Ο κατάλογος περιλαμβάνει το σύνολο των εκθεμάτων και των κειμένων της έκθεσης αλλά και επιλεγμένα συμπληρωματικά τεκμήρια, όπως οι ξυλογραφίες της Βάσως Κατράκη, ενώ ο αναγνώστης έχει πρόσβαση, μέσω QR code, και στην ψηφιακή τεκμηρίωση (αφηγηματικά βίντεο και animation). Ο προσεγμένος σχεδιασμός του προβάλλει εντυπωσιακά τα μοναδικά κειμήλια, έργα τέχνης, προσωπικά αντικείμενα και όπλα, ενδυμασίες και μετάλλια από τις συλλογές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου αλλά και το πλούσιο αρχειακό υλικό, έγγραφα, εφημερίδες και φωτογραφίες από το Αρχείο Ιστορικών Εγγράφων και το Φωτογραφικό Αρχείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, ενώ εκτενείς μεταγραφές επιλεγμένων αρχειακών τεκμηρίων δημοσιεύονται για πρώτη φορά, συνοδεύοντας τις φωτογραφίες των εγγράφων.

Ανάμεσα στα τεκμήρια ξεχωρίζουν το τμήμα του τυπογραφείου της πόλης, όπου τυπώνονταν τα «Ελληνικά Χρονικά», το ακρόπρωρο του πλοίου «Άρης» του Ανδρέα Μιαούλη, ο οποίος ηγήθηκε των επιχειρήσεων ανεφοδιασμού, το «Σχέδιο της Φρουράς του Μεσολογγίου» του μηχανικού Μιχαήλ Κοκκίνη, προσωπογραφίες αγωνιστών, όπως εκείνη του προκρίτου Χρήστου Καψάλη, από τον Πολυχρόνη Λεμπέση, ένα έργο που προβλήθηκε ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των εορτασμών της 200ετηρίδας της Εξόδου. Επίσης, ο εμβληματικός πίνακας του Θεοδώρου Βρυζάκη «Η Θυσία του Καψάλη», από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης και οι ελαιογραφίες «Οι εναπομείναντες της φρουράς του Μεσολογγίου βάζουν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη» του A. Jaquème και η «Σκηνή από την πολιορκία του Μεσολογγίου» του Horace Vernet, από τη συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη. Τέλος, η ενότητα «Η Έξοδος αλλιώς» αποτελεί μια πρωτότυπη προσέγγιση του ιστορικού γεγονότος με αποτυπώσεις της Εξόδου στη δημόσια ιστορία: α) φιγούρες Εξοδιτών και σκηνικές συνθέσεις του θεάτρου σκιών, έργα του Θανάση Τζοΐτη β) διοράματα με φιγούρες Playmobil ειδικής κατασκευής, του Άγγελου Γιακουμάτου και της Βασιλικής Φατή και γ) σελίδες από το graphic novel «’21: Η Μάχη της Πλατείας» του Soloùp (εκδόσεις Ίκαρος).

Την έκδοση προλογίζουν η Δρ Ολυμπία Βικάτου, Γενική Γραμματέας Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού, ο Νεκτάριος Φαρμάκης, Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας, ο Γεώργιος Χαντζηνικολάου, Πρόεδρος του Δ.Σ. της Πειραιώς, ο Χρήστος Μεγάλου, Διευθύνων Σύμβουλος της Πειραιώς, η Μαριέττα Δ.-Α. Μινώτου, Πρόεδρος του Δ.Σ. της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος και η Δρ Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου, Γενική Γραμματεύς της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος. Ο κατάλογος διατίθεται στο φυσικό και στο ηλεκτρονικό κατάστημα του ΕΙΜ.

Επιμέλεια καταλόγου: Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου

Κείμενα & τεκμηρίωση: Ιφιγένεια Βογιατζή, Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου

Μεταφραστικές εργασίες: Άννα Κάνδια

Επιμέλεια μεταφράσεων: Δρ Χαρίκλεια Δημακοπούλου

Τυπογραφικός σχεδιασμός: Βασίλης Γεωργίου, Nestor Pavlidès

Γλώσσα: ελληνικά- αγγλικά

© Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, 2026

Η δέσμη μέτρων της Επιτροπής για την ενεργειακή ασφάλεια είχε προγραμματιστεί αρχικά για νωρίτερα εντός του έτους και βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στα διδάγματα της ενεργειακής κρίσης του 2022-2023, όταν η Ευρώπη απώλεσε σημαντικό μέρος του ρωσικού φυσικού αερίου μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.

Ωστόσο, νέες αναταράξεις στον εφοδιασμό και τις τιμές, που προκύπτουν από τη σύγκρουση ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, έχουν ανατρέψει τα δεδομένα, αναγκάζοντας τις Βρυξέλλες να επανεξετάσουν τα σχέδιά τους.

Το προσχέδιο αναφέρεται στην «προετοιμασία της Ευρώπης απέναντι σε απειλές που κυμαίνονται από ελλείψεις στον εφοδιασμό και ακραία καιρικά φαινόμενα έως κυβερνοεπιθέσεις και φυσικές επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές». Βάσει των προτεινόμενων κανόνων, η Επιτροπή θα μπορεί να κηρύξει κατάσταση συναγερμού για τον ηλεκτρισμό σε περιφερειακό ή ενωσιακό επίπεδο, εάν διαπιστώσει σημαντικό κίνδυνο κρίσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

Υποχρεωτική οικονομία στο ηλεκτρικό ρεύμα

Κατόπιν διαβούλευσης με την Ομάδα Συντονισμού για τον Ηλεκτρισμό (Electricity Coordination Group) —μια ομάδα υψηλού επιπέδου που συγκεντρώνει εκπροσώπους κρατών της ΕΕ, της βιομηχανίας και αξιωματούχους της Ένωσης— οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να θεσπίσουν μέτρα όπως οι υποχρεωτικές αναπροσαρμογές της ζήτησης σε κάποια κράτη, με την Επιτροπή να αποφασίζει εκείνη τις απαιτούμενες περικοπές.

«Τέτοια μέτρα ενδέχεται να περιλαμβάνουν υποχρεωτικές εθνικές προσαρμογές. Η Επιτροπή θα καθορίζει, στη δήλωση κήρυξης συναγερμού, το επίπεδο των απαιτούμενων προσαρμογών», αναφέρει το προσχέδιο.

Τα κράτη θα εκδίδουν αρχικά μια προειδοποίηση ή θα κηρύσσουν εθνικό συναγερμό προτού προχωρήσουν στην κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, αφού δηλαδή έχουν εξαντληθεί τα μέτρα που βασίζονται στην αγορά —όπως επιδοτήσεις, φορολογικές ρυθμίσεις ή συστήματα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (cap-and-trade)— και η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν επαρκεί πλέον για την κάλυψη της ζήτησης.

Οι Βρυξέλλες ζητούν επίσης από τις κυβερνήσεις να συντονίζουν τις παρεμβάσεις τους και να αποφεύγουν εθνικά μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου, επιδεινώνοντας ενδεχομένως τις ελλείψεις σε γειτονικές χώρες.

Μακρόν: Να επανεξετάσουμε το ρωσικό αέριο

Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι «μονομερείς ενέργειες κάποιων κρατών  στη διάρκεια έλλειψης ενέργειας μπορεί να προκαλέσει ζημία στην ευρωπαϊκή αγορά. Το θέμα θεωρείται τόσο πιεστικό που ο Μακρόν ζητεί από τις Βρυξέλλες να επανεξετάσει στους μηχανισμούς προμήθειας ενέργειας και την απότομη διακοπή εισαγωγής αερίου από τη Ρωσία.

Το προσχέδιο ζητεί από τις χώρες της ΕΕ να προσδιορίσουν τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο η λειτουργία των οποίων θα περιορίζεται «αυστηρά στις κρίσιμες ποσότητες αερίου που απαιτούνται για τη διατήρηση της σταθερότητας του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας».

Καθώς εντείνεται η προσπάθεια, το σύστημα ηλεκτροδότησης της Ένωσης καθίσταται όλο και πιο εξαρτημένο από τον ηλεκτρισμό. Παράλληλα, δεδομένου ότι η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, εγείρονται ανησυχίες για ενδεχόμενες διακοπές στην ηλεκτροδότηση.

Το προσχέδιο ζητεί τη διενέργεια πιο λεπτομερών βραχυπρόθεσμων και εποχιακών αξιολογήσεων σχετικά με την επάρκεια ισχύος, λαμβάνοντας υπόψη κινδύνους όπως τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι διακοπές λειτουργίας μονάδων παραγωγής, οι βλάβες στα δίκτυα μεταφοράς, οι αιχμές ζήτησης και οι διακυμάνσεις στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.

Οι Βρυξέλλες εξετάζουν επίσης, πέρα ​​από τον ενεργειακό εφοδιασμό, τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ανταλλακτικών για τις υποδομές. Ενόψει των «αυξανόμενων απειλών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) κοντά σε ενεργειακές υποδομές, η Επιτροπή επιθυμεί να εντάξει τη δυνατότητα ταχείας επισκευής του συστήματος στο πλαίσιο της ενεργειακής ασφάλειας».

Αποθέματα ανταλλακτικών

Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία καταλόγου σε επίπεδο ΕΕ με τα απαραίτητα ανταλλακτικά που απαιτούνται για τη διασφάλιση της λειτουργίας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και για την ταχεία αποκατάστασή τους σε περίπτωση διαταραχής.

Οι διαχειριστές ενεργειακών δικτύων θα υποβάλλουν στοιχεία για τον εξοπλισμό που διαθέτουν, ενώ οι αρμόδιες αρχές ενέργειας της ΕΕ θα καθορίζουν τα ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων με βάση παράγοντες όπως οι κίνδυνοι εφοδιασμού, ο χρόνος που απαιτείται για την αντικατάσταση του εξοπλισμού και η σημασία κάθε εξαρτήματος για τις διασυνοριακές ροές ενέργειας.

Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να συστήσει στις χώρες τη δημιουργία κοινών περιφερειακών αποθεμάτων βασικού εξοπλισμού. Σύμφωνα με τους προτεινόμενους κανόνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να κηρύξει περιφερειακό ή πανευρωπαϊκό συναγερμό ηλεκτρικής ενέργειας, εάν εντοπίσει ουσιαστικό κίνδυνο ενεργειακής κρίσης.

Ύστατο μέτρο οι διακοπές στο ηλεκτρικό ρεύμα

Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει, οι επιλεκτικές διακοπές ρεύματος, είναι ένα μέτρο ύστατης ανάγκης, που μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μόνο εφόσον συντρέχουν εξαιρετικές συνθήκες. Για να εφαρμοστούν τα μέτρα υποχρεωτικής μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να πληρούνται ταυτόχρονα τρεις προϋποθέσεις: να έχει κηρυχθεί περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, να το ζητήσουν τουλάχιστον δύο αρμόδιες εθνικές αρχές και να αναμένεται ότι η κατάσταση θα χειροτερέψει αν δεν ληφθούν μέτρα.

1. Οι δημόσιες δαπάνες για τη μακροχρόνια φροντίδα ανέρχονται μόλις στο 0,1% του ΑΕΠ, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος της ΕΕ ανέρχεται στο 1,7%.
2. Η Ελλάδα διαθέτει το χαμηλότερο αριθμό προσωπικού, με μόλις 0,3 εργαζομένους μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100 άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, έναντι 3,3 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
3. Η Ελλάδα εμφανίζει ανεκπλήρωτες ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας που ανέρχονται στο 29,1%, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (26,6%)».

Τα παραπάνω αναφέρονται σε ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, του Ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και Αντιπροέδρου της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Γιάννη Μανιάτη, με την οποία ζητά τη στήριξη της ανάπτυξης υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας στις νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας.

Αφορμή για την κοινοβουλευτική παρέμβαση αποτέλεσε η πρωτοβουλία της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας (ΑΜΚΕ) «ΖΩΗ PLUS» στη Χίο για τη δημιουργία δομών φροντίδας και υποστηριζόμενης διαβίωσης για ενήλικα άτομα 3ης και 4ης ηλικίας. Η πρωτοβουλία, που αναδεικνύει μια ευρύτερη ευρωπαϊκή κι εθνική πρόκληση, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία αυτόνομων διαμερισμάτων υποστηριζόμενης διαβίωσης, Κέντρου Ημέρας για άτομα με άνοια και προγραμμάτων ενεργού γήρανσης, με στόχο να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας σε μια νησιωτική περιοχή με περίπου 1.800 μονοπρόσωπα νοικοκυριά ηλικιωμένων.

Ωστόσο, η εικόνα στον τομέα της μακροχρόνιας φροντίδας στη χώρα μας παραμένει ιδιαίτερα ανησυχητική. Παρά την κατάρτιση Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου και Αναλυτικού Σχεδίου Δράσης για τη μακροχρόνια φροντίδα, η Έκθεση Χώρας 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνει ότι δεν έχει ακόμη καταγραφεί επαρκής πρόοδος στην επέκταση των υπηρεσιών.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή ανάπτυξη υπηρεσιών κοινοτικής και ιδρυματικής μακροχρόνιας φροντίδας, οι οποίες συγκεντρώνονται στις οικονομικά ισχυρότερες περιφέρειες της χώρας, περιορίζει σημαντικά τις επιλογές των πολιτών, ενώ επισημαίνει σημαντικές μη ικανοποιούμενες ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας, ιδίως στις απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές.

Με την ερώτησή του, ο Γ. Μανιάτης καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

⦁ Να αξιολογήσει την πρόοδο της Ελλάδας ως προς την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Φροντίδα και τη Σύσταση του Συμβουλίου για τη μακροχρόνια φροντίδα,

⦁ Να διευκρινίσει ποια χρηματοδοτικά και τεχνικά μέσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας από μη κερδοσκοπικούς φορείς, ιδίως σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και

⦁ Να αναδείξει τις βέλτιστες πρακτικές από άλλα κράτη μέλη που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη αντίστοιχων υπηρεσιών στην Ελλάδα.

Ο Γ. Μανιάτης δηλώνει:

«Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της Ευρώπης. Τα στοιχεία της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποδεικνύουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά στον τομέα της μακροχρόνιας φροντίδας, με τις μεγαλύτερες δυσκολίες να εντοπίζονται στις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Η αξιοπρεπής διαβίωση δεν είναι προνόμιο, είναι δικαίωμα κάθε πολίτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ελληνική Πολιτεία οφείλουν να στηρίξουν έμπρακτα τις πρωτοβουλίες ενεργών πολιτών που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και επιτρέπουν στους ανθρώπους όλων των ηλικιών να ζουν με αξιοπρέπεια στον τόπο τους.»

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης:

«Θέμα: Υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας σε νησιωτικές περιοχές

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι ο αριθμός των ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να αυξηθεί από 30,8 εκατομμύρια το 2019 σε 38,1 εκατομμύρια έως το 2050. Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Φροντίδα και η Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας μακροχρόνια φροντίδα, θέτουν ως προτεραιότητα την ενίσχυση των συστημάτων μακροχρόνιας φροντίδας και τη μείωση των εδαφικών ανισοτήτων στην πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες.

Στη Χίο ιδρύθηκε η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία (ΑΜΚΕ) «ΖΩΗ PLUS» με σκοπό τη δημιουργία δομών φροντίδας και υποστηριζόμενης διαβίωσης για ενήλικα άτομα τρίτης και τέταρτης ηλικίας. Η πρωτοβουλία προβλέπει τη δημιουργία αυτόνομων διαμερισμάτων υποστηριζόμενης διαβίωσης, Κέντρου Ημέρας για άτομα με άνοια και προγραμμάτων ενεργού γήρανσης.

Ερωτάται η Επιτροπή:

1. Πώς αξιολογεί την πρόοδο της Ελλάδας ως προς την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Φροντίδα και τη Σύσταση του Συμβουλίου για τη μακροχρόνια φροντίδα;

2. Ποια χρηματοδοτικά και τεχνικά μέσα της ΕΕ είναι διαθέσιμα για τη στήριξη της ανάπτυξης υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας από μη κερδοσκοπικούς φορείς, ιδίως σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές;

3. Ποιες βέλτιστες πρακτικές και μοντέλα παροχής υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας από άλλα κράτη μέλη, ιδίως σε νησιωτικές ή απομακρυσμένες περιοχές, θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρότυπο για την ανάπτυξη αντίστοιχων υπηρεσιών στην Ελλάδα;»

Η πορεία της Klarna στην ελληνική αγορά μέχρι σήμερα αποτυπώνεται στα παρακάτω μεγέθη:

• 000 καταναλωτές στην Ελλάδα χρησιμοποίησαν την Klarna τους τελευταίους 12 μήνες
• 000 συνεργαζόμενες επιχειρήσεις, σε κατηγορίες που εκτείνονται από τη μόδα, τον αθλητισμό και τα ηλεκτρονικά είδη – όπου η Klarna έκανε αρχικά την είσοδό της στην Ελλάδα – έως τα ταξίδια, την ομορφιά, τα marketplaces και πολλούς ακόμη κλάδους
• 66 από τις 100 κορυφαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα συνεργάζονται πλέον με την Klarna

«Τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουμε δει τους Έλληνες καταναλωτές και τις ελληνικές επιχειρήσεις να υιοθετούν έναν νέο τρόπο προσέγγισης των πληρωμών, ο οποίος βασίζεται στην ευελιξία, τη διαφάνεια και τις πραγματικές τους ανάγκες» αναφέρει η Μαρία Ηλιάδου, Country Manager Greece της Klarna.

Από μία πρωτοποριακή υπηρεσία σε έναν καθημερινό σύμμαχο αγορών

Η Klarna μπήκε στην ελληνική αγορά με μια σαφή πρόταση: να δώσει στους καταναλωτές την ελευθερία να χωρίζουν τις αγορές τους σε τρεις άτοκες δόσεις, χωρίς κρυφές χρεώσεις, ή να πληρώνουν έως και 30 ημέρες αργότερα. Η πρόταση αυτή βρήκε ιδιαίτερα θετική ανταπόκριση στην Ελλάδα, όπου οι καταναλωτές είναι παραδοσιακά επιφυλακτικοί απέναντι στα επιτόκια και τις πρόσθετες χρεώσεις που μπορεί να συνδέονται με τις πιστωτικές κάρτες. Η Klarna πρόσφερε μια νέα εναλλακτική: την ευελιξία που προσφέρει η πίστωση, χωρίς πρόσθετες χρεώσεις και «ψιλά γράμματα».

Τέσσερα χρόνια αργότερα, η αρχική αυτή υπηρεσία έχει εξελιχθεί σε έναν ολοκληρωμένο σύμμαχο για τις καθημερινές αγορές. Μέσω της εφαρμογής της Klarna, οι Έλληνες καταναλωτές μπορούν να αναζητούν και να ανακαλύπτουν συνεργαζόμενα καταστήματα, να ανακαλύπτουν προσφορές, να παρακολουθούν την πορεία των παραγγελιών τους, και να διαχειρίζονται όλες τις αγορές και τις πληρωμές τους από ένα σημείο.

Στηρίζοντας την ανάπτυξη του ελληνικού λιανεμπορίου

Η ανάπτυξη της Klarna στην Ελλάδα έχει χτιστεί παράλληλα με την ανάπτυξη των επιχειρήσεων που την έχουν εντάξει στις διαθέσιμες μεθόδους πληρωμής τους. Σήμερα, ορισμένα από τα πιο γνωστά brands στους κλάδους της μόδας, της ομορφιάς, των ηλεκτρονικών ειδών, του αθλητισμού και των ταξιδιών προσφέρουν τη δυνατότητα πληρωμής μέσω Klarna, μεταξύ των οποίων τα Skroutz, Public, Airbnb και Zara. Οι συνεργασίες αυτές αντικατοπτρίζουν την κοινή πεποίθηση ότι η παροχή περισσότερων επιλογών πληρωμής στους καταναλωτές μπορεί να συμβάλει άμεσα στην αύξηση των πωλήσεων και στην ενίσχυση της ικανοποίησης των πελατών.

«Μετά από τέσσερα χρόνια, η Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον μια νέα αγορά για εμάς, αλλά μια εδραιωμένη αγορά. Έχουμε δημιουργήσει ισχυρές σχέσεις με επιχειρήσεις λιανικής σε κάθε κλάδο και βλέπουμε τους Έλληνες καταναλωτές να χρησιμοποιούν την Klarna όχι μόνο ως ένα εργαλείο πληρωμών, αλλά ως μέρος του τρόπου με τον οποίο ανακαλύπτουν προϊόντα και πραγματοποιούν τις αγορές τους» προσθέτει η Μαρία Ηλιάδου.

Η καινοτομία στο επίκεντρο του επόμενου κεφαλαίου

Καθώς η Klarna περνά στο επόμενο κεφάλαιο στην Ελλάδα, η καινοτομία με επίκεντρο τον καταναλωτή παραμένει βασικός άξονας της στρατηγικής της. Η εταιρεία σχεδιάζει να συνεχίσει να διευρύνει τις υπηρεσίες και τα προϊόντα που διαθέτει στην ελληνική αγορά, ώστε να είναι ακόμη πιο κοντά στο ευρύτερο χαρτοφυλάκιο λύσεων που προσφέρει διεθνώς.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Klarna εξυπηρετεί σήμερα περισσότερους από 120 εκατομμύρια ενεργούς καταναλωτές και συνεργάζεται με περισσότερες από ένα εκατομμύριο συνεργαζόμενες επιχειρήσεις, έχοντας καταγράψει συνολική αξία συναλλαγών ύψους 142 δισ. δολαρίων κατά το δωδεκάμηνο έως τον Ιούνιο του 2026. Στην Ελλάδα, η εταιρεία βλέπει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, καθώς η αγορά BNPL συνεχίζει να αυξάνεται σε ετήσια βάση και οι Έλληνες καταναλωτές αναζητούν ολοένα και περισσότερο διαφανείς και ευέλικτους τρόπους πληρωμής.

^{Σχετικά με την Klarna:}

^{Η Klarna είναι το δίκτυο καθημερινών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Με περισσότερους από 120 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες παγκοσμίως και 3,8 εκατομμύρια συναλλαγές την ημέρα, το δίκτυο πληρωμών και εμπορίου της Klarna, με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, δίνει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να πληρώνουν έξυπνα με στόχο να είναι διαθέσιμοι παντού για τα πάντα. Οι καταναλωτές μπορούν να πληρώνουν online με την Klarna, σε καταστήματα καθώς και μέσω Apple Pay & Google Pay. Περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια έμποροι εμπιστεύονται τις καινοτόμες λύσεις της Klarna για την ανάπτυξη και την ενίσχυση της πιστότητας των πελατών τους, συμπεριλαμβανομένων των Uber, H&M, Saks, Sephora, Macy’s, Ikea, Expedia Group, Nike και Airbnb. Η Klarna είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης (NYSE: KLAR). Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το klarna.com/gr/.}  

Αυτή είναι η “γεωπολιτική της αυλής του νηπιαγωγείου”. Δηλαδή ενός κόσμου όπου τα παιδιά χωρίζονται σε παρέες, οι φίλοι οφείλουν να συμφωνούν σε όλα και οι αντίπαλοι να βρίσκονται πάντοτε σε αντίθετες πλευρές. Όμως, ο πραγματικός κόσμος δεν λειτουργεί έτσι. Και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σύνθετης πραγματικότητας είναι η σχέση Ιράν και Τουρκίας, ιδιαίτερα ως προς το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικών όπλων.

Η αμοιβαία νομιμοποίηση της πυρηνικοποίησης

Οι πυρηνικές φιλοδοξίες της Τουρκίας δεν αποτελούν απλώς κατασκευή των αντιπάλων της. Τον Σεπτέμβριο του 2019 ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε δημοσίως ότι δεν μπορεί να αποδεχθεί ένα διεθνές σύστημα στο οποίο ορισμένα κράτη διαθέτουν πυρηνικούς πυραύλους, ενώ απαγορεύουν στην Τουρκία να αποκτήσει αντίστοιχες δυνατότητες. Η δήλωση αυτή δεν ισοδυναμούσε βέβαια με εξαγγελία ενός τουρκικού πυρηνικού οπλικού προγράμματος. Αποκάλυπτε, όμως, έναν βαθύτερο τρόπο σκέψης. Δηλαδή, την αντίληψη ότι η κατοχή πυρηνικών όπλων αποτελεί συστατικό της θέσης και της λειτουργίας μιας μεγάλης δύναμης.

Για να μετατραπεί, ωστόσο, αυτή η φιλοδοξία σε πολιτική επιλογή, η Άγκυρα θα χρειαζόταν ένα ισχυρό ερέθισμα. Θα έπρεπε να αποδείξει τόσο στο εσωτερικό της όσο και στη διεθνή κοινότητα ότι το περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας έχει μεταβληθεί τόσο δραματικά, ώστε η πυρηνικοποίησή της να αποτελεί αναγκαστική απάντηση και όχι απλώς έκφραση αναθεωρητισμού. Και η πλέον κατάλληλη χώρα για να προσφέρει στην Τουρκία αυτήν τη δικαιολογία είναι το Ιράν.

Συγκεκριμένα, η απόκτηση πυρηνικού όπλου, ή έστω “πυρηνικής ικανότητας” (nuclear capability) από την Τεχεράνη θα μπορούσε να παρουσιαστεί από την Άγκυρα ως ανατροπή της περιφερειακής ισορροπίας ισχύος και ως άμεση απειλή για την τουρκική ασφάλεια. Θα αποδυνάμωνε ταυτόχρονα το νομικό εμπόδια της συνθήκης για τη μη διάδοση, δημιουργώντας ένα νέο προηγούμενο στην ευρύτερη περιοχή. Έτσι, η Τουρκία θα μπορούσε τότε να υποστηρίξει ότι δεν επιλέγει ελεύθερα την πυρηνικοποίησή της αλλά “εξαναγκάζεται” σε αυτήν από τη δραματική αλλαγή του στρατηγικού περιβάλλοντος.

Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, άλλωστε, εξακολουθεί να αποτελεί πηγή σοβαρής διεθνούς αβεβαιότητας. Οι δυσκολίες επαλήθευσης και η περιορισμένη πρόσβαση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας σε κρίσιμες εγκαταστάσεις εντείνουν αυτήν την αβεβαιότητα, ανεξαρτήτως των τελικών προθέσεων της Τεχεράνης.

Φυσικά, “πυρηνικοποίηση” δεν σημαίνει ένα και μοναδικό πράγμα. Άλλο είναι η δημιουργία μιας προηγμένης πυρηνικής τεχνολογικής υποδομής, άλλο η απόκτηση λανθάνουσας ικανότητας ταχείας κατασκευής όπλου και άλλο η συγκρότηση επιχειρησιακού πυρηνικού οπλοστασίου με φορείς εκτόξευσης, δόγμα χρήσης και αξιόπιστους μηχανισμούς διοίκησης και ελέγχου. Η μετάβαση της Τουρκίας από το ένα στάδιο στο άλλο δεν θα ήταν ούτε εύκολη ούτε αυτόματη. Θα είχε τεράστιες συνέπειες για τις σχέσεις της με το ΝΑΤΟ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το διεθνές “καθεστώς μη διάδοσης”. Ένα πυρηνικό Ιράν, όμως, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης, μεταβάλλοντας ριζικά την τουρκική εξίσωση κόστους και οφέλους.

Συνεργασία χωρίς συνεργασία

Και εδώ ακριβώς εμφανίζεται ένας παράδοξος μηχανισμός. Το Ιράν και η Τουρκία μπορεί να έχουν ένα αντικειμενικά κοινό στρατηγικό συμφέρον, δηλαδή τη διάρρηξη του υφιστάμενου πυρηνικού καθεστώτος της περιοχής, ώστε να καταστεί περισσότερο αποδεκτή η εμφάνιση νέων πυρηνικών δυνάμεων.

Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο χώρες έχουν συμφωνήσει να συνεργαστούν ούτε ότι υπάρχει κάποια μυστική συνεννόηση. Αντιθέτως, πρόκειται για κάτι πολύ πιο σύνθετο. Για μία αντικειμενική στρατηγική συνέργεια, η οποία μπορεί να λειτουργήσει χωρίς πρόθεση, συμφωνία ή επικοινωνία. Θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε “συνεργασία χωρίς συνεργασία”.

Ακόμη περισσότερο να λειτουργήσει αυτή η συνέργεια, οι δύο χώρες δεν πρέπει να εμφανίζονται ως φίλοι. Αντιθέτως, είναι χρησιμότερο να είναι πραγματικοί ανταγωνιστές ή ακόμη και εχθροί ή τουλάχιστον να προβάλλονται ως τέτοιοι. Μόνον τότε μπορεί η καθεμιά να επικαλεστεί την άλλη ως απειλή που την αναγκάζει να αναζητήσει πυρηνική αποτροπή. Η εχθρότητα, επομένως, δεν καταργεί τη συνέργεια. Αντιθέτως, αποτελεί  προϋπόθεσή της.

Με άλλα λόγια η Τουρκία χρειάζεται ένα απειλητικό Ιράν για να νομιμοποιήσει μια ενδεχόμενη πυρηνική επιλογή, ενώ το Ιράν, από την πλευρά του, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μια πυρηνική ή εμφανώς πυρηνικά φιλόδοξη Τουρκία ως πρόσθετο επιχείρημα για τη δική του στρατηγική. Η σχέση, βέβαια, δεν είναι απολύτως συμμετρική. Για την Τεχεράνη, οι κύριες πηγές πυρηνικής πίεσης παραμένουν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Τουρκία θα αποτελούσε έναν επιπρόσθετο και όχι τον πρωταρχικό λόγο. Ωστόσο, η ασυμμετρία αυτή δεν ακυρώνει τον μηχανισμό της αμοιβαίας νομιμοποίησης.

Έτσι, δύο ανταγωνιστικά κράτη μπορεί να προσφέρουν το ένα στο άλλο ακριβώς εκείνο που χρειάζονται. Δηλαδή τον ανταγωνισμό μεταξύ τους! Όχι τεχνολογία, σχάσιμο υλικό ή άμεση βοήθεια, αλλά την απειλή, τη δικαιολογία και το πολιτικό άλλοθι που καθιστούν εφικτή μια επιλογή η οποία προηγουμένως ήταν δύσκολο να νομιμοποιηθεί.

Ιράν και Τουρκία: Ούτε φίλοι ούτε απόλυτοι εχθροί

Οι σχέσεις Τουρκίας και Ιράν είναι, έτσι κι αλλιώς, διαχρονικά μεικτές. Οι δύο χώρες ανταγωνίζονται για επιρροή στη Συρία, στο Ιράκ, στον Νότιο Καύκασο και στην Κεντρική Ασία. Εκφράζουν διαφορετικές γεωπολιτικές ταυτότητες και επιδιώκουν διαφορετικές περιφερειακές αρχιτεκτονικές. Ταυτόχρονα, όμως, διατηρούν οικονομικές σχέσεις, ενεργειακές διασυνδέσεις, διπλωματικούς διαύλους και μηχανισμούς ελεγχόμενης διαχείρισης των μεταξύ τους εντάσεων.

Η μεταξύ τους σχέση έχει εύστοχα περιγραφεί ως “διαχειριζόμενος ανταγωνισμός”, δηλαδή μια αντιπαλότητα που δεν καταργεί τη συνεργασία και μια συνεργασία που δεν εξαφανίζει την αντιπαλότητα. Στον πραγματικό κόσμο, άλλωστε, τα κράτη δεν έχουν μία ενιαία σχέση. Μπορούν να συνεργάζονται στο εμπόριο, να ανταγωνίζονται για περιφερειακή επιρροή, να συγκρούονται μέσω τρίτων δρώντων και ταυτόχρονα να εξυπηρετούν άθελά τους το ένα τους μακροπρόθεσμους στρατηγικούς σκοπούς του άλλου. Κάθε πεδίο διαθέτει τη δική του λογική, χωρίς να είναι πλήρως αποκομμένο από τα υπόλοιπα.

Η κατανόηση αυτής της πραγματικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα. Η Αθήνα δεν πρέπει να θεωρεί ότι επειδή το Ιράν ανταγωνίζεται την Τουρκία αποτελεί αυτομάτως στρατηγικό αντίβαρο προς αυτήν. Σε ορισμένα πεδία, η σύγκρουση Άγκυρας και Τεχεράνης μπορεί πράγματι να περιορίζει την τουρκική ισχύ. Σε άλλα πεδία, όμως, μπορεί να την ενισχύει, προσφέροντας στην Τουρκία την απειλή που χρειάζεται για να προωθήσει εξοπλιστικές, γεωπολιτικές ή ακόμη και πυρηνικές φιλοδοξίες.

Αυτό είναι το βασικό πρόβλημα της “γεωπολιτικής της αυλής του νηπιαγωγείου”, η οποία αντιλαμβάνεται τις αντιθέσεις ως μόνιμες και απόλυτες, συγχέει την πρόσκαιρη σύγκλιση με τη συμμαχία και θεωρεί ότι ο εχθρός του αντιπάλου μας είναι αναγκαστικά φίλος μας. Όμως, σε ένα ρευστό πολυπολικό σύστημα, οι ταυτότητες και οι σχέσεις δεν είναι στατικές. Οι αντίπαλοι μπορεί να συνεργάζονται και οι συνεργάτες να υπονομεύουν ο ένας τον άλλο. Ακόμη περισσότερο, οι πραγματικοί εχθροί μπορεί, ακριβώς μέσω της εχθρότητάς τους, να δημιουργούν αμοιβαία στρατηγικά οφέλη.

Η Ελλάδα χρειάζεται, επομένως, μια γεωπολιτική σκέψη ικανή να αντιλαμβάνεται ταυτόχρονα τη σύγκρουση, τη συνέργεια, την αλληλεξάρτηση και την αυτονομία των επιμέρους πεδίων. Διαφορετικά, θα συνεχίσει να αναζητά σταθερούς φίλους και σταθερούς εχθρούς σε έναν κόσμο που παράγει διαρκώς υβριδικές σχέσεις. Και θα κινδυνεύει να αιφνιδιάζεται κάθε φορά που θα ανακαλύπτει ότι, έξω από την αυλή του νηπιαγωγείου, η εχθρότητα δεν είναι πάντοτε το αντίθετο της συνεργασίας. Μερικές φορές είναι η πιο αποτελεσματική μορφή της.

Και μεταξύ μας τα καταφέρνει πολύ καλά! Θυμηθείτε ότι ο μπαμπάς, ο Μητσοτάκης ο Α’, όπως έλεγε ο ίδιος, δεν είχε ούτε κοστούμι όταν αμέσως μετά την Κατοχή έγινε βουλευτής!

Και τώρα κολυμπάνε στα μπικικίνια, όπως ο Σκρούτζ! Μην υπερβάλουμε κιόλας. Όρκο δεν παίρνω, αλλά μου λένε ότι έχουν καβατζάρει το δισμύριο και πλησιάζουν τα δυο! Λέτε να προλάβουν μέχρι τον Ιούνιο;

Να φανταστείτε ότι γνωστός μεγαλοολιγάρχης έλεγε ότι συγκρινόμενος με την… αγία οικογένεια είναι… φτωχός!

Τι να τους κάνουμε όμως! Σκεφτείτε τι έχουν κάνει γι’ αυτή… την πατρίδα! Γκρινιάζουμε για μπικικίνια, ενώ έπρεπε να τους έχουμε αναγορεύσει σε… εθνάρχες! Ο εθνάρχης Κώστας, η εθνάρχης Ντόρα. και ο μέγα-εθνάρχης Κυριάκος!

Μόνο την Πόλη δεν πήρανε! Δεν τα κατάφερε ο μπαμπάς, το προσπάθησε η… καπάτσα Ντόρα και τώρα ετοιμάζεται ο Κυριάκος μας για τη μεγάλη εκστρατεία!

Δεν θέλω ουουου! Δεν τον βλέπετε τον πολυχρονεμένο μας που έχει φορέσει… φουστανέλα και μαζί με το βοηθό του Γεραπετρίτη, ένα δεύτερο… Νικηταρά τουρκοφάγο, εκτοξεύουν εθνικά υπερήφανες κραυγές;

Αλλά ρε παιδιά, όταν πιάνω στο στόμα μου το Μητσοτακέικο κάτι με πιάνει. Πώς να το πω, αυτή η οικογένεια με εμπνέει!

Ας γυρίσουμε, όμως, στα μπικικίνια και στις αλλεπάλληλες σφαλιάρες που έφαγε ο Κυριάκος από… συντρόφια στο σημιτισμό!

Την αρχή την έκανε ο Μπένος, που τα βρόντηξε από την Επιτροπή Ανασυγκρότησης του Έβρου, καταγγέλλοντας πελατειακού χαρακτήρα πιέσεις! Τι περίμενες, δηλαδή ρε Σταύρο; Είσαι παλιός στο κουρμπέτι…

Και άντε με τα πελατειακά, είμαστε εξοικειωμένοι και τα… δικαιολογούμε! Αλλά η βόμβα Γιαννίτση ότι η διαφθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι 200 φορές μεγαλύτερη από του Τζοχατζόπουλου δεν καταπίνεται!

Κι αυτός ο Γιαννίτσης, κοτζάμ εκσυγχρονισταράς, να σέρνεται στο λαϊκισμό του Ανδρουλάκη, της Ζωής, του Τσίπρα, του Βενιζέλου, του Σαμαρά, συγγνώμη αν ξέχασα κάποιον!

Η σφαλιάρα, πάντως, ήταν ξεγυρισμένη και δεν μπορούσε να μείνει αναπάντητη. Έβαλε, λοιπόν, το Μαξίμου τη Βούλτεψη να καθαρίσει!

Όχι δεν άρχισε να τσιρίζει, όπως συνηθίζει στα πάνελ. Έγραψε κοτζάμ άρθρο για να μας πει ότι ο Γιαννίτσης ήταν υπουργός σε κυβέρνηση σκανδάλων!

Ε όχι και η κυβέρνηση Σημίτη κυβέρνηση… σκανδάλων Σοφία μου! Καταλαβαίνω, κάτι έπρεπε να πει το Μαξίμου, αλλά εσύ κορίτσι μου το χόντρυνες! Έθιξες τα ιερά και τα όσια του αφεντικού σου!

Μην ξεχνάς ότι το Υπουργικό είναι γεμάτο με σημιτικούς! Ο δε Κυριάκος έχει πει ότι είναι ο καλύτερος μαθητής του Σημίτη! Εσάς τους παλαιοδεξιούς μόλις και μετά βίας σας ανέχεται!

Και ενώ η σφαλιάρα ήταν φρέσκια, το Μαξίμου λες και ήθελε να την επιβεβαιώσει! Πέρασε νύχτα τροπολογία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ για να μην ανησυχούν οι Φραπέδες και οι Χασάπηδες! Όλα κι όλα, όμως, ήταν δια… εκσυγχρονιστικής χειρός Φλωρίδη!

Η επίσημη τουρκική εξήγηση, ωστόσο, είναι πιο περιορισμένη. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει αναφέρει ότι η μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2026 και πραγματοποιήθηκε με βάση «τις ανάγκες αποστολής και επιχειρήσεων». Δεν έχει ανακοινώσει ότι η μετακίνηση έγινε ως άμεση απάντηση σε κάποια συγκεκριμένη ελληνική κίνηση. Η διάκριση αυτή προφανώς έχει σημασία, καθώς άλλο είναι η επιχειρησιακή τοποθέτηση μιας μονάδας σε μια περιοχή και άλλο η επίσημη απόδοση συγκεκριμένης πρόθεσης απέναντι στην Ελλάδα.

Επιπλέον, να σημειωθεί ότι η 51η Ταξιαρχία είναι ένας ευκίνητος χερσαίος σχηματισμός με εκπαίδευση σε ορεινό περιβάλλον και αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Δεν αποτελεί αμφίβια μονάδα, επομένως εκτιμάται ότι δεν είναι κατάλληλη για επιχειρήσεις στο περιβάλλον του Αιγαίου. Από την άλλη, πρόκειται για μία “μπαρουτοκαπνισμένη” μονάδα, με πολική εμπειρία.  Πάντως, σύμφωνα με το αμυντικό ρεπορτάζ, η ελληνική πλευρά να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Από τα βουνά του Τούντζελι στο Αιγαίο

Η 51η Ταξιαρχία Καταδρομών είναι σχηματισμός των τουρκικών Χερσαίων Δυνάμεων. Για πολλά χρόνια η έδρα της βρισκόταν στο Χοζάτ του Τουντσελί, σε μια περιοχή που αποτελεί ένα από τα πλέον δύσκολα γεωγραφικά πεδία της Τουρκίας: Ορεινή, με μεγάλες υψομετρικές διαφορές, δύσκολη πρόσβαση και μακρά ιστορία επιχειρήσεων εναντίον του PKK.

Η εμπειρία που απέκτησε η μονάδα σε αυτό το περιβάλλον αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητάς της. Οι Τούρκοι καταδρομείς εκπαιδεύονται για επιχειρήσεις σε ιδιαίτερα δύσκολο έδαφος και για αποστολές που απαιτούν ταχύτητα, ευκινησία και δυνατότητα ανάπτυξης σε περιοχές, όπου οι συμβατικές μηχανοκίνητες μονάδες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες.

Η ταξιαρχία έχει επίσης ισχυρό ιστορικό συμβολισμό στο εσωτερικό των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Τουρκικά μέσα την αποκαλούν «Κατακτητή του Κουτ αλ-Αμάρα» (“Kut-ül Amare Fatihi”), παραπέμποντας στη νίκη των οθωμανικών δυνάμεων στο Κουτ αλ-Αμάρα το 1916, κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτός ο ιστορικός συμβολισμός, συνυπάρχει με μια πολύ πιο σύγχρονη επιχειρησιακή ταυτότητα: Τις επιχειρήσεις κατά του PKK στην ανατολική Τουρκία και τη συμμετοχή του προσωπικού της σε διασυνοριακές επιχειρήσεις.

Η σχέση με τον Χουλουσί Ακάρ

Η 51η Ταξιαρχία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και λόγω ενός προσώπου που αργότερα βρέθηκε στην κορυφή της τουρκικής στρατιωτικής και πολιτικής ιεραρχίας: Του Χουλουσί Ακάρ. Ο Ακάρ υπηρέτησε ως διοικητής της 51ης Ταξιαρχίας την περίοδο 1998-2000. Χρόνια αργότερα, όταν ήταν πλέον αρχηγός του τουρκικού Γενικού Επιτελείου, επισκέφθηκε ξανά τη μονάδα στο Χοζάτ. Η Anadolu είχε χαρακτηρίσει τότε την επίσκεψή του «επίσκεψη τιμής και μνήμης» (“vefa ziyareti”), ενώ σε άλλο δημοσίευμά της υπενθύμιζε ότι ο Ακάρ είχε διοικήσει την ταξιαρχία.

Η αναφορά στον Ακάρ δεν είναι απλώς βιογραφική: Δείχνει τη θέση που είχε η συγκεκριμένη μονάδα, μέσα στην επαγγελματική διαδρομή ενός αξιωματικού που πέρασε από τη διοίκηση επιχειρησιακών μονάδων μέχρι την αρχηγία του Γενικού Επιτελείου και στη συνέχεια το υπουργείο Άμυνας.

Η 51η Ταξιαρχία στη Συρία

Το πιο γνωστό κεφάλαιο της πρόσφατης επιχειρησιακής ιστορίας της 51ης Ταξιαρχίας γράφτηκε στη Συρία. Στις 20 Ιανουαρίου 2018 η Τουρκία ξεκίνησε την επιχείρηση “Κλάδος Ελαίας” στην περιοχή του Αφρίν. Σύμφωνα με την τουρκική επίσημη εκδοχή, στόχος ήταν οι δυνάμεις που η Άγκυρα συνέδεε με το PKK, το YPG και το PYD, καθώς και το ISIS. Η τουρκική κυβέρνηση επικαλέστηκε το δικαίωμα αυτοάμυνας, που προβλέπει το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.

Βεβαίως η τουρκική θέση είναι υποκριτική: Η Άγκυρα ταυτίζει τις στρατιωτικές δυνάμεις των Κούρδων με τους τζιχαντιστές του ISIS, την στιγμή που η Τουρκία στήριζε σχεδόν απροκάλυπτα το Ισλαμικό Κράτος, την αντιμετώπιση του οποίου είχαν αναλάβει οι Κούρδοι, που αποδείχτηκαν οι πιο έμπιστοι σύμμαχοι της Δύσης στην αντιμετώπιση τους (το ό,τι μετά εγκαταλείφθηκαν και προδόθηκαν είναι άλλη πονεμένη ιστορία).

Πέντε ημέρες αργότερα, στις 25 Ιανουαρίου, έγινε κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία της 51ης Ταξιαρχίας: Δύο τάγματα καταδρομών της 51ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας Πεζικού από το Χοζάτ αναχώρησαν για να συμμετάσχουν στην επιχείρηση. Το Anadolu κατέγραψε την αναχώρησή τους. Οι μονάδες πέρασαν από το Πέρτεκ με το φέρι προς το Ελαζίγ και από εκεί κατευθύνθηκαν προς την περιοχή των επιχειρήσεων. Η αποστολή τους δεν ήταν επομένως μια γενική ή συμβολική παρουσία της ταξιαρχίας. Τουλάχιστον δύο συγκεκριμένα τάγματα της μονάδας στάλθηκαν στο μέτωπο της Συρίας.

Η συμμετοχή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η 51η δεν προερχόταν από ένα περιβάλλον πεδινών επιχειρήσεων. Η βασική της εμπειρία είχε διαμορφωθεί επί χρόνια στα βουνά του Τουντσελί και στις επιχειρήσεις εναντίον του PKK. Η ανάπτυξή της στο Αφρίν μετέφερε αυτή την εμπειρία σε ένα διαφορετικό, αλλά επίσης ιδιαίτερα απαιτητικό, επιχειρησιακό περιβάλλον.

Η μάχη του Αφρίν

Η επιχείρηση εξελίχθηκε μέσα σε δύο μήνες: Στις 18 Μαρτίου 2018 οι τουρκικές δυνάμεις και οι συριακές δυνάμεις που συνεργάζονταν μαζί τους – συγκεκριμένα τις συμμορίες του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, αποτελούμενες από τζιχαντιστές που άλλαξαν στρατόπεδο και εγκληματικά στοιχεία – ανακοίνωσαν την κατάληψη του κέντρου του Αφρίν. Η Anadolu δημοσίευσε τότε εικόνες Τούρκων καταδρομέων να δίνουν τον λεγόμενο «όρκο του καταδρομέα» μέσα στην πόλη.

Έξι ημέρες αργότερα, στις 24 Μαρτίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι ολόκληρη η περιοχή του Αφρίν βρισκόταν υπό τον έλεγχο των τουρκικών δυνάμεων και των συμμάχων τους. Η στρατιωτική επιχείρηση, όμως, δεν τελείωσε με την είσοδο στο κέντρο της πόλης. Ακολούθησαν έρευνες σε καταφύγια, υπόγειες εγκαταστάσεις και αποθήκες όπλων, καθώς και επιχειρήσεις εντοπισμού και εξουδετέρωσης εκρηκτικών μηχανισμών. Η Anadolu κατέγραψε τη συμμετοχή καταδρομέων και άλλων ειδικών μονάδων στις επιχειρήσεις αυτές.

Στις 31 Μαρτίου 2018 το τουρκικό Γενικό Επιτελείο ανακοίνωσε ότι από την έναρξη της “Κλάδου Ελαίας” είχαν «εξουδετερωθεί 3.820 μαχητές». Η επιχείρηση άφησε επίσης ανθρώπινες απώλειες στις τουρκικές δυνάμεις. Σε δημοσίευμα της Anadolu κατά την κατάληψη του Αφρίν γινόταν αναφορά σε 46 νεκρούς Τούρκους στρατιωτικούς μέχρι εκείνο το σημείο, σύμφωνα με δήλωση του διοικητή της επιχείρησης. Αργότερα, το Αφρίν έγινε άτυπη επαρχία της Τουρκίας, μετά την εθνοκάθαρση του κουρδικού πληθυσμού…

Η επιχείρηση “Κλάδος Ελαίας” αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της πρόσφατης ιστορίας της 51ης Ταξιαρχίας, όχι επειδή ολόκληρη η ταξιαρχία βρέθηκε απαραίτητα ταυτόχρονα στη Συρία, αλλά επειδή τουλάχιστον δύο από τα τάγματά της συμμετείχαν επισήμως στις μάχες κατά των Κούρδων.

Γιατί το Σόκε έχει σημασία

Η ιστορία της 51ης Ταξιαρχίας είναι συνεπώς στενά δεμένη με τον πόλεμο της Τουρκίας κατά του PKK. Για δεκαετίες η μονάδα είχε ως βασικό επιχειρησιακό περιβάλλον τα βουνά της νοτιοανατολικής και ανατολικής Τουρκίας. Η συμμετοχή της στην “Κλάδο Ελαίας” έδειξε ότι η ίδια επιχειρησιακή εμπειρία μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και εκτός τουρκικού εδάφους.

Και τώρα η μονάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εντελώς διαφορετική γεωγραφία: Από το Χοζάτ στο Σόκε. Από τα βουνά του Τουντσελί στις ακτές του Αιγαίου. Από ένα περιβάλλον χερσαίων επιχειρήσεων κατά του PKK, σε μια περιοχή όπου το βασικό στρατηγικό περιβάλλον είναι θαλάσσιο και συνδέεται άμεσα με την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.

Η επιλογή του Σόκε δεν είναι γεωγραφικά αδιάφορη. Το Σόκε βρίσκεται στην επαρχία Αϊδινίου, κοντά στις ακτές του Αιγαίου και απέναντι από τη Σάμο. Η μεταφορά μιας ταξιαρχίας καταδρομών στην περιοχή αυξάνει αντικειμενικά την παρουσία μιας μεγάλης χερσαίας επιχειρησιακής μονάδας κοντά στη δυτική ακτή της Τουρκίας. Αυτό ακριβώς είναι που έχει τραβήξει την προσοχή του τουρκικού Τύπου.

Πάντως υπήρχαν και τουρκικά περιφερειακά μέσα, όπως η Aydın Yeni Kıroba, που κατέγραψαν την άφιξη της ταξιαρχίας και την προσοχή που έδειξαν τα ελληνικά μέσα, χωρίς να παρουσιάζουν ως επίσημα τεκμηριωμένο ότι η μεταφορά έγινε ειδικά λόγω της Ελλάδας, όπως ανέφεραν οι Sözcü και η Yeni Asır.

Αυτό είναι το σημείο όπου πρέπει να διαχωριστούν τα δεδομένα από την ερμηνεία. Το δεδομένο είναι η μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας στο Σόκε. Το επίσημο τουρκικό σκεπτικό είναι οι «ανάγκες αποστολής και επιχειρήσεων». Η σύνδεση της μεταφοράς με τη Σάμο και την Ελλάδα έχει να κάνει κυρίως με την ερμηνεία και την παρουσίαση του τουρκικού Τύπου. Ελληνικές αναλύσεις επισημαίνουν ότι πρόκειται κυρίως για επικοινωνιακή κίνηση, η οποία όμως δεν μπορεί να υποτιμηθεί, καθώς γίνεται εν μέσω της όξυνσης της τουρκικής προκλητικότητας.

Ποιοι είναι οι καταδρομείς της 51ης

Η 51η Ταξιαρχία δεν είναι η τουρκική Διοίκηση Ειδικών Δυνάμεων, δηλαδή οι γνωστές “Μπορντό Μπερελί” ειδικές δυνάμεις. Πρόκειται για διαφορετική δομή. Είναι ταξιαρχία των Χερσαίων Δυνάμεων, με ισχυρή παράδοση στις επιχειρήσεις καταδρομών και ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο τουρκικός Τύπος χρησιμοποιεί συχνά τον χαρακτηρισμό «επίλεκτη» ή «ελίτ» για τη μονάδα.

Η επιχειρησιακή της ταυτότητα έχει διαμορφωθεί από την εκπαίδευση, τη δράση σε ορεινές περιοχές και τη συμμετοχή σε επιχειρήσεις υψηλής έντασης. Η παρουσία δύο ταγμάτων της στην επιχείρηση “Κλάδος Ελαίας” αποτελεί την πιο σαφή δημόσια τεκμηρίωση της συμμετοχής της σε μεγάλη τουρκική διασυνοριακή επιχείρηση στη Συρία.

Ο νέος διοικητής στο Σόκε

Τον Αύγουστο του 2026 ανέλαβε τη διοίκηση της 51ης Ταξιαρχίας στο Σόκε ο ταξίαρχος Yaşar Karaoğlu. Η ανάληψη της διοίκησης έγινε σε μια περίοδο κατά την οποία η μεταφορά της μονάδας είχε ήδη προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στον τουρκικό Τύπο, ακριβώς επειδή η νέα έδρα της βρίσκεται στη δυτική Τουρκία και κοντά στο Αιγαίο.

Η αλλαγή έδρας επομένως δεν αφορά μόνο τη διεύθυνση μιας στρατιωτικής εγκατάστασης στον χάρτη. Αφορά την αλλαγή του επιχειρησιακού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο θα λειτουργεί μια μονάδα, που μέχρι πρόσφατα είχε ως βασικό σημείο αναφοράς το Τουντσελί.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική: Μια ταξιαρχία που δημιουργήθηκε και εκπαιδεύτηκε μέσα σε ένα περιβάλλον χερσαίου πολέμου, ορεινών επιχειρήσεων και αντιμετώπισης του PKK, μεταφέρεται σε μια περιοχή όπου η γεωγραφία επιβάλλει διαφορετικές παραμέτρους. Το Αιγαίο δεν είναι το Τούντζελι. Η Σάμος δεν είναι το Αφρίν.

Και μια πιθανή επιχειρησιακή αποστολή στη δυτική Τουρκία δεν μπορεί να εξομοιωθεί αυτομάτως με τις αποστολές που εκτελούσαν οι καταδρομείς στη νοτιοανατολική Τουρκία, ή στη Συρία. Ωστόσο, η μεταφορά έχει αντικειμενικά συμβολική και στρατιωτική βαρύτητα. Η Τουρκία τοποθετεί μια μεγάλη μονάδα καταδρομών σε μια περιοχή που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από ελληνικό νησιωτικό σύμπλεγμα και σε ένα Αιγαίο, όπου βρίσκεται παγίως στο στόχαστρο της Άγκυρας. Αυτό εξηγεί και γιατί η είδηση δεν αντιμετωπίστηκε στην Τουρκία ως μια απλή εσωτερική αλλαγή στρατιωτικής διάταξης.

Τουρκικός Τύπος και επίσημη γραμμή

Η τουρκική δημοσιογραφική αφήγηση είναι σαφώς πιο προχωρημένη από την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας, όπως δείχνουν οι τίτλοι περί “παρακολούθησης της Ελλάδας” και “αντιμετώπισης της Ασπίδας του Αχιλλέα”. Το υπουργείο Άμυνας, αντίθετα, περιορίζεται στην αναφορά των επιχειρησιακών και υπηρεσιακών αναγκών ως λόγου για τη μετακίνηση.

Αυτή η απόσταση ανάμεσα στην επίσημη διατύπωση και στη δημοσιογραφική ερμηνεία είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης. Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής κάποια δημόσια τουρκική-επίσημη δήλωση που να λέει ότι η 51η μεταφέρθηκε στο Σόκε για να αντιμετωπίσει τη Σάμο. Από την άλλη, προφανώς και δεν πρέπει να υποτιμηθεί η μεταφορά μιας επιχειρησιακά σημαντικής μονάδας σε μια περιοχή με άμεση θέα προς την Ελλάδα.

Υπάρχει, λοιπόν, μία διχογνωμία στην ερμηνεία του τουρκικού Τύπου και στις επίσημες ανακοινώσεις από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας και την κυβέρνηση Ερντογάν – η οποία έχει δείξει ότι δεν στερείται ρητορικών εξάρσεων, τουναντίον. Το σίγουρο είναι ότι η ιστορία της μονάδας δεν ξεκινά στο Σόκε. Ξεκινά στα βουνά του Τουντσελί, περνά από τις επιχειρήσεις κατά του PKK, φτάνει στο Αφρίν με την επιχείρησης «Κλάδος Ελαίας» και, το 2026, μεταφέρεται στις ακτές του Αιγαίου.

Η 51η Ταξιαρχία αλλάζει, λοιπόν, γεωγραφία. Το ερώτημα πλέον δεν είναι τι έκανε στο Χοζάτ ή στη Συρία. Είναι ποιος ακριβώς θα είναι ο ρόλος της στο νέο επιχειρησιακό περιβάλλον του Αιγαίου και πώς θα ενταχθεί στη συνολική διάταξη των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στη δυτική Τουρκία. Μέχρι σήμερα, η Άγκυρα δεν έχει δώσει κάποια δημόσια απάντηση σε αυτό το ερώτημα…

Εξ ου και η κρίση της δημοκρατίας, η αποστέωση των θεσμών, η απορρύθμιση του κράτους, η ραγδαία κατάληψη του κοινωνικού κράτους από τις κερδοσκοπικές δυνάμεις, η απογοήτευση και η εύλογη ιδιώτευση των πολιτών, η αποχή και η αυθαιρεσία της εξουσίας, αφού πλέον δεν λογοδοτεί. Οι δραματικές αυτές εκπτώσεις του αστικού δημοκρατικού συστήματος που κυριαρχούν στις δυτικές χώρες, στην Ελλάδα προσέλαβαν ακραίες διαστάσεις κατά την 7ετή κυβέρνηση Μητσοτάκη. 

Δεν είναι τυχαίο που η σαμαρική πλευρά αλλά και τα αριστερά κόμματα, αλλά έμμεσα και η ίδια η κυβέρνηση, επιχειρούν να ταυτίσουν τις προγραμματικές προτάσεις της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης με αυτές του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η ουσία είναι “όλοι εναντίον του Τσίπρα” που λέει τα ίδια με μας. Γιατί όμως, τι είναι αυτό που πρεσβεύει και φοβούνται όλα τα συστημικά κόμματα, veritable και δήθεν; Θα το δούμε στη συνέχεια.

Όμως, είναι σκόπιμο προηγουμένως να σταθούμε στην παρακμή και στην αναποτελεσματικότητα της αριστεράς και μετά να δούμε εάν το σύστημα επιτρέπει μέσα στο κουτί να κάνεις ανατροπές. Μετά την ριζική απαξίωση του σταλινικού σοσιαλισμού και την προηγηθείσα στροφή της Κίνας στην οικονομία της αγοράς, η δυτική αριστερά άρχισε να εγκαταλείπει τον κρατικό έλεγχο σε στρατηγικά κοινωνικά αγαθά και υπηρεσίες και να υποχωρεί στον δικαιωματισμό  και την πολυπολιτισμικότητα, στην αναδιανομή και στη φορολόγηση του πλούτου, πολιτικούς στόχους που δεν πέτυχε. 

Κοινωνία και αγορές

Κάπως έτσι σήμερα φτάσαμε να είναι στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης αριστεράς-δεξιάς η σχέση της κοινωνίας με τις αγορές. Εδώ, ανοίγονται -λογικά- οι εξής πολιτικές επιλογές: είτε τις επαναρυθμίζουν σε ανεκτικό επίπεδο τα νεοφιλελεύθερα κόμματα, είτε το κάνουν τα ακροδεξιά ή τα αριστερά κόμματα, κι αν αποτύχουν δεν απομένει παρά μόνο η εξέγερση. 

Η Γαλλία από το 2005 βρίσκεται σε ανατρεπτική διέγερση. Στην τρέχουσα ευρωπαϊκή συγκυρία, η ύφεση, οι απολύσεις και ο πληθωρισμός, μαζί με την πολεμοκαπηλεία και την πολεμική στροφή της οικονομίας μπορεί να οδηγήσει τη Γερμανία και άλλες χώρες σε ανατρεπτική διέγερση. Το τι χρώμα θα πάρει η εξέγερση αν φτάσουμε εκεί δεν μπορεί να προεξοφληθεί. Η γραμμική εξέλιξη δείχνει την στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας. Ευτυχώς όμως που η Ιστορία δεν είναι γραμμική αλλά ανοιχτό σύστημα…

Τι κάνει ο Τσίπρας μέσα στο κουτί

Η ισοπέδωση των πολιτικών προγραμμάτων με κοινό παρανομαστή τις Βρυξέλλες, το δημοσιονομικό πλαίσιο και τους κανόνες, δηλ. του νεοφιλελεύθερου κουτιού, είναι πολύ στενή και επικίνδυνα απλουστευτική, παραπέμπει δε ευθέως στον κοινωνικό μηδενισμό. Τι μπορεί να κάνει κανείς απέναντι σε αυτή τη λογική; Πρώτον, να βγει από το ευρώ και την ΕΕ, δεύτερον, να ξεκινήσει έναν ανεξέλεγκτο δανεισμό (αν βρει βέβαια αγορές να τον δανείσουν) και τρίτον, να κάνει επανάσταση κ.ο.κ. Συνεπώς, η όλη τοποθέτηση είναι αδιέξοδη και επικίνδυνη, ιδιαίτερα σε μια χώρα που δεν έχει ισορροπήσει μετά την κρίση και μια κοινωνία εξουθενωμένη. 

Τι μπορεί να κάνει η δημοκρατική αριστερά; Πρώτον, να εγκαταλείψει τις ιδεοληψίες της και να κολυμπήσει στον βούρκο της πραγματικότητας. Δεύτερον, να δει τι μπορεί να κάνει μέσα στο δημοσιονομικό κουτί και τρίτον, να δει αν μπορεί να το μεγαλώσει. 

Τι προσπαθεί να κάνει ο Τσίπρας; Πρώτον, να πείσει τους πολίτες ότι εννοεί αυτά που προτείνει και ότι μπορεί αυτά να γίνουν. Δηλαδή, επιχειρεί αποδομώντας τα ψέματα της κυβέρνησης και αποκαλύπτοντας τα τρικ με τα οποία καλύπτει και μεταμορφώνει την πραγματικότητα, να δείξει ότι μέσα στο σύστημα αν περιοριστεί η διαφθορά (απώλειες 14 δισ. ευρώ το χρόνο) και σταματήσουν οι απευθείας αναθέσεις (12 δισ) και οι κλειστοί διαγωνισμοί (8 δισ) μπορεί να υπάρξει δημοσιονομική ανάσα για τους πολλούς και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Επιπλέον, δεύτερον, βασική στρατηγική του επιλογή είναι ό,τι κάνει να το κάνει εντός του κυτίου της κοινοτικής και εθνικής νομιμότητας, εξ ου και η σπουδή της απόλυτης δημοσιονομικής πειθαρχίας των προγραμματικών του προτάσεων εντός των δημοσιονομικών περιθωρίων. Προσωπικά, θεωρώ ότι η δημοσιονομική αποτύπωση των προγραμματικών προτάσεων είναι πολύ συντηρητική, καθώς δεν προσμετρά την θετική τους  επίδραση στην οικονομία και την ανάπτυξη.   

Τρίτον, το 2020 ο Τσίπρας είχε πει πως «η δεύτερη φορά Αριστερά» θα πρέπει να έχει τον έλεγχο όχι μόνο της κυβέρνησης αλλά και «των αρμών της εξουσίας». Έπεσαν τότε να τον φάνε ζωντανό οι σημερινοί αγοραστές και χρήστες του pretador, αυτοί που κουρέλιασαν τη δικαιοσύνη κατά συρροή με τα μπαζώματα και τις συγκαλύψεις κ.ο.κ.

Τώρα τι είπε; «Το 2015 ήξερα τι ήθελα να κάνω και τι ήθελα να γίνει, αλλά δεν ήξερα πώς ακριβώς μπορεί αυτό να γίνει… Σήμερα, όχι μόνο ξέρω τι θέλω, αλλά και πώς να το κάνω». Τι σημαίνει αυτό; Παράδειγμα, να απελευθερώσει τη δικαιοσύνη και τους δημοκρατικούς θεσμούς να κάνουν τη δουλειά τους, που τώρα είναι υποταγμένοι ή χειραγωγούνται από το σύστημα Μητσοτάκη.

Η Νέα Μεταπολίτευση

Ήδη πριν την ΔΕΘ ο Τσίπρας είχε αναφερθεί σε τρεις νέες πολιτικές έννοιες: τη Νέα Μεταπολίτευση, τον Νέο Πατριωτισμό και την Ηθική Επανάσταση. Αυτές οι έννοιες φαίνεται να μην τρώγονται, ούτε να πληρώνουν το νοίκι. Φαίνονται όμως! Στην πραγματικότητα, αποκαλύπτουν ότι επί εφτά χρόνια μαγαρίστηκε η οικονομία και χάθηκε η πρόοδος. Πίσω τους είναι όλα τα λεφτά που υπάρχουν μέσα στο κουτί και τα οποία μπορούν να μοιραστούν αλλιώς. Πίσω τους βρίσκεται η δυνατότητα να παραχθεί νέος πραγματικός πλούτος που θα φέρει πρόοδο στον καθένα, όχι μόνο στο 1%. 

Η Νέα Μεταπολίτευση είναι μια βαθιά πολιτική και θεσμική αλλαγή με σκοπό την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της κοινωνίας προς το πολιτικό σύστημα, ξεπερνώντας τη σημερινή στασιμότητα. Το μεγάλο σχέδιο “Αριστοτέλης” για την ριζική αναβάθμιση της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, το οικονομικο-κοινωνικό σχέδιο της Αποκέντρωσης για τη μεταφορά της ανάπτυξης στην περιφέρεια και ο προγραμματισμός της μεταφοράς πέντε υπουργείων σε πόλεις της περιφέρειας σηματοδοτούν μια ριζική αλλαγή του πολιτικού σκηνικού. 

Ο Νέος Πατριωτισμός με κοινωνικά χαρακτηριστικά (να ζήσουμε επιτέλους σαν Ευρωπαίοι) που εστιάζει στην προάσπιση των εθνικών συμφερόντων, του διεθνούς δικαίου και στην αποφυγή επικίνδυνων πολεμικών εμπλοκών που εξυπηρετούν ξένες επιδιώξεις, δεν είναι ένα επικοινωνιακό πολιτικό εύρημα, αλλά το θεμέλιο της ανάκτησης της εθνικής αξιοπρέπειας και αυτοπεποίθησης. Εκεί θα δοκιμαστεί και το κεφάλαιο και το 1% των πλουσίων…

Η Ηθική Επανάσταση, ιδεολογικό θεμέλιο που έθεσε ο Αλέξης Τσίπρας, ζητώντας ρήξη με τις παθογένειες, τη διαφθορά και την ανάγκη για αξιοκρατία, έτσι ώστε να αναδυθεί ένα νέο ισχυρό κράτος που θα παρέχει πραγματική ασφάλεια και πρόνοια στους πολίτες, συντονίζοντας την οικονομική ανάπτυξη με κοινωνική δικαιοσύνη. 

Αυτά τα τρία ιδεολογικά θεμέλια είναι προϋπόθεση για να παράγουμε περισσότερο, να μοιραζόμαστε δικαιότερα και να ζούμε καλύτερα. 

Ο Δημήτρης Τζιβελέκης γεννήθηκε το 1962 στο χωριό Θαυμακός Φθιώτιδας και μεγάλωσε στην Αθήνα. Τα πρώτα του χρόνια στην Αθήνα τα πέρασε στο Ίλιον. Από το 1975 ζούσε στο Παγκράτι μέχρι το 2006 που μετακόμισε στην Καισαριανή. Τελείωσε το 7ο Λύκειο Αθηνών στο Παγκράτι. Σπούδασε στο «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑΣ» και στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ΙΣΤΟΡΙΑ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΤΕΧΝΗ. 

Εργάζεται ως δημοσιογράφος, έχοντας πολυετή θητεία σε όλα τα μέσα της δημοσιογραφίας, έντυπα, ηλεκτρονικά μέσα, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Στα 38 χρόνια της επαγγελματικής του πορείας, κυρίως στο πολιτικό ρεπορτάζ, έχει στο ενεργητικό του πλήθος δημοσιεύσεων σε εφημερίδες και περιοδικά καθώς επίσης και σημαντικές δημοσιογραφικές αποστολές σε Ελλάδα και εξωτερικό. Επίσης από το 1996 είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ. Από το 2019 είναι αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής και Διευθυντής Ενημέρωσης στο δημοτικό σταθμό της Αθήνας «Αθήνα 98,4». Έχει διατελέσει επίσης Διευθυντής επί 17 χρόνια στην πρωινή πολιτική εφημερίδα «Ο ΛΟΓΟΣ». Στο περιοδικό «PRIME Magazine» και στην 15νθημερη εφημερίδα «ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ». Έχει εκδώσει ακόμη δύο βιβλία: «Μαζί τα φάγαμε μόνος μου τα πληρώνω»  και «Ανάσα Ηρώων» από τις Εκδόσεις Νίκας.

Δύο λόγια για το βιβλίο

Κάποια φαινομενικά απλά στιγμιότυπα είναι οι αφετηρίες των ιστοριών του βιβλίου. Και από εκεί και πέρα, η ιστορία κυλάει γλυκά. Γιατί τι άλλο είναι το διήγημα παρά, κατά κάποιον τρόπο, η τέχνη της υπόσχεσης; Μας ανοίγει μια πόρτα σε έναν κόσμο, μας βάζει μέσα του και μας αφήνει να συμπληρώσουμε εμείς όσα δεν ειπώθηκαν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο «Γλυκός Οκτώβρης». Το σπίτι της Μελπομένης είναι γεμάτο πολύχρωμα κεντήματα, με λουλούδια, γοργόνες, δέντρα κι ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Μοναδική παραφωνία ένα παράθυρο ερμητικά κλειστό. Αμέσως εκεί μετατοπίζεται το κέντρο της ιστορίας. Όταν η Φίφη, η νεαρή επισκέπτρια, ρωτά την Μελπομένη γιατί είναι κλειστό, παίρνει από την ηλικιωμένη γυναίκα την αναπάντεχη απάντηση: «Το ανοίγω όταν θέλω να μιλήσω με τον γιο μου». Γιατί κάθε φορά που το παράθυρό της ανοίγει, δεν αποκαλύπτει μόνο τη θέα της θάλασσας. Γίνεται γέφυρα ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και σε εκείνους που έχουν φύγει. 

Σε άλλα διηγήματα, όμως, ο τόνος αλλάζει. Η συγκίνηση δίνει τη θέση της στο χιούμορ και την κοινωνική παρατήρηση. Στον «Αριστομένη Κλεόπα», για παράδειγμα, έχουμε έναν υποψήφιο που χάνει στις εκλογές, αλλά δεν χάνει ούτε το ηθικό ούτε την αισιοδοξία του. Αντιθέτως, με νέα ορμή και σθένος αρχίζει να τρέχει από χωριό σε χωριό, προκειμένου να δικαιολογήσει την εκλογική του ήττα, αποκαλύπτοντας όλους αυτούς που του έκαναν πόλεμο, επειδή, όπως έλεγε, ήταν φαβορί για να εκλεγεί.

Εδώ αξιοποιείται με ωραίο τρόπο την ειρωνεία. Η ιστορία γίνεται μια μικρή, απολαυστική σάτιρα της ανθρώπινης φιλοδοξίας, της διαρκούς ανάγκης για αναγνώριση και της επιθυμίας κάποιων να αφήσουν πίσω τους μια εικόνα πολύ μεγαλύτερη από το πραγματικό τους μπόι.

Το βιβλίο κινείται σε πολλά επίπεδα. Έχει συγκίνηση και χιούμορ. Έχει σαρκασμό και τρυφερότητα. Έχει ρεαλισμό, όμως, ταυτόχρονα, αφήνει χώρο για το παράδοξο, το θαυμαστό, ακόμη και το μυστηριώδες. Και αυτή η ποικιλία είναι μια από τις αδιαμφισβήτητες αρετές μιας συλλογής διηγημάτων. Ο αναγνώστης δεν μένει εγκλωβισμένος στον ίδιο κόσμο. Περνά από τη μια ιστορία στην άλλη. Από τον έναν χαρακτήρα στον άλλο. Από τη μια συναισθηματική κατάσταση στην άλλη. Κάθε διήγημα γίνεται ένας μικρός, αυτόνομος κόσμος.

Και πώς αποδεικνύεται, τελικά, η αξία ενός τέτοιου βιβλίου; Από το τι μένει στον αναγνώστη όταν κάθε ιστορία τελειώνει. Μια εικόνα. Μια φράση. Ένα χαμόγελο. Μια αδιόρατη συγκίνηση. Ένα ερώτημα.

Στο «Αγαπημένο μου τσιγάρο… αντίο» μένει η εικόνα μιας εξάρτησης που μετατρέπεται σε σχέση και ενός αποχωρισμού που θυμίζει παλιό έρωτα.

Στον Αντώνιο μένει το χαμόγελο απέναντι στη ματαιοδοξία και τις ανθρώπινες αυταπάτες.

Στο «Θαύμα» μένει η ανάγκη της ελπίδας.

Στη «Διαθήκη» μένει η αγωνία της αποκάλυψης.

Αυτό κάνει, τελικά, η λογοτεχνία. Παίρνει κάτι εφήμερο, -μια στιγμή, μια κουβέντα, ένα συναίσθημα- και προσπαθεί να το διασώσει από τη φθορά του χρόνου.


Μέσα από «Το σύμπαν που έγερνε λίγο» αναγνωρίζουμε κάτι από τη δική μας ζωή. Ανθρώπους με τους οποίους οι δρόμοι μας έχουν διασταυρωθεί. Ανθρώπους που έχουμε αγαπήσει και χάσει. Μικρές νίκες και ήττες μας. Διαψεύσεις και ανατροπές. Και, κάποιες φορές, τον ίδιο μας τον εαυτό. Η δύναμη των διηγημάτων του βιβλίου έγκειται στο γεγονός ότι οι ιστορίες που αφηγείται δεν τελειώνουν πάντα με την τελευταία τους λέξη. Κάτι από αυτές συνεχίζει να «δουλεύει», υπόγεια, μέσα μας.

Στην ταινία αυτή δεν υπάρχουν «καλοί» και «κακοί» αλλά ταλαίπωροι μεροκαματιάρηδες (διαφορετικών επιπέδων) που όταν δείχνουν συμπόνοια κι αλληλεγγύη σώζονται, όταν επιδεικνύουν άκρατο εγωισμό και ενδίδουν στην ατομικιστική θεώρηση τού κόσμου που υπαγορεύει εαυτιστικές συμπεριφορές καταστρέφονται. 

Τόσο απλό είναι το ηθικό μήνυμα που ανακύπτει αβίαστα από αυτή την καλογυρισμένη, ταχύρρυθμη, εντυπωσιακή ταινία, που αναδύεται μέσα από τα σπλάχνα τού νεορεαλιστικού (αλλά κι ελαφρώς σουρεαλιστικού) σύγχρονου ισπανόφωνου κινηματογράφου. Δεν είναι από τις ταινίες που ξεσηκώνουν τα πλήθη ή σαρώνουν τα μεγάλα λαοφιλή πολυδιαφημισμένα βραβεία στα επίσημα κινηματογραφικά φεστιβάλ, αποτυπώνει όμως σταθερά, με σαφήνεια, μια σύγχρονη τάξη προς την συμπεριληπτική δημοκρατία τού αμέσου μέλλοντος.

Η Τεχνολογία, το Διαδίκτυο, η Κβαντομηχανική απροσδιοριστία… (ΜΕ ΚΕΦΑΛΑΙΑ) έχουν διαφοροποιήσει την ήδη από την εποχή τής Σχετικότητας διευρυμένη και ανεκτική στο διαφορετικό Συλλογική Συνειδητότητα. Κάθε εποχή αντικατοπτρίζεται στα έργα λόγου και τέχνης. Ειδικά η λαοφιλής λογοτεχνία και ο κινηματογράφος ευρέος βεληνεκούς (έτσι όπως περνάει μέσα από την τηλεόραση, το διαδίκτυο και τις κινητές συσκευές επικοινωνίας) δεν προοιωνίζουν μόνον το αύριο αλλά λειτουργούν και ως εύστροφες «αυτοεπαληθευόμενες προφητείες» επηρεάζοντας συμπεριφοράς, δημιουργώντας πρότυπα καλής/ορθής αγωγής…

Στο μέλλον ενδέχεται να επανεκτιμηθούν περισσότερα αφηγηματικά έργα μυθοπλασίας, γιατί θα ταιριάζουν ίσως περισσότερο από τα σημερινώς επιπλέοντα στις απαιτήσεις μελλουμένων γενεών και εποχών που δεν έχουν γλυκοχαράξει ακόμη. Για την ώρα δείτε αυτή την ταινία με περίσκεψη και προσοχή. Έχει τεράστιο κοινωνιολογικό ενδιαφέρον και προσφέρεται για πολιτισμικές παρατηρήσεις με ενδεχόμενο πολιτικό/νομοθετικό αντίκρυσμα σε πανευρωπαϊκή κλίμακα κι όχι μόνον στις χώρες τού Νότου που βρέχονται από τη Μεσόγειο.

Ιnfo Ταινίας: “Los Tigres”

https://www.athinorama.gr/cinema/movie/los_tigkres-10091330/

Λος Τίγκρες

Ταινία: Los Tigres / The Tigers

2025

Έγχρωμη ταινία

Διάρκεια Ταινίας: 109′

 3

Θρίλερ

Γαλλο-ισπανική ταινία 

Υπόθεση ταινίας: Ο Αντόνιο και η Εστρέγια είναι αδέλφια τα οποία ασχολούνται με τις καταδύσεις. Η επισφαλής οικονομική κατάσταση του πρώτου και η ανακάλυψη κοκαΐνης στο κύτος ενός πλοίου το οποίο επιδιορθώνουν τακτικά θα τους βάλει σε πειρασμό για κάτι ιδιαίτερα ριψοκίνδυνο.

Σκηνοθεσία Ταινίας:

Αλμπέρτο Ροντρίγκες

Με τους:

Μπάρμπαρα Λένι

Αντόνιο ντι λα Τόρε

Χοακίν Νούνιες