Νωρίτερα ο δήμαρχος της Μόσχας Σεργκέι Σομπιάνιν δήλωσε ότι ουκρανική επίθεση με μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (drones) προκάλεσε ζημιά σε εγκατάσταση στο διυλιστήριο πετρελαίου της Μόσχας που ανήκει στη ρωσική εταιρεία Gazpromneft. «Δεν υπήρξαν απώλειες. Οι υπηρεσίες εκτάκτων καταστάσεων εργάζονται στο σημείο», έγραψε ο Σομπιάνιν σε ανάρτησή του στο Telegram. Ο δήμαρχος της Μόσχας δεν διευκρίνισε αν επηρεάστηκε η λειτουργία του διυλιστηρίου.

Το εργοστάσιο, το μεγαλύτερο στην περιφέρεια της Μόσχας, επεξεργάστηκε 11,6 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου, παράγοντας 2,9 εκατομμύρια τόνους βενζίνης και 3,2 εκατομμύρια τόνους ντίζελ το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία. Ο αριθμός των πληγμάτων μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων σε ρωσικά διυλιστήρια διπλασιάστηκε από τις αρχές του 2026, οδηγώντας σε πλήρη ή εν μέρει διακοπή της επεξεργασίας πετρελαίου και σε μείωση της παραγωγής βενζίνης, ντίζελ και καυσίμου αεροσκαφών, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και υπολογισμούς του Reuters.

Το διυλιστήριο της Gazpromneft εξυπηρετεί την περιφέρεια της Μόσχας, η οποία βρίσκεται μέχρι στιγμής μεταξύ των περίπου δώδεκα ρωσικών περιφερειών όπου έχουν σημειωθεί διακοπές παροχής. Στο μεταξύ οι περιφερειακές αρχές της περιφέρειας του Κρασνοντάρ ανακοίκνωσαν σήμερα μέσω του Telegram ότι κατασβέστηκε πυρκαγιά που είχε ξεσπάσει σε εγκατάσταση αποθήκευσης πετρελαίου στο χωριό Πολτάβσκαγια στην περιφέρεια αυτή της Ρωσίας, η οποία είχε προκληθεί, σύμφωνα με τις ίδιες, από την πτώση συντριμμιών drone.

Της τουρκικής αντιπροσωπείας ηγήθηκε ο υπουργός Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν, μαζί με τον πρόεδρο του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης (YÖK), Ερόλ Οζβάρ. Ο Τεκίν δήλωσε ότι η πρωτοβουλία εντάσσεται στο όραμα του Ερντογάν για τον «Τουρκικό Αιώνα», το οποίο, όπως είπε, είχε ήδη εγκριθεί από τους ηγέτες των τουρκικών κρατών, σε σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στην ίδια πόλη έναν μήνα νωρίτερα.

Σύμφωνα με τον Τεκίν, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που εφαρμόζει η Τουρκία μέσω του “Μοντέλου Εκπαίδευσης του Αιώνα της Τουρκίας, απομακρύνει όρους της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι οποίοι –κατά την άποψή του– διαχώριζαν τα τουρκικά έθνη.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αφαιρέσαμε την έννοια της “Κεντρικής Ασίας” από τα αναλυτικά μας προγράμματα και αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε τον όρο “Τουρκιστάν”» Η αλλαγή αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναθεώρησης των σχολικών βιβλίων που ξεκίνησε τον Μάιο. Στο νέο πρόγραμμα, οι Σταυροφορίες αναφέρονται ως «Επιθέσεις των Σταυροφόρων» αντί για «Σταυροφορίες», ενώ η Εποχή των Ανακαλύψεων παρουσιάζεται ως «η αρχή της αποικιοκρατίας». Παράλληλα, ο όρος «Βυζάντιο» αντικαθίσταται από τον όρο «Ανατολική Ρώμη».

Σχολικά βιβλία και “Γαλάζια Πατρίδα”

Η τουρκική αναθεώρηση περιλαμβάνει και αλλαγές που αφορούν την Ελλάδα. Σύμφωνα με τον Τεκίν, τα σχολικά βιβλία δεν χρησιμοποιούν πλέον τον όρο «Αιγαίο Πέλαγος», αλλά τον όρο “Adalar Denizi” («Θάλασσα των Νησιών»). Ο ίδιος υποστήριξε ότι ο όρος «Αιγαίο» υιοθετήθηκε στην Τουρκία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατόπιν ελληνικού αιτήματος, ενώ η νέα ονομασία, όπως ανέφερε, χρησιμοποιούνταν την εποχή της Συνθήκης της Λωζάννης το 1923.

Επιπλέον, τα σχολικά βιβλία περιγράφουν πλέον το «Αρμενικό Ζήτημα» και το «Ποντιακό Ζήτημα» ως «αβάσιμους αρμενικούς ισχυρισμούς» και «αβάσιμους ποντιακούς ισχυρισμούς» αντίστοιχα! Το νέο πρόγραμμα γεωγραφίας ενσωματώνει επίσης τις έννοιες «Γαλάζια Πατρίδα», «Ουράνια Πατρίδα» και «Πράσινη Πατρίδα» για να περιγράψει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις, τον εναέριο χώρο και τα δάση της Τουρκίας. Περιττεύει να υπενθυμίσουμε ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις αντιβαίνουν το διεθνές δίκαιο, η δε “Γαλάζια Πατρίδα” είναι πλέον συνώνυμο των τουρκικών επεκτατικών διεκδικήσεων.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι προαναφερόμενες αλλαγές στα σχολικά βιβλία αφορούν κυρίως την Τουρκία. Στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών έχει βεβαίως υπογραφεί πλαίσιο συνεργασίας για εκπαίδευση και ανταλλαγές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το σύνολο των κεντροασιατικών κρατών έχουν ή προτίθεται να υιοθετήσουν αντίστοιχες αλλαγές στα δικά τους σχολικά προγράμματα. Ωστόσο, η εξέλιξη έχει σημασία, καθώς υπογράφηκε συμφωνία συνεργασίας.

Τι άλλο συμφώνησε ο OTS

Ο οδικός χάρτης που εγκρίθηκε στο Τουρκιστάν προβλέπει ακόμη τη δημιουργία μόνιμης γραμματείας για το πανεπιστημιακό δίκτυο TURKUNIB, τη σύσταση ειδικού ταμείου για το πρόγραμμα ανταλλαγών Orhun και τη στήριξη της αζέρικης πρότασης για τη δημιουργία “Λίγκας Τουρκικών Πανεπιστημίων”. Παράλληλα, ιδρύεται το “Δίκτυο Πληροφοριών Εκπαίδευσης των Τουρκικών Κρατών” υπό τον συντονισμό της Τουρκίας.

Οι υπουργοί συμφώνησαν επίσης το Καζακστάν να φιλοξενήσει τον επόμενο κύκλο ανταλλαγών φοιτητών του OTS, το Αζερμπαϊτζάν το πρόγραμμα ανταλλαγής εκπαιδευτικών το 2027 και η Κιργιζία την 10η Σύνοδο Υπουργών Παιδείας του οργανισμού την ίδια χρονιά. Τέλος, ο Τεκίν κάλεσε τα κράτη-μέλη να συμμετάσχουν στη Σύνοδο για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Εκπαίδευση που θα πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη στις 26-28 Ιουνίου.

Ο κ. Παπασταύρου διευκρίνισε ότι η πρώτη ερευνητική γεώτρηση προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο του 2027, στην περιοχή «Ασωπός», βορειοδυτικά της Κέρκυρας. Το συγκεκριμένο έργο αποτελεί το πιο ώριμο στάδιο ερευνών, ενώ δεύτερο είναι το «οικόπεδο 10». Το κόστος μιας ερευνητικής γεώτρησης εκτιμάται περίπου στα 80 εκατ. ευρώ, ενώ σε περίπτωση επιτυχούς εντοπισμού κοιτάσματος και εμπορικής εκμετάλλευσης, οι συνολικές επενδύσεις ενδέχεται να φτάσουν τα 3 έως 4 δισ. ευρώ.

Σε αυτό το σενάριο, τα δημόσια έσοδα για τη χώρα θα μπορούσαν να ανέλθουν έως και τα 10 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου, προερχόμενα από φορολογία και λοιπά έσοδα που συνδέονται με την παραγωγή, με το ποσοστό να εκτιμάται στο 38% με 40% των κερδών.

Ο υπουργός σημείωσε ότι ένα επιτυχές αποτέλεσμα θα ενίσχυε σημαντικά την ενεργειακή αυτονομία της χώρας, επισημαίνοντας ότι οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αποθέματα 270 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, όταν η ετήσια κατανάλωση ανέρχεται σε περίπου 6 δισ. Παράλληλα, τόνισε ότι τα πιθανά έσοδα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, ενώ θα αναβαθμίσουν συνολικά το επενδυτικό ενδιαφέρον για τα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα.

Απαντώντας σε ερωτήματα για τη σχέση υδρογονανθράκων και πράσινης ενέργειας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ενεργειακή πολιτική βασίζεται σε ένα ισορροπημένο μείγμα. Όπως είπε, η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει όλες τις διαθέσιμες πηγές – ήλιο, άνεμο, υδροηλεκτρικά αλλά και πιθανά κοιτάσματα – ώστε να εξασφαλίσει ενεργειακή αυτονομία. Διευκρίνισε ότι η ανάπτυξη των υδρογονανθράκων δεν αναιρεί τη στόχευση για βιώσιμη ανάπτυξη και απανθρακοποίηση, σημειώνοντας ότι το φυσικό αέριο παραμένει αναγκαίο για τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος. Ο υπουργός ανέφερε ότι η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχει ήδη τριπλασιαστεί από το 2019, φτάνοντας από τα 6,3 GW στα 18 GW, ενώ μόνο τον τελευταίο χρόνο προστέθηκαν περίπου 3 GW.

Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η χώρα υστερεί στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας, κάτι που οδηγεί σε απώλειες, ιδιαίτερα της ενέργειας που παράγεται τις μεσημεριανές ώρες από τον ήλιο. Όπως είπε, μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν εγκαταστάσεις αποθήκευσης συνδεδεμένες στο δίκτυο, ενώ πλέον έχουν ξεκινήσει τα πρώτα έργα, με στόχο να φτάσουν τα 700-800 MW έως το τέλος του έτους και τα 1,2-1,4 GW έως το 2027. Η αποθήκευση, όπως τόνισε, είναι κρίσιμη τόσο για την αξιοποίηση της περίσσειας ενέργειας όσο και για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.

Αναφερόμενος στις τιμές ενέργειας, σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρά τις αυξήσεις που προκάλεσαν ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όπως εξήγησε, η υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα περιόρισε τη μετακύλιση των αυξήσεων στους καταναλωτές.

Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα, ενώ τόνισε ότι η διεθνής κοινότητα καταδικάζει την εργαλειοποίηση της ενέργειας. Όπως σημείωσε, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο, με τη συμμετοχή μεγάλων εταιρειών σε Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο, επισημαίνοντας ότι πρακτικές εκβιασμού δεν είναι αποδεκτές στο νέο ενεργειακό περιβάλλον.

Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, αναγνώρισε καθυστερήσεις λόγω διαφορετικών προσεγγίσεων στην κυπριακή πλευρά, ωστόσο τόνισε ότι το έργο επανεκκινεί, με την εμπλοκή ευρωπαϊκών θεσμών για την επικαιροποίηση και προώθησή του.

Τέλος, αναφέρθηκε στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, επισημαίνοντας το ισχυρό ενδιαφέρον από διεθνή επενδυτικά κεφάλαια. Όπως είπε, το ελληνικό Δημόσιο διατηρεί το 51%, ενώ η συμμετοχή ιδιωτών αντανακλά την εμπιστοσύνη στην ελληνική οικονομία και στον ρόλο των δικτύων ως κρίσιμης υποδομής.

Η σταθερά αυτή εδράζεται σε έναν αξιακό και ιδεολογικό κώδικα, ο οποίος συγκροτήθηκε ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Οι “Αρχές του Τουρκισμού” του Ζιγιά Γκιοκάλπ, ο περίφημος “Μεγάλος Λόγος” (Nutuk) του Μουσταφά Κεμάλ, το Mîsâk-ı Millî (Εθνικός Όρκος) και αργότερα η απόρρητη έκθεση του Νιχάτ Ερίμ για το Κυπριακό συνθέτουν το βασικό υπόβαθρο της τουρκικής γεωπολιτικής σκέψης.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των κειμένων είναι η πεποίθηση ότι η Τουρκία υπήρξε ιστορικά αδικημένη από τις διεθνείς συνθήκες που ακολούθησαν τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ότι οφείλει, με πολιτικά, διπλωματικά ή άλλα μέσα, να αποκαταστήσει δικαιώματα, επιρροή και ζωτικό χώρο που θεωρεί ότι απώλεσε.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ερμηνευθεί και η “Γαλάζια Πατρίδα”. Δεν πρόκειται για ένα καινούργιο δόγμα, αλλά για τη σύγχρονη ναυτική και θαλάσσια έκφραση μιας παλαιότερης στρατηγικής αντίληψης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Τουρκία επιχειρεί πλέον να μεταφέρει τη συγκεκριμένη αντίληψη από το επίπεδο της πολιτικής θεωρίας και των στρατηγικών σχεδιασμών στο επίπεδο της νομοθετικής κατοχύρωσης. Εφόσον πράγματι κατατεθεί και ψηφιστεί σχετικό νομοσχέδιο, θα πρόκειται για μία προσπάθεια εσωτερικής θεσμοποίησης των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.

Η Τουρκία κρατά την ίδια στρατηγική

Στο σημείο αυτό εμφανίζεται και η έννοια της λεγόμενης “έρπουσας δικαιοδοσίας” (creeping jurisdiction), γνωστή στο Διεθνές Δίκαιο. Πρόκειται για τη σταδιακή διεύρυνση της κρατικής δικαιοδοσίας πέραν όσων προβλέπονται από τις διεθνείς συμβάσεις και ειδικότερα από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Τουρκία ακολουθεί εδώ και δεκαετίες μία τέτοια πρακτική. Σε διάφορες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου ενεργεί σαν να διαθέτει αρμοδιότητες και δικαιώματα που δεν της αναγνωρίζονται από το ισχύον διεθνές δίκαιο. Μέσω αυτής της διαδικασίας επιδιώκει να δημιουργήσει πολιτικά, επιχειρησιακά και διπλωματικά τετελεσμένα. Η νομοθέτηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” αποτελεί ουσιαστικά το επόμενο βήμα αυτής της στρατηγικής. Συνιστά τη μετατροπή ενός πολιτικού δόγματος σε εσωτερικό κανόνα δικαίου, με στόχο να αποκτήσει πρόσθετη νομιμοποιητική βάση.

Παράλληλα, δεν πρέπει να λησμονούμε ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν είναι καινούργιες. Από τη δεκαετία του 1940 και μετά, η τουρκική γεωπολιτική σκέψη αναφέρεται συστηματικά σε περιοχές όπως η Βόρεια Συρία, το Βόρειο Ιράκ, η Κύπρος, η Ανατολική Μεσόγειος, το Ανατολικό Αιγαίο, η Δυτική Θράκη και ο Καύκασος. Ο Frank Weber στο έργο του “Επιτήδειος Ουδέτερος” καταγράφει χαρακτηριστικά αρκετές από αυτές τις στρατηγικές επιδιώξεις.

Κατά συνέπεια, η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αποτελεί αλλαγή πορείας, αλλά επικαιροποίηση και συστηματοποίηση διαχρονικών τουρκικών επιδιώξεων.

Τι να πράξει η Ελλάδα;

Σε αυστηρά νομικό επίπεδο, η δυνατότητα αντίδρασης είναι περιορισμένη πριν από την ψήφιση και εφαρμογή οποιασδήποτε σχετικής ρύθμισης. Το διεθνές δίκαιο ενεργοποιείται όταν υπάρχει συγκεκριμένη πράξη, επίσημη αξίωση ή παραβίαση. Αντιθέτως, σε διπλωματικό επίπεδο υπάρχουν σημαντικά περιθώρια προληπτικής δράσης.

Πρώτος άξονας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα οφείλει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων συνιστά ταυτόχρονα αμφισβήτηση ευρωπαϊκών συνόρων και ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Η διάσταση αυτή είναι κρίσιμη, διότι τα ελληνικά εξωτερικά σύνορα αποτελούν και εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεύτερος άξονας είναι η διεθνοποίηση του ζητήματος μέσω του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η Αθήνα οφείλει να ενημερώσει εγκαίρως τον ΟΗΕ για κάθε πρωτοβουλία που ενδέχεται να θίγει κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Τρίτος άξονας είναι το ΝΑΤΟ. Παρά τις γνωστές δυσκολίες που παρουσιάζει η Συμμαχία στην αντιμετώπιση διαφορών μεταξύ κρατών-μελών, η Ελλάδα οφείλει να αναδείξει ότι τυχόν θεσμοθέτηση μονομερών διεκδικήσεων από την Τουρκία δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα συνοχής στο εσωτερικό της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει να επιδιώκει σχέσεις συνεργασίας και ειρηνικής συνύπαρξης με την Τουρκία. Ταυτόχρονα όμως οφείλει να παραμένει απολύτως προσηλωμένη στις πάγιες εθνικές της θέσεις και στο διεθνές δίκαιο. Η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα είναι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάθε άλλη διεκδίκηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, ανεξαρτήτως του εάν διατυπώνεται ως πολιτικό δόγμα, στρατηγικό αφήγημα ή εσωτερικός νόμος ενός άλλου κράτους.

Το επόμενο διάστημα θα αποδείξει εάν οι τουρκικές εξαγγελίες θα μετατραπούν σε συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία. Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση αυτή αποκαλύπτει ότι η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τις διαχρονικές της επιδιώξεις. Αντιθέτως, αναζητά νέους τρόπους θεσμικής κατοχύρωσης και πολιτικής νομιμοποίησής τους. Αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που οφείλει να αξιολογήσει εγκαίρως και με νηφαλιότητα η ελληνική πλευρά.

Κριτική στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για δωρεάν μετακινήσεις με τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς άσκησε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στο OPEN, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ένα μέτρο χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.

Όπως ανέφερε, «επί της αρχής κανένας δεν είναι αντίθετος σε ένα μέτρο που βοηθάει τον κόσμο», ωστόσο σημείωσε ότι η διαφορά της κυβέρνησης από τα κόμματα της αντιπολίτευσης είναι ότι εφαρμόζει πολιτικές που αυξάνουν τα κρατικά έσοδα και οδηγούν σε ανάπτυξη της οικονομίας. «Μεγαλώνει η πίτα και έτσι προκύπτουν μέτρα που βοηθούν τον κόσμο. Έτσι προκύπτουν και περισσότερα έσοδα για την ελληνική οικογένεια, τα οποία μπορεί να διαθέσει σε εισιτήρια ή σε όποια άλλη ανάγκη επιθυμεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υποστήριξε επίσης ότι η κυβέρνηση έχει πλήρη επίγνωση της δυσαρέσκειας που εκφράζουν οι νέοι άνθρωποι και για τον λόγο αυτό εφαρμόζει ένα ευρύτερο πλέγμα παρεμβάσεων. Όπως είπε, η Ελλάδα διαθέτει «το φθηνότερο εισιτήριο στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς στην Ευρώπη», ενώ παράλληλα προχωρά σε ανανέωση του στόλου των μέσων, μειώσεις φόρων και συνολικές πολιτικές στήριξης των πολιτών.

Αναφερόμενος ειδικά στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Μαρινάκης έκανε λόγο για «πυροτεχνήματα», σημειώνοντας ότι «δεν είναι σοβαρό πράγμα να μιλούν αρχικά για τετραήμερη εργασία, να το μαζεύουν στη συνέχεια και έναν μήνα μετά να έρχονται και να λένε δωρεάν ΜΜΜ». Σύμφωνα με τον ίδιο, η κυβέρνηση προκρίνει πολιτικές με κοστολόγηση και δημοσιονομική βάση, αντί προτάσεων που, όπως είπε, εξυπηρετούν μόνο επικοινωνιακές σκοπιμότητες.

Η κ. Μπακογιάννη σημείωσε ότι για την ίδια το θέμα της τρομοκρατίας στην Ελλάδα έχει κριθεί οριστικά τόσο από τη Δικαιοσύνη όσο και από την κοινωνία. «Το θέμα της τρομοκρατίας στην Ελλάδα έχει κριθεί και από τον ελληνικό λαό και από την ελληνική Δικαιοσύνη. Τέτοιου είδους ζητήματα, όταν επανέρχονται, απλώς ξανανοίγουν μια συζήτηση που κατά τη γνώμη μου δεν βοηθά κανέναν», είπε.

Αναφερόμενη στον ίδιο τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο, τόνισε ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που έχει καταδικαστεί για τις δολοφονίες της 17 Νοέμβρη και ο οποίος, όπως υποστήριξε, δεν έχει επιδείξει καμία μεταμέλεια.

«Είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει ποτέ παραδεχθεί τίποτα, δεν έχει μετανιώσει για τίποτα. Ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία τρομοκρατών που επιμένουν μέχρι τέλους», ανέφερε, προσθέτοντας ότι σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, υπήρξαν περιπτώσεις καταδικασμένων για τρομοκρατία που αναγνώρισαν τα λάθη τους και επέδειξαν μεταμέλεια.

«Εξακολουθεί και είναι ο ίδιος άνθρωπος τον οποίο είχα δει εγώ τότε στο δικαστήριο», σημείωσε.

Παράλληλα, η κ. Μπακογιάννη ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να τοποθετηθεί επί δικαστικών αποφάσεων, υπογραμμίζοντας τον σεβασμό της στη λειτουργία της Δικαιοσύνης.

«Εγώ δεν είμαι δικαστής και δεν πρόκειται να παρασυρθώ στο να πω ότι η θέση του είναι στη φυλακή. Τα δικαστήρια αποφασίζουν, τα δικαστήρια βάζουν μέσα ή ελευθερώνουν», ανέφερε.

Όπως επισήμανε, το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα εξέτασης αποφυλάκισης ακόμη και για ισοβίτες μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.«Υπάρχει η ευρωπαϊκή αρχή Δικαιοσύνης ότι τα ισόβια είναι μέχρι 25 χρόνια. Αυτό λέει και το Συμβούλιο της Ευρώπης, αυτό λένε όλοι», κατέληξε.

«Μαζί με Καρυστιανού-Βελόπουλο ο Σαμαράς»

Η πρώην υπουργός αναφέρθηκε και στα σενάρια που θέλουν τον Αντώνη Σαμαρά να εξετάζει τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα, εκτιμώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν δύσκολη πολιτικά για τον ίδιο. «Δεν είναι ευχάριστο για τη Νέα Δημοκρατία. Πιστεύω ότι θα το σκεφτεί πάρα πολύ ο κ. Σαμαράς να προχωρήσει να κάνει ένα κόμμα απέναντι στην παράταξη που τον τίμησε, τον έκανε αρχηγό και τον έκανε και πρωθυπουργό. Έκανε το όνειρο της ζωής του πραγματικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Αν πάρει διαφορετικές αποφάσεις, ο λαός αυτής της παράταξης θα κρίνει», σημείωσε. Η κ. Μπακογιάννη ξεχώρισε επίσης τη στάση του Κώστα Καραμανλή από εκείνη του Αντώνη Σαμαρά, τονίζοντας ότι δεν θεωρεί πως οι δύο πρώην πρωθυπουργοί κινούνται στο ίδιο πολιτικό πλαίσιο.

«Άλλο ο Καραμανλής, άλλο ο Σαμαράς. Ο Καραμανλής είναι ένας άνθρωπος βαθιά παραταξιακός, ο οποίος μπορεί κατά διαστήματα να αποστασιοποιείται από συγκεκριμένες πράξεις ή αποφάσεις της Νέας Δημοκρατίας, αλλά με κανέναν τρόπο και ποτέ δεν θα προχωρούσε σε οποιαδήποτε κίνηση που θα έβλαπτε την παράταξη», είπε.

Παράλληλα, άσκησε κριτική στις πρόσφατες τοποθετήσεις του Αντώνη Σαμαρά, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα βαριές τις αναφορές του περί πατριωτισμού της κυβέρνησης. «Ο κ. Σαμαράς είπε πολύ βαριές κουβέντες. Όλα μπορεί να τα δεχθεί ένας άνθρωπος, εκτός από την αμφισβήτηση του πατριωτισμού του. Όταν αμφισβητείς τον πατριωτισμό του υπουργού Εξωτερικών και του πρωθυπουργού, είναι πάρα πολύ βαριά κουβέντα. Δεν ήταν δυνατόν να κάνει η Νέα Δημοκρατία ότι δεν καταλαβαίνει», υπογράμμισε.

Ερωτηθείσα για το ενδεχόμενο επαναπροσέγγισης των δύο πλευρών, εμφανίστηκε απαισιόδοξη. «Για να είμαι τελείως ειλικρινής, περιθώρια προσέγγισης δεν βλέπω», ανέφερε, εκτιμώντας παράλληλα ότι το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται σήμερα ο πρώην πρωθυπουργός δεν προέρχεται από τον σημερινό πυρήνα των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας.

«Πιστεύω ότι οι άνθρωποι στους οποίους απευθύνεται σήμερα ο κ. Σαμαράς είναι άνθρωποι που ήδη δεν καταγράφονται στο ποσοστό της Νέας Δημοκρατίας. Έχουν αποστασιοποιηθεί και αυτούς προσπαθεί να προσεγγίσει. Κάπου εκεί, με την κ. Καρυστιανού και τον κ. Βελόπουλο, τον τοποθετώ», είπε. Κλείνοντας, σημείωσε ότι η Νέα Δημοκρατία θα δώσει τη δική της πολιτική μάχη για να επαναπροσεγγίσει αυτό το κοινό.

«Εκεί θα δοθεί μάχη από εμάς, προσπαθώντας να πείσουμε αυτούς τους ανθρώπους ότι αυτή είναι η μία παράταξη την οποία αξίζει κανείς να υπερασπίζεται. Και ο κ. Σαμαράς θα προσπαθήσει με τη δική του επιχειρηματολογία να πάρει τους ανθρώπους αυτούς από εκεί».

Ανάμεσα στα αντικείμενα που φέρονται να είχαν αφαιρέσει περιλαμβάνονται επαγγελματικά τρυπάνια, κόφτες, οικοδομικοί τροχοί, καθώς και πλήθος άλλων εργαλείων και υλικών που χρησιμοποιούνται σε οικοδομικές και ηλεκτρολογικές εργασίες.

Σε βάρος των δύο συλληφθέντων σχηματίστηκε δικογραφία, ενώ οι έρευνες των αρχών συνεχίζονται για τη διερεύνηση τυχόν εμπλοκής τους και σε άλλες παρόμοιες υποθέσεις.

Σύμφωνα με ανώτερο αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία πλαίσιο έχει ήδη υπογραφτεί ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου και κύριο διαπραγματευτή της Τεχεράνης, τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ. Το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί και συνεχίζουν να πλανώνται πολλές αμφιβολίες για τα ζητήματα στα οποία απέκλιναν οι δυο πλευρές, παρά τις κοπιώδεις διαπραγματεύσεις για να τερματιστεί ο πόλεμος.

Η συμφωνία «θα φέρει ειρήνη στην περιοχή», υποσχέθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, που είπε προσερχόμενος χθες στη σύνοδο της G7 στην Εβιάν, στη Γαλλία, ότι θέλει να δώσει στη δημοσιότητα το κείμενο διότι «είναι πολύ δυνατό». Άφησε να εννοηθεί πως την Παρασκευή, αφού ολοκληρωθεί η τελετή υπογραφής στη Γενεύη, να κηρύξει προσωπικά την έναρξη της περιόδου συνομιλιών εξήντα ημερών για να κλειστεί οριστική συμφωνία.

Υπάρχει «παθητικό δεσμεύσεων αθετημένων, ανεφάρμοστων, εγκαταλελειμμένων, όλα αυτά τα έχουμε στο νου μας» στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και εφαρμογής της συμφωνίας, επισήμανε, πολύ πιο επιφυλακτικός, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί στην κρατική τηλεόραση. «Ταυτόχρονα, κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για δημιουργήσουμε μέσω αυτής της συμφωνίας οικονομικές ευκαιρίες για τη χώρα μας», πρόσθεσε.

Τα ερωτήματα 

Οι υπογραφές του μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ έχουν «μπει» τουλάχιστον ψηφιακά σύμφωνα με τους Αμερικανούς αλλά οι Ιρανοί επιμένουν ότι η τελική συμφωνία δεν έχει επισημοποιηθεί ακόμα. Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα υπογραφεί την Παρασκευή στη Γενεύη. Ο πρόεδρος του Ιράν ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι το έγγραφο αυτό είναι μεν ένα σημαντικό βήμα για το τέλος του πολέμου και την έναρξη των διαπραγματεύσεων αλλά επιμένει ότι η τελική συμφωνία δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμα.

«Η συμφωνία είναι ένα σημαντικό βήμα για την παύση του πολέμου και την έναρξη των διαπραγματεύσεων, η τελική συμφωνία δεν έχει επισημοποιηθεί ακόμα» ανέφερε σε ανάρτησή του ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν. Πρόσθεσε πως η Ιρανική Δημοκρατία είναι προετοιμασμένη «για όλες τις εναλλακτικές» και ότι η κυβέρνηση «με ή χωρίς συμφωνία» θα παραμείνει στις υπηρεσίες του ιρανικού λαού. Συμπλήρωσε πως το μνημόνιο κατανόησης είναι το αποτέλεσμα «συζητήσεων επί μήνες και διαρκών βελτιώσεων». «Εάν οι διατάξεις του εφαρμοστούν σωστά, μπορεί να θεωρηθεί ένα αξιοσέβαστο έγγραφο για τη χώρα» υπογράμμισε ο πρόεδρος του Ιράν.

ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν σε ένα μνημόνιο κατανόησης που θα βάλει τέλος στο αμερικανικό μπλόκο στα ιρανικά λιμάνια, θα ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και θα ξεκινήσει τις 60ήμερες διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά. Το κείμενο του μνημονίου κατανόησης αναμένεται να δημοσιοποιηθεί. Ο Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Εμανουέλ Μακρόν στο Εβιάν, δήλωσε ότι αυτό θα γίνει «πολύ σύντομα» αλλά πιθανόν μετά την επίσημη υπογραφή την Παρασκευή. Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ είπε ωστόσο ότι θα είναι διαθέσιμο τις επόμενες 24 με 48 ώρες.

Τα Στενά του Ορμούζ

Οι ΗΠΑ έχουν πει πως τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή, με τον Τραμπ να διαμηνύει πως η δίοδος θα είναι «μόνιμα χωρίς διόδια» για τα πλοία. Αλλά τα δύο ημιεπίσημα πρακτορεία ειδήσεων του Ιράν, που πρόσκειται στους Φρουρούς της Επανάστασης, ανέφεραν πως παρά το γεγονός ότι η Τεχεράνη θα επιτρέπει την ελεύθερη διέλευση για το «παράθυρο» των 60 ημερών, οπότε και θα γίνουν περαιτέρω διαπραγματεύσεις, σκοπεύει να επιβάλλει τέλη μετά τη λήξη της περιόδου αυτής. Το πρακτορείο Fars, έγραψε πως το Ιράν «σκοπεύει να επωφεληθεί οικονομικά από την εμπορική διέλευση των πλοίων από το Στενό του Ορμούζ».

Τα θέματα ασφαλείας θα επηρεάσουν επίσης το χρονοδιάγραμμα οποιασδήποτε επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με το CNN, το Ιράν έχει ναρκοθετήσει τα Στενά του Ορμούζ και οι διαπραγματευτές θα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνίες για τον τρόπο απομάκρυνσής τους.

Περιφερειακός διπλωμάτης που συμμετείχε στη διαμεσολάβηση δήλωσε στο Axios την περασμένη εβδομάδα ότι η συμφωνία προέβλεπε την επιστροφή του όγκου των πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η κυκλοφορία των πλοίων δεν θα επιστρέψει απλά στην «προπολεμική κατάσταση» και ότι το Ιράν θα διατηρήσει κάποιο επίπεδο ελέγχου. Ένας ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης δήλωσε ότι θα υπάρξει ένας «περιφερειακός διάλογος» για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ και πώς να διασφαλιστεί ότι δεν θα κλείσει ποτέ ξανά.

Η Maersk και άλλες ναυτιλιακές έχουν δηλώσει ότι περιμένουν περισσότερη σαφήνεια και εγγυήσεις ασφάλειας για τη διέλευση των πλοίων τους. Ορισμένοι αναλυτές αμφιβάλλουν ότι ο όγκος των πλοίων θα επιστρέψει πραγματικά στον προπολεμικό κανόνα σύντομα. Παράλληλα, ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ αναμένουν ότι ο όγκος θα αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δύο εβδομάδες, αν και πιθανότατα δεν θα επιστρέψουν στο φυσιολογικό. «Ορισμένα πληρώματα θέλουν να δουν λίγη περισσότερη σταθερότητα για τις επόμενες δύο ημέρες, ίσως και τις επόμενες δύο εβδομάδες», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Κατάπαυση του πυρός

Σύμφωνα με το Πακιστάν, χώρα – κλειδί στις διαπραγματεύσεις, και τα δύο μέρη έχουν «συμφωνήσει στον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου». Ωστόσο, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει την υποχρέωση του Ισραήλ να αποχωρήσει από τον Λίβανο, ανέφερε ανώτατος αξιωματούχος των ΗΠΑ. Το Ισραήλ, που δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος του μνημονίου κατανόησης, κατέστησε σαφές ότι δεν αποσύρει τις δυνάμεις του από τον Λίβανο.

Οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν την τρέχουσα στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια των τεχνικών διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με προγραμματισμένη μείωση εάν επιτευχθεί τελική συμφωνία, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης των ΗΠΑ.

Πυρηνικά

Οι ΗΠΑ είπαν πως το Ιράν διαβεβαίωσε πως δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ή τα αποθέματα ουρανίου του. Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι θα υπάρξουν συναντήσεις «αυτή την εβδομάδα» για να προετοιμάσουν το έδαφος για τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις. Τι θέμα ωστόσο κατά πολύ έχει αφεθεί να το συζητήσουν στο μέλλον.

Κυρώσεις και παγωμένα ιρανικά κεφάλαια

Το Ιράν είπε ότι οι διαπραγματεύσεις των 60 ημερών για το πυρηνικό πρόγραμμά του θα αρχίσουν μόνο αφού οι ΗΠΑ αποδεσμεύσουν δισεκατομμύρια ,δολάρια παγωμένων κεφαλαίων. Αλλά Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε πως δεν πρόκειται να αποδεσμευτούν χρήματα χωρίς να υπάρχουν ξεκάθαρες δεσμεύσεις από πλευράς Ιράν.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε, σύμφωνα με το Axios, πως οι ΗΠΑ ωστόσο είναι έτοιμες να κάνουν κάποιες «μικρές χειρονομίες» νωρίς στη διαδικασία σχετικά με τα ιρανικά κεφάλαια και την άρση των κυρώσεων, εάν και εκείνοι από την πλευρά τους κάνουν παρόμοιες «χειρονομίες» που θα αντανακλούν την προθυμία τους να συμμορφωθούν με τη συμφωνία.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν πέσει στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών με την ανακοίνωση του μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αλλά παραμένουν περίπου στα 10 δολάρια πάνω το βαρέλι συγκριτικά με τα προπολεμικά επίπεδα. Μία ευρύτερη οικονομική ανάκαμψη θα χρειαστεί αρκετούς μήνες, σημειώνουν οι αναλυτές.

Καμιά «εμπιστοσύνη»

Οι ΗΠΑ θα πρέπει επίσης να εγγυηθούν το τέλος του πολέμου που διεξάγει το Ισραήλ εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, είπε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, υπογραμμίζοντας πως η Τεχεράνη δεν έχει «εμπιστοσύνη» σε καμιά από τις δυο χώρες.

Οι εχθροπραξίες ανάμεσα στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και το σιιτικό κίνημα που πρόσκειται στο Ιράν έμοιαζαν να έχουν ανασταλεί, όμως ισραηλινός βομβαρδισμός σκότωσε έναν άνθρωποι στον νότο χθες το μεσημέρι. Κατόπιν, η Χεζμπολάχ ανέφερε ότι «απώθησε», με ρουκέτες και μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα, ισραηλινή μονάδα που προσπαθούσε να προελάσει στο λιβανικό έδαφος.

Ο στρατός του Ισραήλ θα παραμείνει στον Λίβανο «για όσο είναι απαραίτητο», όπως και στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας, αντέταξε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ενώ η συμφωνία ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον εκλαμβάνεται από μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης και της πολιτικής τάξης στο Ισραήλ ως αποτυχία της κυβέρνησης Νετανιάχου, ο πρωθυπουργός διαβεβαίωσε πως ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έσωσε τη χώρα του από τον κίνδυνοι «πυρηνικού ολέθρου».

Ανάσα ανακούφισης

Η ανακοίνωση πως κλείστηκε συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου με τους καταιγιστικούς αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, αντιμετωπίστηκε με ανακούφιση στις διεθνείς αγορές και ώθησε προς τα κάτω τις τιμές του πετρελαίου, που υποχώρησαν σχεδόν 5% χθες — το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας άλλαζε χέρια έναντι 83,17 δολαρίων.

Πολίτες χωρών της περιοχής πάντως έμοιαζαν πολύ λιγότερο καταπραϋμένοι. «Ο ιρανικός λαός δεν κέρδισε τίποτα με αυτή τη συμφωνία», σχολίασε ο Αριά, 38 ετών, καθηγητής αγγλικών στην Τεχεράνη. «Ο κόσμος δεν θα επιστρέψει στην προηγούμενη ζωή του. Το κυριότερο δίδαγμα αυτού του πολέμου για τον ιρανικό λαό είναι πως ο Τραμπ δεν είναι σύμμαχός του», έκρινε ακόμη.

Στον Λίβανο, ορισμένοι από τους εκτοπισμένους σκέφτονταν να επιστρέψουν στον νότο, σε περιοχές που δεν βρίσκονται υπό κατοχή του ισραηλινού στρατού. «Ακόμη κι αν δεν απομένουν παρά συντρίμμια, θα στήσουμε σκηνή και θα μείνουμε», είπε η Χάνα αλ Τζάμα, εκφράζοντας «ευχαριστίες» στο Ιράν.

Οι εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων που αναμένεται να αρχίσουν την Παρασκευή θα αφορούν τέσσερα ζητήματα, σύμφωνα με τον ιρανό υφυπουργό Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί: την άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν· το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· την «ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» της χώρας· και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.

Η Τεχεράνη θα επιδιώξει η τελική συμφωνία να υποστηριχθεί «με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών», διευκρίνισε η διπλωματία της. Σε δηλώσεις του την Κυριακή στη New York Times, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε πως μια πτυχή της διαπραγμάτευσης αφορά την αποδοχή από το Ιράν της αμερικανικής απαίτησης να κηρυχτεί μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου για 30 χρόνια, αφήνοντας πως θα συμβιβαζόταν αν η άλλη πλευρά αντιπρότεινε μορατόριουμ για 15 χρόνια.