Ο κ. Σχοινάς, ανοίγοντας τη συζήτηση, σημείωσε ότι στόχος του ΥΠΑΑΤ είναι η δημιουργία μιας νέας πολιτικής εξωστρέφειας, η οποία θα αναδεικνύει τα ελληνικά προϊόντα και την προστιθέμενη αξία τους στις αγορές του εξωτερικού.

Το πρόγραμμα για την «Εξωστρεφή Γεωργία», που υλοποιείται σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, έχει ως στόχο, όπως ανέφερε, να μετατρέψει τις πολιτικές επιδιώξεις σε συγκεκριμένα εργαλεία για τον πρωτογενή τομέα.

Μέσω της πρωτοβουλίας, παραγωγοί και καταναλωτές θα μπορούν να συνδέονται με τον πλούτο της ελληνικής αγροδιατροφής, με τους τόπους παραγωγής, τις ιστορίες των προϊόντων και τις διεθνείς αγορές στις οποίες μπορούν να απευθυνθούν.

«Η ουσία της εξωστρεφούς γεωργίας δεν βρίσκεται στις θεωρητικές αναλύσεις, αλλά στη δράση, στα προϊόντα, στις διαδικασίες και στα εργαλεία», τόνισε ο υπουργός, επισημαίνοντας την ανάγκη συνολικής αναδιάταξης του πρωτογενούς τομέα με βάση την υπεραξία και την ανταγωνιστικότητα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις δυνατότητες της ελληνικής περιφέρειας και των ανθρώπων της παραγωγής. Όπως είπε, τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα δεν οφείλονται στην ποιότητα της ελληνικής γης ή στους παραγωγούς, αλλά κυρίως σε διαχρονικές αγκυλώσεις του κράτους και καθυστερήσεις που περιόρισαν την ανάπτυξη των πραγματικών δυνατοτήτων της ελληνικής γεωργίας.

Ο κ. Σχοινάς στάθηκε και στη διεθνή αναγνώριση της ελληνικής αγροδιατροφής, σημειώνοντας ότι τα ελληνικά προϊόντα αποκτούν ολοένα ισχυρότερη παρουσία στις ξένες αγορές, χάρη στην ποιότητα, την αυθεντικότητα και τη σύνδεσή τους με τη μεσογειακή διατροφή.

Σύμφωνα με προηγούμενες αναφορές του, η Ελλάδα διαθέτει 121 προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ, τα οποία αποτελούν ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα για τη χώρα. Με βάση τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων και τροφίμων συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, ενώ το 2025 καταγράφηκε νέα αύξηση 6,5%.

Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι ένα στα τέσσερα ελληνικά εξαγώγιμα προϊόντα προέρχεται σήμερα από τον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση τροφίμων, γεγονός που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της αγροδιατροφής για την ελληνική οικονομία.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η εξωστρέφεια δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε κρατικές πρωτοβουλίες. Όπως ανέφερε, απαιτείται καθημερινή προσπάθεια, συνεργασία και επένδυση στην ποιότητα, την αξιοπιστία και την ταυτότητα των ελληνικών προϊόντων.

«Το μεγάλο στοίχημα είναι να περάσουμε από τις μεμονωμένες επιτυχίες σε μια οργανωμένη εθνική στρατηγική εξωστρέφειας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η πρωτοβουλία για την «Εξωστρεφή Γεωργία» φιλοδοξεί να συνδέσει την παραγωγή με την καινοτομία, την τεχνολογία και τη διεθνή δικτύωση.

Κλείνοντας, ο κ. Σχοινάς ανέφερε ότι το μέλλον της ελληνικής γεωργίας δεν πρέπει να περιορίζεται σε «μια πολιτική πληρωμών, επιδοτήσεων και επιταγών», αλλά να στηρίζεται σε πολιτικές δράσεις, οράματα και στοχεύσεις που θα ενισχύουν την υπεραξία των ελληνικών προϊόντων και τη συνολική αναδιάταξη του πρωτογενούς τομέα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι πρώτες εκτιμήσεις των αρχών επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για ναυτική νάρκη, ενώ, σύμφωνα με ενημέρωση του Λιμενικού προς τους πολίτες που τη βρήκαν, το υλικό φαίνεται να είναι ουκρανικής προέλευσης. Οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν με προσοχή τη διαδρομή που ακολούθησε το πολεμικό υλικό μέχρι να εκβραστεί στη συγκεκριμένη ακτή.

Το βασικό ερώτημα των ερευνών εστιάζει στο αν πρόκειται για παλαιό στρατιωτικό απόθεμα που παρασύρθηκε από τα θαλάσσια ρεύματα ή αν ο εντοπισμός της σχετίζεται με πιο πρόσφατες επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή όπου έχουν καταγραφεί παρόμοια περιστατικά στο παρελθόν, όπως η πρόσφατη ανεύρεση drone στη Λευκάδα.

Ακόμη και όταν οι πολίτες είναι θυμωμένοι, ενοχλούνται, ξεσπούν, ξεθυμώνουν ψηφίζουν τους… γνώριμους. Με αυτή την προσέγγιση, προφανώς και αλλαγές δεν θα γίνουν. Η ραχοκοκαλιά του κομματικού συστήματος θα παραμείνει η ίδια. Δεν θα έχει κανένα λόγο να αλλάξει, όταν μάλιστα θεωρούν το αποτέλεσμα «θρίαμβο». Γι’ αυτό άλλωστε δεν ακούστηκε χθες στα τηλεοπτικά πάνελ από εκπροσώπους τους, το γνωστό και επαναλαμβανόμενο, ότι «πήραμε το μήνυμα των πολιτών».

Τα ιστορικά – κατά άλλους παραδοσιακά και συστημικά – κόμματα διασώθηκαν επειδή οι λεγόμενοι αντι-συστημικοί ήταν το άγνωστο και μη πειστικό. Τα νεοφανή κόμματα, παρουσιάσθηκαν θυμωμένα και διαμαρτυρόμενα. Κυρίως το ΑΛΜΑ είχε ρόλο να βγάζει τα άπλυτα στη φόρα. Αλλά τα κόμματα διαμαρτυρίας, όταν δεν προσφέρουν ορατές διεξόδους, δεν τυγχάνουν ευρείας αποδοχής. Η δε Άμεση Δημοκρατία Κύπρου, χωρίς μπούσουλα, θέσεις, μηχανισμούς, κατάφερε να εισέλθει στη Βουλή. Η ΑΔΚ (κόμμα Φειδία) δεν έδωσε την αίσθηση πως επιδιώκει οτιδήποτε περισσότερο.

Πως κρίθηκαν παλιά και νέα κόμματα

Τα νέα κόμματα, φάνηκε να υπογραμμίζουν με τη στάση και την εν γένει συμπεριφορά τους, ότι δεν έχουν πειστικές προτάσεις. Ή αν είχαν- όπως το ΑΛΜΑ, που είχε- δεν τις ανέδειξαν. Επέμειναν στον καταγγελτικό και συγκρουσιακό δημόσιο λόγο. Γι’ αυτό , στο τέλος, πέραν από την έντονη αμφισβήτηση των ιστορικών κομμάτων, η επιλογή που έγινε οδήγησε στο «γνώριμο μονοπάτι». Σε κάποιο βαθμό, λοιπόν, η στάση των νεοφανών κομμάτων, καθόρισε το αποτέλεσμα και πρόσφερε ανάσες στο παλιό κομματικό σύστημα. Πρόσφεραν εν πολλοίς σωσίβιο.

Την ίδια ώρα, το ακροδεξιό ΕΛΑΜ έχοντας αυξήσει ποσοστά και έδρες, μπορεί να θεωρηθεί ως το κόμμα που είναι κερδισμένο. Ωστόσο, φαίνεται πως έχει εκλογικό ταβάνι. Πέρασε στην τρίτη θέση, δεν κατάφερε ωστόσο να ξεφύγει από το ΔΗΚΟ, του οποίου την ανάσα αισθάνεται. Όσοι- οι δημοσκοπήσεις, οι αναλυτές- θεώρησαν ότι το ΕΛΑΜ καλπάζει είχαν λάθος. Τα νέα κόμματα φαίνεται ότι σε κάποιο βαθμό του «έκοψαν» τη φόρα του. Είναι σαφές, όμως, ότι δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον ΔΗΣΥ στο χώρο της δεξιάς, όπως φάνηκε να επιδιώκει. Θα παραμείνει υπολογίσιμη δύναμη, αλλά δεν μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά.

Αυτές οι εκλογές θα παραμείνουν στην ιστορία και από το γεγονός ότι έθεσαν εκτός Βουλής την ΕΔΕΚ. Ένα ιστορικό κόμμα, το οποίο, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, παρέμεινε εγκλωβισμένο στην εσωστρέφεια. Ό,τι κινείτο στο απέναντι πεζοδρόμιο διαγραφόταν. Η πόρτα του κόμματος ήταν ανοικτή μόνο για να φεύγουν στελέχη, μέλη, ψηφοφόροι. Αυτό οδήγησε στην ήττα και την πανωλεθρία.

Στις απώλειες των εκλογών και οι Οικολόγοι. Το Κίνημα εκλογικά κινείτο πάντα σε χαμηλές πτήσεις. Ωστόσο, η στρατηγική των εκλογών του 2021 στοίχισε κι αυτό φάνηκε το 2026. Μια άτσαλη διεύρυνση, που δεν είχε σχέση με την ταυτότητα και τον χαρακτήρα του Κινήματος. Αυτό, εκ του αποτελέσματος, φαίνεται ότι είχε κόστος.

Η έρευνα, που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025, επικεντρώνεται στις κατηγορίες ότι η Google δίνει προνομιακή μεταχείριση στις δικές της υπηρεσίες στα αποτελέσματα αναζήτησης, συμπεριλαμβανομένων προϊόντων όπως το Google Flights και οι περιλήψεις που δημιουργούνται μέσω τεχνητής νοημοσύνης.

Η Google αντιδρά στις απαιτήσεις της ΕΕ

Αξιωματούχοι της ΕΕ υποστηρίζουν ότι αυτές οι πρακτικές στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και δυσκολεύουν τους ανταγωνιστές να αποκτήσουν προβολή. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι οι ρυθμιστικές αρχές παραμένουν προσηλωμένες κυρίως στην εξασφάλιση συμμόρφωσης και όχι απλώς στην επιβολή χρηματικών ποινών.

«Ακόμη και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεών μας για μελλοντικές λύσεις, δεν θα διστάσουμε να προχωρήσουμε στα επόμενα βήματα το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο εκπρόσωπος Τόμας Ρενιέ στην γερμανική εφημερίδα Handelsblatt.

Η Google επέκρινε τον αντίκτυπο των ευρωπαϊκών ψηφιακών κανονισμών στη μηχανή αναζήτησής της, υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές που έχει ήδη εφαρμόσει στο πλαίσιο του DMA έχουν υποβαθμίσει την εμπειρία χρήσης στην Ευρώπη.

«Οι αλλαγές που έχουμε ήδη κάνει στην Αναζήτηση λόγω του DMA αποτελούν τη μεγαλύτερη υποβάθμιση στην ιστορία του προϊόντος», ανέφερε εκπρόσωπος της εταιρείας, προσθέτοντας ότι οι τροποποιήσεις δημιουργούν «μια δεύτερης κατηγορίας εμπειρία για τους Ευρωπαίους χρήστες». Παρ’ όλα αυτά, η εταιρεία δήλωσε ότι επιθυμεί να επιλύσει τη διαμάχη και συνεχίζει τις συνομιλίες με τις ρυθμιστικές αρχές για περαιτέρω προσαρμογές.

Συνεχίζονται και άλλες έρευνες

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να είναι δυσαρεστημένες με τον τρόπο λειτουργίας του AI Overview της Google, που βασίζεται στο Gemini. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι το εργαλείο συνεχίζει να ευνοεί το οικοσύστημα της Google και να ενισχύει την κυριαρχία της στην online αναζήτηση.

Η υπόθεση εξελίσσεται σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών σχετικά με τη σκληρότερη στάση της ΕΕ απέναντι στους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς.

Ο DMA επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλλει πρόστιμα έως και 10% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου μιας εταιρείας για παραβιάσεις. Η Handelsblatt ανέφερε ότι το τελικό πρόστιμο προς τη Google θα παραμείνει κάτω από το ανώτατο όριο, επειδή η εταιρεία έχει ήδη προχωρήσει σε ορισμένες παραχωρήσεις κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Η υπόθεση της Google δεν είναι η μόνη που βρίσκεται υπό εξέταση στο πλαίσιο του DMA. Οι ευρωπαϊκές αρχές ερευνούν επίσης καταγγελίες ότι η Google κατατάσσει άδικα ειδησεογραφικούς οργανισμούς στα αποτελέσματα αναζήτησης και περιορίζει τους προγραμματιστές εφαρμογών από το να κατευθύνουν τους χρήστες σε προσφορές εκτός του οικοσυστήματος του Google Play Store.

Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε ξεχωριστό αντιμονοπωλιακό πρόστιμο ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Alphabet για πρακτικές σχετικές με τη διαδικτυακή διαφήμιση.

Την είδηση επιβεβαίωσε στο Ρόιτερς και πηγή που βρίσκεται στον τόπο του δυστυχήματος.

Ο Χαλούκ Γκιοργκούν, Επικεφαλής των Αμυντικών Βιομηχανιών της Τουρκίας (SSB), περιέγραψε πρόσφατα αυτή τη μετατόπιση σε διεθνή σύνοδο, παρουσιάζοντας έναν πιο ολοκληρωμένο τρόπο προσέγγισης της ασφάλειας. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η τουρκική στρατηγική δομείται πλέον σε τέσσερις βασικούς άξονες:

• Η πληροφορία αντιμετωπίζεται ως στρατηγικό εργαλείο, σε στενή διασύνδεση με την άμυνα.
• Οι εφοδιαστικές αλυσίδες, η παραγωγή και τα αποθέματα αποκτούν κεντρικό ρόλο στην ασφάλεια.
• Δίνεται έμφαση σε μικρότερες, ταχύτερες και πιο ευέλικτες στρατιωτικές πλατφόρμες, που ανταποκρίνονται σε σύγχρονες μορφές πολέμου.
• Ενισχύεται η συνεχής διασύνδεση μεταξύ επιχειρησιακού πεδίου και αμυντικής βιομηχανίας.

Στην ίδια σύνοδο, ο Γκιοργκούν παρουσίασε στοιχεία που αποτυπώνουν την ταχεία ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Πάνω από το 80% των οπλικών συστημάτων παράγεται πλέον εγχώρια, από περίπου 20% πριν από 25 χρόνια. Σήμερα λειτουργούν περισσότερες από 4.000 εταιρείες του κλάδου, με πάνω από 100.000 εργαζόμενους, ενώ οι συνολικές πωλήσεις έχουν φτάσει τα 20 δισ. δολάρια, με πάνω από το μισό να αφορά εξαγωγές. Αν αυτές οι τάσεις συνεχιστούν, η Τουρκία ενδέχεται να διευρύνει περαιτέρω την ικανότητά της να υποστηρίζει μια πιο αυτόνομη στρατηγική ασφάλειας.

Νέο επίκεντρο

Για χρόνια, οι συζητήσεις ασφαλείας στην Τουρκία επικεντρώνονταν κυρίως στο κουρδικό ζήτημα και στο κίνημα Γκιουλέν. Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, το επίκεντρο φαίνεται να διευρύνεται, με το Ισραήλ να αποκτά αυξημένο βάρος στις στρατηγικές αναλύσεις. Αυτό αποδίδεται εν μέρει σε αντιληπτές απειλές και δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων, όπως ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, που έχουν αναφερθεί στην Τουρκία ως πιθανό μελλοντικό αντίπαλο, μετά την επίθεση της Χαμάς, την 7η Οκτωβρίου 2023.

Στην Άγκυρα, αυτές οι τοποθετήσεις συχνά ερμηνεύονται ως ένδειξη μιας ευρύτερης αναδιάταξης της ισραηλινής στρατηγικής αντίληψης. Παράλληλα, ο πόλεμος στη Γάζα θεωρείται από αρκετούς αναλυτές ότι σηματοδοτεί μια μετατόπιση από ταχεία στρατιωτική επικράτηση, προς πιο παρατεταμένες συγκρούσεις.

Ένας επιπλέον παράγοντας είναι η διεύρυνση των ισραηλινών επιχειρήσεων, πέρα από τα παραδοσιακά τους πεδία, σε περιοχές όπως η Υεμένη, ο Λίβανος και η Συρία, όπου τα συμφέροντα Τουρκίας και Ισραήλ συχνά αποκλίνουν. Ο πόλεμος του Ισραήλ με το Ιράν, που κλιμακώθηκε το 2026, αντιμετωπίζεται από πολλούς στην περιοχή ως σημείο καμπής για το συνολικό στρατηγικό περιβάλλον.

Στο εσωτερικό της Τουρκίας καταγράφονται διαφορετικές αναγνώσεις των εξελίξεων: Εθνικιστικοί και κυβερνητικοί κύκλοι τείνουν να τις ερμηνεύουν ως ένδειξη ισραηλινής περιφερειακής φιλοδοξίας. Η αντιπολίτευση υπογραμμίζει τα όρια ισχύος που προκύπτουν από τη σχέση ΗΠΑ-ΝΑΤΟ και τη σημασία της Δύσης για την τουρκική στρατηγική ισορροπία.

Ανησυχίες του Ισραήλ

Σύμφωνα με αναλυτές ασφαλείας, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000, το Ισραήλ αντιμετώπιζε την Τουρκία ως σταθερό εταίρο, λόγω του κοσμικού στρατιωτικού κατεστημένου της. Η άνοδος του ΑΚΡ (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) και οι θεσμικές αλλαγές που ακολούθησαν άλλαξαν σταδιακά αυτή την αντίληψη.

Σήμερα, η Τουρκία περιγράφεται σε ορισμένα ισραηλινά στρατηγικά κέντρα ως πιο απρόβλεπτος παράγοντας, με αυξημένη εμπλοκή σε περιφερειακά μέτωπα όπως η Συρία, η Λιβύη, η Υεμένη, η Σομαλία, το Αζερμπαϊτζάν και τα Βαλκάνια. Αυτό έχει οδηγήσει σε επαναξιολόγηση της Τουρκίας σε τμήματα του ισραηλινού στρατηγικού σχεδιασμού, σε ένα πλαίσιο όπου η περιφερειακή εικόνα γίνεται ολοένα και πιο σύνθετη. Παράλληλα, το λεγόμενο “Κόκκινο Βιβλίο” της Τουρκίας, το βασικό δόγμα εθνικής ασφάλειας, φέρεται σε ορισμένες αναλύσεις να αποδίδει πλέον μεγαλύτερη σημασία στο Ισραήλ ως παράγοντα κινδύνου.

Οι υπολογισμοί ασφαλείας πλέον δεν περιορίζονται σε πιθανή στρατιωτική σύγκρουση, αλλά επεκτείνονται σε ευρύτερες περιφερειακές δυναμικές: Ψευδοκράτος, όπου η Τουρκία διατηρεί στρατιωτική παρουσία, καθώς και περιοχές της Συρίας, του Ιράκ και του Ιράν, με πιθανές επιπτώσεις στην τουρκική ασφάλεια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το περιεχόμενο αυτής της διακήρυξης περιλαμβάνει αναφορές σε μείζονα ζήτημα της σύγχρονης κοινωνίας όπως το δημογραφικό, η οικογένεια, η παιδεία, η δικαιοσύνη, ο πρωτογενής τομέας και τα εθνικά θέματα. Στη διακήρυξη υπάρχουν ξεκάθαρες θέσει ότι το κίνημα εμπνέεται από τις δημοκρατικές αρχές και τις διατάξεις του Συντάγματος.

Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για «θεσμικές, υποτίθεται, δυνάμεις που χάνουν τη σοβαρότητα και την αξιοπιστία τους», περιγράφοντας μια «πολιτική Βαβέλ» με μοναδικό συνεκτικό στοιχείο την καταγγελία της κυβέρνησης. Ως παράδειγμα επικαλέστηκε τη στάση του ΠΑΣΟΚ στην ψηφοφορία για την παραμονή του Γιάννη Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος, επισημαίνοντας ότι δεν υπερψήφισε την ανανέωση της θητείας του.

Στρέφοντας τη συζήτηση στην οικονομία, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση συνεχίζει να στηρίζει τα εισοδήματα απέναντι στις έκτακτες κρίσεις, ενώ παράλληλα υλοποιεί πολιτικές που – όπως είπε – «παγιώνουν την πρόοδο της χώρας».

Στο πλαίσιο αυτό ανακοίνωσε ότι η επιδότηση στο diesel επεκτείνεται και για τον Ιούνιο με ενίσχυση 15 λεπτών το λίτρο, τονίζοντας ότι η τιμή θα διατηρηθεί χαμηλότερη κατά περίπου 30 λεπτά σε σχέση με τον Μάρτιο. Παράλληλα, προανήγγειλε ότι στα τέλη Ιουνίου θα καταβληθεί η εφάπαξ ενίσχυση των οικογενειών με 150 ευρώ για κάθε παιδί.

Ο κ. Μητσοτάκης συνέδεσε τη στρατηγική της κυβέρνησης με τη διεθνή αβεβαιότητα, σημειώνοντας ότι «οι πολίτες αντιλαμβάνονται τη σημασία της σταθερότητας και της σιγουριάς», προσθέτοντας ότι αυτό ήταν και το μήνυμα που καταγράφηκε στις πρόσφατες εκλογές στην Κύπρο.

Νομοσχέδια με κοινωνικό και μεταρρυθμιστικό προσανατολισμό περιλαμβάνει η ατζέντα του σημερινού υπουργικού συμβουλίου, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να κάνει αυτή την ώρα την εισήγησή του.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες από τουρκικά και ελληνικά μέσα ενημέρωσης, το νέο νομοσχέδιο θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο όλες τις τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες. Η Άγκυρα παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως “εκσυγχρονισμό” της νομοθεσίας της, υποστηρίζοντας ότι το υπάρχον πλαίσιο είναι παρωχημένο και δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Εντούτοις, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλή νομική μεταρρύθμιση, αλλά προσπάθεια εσωτερικής και διεθνούς νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων. Η Τουρκία εδώ και δεκαετίες αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε νησίδες και βραχονησίδες, επιδιώκοντας να δημιουργήσει ένα καθεστώς αμφισβήτησης στο Αιγαίο. Με την ψήφιση ενός τέτοιου νόμου, η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τις θέσεις αυτές ως επίσημη κρατική πολιτική με νομική υπόσταση στο εσωτερικό της χώρας. Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο αφορά στο γνωστό casus belli, δηλαδή την απειλή πολέμου που έχει διατυπώσει η Τουρκία σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Η απειλή αυτή παραμένει σε ισχύ και θεωρείται από την Αθήνα κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Η ελληνική θέση είναι ότι το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων αποτελεί κυριαρχικό και αναφαίρετο δικαίωμα κάθε κράτους, όπως προβλέπει το Άρθρο 3 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η Τουρκία, ωστόσο, δεν έχει υπογράψει την UNCLOS, γεγονός που χρησιμοποιεί συχνά ως επιχείρημα για να αμφισβητήσει την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων της Σύμβασης στο Αιγαίο. Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα και η διεθνής κοινότητα υποστηρίζουν ότι πολλές από τις βασικές αρχές της UNCLOS αποτελούν πλέον μέρος του εθιμικού διεθνούς δικαίου και συνεπώς δεσμεύουν όλα τα κράτη, ανεξάρτητα από το αν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση.

Ενώ όμως ο νέος τουρκικός νόμος δεν θα έχει άμεση διεθνή νομική ισχύ, καθώς ένα κράτος δεν μπορεί μονομερώς να αλλάξει θαλάσσια σύνορα ή να ακυρώσει κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών μέσω της  εσωτερικής του νομοθεσίας, ο κίνδυνος εστιάζεται κυρίως στη δημιουργία εντάσεων “επί του πεδίου”. Η Άγκυρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτόν τον νόμο-παγίδα ως εργαλείο για την έκδοση NAVTEX, την πραγματοποίηση ερευνών σε αμφισβητούμενες περιοχές ή ακόμη και για την παρενόχληση ελληνικών δραστηριοτήτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός

Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία. Η Τουρκία επιχειρεί το τελευταίο διάστημα να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακής δύναμης, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές και πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό της. Η ανάδειξη της “Γαλάζιας Πατρίδας” εξυπηρετεί και εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες, καθώς συσπειρώνει το εθνικιστικό ακροατήριο και ενισχύει την εικόνα της κυβέρνησης Ερντογάν ως υπερασπιστή των “εθνικών δικαίων” της Τουρκίας.

Σημαντικό ρόλο στην εν λόγω εξέλιξη έπαιξε και ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, που κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ελληνική πρωτοβουλία αποτύπωσε -επιτέλους- επίσημα τα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, γεγονός που προκάλεσε έντονη αντίδραση στην Τουρκία. Καθίσταται σαφές ότι ο σχεδιαζόμενος τουρκικός νόμος αποτελεί απάντηση σε αυτή την ελληνική κίνηση και επιχειρεί να δημιουργήσει ένα αντίπαλο νομικό και πολιτικό αφήγημα.

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση, που απορρέει από την Οδηγία 2014/89/ΕΕ. Στόχος του είναι η ορθολογική οργάνωση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων, όπως η αλιεία, η ναυσιπλοΐα, οι ενεργειακές επενδύσεις, ο τουρισμός και η προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ελλάδας, ο ΘΧΣ αποκτά και σαφή γεωπολιτική διάσταση, καθώς συνδέεται άμεσα με το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Η ελληνική κυβέρνηση, μέσα από την Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον ΘΧΣ, προχώρησε, μετά από πολυετή καθυστέρηση, για πρώτη φορά στην επίσημη αποτύπωση των ελληνικών θαλάσσιων ζωνών σε ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η μεγάλη πολιτική και στρατηγική σημασία της ελληνικής πρωτοβουλίας. Η θεωρία της “Γαλάζιας Πατρίδας”, που αποτελεί βασικό πυλώνα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια, αμφισβητεί ανοιχτά το δικαίωμα των ελληνικών νησιών να διαθέτουν πλήρη θαλάσσια δικαιώματα. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μεγάλα τμήματα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου ανήκουν στη δική της θαλάσσια σφαίρα επιρροής, υιοθετώντας μια αναθεωρητική προσέγγιση.

Η τουρκική απάντηση στο ελληνικό ΘΧΣ

Η ελληνική έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση λειτούργησε ως θεσμική απάντηση σε αυτή τη στρατηγική. Με την κατάθεση των χαρτών και του σχεδιασμού στις ευρωπαϊκές αρχές, η Αθήνα κατοχύρωσε τις ελληνικές θέσεις όχι μόνο διπλωματικά, αλλά και διοικητικά, εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η σημασία αυτής της κίνησης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι η Ελλάδα είχε δεχθεί έντονη πίεση από την Ευρωπαϊκή Ένωση για καθυστέρηση στην εφαρμογή του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε μάλιστα καταδικάσει τη χώρα μας, επειδή δεν είχε ολοκληρώσει εγκαίρως το σχετικό σχέδιο, ούτε είχε αποστείλει τα απαραίτητα έγγραφα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η καθυστέρηση αυτή δεν ήταν απλώς τεχνικό ή γραφειοκρατικό ζήτημα. Για χρόνια, ελληνικές κυβερνήσεις απέφευγαν να προχωρήσουν σε πλήρη θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ακριβώς επειδή φοβούνταν την τουρκική αντίδραση. Τελικά, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει, εκτιμώντας ότι η απουσία επίσημης ελληνικής θέσης δημιουργούσε μεγαλύτερα προβλήματα από όσα θα προκαλούσε η αντίδραση της Τουρκίας.

Συνεπώς, η πληροφορία ότι η Τουρκία προωθεί νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη “Γαλάζια Πατρίδα” αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Ο σχεδιαζόμενος τουρκικός νόμος φαίνεται να επιδιώκει τη θεσμοποίηση των τουρκικών διεκδικήσεων, ενσωματώνοντας σε ενιαίο νομικό πλαίσιο τις τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες. Ουσιαστικά, η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει το δικό της αντίστοιχο “θεσμικό αφήγημα” απέναντι στον ελληνικό ΘΧΣ. Ειδικότερα, η μεν Ελλάδα αξιοποιεί το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, στηριζόμενη στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Από την άλλη, η Τουρκία, η οποία δεν έχει υπογράψει την UNCLOS, επιχειρεί να επιβάλει μια διαφορετική αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες, βασισμένη κυρίως στη γεωγραφική ισχύ και στη στρατηγική πίεση.

Παράλληλα, ο ΘΧΣ έχει και σημαντική οικονομική διάσταση. Η οριοθέτηση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές προοπτικές της χώρας, τις έρευνες υδρογονανθράκων, τις θαλάσσιες μεταφορές, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο ελληνικός ΘΧΣ εντάσσεται στο θεσμικό περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές θέσεις πλέον απέκτησαν ευρωπαϊκή διάσταση και δεν παρουσιάζονται αποκλειστικά ως εθνικές διεκδικήσεις. Επίσης, η UNCLOS δημοσιεύθηκε στο Φύλλο Κυβερνήσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (L 179/3 EL) την 23^η Ιουνίου 1998 και δια του τρόπου αυτού εντάχθηκε στο acquis communautaire, δημιουργώντας ταυτόχρονα συντρέχουσα αρμοδιότητα της ΕΕ για ζητήματα που εμπίπτουν της UNCLOS. Δημιουργήθηκε έτσι de jure δοτή αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου της ΕΕ στο Λουξεμβούργο για ζητήματα που εμπεριέχονται ρητώς στην UNCLOS, όπως είναι η αλιεία.

Παραπομπή των διαφορών στα ευρωπαϊκά όργανα

Παρά ταύτα, η ένταση με την Τουρκία καθιστά δύσκολη την πλήρη εφαρμογή αυτών των σχεδίων. Η Άγκυρα συνεχίζει να επικαλείται το casus belli έναντι μιας πιθανής επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ενώ παράλληλα αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε περιοχές του Αιγαίου μέσω της θεωρίας των “γκρίζων ζωνών”. Η θεσμοποίηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες εντάσεις, είτε μέσω ερευνητικών δραστηριοτήτων είτε μέσω της αμφισβήτησης ελληνικών δικαιωμάτων επί του πεδίου. Το τελευταίο δε διάστημα πληθαίνουν οι ελληνικές επικλήσεις στο Άρθρο 42(7) της ΣΕΕ (Ρήτρα Αμοιβαίας Άμυνας των Χωρών Μελών της ΕΕ) ως απάντηση στο τουρκικό casus belli.

Με ποιόν λοιπόν νομικό τρόπο δύναται η Ελλάδα να απονευρώσει τις Τουρκικές αξιώσεις σε επίπεδο ΕΕ, αποφεύγοντας συγχρόνως τυχόν ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, που θα προέκυπτε μεταξύ των δύο χωρών; Στο παρελθόν προτείναμε, με αφορμή ζητήματα που εμπίπτουν της αποκλειστικής αρμοδιότητος της ΕΕ, όπως είναι η αλιεία, να παραπέμπονται τυχόν διαφορές στο δικαστήριο της ΕΕ του Λουξεμβούργου (ΔΕΕ), δεδομένου ότι η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ, με την οποία δεσμεύεται αποκλειστικά στα πλαίσια της Συμφωνίας Σύνδεσης Τουρκίας – ΕΟΚ της 12^ης Σεπτεμβρίου 1963.

Εν προκειμένω, στην περίπτωση που μια Ελληνοτουρκική διαφορά προκύψει εντός του Θαλασσίου Χώρου της Ελλάδος, δύναται να παραπεμφθεί σε Ευρωπαϊκό forum. Αυτό γιατί η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΟΚ – Τουρκίας της 12^ης Σεπτεμβρίου 1963, στο Άρθρο 25 ρητά ορίζει ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος δύναται να προσφεύγει στο Συμβούλιο Συνδέσεως για οποιαδήποτε διαφορά που αφορά στην εφαρμογή ή την ερμηνεία της Συμφωνίας και ενδιαφέρει την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ένα Κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ή την Τουρκία. […] Το Συμβούλιο Συνδέσεως δύναται να ρυθμίσει τη διαφορά δι’ αποφάσεως. Δύναται επίσης να αποφασίσει να υποβάλει τη διαφορά στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ή σε οποιοδήποτε άλλο υφιστάμενο δικαστικό όργανο.

Επιπροσθέτως, το Πρόσθετο Χρηματοδοτικό Πρωτόκολλο της Συμφωνίας Σύνδεσης (ΧΠΣΣ) ΕΟΚ-Τουρκίας που υπεγράφη στις Βρυξέλλες στις 23 Νοεμβρίου 1970 προβλέπει, στο Άρθρο 60(2) ότι αν δημιουργούνται σοβαρές διαταραχές σε τομέα τής οικονομικής δραστηριότητος της Κοινότητος ή σε ένα ή σε περισσότερα Κράτη μέλη ή τίθεται σε κίνδυνο η εξωτερική οικονομική της σταθερότητα ή αν ανακύπτουν δυσχέρειες, που οδηγούν σε επιδείνωση τής οικονομικής καταστάσεως μιας περιοχής τής Κοινότητος, αυτή δύναται να λάβει ή να εξουσιοδοτήσει το ή τα ενδιαφερόμενα Κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα διασφαλίσεως. Τα μέτρα αυτά καθώς και ο τρόπος εφαρμογής τους κοινοποιούνται αμελλητί στο Συμβούλιο Συνδέσεως.

Στην υπ’ αριθμόν 1/95 Απόφαση του Συμβουλίου Συνδέσεως της 22^ης Δεκεμβρίου του 1995, η Τουρκία δεσμεύτηκε ότι αναγνωρίζει το δικαίωμα κράτους μέλους της ΕΕ να παραπέμψει σχετική διαφορά, δηλαδή, διαφορά που επιδεινώνει ή διαταράσσει την οικονομική κατάσταση ή την σταθερότητα ενός Κράτους Μέλους της ΕΕ, σε ειδικό Διαιτητικό Δικαστήριο με έδρα τις Βρυξέλλες (ΔΔΒ), διατυπώνοντας ότι εάν το Συμβούλιο Σύνδεσης αποτύχει στην επίλυση μιας διαφοράς […], εντός έξι μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία αυτή η διαδικασία κινήθηκε, κάθε μέρος μπορεί να παραπέμψει τη διαφορά σε διαιτησία σύμφωνα με τις διαδικασίες που ορίζονται στο Άρθρο 62. Η διαιτητική απόφαση είναι δεσμευτική για τα μέρη στη διαφορά.

Ποιες οι νομικές επιλογές για τα ελληνοτουρκικά;

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι αν η Τουρκία, δια της επιθετικότητας που διακρίνει την πολιτική της σε ζητήματα ΑΟΖ/ΘΧΣ, πλήξει τα οικονομικά συμφέροντα, ήτοι την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας Κράτους Μέλους της ΕΕ και της Κοινής Αγοράς, τότε η διαφορά που προκύπτει δύναται να παραπεμφθεί  στο Συμβούλιο της Σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας. Εκ των ανωτέρω σαφώς προκύπτει ότι αν υπάρχει συμφωνία των Μελών του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας, τότε η διαφορά παραπέμπεται στο δικαστήριο της ΕΕ του Λουξεμβούργου, ενώ αν δεν υπάρχει συμφωνία τότε, με την πάροδο εξαμήνου, η διαφορά παραπέμπεται στο Διαιτητικό Δικαστήριο των  Άρθρων 61 και 62 της υπ’ αριθ. 1/95 Απόφασης του Συμβουλίου Σύνδεσης στις Βρυξέλλες (το οποίο ενδέχεται, αν αυτό συμφωνηθεί, να επαναφέρει το ζήτημα ενώπιον του ΔΕΕ σύμφωνα με του Άρθρο 62(4) της Απόφασης 1/95).

Επειδή, ο προτεινόμενος τουρκικός νόμος για τη “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αποτελεί απλώς μια εσωτερική νομοθετική πρωτοβουλία, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής της Άγκυρας να ενισχύσει τις γεωπολιτικές της διεκδικήσεις. Επειδή, παρότι δεν μπορεί από μόνος του να αλλάξει το διεθνές νομικό καθεστώς στο Αιγαίο, ο ως άνω τουρκικός νόμος-παγίδα ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πίεσης απέναντι στην Ελλάδα.

Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα οφείλει να παραπέμψει, όταν ή/και σε περίπτωση που αυτή προκύψει, την όποια σχετική Ελληνο-Τουρκική διαφορά εντός των Ελληνικών χωρικών υδάτων στο Συμβούλιο Σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας.  Το νομικό αποτέλεσμα θα είναι η παραπομπή του ζητήματος στο Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο, είτε στο Διαιτητικό Δικαστήριο στις Βρυξέλλες και η δεσμευτική για την Τουρκία απόφαση. Σε περίπτωση που τα αρμόδια Δικαστήρια της ΕΕ (ΔΕΕ ή ΔΔΒ) αποφανθούν υπέρ της Ελλάδος, τότε αυτό θα σημαίνει την de facto αλλά και de jure αναγνώριση των Ελληνικών δικαιωμάτων που απορρέουν από την Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS) και τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της ΕΕ στο Αιγαίο, σε βάρος της Τουρκίας.

Τέλος, από τα ανωτέρω επίσης προκύπτει το ότι η μη ενεργοποίηση -επί της παρούσης- της Ρήτρας Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας στη συγκεκριμένη περίπτωση, εκτός από ένδειξη νηφαλιότητας και στρατηγικής ωριμότητας της ελληνικής πλευράς, θα λειτουργήσει και στην πράξη ευεργετικά υπέρ της χώρας μας, καθώς με αυτόν τον τρόπο θα πετύχουμε, αφενός την ουσιαστική πολιτική και νομική καταδίκη της Τουρκίας, διατηρώντας αφετέρου στο ακέραιο το δικαίωμά μας στη Συλλογική Αυτοάμυνα, ώστε αυτό να χρησιμοποιηθεί ως έσχατη λύση, αν και όποτε κριθεί απαραίτητο, αποφεύγοντας συγχρόνως την Τουρκική παγίδα στο Αιγαίο.

Ο Γεώργιος Ανθρακεύς είναι Μεταδιδάκτωρ Νομικής. Ο Γεώργιος Αθ. Δασκαλούλης είναι κάτοχος Μάστερ Νομικής.