Πλέον όλα τα φώτα στρέφονται στην συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ, όπου αναμένεται να τοποθετηθεί και ο Παύλος Πολάκης. Την ίδια ώρα πληροφορίες αναφέρουν ότι τα επόμενα 24ωρα ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος θα ανεξαρτητοποιηθεί από την Κ.Ο του ΣΥΡΙΖΑ

Την απορία του εξέφρασε ο Έντι Ράμα, όταν παρακρατικά στοιχεία άσκησαν βία – υπό την ανοχή της Αστυνομίας – στην διαδήλωση των κατοίκων στην Νάρτα και το Σβερνέτς και ακολούθησε η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, για τα δικαιώματα των θιγόμενων ομογενών. Σε προκλητικό ύφος, ο Ράμα, αποσκοπώντας σε μικροπολιτικά οφέλη από τον ανθελληνισμό που διαρκώς καλλιεργεί, δήλωσε ότι δεν γνώριζε ότι στον Κόλπο του Αυλώνα υπάρχει γηγενής Ελληνισμός – παρόλο που αυτός μαρτυρείται ιστορικά!

Αν κάπου έχει δίκιο είναι πως υπήρξαν αδικαιολόγητες ολιγωρίες στην διεκδίκηση των εθνικών δικαίων από πλευράς του “εθνικού κέντρου” έναντι των γηγενών ελληνικών κοινοτήτων – το οποίο ουκ ολίγες φορές αντιμετώπισε ως “βαρίδια” στρατηγικά πλεονεκτήματα που του πρόσφερε η ίδια η Ιστορία!

Ο εκ Γιωργουτσατών Δρόπολης, Ιεροδιάκονος Κοσμάς ο Θεσπρωτός (Κότρος το πατρικό του, γεννηθείς το 1780 – απεβίωσε τον Μάιο του 1852 στο Καρπενήσι) σε σημειώσεις του για την γεωγραφία της Ηπείρου και της Αλβανίας (μάλλον προς χρεία των μαθητών του) δεν αναφέρονταν μόνο στον Κόλπο της Αυλώνας ως γεωγραφικό όριο της Ηπείρου, αλλά έκανε ειδική αναφορά και στην Παλαιά Άρτα – Νάρτα, κατά την επίσημο καταχώρηση στην επικράτεια της σημερινής Αλβανίας.

Ο Σάσσων στην Αυλώνα

Ωστόσο, η περίπτωση του Σάσσωνος είναι ενδεικτική της λανθάνουσας συμπεριφοράς της Αθήνας σε ζητήματα που αφορούν την κυριαρχία επί θαλασσίων χώρων και αρχιπελάγους. Ίσως είναι από τις αποκαλούμενες case study για το τι δεν πρέπει να πράξει ένα κράτος, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια και το διεθνές δίκαιο.

Με τη Συνθήκη του Λονδίνου της 17ης Μαρτίου 1864 – με την ευκαιρία της ενθρόνισης του Βασιλέως Γεωργίου ‘Α, – η Αγγλία παραχωρούσε τα Επτάνησα στο Ελληνικό Βασίλειο. Το Άρθρο 2 της Συνθήκης ανέφερε ότι παραχωρούνταν τα Διαπόντια Νησιά βορείως της Κέρκυρας – προφανώς και συμπεριλαμβάνονταν ο Σάσσων. Όμως η Ελλάδα άσκησε τα κυριαρχικά της δικαιώματα μόλις κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, εγκαθιστώντας επί της νήσου λόχο, αποτελούμενο από 25 στρατιώτες και ναύτες.

Ενδίδοντας όμως στις πιέσεις της Αυστροουγγαρίας και της Ιταλίας δια του Νόμου 272/1914 (ΦΕΚ 151/Α/7-6-1914) που ψήφισε η κυβέρνηση Βενιζέλου, ο Σάσσωνας παραχωρήθηκε στην «αλβανική επικράτεια». Η ασάφεια του αποδέκτη της “γενναιοδωρίας” της Ελλάδας είναι ενδεικτική του γεγονότος ότι ελληνικό έδαφος, κυριαρχία και ό,τι άλλα δικαιώματα προέκυπταν επί του θαλασσίου χώρου, ουσιαστικά παραχωρούνταν στην Ιταλία, που είχε ήδη αποβιβαστεί στην Αυλώνα…

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γεώργιος Στρέιτ, υπερασπιζόμενος το νομοσχέδιο στη Βουλή, δήλωνε ότι το εν λόγω νησί έχει ζωτική στρατηγική σημασία για τον κατέχοντα το λιμένα της Αυλώνας και την ενδοχώρα! Αλήθεια, τι σχέση είχε αυτό με το πραγματικό διαπραγματευτικό συμφέρον της Ελλάδας και την κατοχύρωση του βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού;

Η εφαρμογή του Νόμου, που ανέφερε επί λέξει: «…Επιτρέπεται εις την Κυβέρνησιν η εις την Αλβανικήν επικράτειαν παραχώρησις της Νήσου Σάσωνος, ανηκούσης του Ελληνικού Βασιλείου, δυνάμει του 2ου άρθρου της περί παραχώρησης των Ιονίων Νήσων Συνθήκης του Λονδίνου 17 Μαρτίου 1864…», υπήρξε άμεση.

Η “Η Πριγκίπισσα του Σάσσωνος”

Σε λιμπρέτο των Πολύβιου Δημητρακόπουλου και Νικόλαου Λάσκαρη, με μουσική του συνθέτη Σπυρίδωνα Σαμάρα, ανέβηκε στο Θέατρο του Φαλήρου (στα μέσα Ιανουαρίου του 1915) το τρίπρακτο κωμικό μελόδραμα “Η Πριγκίπισσα του Σάσσωνος”. Στην ουσία ήταν μία καλλιτεχνική απάντηση στην πανελλήνια κατακραυγή έναντι της κυβέρνησης, για την παραίτηση και παραχώρηση ελληνικού χώρου σε ξένο κράτος. Έκτοτε το έργο έχει ανέβει αρκετές φορές στη σκηνή, έως και τις μέρες μας.

Η υπόθεση του, άκρως επίκαιρη: Η περίεργη Αμερικανίδα πριγκίπισσα που ήθελε να εγκαθιδρύσει ένα ιδιόρρυθμο βασίλειο και ανακάλυψε το μικρό και “άσημο” ελληνικό νησί του Σάσσωνος στην Αδριατική, θυμίζει την Ιβάνκα Τραμπ που έχει επενδυτικές βλέψεις στο συγκεκριμένο σημείο, έκτασης 5.7 τετραγωνικών χιλιομέτρων!

Τα έγγραφα του ιερέως Θεοχάρη Παππά

Έγγραφα (με μάλλον ελάχιστη νομική αξία) προσλαμβάνουν ιδιαίτερη ιστορική-αποδεικτική αξία, υπό το πρίσμα των σύγχρονων αμφισβητήσεων για τον εθνικό και γλωσσικό χαρακτήρα των κατοίκων της Παλαιάς Άρτας και του Σβερνέτσι – η Βυζαντινή Σφυναρίσσα που εξαφανίζεται στο διάβα των αιώνων και που η Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου μένει τεκμήριο, μαζί με άλλα αρχαιολογικά ευρήματα.

Εντοπίστηκαν σε παράρτημα προσωπικών αρχείων του μακαριστού Μητροπολίτη Αργυροκάστρου κυρού Δημητρίου, όπως του τα είχε αποκομίσει απόγονος του Ιερέα της Νάρτας, Θεοχάρη Παππά. Αφορούν διακανονισμό οικογενειακών-περιουσιακών τους στοιχείων, αγοραπωλησίες, δωρεές προς την εκκλησία και ειδικά τα σχολεία της Ενορίας. Έχει όμως σημασία ότι, μαζί με το υψηλό επίπεδο περί αστικού δικαίου των γηγενών Ελλήνων στην περιοχή, προκύπτει αδήριτα και η γλωσσική κατάρτιση.

Σε χρονικές στιγμές μιας καταιγιστικής ιστορικής περιόδου τεκμαίρεται ανυστερόβουλα ότι – τόσο με την υπαγωγή της εκκλησιαστικής επαρχίας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπό την οθωμανική κυριαρχία – όσο και κατά την εγκαθίδρυση του αλβανικού κράτους (παρά την βίαιη απόσπαση των Επισκοπών της Αδριατικής από την εκκλησιαστική τάξη) οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι συνομολογούσαν τις κοινοτικές και κοινωνικές τους συναλλαγές στην ελληνική γλώσσα.

Επισυνάπτονται τα ιστορικά έγγραφα

Όπως αναφέρει ο ίδιος ο εισαγγελέας στην ανάρτησή του, οι δράστες προσπάθησαν να καταστρέψουν το οπτικό υλικό, ωστόσο οι ειδικοί της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) κατάφεραν να το ανακτήσουν. Η βασική ύποπτη για την απόπειρα δολοφονίας Αναστασία Μπερεζόφσκαγια είχε βρεθεί νεκρή από σφαίρες στο κεφάλι σε περιοχή κοντά στο Κίεβο.

Σε βάρος της εκκρεμούσε «Ερυθρά Αγγελία» της Ιντερπόλ. Σύμφωνα με το ένταλμα, η κύρια ύποπτη ήταν Ουκρανή, 39 χρόνων, μιλούσε γερμανικά και καταζητείτο από τις Αρχές του Μονακό για απόπειρα δολοφονίας, τοποθέτηση εκρηκτικού μηχανισμού σε δημόσιο χώρο με εγκληματική πρόθεση και εγκληματική συνωμοσία.

Ο αντεισαγγελέας του Μονακό είχε ανακοινώσει ότι η δράστις είχε εγκαταλείψει το Πριγκιπάτο με τα πόδια προς τη γειτονική Γαλλία και στη συνέχεια διέφυγε με αυτοκίνητο προς τη Γερμανία, περνώντας από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ιταλία.

Ο Χαμάντ πίστευε ότι ο τεράστιος πλούτος από τα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου του Κατάρ μπορούσε να αξιοποιηθεί όχι μόνο για την ευημερία των πολιτών, αλλά και ως εργαλείο διεθνούς ισχύος. Και αντιλήφθηκε ότι αυτό δεν απαιτούσε απλώς την αγορά πανάκριβων οπλικών συστημάτων. Θεώρησε ότι η χώρα μπορούσε να αποκτήσει δυσανάλογη επιρροή επενδύοντας στην ήπια ισχύ (soft power): Στα μέσα ενημέρωσης, στη διπλωματία, στον αθλητισμό, στον πολιτισμό και σε στοχευμένες φιλανθρωπικές δωρεές. Έτσι κατάφερε να μετατρέψει το Κατάρ, με πληθυσμό λίγο πάνω από 3 εκατομμύρια ανθρώπους, εκ των οποίων περίπου το 90% είναι αλλοδαποί εργαζόμενοι – σε έναν απρόσμενο παγκόσμιο παίκτη.

Το αναίμακτο πραξικόπημα

Κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας δεν δίστασε να αναλάβει εξαιρετικά ριψοκίνδυνες πρωτοβουλίες. Γεννημένος το 1952, ορίστηκε διάδοχος του θρόνου στα 25 του χρόνια. Ωστόσο κουράστηκε να περιμένει τη διαδοχή. Το 1995, ενώ ο πατέρας του βρισκόταν στο εξωτερικό, τον ανέτρεψε με αναίμακτο πραξικόπημα στο Παλάτι και έγινε απόλυτος ηγεμόνας του εμιράτου. «Δεν είμαι ευτυχής για όσα συνέβησαν, αλλά έπρεπε να γίνουν και έπρεπε να τα κάνω», είχε δηλώσει τότε σε τηλεοπτικό διάγγελμα.

Λίγα χρόνια νωρίτερα, το Κατάρ είχε αρχίσει την υπεράκτια εκμετάλλευση του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο, το οποίο μοιράζεται με το Ιράν. Ο Χαμάντ ήταν αποφασισμένος να αξιοποιήσει τα τεράστια έσοδα. Από τη μία πλευρά καθιέρωσε επιδοτήσεις και κοινωνικές παροχές που βελτίωσαν σημαντικά το βιοτικό επίπεδο των Καταριανών. Από την άλλη, έστρεψε το βλέμμα του πέρα από τα σύνορα της χώρας.

Η ίδρυση του Al Jazeera

Το 1996 ίδρυσε το Al Jazeera, το τηλεοπτικό δίκτυο που χάρισε στη Ντόχα τεράστια επιρροή, αλλά εξόργισε πολλές γειτονικές χώρες.
Το Al Jazeera μπήκε γρήγορα σε εκατομμύρια σπίτια, προσφέροντας κάτι που τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του αραβικού κόσμου απέφευγαν: Kριτική κάλυψη των καθεστώτων της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων βασιλέων και δικτατόρων. Ωστόσο, η κάλυψη του ίδιου του Κατάρ παρέμενε ευνοϊκή, ενώ η γενικότερη γραμμή του δικτύου εξυπηρετούσε τις επιδιώξεις του Κατάρ και του ίδιου του Χαμάντ.

Την ίδια χρονιά ξεκίνησε και η κατασκευή της τεράστιας αμερικανικής αεροπορικής βάσης Al Udeid, η οποία εξελίχθηκε αργότερα στη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και στην έδρα της Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM).

Σχέσεις με όλους

Στην περιφερειακή πολιτική, ο Χαμάντ υιοθέτησε μια εξαιρετικά λεπτή ισορροπία: Διατήρησε σχέσεις με όλες σχεδόν τις πλευρές, ακόμη και στις πιο εκρηκτικές συγκρούσεις. Συμμάχησε στενά με τις ΗΠΑ, αλλά ταυτόχρονα καλλιέργησε στενούς δεσμούς τόσο με το Ιράν όσο και με το Ισραήλ, ανοίγοντας αμοιβαία εμπορικά γραφεία με το τελευταίο το 1996.

Κατά την Αραβική Άνοιξη στις αρχές της δεκαετίας του 2010, συνέχισε να στηρίζει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ακόμη και όταν αυτή επιδίωκε να ανατρέψει μοναρχίες και αυταρχικά καθεστώτα της περιοχής. Παράλληλα υπήρξε σημαντικός χρηματοδότης της Χαμάς, η οποία αποτελεί παρακλάδι της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Το 2012 έγινε ο πρώτος αρχηγός κράτους που επισκέφθηκε τη Γάζα, η οποία τότε βρισκόταν υπό τον de facto έλεγχο της Χαμάς, μετά τη βίαιη εκδίωξη της Φάταχ. Η Χαμάς έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική οργάνωση από τις ΗΠΑ από το 1997, καθώς και από πολλές άλλες χώρες.

Η οικειοθελής αποχώρηση

Το 2013, δεκαοκτώ χρόνια μετά την ανατροπή του πατέρα του, ο Χαμάντ προκάλεσε νέο σοκ στην περιοχή, ανακοινώνοντας ότι παραιτείται από τον θρόνο υπέρ του γιου του, Ταμίμ. Επέλεξε να μην επαναλάβει το λάθος του πατέρα του και να μην αφήσει τον διάδοχό του να περιμένει υπερβολικά.

Λίγο πριν αποχωρήσει, επέτρεψε στους Ταλιμπάν να ανοίξουν πολιτικό γραφείο στη Ντόχα, παρότι εκείνη την εποχή πολεμούσαν τις ΗΠΑ. Είχε προβλέψει ότι αργά ή γρήγορα θα ξεκινούσαν διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών και ήθελε η Ντόχα να αποτελέσει το επίκεντρό τους.

Η κρίση του 2017

Ο Ταμίμ συνέχισε την πολιτική του πατέρα του. Το 2014, καθώς τα ισλαμιστικά κόμματα έχαναν έδαφος μετά την υποχώρηση της Αραβικής Άνοιξης, το Κατάρ συνέχισε να στηρίζει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Η επιλογή αυτή οδήγησε στη μεγαλύτερη κρίση της σύγχρονης ιστορίας του Κατάρ.

Τα υπόλοιπα μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου απαίτησαν από τη Ντόχα να εγκαταλείψει την υποστήριξη προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Όταν αρνήθηκε, η Σαουδική Αραβία, μαζί με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Αίγυπτο και το Μπαχρέιν, επέβαλαν το 2017 αποκλεισμό στο Κατάρ και διέκοψαν τις διπλωματικές σχέσεις.

Ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ τάχθηκε αρχικά στο πλευρό του Ριάντ, ενώ ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν απαίτησε από τη Ντόχα να αλλάξει πορεία. Το Κατάρ όμως δεν υποχώρησε. Με τη στήριξη συμμάχων, όπως η Τουρκία, άντεξε τον αποκλεισμό διάρκειας 43 μηνών.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ανόδου του, το Κατάρ δέχθηκε έντονη κριτική τόσο από τη Δύση όσο και από τον αραβικό κόσμο για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις κατηγορίες περί υποστήριξης τρομοκρατικών οργανώσεων. Παρ’ όλα αυτά, ο Ταμίμ συνέχισε πιστά τη στρατηγική του πατέρα του.

Η πολιτική αυτή απέδωσε καρπούς

Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ ενισχύθηκαν περισσότερο, ενώ ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν αναγνώρισε επίσημα το Κατάρ ως σημαντικό σύμμαχο εκτός ΝΑΤΟ (Major Non-NATO Ally). Η Ντόχα αξιοποίησε τις σχέσεις της με διαφορετικά στρατόπεδα ώστε να εξελιχθεί σε διαμεσολαβητή σε κρίσεις όπως αυτές της Ουκρανίας, του Ιράν, του Αφγανιστάν και της Γάζας.

Μέχρι τότε, το Κατάρ είχε αυξήσει σημαντικά την επιρροή του και στις ΗΠΑ. Έγινε ο μεγαλύτερος ξένος χρηματοδότης αμερικανικών πανεπιστημίων και σημαντικός δωρητής δεξαμενών σκέψης (think tanks), με επικριτές να υποστηρίζουν ότι οι δωρεές αυτές επηρέαζαν τις θέσεις που διατύπωναν οι οργανισμοί που τις λάμβαναν.

Παρά τις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, η Ντόχα φιλοξένησε το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 2022, εν μέσω καταγγελιών ότι η ανάθεση εξασφαλίστηκε μέσω δωροδοκιών. Παράλληλα, χιλιάδες μετανάστες εργάτες φέρονται να έχασαν τη ζωή τους κατά την κατασκευή των έργων, εργαζόμενοι υπό ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες.

Το Κατάρ απέκτησε επίσης κορυφαίους αθλητικούς συλλόγους, καθώς και ιστορικές επιχειρήσεις πολυτελείας όπως το Harrods.
Το κρατικό επενδυτικό του ταμείο χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές και ως εργαλείο πολιτικής επιρροής. Πρόσφατα, Καταριανοί μέτοχοι εμπόδισαν συμφωνία της Volkswagen με ισραηλινή αμυντική εταιρεία για την ανάπτυξη οχημάτων που θα υποστήριζαν το αντιπυραυλικό σύστημα Iron Dome.

Πριν από τον Χαμάντ, μια τόσο εκτεταμένη γεωπολιτική επιρροή φαινόταν αδιανόητη για μια χώρα του μεγέθους του Κατάρ. Εκείνος όμως βρήκε τον τρόπο να μετατρέψει ένα μικρό, αλλά εξαιρετικά πλούσιο κράτος, σε σημαντικό παγκόσμιο παράγοντα, αλλάζοντας τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και επηρεάζοντας τις διεθνείς εξελίξεις πολύ πέρα από τα σύνορα του εμιράτου.

Οι αρχές την επαρχία Ορμουζγκάν, στο νότιο Ιράν, ανακοίνωσαν ότι αμερικανικά πλήγματα είχαν αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον τρεις άνθρωποι και να τραυματιστούν άλλοι οκτώ, ανέφερε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNAμέσω Telegram. Εκρήξεις ακούστηκαν επίσης σε διάφορες άλλες περιοχές του νότιου και κεντρικού Ιράν, σύμφωνα με ιρανικά ΜΜΕ.

Σε αντίποινα, ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε πως στοχοποίησε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην Ιορδανία και στο Κουβέιτ. Την προηγουμένη, οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ είχαν αναφέρει πως έπληξαν «δεκάδες» στόχους. Στους χθεσινούς βομβαρδισμούς σκοτώθηκαν οκτώ άνθρωποι, σύμφωνα με το IRNA.

Οι ιρανικές αρχές έκαναν λόγο για ζημιές στο δίκτυο ηλεκτροδότησης στον νότο και παρότρυναν τους κατοίκους να μειώσουν την κατανάλωση ρεύματος, Αναφέρθηκαν επίσης σε βομβαρδισμούς εναντίον γεφυρών, λιμανιού, αεροδρομίου, τηλεπικοινωνιακών υποδομών και σιδηροδρομικού σταθμού. Η Ουάσιγκτον δεν επιβεβαίωσε τις πληροφορίες αυτές.

Δεξαμενόπλοια «πήραν φωτιά»

Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν, ανακοίνωσαν ότι δυο δεξαμενόπλοια με πετρέλαιο «εξερράγησαν» και «πήραν φωτιά» όταν έπεσαν σε νάρκες καθώς διέσχιζαν ναρκοθετημένη περιοχή στο νότιο τμήμα του στενού του Ορμούζ. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις το διέψευσαν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε αυτή την εβδομάδα να διατάξει να βομβαρδιστούν γέφυρες και ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί στο Ιράν, αν οι ηγέτες της Ισλαμικής Δημοκρατίας δεν επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Η Τεχεράνη θα εισέλθει σε φάση «ολοκληρωτικής επίθεσης» αν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί συνεχιστούν για πάνω από «δύο-τρεις ημέρες», απείλησε χθες ο Μοχσέν Ρεζαεΐ, σύμβουλος για τις στρατιωτικές υποθέσεις του ιρανού ανώτατου ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν πως τα πλήγματά τους θα «συνεχίζονται» ωσότου «επανέλθει η ηρεμία στις νότιες (ιρανικές) ακτές και στο στενό του Ορμούζ».

«Το στενό του Ορμούζ οδεύει να μετατραπεί σε παγίδα για τις δυο αντιμαχόμενες πλευρές. Η λογική της κλιμάκωσης ξεφεύγει ολοένα περισσότερο», κρίνει ο Νταβίντ Χαλφά, ειδικός για τη Μέση Ανατολή στο Ίδρυμα Ζαν Ζορές, που ανησυχεί για τον «κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης».

Στο Κουβέιτ, ηλεκτροπαραγωγικός σταθμός όπου γίνεται επίσης αφαλάτωση ύδατος επλήγη από ιρανική επίθεση, σύμφωνα με το εμιράτο, που κάλεσε τους χρήστες «να εκλογικεύσουν» την κατανάλωση ρεύματος «σε αυτή την εξαιρετική φάση» για τη χώρα όπου το τρέχον διάστημα οι θερμοκρασίες φτάνουν ως ακόμη και τους 48 ° Κελσίου.

«Το σπίτι μου έτρεμε»

Στο Κατάρ, χώρα που μεσολαβεί, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι στοχοποίησαν την αμερικανική βάση Αλ Ουντέιντ, καταστρέφοντας συστήματα ραντάρ και στρατιωτικά αεροσκάφη για να «τιμωρήσουν» τις ΗΠΑ.

«Ήμουν στο κρεβάτι μου, είχα σχεδόν αποκοιμηθεί, όταν άκουσα τον συναγερμό», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Αμπού Μπακέρ, 27χρονος υπάλληλος της κυβέρνησης του Σουδάν που ζει στο Κατάρ. «Ήλπιζα ότι θα ήταν πάνω από τη θάλασσα, αλλά άρχισαν να ακούγονται εκρήξεις και το σπίτι μου έτρεμε», πρόσθεσε, εκφράζοντας την ανησυχία ότι «αυτός ο πόλεμος διαιωνίζεται».

Οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν την 7η Ιουλίου, έπειτα από επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στον Κόλπο, αποδοθείσες στο Ιράν. Οι βομβαρδισμοί έκτοτε είναι οι εκτενέστεροι μετά την κήρυξη κατάπαυσης του πυρός τον Απρίλιο κι υπονομεύουν τις διπλωματικές προσπάθειες με σκοπό να τερματιστεί η ένοπλη σύρραξη.

Ο πόλεμος, ο οποίος ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, και δεν σταματά να κλονίζει την παγκόσμια οικονομία.

Οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν να αυξάνονται, εν μέσω της συνέχισης των εχθροπραξιών. Το Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας προς παράδοση τον Σεπτέμβριο άλλαζε χέρια χθες έναντι 88,10 δολαρίων το βαρέλι (+4,60%). Το βαρέλι της αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς WTI (West Texas Intermediate) προς παράδοση τον Αύγουστο είχε φτάσει στα 82,49 δολάρια (+4,48%).

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Κίνας και του Πακιστάν –αυτή η τελευταία χώρα μεσολαβεί επίσης στις διαπραγματεύσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης– παρότρυναν τις δυο πλευρές να ξαναρχίσουν τις συνομιλίες στο πλαίσιο του «μνημονίου κατανόησης» που υπέγραψαν τη 17η Ιουνίου αλλά πλέον έχει γίνει κομματάκια.

Το Ισλαμαμπάντ απηύθυνε ακόμη εκ νέου έκκληση να υπάρξει «αποκατάσταση της ομαλότητας στο στενό του Ορμούζ», που έκλεισε ξανά η Τεχεράνη το περασμένο σαββατοκύριακο. Εν είδει αντιποίνων, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε πως προχωρά εκ νέου στον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.

«Καθιστούμε τον Καναδά υπεύθυνο για το γεγονός ότι δεν διαχειρίζεται σωστά τα δάση του και οι ΗΠΑ βρίσκονται αχρείαστα αντιμέτωπες με εισβολή αέρα βρομερού, μολυσμένου και επικίνδυνου για την υγεία, κάτι απολύτως απαράδεκτο! Θα τηλεφωνήσω στον πρωθυπουργό για να μάθω τι σκοπεύει να κάνει», εξανέστη ο αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social.

Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε τον Καναδά για «ηθελημένη ολιγωρία» και απείλησε να προχωρήσει στην επιβολή νέων επιπρόσθετων τελωνειακών δασμών για να καλυφθεί το «κόστος αυτής της μόλυνσης» που αρχικά έγραψε πως είναι «ανυπολόγιστο», προτού τονίσει πως ανέρχεται σε «δισεκατομμύρια δολάρια».

Ο καπνός των πυρκαγιών στον Καναδά έχει βυθίσει σε αποπνικτικό πέπλο μολυσμένου αέρα αμερικανικές μητροπόλεις, από το Σικάγο μέχρι την Ουάσιγκτον, περνώντας από τη Νέα Υόρκη. Σε προάστιο αυτής της τελευταίας μεγαλούπολης θα διεξαχθεί αύριο Κυριακή ο τελικός του παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου εθνικών ομάδων ανδρών ανάμεσα στα αντιπροσωπευτικά συγκροτήματα της Ισπανίας και της Αργεντινής.

Κατά τα πιο πρόσφατα δεδομένα των καναδικών αρχών, η κατάσταση παρέμενε χθες κρίσιμη στον Καναδά, με 896 ενεργά μέτωπα και 206 από αυτά να παραμένουν εκτός ελέγχου στην επαρχία Οντάριο.

Η Γενική Κυβερνήτης του Καναδά

Η κυβερνήτης Λουίζ Αρμπούρ σε ανακοίνωσή της αναφέρει τα εξής:

«Καθώς καταστροφικές πυρκαγιές συνεχίζουν να επηρεάζουν χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, οι σκέψεις μου εστιάζονται στους Καναδούς που έχουν πληγεί από αυτήν την κρίση. Σε όσους αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, μη γνωρίζοντας πότε θα επιστρέψουν ή τι μπορεί να βρουν όταν γυρίσουν, αναγνωρίζουμε το θάρρος που χρειάζεται για να αντιμετωπίσει κανείς μια τέτοια αβεβαιότητα και τέτοιους κινδύνους.

»Το θάρρος σας σε αυτή τη δύσκολη στιγμή είναι βαθιά αισθητό σε όλη τη χώρα και ξέρω ότι θα έχετε την πλήρη υποστήριξη των συμπολιτών μας στις επόμενες μέρες και εβδομάδες. Επιθυμώ επίσης να επαινέσω το αξιοσημείωτο θάρρος των πυροσβεστών και διασωστών. Εργαζόμενοι ακούραστα σε επικίνδυνες συνθήκες, θέτουν τη ζωή τους σε κίνδυνο για να προστατεύσουν ζωές, περιουσίες και τις πολύτιμες εκτάσεις μας. Ο επαγγελματισμός και η ανιδιοτέλειά τους ενσαρκώνουν τα καλύτερα στοιχεία του Καναδά. Ενώ η κλίμακα και η ένταση αυτών των πυρκαγιών δοκιμάζουν την ανθεκτικότητά μας, αποκαλύπτουν επίσης την εξαιρετική δύναμη του καναδικού πνεύματος. Μαζί, θα στηρίξουμε ο ένας τον άλλον σε αυτή την πρόκληση και θα ξαναχτίσουμε πιο δυνατοί».

Κατέκαυσε εκατό σπίτια σπίτια σε συγκρότημα κατοικιών και επεκτάθηκε και στην γύρω δασική περιοχή, που έχει καλυφθεί από μαύρους καπνούς. Η επιχείρηση κατάσβεσης δυσχεραίνεται από την ένταση των ανέμων και ο κινδυνος να απειληθούν κι άλλα σπίτια, παραμένει. Οι αρχές συνέστησαν στους πολίτες να μην πλησιάζουν την περιοχή γιατί δεν ήταν σε θέση να προβλέψουν ούτε τις “μετακινήσεις” του μετώπου ουτε την εξέλιξη της κατάστασης.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί θύματα ή αγνοούμενοι, αλλά ένας πυροσβέστης τραυματίστηκε ελαφρά και άλλος ένας άνδρας εισέπνευσε καπνό κα διακομίσθηκε σε νοσοκομείο. Στην περιοχή ακούστηκαν και εκρήξεις, πιθανόν από συσκευές ή αγωγούς αερίου. Η φωτιά σύμφωνα με τις πρώτες και αδιασταύρωτες πληροφορίες, ξεκίνησε από τον αστικό ιστό.

/

🇳🇴 Pożary w norweskim Drammen, niedaleko Oslo.

Spłonęło ponad 100 domów. Służby nie mogą zapanować nad żywiołem.

Jedno z moich ulubionych miasteczek w Norwegii. Znam to miejsce jak własną kieszeń 🤯

Drammen to siedziba spadkowicza z norweskiej Ekstraklasy, Strømsgodset IF.…

— Piotr Piotrowicz (@Piotrowicz17) July 17, 2026

Νορβηγικός ΕΣ για εκκενώσεις

Ο Ερυθρός Σταυρός έχει κινητοποιήσει 35 εθελοντές για να βοηθήσει τους εκτοπισμένους μετά τη μεγάλη πυρκαγιά στην περιοχή, όπως είπε ο επικεφαλής της ομάδας για το σώμα ετοιμότητας έκτακτης ανάγκης και ανακούφισης στο Άκερσχους, το Μπούσκερουντ και το Έστφολντ.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Ερυθρού Σταυρού η φωτιά ξεκίνησε από μία κατοικία στο συγκρότημα κατοικιών.Σύμφωνα με μαρτυρίες του νορβηγικού ενημερωτικού μέσου Drammens Tidende, πολίτες και διασώστες εντόπισαν από νωρίς καπνό και εκρήξεις από φιάλες υγραερίου που χρησιμοποιούνται συνήθως για μπάρμπεκιου στις αυλές των σπιτιών αλλά και από παρόμοιες φιάλες στο εσωτερικών των οικιών για θέρμανση. Η Πυροσβεστική ανακοίνωσε ότι είναι νωρίς ακόμη για να αναφερθεί στα αίτια.

Βίντεο που δημοσιοποίησε η ταξιαρχία δείχνει το μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας (USV) να προσεγγίζει την ακτή, να προσκρούει ελεγχόμενα στην παραλία και να κατεβάζει μια μπροστινή ράμπα. Από εκεί εξέρχεται ένα τροχοφόρο μη επανδρωμένο όχημα εδάφους (UGV), εξοπλισμένο με πολυβόλο, το οποίο κινείται προς το εσωτερικό και ανοίγει πυρ εναντίον στόχου που βρίσκεται πέρα από την ακτογραμμή. Στη συνέχεια, το σκάφος αποχωρεί. Δεν είναι γνωστό εάν το ρομπότ ανακτήθηκε μετά την ολοκλήρωση της αποστολής.

Το επίγειο όχημα φαίνεται να ανήκει στην οικογένεια Rys, που κατασκευάζεται από την ουκρανική εταιρεία Roboneers. Τα συγκεκριμένα συστήματα είναι εξοπλισμένα με πολυβόλο διαμετρήματος 7,62 χιλιοστών (FN MAG) και διαθέτουν βαλλιστικό υπολογιστή για μεγαλύτερη ακρίβεια, καθώς και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που υποστηρίζουν την αυτόνομη αναγνώριση, παρακολούθηση και εμπλοκή στόχων.

Τα ρομποτικά αυτά οχήματα χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως από τις ουκρανικές δυνάμεις για αποστολές ανεφοδιασμού, μεταφοράς τραυματιών, μηχανικού και υποστήριξης μάχης. Άλλες εκδόσεις τους έχουν προσαρμοστεί για τοποθέτηση, ή εξουδετέρωση ναρκών, περιορίζοντας την έκθεση στρατιωτών σε ιδιαίτερα επικίνδυνες αποστολές.

Το ρομπότ Droid TW-7.62

Η Ουκρανία επενδύει ολοένα και περισσότερο στα μη επανδρωμένα χερσαία συστήματα. Νωρίτερα φέτος, ένα άλλο ρομπότ, το Droid TW-7.62, φέρεται να κατέρριψε δύο ρωσικά drones και στη συνέχεια να άνοιξε πυρ κατά ρωσικής ομάδας πεζικού, σκοτώνοντας έναν στρατιώτη και τραυματίζοντας έναν ακόμη. Παρά τα πυρά πυροβολικού που δέχθηκε, το ρομπότ συνέχισε να επιχειρεί και απέκρουσε νέα επίθεση.

Η χερσόνησος Κινμπούρν αποτελεί ιδανικό πεδίο δοκιμών για τέτοιου είδους τεχνολογίες. Από το καλοκαίρι του 2022 βρισκόταν υπό ρωσικό έλεγχο και χρησιμοποιήθηκε ως βάση ηλεκτρονικού πολέμου, πυραυλικών επιθέσεων και πυροβολικού κατά της νότιας Ουκρανίας. Η Ρωσία κατασκεύασε εκεί οχυρώσεις από σκυρόδεμα και, σύμφωνα με ουκρανικές πηγές, εγκατέστησε σταθμούς ελέγχου drones.

Από τα τέλη του 2022, η Ουκρανία εξαπέλυσε επανειλημμένες επιδρομές, αποστολές αναγνώρισης και πλήγματα ακριβείας με στόχο να καταστήσει τη διατήρηση της ρωσικής παρουσίας ολοένα και πιο δαπανηρή. Tο αμερικανικό Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) εκτίμησε ότι οι ρωσικές δυνάμεις αποχώρησαν από τη χερσόνησο, υπό τη συνεχή πίεση των ουκρανικών επιθέσεων, ενώ ουκρανικό drone ύψωσε συμβολικά την εθνική σημαία στην περιοχή. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές αν οι ρωσικές δυνάμεις έχουν επιστρέψει, ή διατηρούν περιορισμένη παρουσία.

Νέα εποχή

Ανεξάρτητα από τη σημερινή κατάσταση στο πεδίο, η επιχείρηση αναδεικνύει τις δυνατότητες των μη επανδρωμένων συστημάτων σε ιδιαίτερα επικίνδυνα περιβάλλοντα. Σε μια ακτή που καλύπτεται από συνεχή επιτήρηση, πυροβολικό και drones, μια συμβατική αμφίβια απόβαση θα συνεπαγόταν πολύ μεγάλες απώλειες. Αντίθετα, ένα μη επανδρωμένο σκάφος και ένα ρομποτικό όχημα μπορούν να εκτελέσουν αποστολές αναγνώρισης ή μάχης, χωρίς να τεθεί σε άμεσο κίνδυνο ανθρώπινο προσωπικό.

Η επιχείρηση εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της Ουκρανίας να αντικαταστήσει όσο το δυνατόν περισσότερες επικίνδυνες αποστολές με αυτόνομα ή τηλεχειριζόμενα μέσα. Τα μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα αναλαμβάνουν ολοένα περισσότερες εργασίες ανεφοδιασμού, μηχανικού, υποστήριξης πυρός και αναγνώρισης, ενώ τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας έχουν εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες ουκρανικές καινοτομίες του πολέμου. Αρχικά χρησιμοποιήθηκαν για επιθέσεις εναντίον πλοίων του ρωσικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα, όμως πλέον αξιοποιούνται και για μεταφορά φορτίων, συλλογή πληροφοριών, ακόμη και για την εκτόξευση άλλων drones.

Η συγκεκριμένη αποστολή πιθανότατα είχε και χαρακτήρα επίδειξης των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της νέας τεχνολογίας. Ωστόσο, δείχνει με σαφήνεια την ταχύτητα με την οποία η Ουκρανία μετατρέπει εμπορικές και στρατιωτικές τεχνολογίες σε πρακτικά εργαλεία πολέμου. Παράλληλα, προσφέρει μια εικόνα για το πώς ενδέχεται να διεξάγονται στο μέλλον οι αμφίβιες επιχειρήσεις: Με μη επανδρωμένα σκάφη να ανοίγουν τον δρόμο, ρομποτικά οχήματα να αποβιβάζονται πρώτα στις ακτές και οι στρατιώτες να ακολουθούν μόνο όταν οι συνθήκες είναι ασφαλέστερες.

Ενδεικτικό των μεταβολών στο πεδίο του πολέμου, είναι ότι ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι προχώρησε, για πρώτη φορά, στη χρήση θαλάσσιων drones μίας χρήσης σε πραγματική πολεμική επιχείρηση. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), οι αμερικανικές δυνάμεις αξιοποίησαν πολλαπλά μη επανδρωμένα σκάφη για να πλήξουν εγκατάσταση συντήρησης υποβρυχίων και πλοίων στη Ναυτική Βάση Μπαντάρ Αμπάς, στις ιρανικές ακτές των Στενών του Ορμούζ. Η CENTCOM επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για την πρώτη επιχειρησιακή χρήση των συγκεκριμένων όπλων που θύμισαν τακτικές των Ουκρανών.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η 123η Ταξιαρχία της Ουκρανίας μετά την ολοκλήρωση της αποστολής, «ξεκινά μια νέα εποχή του πολέμου». Και πρόσθεσε με νόημα: «Τα πράγματα θα γίνουν ακόμη πιο ενδιαφέροντα».

Ο χρυσός ξεκίνησε στις 6 Οκτωβρίου 2023 ένα από τα ισχυρότερα ανοδικά ράλι της σύγχρονης χρηματιστηριακής ιστορίας. Εκείνη την περίοδο, οι περισσότεροι μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι είτε διατηρούσαν ουδέτερη στάση είτε προέβλεπαν ακόμη χαμηλότερες τιμές. Ο χρυσός, όμως, δεν άκουσε κανέναν. Δημιούργησε μια υποδειγματική ανοδική δομή και μέσα σε μόλις 846 ημέρες εκτινάχθηκε από τα 1.810 $ στα 5.598 $, σημειώνοντας ιστορικό υψηλό στις 29 Ιανουαρίου 2026.

Πρόκειται για άνοδο 3.788 $, που αντιστοιχεί σε συνολική απόδοση 209,28%. Με απλά λόγια, ο χρυσός δεν διπλασίασε απλώς την αξία του: Την υπερτριπλασίασε. Κάποιος που είχε τοποθετήσει 100.000$ στην αρχή αυτής της διαδρομής, θα έβλεπε την επένδυσή του να φθάνει περίπου τις 309.280$, πριν φυσικά από φόρους, προμήθειες και λοιπές επιβαρύνσεις. Τους λόγους που οδήγησαν τότε, σε αυτή τη θεαματική άνοδο είχα την ευκαιρία να αναλύσω διεξοδικά, μέσα από άρθρα και εκπομπές. Αντίστοιχες αναλύσεις δημοσίευσαν και αρκετοί ακόμη αξιόλογοι αναλυτές ανά τον κόσμο. Πιστεύω, λοιπόν, ότι οι βασικές αιτίες αυτού του ιστορικού ράλι έχουν πλέον γίνει ευρέως κατανοητές.

Οι λόγοι της πτώσης

Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν βρίσκεται στην άνοδο. Βρίσκεται στην πτώση. Από το ιστορικό υψηλό των 5.598 $, ο χρυσός πέρασε σε μία έντονη διορθωτική φάση. Μέσα σε μόλις 152 ημέρες, έφτασε έως τα 3.942 $, καταγράφοντας συνολική πτώση 1.655 $ που σημαίνει, ότι έχασε 29,57% της αξίας του από το ιστορικό υψηλό. Η εξήγηση της βίαιης πτώσης δεν είναι σαφής. Αυτό το άρθρο προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα τι άλλαξε το τελευταίο διάστημα και ο χρυσός καταγράφει διαρκή πτώση.

Πολλοί ρωτούν πώς είναι δυνατόν, ο χρυσός να εξακολουθεί να πέφτει μετά τις 28 Φεβρουαρίου 2026, δηλαδή από τη μέρα που ξεκίνησε ο πόλεμος του Κόλπου; Ένα τέτοιο επικίνδυνο γεγονός θα έπρεπε να προκαλέσει μεγάλη άνοδο του χρυσού. Αντίθετα, μέσα στον πόλεμο, ο χρυσός κατέγραφε διαρκή πτώση. Φυσικά την ίδια πορεία ακολούθησε και το ασήμι, για το οποίο χρειάζεται μια ιδιαίτερη ανάλυση που δεν θα την κάνουμε σήμερα.

Οι περισσότεροι επενδυτές πίστεψαν αρχικά, ότι η πτώση του χρυσού ήταν αποτέλεσμα της αποκλιμάκωσης του γεωπολιτικού κινδύνου, σε συνδυασμό με τη μαζική ρευστοποίηση που προκάλεσε η μεγάλη ταχύτητα ανόδου του χρυσού. Για μένα, δεν ισχύει αυτό. Η πραγματική αιτία της πτώσης του χρυσού είναι ένας μηχανισμός που δεν είναι ευρύτερα γνωστός. Η αναπάντεχη πτώση εγείρει το ερώτημα αν έχασε άραγε ο χρυσός την ιδιότητά του ως καταφύγιο σε περιόδους κρίσης και πολέμων. Φυσικά και όχι. Απλά, αυτή την εποχή έχουν αλλάξει ειδικό βάρος οι μεταβλητές που κινούν ανοδικά ή πτωτικά την τιμή του.

Πρέπει να επισημάνω ότι η τιμή του χρυσού ανέβαινε, διότι οι κεντρικές τράπεζες και οι επενδυτές φοβούνταν ένα μεγάλο πόλεμο και συσσώρευαν χρυσό. Όταν ο πόλεμος ξέσπασε, έπαψε να λειτουργεί ο φόβος ως μεταβλητή που κινούσε τον χρυσό ανοδικά. Ο πόλεμος έγινε και η βασική αιτία του ράλι εξαλείφθηκε. Η αγορά τιμολογεί τον φόβο για ένα γεγονός, όχι το ίδιο το γεγονός. Η αναζωπύρωση της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν έκανε πολλούς να πιστέψουν ότι, εφόσον έσπασε η εκεχειρία, ο χρυσός θα κινηθεί ανοδικά.

Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν νέα κύματα επιθέσεων και επανέφεραν τον ναυτικό αποκλεισμό. Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας τη σύγκρουση υπαρξιακό πόλεμο. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, αυτό θα αύξανε τη ζήτηση για καταφύγια. Κι όμως, ο χρυσός τις τελευταίες ημέρες έπεσε και κάτω από τα 4.000 $, γεγονός που έχει προβληματίσει επενδυτές σε ολόκληρο τον πλανήτη!

Ο φόβος του πληθωρισμού

Δεν είναι ότι ο πόλεμος πίεσε τον χρυσό πτωτικά. Ο πόλεμος δημιούργησε δύο αντίθετες δυνάμεις. Η πρώτη ήταν η παραδοσιακή ζήτηση για ασφάλεια στις επενδύσεις, η οποία ωθεί ανοδικά τον χρυσό. Η δεύτερη, όμως, ήταν ο φόβος επιστροφής του πληθωρισμού, ο οποίος οδηγεί σε υψηλότερα επιτόκια, υψηλότερες αποδόσεις ομολόγων και ισχυρότερο δολάριο. Η δεύτερη δύναμη αποδείχθηκε τελικά ισχυρότερη από την πρώτη. Συμπερασματικά, ο χρυσός δεν ηττήθηκε από τον πόλεμο. Ηττήθηκε από μηχανισμό που ενεργοποίησε ο πόλεμος.

Όταν λοιπόν η αγορά άρχισε να φοβάται ότι η άνοδος του πετρελαίου θα περάσει σταδιακά στις τιμές, το επόμενο ερώτημα ήταν αυτονόητο. Πώς θα αντιδράσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed); Η βασική αποστολή της είναι να διατηρεί τον πληθωρισμό υπό έλεγχο. Κάθε φορά που δημιουργούνται ενδείξεις πληθωρισμού, η Fed υιοθετεί σκληρή νομισματική πολιτική, αυξάνει τα επιτόκια εάν το κρίνει απαραίτητο.

Αυτό άρχισε να φοβάται η αγορά. Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Ιουνίου ήταν καλύτερα των εκτιμήσεων. Όμως αποτύπωναν μια οικονομία πριν από τη νέα εκτόξευση του πετρελαίου και πριν από την αναζωπύρωση του πολέμου. Με άλλα λόγια, οι επενδυτές δεν κοίταζαν τον πληθωρισμό του χθες. Προσπαθούσαν να υπολογίσουν τον πληθωρισμό του αύριο. Από τότε, η συζήτηση στις αγορές άλλαξε. Το βασικό ερώτημα δεν ήταν πλέον πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος. Ήταν αν η Fed θα μειώσει τα επιτόκια, ή αν θα τα διατηρήσει υψηλά για περισσότερο χρόνο. Κι αυτή η αλλαγή προσδοκιών ήταν αρκετή για να μεταβάλει τη συμπεριφορά των αγορών.

Φτάσαμε λοιπόν στον πυρήνα του μηχανισμού. Ο χρυσός δεν αποδίδει τόκο ούτε μέρισμα. Η αξία του είναι ότι συνιστά καταφύγιο και αποθήκη αξίας. Όταν όμως οι επενδυτές πιστεύουν ότι τα αμερικανικά επιτόκια θα παραμείνουν υψηλά, προτιμούν περιουσιακά στοιχεία που προσφέρουν απόδοση. Έτσι ενισχύεται και το δολάριο. Για να αγοράσεις αμερικανικά κρατικά ομόλογα, πρέπει πρώτα να αγοράσεις δολάρια. Όσο αυξάνεται η ζήτηση για ομόλογα, αυξάνεται ταυτόχρονα και η ζήτηση για δολάρια. Οι δύο αυτές διαφορετικές αγορές αλληλοενισχύονται.

Ο χρυσός δεν έχασε την ιδιότητά του ως καταφύγιο. Εκείνη τη συγκυρία, όμως, εμφανίστηκε ισχυρότερος ανταγωνιστής, ο οποίος προσέφερε και ασφάλεια και απόδοση. Ήταν ελκυστικότερη επιλογή. Πολλοί ερμήνευσαν λανθασμένα την αγορά, επειδή θεώρησαν ότι πόλεμος οδηγεί σε άνοδο το χρυσό. Η αγορά όμως προχώρησε πιο μπροστά. Είδε ότι ο πόλεμος μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερο πληθωρισμό και σε υψηλότερα επιτόκια. Και αυτό αποδείχθηκε ισχυρότερο.

Ο αόρατος πόλεμος

Για να καταλάβουμε την υποχώρηση του χρυσού εν μέσω πολέμου, πρέπει να εξετάσουμε την αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων και ειδικότερα την απόδοση του δεκαετούς. Η 2α Μαρτίου 2026 είναι η πρώτη ημέρα (Δευτέρα) μετά την έναρξη του πολέμου. Εκείνη την ημέρα, η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου βρέθηκε περίπου στο 3,93%, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων μηνών. Οι περισσότεροι περίμεναν ότι ο πόλεμος θα οδηγούσε τους επενδυτές σε μαζικές αγορές κρατικών ομολόγων, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις τους να υποχωρήσουν περισσότερο. Συνέβη όμως το αντίθετο. Οι αποδόσεις, όμως, κινήθηκαν σταθερά ανοδικά.

Μέσα σε ένα τετράμηνο, η απόδοση ανέβηκε από το 3,93% έως και το 4,66%, ενώ σήμερα κινείται στο 4,57%. Αυτό δεν είναι στατιστική παρατήρηση. Είναι απόδειξη ότι η αγορά ομολόγων δεν φοβήθηκε τον ίδιο τον πόλεμο, αλλά τις οικονομικές συνέπειές του. Οι επενδυτές άρχισαν να προεξοφλούν ότι η άνοδος του πετρελαίου θα αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, ότι η Fed θα καθυστερούσε τις μειώσεις επιτοκίων ή ακόμη και ότι θα αναγκαζόταν να τα αυξήσει. Η μεταβολή στις προσδοκίες άλλαξε τις ισορροπίες στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Οι περισσότεροι επενδυτές κοιτούσαν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής. Τα μεγάλα χαρτοφυλάκια κοιτούσαν την καμπύλη των αμερικανικών επιτοκίων. Ο χρυσός έχασε τη μάχη απέναντι στις υψηλότερες αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων. Οι περισσότεροι επενδυτές πιστεύουν ότι οι αγορές αντιδρούν στα γεγονότα. Συμβαίνει το αντίθετο. Αντιδρούν στις συνέπειες που εκτιμούν ότι θα έχουν τα γεγονότα στο μέλλον. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση του χρυσού.

Ο μέσος επενδυτής είδε πόλεμο και θεώρησε αυτονόητο ότι ο χρυσός θα συνέχιζε την ανοδική πορεία. Τα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια προχώρησαν πιο μπροστά, διαβλέποντας την αλυσίδα οικονομικών επιπτώσεων. Το πρώτο ήταν η άνοδος του πετρελαίου. Η αγορά φοβήθηκε ότι μία παρατεταμένη σύγκρουση στον Κόλπο θα επηρεάσει την παγκόσμια προσφορά ενέργειας και θα διατηρήσει τις τιμές του αργού ψηλά. Ακριβότερη ενέργεια σημαίνει ακριβότερες μεταφορές, υψηλότερο κόστος παραγωγής και αναζωπύρωση του πληθωρισμού.

Τα μεγάλα χαρτοφυλάκια

Από εκεί και πέρα, ο μηχανισμός άρχισε να λειτουργεί αυτόματα. Εάν ο πληθωρισμός επιστρέψει, η Fed δεν θα μπορεί να μειώσει τα επιτόκια με την ταχύτητα που περίμενε η αγορά πριν από λίγους μήνες. Και αν τα επιτόκια παραμείνουν υψηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων θα παραμένουν ελκυστικές, το δολάριο θα ενισχύεται και ο χρυσός θα δέχεται πιέσεις. Αυτό αποτυπώθηκε στις αγορές από τις πρώτες κιόλας ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου.

Ενώ εκατομμύρια επενδυτές παρακολουθούσαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, τα μεγάλα χαρτοφυλάκια είχαν ήδη στραφεί αλλού. Με άλλα λόγια, η αγορά είχε εγκαταλείψει το παρόν και τιμολογούσε το επόμενο κεφάλαιο. Κάπως έτσι εξηγείται και το φαινομενικά παράδοξο. Ο πόλεμος δημιούργησε γεωπολιτική αβεβαιότητα, αλλά ταυτόχρονα ενεργοποίησε έναν ισχυρότερο χρηματοπιστωτικό μηχανισμό. Η ανάγκη προστασίας μέσω του χρυσού συγκρούστηκε με την προοπτική υψηλότερων επιτοκίων, ισχυρότερου δολαρίου και αυξημένων αποδόσεων στα αμερικανικά ομόλογα και μέχρι σήμερα, ηττήθηκε.

Όταν αναλυτές ερμηνεύουν την αγορά, αναζητώντας μία μόνο αιτία κάνουν λάθος, επειδή οι αγορές δεν λειτουργούν μονοδιάστατα. Σε κάθε χρονική στιγμή δρουν ταυτόχρονα πολλές μεταβλητές, οι οποίες συγκρούονται μεταξύ τους. Η τελική πορεία δεν καθορίζεται από τη σημαντικότερη μεταβλητή, αλλά από εκείνη που έχει κάθε φορά το μεγαλύτερο ειδικό βάρος. Ο χρυσός δεν έπαψε να αποτελεί αποθήκη αξίας. Αυτό που άλλαξε ήταν η βαρύτητα των δυνάμεων που επηρεάζουν την τιμή του.

Αυτή την εποχή, ο φόβος του πληθωρισμού και των υψηλότερων επιτοκίων αποδείχθηκε ισχυρότερος από τον φόβο του πολέμου. Οι αγορές τελικά, δεν λειτουργούν με το συναίσθημα, λειτουργούν με την προσδοκία. Και όσο καλύτερα κατανοούμε τους μηχανισμούς που διαμορφώνουν τις προσδοκίες, τόσο μπορούμε να ερμηνεύσουμε κινήσεις που, εκ πρώτης όψεως, μοιάζουν παράλογες.