Είχε παραπέμφθηκε σε δίκη ύστερα από καταγγελίες που ερευνήθηκαν από την Υποδιεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων Βορείου Ελλάδος της ΕΛ.ΑΣ. και αφορούσαν το διάστημα από το 2018 έως το 2020. Η δικογραφία περιελάμβανε αρχικά 20 περιπτώσεις δωροληψίας, για τις μισές εκ των οποίων κρίθηκε ένοχος σε πρώτο βαθμό. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο τον καταδίκασε τελικώς για 9 περιπτώσεις δωροληψίας.

Τα αθέμιτα ωφελήματα που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, εισέπραξε κυμαίνονταν – ανάλογα με την περίπτωση- από 100 έως 5000 ευρώ. Οι χειρουργικές πράξεις φαίνεται να έγιναν είτε κατά παράκαμψη της λίστας αναμονής είτε μέσω εισαγωγής στα επείγοντα περιστατικά ή στα εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου. Για τις περιπτώσεις αυτές είχαν παραπεμφθεί σε δίκη και αθωώθηκαν ασθενείς και συγγενείς τους για δωροδοκία υπαλλήλου.

Ο κατηγορούμενος καρδιολόγος απομακρύνθηκε από τα πανεπιστημιακά του καθήκοντα, όταν ξεκίνησε η ποινική έρευνα. Απολογούμενος κατά την εφετειακή δίκη αρνήθηκε παντελώς την κατηγορία, κάνοντας λόγω για εις βάρος του σκευωρία και συναδελφικές κόντρες.

Ο ίδιος γιατρός έχει καταδικαστεί, για άλλη υπόθεση φερόμενης δωροληψίας, σε φυλάκιση 18 μηνών, με 3ετή αναστολή, αλλά η υπόθεση αυτή δεν έχει τελεσιδικήσει και εκκρεμεί στο Εφετείο

Βουλευτής εξελέγη για πρώτη φορά το 2011, στην περιφέρεια Μπάρνσλεϊ της βόρειας Αγγλίας. Διετέλεσε επίσης δήμαρχος του Νότιου Γιορκσάιρ, ενώ μέχρι τον νέο διορισμό του κατείχε τη θέση του Υφυπουργού ‘Αμυνας, με αρμοδιότητα σε ζητήματα αντιτρομοκρατίας, συνόρων και εθνικής ασφάλειας.

Η ανάληψη του υπουργείου ‘Αμυνας από τον Τζάρβις πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την κυβέρνηση καθώς πληθαίνουν οι φωνές εντός των Εργατικών που ζητούν από τον πρωθυπουργό να ορίσει την ημερομηνία αποχώρησής του από την ηγεσία του κόμματος. Στο πλαίσιο αυτό μετά την παραίτηση του Τζον Χίλι, ακολούθησε και η παραίτηση του άλλου υφυπουργού ‘Αμυνας με χαρτοφυλάκιο τις Ένοπλες Δυνάμεις, του Αλ Καρνς.

Αξίζει να σημειωθεί πως οι δύο άνδρες τόνισαν ότι το υφιστάμενο σχέδιο χρηματοδότησης δεν επαρκεί για να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες διεθνείς προκλήσεις, ιδιαίτερα μετά τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις προειδοποιήσεις των στρατιωτικών επιτελείων για άμεση ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δυνατοτήτων της χώρας. Ο Κιρ Στάρμερ με τη σειρά του υπερασπίστηκε τον κυβερνητικό σχεδιασμό, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνησή του έχει ήδη δεσμευθεί για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών τα επόμενα χρόνια.

Ποιος είναι ο Νταν Τζάρβις

Γεννήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 1972. Υπηρέτησε ως αξιωματικός του βρετανικού Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών. Έλαβε μέρος σε στρατιωτικές αποστολές στο Κόσοβο, το Ιράκ, το Αφγανιστάν και τη Βόρεια Ιρλανδία.

Είναι απόφοιτος της Στρατιωτικής Ακαδημίας του Σάντχερστ. Διετέλεσε δήμαρχος του Νότιου Γιορκσάιρ. Εκλέχθηκε βουλευτής των Εργατικών το 2011. Υπηρέτησε ως Υφυπουργός ‘Αμυνας με χαρτοφυλάκιο την Ασφάλεια. Θεωρείται από τα πλέον έμπειρα στελέχη της κυβέρνησης σε θέματα άμυνας, ασφάλειας και αντιτρομοκρατίας.

Μ’ εξαίρεση την Κρήτη, μόνη νήσο που διαθέτει δημογραφικό σφρίγος, αλλ’ όχι επαρκείς ποσότητες νερού για το αυξανόμενο τουριστικό τσουνάμι, τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου θα καταληφθούν μία νύχτα από Τούρκους “τουρίστες”, με εβδομαδιαία βίζα είτε με εισβολή, όπως δοκιμάστηκε στην Κύπρο και προσφάτως με τα τουρκικά αμφίβια γυμνάσια προσομοίωσης της Λήμνου. Η οικονομική κατάσταση των άλλων νησιωτών επιδεινώνεται και μοιραία συνεπιφέρει τη δημογραφική συρρίκνωση, όπως διαπίστωσε κι η έκθεση του Ραφαέλε Φίτο, αντιπροέδρου της Κομισιόν.

Το κόστος μεταφορών στα νησιά είναι πάνω από 300% απ’ ό,τι στις ηπειρωτικές περιοχές της Ευρώπης, οι τιμές κατοικιών σε ορισμένους νησιωτικούς δήμους από 75% έως 130% υψηλότερες, η “πράσινη μετάβαση” απαγορευτική (αλλά το ηλεκτρικό ρεύμα πανάκριβο) κι η απασχόληση περιοριζόμενη από τη χαμηλή δαπάνη του νησιωτικού εισοδήματος, στο 59% του μέσου όρου των άλλων περιοχών της Κοινότητας, γράφει η “έκθεση Φίτο”.

Εντεύθεν κι η νησιωτική καθυστέρηση στη βελτίωση του εισοδήματος, η οποία προκαλεί την ερήμωση των νησιών εννέα μήνες το έτος. Σημειωτέον, για όλους τους άλλους τομείς ανθρώπινης δραστηριότητας υπάρχει ειδικό ταμείο της Κοινότητας (λ.χ. για το αγροτικό εισόδημα, την εκπαίδευση, ακόμη και το Διάστημα), ενώ για τα νησιά απομένουν κάτι ψιλά απ’ το Ταμείο Συνοχής. Τους κοινοτικούς κι εθνικούς πόρους ροκανίζουν άλλοι, στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στις “συγγενικές Πολεοδομίες” και στα αντιαισθητικά κουτόσπιτα ανακύκλωσης πλαστικών κι αλουμινίου.

Άμεσα μέτρα για τα νησιά

Τι πρέπει να γίνει; Πολλά, γενναία και γρήγορα μέτρα. Να ξεκινήσουν απ’ τη μείωση του κόστους ζωής, με περικοπή του ΦΠΑ στο 6% από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο. Το τέταρτο θα επιφέρει 15% μείωση των τροφίμων στα νησιά τον χειμώνα. Μετά, η φορολογική απαλλαγή του εισοδήματος και ΕΝΦΙΑ στα κάτω των 2.500 μονίμων κατοίκων νησιά θα λειτουργήσει ελκυστικά για νέους και παλαιούς κατοίκους.

Η αναστολή των κοινωνικών εισφορών ΕΦΚΑ, ανεργίας και μεταφορών επί εννεάμηνο θ’ ανοίξει ξενοδοχεία και εστιατόρια που παραμένουν κλειστά την αντιτουριστική περίοδο. Ένα πανησιωτικό πρόγραμμα στέγης για υπαλλήλους του Δημοσίου (δασκάλους, αστυνόμους, γιατρούς, οπλίτες κι αξιωματικούς) θα άρει ένα αντικίνητρο, δεδομένων των χαμηλών τιμών αμοιβών των δημοσίων υπαλλήλων. Για τους ιδιώτες αστέγους, η επαναφορά της έκπτωσης των τόκων ενυπόθηκου δανείου από το εισόδημα, για ανέγερση κατοικίας >120 μ2 όπως ίσχυε προ του 1981, θα δώσει ώθηση στην επάνοδο οικογενειών στην πατρώα γη.

Περιττό ν’ αναφερθεί ότι οι δημόσιες επενδύσεις στα νησιά έχουν προτεραιότητα όχι μόνο για την εθνική άμυνα αλλά και για την παθητική αντίσταση. Έργα όπως η αφαλάτωση, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (όχι πυλώνες αλλά γεωθερμίας), η δωρεάν παροχή Internet τους νησιώτες και η κατάργηση φόρων εκπομπής CO2 όπως στην Αμερική, θα μεταβάλουν τα “ερημονήσια” Ψαρά, Κάσο, Καλογήρους, Κουφονήσι κ.λπ. σε κέντρα πολιτισμού όπως παλιά.

Πού να βρεθούν όλα αυτά τα λεφτά που χρειάζονται; “Λεφτά υπάρχουν” πάντοτε. Ευρύτητα πνεύματος λείπει. Αρκεί να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά τα ευρωπαϊκά κεφάλαια κι επιστρέφουν πολλαπλασίως. Το εν ισχύι λ.χ. δημοσιονομικό πλαίσιο έως το 2027 προβλέπει δαπάνες 12,5 δισ. ευρώ που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί στα νησιά παρά ελάχιστα.

Το επόμενο, πολυετές, έχει διαθεσιμότητα 218 δισ. ευρώ για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της Ευρώπης, στις οποίες ανήκουν αυτοδικαίως τα περισσότερα ευρωπαϊκά νησιά, ακόμη κι αυτά που θεωρούνται “ανεπτυγμένα”, αλλά που στερούνται ακόμη εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων και αποκομιδής απορριμμάτων, διότι βεβαίως τα μεγέθη του πληθυσμού δεν επιτρέπουν ανακυκλώσεις, δίκτυο ποτίσματος και παραγωγής βιομάζας.

Η παρουσία του Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ στο Eurogroup είχε και έναν έντονο συναισθηματικό συμβολισμό. Ο άνθρωπος που ταυτίστηκε όσο λίγοι με τις πιο δύσκολες στιγμές της ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης και που στάθηκε διαχρονικά δίπλα στην Ελλάδα, επέστρεψε για πρώτη φορά σε συνεδρίαση του Eurogroup μετά την αποχώρησή του από την ενεργό ευρωπαϊκή πολιτική.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ μίλησαν στην κάμερα της ΕΡΤ, σε κλίμα αμοιβαίας εκτίμησης και συγκίνησης.

Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ: Είναι χαρά μου που βρίσκομαι απόψε εδώ. Υπήρξα, νομίζω, για οκτώ χρόνια πρόεδρος του Eurogroup και αυτή είναι η πρώτη φορά, αφότου αποχώρησα από το Eurogroup και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που προσκαλούμαι σε συνεδρίαση του Eurogroup, έστω και άτυπη. Ευχαριστώ τον Κυριάκο, τον Έλληνα υπουργό Οικονομικών. Είχα πάντοτε μια ιδιαίτερη σχέση με τους Έλληνες υπουργούς Οικονομικών, όχι πάντα την καλύτερη, αλλά πάντως μια ιδιαίτερη σχέση.

Είμαι λοιπόν χαρούμενος, περισσότερο από χαρούμενος, που η Ελλάδα είναι μέλος της ευρωζώνης. Αγωνίστηκα πολύ για να γίνει αυτό πραγματικότητα. Κανείς δεν θα πίστευε, πριν από χρόνια, ότι θα ερχόταν η ημέρα που ένας Έλληνας υπουργός Οικονομικών θα βρισκόταν στο τιμόνι του Eurogroup. Και τώρα βρίσκεται εκεί. Και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Σας ευχαριστώ θερμά. Με την άδειά σας, θα μιλήσω στα ελληνικά, καθώς απευθυνόμαστε στην ελληνική δημόσια τηλεόραση. Όπως είπατε, γνωρίζετε τα πάντα για την Ελλάδα, με εξαίρεση τη γλώσσα. Οπότε θα επαναλάβω στη συνέχεια όσα είπα στα ελληνικά.

Με την ιδιότητά μου ως πρόεδρος του Eurogroup προσκάλεσα τον Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ στο άτυπο δείπνο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης για να συζητήσουμε το σύνολο των προκλήσεων που έχουμε μπροστά μας και για να αντλήσουμε μαθήματα από τη σοφία του και από τη σωρευτική του εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων σε ιδιαίτερα δύσκολες και απαιτητικές περιόδους.

Για κάθε Ευρωπαίο, ο Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ είναι μια πάρα πολύ σπουδαία μορφή πολιτικού, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε μια σειρά από κρίσεις και σε μια σειρά από αποφάσεις που έπρεπε να ληφθούν. Νομίζω όμως ότι μπορούμε όλοι να συμφωνήσουμε ότι για την Ελλάδα ο Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ σημαίνει πολλά περισσότερα. Διότι είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος, μέσα από τους ρόλους του, είτε ως πρόεδρος του Eurogroup, είτε ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πίστεψε στην Ελλάδα σε μια στιγμή και σε μια συγκυρία όπου ελάχιστοι, έως και κανείς άλλος, δεν το έκανε.

Η ιστορία τον δικαίωσε. Είμαστε εδώ γιατί η ιστορία τον δικαίωσε. Η Ελλάδα υπερέβη την κρίση, γύρισε στην ανάκαμψη, κατάφερε να κατακτήσει πολλά. Είναι σήμερα στο τραπέζι των ευρωπαϊκών αποφάσεων. Και νομίζω ότι μιλάω για όλους τους Έλληνες, λέγοντας ότι ο Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ έχει μια πολύ ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας.

Αναφερόμενος στη δημόσια διοίκηση, είπε ότι η κυβέρνησή του αναμόρφωσε τον τρόπο λειτουργίας του κράτους, ενίσχυσε τον συντονισμό και τη λογοδοσία μεταξύ των υπουργείων και καθιέρωσε σαφείς στόχους και μηχανισμούς παρακολούθησης. Τόνισε ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός υπήρξε καθοριστικός, με το gov.gr να λειτουργεί ως ενιαία πύλη εξυπηρέτησης των πολιτών, μειώνοντας τη γραφειοκρατία, εξοικονομώντας πόρους και περιορίζοντας εστίες διαφθοράς. Ανέφερε ότι η χώρα προχώρησε σε εκτεταμένη ψηφιοποίηση υπηρεσιών, όπως οι ψηφιακές ταυτότητες και οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, σημείωσε ότι προωθήθηκαν μεταρρυθμίσεις στο σύστημα αγροτικών επιδοτήσεων ώστε να διασφαλιστεί η ορθή κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων στους πραγματικούς δικαιούχους. Επισήμανε ακόμη ότι η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, μέσω της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης και ηλεκτρονικών πληρωμών, απέφερε σημαντικά έσοδα στο Δημόσιο, ενίσχυσε τα πρωτογενή πλεονάσματα και επέτρεψε την εφαρμογή πιο στοχευμένων κοινωνικών πολιτικών. Υποστήριξε ότι οι μεταρρυθμίσεις άλλαξαν τη σχέση κράτους και πολιτών, καλλιεργώντας μεγαλύτερο σεβασμό προς τον πολίτη και περιορίζοντας τα φαινόμενα γραφειοκρατίας.

Για το μεταναστευτικό, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι η άνοδος του λαϊκισμού στην Ευρώπη συνδέθηκε σε μεγάλο βαθμό με την παράτυπη μετανάστευση και ότι η Ευρώπη δεν είχε αναγνωρίσει εγκαίρως την πραγματική έκταση του προβλήματος. Τόνισε ότι η Ελλάδα ακολούθησε από την αρχή μια αυστηρή αλλά δίκαιη πολιτική, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα του 2020 στα ελληνοτουρκικά σύνορα, όταν, όπως είπε, επιχειρήθηκε η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών. Ανέφερε ότι η χώρα ενίσχυσε τη φύλαξη των συνόρων της, κατασκεύασε φράχτη στον Έβρο και βελτίωσε την επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων, ενώ παράλληλα η ελληνική ακτοφυλακή διέσωσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους. Υπογράμμισε ότι όσοι δεν δικαιούνται άσυλο έπρεπε να επιστρέφουν στις χώρες προέλευσής τους και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε πλέον μια προσέγγιση πιο κοντά στις ελληνικές θέσεις, δίνοντας έμφαση στις επιστροφές και στην προστασία των εξωτερικών συνόρων. Παράλληλα, τόνισε ότι η αυστηρή αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης πρέπει να συνοδεύεται από οργανωμένες πολιτικές νόμιμης μετανάστευσης, καθώς η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει ελλείψεις εργατικού δυναμικού. Αναφέρθηκε επίσης στις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη προς την Κρήτη και σημείωσε ότι η Ελλάδα συνεργάζεται με τις λιβυκές αρχές για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανέφερε ότι η Ευρώπη αντιμετώπισε τα τελευταία χρόνια σταδιακή υποχώρηση της ανταγωνιστικότητάς της και ότι η υπερβολική ρύθμιση αποτέλεσε σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη και την καινοτομία. Υποστήριξε ότι πρέπει να ενισχυθεί η πραγματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς, να αρθούν διοικητικά εμπόδια μεταξύ των κρατών-μελών και να δημιουργηθούν συνθήκες που θα διευκόλυναν τη δραστηριοποίηση των επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επισήμανε την ανάγκη δημιουργίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου για νεοφυείς επιχειρήσεις, τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής μεταποίησης απέναντι στον αθέμιτο διεθνή ανταγωνισμό. Δήλωσε ότι οι δύο βασικές προτεραιότητες της Ευρώπης είναι η ανταγωνιστικότητα και η άμυνα και υπογράμμισε την ανάγκη κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων και δημιουργίας μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής ένωσης κεφαλαιαγορών.

Αναφερόμενος στις διατλαντικές σχέσεις, τόνισε ότι η συνεργασία Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης αποτέλεσε θεμέλιο της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες και συνέβαλε στη σταθερότητα και την ανάπτυξη και των δύο πλευρών. Δήλωσε ότι, παρά τις σημερινές εντάσεις, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας στο εμπόριο, στην τεχνολογία, στην άμυνα και στην αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων. Ανέφερε ότι οι αμερικανικές εταιρείες πρέπει να σέβονται τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες σε θέματα προστασίας των ανηλίκων και των προσωπικών δεδομένων. Στο πεδίο της άμυνας, σημείωσε ότι η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλειά της, ενώ η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ. Τόνισε επίσης ότι η Δύση πρέπει να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα τις οικονομικές πρακτικές της Κίνας, οι οποίες, όπως είπε, απειλούν τη βιομηχανική βάση πολλών χωρών. Κατέληξε λέγοντας ότι υποστηρίζει το ελεύθερο εμπόριο, αλλά μόνο υπό συνθήκες δίκαιου ανταγωνισμού και με σαφείς κανόνες για όλους.

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτέλεσε σημείο καμπής για την Ευρώπη, καθώς επανέφερε τον πόλεμο στην ευρωπαϊκή ήπειρο και υπενθύμισε τη θεμελιώδη αρχή ότι τα διεθνή σύνορα δεν μπορούν να αλλάζουν με τη βία. Τόνισε ότι η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες στήριξαν δικαίως την Ουκρανία, προκειμένου να αποτραπεί η επικράτηση της λογικής του ισχυρού έναντι του αδύναμου. Υπογράμμισε ότι η δυνατότητα της Ουκρανίας να αμύνεται αποτελεσματικά, με τη βοήθεια στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης από τους συμμάχους της, έστειλε ένα σαφές μήνυμα προς κάθε επίδοξο επιτιθέμενο και κατέστησε εμφανές το υψηλό κόστος που είχε ο πόλεμος για τη Ρωσία.

Παράλληλα, δήλωσε ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία υποχρέωσαν την Ευρώπη να αντιμετωπίσει πιο σοβαρά το ζήτημα της ασφάλειάς της, όχι μόνο σε σχέση με τη Ρωσία, αλλά και με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Επισήμανε ότι κρίσεις όπως ο πόλεμος και η ανθρωπιστική καταστροφή στο Σουδάν έχουν άμεσες συνέπειες για την Ευρώπη, κυρίως μέσω μεταναστευτικών ροών. Τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες άσκησης ισχύος, ώστε να μπορεί να προστατεύει τα συμφέροντά της και να παρεμβαίνει όταν απαιτείται. Ανέφερε ως παράδειγμα τη συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, στις επιχειρήσεις προστασίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι έτοιμη να αναλάβει ενεργότερο ρόλο σε μελλοντικές αποστολές ασφάλειας και σταθερότητας. Υπογράμμισε ακόμη ότι η ασφάλεια αποτελεί κοινό ευρωπαϊκό αγαθό και ότι απαιτεί τόσο εθνικούς όσο και ευρωπαϊκούς πόρους για τη χρηματοδότηση κοινών αμυντικών έργων.

Αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι είναι διαχρονικά σύνθετες, αλλά υποστήριξε ότι η Ελλάδα επιδίωξε μια λειτουργική και εποικοδομητική σχέση με την Τουρκία. Τόνισε ότι οι δύο χώρες είναι καταδικασμένες από τη γεωγραφία να συνυπάρχουν, ωστόσο σημείωσε ότι η Τουρκία λειτούργησε τα τελευταία χρόνια ως αναθεωρητική δύναμη, ιδιαίτερα ως προς τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της. Υπογράμμισε ότι η ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες και δεν μπορούν να τεθούν υπό αμφισβήτηση. Δήλωσε ότι η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα με την Τουρκία αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ χαρακτήρισε κάθε άλλη τουρκική αξίωση αβάσιμη και μη αποδεκτή προς διαπραγμάτευση.

Ανέφερε ότι διατηρεί λειτουργική και καλή σχέση με τον Πρόεδρο Ερντογάν και ότι τα τελευταία δύο έως τρία χρόνια καταγράφηκε αποκλιμάκωση των εντάσεων, παρά τις κατά καιρούς εξάρσεις στη ρητορική και τη δραστηριότητα της Τουρκίας. Ταυτόχρονα, τόνισε ότι η Ελλάδα ενίσχυσε συστηματικά τις Ένοπλες Δυνάμεις της, επένδυσε στην αποτρεπτική της ισχύ και επιδίωξε τη διατήρηση ποιοτικής στρατιωτικής υπεροχής. Υπογράμμισε επίσης τη σημασία των ισχυρών διεθνών συμμαχιών, τόσο μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και μέσω των στενών σχέσεων με το Ισραήλ και τις χώρες του Κόλπου. Συνοψίζοντας τη στρατηγική του, δήλωσε ότι αυτή βασίστηκε σε μια ισχυρή οικονομία, ισχυρή άμυνα, ισχυρές συμμαχίες και παράλληλα σε διάθεση συνεργασίας με την Τουρκία, πάντοτε όμως με σαφείς κόκκινες γραμμές.

Για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών και ότι στηρίζονται σε δύο βασικούς πυλώνες: την ισχυρή ελληνοαμερικανική κοινότητα και τα κοινά στρατηγικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα απολαμβάνει διακομματική υποστήριξη στις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι οι διμερείς σχέσεις υπερβαίνουν τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Ανέφερε ότι υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες περαιτέρω συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της ναυτιλίας, των επενδύσεων και των μεγάλων διασυνδετικών έργων, όπως ο οικονομικός διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης. Σημείωσε επίσης ότι η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ως πύλη εισόδου αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Παράλληλα, ανέφερε ότι η κυβέρνηση καθιέρωσε για πρώτη φορά την επιστολική ψήφο, δίνοντας τη δυνατότητα στους Έλληνες του εξωτερικού να συμμετέχουν ευκολότερα στις εκλογές. Υπογράμμισε τους ιστορικούς δεσμούς Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνοντας ότι οι ιδρυτές των δύο χωρών αλληλοεπηρεάστηκαν ιδεολογικά, ενώ υπενθύμισε τη συνεργασία τους σε πολέμους και την αμερικανική συμβολή στην ανασυγκρότηση της Ελλάδας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο.

Αναφερόμενος στην προσωπική του διαδρομή, δήλωσε ότι, παρότι προέρχεται από πολιτική οικογένεια, αρχικά επέλεξε να ακολουθήσει επαγγελματική πορεία στον ιδιωτικό τομέα και στον χώρο των επενδύσεων, αποστασιοποιημένος από την πολιτική. Ανέφερε ότι αργότερα συνειδητοποίησε πως η απλή διατύπωση απόψεων δεν αρκούσε για να αλλάξει η χώρα και αποφάσισε να εμπλακεί ενεργά στην πολιτική. Τόνισε ότι διεκδίκησε την ηγεσία του κόμματός του ως αουτσάιντερ, κατάφερε να εκλεγεί, ανανέωσε το κόμμα και διεύρυνε την εκλογική του βάση με κεντρικό στόχο τον εκσυγχρονισμό και τις μεταρρυθμίσεις.

Υπογράμμισε ότι θα επιδιώξει τρίτη κυβερνητική θητεία επειδή θεωρεί πως υπάρχει ακόμη σημαντικό έργο να ολοκληρωθεί και επειδή θα ήθελε να διασφαλίσει ότι οι αλλαγές που υλοποιήθηκαν θα είναι μη αναστρέψιμες. Αναγνώρισε ότι η χώρα συνεχίζει να αντιμετωπίζει προκλήσεις, όπως το υψηλό κόστος ζωής και την ανάγκη για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις, αλλά εκτίμησε ότι έχουν γίνει οι σωστές επιλογές στα μεγάλα ζητήματα της οικονομίας, της άμυνας και της ψηφιοποίησης του κράτους. Κλείνοντας, τόνισε ότι η ηγεσία απαιτεί διάθεση για αλλαγές, ανάληψη ευθύνης και συνεχή λήψη αποφάσεων, υπογραμμίζοντας ότι το μεγαλύτερο λάθος για έναν ηγέτη δεν είναι να πάρει μια λανθασμένη απόφαση, αλλά να αποφεύγει να αποφασίζει.

Αν λάβουμε υπόψη δε τις διεθνείς αναφορές για την κατάσταση που βρίσκεται η χώρα σε επίπεδο ελέγχου, θεσμικής λογοδοσίας, ταχύτητας απονομής δικαιοσύνης, διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση, πελατειακών δικτύων και σύγκρουσης συμφερόντων, δεν κάνει καμία εντύπωση η συχνότητα των περιστατικών.

Κάποιοι αντικειμενικοί δείκτες που δείχνουν την κατάσταση που βρίσκεται η Ελλάδα στα προαναφερόμενα πεδία, θα έπρεπε κάποια στιγμή να ανησυχήσουν τους ιθύνοντες αλλά και το σύνολο του πολιτικού συστήματος:

• Στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας η Ελλάδα παραμένει πολύ χαμηλότερα από τον μέσο όρο των δυτικοευρωπαϊκών χωρών,
• Ο Δείκτης Κράτους Δικαίου του World Justice Project καταγράφει τεράστιες αδυναμίες και καθυστερήσεις σε τομείς όπως ο έλεγχος της κυβερνητικής εξουσίας, η διαφάνεια και η διαφθορά.
• Οι ετήσιες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου συνεχίζουν να εξετάζουν ζητήματα που αφορούν τη δικαιοσύνη, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ελευθερία των ΜΜΕ και τους μηχανισμούς ελέγχου.

Συνεπώς όταν συσσωρεύονται υποθέσεις όπως, οι παρακολουθήσεις, ο ΟΠΕΚΕΠΕ,  οι πολεοδομίες, η συγκάλυψη της τραγωδίας των Τεμπών, οι απευθείας αναθέσεις, τα ζητήματα διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση και τοπική αυτοδιοίκηση, τα κυκλώματα σε εφορίες ή άλλες μεγάλες υποθέσεις, (ελληνοποιήσεις, ταξιδιωτικά έγγραφα) οι πολίτες δεν βλέπουν πλέον κάποια  μεμονωμένα περιστατικά, αλλά στην καλύτερη περίπτωση βαθύτερες θεσμικές αδυναμίες.

Το ερώτημα όμως που ανακύπτει είναι, αν πρόκειται μόνο για θεσμικές αδυναμίες ή αν η πλήρης απουσία διαφάνειας, λογοδοσίας και ελέγχου από την πλευρά της Πολιτείας, είναι μία στρατηγική επιλογή για να υπάρχει πεδίο ελεύθερο σε όσους συνδέονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με το σημερινό καθεστώς και εκμεταλλεύονται την κυριαρχούσα ασυδοσία για ίδιον όφελος.

Πρόβλημα εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς

Αυτό προφανώς είναι ζήτημα της δικαιοσύνης αλλά και των πολιτών οι οποίοι καλούνται να κρίνουν αν αυτά τα επαναλαμβανόμενα σκάνδαλα μπορούν να αποτελέσουν μια αποδεκτή πραγματικότητα για την κοινωνία που μεγαλώνουν τα παιδιά τους. Ειδικά για το ζήτημα των ΟΤΑ, ένας θεσμός που θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να συμβάλει στον έλεγχο και τη λογοδοσία, είναι αυτός του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, ο οποίος ακόμα, παρά την προ εικοσαετίας περίπου θεσμοθέτησή του, παλινωδεί ανάμεσα στις συνεχείς τροποποιήσεις του πλαισίου, αλλά και των δυσκολιών στην επιλογή, λόγω της έλλειψης αντικειμενικών και μετρήσιμων κριτηρίων, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν καταλυτικά για την αναζήτηση των αναγκαίων πλειοψηφιών με αξιοκρατικά κριτήρια.

Η έλλειψη αξιοκρατίας και ισονομίας άλλωστε είναι αυτή που έχει οδηγήσει σε αποδοχή των παθογενειών και σε έναν εθισμό στα σκάνδαλα και τη διαφθορά ως τρόπο λειτουργίας στην Ελλάδα, κάτι που η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Laura Kövesi, πρόσφατα απέρριψε σαν λογική, ότι “έτσι γίνονται τα πράγματα” και επισήμανε ότι το βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε για όλα αυτά είναι «τι συνέβη πραγματικά και ποιος ευθύνεται». Να αναζητήσουμε δηλαδή τις ευθύνες σε πρόσωπα και να τις καταλογίσουμε ανάλογα κι όχι να αρχειοθετούμε μη βολικές υποθέσεις.

Συμπερασματικά, η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς κάτι που αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για κάθε δημοκρατία και οι κυβερνώντες δεν έχουν κάνει απολύτως τίποτα για να μπει ένα τέλος σε όλη αυτή τη δυσώδη κατάσταση, αφού όπως είπε κι ένας κορυφαίος υπουργός “έχουμε την πλειοψηφία, άρα κρίνουμε ότι δεν υπάρχει ευθύνη”. Η δικαιοσύνη όμως δεν είναι θέμα πλειοψηφιών, είναι ζήτημα νομικού συστήματος και πολιτισμού που στηρίζεται απολύτως στις αρχές της Ισότητας και της Νομιμότητας.

Αυτές είναι οι αρχές που θα πρέπει ο πολιτικός κόσμος να έχει υπόψη του κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος, αλλά και όταν λειτουργεί στα πλαίσια της νομοθετικής του εξουσίας, σαν “προανακριτικός θεσμός”.

Την Τρίτη, ομοσπονδιακό δικαστήριο αποφάνθηκε εναντίον της χρήσης της μεθόδου. Η πολιτεία Αλαμπάμα προσέφυγε στο ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο για να επιτύχει την ακύρωση της συγκεκριμένης απόφασης.

Αλλά το αίτημα αναστολής ή ακύρωσης» της απόφασης «απορρίπτεται», ανέφερε το Ανώτατο Δικαστήριο σε –ανυπόγραφη– απόφασή του χθες βράδυ. Το σκεπτικό δεν εξηγήθηκε, ως είθισται σε κατεπείγουσες αποφάσεις του κορυφαίου θεσμού της αμερικανικής δικαιοσύνης.

Η εκτέλεση με εισπνοή αζώτου είναι μέθοδος που έχει καταγγελθεί από ειδικούς του ΟΗΕ, καθώς τη θεωρούν εξαιρετικά σκληρή κι απάνθρωπη.

Την περασμένη χρονιά, η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε σε 5 από τις συνολικά 47 εκτελέσεις που έγιναν στις ΗΠΑ.

Η Αλαμπάμα προχώρησε σε πέντε εκτελέσεις το 2025, όπως και η Νότια Καρολίνα και το Τέξας. Η Φλόριντα ήταν η πολιτεία που κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό εκτελέσεων (19).

Η μέθοδος που χρησιμοποιείται γενικά για τις εκτελέσεις στη χώρα είναι ή έγχυση ενέσιμων θανατηφόρων διαλυμάτων. Με αυτήν έγινε η πλειονότητα των θανατώσεων πέρυσι (39).

Η ποινή του θανάτου έχει καταργηθεί σε 23 από τις 50 αμερικανικές πολιτείες. Σε άλλες τρεις, εφαρμόζεται μορατόριουμ στην επιβολή της, με αποφάσεις των κυβερνητών τους.

Ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ τάσσεται αναφανδόν υπέρ της επιβολής της εσχάτης των ποινών, καλεί να εφαρμόζεται ευρύτερα για τα «πιο βαριά εγκλήματα».

Από την πλευρά της Αθήνας, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου συνέδεσε την πρωτοβουλία με το μήνυμα ότι η ενέργεια δεν πρέπει να εργαλειοποιείται και ότι μονομερείς ενέργειες ή απειλές που υπονομεύουν την περιφερειακή σταθερότητα «δεν έχουν θέση στο κοινό μας μέλλον».

Στην υπουργική συνάντηση συμμετείχαν ο κ. Παπασταύρου, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ, ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός, ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες Δρ. Γιεχίελ Λάιτερ και ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Ενέργειας του Ισραήλ Μοσέ Νταγιάν.

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, επαναβεβαιώθηκε η σημασία της πρωτοβουλίας 3+1 για την ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν την εξέλιξη του σχήματος σε καταλύτη για τη νέα γενιά στρατηγικών ενεργειακών υποδομών στην περιοχή, με την κυβερνοασφάλεια και τα έργα διασύνδεσης να αναδεικνύονται σε νέες προτεραιότητες των εργασιών του.

Ακολούθως, στο Πανεπιστήμιο Rice, υπεγράφη η διακήρυξη για την ίδρυση του EMEC, το οποίο, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, θα αποτελέσει σταθερό σημείο έρευνας και ανάπτυξης της ενεργειακής ασφάλειας και συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας τις συνέργειες μεταξύ των κρατών και την επιχειρηματικότητα.

Ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε τη στιγμή «ιστορική», λέγοντας ότι «η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες ενώνουμε τις δυνάμεις μας για να εμβαθύνουμε τη στρατηγική μας συνεργασία και να ενισχύσουμε τη διασυνδεσιμότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω της ίδρυσης του East Med Energy Center».

Όπως σημείωσε, το EMEC θα προσφέρει ένα μόνιμο πλαίσιο για την προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας, της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής συνεργασίας, φέρνοντας κοντά την επιστημονική γνώση, την ακαδημαϊκή αριστεία, τον ιδιωτικό τομέα, την τεχνολογική καινοτομία και την ενεργειακή τεχνογνωσία.

Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, μέσω του σχήματος συνεργασίας 3+1 έχει αποδειχθεί ότι αξιόπιστοι εταίροι με κοινό στρατηγικό όραμα μπορούν να επιτύχουν απτά αποτελέσματα, να προωθήσουν κοινά συμφέροντα και να συμβάλουν σε ένα πιο ασφαλές, ευημερούν και οικονομικά προσιτό ενεργειακό μέλλον.

Ο υπουργός αναφέρθηκε και στον συμβολισμό του EMEC, σημειώνοντας ότι αντικατοπτρίζει τους διαχρονικούς δεσμούς του Ελληνισμού, τον άρρηκτο δεσμό Ελλάδας και Κύπρου, τη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη στρατηγική σημασία της ελληνοϊσραηλινής συνεργασίας.

Νωρίτερα, ο κ. Παπασταύρου είχε διμερή συνάντηση εργασίας με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι τελευταίες εξελίξεις στον Κάθετο Διάδρομο, το ενδιαφέρον της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας να συμμετάσχουν σε διευρυμένο σχήμα του έργου, η πρόοδος για την ερευνητική γεώτρηση που προγραμματίζεται στο Βορειοδυτικό Ιόνιο τον Φεβρουάριο του 2027 από την Exxon, καθώς και το αυξανόμενο ενδιαφέρον της Chevron για την Ελλάδα στον τομέα των υδρογονανθράκων.

Στο σημείο έχουν σπεύσει δύο πλωτά σκάφη του Λιμενικού Σώματος για την παροχή συνδρομής και την εκτίμηση της κατάστασης.

Ο αρχηγός του αμερικανικού κράτους είπε επίσης ότι πιστεύει πως ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, επικύρωσε αυτήν την «πολύ γερή συμφωνία-πλαίσιο» –μίλησε για «μνημόνιο κατανόησης» (memorandum of understanding, MoU)– με τις ΗΠΑ.

Δεν έδωσε ωστόσο καμιά λεπτομέρεια για το περιεχόμενο του υποτιθέμενου συμβιβαστικού κειμένου, εάν δηλαδή συνεπάγεται το άνοιγμα του στενού του Ορμούζ με την υπογραφή, ή εάν η Τεχεράνη δεσμεύεται γραπτώς πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου.

Τι μεταδίδει το Axios

Ωστόσο σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios από διπλωματικές και αμερικανικές πηγές, το κείμενο της συμφωνίας προβλέπει άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς επιβολή διοδίων, σταδιακή άρση κυρώσεων κατά της Τεχεράνης και παράταση της εκεχειρίας για διάστημα 60 ημερών, κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς έρχεται μετά από μήνες εντάσεων και στρατιωτικών συγκρούσεων που απείλησαν να οδηγήσουν την περιοχή σε γενικευμένη ανάφλεξη, αν και η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για το deal με την Ουάσιγκτον.

Εκεχειρία 60 ημερών και διαπραγματεύσεις 

Το προσχέδιο της συμφωνίας που ανακοίνωσε ο Τραμπ προβλέπει την επέκταση της υφιστάμενης εκεχειρίας για δύο ακόμη μήνες, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου του Λιβάνου. Στο διάστημα αυτό, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη θα επιχειρήσουν να καταλήξουν σε μια δεύτερη, πιο λεπτομερή και δεσμευτική συμφωνία που θα αφορά αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Παρότι το μνημόνιο περιλαμβάνει γενικές κατευθύνσεις για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Ισλαμική Δημοκρατία, οι ουσιαστικές αποφάσεις για το πυρηνικό ζήτημα μετατίθενται σε επόμενο στάδιο.

Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μία από τις επιλογές που εξετάζονται είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του ουρανίου εντός του Ιράν υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ, ώστε να εξαλειφθούν οι ανησυχίες περί στρατιωτικής χρήσης του υλικού.

Βασική απαίτηση της Ουάσιγκτον παραμένει η δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.

Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συμφωνίας αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Το κείμενο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας χωρίς περιορισμούς ή πρόσθετες χρεώσεις, ενώ εντός 30 ημερών η κίνηση των πλοίων θα πρέπει να έχει επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα.

Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να τερματίσουν τον αποκλεισμό που είχε επιβληθεί στην περιοχή, ανοίγοντας τον δρόμο για την ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών και τη σταθεροποίηση των διεθνών αγορών.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία, καθώς η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε διεθνές επίπεδο.

Άρση κυρώσεων με αντάλλαγμα τη συμμόρφωση της Τεχεράνης

Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει μηχανισμό σταδιακής χαλάρωσης των αμερικανικών κυρώσεων εις βάρος του Ιράν. Αρχικά, η Τεχεράνη θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις που θα της επιτρέψουν να επανεκκινήσει τις εξαγωγές πετρελαίου για διάστημα 60 ημερών, εξασφαλίζοντας πολύτιμα έσοδα για την οικονομία της. Η περαιτέρω άρση των κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή των όρων της συμφωνίας και από τη στάση που θα τηρήσει το Ιράν στις επόμενες διαπραγματεύσεις.

Όπως αναφέρουν οι διαμεσολαβητές, δεν υπάρχει προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα πλήρους άρσης των κυρώσεων, καθώς κάθε βήμα θα συνδέεται με την πρόοδο που θα καταγράφεται στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων.

Το ακανθώδες ζήτημα των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων

Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, παραμένει ασαφές τι ακριβώς προβλέπεται για τα δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται δεσμευμένα στο εξωτερικό.

Η Τεχεράνη έχει ζητήσει να αποκτήσει άμεση πρόσβαση σε μέρος αυτών των χρημάτων με την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας, ενώ η αμερικανική πλευρά επιμένει ότι η αποδέσμευση θα πρέπει να γίνεται σταδιακά και μόνο μετά από επαλήθευση της συμμόρφωσης του Ιράν.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται ειδικός μηχανισμός μέσω του Κατάρ ο οποίος θα επιτρέπει στην ιρανική κυβέρνηση να χρησιμοποιεί μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων αποκλειστικά για ανθρωπιστικές αγορές και εισαγωγές βασικών αγαθών.

Παρασκήνιο διαπραγματεύσεων

Η προκαταρκτική συμφωνία φέρεται να επιτεύχθηκε έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις στην Τεχεράνη, με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών υπήρξαν συνεχείς επαφές μεταξύ Ιρανών αξιωματούχων και απεσταλμένων του Λευκού Οίκου.

Ωστόσο, παρά την αισιοδοξία που εκφράζουν οι μεσολαβητές, η συμφωνία δεν έχει ακόμη λάβει όλες τις απαραίτητες εγκρίσεις από την ιρανική ηγεσία. Παράλληλα, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν ξεκαθάρισε ότι η χώρα δεν έχει λάβει οριστική απόφαση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αντίδραση του Ισραήλ. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου αιφνιδιάστηκε από την ανακοίνωση Τραμπ περί οριστικοποίησης της συμφωνίας και τις τελευταίες ημέρες αναζητούσε πληροφορίες μέσω επαφών με κύκλους της αμερικανικής κυβέρνησης.

Εφόσον το τελικό κείμενο εγκριθεί και από τις δύο πλευρές, η συμφωνία αναμένεται να λάβει την ονομασία «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ», σηματοδοτώντας πιθανώς την έναρξη μιας νέας φάσης στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης, έπειτα από δεκαετίες έντασης και αμοιβαίας δυσπιστίας.

«Απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου»;

Την ίδια ώρα το γραφείο του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου παράλληλα ανέφερε μέσω X ότι ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ του «υποσχέθηκε» ότι η τελική συμφωνία θα συμπεριλαμβάνει –μεταξύ άλλων– την «απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου» από το Ιράν, παρότι η Τεχεράνη έχει πει επανειλημμένα πως δεν θα δεχτεί τίποτα τέτοιο.

«Με βάση το γεγονός ότι οι συνομιλίες με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν εξετάστηκαν και εγκρίθηκαν από τα υψηλότερα επίπεδα της ιρανικής ηγεσίας (…) ακύρωσα τα πλήγματα και τους βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν απόψε», ανέφερε νωρίτερα ο Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social. «Η στιγμή και ο τόπος της υπογραφής θα ανακοινωθούν σύντομα», πρόσθεσε.

Προτού κάνει ακόμη μια θεαματική μεταβολή, ο αμερικανός πρόεδρος επέσειε την απειλή πως «θα πλήξουμε πολύ σκληρά» το Ιράν το βράδυ της Πέμπτης προς Παρασκευή κι ότι ο στρατός του θα «έπαιρνε το νησί Χαργκ», όπου βρίσκεται ο κυριότερος ιρανικός πετρελαιοεξαγωγικός τερματικός σταθμός.

Ο κυριότερος διαπραγματευτής της Τεχεράνης, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, επέκρινε τις «λαθεμένες στρατηγικές και τις παρορμητικές αποφάσεις» προειδοποιώντας πως οι ΗΠΑ θα παγιδευτούν σε «ατελείωτο τέλμα».

Ήδη την Τρίτη ο Ντόναλντ Τραμπ μίλαγε για άμεσα επικείμενη συμφωνία με το Ιράν –για 38η φορά από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με καταμέτρηση του CNN– προτού ανακρούσει πρύμνα κατηγορώντας την Τεχεράνη πως «περνάει για κορόιδα» τον ίδιο και την κυβέρνησή του.

Λίβανος

Νέα στοιχεία για το περιεχόμενο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν φέρνει στο φως η λιβανική εφημερίδα Al-Akhbar, η οποία πρόσκειται στη Χεζμπολάχ, υποστηρίζοντας ότι το σχέδιο προβλέπει πλήρη παύση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο και αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τις περιοχές που ελέγχουν στον νότο της χώρας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι όροι της συμφωνίας, η οποία φέρεται να βρίσκεται πολύ κοντά στην ολοκλήρωσή της, απαιτούν από το Ισραήλ να τερματίσει όλες τις αεροπορικές και στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ σε ολόκληρη τη λιβανική επικράτεια. Παράλληλα, προβλέπεται η εγκατάλειψη κάθε εδάφους που έχει καταληφθεί από τις ισραηλινές δυνάμεις στον νότιο Λίβανο, καθώς και η εφαρμογή σχεδίου για την «ταχεία αποχώρηση» των στρατευμάτων του ισραηλινού στρατού.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η ιρανική πλευρά είχε θέσει εξαρχής ως βασική προϋπόθεση την ένταξη του μετώπου του Λιβάνου σε οποιαδήποτε συνολική συμφωνία με την Ουάσιγκτον. Η θέση αυτή είχε προκαλέσει αντιδράσεις στο Ισραήλ, το οποίο επιδίωκε να διαχωρίσει τις διαπραγματεύσεις για το Ιράν από τη σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ.

Οι τιμές του πετρελαίου πέφτουν

Οι τιμές του πετρελαίου σημείωναν πτώση τις πρώτες πρωινές ώρες, μετά τις δηλώσεις του ρεπουμπλικάνου. Αυτή του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές, υποχωρούσε κατά 1,57%, στα 88,96 δολάρια στην Ασία, ενώ χθες έκλεισε κάτω από 90, ενώ η αντίστοιχη αμερικανική ποικιλία WTI στα 87,71.

Η κατάπαυση του πυρός στη Μέση Ανατολή, που τέθηκε σε εφαρμογή την 8η Απριλίου, γενικά άντεχε ως το περασμένο σαββατοκύριακο, αλλά αυτή η εβδομάδα σημαδεύτηκε από ευρείες εχθροπραξίες, τρεις μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου.

Είναι «δύσκολο να παραμείνουμε αισιόδοξοι», συνόψισε χθες η κυβέρνηση του Πακιστάν, χώρας που μεσολαβεί. Στο πεδίο, ο αμερικανικός στρατός «κατέρριψε» δυο ιρανικά drones τη νύχτα, είπε αμερικανός αξιωματούχος στο Ρόιτερς. Μια ημέρα νωρίτερα, έβαλε στο στόχαστρο «στρατιωτικές εγκαταστάσεις επιτήρησης, συστήματα επικοινωνιών και εγκαταστάσεις αντιαεροπορικής άμυνας» σε «όλο» το Ιράν, σύμφωνα με ανακοίνωση του. Τρεις άνθρωποι τραυματίστηκαν, σύμφωνα με μέσα ενημέρωσης στο Ιράν, που έκαναν λόγο για εκρήξεις στη νήσο Κεσμ, στη Μινάμπ, στη Σιρίκ και στο λιμάνι της Μπαντάρ Αμπάς, αλλά και σε τοποθεσίες πιο κοντά στην πρωτεύουσα.

Ο ιρανικός στρατός ανταπέδωσε εκτοξεύοντας κάπου είκοσι πυραύλους εναντίον αμερικανικής βάσης στην Αζράκ, στην Ιορδανία –όλοι αναχαιτίστηκαν κατά την Αμάν– και βάζοντας ξανά στο στόχαστρο μοναρχίες του Κόλπου. Στο Μπαχρέιν, παιδί τραυματίστηκε. Στο Κουβέιτ, έγινε λόγος για «τραυματισμούς», χωρίς να γίνει σαφής ο αριθμός και η σοβαρότητά τους.

Το Ορμούζ κλειστό

Το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα, παραμένει το επίκεντρο της έντασης. Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν πως το κλείνουν εντελώς «μέχρι νεοτέρας διαταγής», ενώ μέχρι χθες επιτρεπόταν ο διάπλους περίπου είκοσι πλοίων ημερησίως.

Η Τεχεράνη έκλεισε de facto το στενό από το ξέσπασμα του πολέμου. Οι ΗΠΑ επέβαλαν σε αντίποινα αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια. Η ένοπλη σύρραξη αναζωπυρώθηκε την Κυριακή, όταν το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ, για πρώτη φορά αφότου ανακοινώθηκε η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός, σε αντίποινα για ισραηλινούς βομβαρδισμούς στη Βηρυτό.

Η Τεχεράνη, προστάτιδα δύναμη της Χεζμπολάχ του Λιβάνου, επιμένει ότι ο Λίβανος, όπου ενεπλάκησαν σε νέο πόλεμο τη 2η Μαρτίου οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις με το σιιτικό κίνημα, πρέπει να συμπεριληφθεί στην όποια συμφωνία με τις ΗΠΑ προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Η Ουάσιγκτον θέλει το ζήτημα αυτό να διαχωριστεί.

Το Ισραήλ ανταπέδωσε εξαπολύοντας αεροπορικές επιδρομές, προτού τα δυο κράτη, ορκισμένοι εχθροί, ανακοινώνουν την αναστολή των εχθροπραξιών, όπως απαίτησε ο Ντόναλντ Τραμπ. Το Ισραήλ, που σφυροκοπεί τον Λίβανο, λέει ότι έχει σκοπό να «εξαλείψει» τη Χεζμπολάχ. Πάνω από 3.700 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στους βομβαρδισμούς και στις επιχειρήσεις στη λιβανική επικράτεια, κατά επίσημα δεδομένα, ιδίως στο νότιο τμήμα της, μέρος του οποίου πλέον κατέχει ο ισραηλινός στρατός.