Το 2023 η Ουκρανία παρήγαγε μόλις 5.000 drones και το 2024 παρήγαγε ένα εκατομμύριο. Από πέρσι αύξησε κατά 30% και την εισαγωγή drones, αλλά και κατά σχεδόν 100% την παραγωγή τους, εξαπολύοντας πάνω από 1.000-2.000 μη επανδρωμένα οπλισμένα αεροσκάφη την ημέρα. Άγνωστο είναι πόσα υποβρύχια ή drone θαλάσσιας επιφανείας έχει να περιφέρονται σε διάφορα σημεία, της Μεσογείου περιλαμβανομένης – πιθανόν και του Αιγαίου, όπου όμως ίσως “σκαλώνει” για πολιτικούς λόγους…

Οι Ρώσοι φέρονται να έχουν αρχίσει κι εκείνοι να αυξάνουν πλέον την παραγωγή τους στα 300.000 την ημέρα, αλλά το πρόβλημά τους δεν είναι να κάνουν επαρκείς επιθέσεις με μη επανδρωμένα: Είναι η αεράμυνα, σε μια χώρα που καλύπτει σχεδόν τη μισή Ασία.

Στόχος της Ουκρανίας είναι να αναπληρώνει με τα drones και την Τεχνητή Νοημοσύνη το αδύναμο σημείο της, δηλαδή την έλλειψη επάρκειας σε στρατιώτες. Θεωρεί ότι μπορεί να πολεμά χωρίς απώλειες, στηριζόμενη στα drones. Ο πόλεμος φθοράς είναι σημαντικός βέβαια, αλλά το αποτέλεσμα κρίνεται από το ποιος έχει χάσει σε μάχες τα πιο πολλά σε ανθρώπους, χρήμα και εδάφη. Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει πυρκαγιές που διαρκούν ημέρες, έχουν σταματήσει τη λειτουργία των διυλιστηρίων, έχουν μολύνει τμήματα της ακτογραμμής και έχουν αναγκάσει τις αρχές να αναλάβουν παρατεταμένες προσπάθειες αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης.

Αυτό εγείρει ένα ερώτημα: Αφού η Ρωσία διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα αεράμυνας στον κόσμο, πώς τα ουκρανικά drones συνεχίζουν να φτάνουν στην ίδια εγκατάσταση ξανά και ξανά; Οι επιθέσεις στο Τουάπσε εκθέτουν τη δυσκολία της υπεράσπισης των πετρελαϊκών υποδομών, έναντι συνεχών εκστρατειών drones μεγάλης εμβέλειας. Η στρατηγική της Ουκρανίας βασίζεται στην πρόκληση φθοράς, στην άσκηση συνεχούς πίεσης, και στο γεγονός ότι θυσιάζει 300 drones, ώστε τρία από αυτά να διαπεράσουν τις άμυνες και να προκαλέσουν σημαντικές διαταραχές σε μεγάλες, εξαιρετικά εύφλεκτες εγκαταστάσεις.

Το δίλημμα αεράμυνας της Ρωσίας

Οι πετρελαϊκές υποδομές της Ρωσίας είναι απλωμένες σε όλη τη χώρα, αλλά αυτή η χώρα δεν παύει να είναι αχανής, με εκατοντάδες διυλιστήρια, αποθήκες, δεξαμενές, αντλιοστάσια και τερματικούς σταθμούς εξαγωγής, διασκορπισμένα όλα αυτά σε εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η προστασία ενός τόσο διάσπαρτου δικτύου αναγκάζει τις ρωσικές αεράμυνες να κατανέμονται σε πολύ μεγάλη έκταση, ενώ στις αρχές του πολέμου – προτού η Ουκρανία αρχίσει να παράγει εκατοντάδες drone την ημέρα – η αεράμυνα της Ρωσίας επικεντρωνόταν στην πρώτη γραμμή, στο Ντονμπάς, στη Μόσχα και στις μεγάλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Ο Justin Bronk, ερευνητής στο βρετανικό Royal United Services Institute, εκτιμά ότι η κλίμακα των ενεργειακών υποδομών της Ρωσίας δημιουργεί μια δομική πρόκληση για τις αεράμυνες της. «Υπάρχουν τόσοι πολλοί πιθανοί στόχοι που η Ρωσία πρέπει να προσπαθεί διαρκώς να υπερασπίζεται», λέει ο Bronk. Αυτή η διασπορά αποδυναμώνει ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της αρχιτεκτονικής αεράμυνας της Ρωσίας: Την πολυεπίπεδη κάλυψη. Από την άλλη, η Ρωσία ορθώς έχει διάσπαρτες τις σημαντικές βιομηχανίες της, για να μην αποτελούν εύκολο στόχο όλες μαζί.

Οι ρωσικές αεράμυνες έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν ως επικαλυπτόμενα δίκτυα συστημάτων μεγάλης, μεσαίας και μικρής εμβέλειας συγκεντρωμένα στην ίδια περιοχή, δημιουργώντας πυκνά επίπεδα ανίχνευσης και αναχαίτισης. Εκτεταμένη σε μια τόσο ευρεία περιοχή, όμως, αυτή η επικάλυψη γίνεται πιο δύσκολο να διατηρηθεί. «Καθώς η Ουκρανία αναγκάζει τη Ρωσία να διασκορπίζει τις αεράμυνες της σε μια πολύ ευρύτερη περιοχή, μοιραία μειώνεται η αποτελεσματικότητα της άμυνας» λέει ο Bronk.

Ακόμα και όταν οι ρωσικές άμυνες αναχαιτίζουν τα περισσότερα εισερχόμενα drones, οι πετρελαϊκές υποδομές παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες σε μεγάλες ζημιές από σχετικά μικρές επιθέσεις. «Δεν γνωρίζουμε πόσα drones έπρεπε να εκτοξεύσει η Ουκρανία για να περάσουν μερικά από αυτά», λέει ο Bronk. Αλλά σε αντίθεση με τις πιο συμβατικές βιομηχανικές, ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ακόμη και ένας μικρός αριθμός επιτυχημένων πληγμάτων σε πετρελαϊκές υποδομές μπορεί να έχει υπερβολικά μεγάλα αποτελέσματα. Τα προϊόντα πετρελαίου είναι εξαιρετικά εύφλεκτα, ενώ οι δεξαμενές αποθήκευσης και τα δίκτυα σωληνώσεων γενικά δεν είναι θωρακισμένα ή ενισχυμένα.

«Εάν διαπεράσουν πολλά drones  την αεράμυνα και πλήξουν εργοστάσιο, στην καλύτερη περίπτωση θα ανατινάξουν την οροφή του, αλλά αν μικρός αριθμός drones πλήξει διυλιστήριο πετρελαίου και φυσικού αερίου, θα προκαλέσει μεγάλη πυρκαγιά ή έκρηξη».

Τα Pantsir

Σύμφωνα με τον Bronk, τα συστήματα Pantsir μικρής εμβέλειας της Ρωσίας, τα οποία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της άμυνας κατά των drones σε πολλές κρίσιμες τοποθεσίες, ενδέχεται να βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση, ιδίως λόγω έλλειψης πυρομαχικών. Η Ρωσία βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε συστήματα πυραύλων εδάφους-αέρος μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς, καθώς και σε ελικόπτερα, για την αναχαίτιση ουκρανικών drones, αντί να χρησιμοποιεί κυρίως συστήματα Pantsir, λέει ο Bronk. «Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί η Ουκρανία συνεχίζει να διεισδύει σε άμυνες γύρω από εγκαταστάσεις όπως το Τουάπσε», προσθέτει.

Εντούτοις, η Ρωσία δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει πρόβλημα και ελλείψεις σε πυρομαχικά. Επιπλέον και τα συστήματα Pantsir είναι ουσιαστικά πυραυλικά. Αν ευσταθεί η γνώμη του Bronk ότι οι Ρώσοι δεν χρησιμοποιούν και πολύ τα συστήματα Pantsir, αυτό μπορεί να οφείλεται πάντως σε σε άλλους λόγους και όχι σε έλλειψη πυρομαχικών. Αυτά είναι ρωσικά συστήματα μικρού έως μέσου βεληνεκούς που σχεδιάστηκαν ακριβώς για την προστασία σημαντικών εγκαταστάσεων και μπορούν να ανιχνεύσουν δεκάδες στόχους με εμβέλεια 80 χιλιομέτρων με χρόνο αντίδρασης τα 6 δευτερόλεπτα. Τοποθετούνται και σε κινούμενα οχήματα.

Όμως το πρόβλημα είναι αλλού μάλλον: Όταν αντιμετωπίζουν επιθέσεις σμηνών από φθηνά ουκρανικά drones, οι Ρώσοι αναγκάζονται να ξοδέψουν πιο πολύτιμα για εκείνους υλικά. ίσα για να καταρρίψουν μερικά drones κόστους 2000 ευρώ. Επίσης οι Ουκρανοί εκμεταλλεύονται τη δυνατότητα πολύ χαμηλών πτήσεων, κάτι που καθιστά δυσκολότερη την ανίχνευσή τους

Οι Ουκρανοί παράλληλα υποστηρίζουν ότι στέλνοντας σμήνη drones, τα αντιαεροπορικά συστήματα ναι μεν αναχαιτίζουν τα περισσότερα, αλλά μοιραία κάποια στιγμή χρειάζονται ανεφοδιασμό. Το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας υποστηρίζει ότι τα ουκρανικά drones που έχουν διαφύγει του Pantsir εκμεταλλεύονται αυτό το κενό ανεφοδιασμού και καταστρέφουν το αντιαεροπορικό σύστημα. Οι Ουκρανοί ισχυρίζονται ότι έχουν καταστρέψει πάνω από το 48% των συστημάτων Pantsir, και ότι έτσι αναγκάζουν την Ρωσία να καταφεύγει σε όλο και ακριβότερες λύσεις.

Η ισραηλινή εισβολή στον Λίβανο το 1982, αποτέλεσε καμπή για την τεχνολογική υπεροχή του Ισραήλ. Στις 9/6/82, το Ισραήλ συνδύασε για πρώτη φορά με αποτελεσματικό τρόπο μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, όπλα αντιραντάρ και σχεδίαση επιχειρήσεων με τη βοήθεια υπολογιστών, καταστρέφοντας μέσα σε λίγες ώρες το μεγαλύτερο μέρος της συριακής αεράμυνας και ένα σημαντικό μέρος των μαχητικών αεροσκαφών της Συρίας, χωρίς να χάσει ούτε ένα αεροσκάφος. Έκτοτε, οι Ισραηλινοί εξασφάλισαν ουσιαστικά αεροπορική κυριαρχία, την οποία διατηρούν μέχρι σήμερα. 

Η εξέλιξη αυτή μετασχημάτισε ριζικά το επιχειρησιακό περιβάλλον. Ολόκληρο το βάθος μιας χώρας κατέστη προσβάσιμο σε αεροπορικά πλήγματα, ενώ οι μεγάλης κλίμακας χερσαίοι ελιγμοί έγιναν εξαιρετικά δυσχερείς απέναντι σε έναν αντίπαλο που διαθέτει κυριαρχία στον αέρα και ανώτερη τεχνολογική επίγνωση του πεδίου μάχης.

Η καταστροφή των συριακών τεθωρακισμένων δυνάμεων στην κοιλάδα Μπεκάα το 1982 υπήρξε προάγγελος όσων ακολούθησαν το 1991 στον Πόλεμο του Κόλπου, όταν ο ιρακινός στρατός συνετρίβη από τις αμερικανικές δυνάμεις. Έκτοτε, έγινε σαφές ότι κανένα κράτος δεν μπορεί πλέον να νικήσει τους Ισραηλινούς στην περιφέρεια τους και τους Αμερικανούς παγκοσμίως, προσπαθώντας να τους μιμηθεί. Έπρεπε να αναζητηθεί διαφορετικό μοντέλο πολέμου.

Η απάντηση των αντιπάλων στο πόλεμο 

Η Συρία και η νεοσύστατη τότε Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν υπήρξαν τα πρώτα κράτη που επιχείρησαν να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα. Το βασικό συμπέρασμα ήταν απλό: οτιδήποτε μπορούσε να εντοπιστεί και να πληγεί από αέρος έπρεπε να θαφτεί, να διασπαρεί, να καμουφλαριστεί ή να μεταφερθεί σε σύνθετα περιβάλλοντα, κυρίως αστικές και ορεινές περιοχές. Οι μεγάλες ναυτικές μονάδες και τα βαριά συστήματα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς θεωρήθηκε ότι δύσκολα θα επιβίωναν. Αντιθέτως, μικρές και διεσπαρμένες μονάδες πυρός, χαμηλού ίχνους, μπορούσαν να συνεχίσουν να αποτελούν απειλή.

Παράλληλα, οι Άραβες στρατιωτικοί διαπίστωσαν ήδη από τις συγκρούσεις με το Ισραήλ στα τέλη της δεκαετίας του 1960 ότι οι πιο αποτελεσματικοί σχηματισμοί τους ήταν οι δυνάμεις καταδρομών, το επίλεκτο ελαφρό πεζικό. Οι μικρές, αποκεντρωμένες μονάδες μπορούσαν να επιχειρούν με μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα απέναντι σε έναν τεχνολογικά ανώτερο αντίπαλο. Με το μικρό αποτύπωμα και τις δυνατότητες διείσδυσης, το ελαφρό πεζικό φαινόταν να είναι ένα οπλικό σύστημα κατάλληλο για άμυνα εναντίον δυνάμεων υψηλής τεχνολογίας.

Παρόμοια λογική φαίνεται να διέπει και την πρόσφατη απόφαση της Τουρκίας να αυξήσει κατά 15 τις ταξιαρχίες καταδρομών. Η λογική αυτή επηρέασε βαθιά τη στρατιωτική σκέψη της περιοχής. Η Συρία συγκρότησε τρεις μεραρχίες καταδρομών, ενσωματωμένες σε εκτεταμένα αμυντικά συστήματα. Μετά την ήττα του 1991, ακόμη και το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν επιχείρησε να αναδιοργανώσει μέρος των δυνάμεών του στη βάση αυτής της αντίληψης.

Ωστόσο, το Ιράν ήταν εκείνο που προχώρησε περισσότερο σε αυτό το μονοπάτι. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) εξελίχθηκαν σε μια ιδιόμορφη δύναμη: ούτε συμβατικός στρατός ούτε παραστρατιωτική οργάνωση. Συνδύαζε χαρακτηριστικά τακτικού στρατού με λογική ανταρτοπολέμου, αξιοποιώντας αποκεντρωμένες δομές, δίκτυα συμμάχων και ένοπλες οργανώσεις-πληρεξουσίους σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Η επιθετική διάσταση

Η άμυνα, ωστόσο, δεν αρκεί για τη διεξαγωγή πολέμου. Το κρίσιμο ερώτημα ήταν πώς μπορεί κάποιος να πλήξει έναν τεχνολογικά ανώτερο αντίπαλο, όταν δεν διαθέτει αεροπορική υπεροχή ούτε δυνατότητα συμβατικών χερσαίων επιχειρήσεων. Η πρώτη λύση ήταν επιδρομές με διείσδυση από καταδρομείς ή αντάρτες για να καταφέρουν πλήγμα στον εχθρό με δολιοφθορές, στοχευμένες δολοφονίες και τρομοκρατικές επιθέσεις. Η ανάπτυξη της λογικής του “πολέμου αυτοκτονίας” ενίσχυσε περαιτέρω αυτή τη μορφή δράσης, καθώς εξάλειφε το πρόβλημα της διαφυγής των επιτιθέμενων. 

Η δεύτερη και σημαντικότερη απάντηση ήταν η ανάπτυξη πυραυλικών δυνατοτήτων. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Σοβιετικοί ανέπτυξαν και διέδωσαν ένα ολόκληρο οπλοστάσιο όπλων κρούσης βασισμένο σε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, όπως ο Frog-7, και βαλλιστικούς πυραύλους όπως ο Scud-B, τους οποίους προμηθεύτηκαν ευρέως οι στρατοί της Μέσης Ανατολής. Παρότι οι πρώτοι αυτοί πύραυλοι είχαν περιορισμένη ακρίβεια, δημιουργούσαν ισχυρό ψυχολογικό και πολιτικό αποτέλεσμα.

Σταδιακά, όμως, εξελίχθηκαν σε όπλα με αυξανόμενη ακρίβεια και καταστροφικότητα. Οποιοδήποτε κράτος διέθετε Scud-B μπορούσε να εκτοξεύσει, χωρίς μεγάλη ακρίβεια αλλά και, επομένως, χωρίς κίνδυνο αναχαίτισης, ένα ωφέλιμο φορτίο αρκετών εκατοντάδων κιλών εκρηκτικών ή χημικών παραγόντων σε οποιαδήποτε εχθρική πόλη εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. 

Σε αυτήν τη λύση προχώρησε πολύ ενεργά το Ιράν, σε στενή συνεργασία με τη Βόρεια Κορέα και, δευτερευόντως, με αραβικές χώρες όπως η Συρία και η Λιβύη, και με την υποστήριξη της Κίνας για την προμήθεια ηλεκτρονικών και χημικών εξαρτημάτων. Με αρκετές χιλιάδες πυραύλους, το Ιράν έχει αποκτήσει έτσι μια ικανότητα βολής περίπου δύο κιλοτόνων εκρηκτικών σε μικρή απόσταση (λιγότερο από 1.000 χλμ.) και ενός κιλοτόνου σε μεσαία απόσταση (1.000-3.000 χλμ.), η οποία συνολικά ισοδυναμεί με περίπου δέκα αμερικανικές τακτικές ατομικές βόμβες B61-3. Μπορεί κανείς να φανταστεί ποιες θα ήταν οι συνέπειες αν δεν υπήρχε σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας για να το αντιμετωπίσει. 

Επιπλέον οι Ιρανοί έχουν επίσης γίνει άριστοι στην τέχνη των μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλης εμβέλειας, όπως του Shahed 136, ικανού να μεταφέρει, με σχετική ακρίβεια, αρκετές δεκάδες κιλά εκρηκτικών σε απόσταση 1.000 χλμ. Η λογική αυτή θυμίζει μορφή “εναέριου ανταρτοπολέμου”: φθηνά μέσα, μαζική χρήση, κορεσμός της αεράμυνας και συνεχής φθορά του αντιπάλου.

Σαράντα χρόνια αργότερα

Τελικά, μετά τη νίκη του Ισραήλ επί της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης στον Λίβανο, και επί του συριακού στρατού, ο ισραηλινός στρατός  δεν αντιμετώπισε άμεσα κανένα κράτος μέχρι το 2024, αλλά πολύ συχνά τις μεγάλες περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις στον Λίβανο και στα κατεχόμενα εδάφη. Αντιμετώπισε δηλαδή ένοπλες ομάδες οργανωμένες σύμφωνα με τις προαναφερθείσες μεθόδους: ανταρτικό πεζικό, ολοένα και πιο ικανό και καλά εξοπλισμένο, οχυρωμένο στο έδαφος και τις πόλεις, διαφοροποιημένη δύναμη κρούσης, από τον μικρό πύραυλο μέχρι τον βαλλιστικό πύραυλο.

Οι Ισραηλινοί προσαρμόστηκαν δημιουργώντας ένα εξαιρετικά εξελιγμένο “Σύμπλεγμα αναγνώρισης-κρούσης” (Reconnaissance–Strike Complex – RSC) ικανό να εντοπίζει και να πλήττει στόχους σε πραγματικό χρόνο, από μεγάλες υποδομές μέχρι μεμονωμένα πρόσωπα. Παράλληλα, ανέπτυξαν πολυεπίπεδη αντιπυραυλική άμυνα, ισχυρές αεροχερσαίες δυνάμεις και αναβαθμισμένες τεθωρακισμένες μονάδες, τις οποίες χρησιμοποίησαν εκτεταμένα μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023.

Στον τρέχοντα πόλεμο κατά του Ιράν, χρησιμοποιούν την αντιβαλλιστική ασπίδα τους και το “Σύμπλεγμα αναγνώρισης-κρούσης” τους, μαζί με τα δύο πιο εξελιγμένα όργανά τους: τις ελαφρές δυνάμεις έτοιμες για να δράσουν σχεδόν παντού και τις δυνάμεις κρούσης στον Λίβανο. Είναι ένα ολοκληρωμένο μοντέλο, που περιορίζεται, φυσικά, από την πολιτική αδυναμία ανάπτυξης αυτής της δύναμης κρούσης απευθείας εναντίον του Ιράν.

Η αμερικανική εμπειρία είναι κάπως διαφορετική. Η αμερικανική ισχύς, το γιγάντιο “Σύμπλεγμα αναγνώρισης-κρούσης” της, η πανίσχυρη τεθωρακισμένη και μηχανοκίνητη δύναμή της, και οι αεροπορικές και επίγειες δυνάμεις της δεν αποθαρρύνθηκαν από το να επιτεθούν στο Ιράκ. Μάλιστα συνέτριψαν τον στρατό του δύο φορές και ανέτρεψαν το καθεστώς της Βαγδάτης το 2003. Ωστόσο, τόσο στο Ιράκ όσο και στο Αφγανιστάν, η στρατιωτική νίκη δεν μετατράπηκε σε σταθερό πολιτικό αποτέλεσμα. Οι ΗΠΑ βρέθηκαν αντιμέτωπες με μακροχρόνιο ανταρτοπόλεμο, για τον οποίο δεν ήταν προετοιμασμένες, καθώς οι Αμερικανοί δεν είχαν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αραβοϊρανική μέθοδο πολέμου.

Η εμπειρία αυτή δημιούργησε στην αμερικανική στρατηγική κουλτούρα ένα σύνδρομο “ποτέ ξανά”, ανάλογο με εκείνο που ακολούθησε τον πόλεμο του Βιετνάμ. Σε αντίθεση με τους Ισραηλινούς, οι οποίοι έχουν αγκαλιάσει ξανά τη χερσαία μάχη, οι Αμερικανοί την έχουν απορρίψει. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του τότε υπουργού Άμυνας Ρόμπερτ Γκέιτς το 2011, ότι οποιοσδήποτε υπουργός εισηγηθεί ξανά αποστολή μεγάλου αμερικανικού στρατού ξηράς στη Μέση Ανατολή «θα πρέπει να εξεταστεί από γιατρό»!

Οπότε οι σημερινοί Αμερικανοί ηγέτες αντιμετωπίζουν το Ιράν μόνο με το “Σύμπλεγμα αναγνώρισης-κρούσης” και ένα σύστημα βαλλιστικής και πυραυλικής άμυνας, αποκλείοντας οτιδήποτε άλλο, προκειμένου να αποφύγουν τη “διεξαγωγή πολέμου”. Ο αμερικανικός στρατός θαυμάζει τον εαυτό του και κάνει ό,τι θέλει ή ό,τι μπορεί για να διαχειριστεί τους τεράστιους πόρους και τα μεγαλοπρεπή προγράμματά του, αλλά εξακολουθεί να μην δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για το αραβοϊρανικό μοντέλο. Φυσικά, αυτό δεν ταιριάζει με την κατάσταση και περιμένουμε να δούμε την περαιτέρω εξέλιξη.

Συμπέρασμα

Ο σημερινός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ από τη μία πλευρά και Ιράν από την άλλη, αποτυπώνει τη σύγκρουση δύο διαφορετικών στρατηγικών και επιχειρησιακών αντιλήψεων. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το δυτικό τεχνολογικό μοντέλο: αεροπορική κυριαρχία, δικτυοκεντρικός πόλεμος, πληροφοριακή υπεροχή και ακριβή πλήγματα μεγάλης εμβέλειας. Από την άλλη, το ιρανικό και γενικότερα “αραβοϊρανικό” μοντέλο: διασπορά δυνάμεων, ανθεκτικότητα, πόλεμος φθοράς, χρήση πυραύλων, drones και ένοπλων οργανώσεων-πληρεξουσίων.

Η τελική έκβαση της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιη. Ωστόσο, είναι ήδη σαφές ότι ο πόλεμος αυτός δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή. Αποτελεί εργαστήριο για τις μορφές πολέμου του 21ου αιώνα και πεδίο δοκιμής των στρατηγικών αντιλήψεων που θα κυριαρχήσουν στο μέλλον.

Είχε προηγηθεί αφενός η επίσκεψη Ράμα στο Μαξίμου (στα πλαίσια του Φόρουμ των Δελφών) κι αφετέρου η “επίθεση φιλίας” γνωστών-αγνώστων που την ίδια μέρα είχαν μουτζουρώσει με μαύρο το σύνολο των οδικών σημάνσεων στα ελληνικά – σε περιοχές που έχουν κατοχυρωμένο αυτό το δικαίωμα. Στην καταγγελία αυτής της ακραίας-ανθελληνικής (κατ’ εξακολούθηση μάλιστα) ενέργειας προέβη από το βήμα της αλβανικής Βουλής, ο πρόεδρος του ΚΕΑΔ, Βαγγέλης Ντούλες.

Όμως, για να προσεγγίσουμε πολιτικά την “αφύπνιση” αυτή του Ράμα να τα “βρει” με τον Ελληνισμό – χωρίς ταυτόχρονα να υποχωρήσει σε τίποτα, ωσάν πολιτικός χαμαιλέοντας και χωρίς να κάνει κάτι για να παρακάμψει τις δυσκολίες που ο ίδιος έχει προκαλέσει στις διαδικασίες ένταξης στην ΕΕ – θα πρέπει να προσέξουμε τον συγχρονισμό των γεγονότων.

Την στιγμή που γευμάτιζε με τον ανιψιό του Μητσοτάκη και του ερμήνευε γλυπτικές λεπτομέρειες στην προτομή του παππού του, η επί σειρά ετών στενή συνεργάτιδα του – η ομογενής υπουργός, η αρμόδια για την Ευρωπαϊκή Ένταξη Μαϊλίντα Δούκα, καταγόμενη από την Δερβιτσάνη – είχε τηλεφωνική επικοινωνία με την Κύπρια ομόλογο της Μαριλένα Ράουνα (η Κύπρος ασκεί την προεδρία της ΕΕ). Επίσης την ίδια στιγμή, οι υπηρεσίες του Ευρωκοινοβουλίου δημοσίευαν την Έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων για την Αλβανία, του έτους 2025.

ΕΕ: Επιφυλάξεις για την ένταξη της Αλβανίας

Η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ (Ιανουάριος – Ιούνιος 2026) ανέβαλε την διακυβερνητική διάσκεψη Κομισιόν-Αλβανίας που είχε προγραμματιστεί για τα τέλη Απριλίου, ώστε να θεωρηθεί ολοκληρωμένη η εξέταση των πρώτων – θεμελιακών – κεφαλαίων και να προχωρήσει περαιτέρω η διαδικασία. Τούτο, διότι διαπίστωσε την απουσία σύμφωνης γνώμης μεταξύ των κρατών μελών. Η έλλειψη συναίνεσης οφείλεται σε διαφορετικούς λόγους για κάθε κράτος-μέλος, πλην όμως αφορά σχεδόν το σύνολο της γεωγραφίας της Ένωσης.

Η Ελλάδα είχε επιφυλάξεις να εγκρίνει την προβλεπόμενη Έκθεση IBAR, προβάλλοντας, αφενός ζητήματα προστασίας της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας κι αφετέρου ζητήματα που αφορούν την νομική κατοχύρωση περιουσιακών και ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων της. Η Βουλγαρία έχει επίσης επιφυλάξεις, προβάλλοντας το συμφέρον της δικής της μειονότητας.

Η Γερμανία κυρίως αναφέρθηκε στη διάσταση του κράτους δικαίου – προφανώς στην υπόθεση της πρώην Αντιπροέδρου της κυβέρνησης και υπουργού Υποδομών, που η σοσιαλιστική-κοινοβουλευτική πλειοψηφία καλύπτει, μη αίροντας την ασυλία της, ώστε να τεθεί στη διάθεση των εισαγγελικών αρχών – έστω και δεν αναφέρθηκε σε αυτήν ονομαστικά. Προστίθενται οι ενστάσεις της Αυστρίας (διαχείριση κοινοτικών πόρων για τη γεωργία), Πολωνίας (πλαίσιο προστασίας της επιχειρηματικής δραστηριότητας), Φινλανδίας, Ολλανδίας (κράτος δικαίου) όπως και το Λουξεμβούργο και η Σουηδία.

Την ίδια ώρα που η Αλβανία δείχνει να χάνει χρόνο στην πορεία-στόχο του Ράμα, όπως προεκλογικά δεσμεύονταν – και συνεχίζει να διακηρύττει ότι μένει να ολοκληρώσει τις γραφειοκρατικές διαδικασίες εντός του 2027, ώστε το 2030 να είναι μέλος της ΕΕ – το Μαυροβούνιο σημειώνει αξιόλογη πρόοδο και θετική αξιολόγηση. Τα αλβανικά ΜΜΕ που αναφέρονται στην επικοινωνία της Δούκα με την Κύπρια Ράουνα, επισημαίνουν ότι η δεύτερη είναι άριστος γνώστης των παρασκηνίων στους διαδρόμους των Βρυξελλών.

Ζητήματα του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού

Ενώ η Αθήνα, εκπροσωπώντας τον Ελληνισμό, στηρίζει διαχρονικά την πορεία της Αλβανίας προς την ΕΕ, επισημαίνει εντούτοις τις προϋποθέσεις για την πρόοδο. Για τους αντιπροσώπους του γηγενούς Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού δεν πρόκειται για τυπικής διάστασης γραφειοκρατικά ζητήματα, αλλά για μία ευκαιρία ζωτικής σημασίας.

Από την πτώση του κομουνιστικού καθεστώτος επιζητά την μεταχείριση της κατά τα ισχύοντα του ευρωπαϊκού κεκτημένου, την αναγνώριση του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού, την ίση μεταχείριση σύμφωνα με την αρχή της ισονομίας και ισοπολιτείας, την αποκατάσταση και κατοχύρωση των περιουσιακών δικαιωμάτων με νομική υπόσταση Ενοριών και Μονών, το δικαίωμα δημόσιας χρήσης της μητρικής ελληνικής γλώσσας, την διεύρυνση εκπαιδευτικών δικαιωμάτων κ.α.

Αποτελεί μοναδική ευκαιρία η διαδικασία συμμόρφωσης της Αλβανίας στο κεκτημένο της ΕΕ, χωρίς εκπτώσεις – η Λευκωσία δείχνει τον δρόμο – ώστε να επικρατήσει μία εθνικά ωφέλιμη πολιτική αντιμετώπιση, αλλά και ο σεβασμός στην αξιοπρέπεια του αλβανικού λαού. Συμπεριφορές του παρελθόντος που “έκρυβαν τα σκουπίδια κάτω απ’ το χαλί” – και ανέβαλαν για το μέλλον την υποχρέωση πρακτικής ευθυγράμμισης με τα προαπαιτούμενα των κεφαλαίων Ένταξης – δεν πρέπει να επαναληφθούν.

Η Έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου

Μπορεί η ετήσια Έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών του Ευρωκοινοβουλίου να μην αναφέρεται λεπτομερώς σε ζητήματα που άπτονται άμεσα των προαναφερθέντων θέσεων του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού – πλην όμως ενέχει επισημάνσεις για άλλα ζητήματα, απολύτως δικαιολογημένες. Η Έκθεση αναφέρεται ειδικά στις υποχρεώσεις της Αλβανίας σε ό,τι αφορά τις εκλογές – υπογραμμίζοντας ότι στις πιο πρόσφατες, αυτές του περασμένου Μάϊου του 2025, υπήρξε κατάχρηση των κρατικών πόρων και μηχανισμών υπέρ του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Επιπλέον, η Έκθεση επισείει την προσοχή σε ό,τι αφορά την ελευθερία του Τύπου και τα ισχύοντα στο πεδίο των ΜΜΕ. Οι εξελίξεις αυτές, που φέρνουν σε δύσκολη θέση τον Ράμα – ο οποίος ως καιροσκόπος, επιδιώκει να ρίξει “στάχτη στα μάτια” – πρέπει να αξιοποιηθούν κατάλληλα από την Αθήνα.

Οι Financial Times έγραψαν την Πέμπτη ότι οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προετοιμάζονται για ενδεχόμενες συνομιλίες. Ερωτηθείς αν είναι πρόθυμος να διεξαγάγει συνομιλίες με τους Ευρωπαίους, ο Πούτιν δήλωσε ότι η προσωπικότητα που προτιμά είναι ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Το Κρεμλίνο υποστήριξε την περασμένη εβδομάδα ότι την πρώτη κίνηση πρέπει να την κάνουν οι Ευρωπαίοι, καθώς αυτοί είναι που διέκοψαν τις επαφές με τη Μόσχα το 2022, αφού άρχισε ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Ο Πούτιν δήλωσε ακόμα ότι θα συναντηθεί με τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μόνον αφού θα υπάρχει μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Ο ρώσος πρόεδρος διαβεβαίωσε επίσης ότι η Ρωσία εξακολουθεί να μην έχει λάβει πρόταση εκ μέρους της Ουκρανίας για την ανταλλαγή αιχμαλώτων την οποία ανακοίνωσε χθες, Παρασκευή, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

«Η ουκρανική πλευρά θα πρέπει να απαντήσει στην πρόταση που έγινε από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχουμε λάβει καμιά πρόταση», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν εξέφρασε ακόμα την ελπίδα ότι η σύγκρουση με το Ιράν θα τερματισθεί το συντομότερο δυνατόν, πρόσθεσε όμως ότι, αν αυτό δεν συμβεί, όλοι θα χάσουν.

Ο ρώσος πρόεδρος δήλωσε εξάλλου ότι θα ήταν «λογικό» να οργανώσει η Αρμενία ένα δημοψήφισμα σχετικά με την ένταξή της στην ΕΕ, αφού η χώρα αυτή, παλιός σύμμαχος της Μόσχας, φιλοξένησε για πρώτη φορά μια ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής.

«Θα ήταν εντελώς λογικό να οργανωθεί ένα δημοψήφισμα και να ερωτηθούν οι αρμένιοι πολίτες ποια είναι η επιλογή τους. Από εκεί και πέρα, θα κάνουμε κι εμείς τη δική μας επιλογή», δήλωσε ο Πούτιν όταν ερωτήθηκε σχετικά με τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες του Ερεβάν.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

«Το κόμμα, που με ύφος εκατό καρδιναλίων εγκαλεί τους πάντες για τοξικότητα, έχει κάτι να σχολιάσει για τη συμπεριφορά του κ. Καιρίδη απέναντι στη συνάδελφο του βουλευτή, Νάντια Γιαννακοπούλου, όταν στο πλαίσιο τηλεοπτικής αντιπαράθεσης για τον πληθωρισμό, της ζήτησε να κατεβάζει τα μάτια μπροστά του;

Αναμένουμε επίσημη τοποθέτηση», αναφέρει.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Και η Αθήνα άκουσε, ξύπνησε και γέμισε το ΟΑΚΑ με περίπου 85.000 θεατές που τραγουδούν και χορεύουν στους ρυθμούς των Metallica. Το μουσικό πρόγραμμα ξεκίνησε νωρίς. Στη σκηνή στις 18:00 ανέβηκαν οι Knocked Loose, δίνοντας το εναρκτήριο σήμα, ενώ στις 19:00 ακολούθησαν οι Gojira, οι οποίοι είχαν συνεργαστεί ξανά με το συγκρότημα κάνοντας κοινή περιοδεία στο World Magnetic.

Οι πύλες του Ολυμπιακού Σταδίου άνοιξαν στις 16:00, ενώ σε ισχύ βρίσκονται αυξημένα μέτρα ασφαλείας και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Να σημειωθεί ότι μέρος των εσόδων θα διατεθεί στο ίδρυμα του συγκροτήματος «All Within My Hands». Αποκλειστικός/μεγάλος χορηγός της συναυλίας των Metallica στην Αθήνα είναι η COSMOTE TELEKOM.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Πηγή:ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Από την αρχή της ημέρας, ο αριθμός των επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν από τον επιτιθέμενο έφθασε τις 51», ανακοίνωσε το γενικό επιτελείο των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ενώ η Ρωσία ανακοίνωσε ότι «Ουκρανοί μαχητές συνέχισαν να χτυπούν θέσεις ρωσικών στρατιωτικών και πολιτικών αντικειμένων στις περιοχές, παρά την εκεχειρία, κατά την διάρκεια της οποίας σημειώθηκαν  1.173 βομβαρδισμοί από πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών, όλμους και άρματα μάχης. Πραγματοποίησαν 7.151 πληγματα, χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη και εξαπέλυσαν 12 επιθέσεις εναντίον ρωσικών μονάδων», ανέφερε το ρωσικό υπουργείο, αναφέροντας ότι οι επιθέσεις έγιναν στο μέτωπο, αλλά και στην περιφέρεια της Μόσχας, στο Ροστόφ, στην Κριμαία, στην Τσετσενία, στην Σταυρούπολη, στο Μπέλγκοροντ και στο Κουρσκ.

Η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία έκανε λόγο για 44 μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα που εξαπολύθηκαν από τη Ρωσία από χθες, Παρασκευή, στις 18:00 (τοπική ώρα και ώρα Ελλάδας). Πρόκειται πάντως για τον χαμηλότερο αριθμό εδώ και μήνες.

Τόνισε δε, ότι το ποινικό ακροατήριο αποτελεί τον κατεξοχήν χώρο ανάδειξης νέων στοιχείων και σημείωσε πως τα πρακτικά και το αποδεικτικό υλικό της δίκης, ενώπιον του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου, συγκροτούν έναν νέο, πληρέστερο φάκελο.

«Δεν έχουν αναφανεί στο ακροατήριο του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου νέα πραγματικά περιστατικά ή στοιχεία και δεν γίνεται επίκληση αυτών από έχοντες έννομο συμφέρον, οι οποίοι μπορούν να είναι εγκαλούντες;» διερωτήθηκε, εκφράζοντας την άποψη ότι υπήρχε επαρκής βάση, ώστε να διαταχθεί περαιτέρω προκαταρκτική εξέταση.

Ο κ. Βενιζέλος στάθηκε στο ζήτημα της εξαίρεσης του ανώτατου εισαγγελικού λειτουργού, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόστηκαν οι σχετικές διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. «Πιο πολύ με προβλημάτισε το πώς ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός της χώρας αντιλαμβάνεται και εφαρμόζει τα άρθρα 14 και επόμενα του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τους λόγους εξαίρεσης και για την υποχρέωση δήλωσης αποχής των δικαστικών προσώπων», επισήμανε.

Καταλήγοντας, τόνισε ότι η δοκιμασία του κράτους δικαίου αφορά πρωτίστως τη δικαστική εξουσία και ότι οι δικαστικοί λειτουργοί οφείλουν να λειτουργούν με θεσμική ουδετερότητα, πλήρη αιτιολόγηση και ουσιαστικό σεβασμό στις δικονομικές εγγυήσεις.

Στο προσκήνιο έρχονται τα ονόματα 16 ανώτερων υπαλλήλων του αμαρτωλού ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίοι είχαν τεθεί στο στόχαστρο των Αρχών μέσα από επιχειρησιακές παρακολουθήσεις της ΕΛ.ΑΣ. και της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων κατά τα έτη 2022 και 2023. Αφορμή στάθηκε ένα μπαράζ καταγγελιών που μιλούσαν ευθέως για χρηματισμούς, εκβιαστικές συμπεριφορές και ένα ευρύτερο πλέγμα παράτυπων δοσοληψιών.

Σε αυτό το ηχητικό αρχείο, όπως αναφέρθηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό, διασώζονται διάλογοι μεταξύ μελών της κυβέρνησης και κοινοβουλευτικών εκπροσώπων με τους ανθρώπους-κλειδιά του οργανισμού, με τους πολιτικούς να επιχειρούν ανοιχτά να εξασφαλίσουν προνομιακή μεταχείριση για ψηφοφόρους τους.

Στο τρέχον στάδιο της προανακριτικής διαδικασίας, βάσει των διαθέσιμων στοιχείων, υπό διερεύνηση τίθενται συνολικά πέντε πρόσωπα με ισχυρή πολιτική παρουσία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένας πρώην υπουργός που υπήρξε καθοριστικός παράγοντας του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, μαζί με δύο ακόμα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος, τα οποία είχαν θεσμικούς δεσμούς με τον τομέα της αγροτικής πολιτικής.

Επίσης, σε ξεχωριστό σκέλος, δύο πρόσθετα πρόσωπα διερευνώνται απευθείας από το κλιμάκιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, γεγονός που ενισχύει τη δριμύτητα του ελέγχου και μεταφέρει την υπόθεση σε επίπεδο που ξεπερνά τα στενά ελληνικά όρια.

Η νέα δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Πάντως, η νέα δικογραφία ξεδιπλώνει ένα μωσαϊκό ευρημάτων που παραπέμπει σε οργανωμένη και επαναλαμβανόμενη καταστρατήγηση των κανόνων κατά τη μοιρασιά των επιδοτήσεων, με τις πολιτικές προεκτάσεις να κορυφώνουν την ανησυχία στο Μέγαρο Μαξίμου.

Έτσι, τους επόμενους μήνες αναμένεται καταιγισμός νέων δεδομένων, καθώς οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς πρόκειται να αναλύσουν με χειρουργική ακρίβεια κάθε πτυχή του ηχητικού υλικού και κάθε γραμμή των πορισμάτων που έχουν φτάσει στα χέρια τους, σε μια διαδικασία που έχει ήδη ξεπεράσει τα στενά εθνικά όρια και έχει αποκτήσει σαφή ευρωπαϊκή χροιά.

Σε πρόσφατη παρέμβασή του, στην εκδήλωση για τα 75 χρόνια της Κεντρικής Συνεταιριστικής Ένωσης Αμπελοοινικών Προϊόντων, ο πρώην πρωθυπουργός και αρχηγός της ΝΔ Κώστας Καραμανλής, σχολιάζοντας τη διαχείριση των κοινοτικών πόρων στην Ελλάδα,  μίλησε για «αδιαφανή, ενίοτε σκανδαλώδη και πελατειακής αντίληψης διαχείριση των ενισχύσεων», δήλωση που εκλήφθηκε ως μομφή κατά της κυβέρνησης Μητσοτάκη, με την οποία ο πρώην πρωθυπουργός είναι εμφανώς σε διάσταση, χωρίς βέβαια να χρησιμοποιεί τους οξείς τόνου του έτερου πρώην πρωθυπουργού, Αντώνη Σαμαρά, που έχει διαγραφεί από την ΚΟ της ΝΔ και προετοιμάζεται για νέο κόμμα.