστά παραπληροφόρηση και τι όχι! Η ενέργεια αυτή κάνει τη Δύση να θυμίζει… την πρώην Σοβιετική Ένωση ή άλλα καθεστώτα στα οποία δεν υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο με διάφορες δικαιολογίες, ηθικού ή μη περιεχομένου!

Όλες οι απαγορεύσεις που επιβάλλονται επικαλούνται κάποια αγαθή πρόθεση. Αφενός όμως συχνότατα παράγουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από το επιθυμητό (σ.σ. κάπως σαν την… ποταπαγόρευση στις ΗΠΑ στο Μεσοπόλεμο!) αυξάνοντας την αξία του υπό δίωξη “προϊόντος”. Αφετέρου προκαλούν απέχθεια σε όποιον συνειδητοποιεί ότι η στάση αυτή υποκρύπτει την αυτοαναγόρευση των δυτικών κυβερνήσεων στον “καλό και ηθικό” και στο στιγματισμό των αντιπάλων σαν “κακούς και ανήθικους”!

Πρόκειται για κολοσσιαίες ανοησίες, οι οποίες, δυστυχώς, ροκανίζουν τις ελευθερίες και τα δημοκρατικά δικαιώματα για τα οποία υπερηφανεύεται η Δύση. Με την ίδια λογική οι Έλληνες θα πρέπει να απαγορεύσουν την πρόσβαση στα τουρκικά Μίντια και το αντίστροφο, οι χώρες που τάσσονται υπέρ των Παλαιστινίων να απαγορεύσουν τα ισραηλινά και το αντίστροφο, με τους συνδυασμούς να μην έχουν τέλος.

Περί ανάμιξης ξένων… 

Είναι ορατό ότι στο τέλος του δρόμου το μεγάλο θύμα είναι ο “ορθός λόγος” των αρχαίων Ελλήνων. Είναι ορατό ότι ο δυτικός κόσμος απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από τις αρχές και τις αξίες που κηρύσσει. Θα έπρεπε τουλάχιστον να καταλαβαίνουμε ότι οι… αυθεντικά αυταρχικοί θα έχουν πάντα πλεονέκτημα σε αυτό τον τομέα! Εκτός κι αν η πενία των ηγεσιών της Δύσης σε σύγκριση με το παρελθόν, η οποία προφανώς συνδέεται με τις κοινωνίες που δημιουργήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες, οδηγεί ταχέως σε πιο θεμελιώδεις μεταλλάξεις…

Ας εστιάσουμε όμως στην εκλογική στόχευση των κοινωνιών από τις μυστικές υπηρεσίες, που αναλαμβάνουν να εκτελέσουν πολιτικές αποστολές προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Τουλάχιστον έτσι γίνεται θεωρητικά στις δυτικές δημοκρατίες! Ας κοιταχτούμε πρώτα στον καθρέπτη! Υπενθυμίζουμε ότι με δημόσιες τοποθετήσεις η ελληνική κυβέρνηση είχε ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ της επικράτησης του Δημοκρατικού υποψηφίου στις αμερικανικές εκλογές. Προτιμούσε ξεκάθαρα τον Τζο Μπάιντεν έναντι του Ντόναλντ Τραμπ το 2020. Το ξεχάσαμε;

Με δεδομένη, μάλιστα, την παρουσία σημαντικού αριθμού Ελληνοαμερικανών στις ΗΠΑ, αυτό δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ανάμειξη; Και για τους Ρεπουμπλικάνους, έστω διασταλτικά “κακόβουλη”, εφόσον στρεφόταν κατά του Ρεπουμπλικάνου υποψηφίου; Δεν θα ήταν σοφότερη μια στάση που να τονίζει ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις  υπερβαίνουν τα πρόσωπα; Μήπως ξεχάσαμε ότι παλαιότερα οι ελληνικές κυβερνήσεις είχαν προτιμήσεις και για την έκβαση εκλογικών αναμετρήσεων σε χώρες όπως η Αλβανία και η Τουρκία;

Η κακόβουλη επιρροή και τα δύο μέτρα

Σε όλες τις περιπτώσεις βέβαια, αποδείχθηκε η αφέλεια της προσέγγισης, αφού μια σειρά παραγόντων που άπτονταν του πιο ιδιοτελούς ή του εθνικού συμφέροντος καθόριζαν τη συμπεριφορά των εκλεγμένων ηγεσιών. Ας επιστρέψουμε όμως στις ΗΠΑ. Το 2024 η Αθήνα υποστήριζε την Καμάλα Χάρις, αλλά εξελέγη ο Ντόναλντ Τραμπ. Σύντομα άρχισε να εκτοξεύει πυρά κατά δικαίων και αδίκων. Συνόδευε δε τις αναφορές του με εμπρηστικές αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και εναντίον συμμαχικών χωρών!

Εγείρεται, λοιπόν, το ερώτημα: Τι ακριβώς τεκμηριώνει την… “επιλήψιμη βούληση”; Η συγκεκαλυμμένη της μορφή, για την οποία κατηγορούνται Ρώσοι και Κινέζοι; Τι ισχύει στην περίπτωση των αναφορών Τραμπ; Δεν συνιστούσαν ευθεία ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις ξένων χωρών; Αυτό βέβαια που δεν έμοιαζε να απασχολεί κανέναν ήταν το αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών. Ακόμα και ο τελευταίος επικοινωνιολόγος θα εξηγούσε, ότι η υποστήριξη κάποιου δεν είναι απαραίτητο, στο τέλος της ημέρας, να του κάνει καλό! Ίσως γι’ αυτό η συγκεκαλυμμένη προώθηση του εκάστοτε εκλεκτού μπορεί να θεωρηθεί εύλογα πιο αποτελεσματική.

Να πάμε άραγε στην περίπτωση του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού που κατηγορήθηκε ότι έχει την υποστήριξη της Μόσχας; Πόση αναστάτωση προκάλεσαν οι αναφορές αυτές και πού κατέληξαν; Η πτωτική πορεία αυτού του κόμματος προέκυψε όχι από αυτές τις κατηγορίες, αλλά από τις αυτοκαταστροφικές ενέργειες της ίδιας της αρχηγού του, αν και η δημοσκοπική κατακρήμνιση της “Ελπίδας” εξυπηρετεί σχεδόν τους πάντες! Και για να επανέλθουμε στις μυστικές υπηρεσίες, σε εξέλιξη φαίνεται πως βρίσκονται παρόμοια dirty tricks για το κόμμα Σαμαρά!

Μάλλον την… “κακόβουλη επιρροή” πολλοί εμίσησαν, αλλά το επιθυμητό αποτέλεσμα ουδείς! Εάν επικρατήσει αυτή η λογική, θα πρέπει στο τέλος να τεθούν υπό δίωξη κάθε είδος ιδρύματα ξένων χωρών στην Ελλάδα! Βρετανικό Συμβούλιο, γαλλικά και γερμανικά Ινστιτούτα, κινεζικά κέντρα για τον Κομφούκιο κλπ! Διότι μόνο εάν είμαστε τραγικά αφελείς, άρα ευάλωτοι σε όποια “πολιτική ορθότητα” μας σερβίρεται κατά καιρούς, κάποιος λόγος υπάρχει που ένα κράτος επενδύει με την παρουσία ιδρυμάτων του σε κάποιο άλλο.

Η λογική του κατήφορου είναι ο πάτος! Στον δύσκολο ανηφορικό δρόμο πάντως δεν βρισκόμαστε. Η ευκολία με την οποία πλέον χωριζόμαστε σε καλούς και κακούς, από το τοπικό επίπεδο μέχρι το παγκόσμιο, είναι εξόχως ανησυχητική. Ακόμα πιο προβληματική είναι η σίγαση κάθε φωνής που κρίνει πως κάτι δεν πηγαίνει καλά και επιχειρεί να χτυπήσει το καμπανάκι του κινδύνου. Κι αυτό έχει εφαρμογή σε όλα τα επίπεδα…

Σε συνεργασία με το defencepoint

Το νέο αστέρι στην πολιτική ζωή ήταν η κ. Καρυστιανού. Είναι κάτι παραπάνω από φανερό ότι δεν της λείπει απλώς η “στόφα” του ηγέτη. Λείπει, το χειρότερο, και από το περιβάλλον της η συναίσθηση των πραγμάτων. Γι’ αυτό και θρυμματίζεται σε “ψιλή άμμο”. Γίνεται καθημερινά όλο και πιο αμφίβολο αν η κ. Καρυστιανού θα επιβιώσει στις επόμενες εκλογές. Αλλά αυτό, πλέον, είναι προσωπικό της θέμα. 

Το πιο σημαντικό είναι να καταλάβουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό: Ο Δυτικός Κόσμος πάσχει σοβαρά και βαθιά. Ο ιμπεριαλισμός, για να θυμηθούμε ξεχασμένες λέξεις και έννοιες, τα καταφέρνει ίσα-ίσα με τον Μαδούρο αλλά όχι με την Κίνα ούτε καν με τη Ρωσία. Θα μείνω στην Ελλάδα, αλλά αν δεν χωνέψουμε τι σημαίνει ότι το “σκοταδιστικό” Ιράν στέκεται νικηφόρα απέναντι στην Αμερική, δεν θα καταλάβουμε ποτέ τι ζούμε και τι μας περιμένει. Ούτε πόσο σοβαρό και βαθύ είναι το πρόβλημα. Ναυαγοί, θα ψάχνουμε για “σανίδα σωτηρίας”.  

Ο Μητσοτάκης πιέζεται, το Αιγαίο αλλάζει

Ο Μητσοτάκης, λοιπόν, καίγεται από την ακρίβεια αλλά δεν τολμάει ούτε να αγγίξει τους υπαίτιους. Οι συσχετισμοί “πρωθυπουργός (κυβέρνηση) / Οικονομικοί παράγοντες” έχουν αλλάξει εναντίον των κυβερνώντων. Ωστόσο, οι συσχετισμοί έχουν αλλάξει αλλά δεν πρέπει να κλονιστούν κρίσιμοι σχεδιασμοί που εξελίσσονται ικανοποιητικά πχ η αθόρυβη απώλεια του ελέγχου στο Αιγαίο.

Αυτές οι ρυθμίσεις δεν αφορούν μόνο τον Κυριάκο Μητσοτάκη αλλά και άλλους, τώρα στην αντιπολίτευση. Το καταλαβαίνει κανείς από την αιδήμονα σιωπή τους. Θα φωνασκούν εκ των υστέρων, όταν κλείσουν οι δουλειές. Έτσι ή αλλιώς, το γκουβέρνο κάποια στιγμή θα αλλάξει. …Α! ο κ. Τσίπρας. Να κάνει τι; Εμφανίστηκε ως ο εκλεκτός  Αρχόντων της Θάλασσας πλαισιωμένος από “πεινώντες και διψώντες”, (κοινώς θα λέγαμε, λιγούρια χωρίς διέξοδο) δεδομένου ότι η Αριστερά στη χώρα ούτε ως φάντασμα του Μαρξ δεν σαλεύει. Το ΚΚΕ κάνει ευχέλαια να μην του κολλήσουν ρετσινιά αντάρτικου. 

Η φασαρία για τα διάφορα “σκάνδαλα” από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ως τις παρακολουθήσεις της ΕΥΠ είναι από τα καλύτερα ανέκδοτα. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ σώζει την τιμή των όπλων. Μαζί τα τρώμε.

Όταν έφτασα στο Παρίσι το φθινόπωρο του 1967 η πόλη έβραζε από τον ξεσηκωμό των αγροτών-από τους αγρότες είχε ξεκινήσει η “Γαλλική Επανάσταση“… Έκτοτε οι αγρότες “ξεσηκώνονται” (όπως και οι δικοί μας), σώζουν την τιμή των όπλων και η ζωή συνεχίζεται. Η αστική τάξη έχει πλέον τα λεφτά να τους πληρώνει για να κοιμάται ήσυχη και στο Παρίσι και στην Αθήνα. Λίγο Θέατρο δεν βλάπτει. 

Θα καταλάβουμε ότι χάσαμε τον έλεγχο του Αιγαίου όταν είναι αργά. Αλλά μας νοιάζει; Τι μας νοιάζει;   

Για να μην πολυλογούμε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θεωρείται δεδομένος, ως τυφλός υπηρέτης του διευθυντηρίου της Δύσης. Ποντάρει στην προστασία της εξουσίας του, κυρίως από τους Αμερικανούς, όσο ασκεί την πρωθυπουργία. Το μετά, που αφορά όλους εμάς, δεν τον ενδιαφέρει!

Και το μετά έχει ιδιαίτερη σημασία. Και αυτό διότι η συμφωνία που υπογράφηκε ανάμεσα στην Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία είναι από τεχνικής άποψης ίδια με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ για την αμοιβαία άμυνα μεταξύ των κρατών μελών, όπως είπε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, διευκρινίζοντας ότι η συμφωνία δεν στοχεύει το Ιράν. Στοχεύει σταδιακά στην απομάκρυνση των αμερικανικών βάσεων από τις χώρες του κόλπου. 

Η ανεξαρτησία της Τουρκίας και η ατολμία Μητσοτάκη 

Η Τουρκία μπορεί να ανήκει στο ΝΑΤΟ όπως και η Ελλάδα, αλλά στην εξωτερική πολιτική, η ανεξαρτησία της είναι εντυπωσιακή, δείγμα πολιτικής ισχύος. To 2024 εξέπληξε τους παρατηρητές στη σύνοδο κορυφής των BRICS στη Ρωσία, όταν υπέβαλε αίτηση για πλήρη ένταξη σε έναν οργανισμό που επιδιώκει να αμφισβητήσει τη φιλελεύθερη διεθνή τάξη υπό δυτική ηγεσία και αποτελεί ανταγωνιστική εναλλακτική του ΝΑΤΟ.

Τότε, η Τουρκία απορρίφθηκε λόγω ανησυχιών που σχετίζονται με τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ. Τα κράτη-μέλη Κίνα και Ρωσία εξέφρασαν επιφυλάξεις σχετικά με την ένταξη ενός συμμάχου των ΗΠΑ και υποψήφιου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η διστακτικότητα είχε ως αποτέλεσμα το μπλοκ των BRICS να προσφέρει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να γίνει “συνεργαζόμενη χώρα” ως εναλλακτική, κάτι που ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξακολουθεί να εξετάζει.

Θα μπορούσε ποτέ ο Κυριάκος Μητσοτάκης να κάνει παρόμοια κίνηση όταν οι απειλές που δέχεται από χώρα μέλος του ΝΑΤΟ είναι πλέον κανονικότητα; Θα αντιδράσει στην προοπτική της Τουρκίας να παράγει οπλικά συστήματα για λογαριασμό της ΕΕ.; Και για να μην έχουμε αμφιβολίες για την δουλικότητα του Έλληνα πρωθυπουργού το καλύτερο το μάθαμε λίγο μετά. 

Η τουρκική “εισβολή” στην Κρήτη

Αφού ελληνικές εταιρείες ολοκλήρωσαν τις χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας—συχνά με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης— ο όμιλος του Τούρκου επιχειρηματία Ράχμι Κοτς προχώρησε στην αθόρυβη εξαγορά τους! Η συγκέντρωση αυτών των αδειών σε καίριους Υποσταθμούς Υψηλής Τάσης της Κρήτης (Σητεία, Αγία Βαρβάρα, Πραιτώρια Μεσσαράς) επιτρέπει στον τουρκικό όμιλο να διεκδικεί τη μερίδα του λέοντος της διατιθέμενης ισχύος και χωρητικότητας στο νησί, μετατρέποντας το ενεργειακό δίκτυο της περιοχής σε πεδίο δικής του κερδοφορίας και εξαγωγής των κερδών. 

Το γεγονός ότι ένας επιχειρηματικός όμιλος με στενούς δεσμούς με την τουρκική πολιτική ηγεσία καρπώνεται εκατομμύρια ευρώ από το ελληνικό Ταμείο Ανάκαμψης εγείρει αμείλικτα ερωτήματα για τις προτεραιότητες και την ανεξαρτησία της κυβέρνησης. Και ποιος μπορεί να ξέρει τι άλλο θα ξεπουλήσει στους ξένους εισβολείς-κερδοσκόπους πριν παραδώσει την εξουσία, της πιο διεφθαρμένης χώρας της Ευρώπης!

Προτεστάντες συγγραφείς, μάλιστα, προσδιόριζαν ως αποκαλυπτικό έτος το 1666. Μεταξύ των χωρών που ο χιλιασμός αυτός ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένος συμπεριλαμβανόταν και η Αγγλία. Το στοιχείο αυτό συνέβαλε, το 1655, στην απόφαση του Όλιβερ Κρόμγουελ να συναινέσει στην επιστροφή των Εβραίων στο αγγλικό έδαφος, μετά τον μαζικό εκτοπισμό τους το 1290. Μία κίνηση που, ασφαλώς, είχε και πιο πεζά κίνητρα, καθώς επεδίωκε οικονομικά οφέλη έναντι της ανταγωνίστριας τότε Ολλανδίας, η οποία είχε ισχυρή εβραϊκή παρουσία.

Η ατμόσφαιρα της απελπισίας που αναζητούσε διέξοδο και ο μεσσιανικός οίστρος επέτρεψε σε έναν Εβραίο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τον Σαμπατάι Σεβί να αναγορευτεί ο αναμενόμενος μεσσιανικός λυτρωτής. Ο Σεβί (τουρκικά: Sabetay Sevi, 1626-1676‎‎) καταγόταν από την Πάτρα, και ήταν ρωμανιώτης – δηλαδή ούτε σεφαρδίτης, ούτε ασκενάζι αλλά Εβραίος της Ελλάδας. Ο πατέρας του ήταν έμπορος, που βρέθηκε στη Σμύρνη ως εκπρόσωπος αγγλικής εταιρείας, με καλές διασυνδέσεις σε όλη την Ευρώπη.

Σαμπαταϊκός πυρετός αλλά ο Σεβί ασπάζεται το Ισλάμ

Ο Σεβί έχοντας από παιδί εντρυφήσει στην Καμπάλα και ακολουθώντας αυστηρά ασκητικό βίο, διεκδίκησε τον μεσσιανικό του ρόλο ήδη από το 1648, υποστηρίζοντας τη θεωρία του αντινομισμού, δηλαδή την άποψη ότι οι αμαρτωλές πράξεις μπορούσαν να μετατραπούν σε θεάρεστες. Οι θέσεις του, όπως ήταν φυσικό, προκάλεσαν την αντίδραση των ραβίνων της Σμύρνης και τη καταφυγή του Σεβί, αρχικώς, στη Θεσσαλονίκη, η οποία ήταν τότε το κέντρο της καμπαλιστικής διδασκαλίας.

Αξίζει να τονιστεί ότι η έλευση των σεφαραδιτών Εβραίων από την Ισπανία, μετά την έξωσή τους το 1492, είχε επηρεάσει πολυεπίπεδα την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Για παράδειγμα, ο Βακαλόπουλος γράφει ότι η μεταφορά πολύτιμων λίθων, αλλά και η εντατικοποίηση του εμπορίου από τους νεοεισερχόμενους Εβραίους αύξησε την κυκλοφορία του χρήματος και επηρέασε σημαντικά την οικονομική ζωή. Αλλά και ο Βρυώνης επισημαίνει ότι οι Σεφαραδίτες Εβραίοι επέδρασαν στην αλλαγή της πολιτικής της Υψηλής Πύλης προς την Ευρώπη, η οποία έγινε πιο επιθετική.

Όσον αφορά τον Σεβί, η πρώτη του αυτή προσπάθεια να γίνει αποδεκτός σαν μεσσίας απέτυχε, κάτι που θα πετύχει αργότερα, αφού προηγουμένως συμβούν δύο γεγονότα. Το ένα θα λάβει χώρα στην Αίγυπτο, όπου παντρεύτηκε τη Σάρα, μια κοπέλα με ύποπτο παρελθόν, αλλά επιζήσασα ορφανή της σφαγής της Ουκρανίας. Η Σάρα είχε βρεθεί στο Άμστερνταμ, και υποστήριξε ότι είδε στο όνειρό της πως έπρεπε να γίνει σύζυγος του Σαμπατάι, που ήταν ο αναμενόμενος μεσσίας. Το δεύτερο γεγονός υπήρξε η συνάντηση του Σαμπατάι με τον Νάθαν, έναν μυστικιστή ραβίνο στη Γάζα, ο οποίος, το1665, ανακοίνωσε ότι η Μεσσιανική Εποχή θα ξεκινούσε το επόμενο έτος με την κατάκτηση του κόσμου χωρίς αιματοχυσία και ο μεσσίας θα οδηγούσε τις Δέκα Χαμένες Φυλές πίσω στους Αγίους Τόπους.

Ο μεσσιανικός πυρετός του σαμπαϊτισμού κατέλαβε όλες τις εβραϊκές κοινότητες, και όχι μόνον στην Ευρώπη. Η φήμη του Σαμπατάι εξάπτει τη φαντασία των Εβραίων, τα αρχικά του ονόματός του αναρτήθηκαν σε κάθε συναγωγή. Σε ορισμένα μέρη της Ευρώπης, οι Εβραίοι άρχισαν να ξεσκεπάζουν τα σπίτια τους και προετοιμάζονται για τη νέα έξοδο. Ένας Γερμανός λόγιος έγραφε στον μεγάλο Εβραίο φιλόσοφο Μπαρούχ Σπινόζα: «Όλος ο κόσμος εδώ μιλάει για μια φήμη, για την επιστροφή των Ισραηλιτών στη χώρα τους».

Η αναταραχή, όμως, κινητοποίησε τις οθωμανικές αρχές, που διείδαν σε αυτήν μια απειλή. Ο Μεγάλος Βεζίρης κάλεσε τον Σαμπατάι τον Σεπτέμβριο του 1666, και του έθεσε ευθέως τρεις επιλογές. Η πρώτη ήταν να δοκιμαστεί η θεϊκή του υπόσταση γινόμενος στόχος τοξοβόλων. Η δεύτερη να ανασκολοπιστεί. Η τρίτη να ασπαστεί το Ισλάμ. Την επόμενη μέρα, ο Σαμπατάι εμφανίστηκε ενώπιον του σουλτάνου, έβγαλε την εβραϊκή του ενδυμασία και φόρεσε ένα τουρμπάνι στο κεφάλι του, ασπαζόμενος το Ισλάμ. Σε αντάλλαγμα, ο σουλτάνος του απέμεινε τον τίτλο του εφέντη και του έδωσε γενναιόδωρο μισθό. Το παράδειγμά του ακολούθησαν η σύζυγός του και περίπου 300 οικογένειες μεταξύ των οπαδών του που επίσης ασπάστηκαν το Ισλάμ. Οι προσήλυτοι Εβραίοι ονομάστηκαν ντονμέ (μεταστραφέντες στα τουρκικά).

Χασιδιτισμός και επανάσταση

Η είδηση για τον προσηλυτισμό στο Ισλάμ του αναμενόμενου μεσσία προκάλεσε τρομερή απογοήτευση στον εβραϊκό πληθυσμό, που ήρθε να συμπληρώσει τη θλίψη από τις σφαγές του 1648. Τα επόμενα χρόνια εμφανίζονται κάποιοι νέοι μεσσίες, όπως ο Μπαρούχια Ρούσο (1676-1719 ή 1721) στη Θεσσαλονίκη που θεωρούσε τον εαυτό του μετενσάρκωση του Σαμπατάι και ηγήθηκε της αίρεσης των ντονμέδων.

Ο παππούς του ήταν ο Ιωσήφ ο Φιλόσοφος, πατέρας της τελευταίας συζύγου του Σαμπατάι, ενώ πολλά στοιχεία της διδασκαλίας του επηρεάστηκαν από το τάγμα των Μπεκτασήδων. Ένας ακόμη που διατεινόταν για τη μεσσιανική του αποστολή ήταν ο Γιακόφ Φρανκ (1726-1791) από την Ουκρανία, που γνώρισε τους ντονμέδες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και υποστήριξε ιδιαίτερα ρηξικέλευθες ιδέες για την εβραϊκή παράδοση και τις σχέσεις της με τον χριστιανισμό.

Ωστόσο, το εβραϊκό κίνημα που θα δώσει το δικό του στίγμα κατά τον 18ο αιώνα, μετά τις σφαγές του Χμελνίτσκι και την αποτυχία του Σαμπατάι, ήταν αυτό του χασιδισμού (hasidus στη γλώσσα ασκενάζι σημαίνει δικαιοσύνη, διδασκαλία της ευσέβειας), που ιδρύεται και αναπτύσσεται τον 18ο αιώνα στην περιοχή της Ποντόλια της Ουκρανίας. Τα μέλη του κινήματος ακολουθούν το δόγμα του Ορθόδοξου Ιουδαϊσμού και τις παραδόσεις των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης. Ταυτόχρονα, όμως, ο Χασιδισμός, επηρεαζόμενος και από στοιχεία του προτεσταντισμού, δίνει έμφαση στην προσωπική εμπειρία και στη συναισθηματική κατανόηση του Θεού, στην προσωπική δικαιοσύνη και στον ρόλο των χαρισματικών ηγετών. Οι Χασιδιστές, μέχρι και σήμερα, τηρούν αυστηρούς ενδυματολογικούς κώδικες, φορώντας κυρίως τα ρούχα που ήταν συνηθισμένα τον 18ο αιώνα, όπως τα μεγάλα γούνινα καπέλα.

Ολόκληρος σχεδόν ο εβραϊκός πληθυσμός της ανατολικής Ευρώπης μετά τους τρεις διαμελισμούς της Πολωνίας (1772, 1793 και 1795) εντάχθηκε στην επικράτεια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Αν και εξ αρχής επιβλήθηκε ζώνη εγκατάστασης, που απαγόρευε τη μετακίνηση προς τα ανατολικά, ο εβραϊκός πληθυσμός αυξήθηκε ραγδαία. Απόδειξη αυτού είναι ότι εκατοντάδες χιλιάδες ήταν αυτοί που μεταξύ του 1880 και 1915 μετανάστευσαν στις ΗΠΑ, εξαιτίας και των συστηματικών πογκρόμ που υπέστησαν.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, σημαντικό τμήμα των Εβραίων, ακόμη και από τους χασιδιστές, προσχώρησε στο ανερχόμενο επαναστατικό κίνημα, και μάλιστα στις πιο ριζοσπαστικές του εκδοχές. Από τους κόλπους του εβραϊκού πληθυσμού της Ουκρανίας ξεπήδησε ένας αστερισμός διάσημων επαναστατών, που έσπαζε τα δεσμά με την καταπιεστική εβραϊκή παράδοση και την ίδια ώρα στρεφόταν εναντίον των κρατικών περιοριστικών δομών, μεταφέροντας όμως μαζί του το μεσσιανικό όραμα ενός βασιλείου ισότητας, χωρίς θεό αυτή τη φορά, και έναν κόσμο χωρίς εθνικές διαχωριστικές γραμμές.

Ανάμεσα σε αυτήν την πλειάδα της εβραϊκής επαναστατικής πρωτοπορίας ξεχωρίζουν ονόματα όπως:

• του Όβσεϊ-Γκέρσεν Ραντομίσλσκι ή, όπως έμεινε γνωστός, Γκριγκόρι Ζινόβιεφ από το Ελισάβετγκραντ της κεντρικής Ουκρανίας
• του Λεβ Ρόζενφελντ, ή Κάμενεφ, από εκχριστιανισμένη οικογένεια Εβραίων που μετακινήθηκε στην Μόσχα.
• της Ροζάλιας ή Ρόζας Λούξεμπουργκ από το Ζάμοστς, λίγο δυτικότερα από το Λβοφ της Ουκρανίας.
• του Λεβ Νταβίντοβιτς Μπρονστέιν ή Τρότσκι από τη Γιάνοφκα της Ουκρανίας.
• Του Βλαδίμηρου Ουλιάνωφ ή Λένιν, εβραϊκής καταγωγής από την πλευρά της μητέρας του, καθώς ο παππούς του Αλεξάντερ Μπλανκ, από τo Ζιτόμιρ της Ουκρανίας, ασπάστηκε την Ορθοδοξία.
• Από την ίδια πληθυσμιακή ομάδα τροφοδοτήθηκαν και άλλα κινήματα, όπως αυτό του Σιωνισμού, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Ζαμποτίνσκι από την Οδησσό.

Στην ίδια την Ουκρανία, τα γεγονότα του 1648, επαναλήφθηκαν με μεγάλη σφοδρότητα κατά τη διάρκεια του εμφυλίου που ακολούθησε την Οκτωβριανή Επανάσταση, κυρίως από τον Ουκρανό εθνικιστή Σιμόν Πετλιούρα, ο οποίος και εκτελέστηκε στο Παρίσι το 1926, λόγω των αντιεβραϊκών πογκρόμ που διέταξε να διαπραχθούν. Η τρίτη και πιο φονική επανάληψη της εξολόθρευσης των Εβραίων έλαβε χώρα από τις εθνικιστικές ουκρανικές δυνάμεις στο πλαίσιο του Ολοκαυτώματος σε συνεργασία με τα ναζιστικά στρατεύματα μετά την εισβολή τους στη Σοβιετική Ένωση το 1941.

«Ανεβάσαμε την αυτοπεποίθηση της Τουρκίας»

Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι το AKP «χαλάρωσε» την Τουρκία, αύξησε την ελπίδα και κυρίως ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση της χώρας και του λαού.
Ανέφερε ότι οι ετήσιες εξαγωγές αυξήθηκαν από 36 δισ. δολάρια σε 278 δισ., ενώ το ΑΕΠ από 240 δισ. σε 1,6 τρισ. δολάρια. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία, που ήταν η 21η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, το 2025 ανέβηκε στη 16η θέση παγκοσμίως και στην 6η στην Ευρώπη.

Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι με το Προεδρικό Σύστημα διακυβέρνησης επιλύθηκε το χρόνιο πρόβλημα της πολιτικής σταθερότητας.
Τόνισε επίσης ότι η κυβέρνησή του:

• κατάργησε την απαγόρευση της μαντίλας σε πανεπιστήμια, σχολεία και δημόσιο τομέα,
• κατάργησε την ανισότητα των συντελεστών εισαγωγής στα πανεπιστήμια,
• κατάργησε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, επέτρεψε τις εκπομπές σε διαφορετικές γλώσσες και διαλέκτους και ίδρυσε το TRT Kurdî, και άνοιξε ξανά την Αγία Σοφία ως τέμενος, λέγοντας:

«Είπαμε ότι θα σπάσουμε τις αλυσίδες που είχαν περαστεί στην πόρτα της Αγίας Σοφίας. Εμείς ανοίξαμε ξανά για λατρεία την Αγία Σοφία, την παρακαταθήκη του Φατίχ»

«Μόλις τώρα αρχίζουμε»

Ο Τούρκος πρόεδρος έστειλε μήνυμα πολιτικής συνέχειας, δηλώνοντας ότι το AKP έχει ακόμη «πολλά να κάνει» και ότι θα οδηγήσει την Τουρκία πρώτα στο 2053 και στη συνέχεια στο 2071.

Το βασικό νέο πολιτικό μήνυμα: «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία»

Το σημαντικότερο μέρος της ομιλίας αφορούσε την τρομοκρατία και την εσωτερική ενότητα.

Ο Ερντογάν είπε ότι η Τουρκία πρέπει να αφήσει πίσω της το πρόβλημα της τρομοκρατίας και να δημιουργήσει μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» και μια «περιοχή χωρίς τρομοκρατία».

«Το μεγαλύτερο κεφάλαιό μας είναι η αδελφοσύνη μας», είπε, υποστηρίζοντας ότι η αδελφοσύνη θα μεγαλώσει και θα ενισχύσει την Τουρκία και θα μετατρέψει τον 21ο αιώνα σε «Αιώνα της Τουρκίας».

Παράλληλα, υποστήριξε ότι μαζί με την τρομοκρατία η κυβέρνηση ανατρέπει και «το ιμπεριαλιστικό σχέδιο που αναστατώνει το εσωτερικό της Τουρκίας».

«Οι μητέρες δεν θα κλαίνε πλέον»

«Αυτή η πληγή δεν θα συνεχίσει να αιμορραγεί για άλλα 40 χρόνια», είπε, υποστηρίζοντας ότι όσοι έχουν συμφέρον από τη συνέχιση της τρομοκρατίας θα είναι αυτοί που θα στενοχωρηθούν από το τέλος της.

«Σε αυτή τη χώρα οι μητέρες πλέον δεν θα κλαίνε, οι νέοι δεν θα πέφτουν νεκροί, τα παιδιά δεν θα μένουν ορφανά και οι σύζυγοι δεν θα μένουν χήρες», είπε.

Αναφέρθηκε επίσης στο Ντιγιαρμπακίρ, στον Τίγρη, στον Ευφράτη και στον Μουνζούρ, λέγοντας ότι «θα αγκαλιαστούμε ξανά» και ότι θα προσεύχονται μαζί στα τζαμιά του Μαρντίν.

«Έχω πίσω μου 50 χρόνια στην πολιτική»

Κλείνοντας, ο Ερντογάν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην προσωπική του πολιτική συνέχεια:

«Ως Ταγίπ Ερντογάν έχω αφήσει πίσω μου 50 χρόνια στην πολιτική. Αν ο Θεός μου δώσει ζωή και υγεία, θα συνεχίσω για πολλά ακόμη χρόνια τον αγώνα μου για να υπηρετώ την Τουρκία»

Και πρόσθεσε ότι όσο «αυτό το σώμα φιλοξενεί αυτή την ψυχή», η αγάπη του για την Τουρκία δεν θα σβήσει.

Στο τέλος της εκδήλωσης, τρεις βουλευτές και επτά δήμαρχοι από άλλα κόμματα προσχώρησαν στο AKP και ο Ερντογάν τους φόρεσε τα κομματικά σήματα.