«Η Ελλάδα δεν μπορεί παρά να είναι η επισπεύδουσα δύναμη για το μέλλον των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων, είναι ιστορικό χρέος και πράξη ισχύος», ανέφερε μεταξύ άλλων καθιστώντας σαφές πως «έχουμε το κλειδί» και πως «δεν θα υπάρξει αναίρεση των εθνικών μας συμφερόντων» για την ένταξη.

Όπως είπε, η Ελλάδα παρακολουθεί στενά το ζήτημα των περιουσιακών δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας και ο ίδιος έχει ήδη ξεκαθαρίσει στον Αλβανό ομόλογό του πως δεν θα υπάρξει πρόοδος, χωρίς τον πλήρη σεβασμό τους, καθώς και πως θα πρέπει να υπάρξουν απτά αποτελέσματα προκειμένου να κλείσουν τα ενταξιακά κεφάλαια.

Ακόμη επεσήμανε ότι η Ελλάδα μεριμνά ώστε να αυξηθεί η απόδοση των τίτλων, επισημαίνοντας πως κι αυτό συνιστά προϋπόθεση για την ένταξη, ενώ υπενθύμισε πως κατά την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, η χώρα μας επέβαλε ρητή αναφορά ως σημείο συμμόρφωσης, το σεβασμό της ελληνικής εθνικής μειονότητας, ιδίως σε ό,τι αφορά το περιουσιακό. «Ενεργήσαμε προληπτικά και ουσιαστικά», υπογράμμισε με νόημα.

Ακόμη απαντώντας στον ανεξάρτητο βουλευτή σχετικά με την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, τόνισε πως «αναπτύσσεται μία συζήτηση», σημειώνοντας σε κάθε περίπτωση πως είναι ήδη καταγεγραμμένο μέσα στις προϋποθέσεις ότι η συμφωνία για το Δίκαιο της Θάλασσας είναι προϋπόθεση για την ενταξιακή διαδικασία.

«Η ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε λευκή επιταγή», ανέφερε από την πλευρά του ο Μιχάλης Χουρδάκης, και υποστήριξε πως εάν η Ελλάδα δεν θέσει εγκαίρως τους όρους της, οι εταίροι θα ισχυριστούν πως δεν γνώριζαν τις επιφυλάξεις μας.

Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και έπειτα, το Ιράν βρέθηκε αντιμέτωπο με έναν σχεδόν μόνιμο μηχανισμό κυρώσεων, αποκλεισμών και γεωπολιτικών πιέσεων. Για δεκαετίες αποκλείσθηκε από σημαντικά τμήματα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, είδε τα αποθέματά του να περιορίζονται, βρέθηκε αντιμέτωπο με εμπάργκο και επανειλημμένες απειλές στρατιωτικής δράσεως.

Πολλοί θεωρούσαν ότι τελικώς θα λυγίσει. Ότι μια χώρα δεν μπορεί να επιβιώσει επί δεκαετίες εκτός της κανονικής παγκόσμιας οικονομικής ροής. Όμως η Τεχεράνη φαίνεται πως επέλεξε διαφορετική στρατηγική. Αντί να προσπαθήσει να ενσωματωθεί στους δυτικούς όρους, άρχισε σταδιακά να δημιουργεί παράλληλους δρόμους επιβιώσεως.

Ανέπτυξε εναλλακτικά δίκτυα εξαγωγής πετρελαίου. Δημιούργησε συστήματα εμπορίου που παρακάμπτουν, όσο είναι δυνατόν, το δολάριο. Ενίσχυσε τις σχέσεις του με πολλές ασιατικές δυνάμεις, αξιοποίησε γκρίζες αγορές, ανέπτυξε ένα πλέγμα εμπορικών διαδρομών και έμαθε να λειτουργεί υπό πίεση. Αυτό που για άλλες χώρες θα αποτελούσε προσωρινή κρίση, για το Ιράν έγινε σχεδόν μόνιμη κατάσταση.

Και εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο δίδαγμα. Οι μεγάλες γεωπολιτικές αναμετρήσεις δεν κερδίζονται πάντοτε με την άμεση σύγκρουση. Συχνά κερδίζονται με την επίδειξη αντοχής. Με την ικανότητα ενός κράτους να επιβιώνει υπό αδιαλλαξία παρά την πίεση που του ασκείται.

Το Ιράν έμοιαζε επί δεκαετίες με χώρα υπό διαρκή πολιορκία. Όμως μια χώρα που μαθαίνει να ζει υπό πολιορκία, αργά ή γρήγορα, αποκτά ανοσία απέναντι στην πίεση. Μαθαίνει να οργανώνει εναλλακτικά δίκτυα. Να αντέχει οικονομικά σοκ. Να προσαρμόζεται. Και κάποια στιγμή μπορεί να μετατρέψει την αδυναμία σε γεωπολιτικό πλεονέκτημα.

Το επίτευγμα του Ιράν

Τα τελευταία γεγονότα στον Περσικό Κόλπο ερμηνεύονται από αρκετούς αναλυτές ως ένδειξη ότι το Ιράν ξεκάθαρα πλέον πλησιάζει σε μια φάση μεγαλύτερης διαπραγματευτικής ισχύος. Η Τεχεράνη, μετά από δεκαετίες πιέσεων, κατάφερε να διαμορφώσει τέτοιες συνθήκες ώστε η πλήρης στρατιωτική ή οικονομική υποταγή της να καθίσταται υπερβολικά δαπανηρή για τους αντιπάλους της.

Το μεγαλύτερο επίτευγμά της δεν είναι στρατιωτικό. Είναι στρατηγικό. Διότι αυτό σημαίνει ότι μια χώρα κατάφερε, μέσα από δεκαετίες καρτερίας, να διεκδικήσει αυξημένο έλεγχο επί των δικών της πόρων και των όρων διαθέσεώς τους. Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγάλη παγκόσμια συζήτηση που ανοίγει. Τι σημαίνει πραγματική εθνική κυριαρχία;

Μια χώρα δεν είναι κυρίαρχη επειδή διαθέτει κοιτάσματα. Ούτε επειδή έχει σημαία και σύνορα. Κυρίαρχη είναι όταν μπορεί να αποφασίζει ποιος εκμεταλλεύεται τον πλούτο της, υπό ποιους όρους και προς όφελος τίνος. Η ιστορία είναι γεμάτη κράτη που διέθεταν τεράστιους φυσικούς πόρους αλλά παρέμειναν ουσιαστικά εξαρτημένα. Άλλοι όριζαν τις τιμές, άλλοι τις διαδρομές μεταφοράς, άλλοι τους κανόνες του εμπορίου και άλλοι τελικά απολάμβαναν το μεγαλύτερο μέρος της υπεραξίας. Ο πλούτος βρισκόταν στο έδαφός τους, αλλά η πραγματική κυριαρχία βρισκόταν αλλού.

Το Ιράν φαίνεται να επιδίωξε κάτι διαφορετικό. Να υπομείνει ένα τεράστιο ιστορικό κόστος με την ελπίδα ότι κάποτε θα μπορέσει να διαπραγματεύεται από θέση μεγαλύτερης αυτονομίας. Η διαδρομή αυτή ήδη προσφέρει ένα μάθημα. Ότι οι χώρες που θέλουν πραγματικά να γίνουν κυρίες του πλούτου τους χρειάζονται τέσσερα πράγματα: υπομονή, αντοχή, στρατηγικό σχέδιο και βαθιά κατανόηση της γεωγραφίας τους.

Η γεωγραφία δεν είναι απλώς χάρτης. Είναι δύναμη. Το Ιράν βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές περιοχές του πλανήτη, δίπλα σε θαλάσσιες οδούς από τις οποίες διέρχεται τεράστιο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής ροής. Μια χώρα που κατανοεί τη γεωστρατηγική της θέση και οικοδομεί την πολιτική της πάνω σε αυτήν αποκτά πλεονεκτήματα που δεν εξαντλούνται σε στρατούς ή οικονομικούς δείκτες.

Το βαθύτερο δίδαγμα όμως είναι άλλο: Οι λαοί συχνά θέλουν άμεσα αποτελέσματα. Γρήγορο πλούτο, εύκολες λύσεις, γρήγορες ενσωματώσεις σε διεθνή συστήματα που υπόσχονται ευημερία. Όμως η ιστορία δείχνει ότι η πραγματική αυτονομία ποτέ δεν χαρίζεται. Κατακτάται με μακρά καρτερία.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπενθύμισε ότι πλέον υπάρχει νομοθετική υποχρέωση τα κόμματα να παρουσιάζουν κοστολογημένα προγράμματα πριν από τις εκλογές, αφήνοντας παράλληλα αιχμές για προτάσεις που, όπως είπε, εμφανίζονται στον δημόσιο διάλογο χωρίς να συνοδεύονται από συγκεκριμένη χρηματοδότηση.

«Έχει ψηφιστεί ένας νόμος όπου υποχρεωτικά τα κόμματα πρέπει να κοστολογούν τα προγράμματά τους προεκλογικά. Εγώ θα πω γιατί όχι να μην δούμε να κοστολογούνται και μεμονωμένα κάποιες προτάσεις που κατά καιρούς ως πυροτεχνήματα εμφανίζουν στον δημόσιο διάλογο οι αρχηγοί τους;», ανέφερε.

Ειδική αναφορά έκανε στις προτάσεις που έχουν διατυπωθεί από την αντιπολίτευση για δωρεάν παροχές. «Τζάμπα μέχρι τους νέους 25 ετών λέει ο ένας, τζάμπα σε όλους το εισιτήριο ο άλλος. Το τζάμπα τι είναι; Τα χρήματα των Ελλήνων φορολογούμενων», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Ο κ. Τσίπρας έβαλε πάνω από 30 νέους φόρους. Όλα αυτά, λοιπόν, εγώ τα ακούω βερεσέ», είπε χαρακτηριστικά.

«Θα υπάρξουν και άλλες μειώσεις φόρων»

Αντιπαραβάλλοντας τη στάση της κυβέρνησης, ο κ. Μαρινάκης υποστήριξε ότι κάθε μέτρο που ανακοινώνεται συνοδεύεται από συγκεκριμένη πρόβλεψη χρηματοδότησης. Όπως είπε, η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις, μεταξύ των οποίων και η κατάργηση του φόρου για τους νέους εργαζόμενους, εξηγώντας προηγουμένως από πού προέρχονται οι αναγκαίοι πόροι.

«Η μεγάλη διαφορά είναι ότι η κυβέρνηση πριν ανακοινώσει τα μέτρα τα οποία εφαρμόζει, εξήγησε πώς βρήκε τα λεφτά για αυτό. Αρκούν όλα αυτά, επειδή είναι αυξημένο το κόστος ζωής; Απαντώ πως όχι. Αλλά εμείς που μειώσαμε ή καταργήσαμε 83 άμεσους και έμμεσους φόρους, έχουμε την αξιοπιστία να κοιτάμε τον κόσμο στα μάτια», τόνισε.

Παράλληλα προανήγγειλε νέο πακέτο φορολογικών παρεμβάσεων στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, σημειώνοντας ότι υπάρχει ήδη διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος ύψους ενός δισεκατομμυρίου ευρώ.

«Βεβαίως θα υπάρξουν κι άλλες φοροελαφρύνσεις. Στη ΔΕΘ θα ανακοινωθεί ένα σημαντικό πακέτο περαιτέρω μειώσεων φόρων. Ήδη υπάρχει ένας χώρος ενός δισεκατομμυρίου ευρώ. Μακάρι να αυξηθεί και λίγο παραπάνω», ανέφερε.

Αναφερόμενος στα σενάρια που θέλουν τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά να εξετάζει το ενδεχόμενο ίδρυσης νέου πολιτικού φορέα, ο Παύλος Μαρινάκης κράτησε αποστάσεις, σημειώνοντας ότι μένει να φανεί ποιες θα είναι τελικά οι αποφάσεις του.

«Να δούμε τι θα κάνει στο τέλος ο κ. Σαμαράς», ανέφερε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε ότι κάθε φορά που ακούει αναφορές στην «ψυχή της παράταξης», σκέφτεται τους απλούς ψηφοφόρους και τα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας που διαχρονικά στηρίζουν την παράταξη χωρίς προσωπικά ανταλλάγματα.

«Κάθε φορά που ακούω επίκληση στην ψυχή της παράταξης, σκέφτομαι αυτούς τους ανθρώπους που πραγματικά εκπροσωπούν και εκφράζουν την ψυχή της παράταξης, που είναι οι ανώνυμες και οι ανώνυμοι νεοδημοκράτες, αυτοί που δηλαδή επέλεξαν να μην παίξει κάπου το όνομά τους, δεν ζήτησαν κάτι», είπε.

Όπως υπογράμμισε, πρόκειται για ανθρώπους που «αγωνίζονται για τις ιδέες τους» και παραμένουν σταθεροί στις επιλογές τους ανεξαρτήτως πολιτικών συνθηκών. «Έχουν έναν βασικό κανόνα: στα εύκολα και στα δύσκολα, να μένουν εκεί. Είναι εκείνοι που αγωνίζονταν διαχρονικά για αυτό, χωρίς ποτέ να ζητήσουν τίποτα», σημείωσε.

Καταλήγοντας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τόνισε πως η βάση της Νέας Δημοκρατίας επιθυμεί πάνω απ’ όλα τη διατήρηση της ενότητας της παράταξης. «Νομίζω ότι οι άνθρωποι αυτοί, αυτό που θέλουν, είναι την παράταξη ενωμένη», ανέφερε.

«Υποκριτική η ανθρωποφαγία για την Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου»

Τέλος, κληθείς να σχολιάσει την τελευταία εξέλιξη της εισαγγελικής πρότασης για ενοχή της Άννας Μισέλ Ασημακοπούλου στην υπόθεση διαρροής e-mails, ο κ. Μαρινάκης σημείωσε το εξής:

Σε ανθρώπινο και πολιτικό επίπεδο, να πω ότι είναι εντελώς υποκριτική και κάτι παραπάνω από υπερβολική αυτή η ανθρωποφαγία. Οι άνθρωποι αυτοί, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους, κατηγορούνται στην πραγματικότητα για ένα μέιλ, έτσι; Θα δούμε τι θα πει το δικαστήριο, μη βιαζόμαστε. Σε μια εποχή που κάθε μέρα παίρνουμε μην πω εκατοντάδες SMS, από ανθρώπους που δεν τους έχουμε δει ποτέ στη ζωή μας, τους αντιμετωπίζουμε περίπου σαν εγκληματίες».

Ερωτηθείς για τη θέση του ΠΑΣΟΚ στις δημοσκοπήσεις σημείωσε ότι «το αποτέλεσμα της κάλπης δεν καθορίζεται από τις δημοσκοπήσεις» και συνέχισε λέγοντας πως αν το ΠΑΣΟΚ λάβει την εντολή, η χώρα μπορεί να αποκτήσει μια άλλη κυβέρνηση σταθερή και αξιόπιστη, με κανόνες στην αγορά, διαφάνεια και ουσιαστική αντιμετώπιση της διαφθοράς. «Είναι αναγκαίο να μπουν ισχυρά εμπόδια στη σημερινή κλιμάκωση των φαινομένων διαφθοράς» είπε.

Σήμερα, ωστόσο, το φαινόμενο έχει λάβει πιο σύνθετες μορφές. Το σύγχρονο “σύστημα” δεν περιορίζεται σε κυβερνήσεις, κόμματα ή κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Αποτελεί ένα ευρύτερο πλέγμα πολιτικής, οικονομικής, επικοινωνιακής και θεσμικής ισχύος, ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο η πραγματική εξουσία σπάνια ταυτίζεται με τα πρόσωπα που εμφανίζονται καθημερινά στα τηλεοπτικά παράθυρα ή στα έδρανα της Βουλής.

Η πολιτική έχει μετατραπεί σε ένα γιγαντιαίο θέατρο διαχείρισης εντυπώσεων. Οι συγκρούσεις συχνά μοιάζουν αυθεντικές, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις λειτουργούν ως σκηνικά μιας προαποφασισμένης παράστασης. Οι πρωταγωνιστές αλλάζουν, τα συνθήματα ανανεώνονται, οι κομματικές σημαίες αντικαθίστανται, αλλά οι βασικοί μηχανισμοί διατήρησης της εξουσίας παραμένουν αναλλοίωτοι. Οι ελίτ εμφανίζονται ως οι κυρίαρχοι του παιχνιδιού, ενώ στην πραγματικότητα συχνά λειτουργούν ως βιτρίνες ενός πολύ βαθύτερου και λιγότερο ορατού συστήματος επιρροής.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι εντολοδοτούμενοι αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο. Είναι οι άνθρωποι που εμφανίζονται τη σωστή στιγμή για να ανακόψουν μια πολιτική πρωτοβουλία, να αποδυναμώσουν ένα ανερχόμενο πρόσωπο ή να κατευθύνουν μια εσωκομματική κρίση προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Δεν χρειάζεται να διαθέτουν ιδιαίτερη λαϊκή απήχηση, αρκεί να κατέχουν τη θέση εκείνη που τους επιτρέπει να επηρεάζουν κρίσιμες αποφάσεις.

Πότε επιτρέπεται η πολιτική ανανέωση

Το φαινόμενο γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στην ελληνική πολιτική ζωή. Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε κόμματα να εμφανίζονται με εντυπωσιακή ταχύτητα και να εξαφανίζονται με ακόμη μεγαλύτερη. Πολιτικοί σχηματισμοί που φαίνονται να διαθέτουν κοινωνική δυναμική και να  καταλήγουν σε εσωτερικές συγκρούσεις, σε διασπάσεις ή αδιέξοδα. Άλλοι, παρά την περιορισμένη κοινωνική τους απήχηση, επιβιώνουν ανεξήγητα στο πολιτικό προσκήνιο, απολαμβάνοντας δυσανάλογη προβολή και θεσμική στήριξη. Το σύστημα έχει στην τσέπη του τη λύση. Να γιατί έπρεπε να γεννηθεί ένα κόμμα Τσίπρα, επίσης να γκρεμιστεί ένα κόμμα όπως το ΠΑΣΟΚ ή να μην εμφανιστεί ένα κόμμα Σαμαρά. 

Ακόμη πιο ανησυχητικό βέβαια, είναι το γεγονός ότι πολλοί πολίτες αποθαρρύνονται πλέον από την ίδια την ιδέα της πολιτικής οργάνωσης. Η ίδρυση νέων κομμάτων αντιμετωπίζεται είτε με καχυποψία, είτε με ένα πλέγμα θεσμικών, επικοινωνιακών και οικονομικών εμποδίων, που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την ανάπτυξη εναλλακτικών πολιτικών προτάσεων. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: η πολιτική ανανέωση επιτρέπεται μόνο εφόσον δεν απειλεί τις βασικές ισορροπίες του συστήματος.

Η δημοκρατία, όμως, δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση προκαθορισμένων επιλογών. Όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται αλλού, όταν οι πολιτικές εξελίξεις μοιάζουν προαποφασισμένες και όταν οι φορείς της εξουσίας εναλλάσσονται χωρίς να αλλάζει η ουσία των πολιτικών επιλογών, τότε η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς διαβρώνεται επικίνδυνα. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η ύπαρξη πολιτικών ελίτ, γιατί κάθε κοινωνία παράγει ελίτ. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η αδιαφάνεια των μηχανισμών, που τις αναπαράγουν και η αδυναμία των πολιτών να ελέγξουν ουσιαστικά όσους επηρεάζουν τις δημόσιες αποφάσεις.

Όσο οι “φρουροί του συστήματος” παραμένουν αθέατοι και όσο οι εντολοδοτούμενοι συνεχίζουν να λειτουργούν ως αόρατοι διαχειριστές των πολιτικών εξελίξεων, η πολιτική θα θυμίζει περισσότερο σκηνοθετημένη παράσταση παρά πεδίο γνήσιας λαϊκής κυριαρχίας. Και ίσως εκεί ακριβώς βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας, να αποκαλυφθεί δηλαδή ποιος πραγματικά γράφει το σενάριο πίσω από τη σκηνή και ποιος απλώς υποδύεται τον πρωταγωνιστή μπροστά στα φώτα.

Τη στιγμή εκείνη, διερχόμενο δίκυκλο, με οδηγό έναν άντρα 41 ετών, προσέκρουσε στην ανοιχτή πόρτα του αυτοκινήτου, με αποτέλεσμα ο αναβάτης να τραυματιστεί ελαφρά. Παρά το ατύχημα, η οδηγός φέρεται να αποχώρησε από το σημείο χωρίς να προβεί στις ενέργειες που προβλέπει η νομοθεσία.

Έπειτα από αναζητήσεις, αστυνομικοί της Υποδιεύθυνσης Τροχαίας Θεσσαλονίκης την εντόπισαν και τη συνέλαβαν, το πρωί της επόμενης μέρας.

Το ταμείο αυτό είναι ένα ιδιωτικό επενδυτικό μέσο, όχι ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης ή αποζημιώσεων, και δεν θα περιλαμβάνει κυβερνητικά χρήματα ή επιχορηγήσεις, ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν συμφωνήσει να δεσμευτούν για χρηματοδότηση. Οι επενδύσεις για τις οποίες υπάρχουν δεσμεύσεις αφορούν τομείς όπως η ενέργεια, η επιμελητεία, η μεταποίηση και οι μεταφορές, ανέφερε η πηγή.

Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια ως πολεμικές αποζημιώσεις από τις ΗΠΑ, αλλά η Ουάσινγκτον είχε δηλώσει ότι δεν θα τα παρείχε. Τότε δημιουργήθηκε η ιδέα για το ταμείο, το οποίο θα ονομάζεται Ταμείο Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης.

Ο μηχανισμός προβλέπει ότι οι χώρες της περιφέρειας θα συνεισφέρουν με διάφορους τρόπους, σημείωσε η ιρανική πηγή. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή δανείων, η δημιουργία πιστωτικών γραμμών ή η άμεση χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης υποδομών που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων όπως το χαλυβουργικό συγκρότημα Mobarakeh, διυλιστήρια, αεροδρόμια. Το Ιράν, μια από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Μέσης Ανατολής, δεν έχει προσελκύσει σχεδόν καθόλου άμεσες ξένες επενδύσεις τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες λόγω των διεθνών και αμερικανικών κυρώσεων.

Στη χώρα υπάρχουν τα δεύτερα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα φυσικού αερίου και τα τέταρτα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα πετρελαίου. Έχει επίσης έναν νεαρό, μορφωμένο πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων, μια διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση και σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό σε τομείς που κυμαίνονται από τα πετροχημικά και την εξόρυξη έως τον τουρισμό και τη γεωργία.

Το επενδυτικό ταμείο δεν θα συσταθεί ούτε θα τεθεί σε λειτουργία μέχρι να συναφθεί μια οριστική και ικανοποιητική συμφωνία. Μόλις υπογραφεί το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ- Ιράν, θα ακολουθήσει μια διαδικασία διαπραγμάτευσης που προβλέπεται να διαρκέσει 60 ημέρες.

«Θα συσταθεί μόλις υπογραφεί η τελική συμφωνία», δήλωσε η πηγή. «Στη διάρκεια αυτών των 60 ημερών οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με Ιρανούς και επενδυτές για να σχεδιάσουν τα έργα». Το Ιράν και το Πακιστάν, που μεσολάβησε για την σύναψη του μνημονίου κατανόησης, δεν έχουν σχολιάσει προς το παρόν τις πληροφορίες.

Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου παρέπεμψε στη συνέντευξη που παραχώρησε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς τη Δευτέρα στην οποία δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκ. δολαρίων υποστηριζόμενο από τις χώρες του Κόλπου, αν καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον. Η πηγή δεν διευκρίνισε ποιος και πώς θα διαχειρίζεται το ταμείο, σημειώνοντας ότι οι βασικές λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη οριστεί.

Για «ασάφεια» μιλούν Αμερικανοί

Σύμφωνα με όσα δηλώνουν αξιωματούχοι στο CNN, το κείμενο της συμφωνίας είναι απίστευτα ασαφές, με κύριο στόχο τη δημιουργία ενός πιο ευνοϊκού κλίματος για τις εξαιρετικά τεχνικές, διά ζώσης συνομιλίες που πρόκειται να ακολουθήσουν. Το πλαίσιο αυτό στοχεύει στο να δώσει στο Ιράν τη δυνατότητα να «πουλήσει» τη συμφωνία πολιτικά στο εσωτερικό του ακροατήριο – προσθέτουν.

Επιπλέον, όπως τονίζουν, το κείμενο του μνημονίου συναντίληψης (MOU) – το οποίο όπως επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ο αντιπρόεδρος Τζέι ντι Βανς, έχει έκταση μιάμισι σελίδα – δεν αποτυπώνει κρίσιμες δεσμεύσεις που έχει αναλάβει το Ιράν προς τις ΗΠΑ μέσω ανεπίσημων διαύλων, οι οποίες, όπως υποστήριξαν, τους έδωσαν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για να υπογράψουν τη συμφωνία. «Ο κόσμος δεν πρέπει να δίνει υπερβολική σημασία στη διατύπωση του μνημονίου», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους, περιγράφοντας τη συμφωνία ως ένα «πολιτικό έγγραφο».

«Αυτό που είναι πιο σημαντικό από το ίδιο το έγγραφο είναι οι συνεννοήσεις που έχουμε κάνει μεταξύ μας, και γι’ αυτό είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί [σσ. η υπογραφή του μνημονίου], ώστε να δημιουργήσουμε το περιβάλλον για να πάμε να τα συζητήσουμε όλα αυτά τα πράγματα. Διότι ουσιαστικά λέει ότι θα άρουμε τις κυρώσεις, θα κάνουμε μια συμφωνία για τα πυρηνικά, θα ξεπαγώσουμε κεφάλαια», είπε ο ίδιος αξιωματούχος. «Αλλά θα άρουμε τις κυρώσεις, ξέρετε, βάσει της προόδου. Θα αποδεσμεύσουμε κεφάλαια μόλις συμφωνήσουμε στους σχετικούς μηχανισμούς». Ο ίδιος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι η διαπραγματευτική ομάδα του προέδρου «κατέληξε σε μια διατύπωση που επιτρέπει (στο Ιράν) να πει αυτά που πρέπει να πει για την εσωτερική του πολιτική».

Τι δεν περιγράφεται στο μνημόνιο 

Ωστόσο, αυτή η δυναμική ενέχει τον κίνδυνο σφοδρών αντιδράσεων για την κυβέρνηση Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας. Αξιωματούχοι εργάζονται εδώ και μήνες για να καταλήξουν σε συμφωνία με το Ιράν, επιδιώκοντας να τερματίσουν έναν βαθιά μη δημοφιλή πόλεμο χωρίς ξεκάθαρο τέλος, ο οποίος έχει εκτοξεύσει τις τιμές των καυσίμων στα ύψη. Ήδη, οι συντηρητικοί υποστηρικτές της σκληρής γραμμής απαιτούν να δουν το πλαίσιο, υποψιαζόμενοι ότι ο πρόεδρος Τραμπ και η κυβέρνησή του παραχώρησαν πάρα πολλά στο όνομα του τερματισμού του πολέμου.

Το κείμενο της συμφωνίας δεν περιγράφει με συγκεκριμένες λεπτομέρειες ποιες δεσμεύσεις έχει αναλάβει το Ιράν σχετικά με το απόθεμά του σε εξαιρετικά εμπλουτισμένο ουράνιο, σύμφωνα με άτομο που είδε το κείμενο και το περιέγραψε στο CNN, παρόλο που ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι ΗΠΑ θα επιβλέψουν την καταστροφή του. Αντίθετα, η συμφωνία αναφέρει με γενικούς όρους ότι το Ιράν «επαναλαμβάνει ότι δεν θα παραγάγει ποτέ πυρηνικά όπλα», μια δέσμευση που η Τεχεράνη είχε αναλάβει και στη συμφωνία για τα πυρηνικά του 2015 με την κυβέρνηση Ομπάμα.

Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι το Ιράν έχει διαμηνύσει «παρασκηνιακά» στις ΗΠΑ ότι θα προσφέρει τις παραχωρήσεις που ζητά η κυβέρνηση Τραμπ. Αυτό περιλαμβάνει την εμπλοκή των ΗΠΑ στην καταστροφή των εμπλουτισμένων υλικών επί τόπου, σε συντονισμό με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι μια τέτοια παραχώρηση δεν αναφέρεται ρητά στο έγγραφο.

Αντίθετα, το κείμενο περιγράφει με κάποια λεπτομέρεια ποια οικονομική ελάφρυνση μπορεί να αναμένει το Ιράν εάν εκπληρώσει τις δεσμεύσεις του, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας να έχει πρόσβαση σε ένα αναπτυξιακό ταμείο ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο μέλλον, σύμφωνα με τους αξιωματούχους. Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Βανς ήταν ανένδοτοι ότι το ταμείο δεν θα χρηματοδοτηθεί με αμερικανικά δολάρια.

Το κείμενο είναι λιγότερο σαφές όσον αφορά το ξεπάγωμα των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, αναφέροντας μόνο ότι θα αποδεσμευτούν και θα τεθούν «πλήρως στη διάθεσή του» όταν σημειωθεί πρόοδος κατά τη διάρκεια των επόμενων γύρων διαπραγματεύσεων, χωρίς να προσδιορίζεται χρονοδιάγραμμα.

Η συμφωνία ορίζει επίσης ότι το Ιράν θα μπορεί να πουλάει το πετρέλαιο και τα πετροχημικά προϊόντα του μόλις υπογραφεί το μνημόνιο συναντίληψης, και ότι οι ΗΠΑ θα εκδώσουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις (sanction waivers) για να του επιτρέψουν να αποκομίσει οικονομικό όφελος από τις πωλήσεις.

Όταν ρωτήθηκε για τις εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συμφωνία «βασισμένη στην απόδοση» και δήλωσε ότι το Ιράν «θα έχει πρόσβαση στα οφέλη του μνημονίου μόνο εάν συμμορφωθεί με όλα τα σημεία που συμφώνησε – συμπεριλαμβανομένης της μη απόκτησης πυρηνικού όπλου, της εξουδετέρωσης του εμπλουτισμένου υλικού του και της μη παρέμβασης στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ».

Αν και οι ΗΠΑ δεν έχουν δώσει το κείμενο της συμφωνίας στη δημοσιότητα, αντίγραφα της συμφωνίας κυκλοφορούν μεταξύ Ευρωπαίων και άλλων αξιωματούχων της G7 που έχουν συγκεντρωθεί στη Γαλλία για τη φετινή σύνοδο κορυφής της Ομάδας των 7, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει τις συζητήσεις. Οι ηγέτες πίεσαν τον Τραμπ για διευκρινίσεις σε ορισμένα σημεία κατά τη διάρκεια συναντήσεων που πραγματοποιήθηκαν στο αλπικό θέρετρο Εβιάν-λε-Μπεν.

Η μυστικότητα γύρω από το κείμενο της συμφωνίας έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και από ορισμένους συμμάχους του Τραμπ, οι οποίοι διερωτώνται γιατί ένα πλαίσιο που έχει ήδη υπογραφεί πρέπει να παραμένει κρυφό. Δημόσια, ο Βανς δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θέλουν να δημοσιεύσουν τη συμφωνία, αλλά ότι υπάρχει «διπλωματική διαδικασία» σε εξέλιξη και ότι το Ιράν και οι μεσολαβήτριες χώρες ήθελαν να κάνουν τη «σταδιακή παρουσίαση» της κυκλοφορίας της. «Οι Καταριανοί και οι Πακιστανοί μεσολαβούν σε όλη αυτή τη διαπραγμάτευση με τους Ιρανούς, και μας ζήτησαν ουσιαστικά να καθορίσουμε τη σειρά με την οποία θα το παρουσιάσουμε», δήλωσε στο Fox News την Τρίτη.

Αντίστοιχα, στους κοινούς λογαριασμούς των νοικοκυριών, το ακατάσχετο για χρέη μεταξύ ιδιωτών (τράπεζες, προμηθευτές κλπ) αυξάνεται από τα 2.000 στα 2.200 ευρώ το μήνα. Η μεταβολή αυτή ισοδυναμεί με επιπλέον προστασία 200 ευρώ μηνιαίως, ή έως 2.400 ευρώ σε ετήσια βάση.

Ξεχωριστή δήλωση ΙΒΑΝ σε ΑΑΔΕ και σε τράπεζα

Τα νέα ακατάσχετα όρια θα ισχύσουν μετά την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου, η οποία αναμένεται στα τέλη του Ιουνίου. Ωστόσο η προστασία δεν παρέχεται αυτόματα. Η διάταξη προβλέπει ότι για να ισχύσει η προστασία για οφειλές προς το Δημόσιο, ο τραπεζικός λογαριασμός (ΙΒΑΝ) πρέπει να έχει δηλωθεί ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ από τον οφειλέτη, ως μοναδικός ακατάσχετος λογαριασμός. Αν υπάρχει λογαριασμός μισθοδοσίας, σύνταξης ή καταβολής ασφαλιστικών παροχών, δηλώνεται αποκλειστικά αυτός.

Επιπλέον “ανάσες”

Παράλληλα, με άλλες διατάξεις, το νομοσχέδιο θεσπίζει και δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης σε τραπεζικό λογαριασμό, εφόσον ο οφειλέτης καταβάλει το 25% της βασικής οφειλής για την οποία επιβλήθηκε η δέσμευση, μαζί με τις αντίστοιχες προσαυξήσεις και τόκους. Η δυνατότητα αυτή αφορά και υφιστάμενες κατασχέσεις, δίνοντας διέξοδο σε οφειλέτες που είχαν λογαριασμούς δεσμευμένους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Με τον τρόπο αυτό, αίρονται οι ασφυκτικοί περιορισμοί που προκαλεί κατάσχεση στην καθημερινή λειτουργία των οφειλετών. Ωστόσο η άρση χορηγείται μία φορά και μόνο σε κάθε οφειλέτη, αποτρέποντας καταχρηστικές επαναλήψεις. Επιπλέον, ορίζονται εξαιρέσεις για περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει καταφύγει στην πτώχευση ή σε διαδικασίες αφερεγγυότητας.

Ξεχωριστή πρόβλεψη εισάγεται με το πολυνομοσχέδιο και για τις οικονομικές ενισχύσεις ειδικής αγωγής, οι οποίες χαρακτηρίζονται ρητά ανεκχώρητες, ακατάσχετες και μη συμψηφιζόμενες με οφειλές προς το Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, ΟΤΑ και πιστωτικά ιδρύματα, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι ηγέτες θεωρούν πως αυτή είναι η «σωστή στιγμή» για τη λήψη επιπρόσθετων μέτρων σε βάρος της Μόσχας, μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που προβλέπει το άνοιγμα του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ.

Πέρα από την υποστήριξη με τη χορήγηση όπλων και πυρομαχικών στον στρατό του Κιέβου η G7 υποσχέθηκε επίσης βοήθεια στην Ουκρανία στον τομέα της ενέργειας, ώστε η χώρα να μπορέσει να αντεπεξέλθει «τον επόμενο χειμώνα», παρά το ότι ο ρωσικός στρατός βάζει στο στόχαστρο σταθμούς παραγωγής και το δίκτυο διανομής.

Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οικοδεσπότης της συνόδου, τη χαρακτήρισε «στιγμή στρατηγικής αφύπνισης» και μίλησε σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram για «νίκες» ως προς την υποστήριξη της Ουκρανίας. Ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μίλησε για «ημέρα ελπίδας» και «πιθανότητα για (να αποκατασταθεί) ειρήνη», επισημαίνοντας τη δήλωση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τον οποίο είναι καιρός η Ρωσία «να κλείσει συμφωνία» με την Ουκρανία για να τελειώσει η σύρραξη.