Το να επαναλάβω τα γνωστά δεν μου ταιριάζει και έτσι προσπάθησα να αποκωδικοποιήσω αυτόν τον τύπο!

Το ότι ο Γρηγόρης είναι έξυπνος και αρκετά μορφωμένος φαίνεται. Το ότι έχει πολιτικές φιλοδοξίες και θέλει να έχει μέλλον στη μετά-Κυριάκο εποχή είναι επίσης εξόφθαλμο.

Αυτό, όμως, που με κέντρισε δεν είναι ούτε η εξυπνάδα, ούτε η μόρφωση, ούτε οι πολιτικές φιλοδοξίες του! Με κέντρισε η ψυχοδομή του!

Προφανώς, ο ανηψιός έδωσε τη συνέντευξη για να κάνει καλή εντύπωση στο κοινό, για να βελτιώσει την τραυματισμένη δημόσια εικόνα του…

Αν τα αφήσουμε αυτά στην άκρη, όμως, φαίνεται καθαρά ότι έχει ζωτική ψυχολογική ανάγκη να επιδείξει τον κυνισμό του, να προκαλέσει μ’ αυτό που ο ίδιος θεωρεί ότι είναι ο απόλυτος ωμός ρεαλισμός!

Δεν είμαι ψυχολόγα για να ξεμπερδέψω την πολύ μπερδεμένη σχέση που ο Γρηγόρης είχε με τον πατέρα του και έχει με τη μητέρα του…

Δεν χρειάζεται, όμως, να είναι κανείς φρόιντ για να δει το τραύμα που τον σπρώχνει πέρα από τα όρια! Ίσως κάνω λάθος, αλλά στα μάτια μου είναι ξεκάθαρο ότι είναι ικανός για όλα!

Δεν είναι μόνο η στενή ιδιοτέλεια! Είναι κάτι βαθύτερο! Οι παραδοσιακοί ηθικοί φραγμοί δεν του λένε τίποτα!

Μάλλον τους βλέπει σαν αδυναμία! Αυτό που μετράει για τον ανηψιό είναι η δύναμη! Γι’ αυτόν, ο σκοπός αγιάζει τα μέσα!

Θα ήταν άδικο, όμως, αν έλεγα ότι είναι απλά ανήθικος με την τρέχουσα έννοια! Απλά, έχει έναν άλλο κώδικα που αποκλίνει από τον κώδικα ηθικής του μέσου ανθρώπου, τον οποίο ο Γρηγόρης μάλλον βαθιά μέσα του περιφρονεί αν κι αυτό φροντίζει να μην το δείχνει…

Ο ίδιος δεν το είπε ρητά, αλλά ένα έμπειρο μάτι βλέπει ότι ο υπόκοσμος του ασκεί μια έντονη έλξη. Όχι μόνο για να κάνει δουλειές μαζί του… Τον γοητεύει η υπέρβαση των ορίων…

Η αντιπολίτευση πιάστηκε από τα λόγια του και τον κατηγόρησε ότι χρησιμοποιεί μαφιόζικο λεξιλόγιο κι ότι εκβιάζει τον θείο του πρωθυπουργό!

Δεν έχει άδικο, αλλά μένει στην επιφάνεια! Πως να το πω; Ο ανηψιός θα προτιμούσε να κάνει παρέα με τον διάβολο παρά με έναν άγγελο!

Εάν ο άγιος Πέτρος του έλεγε να διαλέξει ανάμεσα στον Παράδεισο και στην Κόλαση, δεν έχω καμια αμφιβολία ότι θα διάλεγε την Κόλαση! Του πάει ρε παιδί μου, εκεί αναπνέει…

Και για να μην το πολυκουράζω, ο Γρηγόρης είναι 2-3 κλάσεις εξυπνότερος και ικανότερος από τον Κυριάκο!

Εάν, όμως, ποτέ γινόταν πρωθυπουργός ομολογώ θα έπαιρνα τα μπογαλάκια του και θα επέστρεφα… στην Ινδία!

Η εξέλιξη αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα, τα οποία μέχρι σήμερα παραμένουν αναπάντητα. Τα μέλη της Ελεήμονος Εταιρείας Αθηνών, αλλά και η κοινή γνώμη, δεν ενημερώθηκαν ούτε για τα αίτια που οδήγησαν στην παραίτηση, ούτε για τον τρόπο με τον οποίο οι διαφωνίες επιλύθηκαν. Η διαφάνεια αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση ενός ιστορικού φιλανθρωπικού σωματείου που διαχειρίζεται σημαντική περιουσία και δημόσιους πόρους.

Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες και καταγγελίες εργαζομένων, γίνεται λόγος για κλίμα έντασης στις εργασιακές σχέσεις, για πιέσεις σχετικά με απαιτήσεις δεδουλευμένων αποδοχών και για προσφυγή τους στην Επιθεώρηση Εργασίας. Οι καταγγελίες αυτές χρήζουν διερεύνησης από τα αρμόδια όργανα και δεν είναι δυνατόν να αγνοούνται.

Σοβαρό θεσμικό κενό

Το ουσιαστικό όμως ζήτημα είναι βαθύτερο. Η Ελεήμων Εταιρεία Αθηνών αποτελεί το αρχαιότερο φιλανθρωπικό σωματείο της χώρας, με ιστορία που ξεκινά το 1867, σημαντικό κοινωνικό έργο και ιδιαίτερα μεγάλη ακίνητη περιουσία. Μετά την έκπτωση της αιρετής διοίκησης το 2016, διορίστηκαν προσωρινές διοικήσεις, ενώ το 2021 πραγματοποιήθηκαν αρχαιρεσίες, των οποίων η νομιμότητα αμφισβητείται δικαστικά από παλαιά μέλη του σωματείου. Η σχετική υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου και, συνεπώς, το ζήτημα δεν έχει ακόμη κριθεί οριστικά.

Παρά ταύτα, με διαδοχικές ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις μεταβλήθηκε το καθεστώς εποπτείας της Ελεήμονος Εταιρείας Αθηνών. Αρχικά, η εποπτεία του Συμφώνου Εξυγίανσης αφαιρέθηκε από το προβλεπόμενο Παρατηρητήριο και ανατέθηκε στον Δήμο Αθηναίων. Στη συνέχεια, με το άρθρο 99 του ν. 5239/2025, αφαιρέθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, για όσο διαρκεί το πρόγραμμα εξυγίανσης, όχι μόνο η εποπτεία του σχεδίου εξυγίανσης, αλλά και η εποπτεία του ίδιου του σωματείου ως φιλανθρωπικού ιδρύματος, η οποία μεταφέρθηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής.

Ωστόσο, σύμφωνα με το υπ’ αριθ. 19945/24.02.2026 έγγραφο της Διεύθυνσης Κοινωφελών Περιουσιών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, η τελευταία ασκεί μόνο την εποπτεία του σχεδίου εξυγίανσης και όχι την εποπτεία του σωματείου ως φιλανθρωπικού οργανισμού.

Εφόσον η σχετική αρμοδιότητα έχει αφαιρεθεί από τον Δήμο Αθηναίων και δεν ασκείται από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, δημιουργείται, κατά την άποψή μου, ένα σοβαρό θεσμικό κενό. Δεν προκύπτει ποιο όργανο της Πολιτείας ασκεί σήμερα ουσιαστικό έλεγχο στη λειτουργία της Ελεήμονος Εταιρείας Αθηνών ως φιλανθρωπικού σωματείου, παρά το γεγονός ότι αυτή διαχειρίζεται μεγάλη ακίνητη περιουσία και λαμβάνει σημαντική δημόσια χρηματοδότηση.

Το γεγονός αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, δεδομένου ότι η νομιμότητα της σημερινής διοίκησης αποτελεί αντικείμενο εκκρεμούς δικαστικής κρίσης. Σε κάθε ευνομούμενη πολιτεία, όταν υφίσταται τέτοια εκκρεμότητα, οι μηχανισμοί εποπτείας και λογοδοσίας θα έπρεπε να ενισχύονται και όχι να αποδυναμώνονται.

Προϋπόθεση η διαφάνεια και η λογοδοσία

Οι πρόσφατες εξελίξεις φαίνεται ότι απασχόλησαν και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Η Υπουργός κ. Δόμνα Μιχαηλίδου απέστειλε σχετική επιστολή προς τη διοίκηση του Γηροκομείου Αθηνών, με την οποία ζήτησε την πιστή εφαρμογή του νόμου και του καταστατικού κατά τη λειτουργία του Διοικητικού Συμβουλίου, την παροχή συγκεκριμένων στοιχείων σχετικά με τη διοίκηση και τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας, καθώς και την ενημέρωση του Υπουργείου για τις σχετικές ενέργειες συμμόρφωσης.

Μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του παρόντος άρθρου, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν έχει καταστεί γνωστό ότι έχει δοθεί απάντηση στην ανωτέρω επιστολή, ούτε ότι έχουν υποβληθεί τα ζητηθέντα στοιχεία. Εφόσον αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, θα ήταν χρήσιμο να υπάρξει σχετική δημόσια ενημέρωση, ώστε να μην δημιουργούνται εσφαλμένες εντυπώσεις.

Το Γηροκομείο Αθηνών δεν αποτελεί ιδιωτική επιχείρηση, ούτε προσωπική υπόθεση οποιασδήποτε διοίκησης. Ανήκει στην ιστορία της κοινωνικής αλληλεγγύης της χώρας και στα μέλη της Ελεήμονος Εταιρείας Αθηνών, τα οποία δικαιούνται πλήρη ενημέρωση για κάθε σημαντική εξέλιξη. Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η αποτελεσματική εποπτεία δεν αποτελούν εμπόδιο στη λειτουργία του Ιδρύματος· αποτελούν προϋπόθεση για τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της κοινωνικής αποστολής του.

Περνώντας σύρριζα από μισάνοιχτη μπαλκονόπορτα διώροφου σπιτιού – από τα τελευταία εναπομείναντα πριν εισβάλουν οι ημεδαποί και αλλοδαποί νεόπλουτοι – κυριολεκτικά κεραυνοβολούμαι από τη μυρωδιά σπιτικού φαγητού. Εδώ ακόμα επιβιώνει η παράδοση. Δεν λαθεύω, είναι μοσχαράκι κοκκινιστό στην κατσαρόλα. Μυρίζω το κρέας, μυρίζω τη σάλτσα, μυρίζω τη δάφνη και την ζαλιστική κανέλα.

Συγχρόνως ταξιδεύω εξήντα περίπου χρόνια πριν και θυμάμαι τη μάνα μου να φτιάχνει κάπως έτσι και με παρόμοιες ευωδιές, σχεδόν Κυριακή παρά Κυριακή, το αγορασμένο με φειδώ μοσχαράκι – μισή οκά ακριβώς – σοτάροντάς το με τομάτα, κόκκινο κρασί και τα υπόλοιπα. Σιγοψήνοντάς το ώρες σε σιγανή φωτιά ώστε “να κρατήσει τα ζουμιά του”.

Ήταν σταθερά κλασική η ερώτηση που μας έκανε από νωρίς το πρωί πριν φύγει για την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου: Τί θέλετε να συνοδεύει το ροζμπίφ (έτσι, συνεκδοχικά, αποκαλούσε το μοσχάρι); Μακαρόνια, πουρές ή πατάτες τηγανιτές; Εμείς, τα παιδιά, λατρεύαμε τις τηγανιτές πατάτες, ειδικά όταν τις παπαριάζαμε στην κόκκινη σάλτσα, όμως, η μάνα μου ήθελε μακαρόνια, τα οποία μάλιστα πασπάλιζε πλουσιοπάροχα με κίτρινο τυρί, πεκορίνο. Και βέβαια υπερίσχυε η γνώμη της μάνας μου. Ο πατέρας μου συνήθως ταξίδευε σε υπερπόντιους πλόες με γκαζάδικα, αλλά και τις λίγες φορές που ήταν παρών, υποχωρούσε διακριτικά εμπρός στην επιθυμία της συμβίας του. Η μητριαρχία δεν αμφισβητήθηκε ποτέ στο σπίτι μας.

Τί μοναδική γεύση όμως ήταν αυτή! Και τί μυρωδιά, συν την όραση, το ζεστό, λαχταριστό πιάτο, που δοκίμαζαν γλυκά τις αισθήσεις μας! Φορούσαμε που λέτε, τις λευκές, λινές πετσέτες γύρω απ’ το λαιμό, προσέχοντας να μην πιτσιλίσει η λαχταριστή, κόκκινη σάλτσα το επίσης λευκό τραπεζομάντιλο. Εις μάτην βέβαια. Η μάνα μου, πάντοτε οικονόμα ως παιδί της Κατοχής, κρατούσε δύο, τρεις μερίδες και για τη Δευτέρα, τις οποίες μας σερβίριζε με πουρέ η ρύζι, όταν επιστρέφαμε από το σχολείο. Με αυτόν τον απλό πλην ουσιαστικό τρόπο η τόσο γρήγορα ξοδεμένη χαρά της Κυριακής επεκτεινόταν κάπως στην κεκανονισμένη μελαγχολία της, ατέλειωτης, Δευτέρας.

Η μάνα μου ήξερε να κάνει μετρημένα, επτά φαγητά σ’ όλη την καριέρα της ως μητέρας και νοικοκυράς. Τα έκανε όμως πολύ καλά επειδή… η επανάληψη ήταν μήτηρ πάσης μαθήσεως, πράγμα που ίσχυε κατ’ εξοχήν για την μητέρα μου. Επίσης ήξερε να μοιράζει το διαιτολόγιο της εβδομάδας με σοφό τρόπο: Την Κυριακή, όπως είπαμε, κρέας, αρνάκι στο φούρνο, κοτόπουλο λεμονάτο κ.λπ, τη Δευτέρα τα υπόλοιπα της Κυριακής, την Τρίτη ψάρι, την Τετάρτη όσπρια, την Πέμπτη γαύρο το καλοκαίρι, κεφτεδάκια ή γιουβαρλάκια τον χειμώνα, την Παρασκευή κάτι λαδερό, το Σάββατο μανέστρα ή κάτι εξίσου εύκολο και ελαφρό. Σπανακόρυζο ας πούμε ή πατάτες τηγανιτές “ορφανές”. Δηλαδή σκέτες ή με συνοδεία μορταδέλας. Θα ήταν υπερβολή αν έλεγα ότι ζούσαμε όλη την εβδομάδα για το εορταστικό γεύμα της Κυριακής;

Μαμαδίστικο και ντελίβερι

Και τότε όμως δεν έλειπαν τα απρόοπτα. Θυμάμαι τη μάνα μου, κάποιες φορές, να ξεχνιέται στο πεζοδρόμιο με τις διάφορες γειτόνισσες, ενώ μέσα στην κουζίνα το φαΐ ετοιμαζόταν… μόνο του. Θυμάμαι τον πατέρα μου να φωνάζει έντρομος “Βαρβάρα κάτι καίγεται”, αλλά και τη μητέρα μου να γυρίζει ατάραχη, χωρίς πανικό στον τόπο του εγκλήματος, την ανεπιτήρητη κουζίνα της. Το όλο στυλ της διαλαλούσε ότι δεν υπήρχε περίπτωση να χαθεί η κερδισμένη της υπεροχή στο σπίτι – είπαμε, είχαμε αναμφισβήτητα μητριαρχία – από ένα μικρό ατύχημα.

Έτσι επέστρεφε πάλι μετά από λίγα λεπτά στο πεζοδρόμιο της…φλυαρίας μ’ ένα καθησυχαστικό χαμόγελο και με δηλώσεις του τύπου: “Το έσβησα με λίγο κρασί (το κρέας στην κατσαρόλα). Είχε αρπάξει ελάχιστα στις άκρες, τρώγεται μιά χαρά”. Και βέβαια ουδείς προέβαλε αντίρρηση ή εξέφραζε διαμαρτυρίες. Και ασφαλώς το τρώγαμε όλοι εκόντες άκοντες αναβάλλοντας τα περί ευωχίας όνειρα για την επόμενη Κυριακή. Η ίδια όμως για να δώσει το καλό παράδειγμα, ένα συμβολικό σάλπισμα οικογενειακής ειρήνης, έβαζε πάντα στον εαυτό της το καμένο κομμάτι. Κοιτάζοντας όλους τους υπόλοιπους κατευθείαν στα μάτια. Γιατί έτσι κάνουν οι αληθινοί αρχηγοί!

ΥΓ 1. Απομακρύνομαι γρήγορα από την μπαλκονόπορτα των μυρωδιών και των αναμνήσεων. Ήδη σκέφτομαι όλη την οικογένεια που θα μαζευτεί εκεί σε λίγο γύρω από το κυριακάτικο τραπέζι. Τελετουργικό σαν μια μορφή εφήμερης τέχνης. Και σαν σπονδή σ’ έναν κόσμο που οριστικά απομακρύνεται, δίνοντας τη θέση του σε καινούργιες, αγοραίες μυρωδιές, ετοιματζίδικα ντελίβερι και fusion cuisine. Ένα είδος Airbnb της γεύσης με προαγορασμένη την απόλαυση που σφραγίζει οριστικά μιαν Airbnb πατρίδα.

ΥΓ 2. Και μια και το έφερε η κουβέντα, η παρέμβαση στο φιλέτο του Ελληνικού, σηκώνει πολλή κουβέντα. Τώρα που προχώρησαν τα έργα, είναι πια προφανείς οι επιδιώξεις και η αισθητική των “επενδυτών”. Αφού το πολυδιαφημισμένο “Πάρκο Ελληνικού” τελικά γίνεται μια ολόκληρη “Πόλη Ελληνικού”, εκεί που ήταν οι ήπιες, αθλητικές εγκαταστάσεις του Αγίου Κοσμά. Ή, μάλλον, μια παραθαλάσσια μεν, πυκνοκατοικημένη δε φαβέλα για εκατομμυριούχους, που θα δημιουργήσει απίστευτη συμφόρηση σε όλα τα νότια προάστια. Πολιτζμός, τουριζμός, αιζθητική.

ΥΓ 3. Άσχετο: Στην εποχή της απελπισίας και της βαρβαρότητας, η τέχνη δεν μπορεί να μας σώσει. Μπορεί όμως να δώσει στην απελπισία μας περιεχόμενο.

«Πολίτες από την κοινωνία στο Εθνικό Συμβούλιο». «Μια νέα πολιτική δομή με πρόσωπα από την παραγωγή, την επιστήμη, την εργασία και την κοινωνική ζωή της χώρας». «Μια νέα συλλογική πολιτική δομή που συγκροτείται από 400+1 πολίτες με διαφορετικές επαγγελματικές, επιστημονικές και κοινωνικές διαδρομές». «Η σύνθεση του Εθνικού Συμβουλίου που αποτυπώνει τη βασική επιλογή της ΕΛΑΣ: η νέα πολιτική προσπάθεια να οικοδομηθεί από την κοινωνία και να απευθύνεται στην κοινωνία, να δώσει χώρο και φωνή σε ανθρώπους που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις προκλήσεις της καθημερινότητας, της εργασίας, της παραγωγής, της επιστήμης και της κοινωνικής ζωής».

«Το Εθνικό Συμβούλιο που αποτελείται από ανθρώπους που προέρχονται από την κοινωνία, την παραγωγή, την επιστήμη και την καθημερινή ζωή, από ανθρώπους που, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, δεν βλέπουν την πολιτική ως επάγγελμα, αλλά ως πεδίο ευθύνης και συμμετοχής». «Επιλογή που σηματοδοτεί έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης: μια πολιτική δύναμη που δεν περιμένει την κοινωνία να ακολουθήσει, αλλά ανοίγει τις πόρτες της για να ακούσει, να συνδιαμορφώσει και να δράσει μαζί με τους πολίτες».

«Την ΕΛΑΣ που επιδιώκει να χτίσει μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες, μια σχέση που βασίζεται στη συμμετοχή, στις ανοιχτές διαδικασίες και στη συλλογική προσπάθεια για μια χώρα με περισσότερη δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και προοπτική, διότι η πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να είναι υπόθεση λίγων, χρειάζεται τη συμμετοχή των πολλών»…

Πολίτες κρατικής μισθοδοτήσεως

… και διαβάζοντας τον κατάλογο των Τετρακοσίων πολιτών, διαπιστώνω ότι οι περισσότεροι αξιοποιούν θέσεις, βαθμούς και υπηρεσίες που τους εμπιστεύθηκε το κράτος (ΕΣΥ, καθηγητές ΑΕΙ, εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αυτοδιοικητικοί, δικηγόροι, ανώτατοι αξιωματικοί του στρατού, καλλιτέχνες του ναυτικού και της αεροπορίας, πρώην βουλευτές και γενικοί γραμματείς υπουργείων και άλλοι γνωστοί κυρίως με την ιδιότητα του συνδικαλιστή παντού) να τρέχουν τώρα να θέλουν να μας καθοδηγούν πάλι για το καλό μας.

Δεν γίνομαι κακός. Απλώς δεν θέλω δούλεμα και τώρα στα γεράματα, όταν πολλών κομμάτων τερτίπια και νόον έγνων…

Οι έρευνες αποκάλυψαν κοινά πρότυπα διαφθοράς στη διαχείριση των ευρωπαϊκών γεωργικών ενισχύσεων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Τα αποδεικτικά στοιχεία καταδεικνύουν, μεταξύ άλλων, παράνομες παρεμβάσεις στις διοικητικές και ελεγκτικές διαδικασίες, αναδρομικές τροποποιήσεις στοιχείων μετά την ολοκλήρωση των υποχρεωτικών ελέγχων, παράνομη παρέμβαση σε επιτόπιους ελέγχους, απόκρυψη και αλλοίωση των πορισμάτων των ελέγχων, καθώς και ψευδείς βεβαιώσεις.

Σε σχέση με τις έρευνες αυτές, οι οποίες αφορούν αποκλειστικά πράξεις που φέρονται να διαπράχθηκαν το 2021, η EPPO απαγγέλλει πλέον κατηγορίες, στον πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ για πέντε πράξεις απιστίας, στον πρώην γενικό διευθυντή Άμεσων Ενισχύσεων για δύο πράξεις απιστίας, καθώς και σε δύο πρώην περιφερειακούς διευθυντές του ΟΠΕΚΕΠΕ για απιστία και παράνομη διαχείριση κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μεταξύ των κατηγορουμένων περιλαμβάνονται επίσης τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές. Οι τρεις κατηγορούνται για ηθική αυτουργία σε απιστία, ενώ ο τέταρτος για ηθική αυτουργία σε παράνομη διαχείριση κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένας από τους βουλευτές κατηγορείται επιπλέον για ηθική αυτουργία σε ψευδή βεβαίωση και για απόπειρα απάτης με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι περιλαμβάνουν υπάλληλο του πολιτικού γραφείου εν ενεργεία βουλευτή, συνεργάτη πρώην υπουργού, κτηνίατρο δημόσιο λειτουργό και αρκετούς δικαιούχους των ενισχύσεων. Σε βάρος τους έχουν απαγγελθεί κατηγορίες για πλημμεληματικές πράξεις, όπως απάτη σε βάρος επιδοτήσεων, απόπειρα απάτης με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, ψευδή βεβαίωση σε δημόσια έγγραφα, ενώ ορισμένοι κατηγορούνται και για τις αντίστοιχες μορφές ηθικής αυτουργίας στα αδικήματα που φέρονται να τέλεσαν οι ανώτεροι δημόσιοι λειτουργοί.

Εφόσον κριθούν ένοχοι, οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν ποινές φυλάκισης έως πέντε ετών, καθώς και τις προβλεπόμενες από την ελληνική νομοθεσία ποινικές χρηματικές κυρώσεις.

Ζητά τα ρέστα ο Μητσοτάκης

Πυρά κατά της αντιπολίτευσης εξαπέλυσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με αφορμή την αρχειοθέτηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για εννέα υπουργούς και βουλευτές της ΝΔ των κατηγοριών για εμπλοκή τους στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.

«Με την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αναδεικνύεται η πραγματική διάσταση και η πλήρης αλήθεια για τον ΟΠΕΚΕΠΕ» ανέφερε χαρακτηριστικά.

«13 υπουργοί και βουλευτές της ΝΔ βρέθηκαν στο στόχαστρο, οι 9 αποδεικνύονται απολύτως αθώοι και 4 ακόμη στελέχη μας θα εξεταστούν περαιτέρω για απλά πλημμελήματα» πρόσθεσε ο κ. Μητσοτάκης.

«Σε τρεις υπουργούς ζήτησα να παραιτηθούν για λόγους ευθιξίας. Έντιμοι πολιτικοί που επί βδομάδες διασύρθηκαν, καθώς κάποιοι μας αποκαλούσαν «κυβέρνηση υποδίκων» σημείωσε.
Μάλιστα κάλεσε την αντιπολίτευση να ζητήσει συγγνώμη για τους χαρακτηρισμούς αυτούς.

«Σήμερα ποιος θα ζητήσει συγγνώμη για εκείνες τις αθλιότητες; Αφορά και την αντιπολίτευση του τόπου μας που δεν σέβεται το τεκμήριο της αθωότητας αλλά, δυστυχώς, και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που φάνηκε να εμπλέκεται στο εσωτερικό κομματικό ανταγωνισμό» τόνισε.
Νωρίτερα και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος στο ίδιο μήκος κύματος ξεκαθάρισε πως «δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην είναι υποψήφιοι στις επόμενες εκλογές οι τέσσερις πολιτικοί των οποίων ασκήθηκε δίωξη για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ».

Τόνισε πως το τεκμήριο της αθωότητας ισχύει και γι αυτούς και πως στο δικαστήριο μπορεί και να αθωωθούν.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διερωτήθηκε εάν θα ζητήσει συγγνώμη η αντιπολιτευση και κυρίως το ΠΑΣΟΚ που μιλούσε για «κυβέρνηση υποδίκων» και στηλίτευσε όσους μετέτρεψαν τη Βουλή και τα τηλεοπτικά πάνελ σε «τηλεδικαστήρια».

Προκλητική απάντηση από Μαρινάκη

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, με αφορμή την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τις υποθέσεις που αφορούν τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ανέφερε ότι αρχειοθετήθηκαν οι υποθέσεις για επτά από τους έντεκα βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, των οποίων είχε αρθεί η ασυλία, κατόπιν και δικού τους αιτήματος.

Όπως είπε, η εξέλιξη αυτή ακολουθεί την προηγούμενη αρχειοθέτηση των υποθέσεων του υφυπουργού Εξωτερικών Τάσου Χατζηβασιλείου και του βουλευτή της ΝΔ Χαράλαμπου Αθανασίου.

Για τους τέσσερις βουλευτές που παραπέμπονται να δικαστούν για αδικήματα σε βαθμό πλημμελήματος, ο κ. Μαρινάκης τόνισε ότι ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας, όπως επισημαίνει και η ίδια η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ενώ σημείωσε ότι η Δικαιοσύνη είναι εκείνη που θα αποφασίσει, αφού αξιολογήσει όλα τα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων που προσδιόρισαν εκ νέου τα ποσά της ενδεχόμενης ζημίας.

Παράλληλα, ανέφερε ότι η αξιωματική αντιπολίτευση, αλλά και όσοι έσπευσαν να μιλήσουν για «κυβέρνηση υποδίκων», προδικάζοντας την ενοχή βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, οφείλουν σήμερα, όπως είπε, να ζητήσουν συγγνώμη.

Τέλος, σημείωσε ότι η συστηματική ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής και η προσπάθεια μετατροπής κάθε δημόσιας συζήτησης σε «ένα απέραντο δικαστήριο» δεν πλήττουν μόνο τους πολιτικούς αντιπάλους, αλλά τη Δικαιοσύνη, την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και, τελικά, τη Δημοκρατία.

Επίθεση από ΠΑΣΟΚ

Σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση εξαπέλυσε το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, μετά την άσκηση ποινικών διώξεων από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία σε βάρος τεσσάρων εν ενεργεία βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας και ακόμη 18 προσώπων για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, Κώστας Τσουκαλάς, υποστήριξε ότι οι εξελίξεις «αποδεικνύουν πως στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ υπήρχε πολιτική ευθύνη», κάνοντας λόγο για υπόθεση που «ήταν γαλάζια και οργανώθηκε από τους εκλεκτούς του Πρωθυπουργού».

Όπως ανέφερε, μεταξύ των προσώπων που διώκονται περιλαμβάνονται πρώην στελέχη της διοίκησης του ΟΠΕΚΕΠΕ, μεταξύ των οποίων ο πρώην διοικητής του Οργανισμού, ο πρώην γενικός διευθυντής Άμεσων Ενισχύσεων και πρώην περιφερειακοί διευθυντές, για πράξεις που σχετίζονται με απιστία και παράνομη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων.

«Η δικαιοσύνη έχει τον λόγο», σημείωσε ο κ. Τσουκαλάς, προσθέτοντας ότι «ο πρωτογενής τομέας της χώρας πλήρωσε και πληρώνει ακριβά τον πελατειασμό και τη διαφθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη».

Παράλληλα, εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά της κυβέρνησης, λέγοντας ότι «για πρώτη φορά βλέπουμε κυβέρνηση να πιάνεται με τη γίδα στην πλάτη», ενώ διερωτήθηκε γιατί η αντιπολίτευση θα έπρεπε να ζητήσει συγγνώμη για την ανάδειξη της υπόθεσης.

Απευθυνόμενος στον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ έκανε λόγο για «αλαζονεία» και κατέληξε με αναφορά στην αρχαία ελληνική τραγωδία: «Μετά την ύβρη, έρχεται η νέμεσις».

Όλη η δήλωση του Κώστα Τσουκαλά:

Η άσκηση ποινικής δίωξης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε τέσσερις βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας και σε βάρος ακόμα 18 προσώπων στα οποία συμπεριλαμβάνονται, ο πρώην διοικητής του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο πρώην γενικός διευθυντής Άμεσων Ενισχύσεων για δύο πράξεις απιστίας και οι δύο πρώην περιφερειακοί διευθυντές του ΟΠΕΚΕΠΕ για απιστία και παράνομη διαχείριση κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποδεικνύει πως στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν γαλάζιο και οργανώθηκε από τους εκλεκτούς του Πρωθυπουργού.

Η δικαιοσύνη έχει τον λόγο.
Ο πρωτογενής τομέας της χώρας πλήρωσε και πληρώνει ακριβά τον πελατειασμό και τη διαφθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Πρώτη φορά βλέπουμε κυβέρνηση να πιάνεται με τη γίδα στην πλάτη, βουλευτές και κυβερνητικοί αξιωματούχοι να διώκονται μαζικά από τη δικαιοσύνη και να ζητά από την αντιπολίτευση να ζητήσει συγνώμη; Συγγνώμη γιατί; Που σας αποκαλύψαμε; Κύριε Μαρινάκη , πόση αλαζονεία; Η αρχαία τραγωδία είναι διδακτική: Μετά την ύβρη, έρχεται η νέμεσις.

Μετά την Τσαπανίδου, ανεξαρτητοποιήθηκαν και οι Κώστας Μπάρκας και Καλλιόπη Βέττα: «Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε, Με την παρούσα επιστολή σας γνωστοποιώ ότι αποχωρώ από την ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ. Εφεξής θα ασκώ τα κοινοβουλευτικά μου καθήκοντα ως ανεξάρτητος βουλευτής Πρεβέζης», αναφέρει ο Κώστας Μπάρκας στην επιστολή του προς τον Νικήτα Κακλαμάνη. «Με την παρούσα επιστολή, δηλώνω την αποχώρησή μου από την ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, δυνάμει του άρθρου 16 παρ.5 του Κανονισμού της Βουλής. Εφεξής, θα ασκώ τα κοινοβουλευτικά μου καθήκοντα ως ανεξάρτητη βουλευτής», σημειώνει στη δική της επιστολή η Καλλιόπη Βέττα.

Εν τω μεταξύ αναμένονται και άλλες αποχωρήσεις από τους βουλευτές που ήδη έχουν εκφράσει την επιθυμία συστράτευσης με το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, όπως ο Μίλτος Ζαμπάρας και ο Βασίλης Κόκκαλης, ενώ τον δρόμο της ανεξαρτητοποίησης αναμένεται να ακολουθήσει και ο Διονύσης Καλαματιανός.

Για την ώρα, πάντως, μετά την επιστροφή του Παύλου Πολάκη και τις σημερινές τρεις ανεξαρτητοποιήσεις, η ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ αριθμεί 14 βουλευτές (δεν συμπεριλαμβάνεται ο Συμεών Κεδίκογλου, ο οποίος αν και ανακοίνωσε την παραίτησή του από βουλευτής, δεν έχει ακόμα ενημερώσει επισήμως τον πρόεδρο της Βουλής):

• Έλενα Ακρίτα
  Ρένα Δούρου
  Νίκος Παππάς
  Παύλος Πολάκης
  Νίνα Κασιμάτη
  Μίλτος Ζαμπάρας
  Γιώργος Παπαηλιού
  Όλγα Γεροβασίλη
  Θεόφιλος Ξανθόπουλος
  Διονύσης Καλαματιανός
  Χρήστος Γιαννούλης
  Γιάννης Αμανατίδης
  Σωκράτης Φάμελλος
  Βασίλης Κόκκαλης

Αιχμές ΣΥΡΙΖΑ κατά ΕΛΑΣ

Πηγές της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, σχολιάζοντας το νέο κύμα ανεξαρτητοποιήσεων βουλευτών, τονίζουν ότι «όσοι εξελέγησαν με την ψήφο των πολιτών στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και σήμερα επιλέγουν διαφορετική πολιτική διαδρομή, οφείλουν, για λόγους πολιτικής εντιμότητας και δημοκρατικής συνέπειας, να παραδώσουν τις βουλευτικές τους έδρες». Με τη σειρά του ο Νίκος Παππάς επιτέθηκε σε όσους επιλέγουν την έξοδο, τονίζοντας πως «οι παραιτήσεις και οι αποχωρήσεις εντάσσονται ηθελημένα ή μη σε ένα σχέδιο διάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ».

Οι ίδιες πηγές απευθύνουν δημόσιο ερώτημα προς την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη και προσωπικά τον Αλέξη Τσίπρα: «Θα είναι οι σημερινοί ανεξαρτητοποιηθέντες βουλευτές υποψήφιοι στα ψηφοδέλτια της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης στις επόμενες εθνικές εκλογές;»

Σημειώνουν ακόμη: «Αν η απάντηση είναι καταφατική, τότε θα επιβεβαιωθεί η πολιτική εκτίμηση ότι οι διαδοχικές ανεξαρτητοποιήσεις δεν ήταν μεμονωμένες προσωπικές επιλογές, αλλά μέρος ενός προμελετημένου σχεδίου πολιτικής αποσταθεροποίησης και διάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν αν αυτό που παρουσιάστηκε ως “ατομική στάση ευθύνης” ήταν τελικά ο προθάλαμος μιας προαποφασισμένης πολιτικής μετακίνησης».

Οι πηγές της Πολιτικής Γραμματείας επισημαίνουν ακόμη ότι «η ηγεσία της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης δεν μπορεί να αποφεύγει να απαντήσει σε ένα τόσο κρίσιμο πολιτικό ερώτημα. Η διαφάνεια απέναντι στους πολίτες είναι υποχρέωση όλων». Τέλος, οι ίδιες πηγές απευθύνουν «ανοιχτό κάλεσμα σε όλες και όλους όσοι αποχώρησαν εξαιτίας του κλίματος εσωτερικής αποσταθεροποίησης και της παρατεταμένης κρίσης να επιστρέψουν στο πολιτικό τους σπίτι».

Είναι σαφές πως η Τουρκία δεν αποδέχεται οτιδήποτε λιγότερο από την νομιμοποίηση των αποτελεσμάτων της εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής εδαφών της Κύπρου. Για την Τουρκία,  τα κατεχόμενα έχουν διαχρονικά γεωπολιτική σημασία. Στρατηγικά, πολλές φορές, η παρουσία και η εδραίωση στην Κύπρο συνδέονται με ζητήματα “ασφάλειας” για την Τουρκία. Το νησί θεωρείται προκεχωρημένο φυλάκιο της Άγκυρας στην περιοχή, αλλά και απάντηση στην “περικύκλωση” της. Οι ευρύτεροι σχεδιασμοί της κατοχικής δύναμης, έχουν ως βασική παράμετρο την Κύπρο, κι αυτό καθορίζει και τη στάση της σε όλες τις εξελίξεις στο Κυπριακό.

Την ίδια ώρα, η κατοχική δύναμη επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι η Λευκωσία προσπαθεί με τις ενέργειές της και τις συνεργασίες να περικυκλώσει την Τουρκία. Στην Άγκυρα  συντηρούν το σύνδρομο της περικύκλωσης (το γνωστό σύνδρομο των Σεβρών), ενώ το καθεστώς Ερντογάν θεωρεί πως οι κινήσεις της Κύπρου, οι στρατηγικές συμμαχίες που αναπτύσσει  μπαίνουν “σφήνα” στη “Γαλάζια Πατρίδα”! Στοχεύουν, όπως συναφώς αναφέρεται, να ακυρώσουν το στρατηγικό αυτό τουρκικό δόγμα.

Η Τουρκία πάσχει από σύνδρομο περικύκλωσης

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν αναφέρουν σε συνομιλητές τους, ότι, για παράδειγμα, η συμφωνία Γαλλίας-Κύπρου (SOFA), αλλά και η ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω και του SAFE, στρέφονται, όπως υποστηρίζουν, εναντίον και μόνο της Τουρκίας. Όλα αυτά, ότι δηλαδή η Κύπρος απειλή την Τουρκία, μπορεί να ακούγονται υπερβολικά, αλλά στην Άγκυρα το λένε, το επαναλαμβάνουν και είναι μέρος του σχεδιασμού τους στο νησί και την περιοχή. Αυτό το αφήγημα προτάσσει η κατοχική πλευρά  όσο και να μην γίνεται πιστευτό.

Διαχρονικά η Κύπρος αποτέλεσε μήλο της έριδος για διάφορες δυνάμεις. Την περίοδο του ψυχρού πολέμου, υπήρξε πεδίο σύγκρουσης, ακόμη και διά αντιπροσώπων, για έλεγχο. Το 1974, το πραξικόπημα της χούντας κατά του Μακαρίου και η τουρκική εισβολή, πέντε ημέρες αργότερα, αποτέλεσαν, μια ακραία ενέργεια, για τον έλεγχο του νησιού. ΗΠΑ, Τουρκία, χούντα συνεννοήθηκαν και έδρασαν.

Μετά την κατάρρευση του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού και την πλήρη στροφή της Λευκωσίας προς τη δύση, είναι σαφές πως η όποια συζήτηση για επίτευξη συμφωνίας στο Κυπριακό λαμβάνει υπόψη κι αυτό το δεδομένο. Αλλά για την Τουρκία το ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο, αν και είναι βασικός πυλώνας του ΝΑΤΟ και επιμένει σε προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Είναι ξεκάθαρο ότι η Τουρκία δεν θέλει άλλη δύναμη στο νησί, πλην εκείνης. Ανέχεται μόνο την παρουσία των Βρετανών, που διαθέτουν στρατιωτικές βάσεις, όπως συμφωνήθηκε το 1959, όταν παραχωρείτο (κολοβωμένη) ανεξαρτησία στο νησί και ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία. Η  Άγκυρα αντιδρά στην παρουσία και της Ελλάδος, παρόλο που είναι μέρος της Συνθήκης Εγγυήσεων, όπως η ίδια και η Βρετανία.

Τουρκοποίηση-νατοποίηση

Τα τουρκικά ιμπεριαλιστικά σχέδια στην Κύπρο και την περιοχή είναι γνωστά, διατυπώνονται με σαφήνεια. Το ζήτημα, που τίθεται ενώπιόν μας είναι να απαντηθεί το “δίλημμα” μεταξύ της αποδοχής των σχεδίων μέσω ενός  “συμβιβασμού” στη βάση αυτή ή αποτροπής και ανατροπής τους. Τούτο, το δεύτερο, δεν μπορεί προφανώς να επιτευχθεί με παρακάλια. Τούτο γίνεται με την αναζήτηση εργαλείων που θα οδηγήσουν την Τουρκία στην αναθεώρηση της επεκτατικής της πολιτικής.

Το δίλημμα, βέβαια, για τους Έλληνες της Κύπρου δεν είναι μεταξύ ελέγχου της Κύπρου από την Τουρκία ή νατοποίησης. Τέτοιο δίλημμα, που τίθεται από τους “συνήθεις υπόπτους” (Αμερικανούς κι άλλους) δεν μπορεί να τίθεται γιατί είναι προδήλως καταστροφικό για το νησί. Θα είναι μια ρύθμιση που θα περιλαμβάνει και ΝΑΤΟ και Τουρκία. Το μόνο ζητούμενο, ξεκάθαρα,  είναι η πλήρης απελευθέρωση, διά της άρσης των κατοχικών δεδομένων.

Εκ των έσω πίεση

Είναι σαφές ότι στην μεγάλη εικόνα, στις διεργασίες του παρασκηνίου που αφορούν το Κυπριακό μπαίνουν και εσωτερικοί παράγοντες. Στο νησί υπάρχει μια ελίτ, πολιτική, οικονομική, που ενισχύεται από μια μερίδα των διανοουμένων και ΜΜΕ, που θεωρεί πως για να μην οδηγηθεί η Κύπρος στη διχοτόμηση, πρέπει να γίνει αποδεκτή η όποια λύση.

Υπάρχουν, διάφοροι κύκλοι, που θεωρούν πως επειδή βρισκόμαστε “στο παρά πέντε της διχοτόμησης” (ο μπαμπούλας είναι εδώ), πρέπει να βρεθεί… συμβιβασμός στη βάση της τουρκικής θέσης. Τον “συμβιβασμό” τον βαπτίζουν Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ). Το περιεχόμενο της ΔΔΟ, παραπέμπει σε ένα μοντέλο που θα διασφαλίζει εσαεί την παρουσία της Τουρκίας και του ελέγχου του νησιού από αυτήν.

Η “Γαλάζια Πατρίδα”

Η κατοχική δύναμη κτίζει πολιτικές, σε τακτικό επίπεδο, έχοντας ως φόντο το όραμα της “Γαλάζιας Πατρίδας”. Το τουρκικό όραμα περιλαμβάνει όλες τις κατά καιρούς αξιώσεις, διεκδικήσεις της κατοχικής δύναμης στην ευρύτερη περιοχή. Ο Τζοχάρ Γιαϊτζί, απόστρατος αντιναυάρχος και εμπνευστής του δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”, σε άρθρο γνώμης στο Ankara Anatolia (17.05.23), ορίζει το δόγμα ως «το σύνολο των 462 χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων των τουρκικών περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας που έχουν κηρυχθεί ή προβλέπεται να κηρυχθούν σύμφωνα με τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο’. […] Η Γαλάζια Πατρίδα είναι απαραίτητη και δεν μπορεί να παραμεληθεί για την ευημερία και την ασφάλεια των σημερινών και μελλοντικών γενεών της Τουρκίας».

Είναι πρόδηλο ότι πρόκειται για μια πολιτική που δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί εκτός και εάν αναγκαστεί. Ή δημιουργηθούν τέτοιες συνθήκες που η εγκατάλειψή της θα ωφελήσει περισσότερο τις επιδιώξεις και τα συμφέροντά της από τις σημερινές επεκτατικές στοχεύσεις. Αυτό μπορεί να γίνει, λοιπόν, εάν η κατοχική δύναμη εγκαταλείψει την επεκτατική της πολιτική σε βάρος Ελλάδος και Κύπρου.

Τέτοιο ενδεχόμενο είναι απομακρυσμένο καθώς τότε θα ακυρωθούν διαχρονικές πολιτικές της τουρκικής πλευράς, οι οποίες επί Ερντογάν έχουν αναβαθμιστεί και είναι πιο στοχευμένες. Η Άγκυρα, άλλωστε, μέσω Κύπρου απλώνει τα πλοκάμια της σε διάφορες περιοχές.

Και, τις πρώτες πρωινές ώρες, ιρανικά ΜΜΕ ανέφεραν ότι ενεργοποιήθηκε το σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας στην Τεχεράνη, για πρώτη φορά αφότου ξανάρχισαν οι εχθροπραξίες, κι ότι ακούστηκαν εκρήξεις στο βόρειο και στο δυτικό Ιράν, χωρίς να αναφερθούν σε θύματα μέχρι στιγμής.

Το Ιράν από την άλλη, που ανακοίνωσε το Σαββατοκύριακο πως κλείνει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, ξεκαθάρισε πως η θαλάσσια οδός στρατηγικής σημασίας αυτή θα παραμείνει κλειστή ωσότου τερματιστούν οι αμερικανικές «επιθέσεις». Και συνέχισε να στοχοποιεί βάσεις κι εγκαταστάσεις των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων σε μοναρχίες της Μέσης Ανατολής, με την κατάσταση να υπονομεύει ολοένα περισσότερο τις διπλωματικές προσπάθειες για να τερματιστεί με διάρκεια ο πόλεμος, ο οποίος ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν.

Παρ’ όλ’ αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε χθες ότι αφέθηκε να φύγει από το Ιράν Aμερικανίδα υπήκοος η οποία «κρατείτο παράνομα», κατ’ αυτόν, από το 2024, χαιρετίζοντας μέσω Truth Social την «χειρονομία καλής θέλησης» της Τεχεράνης. Δικηγόρος που ειδικεύεται σε υποθέσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο Τζάρεντ Γκένσερ, ανέφερε ότι το πρόσωπο που επιτράπηκε να φύγει είναι «πελάτισσά» του, η Ντένα Καράρι, αμερικανοϊρανή υπήκοος που είχε «παγιδευτεί» στο Ιράν εξαιτίας «φτιαχτών» κατηγοριών για «συνεργασία με εχθρικό κράτος και κατασκοπεία».

Επίθεση Βανς στο Ισραήλ

Σφοδρή επίθεση κατά κύκλων της ισραηλινής κυβέρνησης εξαπέλυσε ο Τζέι Ντι Βανς, κατηγορώντας τους ότι χρηματοδότησαν εκστρατεία επιρροής με στόχο να υπονομεύσουν τις προσπάθειες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, σχολιάζοντας το δημοσίευμα του Time, σύμφωνα με το οποίο, το Ισραήλ πλήρωνε 1,5 εκατ. δολάρια τον μήνα την εταιρεία του πρώην επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ για ψηφιακή καμπάνια υπέρ του Ισραήλ, με στόχο κυρίως τη νεότερη γενιά των συντηρητικών του κινήματος MAGA, προχώρησε το περιοδικό Time.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος χαρακτήρισε την επιχείρηση «μια πολύ διακριτική αλλά εξαιρετικά καλά χρηματοδοτούμενη εκστρατεία με στόχο να εκτροχιαστούν οι διαπραγματεύσεις». Παράλληλα, υποστήριξε ότι δεχόταν συνεχείς επιθέσεις μέσω αναρτήσεων social media αλλά και μέσω διαρροών προς δημοσιογράφους. «Με κατηγορούσαν διαρκώς ότι δεν έπρεπε να διαπραγματευόμαστε με το Ιράν και ότι έπρεπε να συνεχίσουμε επ’ αόριστον τη στρατιωτική εκστρατεία», ανέφερε.

Ακόμη, απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι ενεργεί υπό την επιρροή ξένων κυβερνήσεων ή προσώπων όπως ο δημοσιογράφος Τάκερ Κάρλσον. «Έχουν πει ότι επηρεάζομαι από το Κατάρ, από ξένες κυβερνήσεις ή ότι παίρνω εντολές από τον Τάκερ Κάρλσον. Κυκλοφορούν απίστευτες ανοησίες», σχολίασε. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ αναγνώρισε ότι η άσκηση επιρροής από ξένα κράτη αποτελεί συνηθισμένη πρακτική.

Αναφερόμενος στο δημοσίευμα του Time, πρόσθεσε ότι εξοργίστηκε όταν διαπίστωσε πως υπήρχε ξένη χρηματοδότηση με στόχο να υπονομευθεί η συμφωνία που ο ίδιος προωθούσε. «Η απάντησή μου είναι: “Άντε στο διάολο”. Θα κάνω αυτό που πρέπει για τον αμερικανικό λαό. Εκπροσωπώ πρώτα τους Αμερικανούς», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Βανς προχώρησε ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν πρόσωπα εντός του ισραηλινού κρατικού μηχανισμού που επιχειρούν να διαμορφώσουν την αμερικανική κοινή γνώμη ώστε να συνεχιστεί ο πόλεμος. «Γνωρίζουμε πέρα από κάθε αμφιβολία ότι υπάρχουν άνθρωποι μέσα στο ισραηλινό σύστημα που χειραγωγούν και προσπαθούν να αλλάξουν την αμερικανική κοινή γνώμη για να συνεχιστεί ο πόλεμος επ’ αόριστον», υποστήριξε.

Ερωτηθείς εάν οι ΗΠΑ θα είχαν εμπλακεί στον πόλεμο με το Ιράν χωρίς την επιρροή του Ισραήλ, ο Βανς διαφώνησε. Όπως είπε, ο πρόεδρος Τραμπ, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε εξωτερική επιρροή, πιστεύει ακράδαντα ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, θέση με την οποία ο ίδιος συμφωνεί.

Που αποδίδει την κλιμάκωση

Στις εντάσεις μεταξύ των «σκληροπυρηνικών» και των πραγματιστών στο εσωτερικό του Ιράν, απέδωσε ο Τζέι Ντι Βανς την αναζωπύρωση της στρατιωτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Παράλληλα, τόνισε ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να βλέπει μια ευκαιρία για τη συνέχιση της διπλωματικής οδού, παρά τις πρόσφατες εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με δηλώσεις του κατά τη διάρκεια συνέντευξης στον podcaster Τζο Ρόγκαν, ο Βανς χαρακτήρισε τους χειρισμούς της κυβέρνησης Τραμπ στο ιρανικό ζήτημα ως έναν «λεπτό διπλωματικό χορό», σημειώνοντας ότι υπήρχαν διαφωνίες εντός του ιρανικού κατεστημένου σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της κρίσης.

Ο ίδιος εξήγησε ότι η πτέρυγα των σκληροπυρηνικών σκλήρυνε τη στάση της μετά τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, θεωρώντας ότι η συνεχιζόμενη ροή πετρελαίου μέσω του θαλάσσιου περάσματος μειώνει τα μέσα πίεσης που διαθέτει η Τεχεράνη – κάτι που, όπως ανέφερε, την ώθησε να υιοθετήσει μια πιο επιθετική στάση κλιμάκωσης. «Ουσιαστικά είπαν: “Θα προσπαθήσουμε να κλείσουμε αυτή τη θαλάσσια οδό. Φοβόμαστε ότι χάνουμε τη διαπραγματευτική μας ισχύ”. Από την άλλη πλευρά, οι πραγματιστές μέσα στο σύστημά τους λένε: “Ήταν λάθος. Ας συνεχίσουμε τις συνομιλίες”», ανέφερε.

Αντίθετα, ο Βανς επισήμανε ότι το αποκαλούμενο «ρεαλιστικό» ρεύμα στο εσωτερικό του Ιράν θεωρεί πως η κλιμάκωση ήταν λάθος και προτιμά τη συνέχιση του διαλόγου με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόσθεσε, επίσης, ότι η Ουάσινγκτον προσπαθεί να επικοινωνήσει με αυτή την πλευρά, αλλά απαντά στρατιωτικά όταν δέχεται επιθέσεις ή πράξεις βίας.

Ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος εκτίμησε, παράλληλα, ότι το μνημόνιο συνεννόησης στο οποίο κατέληξαν οι δύο πλευρές τον περασμένο μήνα «παρουσιάστηκε σε μεγάλο βαθμό παραποιημένο», συμπληρώνοντας ότι πολλά από όσα ειπώθηκαν γι’ αυτό δεν αντικατοπτρίζουν το πραγματικό του περιεχόμενο.

Παρόλα αυτά, ο Βανς τόνισε ότι η αμερικανική κυβέρνηση «παραμένει στη σωστή πορεία» στις σχέσεις της με το Ιράν, προέβλεψε όμως ότι η επόμενη φάση θα χαρακτηρίζεται από συχνά πισωγυρίσματα, επισημαίνοντας ότι η επίτευξη οποιασδήποτε συνεννόησης θα είναι «μια περίπλοκη διαδικασία που θα χαρακτηρίζεται από περιόδους προόδου και οπισθοδρόμησης».

Αποστάσεις από τον αντιπρόεδρο

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος χαρακτήρισε τη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ ως «ένα λεπτό διπλωματικό παιχνίδι», στο οποίο συνδυάζονται οικονομική πίεση, κίνητρα για διαπραγμάτευση και στρατιωτική αποτροπή. «Χρησιμοποιούμε οικονομικούς μοχλούς πίεσης, χρησιμοποιούμε το “καρότο και το μαστίγιο”, προσπαθούμε να συνομιλήσουμε με τους πραγματιστές και, όταν διαπράττονται βίαιες ενέργειες, απαντάμε», δήλωσε.

Όπως υποστήριξε, όλες αυτές οι κινήσεις εξελίσσονται ταυτόχρονα με στόχο να δημιουργηθούν καλύτερες προϋποθέσεις για μια συμφωνία. «Ναι, αυτή τη στιγμή ανταλλάσσονται πυρά. Όμως, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εξακολουθεί να έχει καταστραφεί και, στο πλαίσιο της συνολικής διαπραγμάτευσης, οι εξελίξεις μάς οδηγούν σε καλύτερη πορεία», είπε.

Ο Βανς εξαπέλυσε παράλληλα επίθεση στους πιο σκληροπυρηνικούς κύκλους του αμερικανικού συντηρητικού χώρου, οι οποίοι, όπως είπε, θεωρούν ότι η μοναδική λύση είναι «να βομβαρδιστεί το Ιράν μέχρι να εξαφανιστεί». Υποστήριξε ακόμη ότι αρκετοί εξ αυτών επιδιώκουν την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, υπενθυμίζοντας ότι οι προηγούμενες αμερικανικές προσπάθειες αλλαγής καθεστώτων σε άλλες χώρες είχαν υψηλό κόστος και απαιτούσαν μαζική ανάπτυξη χερσαίων στρατευμάτων. Ερωτηθείς εάν ο ίδιος θα είχε αποφασίσει τη στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, εάν βρισκόταν στη θέση του Ντόναλντ Τραμπ, ο Βανς παραδέχθηκε ότι ήταν «λιγότερο ενθουσιώδης» από άλλα μέλη της κυβέρνησης.

Ωστόσο, τόνισε ότι ο ρόλος του δεν είναι να λειτουργεί ως δημόσιος σχολιαστής, αλλά να στηρίζει τις αποφάσεις του προέδρου, εφόσον αυτές είναι, όπως είπε, «νόμιμες και ηθικές». «Ο στόχος είναι απολύτως σωστός: να αποτραπεί το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», κατέληξε ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Δεξαμενόπλοιο «εξουδετερώνεται»

Οι εχθροπραξίες ανάμεσα στις δύο πλευρές άρχισαν εκ νέου την 7η Ιουλίου, έπειτα από επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στον Κόλπο, αποδοθείσες στο Ιράν. Οι βομβαρδισμοί έκτοτε είναι οι εκτενέστεροι μετά την κήρυξη κατάπαυσης του πυρός τον Απρίλιο. Ως σήμερα ωστόσο η Τεχεράνη δεν είχε μπει στο στόχαστρο, όπως από την άλλη ούτε εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και αερίου στον Κόλπο.

Οι ανταλλαγές πληγμάτων κάνουν κομματάκια το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», την καταρχήν συμφωνία που υπογράφτηκε στα μέσα Ιουνίου κι υποτίθεται πως θα οδηγούσε στον οριστικό τερματισμό του πολέμου. Το όποιο μνημόνιο κατανόησης «δεν έχει νόημα παρά μόνο όταν οι όροι του επικυρώνονται κι εφαρμόζονται· αν το Ιράν δεν έχει κανένα όφελος (…) δεν έχουμε κανέναν λόγο να συμμορφωνόμαστε» προς αυτό, τόνισε χθες ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.

Η πόλη Μπουσέρ (νότια), όπου βρίσκεται λιμάνι και ο μόνος ιρανικός πυρηνικός ηλεκτροπαραγωγικός σταθμός που απομένει σε λειτουργία, μπήκε στο στόχαστρο των δυνάμεων της Ουάσιγκτον χθες, όπως και τα περίχωρα της Ιρανσάρ (νοτιοανατολικά). Σύμφωνα με τον ιρανικό στρατό, επτά μέλη του σκοτώθηκαν. Καταμέτρησε δεκατρία αμερικανικά πυραυλικά πλήγματα.

«Τα πλήγματα μείωσαν ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα του Ιράν να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία στο στενό του Ορμούζ», διαβεβαίωσε από την άλλη ο αμερικανικός στρατός. Στο τέλος της ημέρας, ανακοίνωσε πως άρχισε νέο κύμα βομβαρδισμών, με τον ίδιο σκοπό.

Ακούστηκαν εκρήξεις σε διάφορες ιρανικές πόλεις, ανάμεσά τους την Μπαντάρ Αμπάς (νότια), τη Ρασκ και τη Σαμπαχάρ (νοτιοανατολικά), καθώς και στη νήσο Κεσμ, μετέδωσαν κρατικά ΜΜΕ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες τους, σε νοσοκομείο στην Αχβάζ (νοτιοδυτικά) χρειάστηκε εσπευσμένη απομάκρυνση των ασθενών και των υγειονομικών εξαιτίας αμερικανικών βομβαρδισμών στην περιοχή. Μεταφέρθηκαν σε άλλες δομές υγείας.

Στο πλαίσιο του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, που επιβλήθηκε εκ νέου την προηγουμένη, αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος άνοιξε πυρ εναντίον κενού φορτίου δεξαμενόπλοιου που προσπαθούσε να τον παραβιάσει. Το σκάφος, που κατονομάστηκε ως το M/T Belma, υπό σημαία Κουρασάο, «εξουδετερώθηκε», συνόψισε ο αμερικανικός στρατός.

Σειρήνες

Εντωμεταξύ πάνω από τριάντα άμαχοι έχουν σκοτωθεί αφότου ξανάρχισαν οι εχθροπραξίες, σύμφωνα με τον πιο πρόσφατο επίσημο απολογισμό των ιρανικών αρχών. «Τα παιδιά είναι τόσο τρομοκρατημένα από τις εκρήξεις που δεν κοιμούνται παρά το πρωί», είπε η Χαντιζά, που μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο τηλεφωνικά. «Οι συνέπειες του πολέμου θα παραμείνουν για πολύ καιρό στη ζωή μας, στο μυαλό μας, στην ψυχική μας υγεία», πρόσθεσε η χειροτέχνισσα που ζει στην επαρχία Σιστάν-Μπαλουτσιστάν (νοτιοανατολικά).

«Δεν ζούμε, επιβιώνουμε. Ας βάλει ο θεός τέλος στον πόλεμο κι έπειτα στις οικονομικές δυσκολίες μας», προσευχήθηκε η Ναντίν, 27χρονη εκπαιδευτικός που ζει στην ίδια επαρχία. Χθες βράδυ, δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου άκουσαν εκρήξεις κοντά στο προξενείο της Αρμπίλ, στην αυτόνομη περιφέρεια Κουρδιστάν του Ιράκ, έπειτα από υπέρπτηση μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων εφόρμησης που οδήγησε στην ενεργοποίηση συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας.

Στο Κουβέιτ, που είχε ήδη γίνει στόχος νωρίτερα μέσα στην ημέρα, ο στρατός ανακοίνωσε τη νύχτα πως αντιμετώπιζε επιθέσεις ιρανικών drones. Οι σειρήνες της αεράμυνας ενεργοποιήθηκαν εξάλλου στο Μπαχρέιν. Στα Στενά του Ορμούζ, πέρασμα στα χωρικά ύδατα του Ιράν και του Ομάν, από τα οποία διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) που καταναλώνονται παγκοσμίως, η κίνηση έχει μειωθεί δραματικά έπειτα από επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια με πετρέλαιο. Μόλις δεκατρία εμπορικά πλοία το διέσχισαν την Τρίτη, σύμφωνα με την εξειδικευμένη εταιρεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας Kpler.

Οι τιμές του πετρελαίου έμοιαζαν να ισορροπούν χθες, αφού απογειώθηκαν ξανά στην αρχή της εβδομάδας. Το βαρέλι του Μπρεντ άλλαζε χέρια έναντι περίπου 85 δολαρίων. Με την επανεπιβολή του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ σκοπό έχει να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη, που εννοεί να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού και δεν επιτρέπει παρά μόνο μια ρότα στα εμπορικά πλοία, κατά μήκος των ιρανικών ακτών.

Το πρώτο ημίχρονο ήταν ισόπαλο με αρκετή ένταση, όπως δείχνει το κάτωθι βίντεο. Η Αγγλία προηγήθηκε στο 55′ με κοντινό σουτ του Άντονι Γκόρντον.

Ο Έντζο Φερνάντες ισοφαρίζει για την Αργεντινή στο 85′ μετά από ασίστ του Λιονέλ Μέσι.1-2: Ο Λαουτάρο Μαρτίνες ολοκληρώνει την ανατροπή στο 90+2′, ξανά με δεύτερη ασίστ του Μέσι. Η Αγγλία δεν κατάφερε να ανατρέψει το σκορ. Την Κυριακή είναι ο μεγάλος τελικός και θα αντιμετωπίσει την Ισπανία.

Οι δύο ομάδες μπήκαν πολύ επιφυλακτικά στο παιχνίδι και δεν πήραν κανένα ρίσκο στο ματς, γράφοντας αρνητική ιστορία στα πρώτα λεπτά του αγώνα, αφού δεν είχαν ούτε μία προσπάθεια για γκολ στο πρώτο μισάωρο της αναμέτρησης.

Το ματς Αργεντινή-Αγγλία

Από τα πρώτα λεπτά “κυριάρχησαν” τα πολλά φάουλ και τα σκληρά μαρκαρίσματα, με τις δύο ομάδες να δημιουργούν μηδαμινές καλές στιγμές στο ματς. Ένα μακρινό σουτ του Έντσο Φερνάντες που έστειλε την μπάλα πάνω από τα δοκάρια, ήταν ουσιαστικά η μοναδική φάση για ένα γκολ στο πρώτο 45λεπτο του αγώνα.

Οι δύο ομάδες πήγαν έτσι ισόπαλες στα αποδυτήρια για το ημίχρονο, με το 0-0 να αντικατοπτρίζει και ό,τι ακριβώς συνέβη στον αγωνιστικό χώρο του γηπέδου. Η εικόνα του ματς άλλαξε όμως πλήρως στο δεύτερο μέρος. Η Αργεντινή είχε μία διπλή ευκαιρία με τον Χουλιάν Άλβαρες στο ξεκίνημα, αλλά ο Πίκφορντ απέκρουσε δύο φορές και έδωσε την ευκαιρία στην ομάδα του να ανοίξει το σκορ στην πρώτη δική της καλή φάση στο ματς.

Στο 55ο λεπτό, ο Ρότζερς έκανε καταπληκτική σέντρα από δεξιά και ο Γκόρντον πετάχτηκε στο δεύτερο δοκάρι για να πλασάρει αμαρκάριστος από κοντά και να γράψει το 1-0 στο ματς. Μετά το προβάδισμα η Αγγλία αποφάσισε να αμυνθεί μαζικά στο δικό της μισό και σε χαμηλά μέτρα, παραδίδοντας πλήρως τον έλεγχο στην Αργεντινή.

Μια στρατηγική που θα πλήρωνε τελικά μέχρι το φινάλε… Από την πρώτη στιγμή η ομάδα του Σκαλόνι πίεσε με αποτελεσματικότητα και θα μπορούσε να γυρίσει το ματς από πολύ νωρίτερα. Στο 69΄συγκεκριμένα η Αλμπισελέστε άγγιξε την ισοφάριση με καρφωτή κεφαλιά του Γκονζάλες που εξουδετέρωσε ο Πίκφορντ, ενώ στο 75΄ο Μακ Άλιστερ σημάδεψε το δοκάρι με νέα κεφαλιά στην κορυφαία ευκαιρία των Αργεντινών!

Δυο λεπτά αργότερα ο Γκονζάλες απείλησε ξανά με νέα άστοχη κεφαλιά από θέση βολής, με την Αργεντινή να ψάχνει με μανία την ισοφάριση. Στο 85΄συγκεκριμένα ο Έντσο Φερνάντες υποδέχθηκε τη μπάλα από τον Μέσι με χώρο έξω από την περιοχή και με τρομερό σουτ νίκησε τον Πίκφορντ για το 1-1!

Το γκολ ανύψωσε ψυχολογικά τους Αργεντινούς, οι οποίοι έψαξαν την ανατροπή πριν από την παράταση. Έτσι κι έγινε, αφού στο 90΄+2΄η μπάλα έμεινε ζωντανή στα καρέ της Αγγλίας μετά από δεύτερο δοκάρι του Μακ Άλιστερ και στην εξέλιξη της φάσης ο Λαουτάρο σκόραρε με κοντινή κεφαλιά στο δεύτερο δοκάρι για να στείλει την παρέα του Μέσι σε δεύτερο διαδοχικό τελικό Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Σύμφωνα με τις έρευνες, οι δράστες πραγματοποιούσαν βιντεοκλήσεις παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως πραγματικούς Βραζιλιάνους αστυνομικούς και, εκμεταλλευόμενοι την αξιοπιστία που δημιουργούσε το σκηνικό, εξαπατούσαν τα θύματά τους αποσπώντας μεγάλα χρηματικά ποσά.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Η υπόθεση της Eswatini αποτελεί μέρος μιας νέας τάσης απάτης, η οποία παρατηρείται τα τελευταία χρόνια σε πολλές χώρες. Οι σύγχρονες εγκληματικές οργανώσεις πλέον, μή περιοριζόμενες σε ένα τηλεφώνημα ή σε ένα πλαστό email, επενδύουν χρόνο και χρήμα για να δημιουργήσουν ολόκληρα περιβάλλοντα, που αποπνέουν αξιοπιστία, γνωρίζοντας ότι όσο πιο πειστική είναι η εικόνα, τόσο μειώνονται οι πιθανότητες το θύμα να αμφισβητήσει τα όσα βλέπει.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι λεγόμενες ”Digital Arrest” απάτες, που έχουν λάβει μεγάλες διαστάσεις στην Ινδία, με τους απατεώνες να πραγματοποιούν βιντεοκλήσεις, εμφανιζόμενοι ως αστυνομικοί μέσα σε πλήρως διαμορφωμένα αστυνομικά τμήματα, φορώντας επίσημες στολές, έχοντας κρατικά εμβλήματα στους τοίχους και συνεργάτες που κινούνται στο βάθος, όπως ακριβώς σε μία κανονική υπηρεσία.

Στην συνέχεια ενημερώνουν το θύμα ότι δήθεν ερευνάται για ξέπλυμα χρήματος ή άλλη σοβαρή εγκληματική υπόθεση και το πιέζουν να μεταφέρει άμεσα τα χρήματά του σε έναν “ασφαλή λογαριασμό” μέχρι να ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Το σκηνικό είναι τόσο πειστικό, ώστε πολλοί άνθρωποι, ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι, πείθονται ότι συνομιλούν με πραγματικές αρχές και χάνουν τις οικονομίες μιας ζωής.

Παρόμοια μοτίβα από απάτες

Εξίσου εντυπωσιακή ήταν και η υπόθεση που αποκαλύφθηκε στην πολιτεία Chhattisgarh της Ινδίας, όπου εγκληματική ομάδα δημιούργησε ολόκληρο ψεύτικο υποκατάστημα τράπεζας. Οι χώροι είχαν διαμορφωθεί ώστε να θυμίζουν πραγματικό κατάστημα της State Bank of India, με επίσημα λογότυπα, γραφεία εξυπηρέτησης, καμπίνες και προσωπικό που υποδυόταν τους τραπεζικούς υπαλλήλους.

Οι δράστες προσέλκυαν ανέργους με υποσχέσεις για προσλήψεις και, κατά τη διάρκεια της δήθεν διαδικασίας επιλογής προσωπικού, τους έπειθαν να καταθέσουν χρήματα ή να παραδώσουν ευαίσθητα προσωπικά στοιχεία, πιστεύοντας ότι συναλλάσσονται με μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας.

Παρόμοιες μεθόδους χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια και κινεζικές εγκληματικές οργανώσεις, που στοχεύουν κυρίως μέλη της κινεζικής διασποράς σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι απατεώνες εμφανίζονται σε βιντεοκλήσεις ως αξιωματικοί της κινεζικής αστυνομίας, πραγματοποιούν ακόμη και εικονικές περιηγήσεις μέσα σε χώρους, που μοιάζουν με πραγματικά αστυνομικά τμήματα και πείθουν τα θύματα ότι αποτελούν αντικείμενο ποινικής έρευνας στην Κίνα. Υπό την πίεση του φόβου και της αίσθησης ότι βρίσκονται απέναντι σε πραγματικές κρατικές αρχές, αρκετοί άνθρωποι έχουν μεταφέρει τεράστια χρηματικά ποσά ή και έχουν χάσει ολόκληρες περιουσίες.

Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης ανεβάζει τον πήχη της απάτης ακόμη υψηλότερα, με χαρακτηριστική την υπόθεση που αποκαλύφθηκε το 2024 στο Χονγκ Κονγκ, όταν υπάλληλος του οικονομικού τμήματος της βρετανικής εταιρείας μηχανικών Arup συμμετείχε σε βιντεοδιάσκεψη, πιστεύοντας ότι συνομιλούσε με τον ίδιο τον οικονομικό διευθυντή της εταιρείας και άλλα ανώτερα στελέχη.

Στην πραγματικότητα, όλοι οι συμμετέχοντες, εκτός από τον ίδιο, είχαν δημιουργηθεί με τεχνολογία AI deepfake. Η συνάντηση ήταν τόσο πειστική, ώστε ο υπάλληλος πραγματοποίησε δεκαπέντε τραπεζικές μεταφορές συνολικού ύψους περίπου 25 εκατομμυρίων δολαρίων, πριν αποκαλυφθεί ότι τελικά είχε πέσει θύμα μιας από τις πιο εξελιγμένες απάτες που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα.

Πώς αναγνωρίζουμε AI βιντεοκλήσεις

Το ανησυχητικό είναι ότι τα φυσικά σκηνικά, όπως το ψεύτικο αστυνομικό τμήμα στην Eswatini, αποτελούν πλέον μόνο ένα μέρος της εικόνας. Η ραγδαία πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπει σήμερα τη δημιουργία εξαιρετικά πειστικών βιντεοκλήσεων (AI deepfakes), στις οποίες οι απατεώνες μπορούν να εμφανίζονται ως αστυνομικοί, τραπεζικοί υπάλληλοι, δημόσιοι λειτουργοί ή ακόμη και ως γνωστά πρόσωπα του ίδιου του θύματος.

Παρότι οι τεχνολογίες αυτές εξελίσσονται συνεχώς, εξακολουθούν να αφήνουν μικρές ενδείξεις, όπως ασυμφωνία μεταξύ φωνής και κίνησης των χειλιών, αφύσικο βλεφάρισμα, υπερβολικά λείο δέρμα, θόλωση γύρω από το περίγραμμα του προσώπου ή ασυνέπειες στον φωτισμό. Εξίσου χρήσιμο είναι να ζητηθεί από τον συνομιλητή να εκτελέσει μια απρόβλεπτη κίνηση, όπως να γυρίσει το κεφάλι του, να αγγίξει το πρόσωπό του ή να δείξει ένα αντικείμενο, καθώς τα σημερινά συστήματα AI εξακολουθούν να δυσκολεύονται σε τέτοιου είδους αυθόρμητες αλληλεπιδράσεις.

Το σημαντικότερο προειδοποιητικό σημάδι, ωστόσο, δεν είναι τεχνικό, αλλά ψυχολογικό. Σχεδόν όλες οι οργανωμένες απάτες αυτού του τύπου βασίζονται στην δημιουργία έντονης αίσθησης πίεσης και επείγοντος, με στόχο το θύμα να μεταφέρει χρήματα, να αποκαλύψει τραπεζικούς κωδικούς ή προσωπικά στοιχεία, χωρίς να προλάβει να επαληθεύσει την ταυτότητα του συνομιλητή του. Για τον λόγο αυτό, καμία αστυνομική αρχή, καμία τράπεζα και καμία δημόσια υπηρεσία δεν πρόκειται να ζητήσει μέσω βιντεοκλήσης την άμεση μεταφορά χρημάτων ή την αποκάλυψη ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.

Παράλληλα, η βιομηχανία της κυβερνοασφάλειας προετοιμάζεται ήδη για την επόμενη φάση αυτής της τεχνολογικής αντιπαράθεσης. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι στο άμεσο μέλλον η εικόνα, η φωνή ή ακόμη και μια βιντεοκλήση δεν θα αρκούν από μόνες τους για την επιβεβαίωση της ταυτότητας ενός ανθρώπου, και η πιστοποίηση θα βασίζεται ολοένα και περισσότερο στον συνδυασμό πολλαπλών παραγόντων, όπως η ίδια η συσκευή, τα βιομετρικά χαρακτηριστικά, η γεωγραφική θέση, κρυπτογραφικά διαπιστευτήρια ταυτότητας και συσκευές ασφαλείας (hardware security keys), μετατοπίζοντας σταδιακά το βάρος από τον εντοπισμό του ψεύτικου στην αξιόπιστη πιστοποίηση του αυθεντικού.

“Το είδα με τα μάτια μου”

Λίγες φράσεις αποτυπώνουν τόσο καλά αυτή την διαχρονική ανθρώπινη βεβαιότητα, κάτι που άλλωστε αποτυπώνεται σχεδόν σε όλες τις γλώσσες και τους πολιτισμούς. Ήδη όμως από την αρχαιότητα, ο Πλάτων προειδοποιούσε ότι οι αισθήσεις μπορούν να εξαπατήσουν. Είναι ίσως ειρωνικό ότι χρειάστηκαν περίπου δυόμισι χιλιάδες χρόνια και η εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης για να αποκτήσει αυτή η πλατωνική επιφύλαξη μια τόσο πρακτική διάσταση στην καθημερινή ζωή, υπενθυμίζοντας ότι η παλιά φιλοσοφική αντιπαράθεση του Πλάτωνα με την αριστοτελική εμπιστοσύνη στην εμπειρική παρατήρηση αποκτά σήμερα μια εντελώς νέα επικαιρότητα.