Σημαντικό μέρος του πλούτου των υπερ-πλούσιων δεν κυκλοφορεί στο εισοδηματικό κύκλωμα της οικονομίας, είναι “κλειδωμένο” στη νομισματική σφαίρα – αυτό σημαίνει εξωχώρια κέντρα, νησιά των θησαυρών κτλ – που έχει αυτονομηθεί από την πραγματική οικονομία, παράγοντας κέρδη χρησιμοποιώντας το χρήμα ως αγαθό, κατά την γνωστή ρήση του Μίλτον Φρίντμαν. Η φορολόγηση και η επανακυκλοφορία του μέσω των επενδύσεων θα μπορούσε να έχει πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στην πραγματική οικονομία. 

Η υπερ-συγκέντρωση πλούτου δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα – είναι κατά βάση πολιτικό. Στην “Πολιτεία”, αλλά κυρίως στους “Νόμους”, ο Πλάτωνας περιγράφει πώς η υπερβολική συσσώρευση πλούτου διαβρώνει την ψυχή των πολιτών και το πολίτευμα. Υπό αυτή την κατάσταση καμία πόλη δεν μπορεί να είναι ενιαία, αλλά αναγκαστικά μετατρέπεται σε “δύο πόλεις” – μία των πλουσίων και μία των φτωχών, που ζουν σε μόνιμη κατάσταση εσωτερικής σύγκρουσης και ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα την τελική της διάλυση. Ο νομοθέτης δεν πρέπει να στοχεύει στην ευημερία του εμπορίου, αλλά στην αρετή και τη δικαιοσύνη των πολιτών, καθώς η διαρκής μέριμνα για το κέρδος κάνει τους ανθρώπους ιδιοτελείς.

Είναι απαραίτητο να γίνεται διάκριση μεταξύ φορολόγησης εισοδήματος και πλούτου, προκειμένου να αποφευχθεί μια συνηθισμένη σύγχυση (όπως ο υπουργός Επικρατείας…). Ο φόρος εισοδήματος στα υψηλά εισοδήματα είναι σχετικά εύκολα εφαρμόσιμος. Το πρόβλημα είναι ο ακριβής υπολογισμός του ύψους του εισοδήματος και η αποφυγή της απόκρυψης του μέσω της φοροδιαφυγής και των διάφορων μορφών φοροαπαλλαγής.

Ο φόρος πλούτου (επί του αποθέματος περιουσίας), είναι πιο δύσκολος πολιτικά και τεχνικά. Χρειάζεται προσεκτική, συστηματική, τεχνοκρατική προσέγγιση και αντοχή στις αντιδράσεις. Διαφορετικά είναι ορατός ο κίνδυνος αποτυχίας – όπως στην Γαλλία, όπου δοκιμάστηκε ο φόρος πλούτου και καταργήθηκε το 2017. 

Τί γίνεται στην Ευρώπη 

Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι στην Γαλλία έχει επανέλθει η συζήτηση με την λεγόμενη πρόταση Ζούκμαν ﮲ η πρόταση είναι απλή: Οι υπερ-πλούσιοι, οι οποίοι υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος, όπως όλοι οι φορολογούμενοι, να πληρώνουν κάθε χρόνο το 2% της συνολικής αξίας της περιουσίας τους. Ο φόρος αυτός θα εφαρμοζόταν σε άτομα των οποίων η περιουσία υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια ευρώ, κάτι που θα αντιστοιχούσε σε 1.800 άτομα στη Γαλλία. Το ζήτημα που προκύπτει είναι αυτό που ήδη έχω αναφέρει: Ο σωστός υπολογισμός του ύψους της αξίας του αποθέματος πλούτου που αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό του φόρου. Έτσι οι υπολογισμοί κυμαίνονται από πέντε δισ. ευρώ, μέχρι και 20 δισ. ευρώ. 

Στην ΕΕ, μόνο η Ισπανία εφαρμόζει φόρο αλληλεγγύης για τις μεγάλες περιουσίες τα τελευταία τρία χρόνια. Ισχύει για καθαρή περιουσία τριών εκατομμυρίων ευρώ και άνω. Το μέτρο αυτό προοριζόταν να είναι προσωρινό μόνο για τα φορολογικά έτη 2022 και 2023, αλλά η εφαρμογή του παρατάθηκε τελικά επ’ αόριστον. Επίσης, στη Νορβηγία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ, επιβάλλει φόρο περιουσίας 1,1% για περιουσιακά στοιχεία άνω των 1,7 εκατομμυρίων ευρώ. 

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, διεξάγεται συζήτηση για τη φορολόγηση των υπερ-πλουσίων, των ατόμων των οποίων η περιουσία υπερβαίνει τα 11 εκατομμύρια ευρώ (10 εκατομμύρια λίρες). Η πρόταση, που υποστηρίζεται από ΜΚΟ, στελέχη του Εργατικού Κόμματος και τον Γάλλο οικονομολόγο Τομά Πικετί, προβλέπει φόρο 2% σε αυτά τα πολύ πλούσια άτομα.

Όλες αυτές οι κινήσεις σαφέστατα βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά για να είναι αποτελεσματικές και διαχρονικές χρειάζεται οπωσδήποτε να ενταχθούν με οργανικό τρόπο σε σχεδιασμούς μακροπρόθεσμης προσέγγισης ως ενδιάμεσα στάδια.  Σύμφωνα με την παραπάνω λογική η πιο ρεαλιστική βραχυπρόθεσμη πολιτική είναι να κλείσουν, κατ’ αρχάς, τα κενά που επιτρέπουν σε διάφορες μορφές εισοδημάτων, κυρίως από χρηματοοικονομικές πράξεις – και που κατά μεγάλη πλειοψηφία ανήκουν στους υπερ-πλούσιους να πληρώνουν ουσιαστικά μηδενικό φόρο.

Για παράδειγμα: Φορολόγηση κεφαλαιακών κερδών ως κανονικό εισόδημα – στην χώρα μας ένας εργαζόμενος με μισθό 50.000 ευρώ πληρώνει φόρο εισοδήματος 44% στο τμήμα άνω των 40.000. Ένας πολίτης που έχει 2 εκατ. ευρώ σε μετοχές και λαμβάνει 50.000 ευρώ μερίσματα, πληρώνει μόλις 5% – δηλαδή 2.500 ευρώ, αντί 15.000 που θα πλήρωνε ο μισθωτός για το ίδιο ποσό – φορολόγηση μη πραγματοποιθέντων κερδών σε πολύ υψηλά επίπεδα πλούτου (δες πρόταση Μπάϊντεν για τις ΗΠΑ), κατάργηση βάση κλιμάκωσης, εφαρμογή αναλογικής φορολογικής κλίμακας που να αντανακλά “δικαιότερα” τα διαφορετικά εισοδήματα…

Το ζητούμενο με την φορολόγηση του πλούτου 

Το πρώτο επομένως ζητούμενο είναι να αντιμετωπισθεί το βασικό πρόβλημα που διέπει τις σύγχρονες “φιλελεύθερες δημοκρατίες”, δηλαδή το ότι οι υπερ-πλούσιοι πληρώνουν λιγότερους φόρους από τους υπόλοιπους – αυτό προκύπτει από πρωταρχικά από το υπάρχον φορολογικό σύστημα. Έτσι θα διορθωθεί κατ’ αρχάς η ισχύουσα κατάσταση φορολογικής μεροληπτικότητας, κατά την οποία οι πλουσιότεροι πληρώνουν λιγότερους φόρους (ακριβώς λόγω της ασκούμενης φορολογικής πολιτικής) από τον υπόλοιπο πληθυσμό.

Αυτό συνεπάγεται σταδιακή αλλά δομική αλλαγή στην καρδιά του οικονομικού υποδείγματος και της επικρατούσας αντίληψης για την φορολογική πολιτική. Θα πρέπει να επανέλθει ο αναδιανεμητικός της ρόλος και αυτό να γίνει εκ νέου συνείδηση των μεσαίων και χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων. Η μέχρι τώρα έμφαση στη συνεχή μείωση των φόρων είναι πλέον γνωστό που έχει καταλήξει. Συνεπώς  απαιτείται πολιτική βούληση για αλλαγή θεσμικού πλαισίου άσκησης της οικονομικής πολιτικής.

Καταλήγοντας: Δεν είναι ούτε απλό σύνθημα, ούτε εύκολη πολιτική. Είναι ρεαλιστική πολιτική υπό όρους – και οι όροι είναι πολιτική βούληση των κυρίαρχων κρατών, τεχνική σχεδίαση που κλείνει τα παράθυρα φοροδιαφυγής και φοροαπαλλαγής και βεβαίως στο βάθος κάποια κοινή αντίληψη της λεγόμενης «διεθνούς κοινότητας», ή έστω της ΕΕ. Χωρίς αυτά τα τρία, παραμένει σύνθημα.

ΥΓ για την φορολόγηση πλούτου

Ο προκαλούμενος εντυπωσιασμός από την προσπάθεια φορολόγησης των λεγόμενων υπερ-πλουσίων, από συγκεκριμένο κόμμα στην χώρα μας, με μέσο το μη λειτουργικό ακόμη περιουσιολόγιο – ρητή μνημονιακή υποχρέωση που κατά τους θεσμούς θα διευκόλυνε τη διαφάνεια της οικονομικής κατάστασης των Ελλήνων, με στόχο να αποδειχθεί ότι ο υπάρχων πλούτος είναι τεράστιος ως εχέγγυο των δανείων που έχουν λάβει η χώρα μας (δική μου παρατήρηση) – θαμπώνει πάραυτα, χωρίς αλλαγή της ασκούμενης φορολογικής πολιτικής που τα τελευταία έτη έχει σαφέστατα νεοφιλελεύθερα χαρακτηριστικά. Η συνεχής μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης (σε όλες τις μορφές) ως λύση αύξησης των απολαβών του κεφαλαίου και της εργασίας, μεροληπτεί καταφανώς υπέρ του κεφαλαίου.

Επομένως πρώτα πρέπει να εξεταστεί το φορολογικό σύστημα στην ολότητα του και μέσα στο πλαίσιο αυτό να ενταχθεί και η φορολόγηση των υπερ-πλουσίων και ότι άλλο ακόμη.

“Το συμβούλιο των ποντικών”

Στο σημείο αυτό μου ήρθε στο μυαλό – δεν ξέρω γιατί – ο μύθος του Αισώπου “Το συμβούλιο των ποντικών” και θέλω να τον αναφέρω «Οι ποντικοί έκαναν μια μέρα συμβούλιο. Έπρεπε να βρουν κάποιο τρόπο για να προφυλαχτούν από μια γάτα που απειλούσε την κοινότητά τους. Ο καθένας έλεγε την ιδέα του, οι άλλοι διαφωνούσαν και έτσι άρχισαν τους καυγάδες αλλά δεν κατέληξαν πουθενά.
Στο τέλος ένας ποντικός είπε: “Γιατί να μην κρεμάσουμε ένα κουδούνι στο λαιμό της γάτας; Κάθε φορά που η γάτα θα πλησιάζει το κουδούνι θα χτυπάει από μακριά. Εμείς θα το ακούμε και θα τρέχουμε να κρυφτούμε. Έτσι πριν προλάβει να μας δει η γάτα , εμείς θα έχουμε κρυφτεί”.

“Τι καλή ιδέα συμφώνησαν όλα τα άλλα ποντίκια με μια φωνή. Πάμε αμέσως να βρούμε ένα κουδούνι και να το δέσουμε στο λαιμό της γάτας”. “Περιμένετε μια στιγμή”, είπε ένας γέρος και σοφός ποντικός. “Η ιδέα του κουδουνιού είναι πολύ καλή και κάθε φορά που θα πλησιάζει η γάτα θα την ακούμε από μακριά και θα κρυβόμαστε.

Αλλά θέλω πρώτα να σας ρωτήσω κάτι: Ποιος από μας θα διακινδυνέψει τη ζωή του και θα πάει να κρεμάσει το κουδούνι στο λαιμό της γάτας;”. Αλήθεια εσείς βλέπετε κάποιον;

Ουσιαστικά ο Σέρβος πρόεδρος, εκτιμώντας εύστοχα τις τάσεις της κοινής γνώμης, αξιοποίησε έντεχνα τις δηλώσεις της Ευρωπαίας Επιτρόπου για την Διεύρυνση, Μάρτα Κος. Η δήλωση της είχε να κάνει με την προειδοποίηση της Κομισιόν προς την Σερβία, ώστε “να σεβαστεί το γεγονός ότι ο Μλάντιτς είναι καταδικασμένος εγκληματίας πολέμου” και ότι η όποια αντίθετη επιλογή, καθιστά την ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας όλο και πιο αδύναμη. Πάντως, ο Μλάντιτς τιμήθηκε, έστω και αν ο Βούτσιτς απουσίαζε από την τελετή…

Σέρβοι και Αλβανοί διαφοροποιούνται

Οι Σέρβοι δεν είναι οι μόνοι που έχουν διαμετρικά αντίθετη εκτίμηση για την γραφειοκρατία της ΕΕ και το κύρος των οργάνων διεθνούς-ποινικής δικαιοδοσίας. Εκείνοι ενδεχομένως να έχουν και ένα δίκιο: Κατά την διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, βομβαρδίστηκαν από το ΝΑΤΟ,  με αποτέλεσμα να αποτύχει ο εθνικός τους στόχος, για την ενοποίηση των εδαφών της Ομοσπονδίας που κατοικούνταν ιστορικά από Σέρβους.

Την ίδια συμπεριφορά επιδεικνύουν και οι Αλβανοί, ειδικά του Κοσσυφοπεδίου, παρότι από τις εξελίξεις της δεκαετίας του ’90 και 2000 βγήκαν απολύτως κερδισμένοι, επιτυγχάνοντας να ιδρύσουν δεύτερο εθνικό-αλβανικό κράτος. Εντούτοις, παρά τις πολλές εκκρεμότητες για την κρατική οντότητα του Κοσσόβου – όχι τόσο επειδή δεν έχει αναγνωριστεί από κυρίαρχα κράτη-μέλη του ΟΗΕ, όσο λόγω της αδυναμίας των πολιτικών φορέων του να συγκροτήσουν πολιτειακούς θεσμούς – πρόκειται στις 12 Σεπτεμβρίου να διοργανωθούν μαζικές πορείες στην Πρίστινα (και όχι μόνο) προς συμπαράσταση των υπόδικων οπλαρχηγών του ΟυΤσαΚα (UÇK).

Αναβλήθηκε στο μεταξύ η ανακοίνωση των αποφάσεων για τον πρώην πρόεδρο του Κοσσόβου Χασίμ Θάτσι, τον πρώην πρόεδρο της Βουλής Γιακούπ Κρασνίτσι, τον πρώην πρωθυπουργό Καντρί Βεσέλι κι ακόμη έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο, που κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου εις βάρος Σέρβων στο Κόσσοβο, κατά την περίοδο 1998-1999. Το Ειδικό Παράρτημα Ποινικών Δικαστηρίων με έδρα την Χάγη, ενώ αρχικά είχε ανακοινώσει ότι θα εξέδιδε τις αποφάσεις στα μέσα Ιουλίου, στην συνεχεία ανακοίνωσε ότι θα τις εκδώσει στις 16 Σεπτεμβρίου.

Και σκιές κατασκοπείας για Σερβία-Αλβανία

Στα ταραγμένα δε Βαλκάνια καταγράφεται αδυναμία για ενέργειες που θα συμβάλλουν θετικά στην ενταξιακή τους προοπτική στην ΕΕ. Παρά το γεγονός ότι Σκόπια, Τίρανα και Ποντγκόριτσα είναι ήδη μέλη του ΝΑΤΟ – εν μέσω των προσπαθειών τους να υπερβούν το ιστορικό των εθνικών συγκρούσεών τους – προστίθενται στο τεταμένο κλίμα και σενάρια κατασκοπείας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την διαιώνιση και την ενίσχυση της καχυποψίας στην περιοχή.

Στις 28 Αυγούστου οι δηλώσεις του πρωθυπουργού του Μαυροβουνίου Μιλόικο Στάγιτς, έπεσαν ως κεραυνός εν αιθρία, καθώς είπε ότι οι κρατικές υπηρεσίες της χώρας έχουν διαπιστώσει ότι «βρίσκεται σε εξέλιξη σχέδιο ξένων μυστικών υπηρεσιών που θέλουν εσωτερική αποσταθεροποίηση, με απώτερο στόχο την διακοπή της ευρωπαϊκής ένταξης».

Η φίλα προσκείμενη στην κυβέρνηση του Μαυροβουνίου εφημερίδα “Vijesti” ανάρτησε ρεπορτάζ κατονομάζοντας την Σερβία και την Αλβανία ως τα δύο κράτη που ο Σπάγιτς είχε αποφύγει να προσδιορίσει για ενέργειες κατασκοπείας και αποσταθεροποίησης. Το υπουργείο Εξωτερικών των Τιράνων αντέδρασε αμέσως, διαψεύδοντας και απορρίπτοντας τα όποια σενάρια ανάμειξης στα εσωτερικά του Μαυροβουνίου. Στο μεταξύ, οι υπόνοιες περί (υποτιθέμενου) συντονισμού Τιράνων-Βελιγραδίου, έχουν επηρεάσει τους Αλβανούς στα “Ανοιχτά Βαλκάνια”, που βλέπουν συμπαιγνία Ράμα-Βούτσιτς!

Μαλλιά κουβάρια και για ισλαμιστές

Ανάλογη ιστορία “κατασκοπείας” της ΒΙΑ – της υπηρεσίας πληροφοριών της Σερβίας –  εξελίσσεται στην Πρίστινα, με πολύ πιο ευρύ και βαθύ αντίκτυπο στην κοινή γνώμη και με συνέπειες στον δημόσιο βίο. Συγκεκριμένα, οι αρχές της Πρίστινα συνέλαβαν προ ολίγων ημερών έναν ακτιβιστή του κινήματος των Βαχαμπί – Ορθόδοξο Ισλάμ – ονόματι Σεχόλι και τον οδήγησαν στον εισαγγελέα. Κατηγορείται για συνεργασία με τις σερβικές υπηρεσίες, για κατασκοπεία εις βάρος των πολιτειακών θεσμών, για προώθηση ευαίσθητων πληροφοριών σε μη φιλικά κράτη, παρέμβαση σε εκλογικές διαδικασίες κ.ά.

Εκείνο όμως που έχει προκαλέσει τσουνάμι υποψιών και υπονοιών αφορά στην διαρροή στα ΜΜΕ περιεχομένου από έναν (υποτιθέμενο) φάκελο με την ένδειξη “Top secret 2”, που βρέθηκε στην τηλεφωνική του συσκευή. Η διαρροή, συνοδευόμενη με πληθώρα άρθρων “ειδικών” και μη – αλλά και από καταιγισμό σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – ουσιαστικά εμφανίζει τις υπηρεσίες του Βελιγραδίου να μεθοδεύουν… την ριζοσπαστικοποίηση του Ισλάμ, μέσω δικτύων τεμενών και ιμάμηδων, ώστε να εμφανίζουν το Κόσσοβο ως ευρωπαϊκό Κανταχάρ!

Η Τουρκία παρούσα

Ενδιαφέρον παρουσιάζει στο πλαίσιο – των θεωρητικών, τουλάχιστον προς το παρόν, “βίαιων εκδηλώσεων του Ισλάμ” στη Βαλκανική, σε Τίρανα, Σκόπια, Σαράγεβο, Πρίστινα – η στάση της Τουρκίας. Είναι ήδη αποδεδειγμένη η ανάμειξη της Άγκυρας, με την εργαλειοποίηση των μουσουλμανικών πληθυσμών, στην υπηρεσία του δόγματος του νέοοθωμανισμού.

Μέσα ενημέρωσης και λογαριασμοί κοινωνικής δικτύωσης που χρηματοδοτούνται από τουρκικές υπηρεσίες – ή που πάντως απηχούν τα τουρκικά σχέδια για ηγεμόνευση του Σουνιτικού (και όχι μόνο) Ισλάμ στην περιοχή – έχουν εντείνει την ρητορική μίσους με ανθελληνικό, αντισερβικό… και άλλο τόσο αντισημιτικό περιεχόμενο.

Η κυβέρνηση των Τιράνων φαίνεται μάλλον εγκλωβισμένη σε ένα παιχνίδι στο οποίο συνειδητά είχε εμπλακεί – όταν αυτό αφορούσε μόνο τον Ελληνισμό – συναινώντας (στον δρόμο των προηγούμενων αλβανικών κυβερνήσεων) στην παράδοση των τοπικών κοινοτήτων των μουσουλμάνων στην αγκαλιά της “ισχυρής” Τουρκίας. Τώρα όμως είναι η ώρα του απολογισμού και δεν φαίνεται εύκολος και μονοδιάστατος, γιατί οι άμεσα ενδιαφερόμενοι είναι πολλοί…

Οι Μπεκτσασήδες

Να θυμίσουμε δε και τις αντιδράσεις του Ερντογάν, όταν ο Αλβανός πρωθυπουργός  είχε προσπαθήσει να συγκροτήσει “βατικανό” των Μπεκτασήδων. Οι εξελίξεις παρουσιάζουν ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, λόγω της παρουσίας Μπεκτασήδων και Αλεβιτών στην Θράκη. Την περασμένη εβδομάδα διοργανώθηκε το Φόρουμ του Χατζίμπεκτας στο Νεβσεχίρμ, με βασικό διοργανωτή τον σύμβουλο του Τούρκου προέδρου – διοργανωτές ήταν το υπουργείο Εξωτερικών και το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού και η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Προεδρίας.

Στην τελική δήλωση οι μετέχοντες υπογράμμιζαν ότι έδρα των Μπεκτασήδων παραμένει ο Τεκές (σαν μοναστηριακός χώρος, γιατί οι Μπεκτασήδες δεν έχουν τζαμιά) του Χατζί Μπεκτάς Βελί στη Μικρά Ασία και «είναι αυθαίρετη η απόδοση τίτλου Παγκοσμίου Ηγέτη των Μπεκτασήδων στον επικεφαλής της κοινότητας τους, Μπαμπά Μόντι Ιμπραήμ στην Αλβανία».

Ο τελευταίος είναι πρώην αξιωματικός της Αλβανικής Αντικατασκοπείας, ο οποίος μετά την πτώση του κομμουνισμού ασπάστηκε τις αρχές των Μπεκτασήδων και ανελίχθηκε στην ηγεσία της κοινότητας. Η δημόσια κατανάλωση αλκοόλ και άλλες χειρονομίες του εξοργίζουν τους φανατικούς Σουνίτες μουσουλμάνους, λιγότερο όμως από τις δημόσιες εμφανίσεις του με Εβραίους Ραβίνους, διπλωμάτες του Ισραήλ και στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες, που εκτιμούν τη “στατική επάρκεια” του Τεκέ του, μετά τους “σεισμούς” στα Τίρανα…

Φαίνεται πως ο εκλογικός κατήφορος των μεταπολεμικών “κρατικών-λαϊκών κομμάτων” θα συνεχιστεί και η δραματική μείωση της εμπιστοσύνης των πολιτών σε αυτά δεν ανακόπτεται πλέον ούτε με “δανεικές ψήφους” μεταξύ τους, όπως έγινε για λόγους εκλογικής τακτικής με τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους στις εν λόγω εκλογές, ούτε με νεοφιλελεύθερες “μεταρρυθμίσεις” που θα συνεχιστούν – και ας επιδεινώνουν την ήδη άσχημη κατάσταση κυρίως των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων.

Δεν θα ανακοπεί βέβαια ούτε με ακόμα πιο επιθετικές “συναισθηματικές νουθεσίες” χειραγώγησης για το αμαθές “πόπολο”, ούτε με διακηρύξεις περί «πολεμικής ικανότητας» (kriegstüchtig) της επανεξοπλιζόμενης Γερμανίας, ούτε με προβοκάτσιες σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, μυστικών υπηρεσιών και κατασκοπίας, ούτε, προφανώς, με αντι-δημοκρατικά «τείχη προστασίας» (Brandmauer) απέναντι στην λαϊκή βούληση, τα οποία, έτσι κι αλλιώς, γκρεμίστηκαν παταγωδώς την βραδιά της εκλογικής αναμέτρησης.

Και αυτός ο πολιτικός “σεισμός” που έγινε χθες στην “συντηρητική”, Σαξονία-Άνχαλτ των “επαρχιωτών”, με τον πρωτοφανή θρίαμβο της “ακροδεξιάς”, αναμένεται να συμβεί “από την ανάποδη” σε λίγες εβδομάδες στο “progressive”, “πολυεθνικό” Βερολίνο των «κοσμοπολιτών». Με την εκλογική επικράτηση ενός “κόκκινου” συνασπισμού, όπου η “ακροαριστερά” θα βρεθεί πιθανότατα στο τιμόνι της επόμενης διακυβέρνησης της γερμανικής πρωτεύουσας.

Θα χάσουν και την δυτική Γερμανία;

Σύμφωνα με τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις τα ποσοστά Χριστιανοδημοκρατών, Αριστεράς και AfD κυμαίνονται γύρω στο 20%, ενώ από κοντά (τέσσερεις-πέντε μονάδες διαφορά) ακολουθούν οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι. Υπάρχουν βέβαια και οι εκλογές στο κρατίδιο Μέκλενμπουργκ-Πομερανία όπου οι δημοσκοπήσεις βρίσκουν το AfD πρώτο με 35% και με νέο δεδομένο τις εύλογες προσδοκίες για “ούριο άνεμο” από το εκλογικό αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ.

Τα ερωτήματα για τα γερμανικά κόμματα παραμένουν και σήμερα. Κινδυνεύουν όντως οι Χριστιανοδημοκράτες να “χάσουν” – όχι μόνο την ανατολική, αλλά και όλη την Γερμανία – καθώς σε μια αμφιλεγόμενη πορεία, ήδη από την εποχή της διακυβέρνησης Μέρκελ, έχασαν την αρχική τους ιδεολογική, χριστιανοδημοκρατική, συντηρητική ταυτότητα και μετατράπηκαν σε φορέα κακέκτυπων “αριστερών” προταγμάτων;

Μπορεί το AfD, με το 28-30% στις δημοσκοπήσεις παγγερμανικά ν΄ αποκτήσει ποσοστά Ανατολικής Γερμανίας και στη Δύση, εφόσον αποκτήσει και άλλα συντηρητικά “χριστιανοδημοκρατικά” στοιχεία που απεμπόλησε η σημερινή CDU/CSU; Ποιος είναι πλέον ο ρόλος των Σοσιαλδημοκρατών που καθηλωμένοι εδώ και καιρό σε ποσοστά 10-13%, ουσιαστικά μετατράπηκαν σε “παραπληρωματικό” κόμμα κρατικών αξιωματούχων και σκληρής γραφειοκρατίας; Και τέλος, βρίσκεται άραγε στη Γερμανία όντως μια “διαφορετική δημοκρατία” στα σκαριά, ή είναι μια φαντασίωση των ηγετών του AfD;

Τί θα γίνει ο Μερτς;

Και τι θα απογίνει ο καγκελάριος Μερτς, όταν μόνο ένας στους έξι Γερμανούς είναι ευχαριστημένος με τις επιδόσεις του και ήδη προκαλεί “γκρίνια” και μέσα στο κόμμα που ηγείται; Δεν θα σημαίνει μια αντικατάστασή του, τουλάχιστον αυτή τη δύσκολη συγκυρία για τους Χριστιανοδημοκράτες, μια ακόμη νίκη του AfD; Μπορεί μετά από όλα αυτά ο Μερτς απλά θέλει να κάνει πιο “πειστικό” στους πολίτες το «αφήγημά» του, όπως δήλωσε την Δευτέρα;

Μια μέρα μετά τις εκλογές-σταθμό φαίνεται τελικά πως όλοι οι ηττημένοι κομματικοί σχηματισμοί στην Σαξονία-Άνχαλτ, μαζί και τα φιλικά τους ΜΜΕ, παρά τα όσα λέγονται για τις αλλαγές των προθέσεών τους σε ομοσπονδιακό επίπεδο και τα νέα δεδομένα, να μην πήραν το μάθημά τους. Μπορεί πολλοί Γερμανοί να ξύπνησαν σήμερα όντως σοκαρισμένοι, αλλά τα παραδοσιακά κόμματα και το “όλον σύστημα” φαίνεται πως επιμένουν πεισματικά να συνεχιστεί η υπάρχουσα πορεία της χώρας, με βασικό συνεκτικό ιστό μεταξύ τους τον “δημοκρατικό” αποκλεισμό του AfD – που σε τελική ανάλυση δεν τους ευνοεί.

Κάτι που επισημαίνει σήμερα κι ένας από τους πιο έγκριτους δημοσιογράφους, ο αρχισυντάκτης του περιοδικού “Cicero” Alexander Marquier: «Οι αυτοαποκαλούμενοι φορείς της “κοινωνίας των πολιτών” υποδαυλίζουν μια υστερία που κάνει σχεδόν αδύνατο να χειριστεί κανείς ορθολογικά αυτό το αποτέλεσμα (των εκλογών). Πολύ περισσότερο που είναι ξεκάθαρο ότι το αποτέλεσμα ήταν εντελώς αντίθετο με αυτό που προσδοκούσαν : Όσο περισσότερο αντιμετωπίζουν το AfD σαν παρία, τόσο περισσότερο αυτό κερδίζει τις καρδιές των πολιτών».

Έτσι, είναι ν΄ απορεί κανείς που επιμένουν απαρέγκλιτα, στη βάση ηθικολογικών κυρίως “επιχειρημάτων”, πως ο αντιπροσωπευτικός κοινοβουλευτισμός και “η δημοκρατία μας” (ποιών άραγε;), μπορεί μόνο να σωθεί με το να παρεμποδίζονται ποικιλοτρόπως, με τα άφθονα “δημόσια μέσα” που διαθέτουν, οι πολιτικοί τους αντίπαλοι.

Σε αυτούς συμπεριλαμβάνεται και το κόμμα της Σάρας Βάγκενκνεχτ BSW, το οποίο κατάφερε, παρά τα εσωτερικά προβλήματα αποστασίας μελών του και τις σκληρές εξωτερικές επιθέσεις που δέχεται περί ρωσοφιλίας, ισλαμοφοβίας, αντισημιτισμού κλπ, να μπει στην επόμενη τοπική Βουλή. Και είναι σχεδόν σίγουρο πως θα έχει σημαντικό ρόλο στην εκλογή του επόμενου πρωθυπουργού της Σαξονίας Άνχαλτ, αλλά και σε ζητήματα που αφορούν κυρίως το μεταναστευτικό, την ενέργεια και την ειρήνη με την Ρωσία, καθώς υπάρχει σε αυτά σύγκλιση με το AfD. Μια προοπτική που μπορεί να επαναληφθεί με κάποιο τρόπο και αλλού.

Υστερόγραφο για την Σαξονία

Ακούστηκαν πολλά – και στην Ελλάδα – για τις αιτίες αυτής της εκλογικής νίκης του AfD σε μια αναμέτρηση ένας εναντίον όλων όπου το 65% των πραγματικά φτωχών ανθρώπων ψήφισαν την «ακροδεξιά». Το τι ήταν στην πραγματικότητα αυτό που επέφερε αυτό το «σοκαριστικό» αποτέλεσμα μπορούμε να το διαπιστώσουμε και σε ένα “μικρό”, ανεκδοτολογικό γεγονός, με σημειολογικές όμως διαστάσεις.

Αυτές λοιπόν τις “παράξενες” ημέρες της παγκόσμιας αναταραχής, των πολέμων και των γεωπολιτικών αναδιατάξεων ένας 35χρονος κάτοικος του γερμανικού κρατιδίου Σαξωνία-Άνχαλτ θέλησε να μιμηθεί ούτε λίγο ούτε πολύ τον… Μαρτίνο Λούθηρο – “virtuell” εννοείτε. Θυροκόλλησε στην περίφημη εκκλησία Schlosskirche Wittenberg της Βάδης Βυρτεμβέργης, εκεί όπου ο μεταρρυθμιστής της Δυτικής Εκκλησίας Λούθηρος ανάρτησε τον Οκτώβριο του 1517 τις 95 θέσεις της διαμαρτυρίας του στο Πάπα, μια απλή… απόδειξη με την υψηλή τιμή της βενζίνης που αγόρασε. Μια κίνηση που προφανώς έγινε αμέσως viral στα social media.

Με αυτόν τον τρόπο θέλησε ο άνθρωπος αυτός να δείξει πως οι πολίτες στην Σαξονία-Άνχαλτ της μεγάλης ανεργίας, της αγροτιάς και της δημογραφικής συρρίκνωσης βλέπουν ένα από τα πολλά σημαντικά προβλήματα της Γερμανίας: Την «παράλογη» ενεργειακή πολιτική των τελευταίων ετών, που οδηγεί απαρέγκλιτα στην αποβιομηχάνιση της Γερμανίας, στην εν γένει αποδυνάμωσή της και συνεπώς στην βαθιά απογοήτευση και ανησυχία των πολιτών της.

Να σημειωθεί ότι ο περί ου ο λόγος, ονόματι Ulrich Siegmund, πιθανώς να είναι ο επόμενος πρωθυπουργός της Σαξωνίας Άνχαλτ και πρώτος από τις τάξεις του «ακροδεξιού» AfD, που πλέον εδώ και μερικά χρόνια έπαψε να είναι ένα απλό κόμμα διαμαρτυρίας…

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, οι εκπρόσωποι των Διαχειριστών ενημερώθηκαν αναλυτικά για τη λειτουργία και τις δυνατότητες του Τερματικού Σταθμού, τη συμβολή του στην περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα, τον ρόλο του στην ανάπτυξη νέων οδεύσεων εφοδιασμού, καθώς και για τα υψηλά πρότυπα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας που διέπουν τη λειτουργία του.

Στις εγκαταστάσεις της Gastrade στο Λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, οι εκπρόσωποι των Διαχειριστών συναντήθηκαν και με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος υπογράμμισε για μια ακόμα φορά τη στρατηγική σημασία του FSRU Alexandroupolis στην εθνική και ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική και ασφάλεια, και εξέφρασε τη σταθερή στήριξη της ελληνικής Πολιτείας στις πρωτοβουλίες που ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

Το ίδιο απόγευμα, ακολούθησε συνάντηση εργασίας των Διαχειριστών, με επίκεντρο την οριστικοποίηση της συμφωνίας για την επέκταση του Μνημονίου Κατανόησης, που θα συμπεριλάβει τους Διαχειριστές της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας.

Τη συνάντηση χαιρέτησε ο Ειδικός Απεσταλμένος του Υπουργείου Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών, κ. Joshua Volz, επισημαίνοντας τη σημασία της περιφερειακής συνεργασίας και της ανάπτυξης ενεργειακών υποδομών που συμβάλλουν στην οριστική απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο, μέσω της διαφοροποίησης των πηγών και οδεύσεων προμήθειας, καθώς και στη διαμόρφωση ενός πιο ανθεκτικού ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.

Ο Τερματικός Σταθμός της Αλεξανδρούπολης αποτελεί βασική υποδομή και πύλη εισόδου του Κάθετου Διαδρόμου, ενισχύοντας την αποτελεσματική και ανταγωνιστική λειτουργία του.

Η συμμετοχή της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για την ολοκλήρωση του Κάθετου Διαδρόμου και την επέκτασή του στις αγορές των Δυτικών Βαλκανίων. Ταυτόχρονα, προσφέρει νέες εναλλακτικές ενεργειακές οδεύσεις σε περίκλειστες αγορές της Κεντρικής Ευρώπης, όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να διαφοροποιήσουν ταχύτερα τις πηγές προμήθειάς τους, με φυσικό αέριο από την παγκόσμια αγορά.

^{Σχετικά με την Gastrade Α.Ε.}

^{Με στρατηγική εστίαση στην ασφάλεια εφοδιασμού, τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και τη διασυνοριακή διασυνδεσιμότητα, η Gastrade S.A. συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου και ανθεκτικού ενεργειακού τοπίου για την Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η εταιρεία ανέπτυξε και, από τον Οκτώβριο του 2024, λειτουργεί το Ανεξάρτητο Σύστημα Φυσικού Αερίου Αλεξανδρούπολης, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα υποδομής της περιοχής. Παράλληλα, αποτελεί βασικό εταίρο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, προωθώντας την αδιάλειπτη ροή φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, ενισχύοντας την ενεργειακή σταθερότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την περιφερειακή ολοκλήρωση.}

^{Η Gastrade A.E. αναπτύσσει σήμερα το Ανεξάρτητο Σύστημα Φυσικού Αερίου Θράκης, ένα έργο το οποίο θα ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.}

^{Περισσότερες πληροφορίες για την Gastrade Α.Ε. είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα www.gastrade.gr.}

Στο πλαίσιο του καθιερωμένου θεσμού της τιμώμενης χώρας στη ΔΕΘ, η ΕΛΣΤΑΤ θα διανέμει ειδική έκδοση με στοιχεία δημογραφίας, εμπορίου και τουρισμού για τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Ιαπωνίας. Παράλληλα, παρουσιάζει για πρώτη φορά μία διαδραστική εφαρμογή εμπνευσμένη από τον τρόπο ζωής, τις συνήθειες, την καθημερινότητα και τα χαρακτηριστικά της κάθε χώρας. Το «Κουίζ: Ελλάδα & Ιαπωνία» αντλεί στοιχεία από τις έρευνες των στατιστικών αρχών των δύο χωρών επιχειρώντας μια σύντομη «γνωριμία» κάθε
ενδιαφερόμενου/ης με αυτές.

Δίνοντας έμφαση στη στρατηγική της για την «Ανάπτυξη της Στατιστικής Παιδείας», η ΕΛΣΤΑΤ παρουσιάζει το έκτο, κατά σειρά δημοσίευσης, τεύχος των εκπαιδευτικών τετραδίων θεωρίας και ασκήσεων «Οι αριθμοί και η ζωή μας» που απευθύνονται σε μαθητές/τριες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Το νέο τεύχος (ΤΕΥΧΟΣ Iα) αφορά στους μαθητές των τεσσάρων τελευταίων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου και αποσκοπεί στην εισαγωγή τους στον κόσμο των επίσημων στατιστικών, μέσα από παραδείγματα, δραστηριότητες και βιωματικές ασκήσεις κατάλληλες για την ηλικία τους.

Επιπλέον, οργανώνονται και φέτος εκπαιδευτικές παρουσιάσεις για μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων που προγραμματίζουν επισκέψεις στο περίπτερο της ΕΛΣΤΑΤ. Σημειώνεται επίσης, ότι ευθυγραμμιζόμενη με την ανάγκη περαιτέρω προστασίας του περιβάλλοντος, η ΕΛΣΤΑΤ προβαίνει φέτος στη δραστική μείωση των εκτυπώσεων των εκδόσεών της προτάσσοντας τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και του περιορισμού του περιβαλλοντικού της αποτυπώματος. Το παραδοσιακό έντυπο υλικό αντικαθίσταται σχεδόν ολοκληρωτικά από ψηφιακά μέσα, κώδικες QR και διαδραστικές οθόνες.

Τέλος, επισημαίνεται ότι ταυτόχρονα με την παρουσία της στη ΔΕΘ, η ΕΛΣΤΑΤ εγκαινιάζει την επέκταση της παρουσίας της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) με τη διαμόρφωση επίσημης σελίδας στο FACEBOOK (https://www.facebook.com/StatisticsGR).

Τα εγκαίνια του περιπτέρου θα πραγματοποιηθούν από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής κ. Αθανάσιο Κατσή την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2026 και ώρα 13:00.
Όλο το πληροφοριακό υλικό που παρουσιάζεται στο περίπτερο της ΕΛΣΤΑΤ είναι διαθέσιμο και στον υπερσύνδεσμο: https://www.statistics.gr/el/elstat-90-tif

Η σύγχρονη αισθητική συναντά την ανέγγιχτη ομορφιά της Θηρασίας σε ένα ξενοδοχείο που επενδύει στη νησιωτική ατμόσφαιρα, την οικειότητα και έναν πιο αργό ρυθμό ζωής. Ο σχεδιασμός του Τhe Duchess αντλεί έμπνευση από την κυκλαδίτικη γεωμετρία, τη φυσική πέτρα, το απαλό φως, τις ηφαιστειακές υφές και τον αδιάκοπο ορίζοντα. Το ξενοδοχείο διαθέτει 11 προσεκτικά σχεδιασμένες σουίτες, με open-plan εσωτερικούς χώρους και πανοραμική θέα προς την καλντέρα. Οι καμπυλωτές αρχιτεκτονικές φόρμες, τα φυσικά υλικά και η συγκρατημένη χρωματική παλέτα δημιουργούν ένα περιβάλλον που ενσωματώνεται αρμονικά στο τοπίο και αναδεικνύει τη μοναδικότητα του προορισμού.

Οι επισκέπτες του The Duchess απολαμβάνουν μία διττή εμπειρία: τη μοναδική θέα στην καλντέρα της Σαντορίνης, σε συνδυασμό με μια πιο ήρεμη και ιδιωτική εκδοχή του Αιγαίου. Αυτή η ισορροπία βρίσκεται στον πυρήνα της ταυτότητας του ξενοδοχείου, που συνδέεται οπτικά με έναν από τους πιο εμβληματικούς προορισμούς στον κόσμο, διατηρώντας παράλληλα απόσταση από τον έντονο ρυθμό και την πολυκοσμία του. Είναι αυτή ακριβώς η διαφορετική προσέγγιση στη φιλοξενία που ξεχωρίζει το The Duchess και το έχει αναδείξει, σύμφωνα με το  Condé Nast, ανάμεσα στα καλύτερα ξενοδοχεία στην ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης.

Η διαμονή πλαισιώνεται από μια ολοκληρωμένη σειρά υπηρεσιών, όπως καθημερινό πρωινό, 24ωρη reception, in-room και early breakfast, υπηρεσία αποσκευών και δωρεάν μεταφορές μεταξύ του The Duchess και του κεντρικού λιμανιού της Θηρασίας. Η εξωτερική πισίνα και το sundeck προσφέρονται για στιγμές χαλάρωσης, ενώ το pool bar και το Caldera Lounge Bar συμπληρώνουν την εμπειρία με cocktails και θέα, ιδιαίτερα την ώρα που το απογευματινό φως απλώνεται πάνω από την καλντέρα και τον ορίζοντα της Οίας.

Στην εμπειρία φιλοξενίας προστίθεται το The Duchess Restaurant by 1890, όπου η τοπική γαστρονομία αποκτά σύγχρονη έκφραση μέσα από πιάτα που βασίζονται σε επιλεγμένα προϊόντα της Σαντορίνης και των Κυκλάδων.

Ξεχωριστή θέση στον χώρο του ξενοδοχείου έχει το εκκλησάκι, που δημιουργεί ένα ατμοσφαιρικό σκηνικό για γάμους και ιδιαίτερες περιστάσεις. Με signature line το “Crown your escape with Aegean majesty”, το The Duchess προσκαλεί τους επισκέπτες να γνωρίσουν μια διαφορετική πλευρά των Κυκλάδων – έναν κόσμο απαλού φωτός, ανοιχτών οριζόντων και εκλεπτυσμένης φιλοξενίας.

^{Σχετικά με την Aria Hotels}

^{Η Aria Hotels είναι ένας boutique ξενοδοχειακός όμιλος με συνεχώς επεκτεινόμενη συλλογή καταλυμάτων στην Ελλάδα, την Κολομβία και τη Δομινικανή Δημοκρατία. Αφιερωμένα στη διατήρηση της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε προορισμού. Η Aria Hotels προσφέρει στους επισκέπτες της αυθεντικές εμπειρίες σε προσεκτικά αναπαλαιωμένα ιστορικά κτίρια και εξαιρετικές τοποθεσίες. Το χαρτοφυλάκιό της εκτείνεται από κομψές αστικές αποδράσεις έως ήρεμες νησιωτικές εμπειρίες, εξασφαλίζοντας έναν βαθύ δεσμό με την τοπική ιστορία, τον πολιτισμό και τη φυσική ομορφιά.}

Ο Μιχάλης Τσαμάζ, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Intracom Defense, δήλωσε:

«Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου, της διοικητικής ομάδας και όλων των εργαζομένων της Intracom Defense, έχω τη χαρά να καλωσορίσω τον κ. Λυκούργο Αντωνόπουλο ως νέο Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρείας μας.

Η πολυετής ηγετική του εμπειρία, η βαθιά κατανόηση των προηγμένων τεχνολογιών και των σύνθετων εφαρμογών ολοκληρωμένων συστημάτων, καθώς και η αποδεδειγμένη ικανότητά του να αναπτύσσει επιχειρηματικές δραστηριότητες τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, τον καθιστούν εξαιρετικά κατάλληλο να ηγηθεί της IDE. Σε συνδυασμό με το υψηλά καταρτισμένο και έμπειρο ανθρώπινο δυναμικό της εταιρείας, δημιουργούνται ισχυρές προϋποθέσεις για τη συνεχή ανάπτυξη, καθώς και για την επιτυχή μετάβασή της στην επόμενη φάση.

Φιλοδοξία μας, βασιζόμενοι στην ισχυρή κληρονομιά και τεχνογνωσία της εταιρείας στον τομέα της προηγμένης αμυντικής τεχνολογίας, καθώς και στο εξαιρετικά καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό της, είναι να ενισχύσουμε περαιτέρω τη θέση της IDE ως κορυφαίας ελληνικής εταιρείας αμυντικής τεχνολογίας, να επεκτείνουμε τη διεθνή της παρουσία και να ενισχύσουμε τη συμβολή της στις αμυντικές και τεχνολογικές δυνατότητες της Ελλάδας.

Παράλληλα θα ήθελα να εκφράσω την ειλικρινή μας εκτίμηση προς τον κ. Γιώργο Τρουλλινό, ιδρυτή και επί σειρά ετών ηγέτη της IDE. Το όραμά του, η αφοσίωσή του και η ηγεσία του συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία και την ανάπτυξη της Intracom Defense, καθώς και στη καθιέρωσή της ως μίας από τις σημαντικότερες εταιρείες προηγμένης αμυντικής τεχνολογίας της Ελλάδας. Οι ισχυρές τεχνολογικές δυνατότητες, η εξειδίκευση και η φήμη που έχει οικοδομήσει η IDE όλα αυτά τα χρόνια, αποτελούν ένα εξαιρετικό θεμέλιο για την επόμενη φάση ανάπτυξης της εταιρείας.»

Ο Λυκούργος Αντωνόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της Intracom Defense, δήλωσε:

«Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για μένα η ανάληψη της ηγεσίας της Intracom Defense, μιας εταιρείας με ισχυρή τεχνολογική παράδοση , υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό και εδραιωμένη θέση στην Ελληνική όσο και διεθνή αμυντική αγορά.

Προτεραιότητά μου είναι να αξιοποιήσουμε στο μέγιστο αυτό το ισχυρό υπόβαθρο, να αναπτύξουμε περαιτέρω τις τεχνολογικές μας δυνατότητες, να ενισχύσουμε τη συμβολή μας στις αμυντικές ανάγκες της Ελλάδας και να επιταχύνουμε τη διεθνή ανάπτυξη της IDE.

Σε στενή συνεργασία με τους ανθρώπους μας, τους πελάτες μας, τους στρατηγικούς συνεργάτες μας και την IAI, θα συνεχίσουμε να επενδύουμε στην καινοτομία, την επιχειρησιακή αριστεία και τις μακροπρόθεσμες συνεργασίες, αναζητώντας παράλληλα νέες ευκαιρίες που μπορούν να ενισχύσουν τη θέση της IDE ως μιας διεθνώς ανταγωνιστικής εταιρείας αμυντικής τεχνολογίας.»

Ο κ. Αντωνόπουλος διαθέτει περισσότερα από 30 χρόνια εμπειρίας σε ανώτερες διοικητικές και ηγετικές θέσεις στον ευρύτερο τεχνολογικό κλάδο. Έχει διατελέσει Γενικός Διευθυντής Εμπορικών Δραστηριοτήτων του Τομέα Εταιρικών πελατών της COSMOTE TELEKOM και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης, διαχειριζόμενος μια στρατηγική επιχειρησιακή μονάδα, με μεγάλο αριθμό στελεχών και σημαντικό χαρτοφυλάκιο εταιρικών πελατών, που περιλαμβάνει τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, έργα και δραστηριότητες εφαρμογών ολοκληρωμένων συστημάτων μεγάλης κλίμακας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στον Όμιλο ΟΤΕ, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση και ανάπτυξη της επιχειρησιακής μονάδας του Ομίλου στον τομέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) μετατρέποντάς την σε έναν από τους σημαντικότερους παρόχους εφαρμογών ολοκληρωμένων συστημάτων στην Ελληνική αγορά, ενώ παράλληλα συνέβαλε στην επέκταση των δραστηριοτήτων της πέρα από τα Ελληνικά σύνορα.

Με σημαντική εξειδίκευση στις Τηλεπικοινωνίες, στις ΤΠΕ, στα ολοκληρωμένα συστήματα, στις κρίσιμες υποδομές και στις προηγμένες τεχνολογίες, ο κ. Αντωνόπουλος έχει κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας, αναπτύξει ισχυρό και τεκμηριωμένο ιστορικό επιτυχιών στους τομείς του επιχειρηματικού μετασχηματισμού, της ανάπτυξης διεθνών δραστηριοτήτων, της σύναψης και ανάπτυξης στρατηγικών συνεργασιών, καθώς και της επιτυχούς υλοποίησης τεχνολογικών προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας και κρίσιμης σημασίας για σημαντικούς οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και για ευρωπαϊκούς θεσμούς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Ο κ. Αντωνόπουλος είναι κάτοχος MBA από το Οικονομικό και Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, μεταπτυχιακού τίτλου (MSc) στην Τεχνολογία Τηλεπικοινωνιών από το Πανεπιστήμιο Aston, μεταπτυχιακού τίτλου (MSc) στην Αεροναυτική Ηλεκτρονική από το Πανεπιστήμιο Cranfield, καθώς και πτυχίου (BEng, με άριστα) στην Ηλεκτρονική Μηχανική από το Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Αγγλίας.

^{Σχετικά με την IDE}

^{Η INTRACOM DEFENSE (IDE) είναι μια ελληνική εταιρεία, θυγατρική της ΙΑΙ (Israel Aerospace Industries), με μακροχρόνια διεθνή παρουσία και αξιοσημείωτη εξαγωγική δραστηριότητα στον χώρο των αμυντικών συστημάτων. Η IDE χρησιμοποιεί τεχνολογίες αιχμής στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη προηγμένων προϊόντων στους τομείς των ηλεκτρονικών πυραυλικών συστημάτων, τακτικών συστημάτων επικοινωνιών και πληροφοριών, ολοκληρωμένων λύσεων επιτήρησης, υβριδικών συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας και μη επανδρωμένων συστημάτων.}

^{Η IDE συγκαταλέγεται στην επίσημη λίστα προμηθευτών οργανισμών του NATO, συμμετέχει σε διεθνή προγράμματα και έχει επιτύχει να ηγείται σε ευρωπαϊκά έργα χρηματοδοτούμενα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, ενώ παράλληλα στηρίζει την ελληνική βιομηχανία μέσω ανάθεσης σημαντικού υποκατασκευαστικού έργου σε άλλες ελληνικές εταιρείες, συμβάλλοντας στην οικονομία της χώρας.}

^{Η εταιρεία απασχολεί περισσότερους από 600 Έλληνες επιστήμονες σε τεχνολογίες αιχμής, προσφέροντας τη δυνατότητα συμμετοχής σε έργα υψηλού αντίκτυπου και συνεχή επαγγελματική εξέλιξη. Με επίκεντρο τον άνθρωπο, η IDE καλλιεργεί μια κουλτούρα εξωστρέφειας, αξιοπιστίας και αριστείας, που επιβεβαιώνεται από τα διεθνώς αναγνωρισμένα πιστοποιητικά και τις τιμητικές διακρίσεις που έχει λάβει καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας της.}

^{Περισσότερες πληροφορίες στην ηλεκτρονική διεύθυνση: www.intracomdefense.com}

Η επίδοση της απάντησής μας αυτής πρέπει να είναι όσο πιο καθαρή γίνεται ώστε κανένας (πριν από όλους εμείς οι ίδιοι) να μην μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε. Η απόρριψη του τελεσιγράφου λοιπόν δεν αρκεί να επιδοθεί ρηματικά. Πρέπει να υποστηριχθεί έμπρακτα ώστε να γίνουν αισθητές οι συνέπειές της. Πρώτη συνέπεια, η μετακίνηση του πρωθυπουργού μας από τα “ήρεμα νερά” στο στέρεο έδαφος της μαχητικής συνύπαρξης μας με την γείτονα. Διμερείς συνομιλίες σε πολιτικό επίπεδο μπορούν να επαναληφθούν μόνο μετά την απόσυρση κάθε εις βάρος μας απειλής, παλιάς ή νέας.

Για να είναι αξιόπιστη η απόρριψη του τελεσίγραφου χρειάζονται πολλά ακόμα, με σημαντικότατο ανάμεσά τους την σφυρηλάτηση, παλλαϊκής ει δυνατόν, ενότητας. Υποχρέωση της όποιας ελληνικής κυβέρνησης, νυν ή επόμενης, με συνέπεια της την αποχή από ψηφοθηρική εκμετάλλευση της πολιτικής εθνικής ασφάλειας: Από την προπαγάνδα για επιτυχίες, υπαρκτές ή ανύπαρκτες, μέχρι την συλλογή πληροφοριών για εκβιασμό αντιπάλων του εξουσιαστικού μας κατεστημένου. Για να συνταχθεί εσωτερικό μέτωπο χρειαζόμαστε κυβέρνηση που τιμωρεί τις παγιδεύσεις τηλεφώνων αντιπάλων της και όχι κυβέρνηση που τις κουκουλώνει.

Ας δουλέψουμε εμείς τώρα…

Πράγματι, συλλέγουμε πληροφορίες με μόνο σκοπό την διαρκή εκτίμηση και επανεκτίμηση της “μεγάλης εικόνας”, μιας και η σχέση μας με την γείτονα δεν είναι “παιχνίδι για δυο”. Αλλά μια διαφορετική πολιτική ασφάλειας, πέρα από αξιόπιστες πληροφορίες και εύστοχες εκτιμήσεις, επιβάλλει, αναπόφευκτα, νέα μέσα για την άσκησή της. Υπαγορεύει την ανάγκη διαρκούς επεξεργασίας διπλωματικών πρωτοβουλιών, συμμαχικών σχέσεων και εξοπλιστικών προγραμμάτων, ώστε να προχωρήσουμε σε διορθώσεις, προσαρμογές, διευρύνσεις και τελειοποιήσεις όσων διαθέτουμε.

Στον βωμό της σε αποδρομή – ας ελπίσουμε – αυταπάτης των “ήρεμων νερών”, θυσιάσαμε πολύτιμο κεφάλαιο (οικονομικό και πολιτικό), αλλά και πολύ χρόνο. Βρισκόμαστε στο “και πέντε” και, είναι πια επείγον, η δήλωση πρόθεσης αλλαγής πολιτικής να ενορχηστρώνεται από μέσα εφαρμογής της.

Η κυβέρνηση οφείλει να ενεργοποιήσει τις κρατικές υπηρεσίες για την επεξεργασία των μέσων αυτών. Μιλάμε για συγκεκριμένες ανταποδόσεις στις προκλήσεις της γειτονικής μας χώρας, ευέλικτες και μη, άμεσες και έμμεσες, πάντως νέες. Είναι η ώρα, η άλλη πλευρά να συνειδητοποιήσει ότι δεν ξέρει τι να περιμένει στην επόμενη παραβίαση του εναέριου χώρου μας, των χωρικών μας υδάτων ή της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μας. Ακόμα περισσότερο, να μην γνωρίζει ποιες πρόκειται να είναι οι δικές μας πρωτοβουλίες, πέρα από τις απαντήσεις στις δικές της προκλήσεις.

Η Τουρκία, πριν από όλα βέβαια, δεν μπορεί να παραβλέπει ότι το σημείο κλειδί στις σχέσεις μας είναι πάντα η επανένωση της Κύπρου. Χωρίς την οποία δεν μπορεί «να κλείσει η πόρτα του φρενοκομείου», όπως είχε ονοματίσει ο Γεώργιος Παπανδρέου πριν από πολλές δεκαετίες την πρόθεση μας να μην την ανοίξουμε, αλλά να την διαβούμε αν την ανοίξει η Άγκυρα.

Όλα αυτά συνέβαιναν την ώρα που ο ουκρανικός στρατός είχε άμεση ανάγκη από οπλισμό και πυρομαχικά και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απηύθυνε συνεχείς εκκλήσεις στους συμμάχους για περισσότερη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια. Μάλιστα ο Πρόεδρος της Ουκρανίας «ξήλωσε» τον πρώην υπουργό Άμυνας, Μιχάιλο Φεντόροφ, ο οποίος επιχείρησε να ελέγξει τη διαφθοράς στις προμήθειες όπλων και να αναμορφώσει στο σύστημα.

Η επίσημη αιτιολογία για την απομάκρυνσή του – η οποία προκάλεσε σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις και διαδηλώσεις στην Ουκρανία – ήταν πως ο Φεντόροφ βρισκόταν σε σύγκρουση με τη στρατιωτική ηγεσία και αυτό καθιστούσε μη λειτουργική την παρουσία στην ηγεσία του υπουργείου Άμυνας. Το υπουργείο Άμυνας έχει βρεθεί στο επίκεντρο σκανδάλων διαφθοράς.

Ουκρανία: Ένα βαθύ σύστημα διαφθοράς

Καθώς Ρώσοι στρατιώτες επιτίθεντο στις πρώτες γραμμές χαρακωμάτων στην ανατολική Ουκρανία το 2024, το ουκρανικό πυροβολικό άνοιξε πυρ. Ωστόσο, αντί τα βλήματα να εκραγούν κοντά στις προελαύνουσες ρωσικές δυνάμεις, είτε έπεφταν από τους σωλήνες εκτόξευσης, είτε προσγειώνονταν με έναν υπόκωφο γδούπο, σηκώνοντας μικρά σύννεφα σκόνης.

Όπως αποδείχθηκε, ένα ουκρανικό εργοστάσιο όπλων είχε προμηθεύσει τον στρατό με χιλιάδες ελαττωματικά βλήματα όλμων. Ο επικεφαλής του εργοστασίου, Λεονίντ Σίμαν, συνελήφθη τελικά και του απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε μία από τις πιο προβεβλημένες υποθέσεις απάτης στην αμυντική βιομηχανία κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, ακόμη και όταν οι αρμόδιοι διαπίστωσαν ότι τα όπλα παραδίδονταν ελαττωματικά, η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών της Ουκρανίας εξακολούθησε να αναθέτει νέες συμβάσεις στο εργοστάσιο του Σίμαν.

Η υπόθεση αναδεικνύει τη διαφθορά κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τη «New York Times», επτά από τους δέκα μεγαλύτερους στρατιωτικούς προμηθευτές της χώρας εξασφάλισαν νέες δουλειές, παρά το γεγονός ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη ποινικές έρευνες για απάτη, ότι είχαν αποτύχει να εκπληρώσουν προηγούμενες συμφωνίες ή ότι είχαν συλληφθεί διευθύνοντες σύμβουλοί τους για διαφθορά. Αυτό προκύπτει από τους ελέγχους, δικαστικά έγγραφα και δημοσιεύματα ουκρανικών μέσων ενημέρωσης.

Ο Σίμαν, για παράδειγμα, αποτελούσε ήδη αντικείμενο πολλών ερευνών από υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς, μεταξύ άλλων για υπεξαίρεση και απάτη, όταν κέρδισε την πρώτη σύμβαση για τα βλήματα όλμων. Η κυβέρνηση του ανέθεσε τη συμφωνία των 280 εκατ. δολαρίων ενώ εκείνος είχε αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για διαφθορά.

Πάνω από ένα δισ. απάτες 

Εμπιστευτικοί εσωτερικοί έλεγχοι από το υπουργείο Άμυνας αποκαλύπτουν ένα σύστημα στρατιωτικών προμηθειών διάτρητο από κακοδιαχείριση, υπερτιμολογήσεις και διαφθορά. Εταιρείες εξασφάλισαν συμβάσεις χωρίς να έχουν αποδείξει ότι μπορούσαν να προμηθεύσουν τα όπλα ή χωρίς να διαθέτουν τις απαιτούμενες άδειες για την παράδοσή τους. Οι ελεγκτές εντόπισαν 18 εταιρείες που υπέγραψαν συμφωνίες, παρότι είχαν αθετήσει προηγούμενες συμβάσεις. Έξι από αυτές δεν κατάφεραν να εκτελέσουν ούτε μία σύμβαση.

Στρατιωτικοί προμηθευτές από ολόκληρο τον κόσμο, καθώς και ουκρανικές και αμερικανικές εταιρείες, πλούτισαν μέσα από αυτό το σύστημα. Οι εσωτερικοί κυβερνητικοί έλεγχοι έδειξαν ότι μόνο το 2024 η Ουκρανία έχασε περίπου 1,2 δισ. δολάρια εξαιτίας απάτης, σπατάλης και κακοδιαχείρισης.

Οι απώλειες αυτές, οι οποίες δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ποτέ, συσσωρεύονταν την ώρα που ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ζητούσε από τους συμμάχους περισσότερα όπλα και οικονομική βοήθεια. «Ο στρατός δεν λαμβάνει όσα χρειάζεται και ο προϋπολογισμός συρρικνώνεται εξαιτίας των μη παραδόσεων και των υπερτιμολογήσεων», δήλωσε σε συνέντευξή του ο Ταμερλάν Βαχάμποφ, πρώην σύμβουλος της Υπηρεσίας Αμυντικών Προμηθειών της Ουκρανίας. «Ως αποτέλεσμα, δεν έχουμε χρήματα για να παραγγείλουμε περισσότερα όπλα. Και δεν διαθέτουμε την ποσότητα πυρομαχικών που χρειαζόμαστε. Πρόκειται για ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται».

Παραιτήθηκε ο επικεφαλής Αμυντικών Προμηθειών

Οι έλεγχοι σχετικά με τις απάτες στις προμήθειες όπλων, τους οποίους αποκαλύπτει η New York Times, καλύπτουν μόνο την περίοδο 2024 – 2025. Είναι άγνωστο πόσοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν πριν και μετά από τη συγκεκριμένη περίοδο, αλλά και τι έκανε – αν έκανε οτιδήποτε – η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών ως απάντηση στα ευρήματα. Επειδή οι εκθέσεις είναι διαβαθμισμένες, δεν έχουν ποτέ υποβληθεί σε δημόσιο έλεγχο. Πάντως μετά τις αποκαλύψεις, ο διευθυντής της υπηρεσίας προμηθειών, Άρσεν Ζουμαντίλοφ, που αρνήθηκε να σχολιάσει το δημοσίευμα των New York Times, παραιτήθηκε από τη θέση του και αποχώρησε, καθώς ο κλοιός έσφιγγε γύρω του.

Ο ρόλος του Ζελένσκι 

«Υπάρχει πολλή διαφθορά», δήλωσε ο πρώην υπουργός Άμυνας, Μιχάιλο Φεντόροφ, ο οποίος απομακρύνθηκε πριν από λίγο καιρό από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο Φεντόροφ επιχείρησε να αναμορφώσει το σύστημα και υποστήριξε ότι οι αμυντικοί προμηθευτές τον οδήγησαν εκτός υπουργείου εξαιτίας αυτής της προσπάθειας. Η απομάκρυνσή του πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις στους δρόμους, με τον Ζελένσκι να ισχυρίζεται ότι απέλυσε τον Φεντόροφ λόγω των συγκρούσεών του με τη στρατιωτική ηγεσία.

Στην πραγματικότητα, σημειώνει η New York Times, ο Ζελένσκι δεν κατάφερε να εξυγιάνει το σύστημα προμηθειών, ενώ οι έρευνες από ανεξάρτητες αρχές για υποθέσεις διαφθοράς έφτασαν μέχρι τον στενό κύκλο του. Πέρυσι, οι ερευνητές κατέγραψαν κρυφά έναν πρώην συνεργάτη του επιχειρηματία να πιέζει αξιωματούχους να αγοράσουν αλεξίσφαιρα γιλέκα που είχαν αποτύχει στις δοκιμές ασφαλείας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο άνδρας διέφυγε από την Ουκρανία εν μέσω της έρευνας.

«Οτιδήποτε δεν είναι “καρφωμένο” στην Ουκρανία θα κλαπεί», σχολίασε σκωπτικά ο Τζέιμς Βάσερστρομ, Αμερικανός ειδικός στην καταπολέμηση της διαφθοράς, ο οποίος προσπαθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου να στρέψει την προσοχή στην απάτη στην αμυντική βιομηχανία. «Πρόκειται για μακροχρόνια παράδοση». Παρατίθενται ενδεικτικές υποθέσεις διαφθοράς που αποκαλύπτει η New York Times…

Η υπόθεση Σίμαν και Παβλόχραντ

Η αστοχία των βλημάτων όλμων αποτέλεσε μια ιδιαίτερα προβεβλημένη και ταπεινωτική αποτυχία στο πεδίο της μάχης. Την υπόθεση αποκάλυψε το ουκρανικό μέσο ενημέρωσης Censor.net. Το Κοινοβούλιο ξεκίνησε έρευνα και τον Απρίλιο του 2025 η αστυνομία συνέλαβε τον διευθυντή του εργοστασίου, Λεονίντ Σίμαν. Σε βάρος του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για απάτη ύψους περίπου 68 εκατ. δολαρίων – ποσό που αντιστοιχούσε στο κόστος ελέγχου και αντικατάστασης δεκάδων χιλιάδων ελαττωματικών βλημάτων όλμων.

Δικαστήριο αποφάνθηκε αργότερα ότι η εταιρεία του Σίμαν, το Χημικό Εργοστάσιο του Παβλόχραντ, είχε πουλήσει στον στρατό 233.000 ακατάλληλα προς χρήση βλήματα όλμων. Πολλά από αυτά διέθεταν ελαττωματικούς πυροκροτητές ή προβληματική προωθητική πυρίτιδα, σύμφωνα με δικαστικά αρχεία που παραχώρησε η ουκρανική εταιρεία δεδομένων YouControl.

Όταν οι ελεγκτές εξέτασαν τη σύμβαση της εταιρείας για τα βλήματα όλμων, εντόπισαν κάτι περίεργο. Το Παβλόχραντ είχε αρχικά δηλώσει ότι δεν διέθετε την παραγωγική ικανότητα για να εκτελέσει την παραγγελία. Στη συνέχεια, χωρίς καμία εξήγηση, αναθεώρησε τα στοιχεία για τις δυνατότητες παραγωγής και η κυβέρνηση του ανέθεσε τη σύμβαση.

Οι ελεγκτές δεν βρήκαν κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι κάποιος από την κυβέρνηση είχε προσπαθήσει να εξακριβώσει κατά πόσο το εργοστάσιο μπορούσε πράγματι να ανταποκριθεί στην παραγγελία. Όταν άρχισαν να παραδίδονται τα ελαττωματικά βλήματα, η υπηρεσία προμηθειών «δεν εξήγαγε τα κατάλληλα συμπεράσματα», σύμφωνα με τους ελεγκτές. Αντιθέτως, ανέθεσε στο Παβλόχραντ ακόμη περισσότερες δουλειές, μεταξύ των οποίων και τη σύμβαση για την προμήθεια σχεδόν του συνόλου των βλημάτων πυροβολικού των 122 χιλιοστών που χρειαζόταν ο στρατός το 2025.

Οι εκθέσεις ελέγχου δεν αναφέρουν ποιος αποφάσισε να δοθούν οι συμβάσεις στο Παβλόχραντ ή για ποιον λόγο. Τον Αύγουστο, ο διευθυντής της Υπηρεσίας Αμυντικών Προμηθειών, Άρσεν Ζουμαντίλοφ, παραιτήθηκε. Τον περασμένο μήνα, ο Σίμαν καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης σε ξεχωριστή υπόθεση, επειδή οργάνωσε κύκλωμα διαφθοράς για την πώληση εκρηκτικών σε διογκωμένες τιμές. Ο Σίμαν σκοπεύει να ασκήσει έφεση κατά της καταδίκης και δηλώνει αθώος στην υπόθεση των βλημάτων όλμων, σύμφωνα με τον δικηγόρο του, Ολεξάντρ Πρότας. Στην εμπορία όπλων, ανέφερε ο Πρότας, «τίποτα δεν είναι άσπρο ή μαύρο και όλα κινούνται σε αποχρώσεις του γκρι».

Η απάτη με την προμήθεια ρουκετών 

Το 2024, η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών ζήτησε προσφορές για την αγορά ρουκετών πυροβολικού αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Τρεις εταιρείες ανταποκρίθηκαν. Η πρώτη δήλωσε ότι μπορούσε να προμηθεύσει τις ρουκέτες στην τιμή των περίπου 4.200 δολαρίων ανά τεμάχιο. Η δεύτερη ζήτησε 4.600 δολάρια και η τρίτη 5.100 δολάρια. Οι ρουκέτες ήταν ακριβώς ίδιες – κατασκευάζονταν στο ίδιο εργοστάσιο, από την ίδια εταιρεία στην Τουρκία. Η μοναδική διαφορά ήταν η τιμή.

Η τουρκική κατασκευάστρια Arca Defense υπέβαλε τη χαμηλότερη προσφορά, προτείνοντας ουσιαστικά απευθείας πώληση από το εργοστάσιο. Ωστόσο, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι η σύμβαση ανατέθηκε στον ακριβότερο πλειοδότη, μια θυγατρική της Czechoslovak Group, ενός μεγάλου τσεχικού ομίλου συμμετοχών.

Αντί να αγοράσει απευθείας από το εργοστάσιο, η κυβέρνηση αποφάσισε να πληρώσει την τσεχική εταιρεία για να λειτουργήσει ως μεσάζοντας. Οι ελεγκτές δεν εντόπισαν «καμία αιτιολόγηση για την απόφαση». Προηγούμενοι έλεγχοι είχαν προειδοποιήσει κατά των αγορών μέσω μεσαζόντων, αλλά η κυβέρνηση δεν ακολούθησε τις συστάσεις. Η απόφαση αύξησε τον λογαριασμό της Ουκρανίας για τις ρουκέτες κατά περίπου 130 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με ανάλυση των “Times” πάνω στις ανταγωνιστικές προσφορές που περιγράφονταν στις εκθέσεις ελέγχου.

Η συγκεκριμένη σύμβαση ήταν μία από τις πολλές ουκρανικές συμφωνίες που συνέβαλαν στη μετατροπή της Czechoslovak Group σε παγκόσμια δύναμη της αμυντικής βιομηχανίας. Η εταιρεία εισήχθη φέτος στο χρηματιστήριο, καθιστώντας τον 33χρονο μεγαλομέτοχό της, Μίχαλ Στρναντ, τον πλουσιότερο κατασκευαστή όπλων στη λίστα δισεκατομμυριούχων του “Forbes”.

Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη αρχική δημόσια προσφορά που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στην αμυντική βιομηχανία. Η εταιρεία ενημέρωσε τους επενδυτές ότι επωφελείτο από έναν «υπερκύκλο» στρατιωτικών δαπανών, λόγω των πολέμων στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές. Το 2024, περισσότερο από το 40% των εσόδων της προήλθε από πωλήσεις που σχετίζονταν με την Ουκρανία.

Ο εκπρόσωπος της Czechoslovak Group, Αντρέι Τσίρτεκ, δήλωσε ότι τα ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία υποβολής προσφορών θα έπρεπε να απαντηθούν από την κυβέρνηση. Στην έκθεση ελέγχου δεν υπάρχει καμία κατηγορία ότι η εταιρεία διέπραξε κάποια παρατυπία.

«Δεν αποτελούμε μέρος των προτάσεων των άλλων υποψηφίων και δεν έχουμε πρόσβαση στους εμπορικούς όρους, στους συμβατικούς όρους ή στην αξιολόγηση της αναθέτουσας αρχής», ανέφερε σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Παρά τις ανησυχίες των ελεγκτών, η Ουκρανία εξέτασε το ενδεχόμενο να συνεργαστεί ξανά με την Czechoslovak Group, αυτή τη φορά για να αντικαταστήσει το οπλοστάσιο τυφεκίων Καλάσνικοφ με ένα τσεχικής σχεδίασης μοντέλο, συμβατό με τα πυρομαχικά του ΝΑΤΟ. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί κάποια συμφωνία. Ο εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι ο όμιλος διαφοροποιεί τις πωλήσεις του προς ευρωπαϊκές χώρες και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πελάτη.

Η σύμβαση που κατέρρευσε

Σε μία ακόμη περίπτωση, όπως δείχνουν τα αρχεία, η Ουκρανία προχώρησε σε μια περίπλοκη αγορά όπλων, παρά τις προειδοποιητικές ενδείξεις, για να δει τελικά τη συμφωνία να καταρρέει. Το 2024, η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών ήθελε να αγοράσει ρουκέτες σοβιετικού τύπου από έναν Σέρβο κατασκευαστή. Εξαιτίας της φιλορωσικής πολιτικής της Σερβίας, η Ουκρανία βασίστηκε σε μια αλυσίδα μεσαζόντων για να αποκτήσει τις ρουκέτες. Η κυβέρνηση σύναψε σύμβαση με την ουκρανική κρατική εταιρεία εμπορίας όπλων Spetstechnoexport. Σύμφωνα με τους ελεγκτές, η εταιρεία είχε ιστορικό ανεκτέλεστων συμβάσεων.

Οι Αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς – ανεξάρτητες αρχές τις οποίες ο Ζελένσκι επιχείρησε να ελέγξει με σχετικό νόμο τον οποίο τελικά αναγκάστηκε να τον αποσύρει μετά τις αντιδράσεις από τους διεθνείς συμμάχους – είχαν επίσης ανακοινώσει δημοσίως ότι ερευνούσαν πρώην στελέχη της εταιρείας για πιθανή υπεξαίρεση και ξέπλυμα χρήματος.

Η Spetstechnoexport δεν διέθετε επίσης σερβική άδεια εξαγωγής για τις ρουκέτες, έγραψαν οι ελεγκτές. Αντί για άδεια, η εταιρεία υπέβαλε μια «εγγυητική επιστολή» από την υπηρεσία στρατιωτικών πληροφοριών της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τους ελεγκτές, η προνομιακή αυτή μεταχείριση δεν είχε καμία νομική βάση και παραχωρήθηκε παρά το ιστορικό αθετήσεων της εταιρείας.

Η Spetstechnoexport ανέθεσε υπεργολαβία στην αμερικανική εταιρεία όπλων Regulus Global. Η εταιρεία, την οποία διευθύνει ο πρώην χρηματιστής της Merrill Lynch Γουίλιαμ Σόμερινταϊκ Τζούνιορ, είχε ιστορικό προμήθειας του ουκρανικού στρατού, αλλά και ανταρτών στη Συρία που υποστηρίζονταν από τις ΗΠΑ. Η συγκεκριμένη συμφωνία, ωστόσο, θα ήταν ιδιαίτερα περίπλοκη.

Η σύμβαση ήταν μία από τις πολλές μεταξύ της Regulus και της Spetstechnoexport, συνολικής αξίας 1,7 δισ. δολαρίων, οι οποίες αποσκοπούσαν στη διοχέτευση όπλων στην εμπόλεμη ζώνη. Σε συνέντευξή του, ο Σόμερινταϊκ δήλωσε ότι η συνεργασία είχε εξασφαλίσει κρίσιμο οπλισμό, ενισχύοντας τόσο την άμυνα της Ουκρανίας όσο και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Η συμφωνία για τις ρουκέτες, όμως, άρχισε να καταρρέει. Ο τότε υπουργός Άμυνας, Ρουστέμ Ουμέροφ, ήθελε να αποκλείσει τους μεσάζοντες από το εμπόριο όπλων της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ζήτησε από τη Regulus να συνεργαστεί απευθείας με την κυβερνητική υπηρεσία προμηθειών, παρακάμπτοντας ουσιαστικά τη Spetstechnoexport, όπως θυμάται ο Σόμερινταϊκ.

Η συμφωνία κατέρρευσε και, στις αρχές του 2025, η Spetstechnoexport είχε εξελιχθεί στον μεγαλύτερο οφειλέτη της υπηρεσίας αγοράς όπλων, έχοντας περισσότερες ανεκτέλεστες συμβάσεις από οποιονδήποτε άλλο προμηθευτή, σύμφωνα με τους ελεγκτές. Μετά την κατάρρευση της συμφωνίας, η ουκρανική κυβέρνηση προσέφυγε κατά της Spetstechnoexport, διεκδικώντας ρήτρες καθυστέρησης και τόκους. Η Spetstechnoexport, από την πλευρά της, απαίτησε χρήματα από τη Regulus. Ο Σόμερινταϊκ δήλωσε ότι η εταιρεία του δεν έκανε τίποτα παράνομο και απλώς «βρέθηκε στη μέση» της αναδιοργάνωσης του ουκρανικού συστήματος προμηθειών.

Ωστόσο, η αύξηση της τουριστικής προσέλευσης δεν αποτελεί κάποιο “ελληνικό θαύμα”, ούτε αποκλειστική επιτυχία μιας κυβέρνησης ή ενός υπουργού. Πρόκειται για ένα ευρύτερο διεθνές κύμα που σαρώνει ολόκληρη τη Μεσόγειο. Αντίστοιχα ή και μεγαλύτερα ρεκόρ καταγράφονται στην Ισπανία, την Ιταλία, ακόμα και την Τουρκία.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μηδενίζουμε έναν τομέα στον οποίο η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα. Υπάρχει όμως κάθε λόγος να αναρωτηθούμε αν το “περισσότερο”, εξακολουθεί να σημαίνει πάντοτε και “καλύτερο”.

Από τον ιδιοκτήτη στον υπάλληλο

Στα πρώτα στάδια της Βιομηχανικής Επανάστασης, πολλοί ανεξάρτητοι τεχνίτες και μικροί παραγωγοί έχασαν σταδιακά την οικονομική τους αυτονομία. Τα μικρά εργαστήρια υποχώρησαν μπροστά στο εργοστασιακό σύστημα και τα μέσα παραγωγής συγκεντρώθηκαν σε επιχειρήσεις που απαιτούσαν πολύ μεγαλύτερα κεφάλαια. Ο άνθρωπος που διέθετε τα εργαλεία του και έλεγχε σε σημαντικό βαθμό τη δουλειά του έγινε μισθωτός.

Τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, μήπως ζούμε σήμερα μια διαφορετική μορφή “υπαλληλοποίησης”; Ο νέος Έλληνας εργάζεται, αλλά δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να αποκτήσει περιουσία. Να αγοράσει ένα σπίτι, ένα κομμάτι γης, έναν επαγγελματικό χώρο ή να δημιουργήσει μια μικρή επιχείρηση. Απέναντί του βρίσκονται εταιρείες, funds, ξένοι επενδυτές και κεφάλαια που ο μέσος μισθωτός δεν μπορεί να ανταγωνιστεί.

Οι τιμές των κατοικιών ανεβαίνουν ταχύτερα από τα εισοδήματα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ήδη ότι η προσιτότητα της κατοικίας στην Ελλάδα έχει επιδεινωθεί. Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο: ο τόπος γίνεται ακριβότερος, αλλά ο κάτοικός του δυσκολεύεται περισσότερο να αποκτήσει ένα κομμάτι του.

​Δεν χρειάζεται να εξιδανικεύσουμε το παρελθόν. Πάντα υπήρχαν κοινωνικές διαφορές. Άλλος πήγαινε για μπάνιο στη Λούτσα και άλλος στη Βουλιαγμένη. Μόνο που τότε η διαφορά αφορούσε τον τρόπο ζωής. Σήμερα αφορά την ίδια τη δυνατότητα εγκατάστασης και ιδιοκτησίας. Αυτή η πίεση δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, γι’ αυτό και βλέπουμε πλέον τις τοπικές κοινωνίες στη Νότια Ευρώπη να αντιδρούν. Στην Ισπανία και την Ιταλία, χιλιάδες πολίτες βγαίνουν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τις επιπτώσεις του υπερτουρισμού στην καθημερινότητά τους, στα ενοίκια και στον δημόσιο χώρο.

Τουρισμός: Τί συμβαίνει στα Χανιά

Στα Χανιά, όπου ζω, η ίδια μεταβολή είναι ορατή. Ο τουρισμός έφερε χρήμα, ταυτόχρονα όμως έκανε τη γη και την κατοικία αβαστάχτες για τον ίδιο τον Χανιώτη. Κάποτε ο νέος προσπαθούσε να αγοράσει ένα σπίτι. Σήμερα όλο και συχνότερα προσπαθεί απλώς να βρει ένα σπίτι που να μπορεί να νοικιάσει.

Ποιος πληρώνει τις υποδομές; Ένας τόπος δεν μπορεί να αυξάνει διαρκώς τον πραγματικό πληθυσμό που εξυπηρετεί χωρίς να αυξάνει αντιστοίχως τις υποδομές του. Περισσότεροι επισκέπτες σημαίνουν περισσότερα αυτοκίνητα, κατανάλωση νερού, απορρίμματα, ανάγκες αποχέτευσης, αστυνόμευσης και υγειονομικής κάλυψης.
​
Όταν παράλληλα αυξάνεται και ο εργαζόμενος πληθυσμός, οι ανάγκες επεκτείνονται στα σχολεία, στα νοσοκομεία και στις δημόσιες υπηρεσίες. Το ξενοδοχείο είναι ιδιωτική επένδυση. Ο δρόμος που οδηγεί σε αυτό, το δίκτυο ύδρευσης, το νοσοκομείο και η καθαριότητα είναι δημόσια υπόθεση. Αυτό το κόστος πρέπει να μπει σοβαρά στον λογαριασμό της ανάπτυξης.
​
Η φθηνή εργασία δεν είναι αναπτυξιακή στρατηγική. Ο ελληνικός τουρισμός αντιμετωπίζει ελλείψεις προσωπικού και η χώρα χρησιμοποιεί θεσμοθετημένες διαδικασίες μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες. Όταν όμως ένας κλάδος δηλώνει ότι δεν βρίσκει εργαζομένους, η οικονομική θεωρία λέει ότι η έλλειψη προσφοράς πρέπει να οδηγήσει σε καλύτερες αποδοχές και συνθήκες. Εάν η μόνιμη απάντηση είναι η συνεχής διεύρυνση της προσφοράς φθηνότερης εργασίας από το εξωτερικό, η πίεση για αύξηση των μισθών εξαφανίζεται.
​
Δεν ευθύνονται οι ξένοι εργαζόμενοι για τους χαμηλούς ελληνικούς μισθούς. Είναι όμως ερώτημα αν είναι υγιές ένα παραγωγικό μοντέλο που, για να επεκταθεί, χρειάζεται διαρκώς περισσότερους εργαζομένους χαμηλών αμοιβών — ιδίως όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η μεγάλη παρουσία υπηρεσιών χαμηλής προστιθέμενης αξίας κρατά καθηλωμένη την οικονομία.​

Μετανάστευση, νομιμότητα και ενσωμάτωση

Η οικονομική μετανάστευση, όταν γίνεται με όρους νομιμότητας και κανόνων, μπορεί να είναι χρήσιμη. Δεν είναι όμως απλή λογιστική πράξη. Οι άνθρωποι δεν είναι μόνο εργατικά χέρια· κατοικούν, κάνουν οικογένειες, χρησιμοποιούν νοσοκομεία και σχολεία. Ταυτόχρονα, πρέπει να γίνει σαφής διαχωρισμός με την παράνομη μετανάστευση.

Μπορεί η ανεξέλεγκτη ή παράνομη είσοδος εργατικού δυναμικού να εξυπηρετεί πρόσκαιρα συγκεκριμένα επιχειρηματικά και οικονομικά συμφέροντα, συμπιέζοντας το κόστος εργασίας, αλλά συνολικά συνιστά σοβαρό πρόβλημα. Υπονομεύει τους κανόνες της αγοράς, εντείνει την αδήλωτη εργασία και δημιουργεί ορατούς κινδύνους για την κοινωνική συνοχή και την ασφάλεια.
​
Όταν μάλιστα οι πληθυσμοί αυτοί προέρχονται από κοινωνίες με διαφορετική γλώσσα, κουλτούρα ή θρησκευτικές αντιλήψεις, η χώρα υποδοχής οφείλει να διασφαλίζει τη νομιμότητα και να ασκεί συγκροτημένη πολιτική ενσωμάτωσης. Η κοινωνική συνοχή είναι προϋπόθεση λειτουργίας μιας πολιτείας. Και η Ελλάδα δικαιούται να αποφασίζει όχι μόνο πόσους εργαζομένους χρειάζεται η οικονομία της, αλλά και με ποιους νόμιμους κανόνες μπορεί πραγματικά να τους ενσωματώσει.

Τουρισμός ναι, μονοκαλλιέργεια όχι

Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι τουρισμός ή όχι. Φυσικά τουρισμός. Το ερώτημα είναι τι τουρισμός, πόσος τουρισμός και τι άλλο εκτός από τουρισμό. Η Ελλάδα χρειάζεται βιομηχανία, μεταποίηση, τεχνολογία, ενέργεια, σύγχρονη αγροδιατροφή και θέσεις εργασίας υψηλής ειδίκευσης. Δραστηριότητες όπου ο εργαζόμενος θα αμείβεται περισσότερο επειδή κάθε ώρα της εργασίας του παράγει μεγαλύτερη αξία.

Οι αφίξεις και η άνοδος του ΑΕΠ είναι θετικά στοιχεία, αλλά δεν αρκούν ως τελικός απολογισμός. Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας είναι αν αυξάνεται η παραγωγικότητα, αν οι πραγματικοί μισθοί ανεβαίνουν, αν η νέα γενιά μπορεί να αποκτήσει περιουσία και αν οι δημόσιες υποδομές αντέχουν.
​
Ο τουρισμός μάς βοήθησε να σταθούμε στα πόδια μας. Αρκεί να μην πιστέψουμε ότι μπορούμε να γίνουμε πραγματικά πλούσια χώρα μόνο σερβίροντας καφέ, νοικιάζοντας δωμάτια και πουλώντας τα ακίνητά μας. ​Γιατί τότε μπορεί κάποτε να ανακαλύψουμε ότι ο τόπος μας αξίζει πολύ περισσότερο – αλλά μας ανήκει πολύ λιγότερο.