Ο Τραμπ κυβέρνησε και κυβερνάει με ένα προσωπικό, συχνά αυτοκρατορικό ύφος, υψωμένο φρύδι και μάτι που γυαλίζει, αντιμετωπίζοντας πολλές φορές την προεδρία σαν να ήταν ιδιωτική του επιχείρηση. Η πολιτική του παρουσία, ανάμεσα στην υπερβολή ενός τηλεοπτικού σταρ και τη συμπεριφορά ενός ιδιοκτήτη saloon, δημιούργησε βαθιές διαιρέσεις μέσα στην κοινωνία. Η Αμερική έμοιασε πολλές φορές με σκηνικό της Άγριας Δύσης. Όμως, η δημοκρατία δεν είναι λάφυρο κανενός.

Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι η καθημερινότητα των πολιτών. Η ακρίβεια στα τρόφιμα, το κόστος της ενέργειας και της στέγασης, η ανασφάλεια για την υγειονομική περίθαλψη και οι σκληρές μεταναστευτικές επιχειρήσεις της ICE έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κοινωνικό περιβάλλον. Χιλιάδες είναι οι οικογένειες που ζουν με τον φόβο της απέλασης. Το σύνθημα America First έχει μετατραπεί σε America First for the Few. Μια Αμερική πρώτα για τους λίγους, τους οικονομικά ισχυρούς και τους δισεκατομμυριούχους. Έτσι και ο Μασκ στήριξε τους Ρεπουμπλικάνους με 446 εκατ. δολάρια, τα οποία και έγιναν στάχτη.

Ωστόσο, για όσα συμβαίνουν σήμερα στην Αμερική δεν ευθύνεται μόνο το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Αποδίδεται σημαντικό μερίδιο ευθύνης και στους Δημοκρατικούς. Επί τρεις δεκαετίες, σε μεγάλο βαθμό, ξέχασαν τους φτωχούς και την εργατική τάξη. Απομακρύνθηκαν από τις πραγματικές αγωνίες της κοινωνίας και άφησαν χώρο στον λαϊκισμό του Τραμπ. Δεν μπορείς να υπερασπίζεσαι τη δημοκρατία εάν αδιαφορείς για την κοινωνική δικαιοσύνη.

Είμαι 100% ανεξάρτητος πολιτικά. Σήμερα, όμως, πιστεύω ότι η Αμερική χρειάζεται μια ισχυρή αντιπολίτευση και ευτυχώς θα την έχει. Χρειάζεται νέους πολιτικούς με κοινωνική ευαισθησία, αλλά και την πολιτική διορατικότητα ενός ανθρώπου όπως ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς. Αν του είχε δοθεί η δυνατότητα να διεκδικήσει και να κερδίσει την προεδρία το 2016, ίσως η σημερινή Αμερική να ήταν διαφορετική. Έχασε το χρίσμα τότε γιατί το Δημοκρατικό Κόμμα τον υπονόμευσε για χάρη της πολεμοχαρούς Χίλαρι Κλίντον! Το Δημοκρατικό Κόμμα πρέπει να ξαναμιλήσει για αξιοπρεπείς μισθούς, δημόσια υγεία και φορολογική δικαιοσύνη. Και να χρησιμοποιεί με σύνεση ακόμη και τη λέξη “σοσιαλισμός”, που εξακολουθεί να προκαλεί δυσφορία σε μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινωνίας.

Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, και έτσι ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα ισχυρό θεσμικό αντίβαρο. Δεν θα μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει το Κογκρέσο ως μηχανισμό αυτόματης επικύρωσης των αποφάσεών του. Αλλά η νίκη δεν αποτελεί και λευκή επιταγή. Απαιτεί υπευθυνότητα, ενότητα και πολιτική ωριμότητα από τη μεριά των Δημοκρατικών.

Στο Τέξας –μετά από 30 χρόνια– κέρδισε ο Δημοκρατικός James Talarico με τις ευλογίες και της οικογένειας Μπους για μία θέση στη Γερουσία, η Amy Acton εξελέγη κυβερνήτης του Οχάιο, ο Κρις Πάπας εξελέγη στη Γερουσία, η Kathy Hochul επανεξελέγη κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, η Keisha Lance Bottoms εξελέγη κυβερνήτης της Τζόρτζια, ο Xavier Becerra εξελέγη κυβερνήτης της Καλιφόρνια, και τόσοι άλλοι. Μιλάμε για θρίαμβο πέρα από κάθε προσδοκία για τους Δημοκρατικούς και ανάδειξη νέας ηγεσίας. Blue wave!

Ζούμε ιστορικές στιγμές. Οι ιδρυτές της Αμερικής δημιούργησαν θεσμούς ακριβώς για να προστατεύσουν τη δημοκρατία από την υπερσυγκέντρωση εξουσίας ή την εμφάνιση φαινομένων που είδαμε μέσα στα έξι χρόνια. Σήμερα, οι Δημοκρατικοί κυρίως καλούνται να τους υπερασπιστούν στην πράξη. Είναι μια μεγάλη χώρα, με αδυναμίες, αντιφάσεις και τεράστιες δυνατότητες. Το μέγεθος της ήττας-σοκ πάντως των Ρεπουμπλικάνων, ίσως εν καιρώ, επουλώσει και τις πληγές που έχει αφήσει στο πέρασμά του ο τυφώνας Τραμπ μέσα στην πολιτική και την κοινωνία. Ίσως οι ρωγμές που υπάρχουν ήδη στη βάση του κινήματος MAGA μεγαλώσουν κι άλλο. Αλλά και το Κόμμα του Ρήγκαν θα πρέπει να ξυπνήσει από τον λήθαργο.

Ως εκ τούτου, η ήττα αποδυναμώνει και τη θέση του στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Όσο εμφανιζόταν ως νικηφόρος, η πολιτική νομιμοφροσύνη των κομματικών στελεχών προς αυτόν είχε βάση και χρησιμότητα. Η διπλή ήττα στο Κογκρέσο εκ των πραγμάτων τροφοδοτεί τις υποφώσκουσες τάσεις αμφισβήτησής του. Είναι ακόμα πολύ νωρίς για να ισχυριστώ ότι χάνει τον έλεγχο του κόμματός του, αλλά οπωσδήποτε δημιουργεί κίνητρα για πολιτική αποστασιοποίηση από επιλογές του.

Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί θα κάνουν λάθος εάν θεωρήσουν ότι η νίκη τους σηματοδοτεί το τέλος της κρίσης, στην οποία είχαν περιέλθει. Όπως προανέφερα, το αποτέλεσμα είναι πρωτίστως; Ήττα του Τραμπ και δευτερευόντως δική τους νίκη. Αυτό δεν αλλάζει τίποτα στο θεσμικό επίπεδο, αλλά έχει πολιτική σημασία και θα φανεί από τις πρωτοβουλίες που θα αναλάβει η πλειοψηφία των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο. Παρά το καθαρό εκλογικό αποτέλεσμα, η αμερικανική κοινωνία δεν έπαψε να είναι βαθιά διχασμένη.

Προφανώς, ο Τραμπ δεν υποχρεώνεται να παραιτηθεί ούτε να ορίσει κυβέρνηση της αρεσκείας των αντιπάλων του. Διατηρεί την εκτελεστική εξουσία και το προεδρικό βέτο. Χωρίς τις αναγκαίες ενισχυμένες πλειοψηφίες για να το υπερβούν, οι Δημοκρατικοί δεν μπορούν να εφαρμόσουν μονομερώς το πρόγραμμά τους. Ο νέος συσχετισμός δυνάμεων, ωστόσο, παράγει αμοιβαία δυνατότητα παρεμπόδισης και ανάγκη επιλεκτικών συμφωνιών, για την επίτευξη των οποίων ο Τραμπ δήλωσε έτοιμος.

Η ήττα στο Κογκρέσο ανοίγει δρόμο για διαδοχή

Η διαφορά από το εάν οι Ρεπουμπλικάνοι είχαν χάσει μόνο τη Βουλή είναι ουσιαστική. Από τον Ιανουάριο, η αντιπολίτευση θα μπορεί να καθυστερεί ή να απορρίπτει διορισμούς που απαιτούν έγκριση της Γερουσίας. Η ανανέωση του κυβερνητικού επιτελείου με αποκλειστικό κριτήριο την προσωπική αφοσίωση γίνεται δυσκολότερη. Οι προσωρινές τοποθετήσεις δεν αποτελούν απεριόριστο υποκατάστατο των κανονικών διαδικασιών.

Όλα δείχνουν πως οι Δημοκρατικοί θα χρησιμοποιήσουν τη Γερουσία για να δρομολογήσουν έρευνες-διώξεις εναντίον στενών συνεργατών του Τραμπ και πιθανότατα και εναντίον του. Η απομάκρυνσή του, όμως, απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων που δεν υπάρχει. Το πρόβλημα που θα αντιμετωπίσει ο Αμερικανός πρόεδρος θα είναι τα συνεχή εμπόδια, η συστηματική πολιτική φθορά από τον “ανταρτοπόλεμο” του Κογκρέσου και η πιθανή εκδήλωση αμφισβήτησης και αποσχιστικών τάσεων στο κόμμα του.

Η διπλή ήττα επιταχύνει τη διπλή σύγκρουση εν όψει του 2028. Η πρώτη για το ποιος θα πάρει το χρίσμα για την προεδρία στους Ρεπουμπλικάνους. Κατά πάσα πιθανότητα θα πρόκειται για μονομαχία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η δεύτερη σύγκρουση θα είναι για το ποιο από τα δύο κόμματα θα καταλάβει τον Λευκό Οίκο. Δεν είναι σαφές εάν ο Τραμπ θα επιδιώξει να καθορίσει τον διάδοχό του, αλλά είναι σαφές ότι οι δύο επίδοξοι διάδοχοι εκπροσωπούν δύο διαφορετικές εκδοχές για την πολιτική φυσιογνωμία των Ρεπουμπλικάνων.

Είναι ωστόσο, μάλλον απίθανο να επιστρέψουν στην προ-Τραμπ εποχή. Οι κοινωνικές αιτίες που γέννησαν και τροφοδότησαν το MAGA παραμένουν: οικονομική ανασφάλεια, διάρρηξη της εμπιστοσύνης στις άρχουσες ελίτ, πολιτισμικές συγκρούσεις και αίσθηση απώλειας ελέγχου. Η ήττα πιθανόν να οδηγήσει σε αναπροσαρμογή του τραμπισμού, αλλά όχι σε ανατροπή του. Αυτό που σίγουρα θα συρρικνωθεί είναι η τοξική ρητορική και η αυθαιρεσία του Τραμπ.

Προσεχώς, η αντίδραση της εκλογικής βάσης των Ρεπουμπλικάνων στη διπλή ήττα μάλλον θα είναι μία επιθετική συσπείρωση, παρά μία στροφή προς τη συναίνεση με τους Δημοκρατικούς. Αν και δεν υπάρχει αμφισβήτηση του αποτελέσματος, η ιδεολογική και πολιτισμική διαχωριστική γραμμή μάλλον θα βαθύνει, αν και έχουν καταστεί αναγκαίες κάποιες διακομματικές συμφωνίες, όπως η ανάγκη χρηματοδότησης του κράτους.

Επιπτώσεις στο Ουκρανικό

Η διπλή ήττα θα έχει αναπόφευκτα επιπτώσεις και στην εξωτερική πολιτική. Ο Τραμπ χρειάζεται περισσότερο τώρα μία διεθνή επιτυχία, αλλά οι συνθήκες για να την επιτύχει γίνονται δυσμενέστερες. Οι όποιοι διεθνείς συνομιλητές του εκ των πραγμάτων θα έχουν εφεξής περισσότερους λόγους να αμφιβάλλουν για τις όποιες δεσμεύσεις του. Γιατί ακόμα και εάν επιτευχθεί κάποια συμφωνία π.χ. για το Ουκρανικό ή με το Ιράν, στην εξίσωση θα παρεμβαίνει θεσμικά και το Κογκρέσο με τις δικές του απόψεις.

Ορισμένες συμφωνίες μπορούν, βεβαίως, να προωθηθούν χωρίς να προσλάβουν το καθεστώς συνθήκης. Άλλες απαιτούν κοινοβουλευτική συνεργασία, ιδιαίτερα όταν συνεπάγονται χρήματα ή αλλαγή νομοθεσίας. Ο Τραμπ μπορεί να προτιμά πολιτικές συνεννοήσεις μεταξύ ηγετών που επιτρέπουν γρήγορη ανακοίνωση, αλλά τόσο ο Πούτιν, όσο και η Τεχεράνη θα απαιτήσουν πλήρη δέσμευση των ΗΠΑ και όχι απλές προσωπικές συμφωνίες.

Στο Ουκρανικό οι Δημοκρατικοί κινούνται σε άλλο μήκος κύματος από τον Τραμπ, γεγονός που δυσχεραίνει πολύ την ειρηνευτική πρωτοβουλία που έχει δρομολογήσει με την προσεχή τριμερή συνάντηση στο Άμπου Ντάμπι. Πιθανότατα θα ψηφίσουν για την επανάληψη της βοήθειας σε χρήμα και όπλα προς το Κίεβο. Μία τέτοια εξέλιξη το μόνο που θα επιφέρει είναι την κλιμάκωση του πολέμου με ό,τι αυτό σημαίνει. Το Κογκρέσο δεν μπορεί, βεβαίως, να παρακάμψει τον πρόεδρο και να ασκήσει δική του εξωτερική πολιτική, αλλά έχει μοχλούς για να παρεμβάλει εμπόδια στην πολιτική του Τραμπ.

Αυτός θα κατηγορήσει τους Δημοκρατικούς ότι θέλουν να χρηματοδοτήσουν έναν πόλεμο χωρίς ορατό τέλος, ενώ αυτοί θα αντιτείνουν ότι ο Λευκός Οίκος επιβραβεύει τη Ρωσία και υπονομεύει την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Πίσω από αυτή τη διένεξη βρίσκεται η διαφορά μεταξύ των δύο αντιπάλων για το πώς πρέπει να προσαρμοστούν οι ΗΠΑ στα όρια της ισχύος τους. Προφανώς, η Μόσχα θα απαιτήσει ισχυρές εγγυήσεις από έναν Αμερικανό πρόεδρο που αμφισβητείται στο εσωτερικό. Θα συμφωνήσει μόνο εάν μέχρι τον ερχόμενο Ιανουάριο προκύψει συμφωνία στη βάση των ρωσικών όρων. Το μόνο σίγουρο είναι πως το εκλογικό αποτέλεσμα αλλάζει το περιβάλλον των διαπραγματεύσεων, χωρίς όμως να καθορίζει την έκβασή τους.

Επιπτώσεις στις διατλαντικές σχέσεις

Το εκλογικό αποτέλεσμα είναι μία ανάσα ανακούφισης για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που το τελευταίο διάστημα νοιώθουν ασφυκτική πίεση και στο εσωτερικό των χωρών τους και από την Ουάσινγκτον. Από τον Ιανουάριο θα αποκτήσουν φιλικούς συνομιλητές στο Κογκρέσο, αλλά υπάρχει κίνδυνος να επενδύσουν στη φαντασίωση ότι ο τραμπισμός είναι παρένθεση και ότι με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν το Κογκρέσο οι διατλαντικές σχέσεις θα επιστρέψουν στα παλιά και μαζί τους θα επιστρέψει και η αμερικανική προστασία στην Ευρώπη.

Η αμερικανική απαίτηση για να αναλάβουν οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι το βάρος της άμυνάς τους έχει βαθύτερες αιτίες (τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ προς τον Ινδοειρηνικό) από το προσωπικό ύφος του Τραμπ. Η Ευρώπη θα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα ίδια οξυμένα προβλήματα στους τομείς της άμυνας, του ενεργειακού κόστους και ευρύτερα της οικονομικής δυσπραγίας.

Οι Δημοκρατικοί δεν έχουν λόγο να κάνουν εκπτώσεις στα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ για να διευκολύνουν την Ευρώπη. Η ατλαντική ρητορική μπορεί να μειώνει τις προστριβές, αλλά δεν εξαλείφει τις αντιθέσεις. Ο υπό πίεση Τραμπ, μάλιστα, δεν αποκλείεται να απαιτήσει εντονότερα ευρωπαϊκές παραχωρήσεις για να τις προβάλει στο εσωτερικό ως αποδείξεις αποτελεσματικότητας. Με άλλα λόγια, η αλλαγή σκυτάλης στο Κογκρέσο δεν είναι τόσο ελπιδοφόρα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις όσο εκ πρώτης όψεως φαίνεται.

Επιπτώσεις στον πόλεμο με το Ιράν

Αναφορικά με την κατάσταση πόλεμος-μη πόλεμος στον Κόλπο, η διπλή ήττα του Τραμπ δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να αποτρέψει το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης κλιμάκωσης. Από τον Ιανουάριο, οι Δημοκρατικοί μπορούν να δρομολογήσουν έρευνες, να διεκδικήσουν περιορισμούς στις πιστώσεις και να ενεργοποιήσουν τον έλεγχο της πολεμικής εξουσίας του Λευκού Οίκου. Αυτά, βεβαίως, από τον Ιανουάριο.

Η σημαντικότερη μεταβολή είναι πολιτική. Αρκετοί Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές και γερουσιαστές θεωρούν ότι η επίθεση στο Ιράν έπαιξε βασικό ρόλο για την ήττα του κόμματός τους και ως εκ τούτου θα δυσκολευθούν να εγκρίνουν νέα κλιμάκωση. Η διαφωνία έχει ήδη διαπεράσει και το ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο, ιδίως όσους αντιλαμβάνονται το “Πρώτα η Αμερική” ως περιορισμό των εξωτερικών περιπετειών. Ο πρόεδρος δεν θα διαθέτει πλέον την ίδια ευκολία να εμφανίζει το κόστος σαν επιλογή του αμερικανικού λαού.

Αυτό ενισχύει το κίνητρο εξόδου από τη σύγκρουση, αλλά με τρόπο που να παρουσιαστεί σαν επιτυχία, αν και δεν θα πρόκειται για τέτοια. Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαλείφεται ο πειρασμός ενός τελευταίου μεγάλου πλήγματος με σκοπό να δημιουργήσει εντυπώσεις νίκης και να βελτιώσει τους όρους. Η Τεχεράνη, όμως, δεν αναμένεται να προσφέρει στον Τραμπ μια ευνοϊκή γι’ αυτόν διέξοδο, ειδικά εάν έχει υποστεί βαρύ πλήγμα. Αν θεωρήσει ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της, πιθανόν να ανταποδώσει σκληρά. Η αντοχή του αντιπάλου και η ασφάλεια των χωρών του Κόλπου θα εξακολουθούν να θέτουν όρια στον αμερικανικό σχεδιασμό.

Η στάση απέναντι στο Ισραήλ

Η κυριαρχία των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο διευρύνει τη δυνατότητα ελέγχου της αμερικανικής βοήθειας προς το Ισραήλ και ευρύτερα ελέγχου επιλογών που εμπλέκουν τις ΗΠΑ σε περιφερειακές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Δεν συγκροτεί, όμως, ενιαίο μέτωπο απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση. Οι διαφορές μεταξύ της ηγεσίας και των πιο επικριτικών τάσεων στους κόλπους του Δημοκρατικού Κόμματος θα επηρεάζουν τις στάσεις, αφού το αρνητικό για το Ισραήλ κλίμα στην εκλογική βάση των Δημοκρατικών δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε κοινοβουλευτική γραμμή.

Έστω και με καθυστέρηση, ο Τραμπ ενδεχομένως να συνειδητοποιήσει ότι βασική αιτία της ήττας ήταν το γεγονός ότι “παρασύρθηκε” από το Νετανιάχου και μπήκε στην περιπέτεια της επίθεσης στο Ιράν. Αυτό ενδεχομένως να τον οδηγήσει σε μία αναθεώρηση της στάσης του απέναντι στον μέχρι τώρα στενό φίλο του. Δεν αποκλείεται να συμβεί και το αντίθετο: να χρησιμοποιήσει το χαρτί της υπεράσπισης του Ισραήλ για να ανασυγκροτήσει συντηρητικά ακροατήρια, αλλά αυτό θα ήταν μάλλον αυτοκτονική επιλογή, λόγω του γεγονότος ότι η πλειονότητα των Αμερικανών στέκεται πλέον κριτικά απέναντι στο Ισραήλ.

Συμπερασματικά, η διπλή ήττα κάνει δυσκολότερη τη μετατροπή της προσωπικής του βούλησης του Τραμπ σε πολιτική της Ουάσινγκτον. Η επόμενη διετία θα είναι πιθανότατα πολιτικά συγκρουσιακή, χωρίς να αποκλείεται η εσωτερική διένεξη να σπρώξει τον Τραμπ σε εξωτερικό ακτιβισμό. Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι οι ΗΠΑ καλούνται να αναπροσαρμόσουν τις διεθνείς δεσμεύσεις τους, ενώ αδυνατούν να συμφωνήσουν στο εσωτερικό για τους όρους αυτής της αναπροσαρμογής.

Πρόκειται για μια αναμέτρηση που υπερβαίνει τα όρια μιας συνηθισμένης εκλογικής διαδικασίας και αποτελεί ουσιαστικά ένα τεστ για την πολιτική Τραμπ, ο οποίος βέβαια δήλωσε ότι αποδέχεται τα αποτελέσματα και πως θα συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς, μολονότι θύμιζε νωρίτερα πως είναι έτοιμος να γίνει ο “κύριος Βέτο” και πως τα αρνητικά αποτελέσματα συνέβησαν, επειδή δεν ήταν ο ίδιος στο ψηφοδέλτιο.. Τα αποτελέσματα ερμηνεύονται ως ένδειξη δυσπιστίας και αποδοκιμασίας προς την πολιτική του Τραμπ, τόσο στο πεδίο της οικονομίας όσο και στην εξωτερική πολιτική, την ώρα που οι πολεμικές συγκρούσεις συνεχίζονται.

Μέχρι στιγμής, οι Δημοκρατικοί έχουν κερδίσει τις έδρες στη Γερουσία σε σημαντικές Πολιτείες όπως το Τέξας, το Κάνσας, το Οχάιο, η Τζόρτζια, η Βόρεια Καρολίνα, η Βιρτζίνια, το Κολοράντο, η Μασαχουσέτη, το Νιου Τζέρσεϊ, το Ντέλαγουερ, η Πενσιλβάνια, το Ιλινόι, το Νέο Μέξικο και το Νιου Χάμσαϊρ όπου επικράτησε στη μάχη για τη Γερουσία ο ελληνοαμερικανός Δημοκρατικός βουλευτής Κρις Πάππας. Το ίδιο συνέβη και στη Νέα Υόρκη, με την Νικόλ Μαλλιωτάκη. Την ίδια στιγμή, προηγούνται και σε κρίσιμες πολιτείες-κλειδιά, ενώ ιστορία γράφουν μεταξύ άλλων μαύροι υποψήφιοι κυβερνήτες στην Τζόρτζια και τη Φλόριντα.

Τι σημαίνει η ανατροπή των συσχετισμών σε Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων

Με την εξασφάλιση της πλειοψηφίας στη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να επηρεάζουν αποφασιστικά τη νομοθετική διαδικασία και τις επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ κατά τα δύο τελευταία χρόνια της δεύτερης προεδρικής του θητείας.

Η επικράτηση στην Αϊόβα ήρθε να προστεθεί στις νίκες των Δημοκρατικών σε Κάνσας, Τέξας και Νότια Καρολίνα, με το κόμμα να αποσπά συνολικά έξι έδρες από τους Ρεπουμπλικανούς στο ανώτερο νομοθετικό σώμα του Κογκρέσου. Η έκταση των εκλογικών κερδών είναι τέτοια ώστε οι Δημοκρατικοί μπορούν πλέον να χάσουν ακόμη και τις δύο έδρες που υπερασπίζονται στο Μίσιγκαν και τη Μινεσότα, χωρίς να απωλέσουν την πλειοψηφία στη Γερουσία.

Ιστορική ανατροπή στο Τέξας

Μία από τις σημαντικότερες νίκες των Δημοκρατικών καταγράφηκε στο Τέξας, όπου ο Τζέιμς Ταλαρίκο επικράτησε με μεγάλη διαφορά του Κεν Πάξτον, του υποψηφίου που είχε επιλέξει να στηρίξει ο Ντόναλντ Τραμπ. Το αποτέλεσμα αποτελεί ιστορική εξέλιξη για την πολιτεία, καθώς οι Δημοκρατικοί δεν είχαν καταφέρει να κερδίσουν κάποιο πολιτειακό αξίωμα που εκλέγεται με ψηφοφορία σε ολόκληρο το Τέξας για περισσότερα από 30 χρόνια. Η επικράτηση του Ταλαρίκο σηματοδοτεί έτσι μια μεγάλη αλλαγή στους εκλογικούς συσχετισμούς μιας πολιτείας που επί δεκαετίες αποτελούσε βασικό πυλώνα της εκλογικής δύναμης των Ρεπουμπλικανών.

Η ήττα της εκλεκτής του Τραμπ στη Νότια Καρολίνα

Εξίσου σημαντική ήταν η νίκη της Δημοκρατικής Άνι Άντριους στη Νότια Καρολίνα, όπου επικράτησε της εν ενεργεία Ρεπουμπλικανής γερουσιαστή Ντάρλιν Γκράχαμ. Η Γκράχαμ είχε επιλεγεί προσωπικά από τον Ντόναλντ Τραμπ για να αντικαταστήσει τον αδελφό της, Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος πέθανε νωρίτερα φέτος. Η εκλογική ανατροπή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι στις προεδρικές εκλογές του 2024 ο Τραμπ είχε επικρατήσει στη Νότια Καρολίνα με διαφορά 18 ποσοστιαίων μονάδων.

Επιστροφή του Σέροντ Μπράουν στο Οχάιο

Στο Οχάιο, ο Δημοκρατικός Σέροντ Μπράουν εξασφάλισε την επιστροφή του στη Γερουσία, κερδίζοντας μια έδρα που πριν από δύο χρόνια κατείχε ο σημερινός αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζέι Ντι Βανς. Η νίκη του Μπράουν αποτελεί ακόμη μία σημαντική επιτυχία για τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι κατάφεραν να αποσπάσουν έδρες από τους Ρεπουμπλικανούς σε πολιτείες όπου το κόμμα του Τραμπ είχε καταγράψει ισχυρές επιδόσεις στις προηγούμενες εκλογές.

Η μεγάλη ανατροπή στο Κάνσας

Στο Κάνσας, όπου ο Τραμπ είχε κερδίσει με διαφορά 16 ποσοστιαίων μονάδων το 2024, οι Δημοκρατικοί σημείωσαν επίσης μια σημαντική εκλογική νίκη, ενισχύοντας περαιτέρω τα κέρδη τους στη Γερουσία.

Το αποτέλεσμα αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της έκτασης των εκλογικών ανατροπών, καθώς το Κάνσας συγκαταλέγεται στις πολιτείες με μακρά παράδοση στήριξης προς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Συνολικά, οι νίκες των Δημοκρατικών σε πολιτείες όπου ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επικρατήσει με μεγάλες διαφορές μόλις δύο χρόνια νωρίτερα αποτυπώνουν το εύρος της μεταβολής των πολιτικών συσχετισμών στις φετινές ενδιάμεσες εκλογές.

Οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν τις επιλογές Τραμπ

Η ανάκτηση του ελέγχου της Γερουσίας από τους Δημοκρατικούς θα τους δώσει τη δυνατότητα να μπλοκάρουν τους διορισμούς που προτείνει ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και να αποκτήσουν σημαντική διαπραγματευτική ισχύ στις συγκρούσεις για τις ομοσπονδιακές δαπάνες, οι οποίες έχουν σημαδέψει μεγάλο μέρος της δεύτερης προεδρικής του θητείας.

Με την πλειοψηφία στο ανώτερο νομοθετικό σώμα του Κογκρέσου, οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να εμποδίζουν την έγκριση προσώπων που προτείνει ο Λευκός Οίκος για σημαντικές κυβερνητικές και άλλες ομοσπονδιακές θέσεις, περιορίζοντας την ευχέρεια του Τραμπ να προωθεί τις επιλογές του. Παράλληλα, αναμένεται να αποκτήσουν ισχυρότερο ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό και τη χρηματοδότηση βασικών κυβερνητικών πολιτικών.

Ήδη, οι Δημοκρατικοί έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθενται να εγκρίνουν πρόσθετη χρηματοδότηση για τον πόλεμο στο Ιράν ούτε για την αυστηρή μεταναστευτική πολιτική και τις επιχειρήσεις καταστολής της παράτυπης μετανάστευσης που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ.

Τα μεγάλα ψυκτικά συστήματα των σουπερμάρκετ ελέγχονται από κεντρικές μονάδες διαχείρισης. Αυτές ρυθμίζουν τις θερμοκρασίες, τους κύκλους απόψυξης και τους συναγερμούς για κάθε ψυγείο και καταψύκτη του καταστήματος. Η σύνδεση αυτών των μονάδων στο διαδίκτυο αποτελεί διαδεδομένη πρακτική εδώ και καιρό, σύμφωνα με την εταιρεία κυβερνοασφάλειας Forescout. Μέσω αυτού του συστήματος, οι τεχνικοί συντήρησης μπορούν να διαγνώσουν βλάβες και να προσαρμόσουν τις ρυθμίσεις εξ αποστάσεως, γλιτώνοντας τις επιτόπιες επισκέψεις σε κάθε κατάστημα.

Η Danfoss, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές στην Ευρώπη, αναφέρει ότι η διαδικτυακή σύνδεση των συστημάτων ψύξης μειώνει τις άσκοπες μετακινήσεις τεχνικών κατά 15% έως 30%, καθώς οι βλάβες διορθώνονται απομακρυσμένα. Η εταιρεία επισημαίνει επίσης ότι η εξ αποστάσεως παρακολούθηση επιτρέπει στα σουπερμάρκετ  να κρατούν αυτόματα τα αρχεία θερμοκρασίας που απαιτούν οι κανόνες ασφάλειας τροφίμων. Έτσι, το προσωπικό δεν χρειάζεται να ελέγχει χειροκίνητα κάθε ψυγείο έως και τέσσερις φορές την ημέρα.

Οι οδηγίες εγκατάστασης των κατασκευαστών περιγράφουν πώς μπορούν τα συστήματα να γίνουν προσβάσιμα, για παράδειγμα μέσω κατάλληλης ρύθμισης του router του καταστήματος. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τη Forescout, έγκειται στον κατακερματισμό της ευθύνης. Ο συντηρητής μπορεί να διαχειρίζεται το λογισμικό, το κατάστημα να κατέχει τον εξοπλισμό και το τμήμα IT να είναι υπεύθυνο για τη σύνδεση στο διαδίκτυο. Αν οι ρόλοι δεν είναι ξεκάθαροι, «καμία πλευρά δεν έχει τη συνολική εικόνα για τις υπηρεσίες που μένουν εκτεθειμένες», σημειώνουν οι ερευνητές.

Παράλληλα, μέρος του εξοπλισμού είναι παλιό. Ένας από τους ελεγκτές της Danfoss που επηρεάστηκαν έχει σταματήσει να υποστηρίζεται από τον Μάϊο του 2021. Αυτό σημαίνει ότι δεν λαμβάνει πλέον ενημερώσεις ασφαλείας, γεγονός που τον καθιστά ευάλωτο σε εξωτερικές επιθέσεις. Να σημειωθεί ότι τα ίδια συστήματα χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία επεξεργασίας τροφίμων, σε οινοποιεία, αποθήκες φρούτων, αλλά και σε ψυκτικές υποδομές νοσοκομείων.

Η βασική σύσταση της Forescout είναι η αποσύνδεση των συστημάτων διαχείρισης ψύξης από το ανοιχτό διαδίκτυο. Οι συντηρητές θα πρέπει να αποκτούν πρόσβαση αποκλειστικά μέσω ασφαλών εργαλείων απομακρυσμένης σύνδεσης. Επιπλέον, συνιστά στους διαχειριστές να αντικαταστήσουν τον εξοπλισμό που δεν λαμβάνει πλέον ενημερώσεις ασφαλείας, να καταργήσουν τους κοινόχρηστους κωδικούς πρόσβασης ατομικών λογαριασμών με ταυτοποίηση δύο παραγόντων, καθώς και να κρατούν αρχείο για το ποιος τροποποιεί ευαίσθητες πληροφορίες.

Ακήρυχτος κυβερνοπόλεμος

Όλα αυτά αποτελούν μέρος ενός ακήρυχτου ψηφιακού πολέμου που καθιστούν εφικτές τις ψηφιακές συρράξεις του λεγόμενου κυβερνοπολέμου. Μέσα σε αυτό το δαιδαλώδες περιβάλλον βρίσκεται βεβαίως και η Ελλάδα. Εκτός από τον γεωπολιτικό αναβρασμό στην ευρύτερη γειτονιά της, αποτελεί μέρος ενός παγκοσμιοποιημένου συστήματος. Ως εκ τούτου είναι ευάλωτη και εν δυνάμει στόχος σε τέτοιες απειλές. Θυμίζουμε πως στόχος κυβερνοεπίθεσεων στην χώρα μας έχουν βρεθεί, μεταξύ άλλων, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, το Κτηματολόγιο, η Τράπεζα Θεμάτων, τα ΕΛΤΑ, ενώ στις αρχές του 2022 δεν είχε γλιτώσει ούτε το ελληνικό Κοινοβούλιο, όπου χάκερ κατάφεραν να παραβιάσουν λογαριασμούς mail βουλευτών, συνεργατών τους και υπαλλήλων της Βουλής.

Σε κάθε περίπτωση, η κυβερνοαπειλή (cyber threat) αποτελεί τη σύγχρονη ηλεκτρονική μορφή της τρομοκρατίας, καταδεικνύοντας πόσο ευάλωτα είναι τα κράτη και οι οικονομίες τους σε όλο τον πλανήτη. Διαδικτυακές επιθέσεις στοχοποιούν και οδηγούν σε παράλυση υπουργικές και κοινοβουλευτικές ιστοσελίδες, κυβερνητικές επικοινωνίες, online τραπεζικά συστήματα, δικτυακούς τόπους κορυφαίων ειδησεογραφικών οργανισμών, κρατικές υπηρεσίες και πλέον δεν εξαιρούνται ούτε τα σουπερμάρκετ.

Ακόμα και οι στρατιωτικές ασύμμετρες επιθέσεις διεξάγονται στον κυβερνοπόλεμο, με στρατιές από χάκερ. Τα χτυπήματα γίνονται με ιούς, με “φτιαγμένα” κομπιούτερ, με ενορχηστρωμένες διαρροές email –τα περιβόητα Leaks– αλλά και διευρυμένη παραπληροφόρηση. Εξάλλου, ο κυβερνοχώρος δεν αφορά μόνο το Ίντερνετ, αλλά όλα τα δίκτυα υπολογιστών, καθώς και οτιδήποτε αυτά ελέγχουν.

Ως κυβερνοχώρος, άλλωστε, ορίζεται ο ιστός των διασυνδεδεμένων επικοινωνιακών και πληροφοριακών δικτύων, στα οποία είναι αποθηκευμένες κάθε είδους πληροφορίες και συνδέονται με κάθε είδους κρίσιμες υποδομές. Επίσης, το σύνολο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με αυτές τις υποδομές. Ως εκ τούτου, στο στόχαστρο του κυβερνοπολέμου βρίσκεται η ενέργεια, το δίκτυο δηλαδή ηλεκτρικού ρεύματος, τα καύσιμα και αρκετά ακόμα.

Πλέον στο στόχαστρο βρίσκονται όλες οι ζωτικές υποδομές, όπως η ύδρευση και η διανομή τροφίμων και φαρμάκων . Φυσικά δεν λείπουν οι επικοινωνίες, όπως όλες οι εθνικές γραμμές σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, το GPS, η οικονομία (χρηματιστήριο, τράπεζες και μεγάλες εταιρείες) και τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Όλες οι έξυπνες συσκευές και τα social media που χρησιμοποιεί η πλειονότητα των ανθρώπων επίσης αποτελούν πλατφόρμες του κυβερνοπολέμου.

Ο στρατός των χάκερ

Πίσω από τις επιθέσεις κρύβονται είτε επαγγελματίες χάκερ που λειτουργούν προς ίδιον όφελος, είτε νεαροί χάκερ που δοκιμάζουν τις ικανότητές τους, είτε στρατευμένοι χάκερ που λειτουργούν για λογαριασμό μυστικών υπηρεσιών. Υπάρχουν και χάκερ που έχουν στόχο τις υποκλοπές δεδομένων, με ανταγωνιστικά κίνητρα και οικονομικά συμφέροντα. ΗΠΑ, Ισραήλ, Τουρκία, Ιράν, Κίνα, Ρωσία, αλλά και η Βόρεια Κορέα, διαθέτουν, σύμφωνα με ειδικούς, πληθώρα διαδικτυακών στρατών.

Την ίδια στιγμή, σε συναγερμό είναι η Γερμανία, καθώς ο υπουργός Ψηφιακών Υποθέσεων της Γερμανίας, Κάρστεν Βίλντμπεργκερ, αποκάλυψε ότι χάκερ έχουν στοχοποιήσει κινητές συσκευές που ανήκουν σε μέλη της γερμανικής Βουλής, καθώς και σε κυβερνητικούς αξιωματούχους. Η υπόθεση ήρθε στο φως μετά από προειδοποιήσεις της Apple προς χρήστες iPhone, στις οποίες αναφέρεται ότι οι συσκευές τους ενδέχεται να έχουν αποτελέσει στόχο επίθεσης με τη χρήση εξελιγμένου λογισμικού κατασκοπείας (spyware).

Να σημειωθεί ότι η Γερμανία είχε παλαιότερα κατηγορήσει αρκετές φορές την Κίνα, για σοβαρές κυβερνοεπιθέσεις εναντίον ευαίσθητων κρατικών υποδομών με σκοπό την κατασκοπεία. Το Πεκίνο είχε αρνηθεί τις σχετικές κατηγορίες, υποστηρίζοντας πως και το ίδιο αποτελεί στόχο κυβερνοεπιθέσεων. Επιπλέον, ακόμα και πριν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, δημοσιεύματα και εκθέσεις μυστικών υπηρεσιών υποστήριζαν πως όλη η Ευρώπη απειλείται από τον ρωσικό κυβερνοπόλεμο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις τους η Μόσχα έχει ξοδέψει δισεκατομμύρια για να χτίσει ένα τεράστιο, παγκόσμιο δίκτυο ενημέρωσης που μιλάει τουλάχιστον 30 γλώσσες. Τώρα πια η τάση είναι να αποδίδεται κάθε κυβερνοεπίθεση στη Μόσχα.

Τουρκία και λύτρα

Στην Ελλάδα, τόσο η ΕΥΠ όσο και η τουρκική ΜΙΤ, διαθέτουν ειδικές υπηρεσίες που ασχολούνται με τον κυβερνοπόλεμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μεγαλύτερη στρατιωτική βάση υποκλοπών της Τουρκίας υπάγεται εξολοκλήρου στην ΜΙΤ και έχει λάβει ως πρότυπο τις αμερικανικές αντίστοιχες υπηρεσίες πληροφοριών. Εκεί απασχολούνται αξιωματικοί, πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών, επιστήμονες με ειδικές γνώσεις στην σύγχρονη τεχνολογία, ειδικοί εμπειρογνώμονες, γλωσσολόγοι στην αραβική γλώσσα και τεχνικοί που ασχολούνται ειδικά στον κυβερνοχώρο και στη λεγόμενη technical intelligence, την signal intelligence και τις υποκλοπές.

Αποτελεί κοινό μυστικό ότι επιθέσεις που έχουν πραγματοποιηθεί εναντίον ιστοσελίδων ελληνικών κρατικών θεσμών, όπως υπουργεία και υπηρεσίες, προέρχονται από τη γειτονική χώρα. Το ίδιο εξάλλου είχε αποδειχτεί και για την επίθεση που είχε γίνει παλαιότερα εναντίον της ιστοσελίδας Έλληνα πρωθυπουργού. Μπορεί οι ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών να έχουν φτάσει ουκ ολίγες φορές κοντά στη σύγκρουση, αλλά τα περισσότερα θερμά επεισόδια είναι πλέον τα “ψηφιακά”.

Οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται πάντα σε ιδιαίτερη ετοιμότητα. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, έχουν γίνει πολλά βήματα, κυρίως στον τομέα της κυβερνοάμυνας. Το Γενικό Επιτελείο έχει δώσει τις κατευθύνσεις και έχει την θεσμική ευθύνη της εκτέλεσης των επιχειρήσεων στον κυβερνοχώρο. Πάντως, η Ελλάδα δεν εξαιρείται από τους οι στοχευμένους ιούς που κατά καιρούς ταλανίζουν δεκάδες δυτικές χώρες και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του κυβερνοπολέμου. Ως εκ τούτου πάντα περιμένουμε νέα κρούσματα και εξελίξεις στην εξάπλωση τους. Πίσω από αυτά βρίσκονται χάκερ με στόχο συνήθως την είσπραξη λύτρων, αλλά και την εκτίναξη της αξίας ψηφιακών νομισμάτων, όπως το Bitcoin. Για παράδειγμα, το καλοκαίρι του 2021 εκβιαστές χάκερ κλείδωσαν αρχεία του δήμου Θεσσαλονίκης, απαιτώντας λύτρα για τα ξεκλειδώσουν.

Πάντως, συγκριτικά με άλλες χώρες, η Ελλάδα έχει στοχοποιηθεί λιγότερο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μεριμνά για τον πιο κοστοβόρο πόλεμο παγκοσμίως, καθώς δεν χωρά επανάπαυση. Οι κυβερνοεπιθέσεις, όπως αυτή είχε πλήξει την ελληνική Βουλή, αναμένεται να επαναληφθούν. Ο κυβερνοπόλεμος, εκτός από τις ζημιές που προκαλεί, υποχρεώνει τα κράτη να επενδύουν συνεχώς χρήματα σε έρευνα και τεχνολογία για να μπορούν να αμυνθούν, αλλά και να επιτεθούν…

Χωρίς να υπάρχει μια συλλογική επιθυμία για καταστροφή, το αποτέλεσμα αποφάσεων που αποσκοπούν στην προώθηση συμφερόντων, οδηγούν σε μία αυτοκτονική κατάσταση. Δεν είναι μόνο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να διατηρήσουν την υπεροχή τους, ότι η Ρωσία βλέπει απειλές στο στρατηγικό της περιβάλλον, ότι η Κίνα σκοπεύει να εξασφαλίσει την ανάπτυξή της, ή ότι το Ιράν επιδιώκει να διατηρήσει την αποτρεπτική του ικανότητα απέναντι σε στρατιωτικά ανώτερους αντιπάλους. Κάθε λογική που αρνείται να ενσωματώσει τους περιορισμούς των άλλων, παράγει ένα σύστημα στο οποίο ο πόλεμος παύει να είναι ένα πολιτικό εργαλείο και γίνεται ένας μηχανισμός υπαρξιακής επιβίωσης.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν σχηματίστηκε σε ιστορικό κενό τον Φεβρουάριο του 2022: Η κρίση του 2014, οι συγκρούσεις στο Ντονμπάς, οι δεσμεύσεις που δεν τηρήθηκαν, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ είχαν συσσωρεύσει αντιλήψεις απειλής στη Ρωσία. Μια ειρήνη που αγνοεί τις θεμελιώδεις ανησυχίες της μιας πλευράς μπορεί να μην διαρκέσει, ενώ μια ειρήνη που επιβάλλεται σε βάρος των δικαιωμάτων και της ασφάλειας της άλλης, ιδιαίτερα αν αφορά μία ισχυρά στρατιωτικά χώρα, μπορεί απλώς να προετοιμάσει τον επόμενο πόλεμο. Για την ύπαρξη της ειρήνης απαραίτητος είναι ο σεβασμός στις ανησυχίες ασφάλειας των εμπλεκόμενων χωρών και η οικοδόμηση ρυθμίσεων που θα καθιστούν τη διατήρηση της ειρήνης προτιμότερη από την πρόκληση ή επανάληψη πολέμου.

Οι προϋποθέσεις για διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία

Η παρουσίαση του πολέμου στην Ουκρανία ως απλή αντιπαράθεση μεταξύ δύο γειτονικών κρατών θα ήταν ακρωτηριασμός της στρατηγικής της πραγματικότητας: Από το 2014 και σε ασύγκριτα μεγαλύτερη κλίμακα από το 2022, ο οπλισμός, οι πληροφορίες, η εκπαίδευση, η χρηματοδότηση και τα τεχνικά συστήματα που παρέχονται από τις χώρες του ΝΑΤΟ έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ικανότητα του Κιέβου να διατηρήσει τη στρατιωτική προσπάθεια.

Η ιστορική, γλωσσική, πολιτιστική και οικογενειακή εγγύτητα ενός σημαντικού μέρους του ρωσικού και του ουκρανικού πληθυσμού καθιστά αυτή τη σύγκρουση ιδιαίτερα τραγική, χωρίς να διαγράφει την ύπαρξη μιας ξεχωριστής ουκρανικής εθνικής ταυτότητας. Αυτή η συγγένεια επιβεβαιώνει και εξηγεί τις ρωσικές επιχειρησιακές επιλογές, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια του πολέμου.

Αυτό που έχει σημασία τώρα είναι ότι, η συνέχιση ενός πολέμου φθοράς απειλεί να μειώσει μόνιμα τις δημογραφικές, οικονομικές και θεσμικές ικανότητες της Ουκρανίας, ενώ μια άμεση σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ – ειδικά γύρω από το Καλίνινγκραντ, ρωσικό έδαφος του οποίου η κατάληψη από αντίπαλη δύναμη θα συνιστούσε ακραία κλιμάκωση – θα μπορούσε να προκαλέσει μια πυρηνική αντιπαράθεση σε εντελώς διαφορετική κλίμακα.

Η βία στο Ντονμπάς

Οι συμφωνίες του Μινσκ του 2014 και του 2015 είχαν ανοίξει τη δυνατότητα πολιτικής διευθέτησης στο Ντονμπάς, αλλά η εφαρμογή τους απέτυχε εν μέσω παραβιάσεων. Οι μεταγενέστερες δηλώσεις ορισμένων Ευρωπαίων αξιωματούχων, αποκάλυψαν τη σκοπιμότητα των συμφωνιών, ώστε να δοθεί χρόνος στην Ουκρανία για να ενισχυθεί και τόνισαν στη Μόσχα την πεποίθηση μιας εργαλειοποιημένης διαπραγμάτευσης, χωρίς να έχει διαπιστωθεί ότι όλοι οι υπογράφοντες είχαν εξαρχής αυτήν την πρόθεση.

Η βία που υπέστησαν οι άμαχοι στο Ντονμπάς είναι πραγματική και τεκμηριωμένη. Η αποτελεσματική στρατιωτική ουδετερότητα της Ουκρανίας θα πρέπει να γίνει ο ρητός άξονας μίας διευθέτησης, επειδή η ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ θα παρατείνει τη στρατηγική αντιπαράθεση που πρέπει να εκτονώσει η ειρήνη.

Επί πλέον, αδήριτη ανάγκη είναι η έλλειψη συμμετοχής της Ουκρανίας σε στρατιωτική συμμαχία που στρέφεται κατά της Ρωσίας, καθώς και η απαγόρευση ξένων βάσεων και επιθετικών πυραύλων στο έδαφός της. Η αποστρατικοποίηση ασφαλώς δεν σημαίνει ότι είναι αδύνατο για το ουκρανικό κράτος να διασφαλίσει τη δημόσια τάξη και την ελάχιστη άμυνά του. Πρέπει να ορισθούν όρια και μηχανισμοί που καθιστούν λιγότερο πιθανή την επανάληψη των εχθροπραξιών, υπό ανεξάρτητο έλεγχο και με μηχανισμούς επίλυσης συμβάντων. Η Ευρώπη θα είχε ζωτικό συμφέρον να υποστηρίξει έναν τέτοιο συμβιβασμό αντί να καλλιεργεί την ψευδαίσθηση μιας απόλυτης νίκης επί μιας πυρηνικής δύναμης…

Ιράν, Παλαιστίνη και Κόλπος

Στη Μέση Ανατολή, οι αφηρημένες διακηρύξεις για την “περιφερειακή ασφάλεια” υποθάλπονται από την πραγματικότητα της κατοχής, του εποικισμού, της καταστροφής της Γάζας, των μαζικών επιθέσεων εναντίον αμάχων και του πολλαπλασιασμού των χτυπημάτων πέρα από τα σύνορα. Το τέλος της κατοχής και του αποικισμού, η αποτελεσματική προστασία των Παλαιστινίων και η εγκαθίδρυση ενός ανεξάρτητου, βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους με πραγματικά δικαιώματα δεν πρέπει πλέον να υποβιβάζονται σε μια διαρκώς αναβαλλόμενη υπόσχεση.

Καμία σταθεροποίηση δεν θα διαρκέσει όσο οι Παλαιστίνιοι στερούνται ενός πραγματικού κράτους, όσο συνεχίζονται οι κατοχές και όσο η στρατιωτική υπεροχή παρουσιάζεται ως υποκατάστατο του νόμου. Επί πλέον το αίτημα για ασφάλεια δεν μπορεί να παρέχει σε μια κυβέρνηση ένα μόνιμο δικαίωμα να παρεμβαίνει εναντίον των γειτόνων της, όπως δεν μπορούν οι ιδεολογικές φιλοδοξίες των ρευμάτων υπέρ ενός “Μεγάλου Ισραήλ”, να αντιμετωπίζεται ως νόμιμο δόγμα εδαφικής ανακατανομής.

Όσον αφορά την εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν, σε σοβαρό στρατηγικό αδιέξοδο βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ, με τις ολοένα σκληρότερες αμερικανικές απειλές να αποτελούν ένδειξη αποτυχίας και όχι ισχύος. Ο Αμερικανός πρόεδρος, επιχειρώντας να ξεφύγει από τη δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει, απείλησε με κλιμάκωση, με τη στρατιωτική ρητορική εναντίον της Τεχεράνης να επεκτείνεται στην ολοκληρωτική καταστροφή του Ιράν, αλλά και στο ενδεχόμενα χρήσης εξαιρετικά ισχυρών όπλων, όπως η λεγόμενη “μητέρα όλων των βομβών” και οι διατρητικές βόμβες GBU-57, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για την προσβολή βαθιά οχυρωμένων εγκαταστάσεων.

Ο Αμερικανός πρόεδρος μπήκε σε αυτόν τον πόλεμο, αλλά δεν πέτυχε κανέναν από τους στόχους του, με αποτέλεσμα να βρίσκεται αντιμέτωπος με τις συνέπειες μιας σύγκρουσης, της οποίας το κόστος και η διάρκεια αποδεικνύονται δυσκολότερα διαχειρίσιμα από ό,τι είχε αρχικά υπολογιστεί.

Πώς μπορεί να τερματιστεί η σύγκρουση 

Το Ιράν, που υπόκειται εδώ και δεκαετίες σε κυρώσεις και επαναλαμβανόμενες στρατιωτικές πιέσεις, έχει αναπτύξει συμβατικές αμυντικές και αποτρεπτικές δυνατότητες των οποίων η λογική δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς να ληφθεί υπόψη το στρατηγικό του περιβάλλον, ιδίως η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο και η περιφερειακή πυρηνική ασυμμετρία: Ο κίνδυνος ενός πολέμου που θα στοχεύει την ίδια την ύπαρξη του ιρανικού κράτους, θα είχε επικίνδυνες προεκτάσεις για τις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, τα λιμάνια του, τις θαλάσσιες οδούς του και τις μονάδες αφαλάτωσης που παρέχουν ένα ζωτικό μέρος του πόσιμου νερού σε αρκετές χώρες της περιοχής.

Η έκθεση σε αντίποινα θα αύξανε την απειλή μιας ανθρωπιστικής και οικονομικής καταστροφής. Μια επίθεση σε αυτές τις πολιτικές εγκαταστάσεις θα παραβίαζε τους ισχύοντες κανόνες για την προστασία των πληθυσμών. Μια αξιόπιστη διέξοδος από την κρίση απαιτεί, επομένως, μονομιάς, την παύση των επιθέσεων και των απειλών κατά του Ιράν, αμοιβαία σύμφωνα μη επίθεσης, την επαναφορά ενός αμοιβαίου πυρηνικού πλαισίου, την άρση των κυρώσεων, την προστασία των θαλάσσιων οδών και των πολιτικών υποδομών, και τη σταδιακή αντικατάσταση της αρχιτεκτονικής της ξένης στρατιωτικής κυριαρχίας με ένα σύμφωνο ασφάλειας του Κόλπου που θα περιλαμβάνει τα παράκτια κράτη.

Τα οφέλη μιας ειρήνης στα μέτωπα Ουκρανίας-Ιράν-Γάζας, θα πρόσφεραν τη δυνατότητα ανοικοδόμησης, αποκλιμάκωσης των περιφερειακών αντιπαλοτήτων, βελτιωμένη ασφάλεια στις μεταφορές και την ενέργεια, χαμηλότερα ασφάλιστρα εμπορικού κινδύνου και μικρότερη έκθεση των οικονομιών εισαγωγής ενέργειας, με αποτέλεσμα την μείωση των κοινωνικών εντάσεων κυρίως στην Ευρώπη, που προκαλούνται και από την οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος το έλλειμμα την περίοδο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026 εκτινάχθηκε στα 8,9 δισ. ευρώ αυξημένο κατά περίπου 2,4 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Η επιδείνωση καταγράφηκε παρά τη βελτίωση του συνολικού ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών, καθώς καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η αρνητική μεταβολή στο ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων (εισπράξεις από ΕΕ, τακτικές πληρωμές και τη χρηματική εισφορά της χώρας προς τον κοινοτικό προϋπολογισμό κ.ά.).

Σε κάθε περίπτωση το ισοζύγιο καταγράφει την παραγωγική αδυναμία της χώρας και την εξάρτησή της από εισαγωγές που πρέπει να χρηματοδοτεί με δανεισμό. Η S&P προβλέπει στασιμότητα στο 2% και στο ρυθμό ανάπτυξης, πρωτογενές πλεόνασμα στο 3,8% του ΑΕΠ έναντι στόχου της κυβέρνησης για 2,8% και πληθωρισμό στο 3,8% φέτος.

Δεν αισιοδοξεί το ΔΝΤ: Θεωρεί ότι η ανάπτυξη πρέπει να επιταχυνθεί για να περιοριστεί η διαφορά στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας που αναμένεται να φτάσει στο 55% της ΕΕ. Η έκθεση World Economic Outlook του ΔΝΤ είναι πιο απαισιόδοξη, καθώς προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 1,8% για φέτος και το 2027, έναντι της πρόβλεψης του προσχεδίου του προϋπολογισμού που βλέπει ανάπτυξη 2% φέτος και 2,3% το 2027. Σημειωτέον ότι, το ΙΟΒΕ στην τελευταία τριμηνιαία έκθεσή του συμφωνεί με το ΔΝΤ και προβλέπει επίσης ανάπτυξη μόλις στο 1,8% του ΑΕΠ. Τον πληθωρισμό το ΔΝΤ τον υπολογίζει στο 4,2% για φέτος, έναντι 3,8% της κυβέρνησης.

Τα δημοσιονομικά απόκρυφα

Στο δημοσιονομικό μέτωπο, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους ο κρατικός προϋπολογισμός την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026 εμφάνισε πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 7,589 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας σημαντικά τον αρχικό στόχο για 5,129 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 9,449 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Όμως, υπάρχει μια δυστοκία στην έκδοση των Μηνιαίων Δελτίων Γενικής Κυβέρνησης. Ακόμη δεν έχουν δημοσιοποιηθεί τα Δελτία Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου 2026. Το Μηνιαίο Δελτίο Μαρτίου εκδόθηκε μετά από δύο αναβολές στις 22 Μαΐου. Κανένα από τα Δελτία των επόμενων μηνών δεν εκδόθηκε την προβλεπόμενη από το Ημερολόγιο Δημοσιεύσεων του υπουργείου Οικονομικών ημερομηνία. Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από όλα αυτά;

Σε πάμπολλα άρθρα μας εδώ και δύο χρόνια επισημαίνουμε το υψηλό μέγεθος του εσωτερικού φθηνού βραχυπρόθεσμου δανεισμού (repos) της κυβέρνησης από τους κρατικούς φορείς, ο οποίος ανήλθε στα 62,85 δισ. ευρώ το 2025 και τώρα είναι κοντά στα 60. Τα εν λόγω repos δεν συνυπολογίζονται στο χρέος με βάση τους κοινοτικούς κανονισμούς. Έτσι, η κυβέρνηση δανείζεται από τους κρατικούς φορείς και προεξοφλεί μνημονιακά δάνεια.

Σε πρόσφατη ανάλυσή του ο οικονομολόγος Κώστας Μελάς τόνιζε ότι «μέσα σε 5 χρόνια, το κράτος “τράβηξε” επιπλέον 25,9 δισ. ευρώ από τα διαθέσιμα των φορέων (ασφαλιστικά ταμεία, δήμους, νοσοκομεία), αυξάνοντας το stock κατά σχεδόν 70%» και επισημαίνει ότι «το μεγαλύτερο μέρος του εσωτερικού δανεισμού από τα ασφαλιστικά ταμεία και τους δήμους παραμένει μόνιμα “απορροφημένο” από το κράτος».

Κι εδώ προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: Πόσα χάνουν οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης (ΕΦΚΑ, νοσοκομεία, ΟΤΑ, πανεπιστήμια κ.λπ.) από το γεγονός ότι η κυβέρνηση τους υφαρπάζει τα διαθέσιμά τους με χαμηλό βραχυχρόνιο επιτόκιο, αντί να τα επενδύουν σε μεσομακροχρόνιους τίτλους με σαφώς υψηλότερο επιτόκιο (1-2%);

Επιπλέον προκύπτει ένα δεύτερο ερώτημα: Πότε θα εξοφλήσει το κράτος το 1,7 δισ. ευρώ που χρωστούσε το 2025 στα νοσοκομεία; Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η επόμενη κυβέρνηση θα χρειαστεί γερό στομάχι για να επιλύσει τα δημοσιονομικά απόκρυφα της περιόδου Μητσοτάκη. Ο κίνδυνος ταμειακού αδιεξόδου είναι υπαρκτός, ενώ η αναχρηματοδότηση βραχυπρόθεσμων κρατικών δανείων ταμειακής διευκόλυνσης (repos) σημαίνει δημοσιονομική ισορροπία στην κόψη του ξυραφιού.

Σύμφωνα με τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό για την περίοδο 2026–2029 (Ν. 5217/2025), που ψηφίστηκε το Νοέμβρη του 2025 και ο οποίος εναρμονίστηκε με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο και τις επικαιροποιημένες οροφές δαπανών, επιβλήθηκε στενός έλεγχος και περιορισμός των πρωτογενών δαπανών των υπουργείων και το πρωτογενές αποτέλεσμα καθορίστηκε στο 2,8% του ΑΕΠ για το 2026 και σταθεροποιείται στο 2,7% για τα έτη 2027-2029 (Πίνακας 3 στον επισυναπτόμενο σύνδεσμο, σελ. 11).

Η S&P αξιολογεί θετικά τη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, καθώς αυτά (υποτίθεται ότι) συμβάλλουν στη μείωση του δημόσιου χρέους, το οποίο εκτιμά ότι υποχωρεί από το 146,1% του ΑΕΠ το 2025 στο 135,4% το 2026 και περαιτέρω τα επόμενα χρόνια. Όμως, επισημαίνει ότι η δημοσιονομική εξυγίανση χρειάζεται να συμβαδίζει με επαρκή ανάπτυξη, ώστε να ενισχύονται ταυτόχρονα τα δημόσια οικονομικά και η πραγματική σύγκλιση.

Τι μπορεί να κάνει η επόμενη κυβέρνηση

Σύμφωνα με την κυβέρνηση στόχος για το 2027 είναι η μείωση του χρέους στο 128,5% του ΑΕΠ και η εξόφληση των δανείων του πρώτου μνημονίου ακόμη και έως το 2029, οπότε και θα πέσει στο 119% του ΑΕΠ. Ο ΟΔΔΗΧ προγραμματίζει για το 2027 την πρόωρη εξόφληση δανείων ύψους 5,1 δις. ευρώ χωρίς να αποκλείεται διπλασιασμός του συγκεκριμένου ποσού, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν.

Πάντως, η νέα κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές του 2027 έχει δύο θεσμικές δυνατότητες σε σχέση με τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό 2026 – 2029:

1. Να τον τροποποιήσει αλλάζοντας τις πολιτικές προτεραιότητες εντός του ΠΔΠ που σημαίνει ότι μπορεί να ακυρώσει ή να τροποποιήσει μέτρα και παρεμβάσεις που δεν θα έχουν ακόμη υλοποιηθεί. Να μεταφέρει κονδύλια από ένα τομέα σε άλλο και να νομοθετήσει νέα μέτρα υπό τον όρο ότι θα είναι δημοσιονομικά ουδέτερα ή ισοδύναμα με άλλα που θα περικοπούν.
2. Υπάρχει ακόμη η δυνατότητα -σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή-, η νέα κυβέρνηση να παρουσιάσει ένα νέο 4ετές οικονομικό πλάνο. Επίσης, στην περίπτωση μεγάλων φυσικών καταστροφών ή μιας μεγάλης οικονομικής κρίσης που αλλάζουν τα δεδομένα και καθιστούν το πρόγραμμα αδύνατο, τότε μπορεί να κατατεθεί νέο σχέδιο.

Σε κάθε περίπτωση επειδή η δημοσιονομική διαχείριση της κυβέρνησης Μητσοτάκη εμπεριέχει πολλές γκρίζες ζώνες, η επόμενη κυβέρνηση οφείλει να εξαντλήσει τον δημοσιονομικό έλεγχο έτσι ώστε να ξέρει πού στέκεται.

«Ένας υπουργός Μεταφορών σε μια χώρα όπως η Ισπανία δεν μπορεί να παραμείνει στη θέση του έπειτα από δύο δυστυχήματα τέτοιας σοβαρότητας μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο», δήλωσε, αναφερόμενος επίσης σε ένα πολύνεκρο δυστύχημα που σημειώθηκε τον Ιανουάριο στην Ανδαλουσία, στη νότια Ισπανία.

Ο Πουέντε υποστήριξε ότι η απόφασή του ήταν «καλή για τη χώρα και τη δημοκρατία» και ανέλαβε την πολιτική ευθύνη, δηλώνοντας ότι «δεν είναι αλήθεια ότι όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι». Επίσης, ανακοίνωσε ότι δεν θα συμπεριληφθεί στους επερχόμενους εκλογικούς καταλόγους και επιβεβαίωσε ότι με αυτήν την απόφαση σκοπεύει «να ανταποκριθεί στα πρότυπα του κόμματός του».

Η τελευταία τραγωδία στην Ούρδα σημειώθηκε όταν ένα τρένο υψηλής ταχύτητας της κρατικής εταιρείας Renfe προσέκρουσε με σφοδρότητα στο πίσω μέρος ενός άλλου ακινητοποιημένου τρένου, το οποίο ανήκε στην εταιρεία Iryo.

Οι δεσμεύσεις της ισπανικής κυβέρνησης 

Η ισπανική κυβέρνηση δήλωσε σήμερα ότι εργάζεται “αδιάκοπα” για “ανακτήσει την εμπιστοσύνη” του πληθυσμού, έπειτα από δύο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα σε διάστημα μικρότερο του ενός χρόνου που αναβίωσαν τα ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια του δεύτερου μεγαλύτερου στον κόσμο δικτύου υψηλής ταχύτητας. “Δεσμευόμαστε να εργαστούμε αδιάκοπα προκειμένου να αποκτήσουμε και να ξανακερδίσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών στο δίκτυο υψηλής ταχύτητας”, δήλωσε ο Όσκαρ Πούεντε έπειτα από τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

Εκεί ο (παραιτηθείς πλέον) υπουργός, που απέρριπτε τα αιτήματα να παραιτηθεί μετά τη σύγκρουση δύο τρένων, παρουσίασε στους δημοσιογράφους ένα “έκτακτο σχέδιο για να ενισχυθεί η ασφάλεια του δικτύου υψηλής ταχύτητας” καθώς και σχέδιο βοήθειας στους επιζώντες και στις οικογένειες των θυμάτων. “Τα τρομερά δυστυχήματα που συνέβησαν στη γραμμή Μαδρίτη-Σεβίλλη μάς δείχνουν την επιτακτική ανάγκη να ενισχυθεί αυτό το σύστημα και να βελτιωθούν τα πρωτόκολλα δράσης του”, παραδέχθηκε.

“Στο εξής, όλες οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε ένα κέντρο ελέγχου, όταν δεν διαθέτει τη βοήθεια συστημάτων αυτόματου μπλοκαρίσματος (…) θα επιτηρούνται και θα πρέπει να αξιολογούνται από τουλάχιστον έναν δεύτερο συνάδελφο”, ανακοίνωσε. Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία της έρευνας, η τραγωδία της Ούρντα στις 28 Οκτωβρίου πιθανόν να συνδέεται με ένα λάθος σε κέντρο ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας, έπειτα από βλάβη στα πληροφορικά συστήματα.

Οι έρευνες κατέδειξαν ότι ένας χειριστής είχε επιτρέψει την επανάληψη της κυκλοφορίας και είχε δώσει το ελευθέρας σε ένα από τα τρένα να ξαναξεκινήσει ενώ ένα άλλο τρένο βρισκόταν σταματημένο στην ίδια σιδηροτροχιά, προκαλώντας σφοδρή σύγκρουση μερικά λεπτά αργότερα.

Ο Πουέντε ανακοίνωσε προσωρινή μείωση των δρομολογίων των τρένων σε αυτή τη γραμμή ανάμεσα στη Μαδρίτη και την Ανδαλουσία, μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες ασφάλισης. Η γραμμή αυτή, που εγκαινιάστηκε το 1992, ήταν η πρώτη γραμμή υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία. Δήλωσε εξάλλου ότι οι υπεύθυνοι θα “βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας των ελεγκτών και θα ενισχύσουν το προσωπικό” μερικές ημέρες έπειτα από απεργία του κύριου συνδικάτου των μηχανοδηγών (SEMAF), που ζητεί περισσότερο προσωπικό και βελτίωση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων, λιγότερο από έναν χρόνο μετά το δυστύχημα στην Αδαμούθ, τον Ιανουάριο (46 θάνατοι).

Το συνδικάτο κάλεσε σε νέα απεργία στις 10 και 12 Νοεμβρίου στη δεύτερη στον κόσμο χώρα με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα. Γενική απεργία προβλέπεται στις 11 Νοεμβρίου στην Ισπανία, τρεις εβδομάδες πριν από τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές, τις οποίες επισκιάζει και η στεγαστική κρίση.

Οι δύο πρόεδροι συζήτησαν επίσης την επικαιροποίηση της μεταξύ τους συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου. Η Τουρκία σχεδιάζει να κατασκευάσει τέσσερις πυρηνικούς αντιδραστήρες στη Σινώπη και άλλους τέσσερις στην περιοχή της Θράκης, με τη Νότια Κορέα να συγκαταλέγεται στις χώρες που διεκδικούν την ανάληψη του έργου.

Το σχέδιο αποτελεί κεντρικό στοιχείο των τουρκικών σχεδιασμών για την επέκταση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και τη μείωση της εξάρτησης της χώρας από τις εισαγωγές ενέργειας. «Οι δύο χώρες αξιολογούν ότι η συνεργασία για την κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων στη Σινώπη προχωρά ομαλά», δήλωσε ο Λι.

Σε συνέντευξή του στο νοτιοκορεατικό πρακτορείο ειδήσεων Yonhap τη Δευτέρα, ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι η Νότια Κορέα θα μπορούσε να αποτελέσει εταίρο στην ανάπτυξη του πυρηνικού έργου στη Σινώπη. Κατά την επίσκεψη του Λι στην Άγκυρα το 2025, η τουρκική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας TUNAS και η νοτιοκορεατική εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας Korea Electric Power Corporation (KEPCO) υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.

Κατά την τελετή υποδοχής του Ερντογάν την Τρίτη, μονάδα του νοτιοκορεατικού στρατού πραγματοποίησε επίδειξη ταεκβοντό, της κορεατικής πολεμικής τέχνης.

Νότια Κορέα-Τουρκία: Διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας

Περίπου 80 αξιωματούχοι και επιχειρηματικά στελέχη θα συμμετάσχουν στο επίσημο δείπνο μετά τη σύνοδο κορυφής της Τρίτης, σύμφωνα με το γραφείο του Νοτιοκορεάτη προέδρου. Μεταξύ των προσκεκλημένων θα βρίσκονταν ο πρόεδρος του ομίλου Hyundai Motor, Εουισούν Τσουνγκ, και ο διευθύνων σύμβουλος της Hyundai Rotem, Λι Γιονγκ Μπε.

Η Hyundai διατηρεί από το 1997 εργοστάσιο παραγωγής αυτοκινήτων στην Τουρκία, με ετήσια παραγωγική δυναμικότητα περίπου 200.000 οχημάτων. Η Hyundai Rotem κατασκευάζει τα περισσότερα τραμ της Τουρκίας από το 2008 και επιδιώκει να εξασφαλίσει νέες παραγγελίες στο πλαίσιο των σιδηροδρομικών έργων της χώρας.

Η Νότια Κορέα και η Τουρκία διαθέτουν σημαντικές αμυντικές βιομηχανίες, ενώ, όπως δήλωσε ο Λι, οι δύο χώρες θα επιδιώξουν την από κοινού προώθηση εξαγωγών αμυντικού εξοπλισμού σε τρίτες χώρες, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. «Η αμυντική βιομηχανία είναι ένας από τους βασικούς τομείς στους οποίους η στρατηγική μας εταιρική σχέση έχει αποφέρει απτά αποτελέσματα», δήλωσε ο Ερντογάν. «Κατά τη συνάντηση, υπογραμμίσαμε την ανάγκη να αυξηθεί ο αριθμός των επιτυχημένων κοινών προγραμμάτων, όπως τα αυτοκινούμενα πυροβόλα Fırtına και το άρμα μάχης Altay», πρόσθεσε.

Από την πλευρά του, ο Λι δήλωσε ότι η Τουρκία επανέλαβε την υποστήριξή της στην πολιτική της Νότιας Κορέας έναντι της Βόρειας Κορέας. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν επίσης να συντονίσουν στρατηγικά τις κινήσεις τους με στόχο την ειρήνη στην Κορεατική Χερσόνησο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η 35χρονη είπε ενώπιον του ανακριτή ότι «δεν είναι τόσα τα χρήματα που λένε ότι λείπουν από τους εράνους. Είναι περίπου 900.000 ευρώ, τόσα τα μέτρησα εγώ. Και αυτά τα πήρε ο πρώην σύζυγος μου και τα έπαιξε στον τζόγο. Είναι εθισμένος. Ήξερα και καταλάβαινα τι γινόταν και γι΄αυτό τον λόγο ζητώ συγγνώμη. Δεν κάναμε ζωή πολυτελή και δυστυχώς επιδεικνύονται αποσπασματικά στιγμές που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και στην καθημερινότητα μας. Εμείς ζούμε σε ένα σπίτι στην περιοχή της Τούμπας, 68 τ.μ. και με μίσθωμα 500 ευρώ. Ζούσαμε συμβατικά λόγω των παιδιών».

Σε άλλο σημείο φέρεται να ανέφερε πως «πράγματι αγόρασα μια τσάντα Louis Vuitton. Έχω πάει δυο φορές σε σουίτες ξενοδοχείων αλλά δεκάδες φορές έχω μείνει σε σπίτια οικογενειών που με έχουν φιλοξενήσει όταν πήγαινα στην Αθήνα. Εχω βαφτίσει τρία παιδάκια», φέρεται να είπε.

Η γυναίκα υποστήριξε ότι «δεν υπήρξε καμία καταγγελία από καμία οικογένεια. Ένα μέρος των χρημάτων χρησιμοποιήθηκε για προσωπικές ανάγκες και ανάγκες διαβίωσης, αλλά όχι για να κάνουμε πολυτελή βίο». Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο 37χρονος είχε έντονη στοιχηματική δραστηριότητα, καθώς είχε τοποθετήσει το ποσό των 2,6 εκατομμυρίων ευρώ σε διαδικτυακές εταιρείες, με τις εισπράξεις του να ξεπερνούν τα δύο εκατομμύρια ευρώ.

Η 35χρονη «αποδέχτηκε ένα μέρος των πράξεων, αποδέχεται ότι έχει ευθύνη για αυτό που έχει συμβεί αλλά έδωσε στοιχεία -και επιφυλασσόμαστε να προσκομίσουμε περισσότερα στοιχεία- ότι το μέγεθος των χρημάτων που φέρεται να μην αποδόθηκαν στις οικογένειες των παιδιών που αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα υγείας, δεν είναι αυτού του μεγέθους που αποδίδεται στο κατηγορητήριο και έχει δημοσιοποιηθεί, είναι πάρα πολύ μικρότερο», είπε ο δικηγόρος της, Κωνσταντίνος Τσάκος.

«Δεν επέρριψε ευθύνες στον σύζυγό της. Έδωσε εξήγηση για ποιο λόγο τα χρήματα αναλήφθηκαν από τους λογαριασμούς και δεν αποδόθηκαν στις οικογένειες. Κατά βάση η ευθύνη βαρύνει τον πρώην σύζυγό της, σύμφωνα με τα λεγόμενα της κατηγορούμενης. Δεν υπάρχει καμία πολυτελέστατη ζωή, αυτά είναι αποσπασματικά κομμάτια της κοινωνικής ζωής. Η οικογένεια διαβιούσε σε ένα σπίτι μισθωμένο 68 τ.μ. και δεν είχε πολυτελή βίο. Τώρα αποσπασματικά δύο φορές σε ένα ξενοδοχείο και μία φορά που αγοράστηκε μια τσάντα, θεωρώ ότι είναι στα πλαίσια του πραγματικού για όλες τις οικογένειες», συμπλήρωσε.

Ο κ. Τσάκος εκπροσωπεί και τον 37χρονο Κωνσταντίνο Φιρινίδη, βασικό κατηγορούμενο της υπόθεσης. «Αυτό που γνωρίζω ως τώρα, θα αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης του. Απλώς πρέπει να δοθεί η σωστή διάσταση στην υπόθεση. Εκεί έγκειται η διαφωνία μας και με το κατηγορητήριο και με αυτά που έρχονται στο φως της δημοσιότητας», ανέφερε για τον 37χρονο.

Δεσμεύσεις λογαριασμών

Στην δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων (τραπεζικών λογαριασμών, τραπεζικών θυρίδων, ακινήτων, κ.λπ.), του ιδρυτή της ΜΚΟ ”Παιδική Χαρά” και της προφυλακισμένης συντρόφου του, προχώρησε ο επικεφαλής της Αρχής για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, πρώην αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Χαράλαμπος Βουρλιώτης. Και οι δύο κατηγορούνται για υπεξαίρεση των 2,9 εκατ. ευρώ.

Ειδικότερα, η Αρχή αναζητώντας ίχνη για την μεταφορά χρηματικών ποσών των κατηγορουμένων μέσω λογαριασμών pay pall, εντόπισε χρήματα στο Λουξεμβούργο, η αξία των οποίων φτάνει τα 300.000 ευρώ. Ήδη, η Αρχή έχει δέσμευση ακίνητά τους στην περιοχή της Θεσσαλονίκης.

Τέλος, όπως έγινε γνωστό τα χρήματα που δεσμεύονται από την Αρχή, μπορούν να τα διεκδικήσουν οι δωρητές στους οποίους ανήκουν με βάση τα σχετικά παραστατικά που έχουν στα χέρια τους, δηλαδή τα χαρτιά ή τα mail που γνωστοποιούν ότι κατέθεσαν χρήματα στην συγκεκριμένη ΜΚΟ.

“Χωριάτικο”: Τι λέει η γαλάζια βουλευτής 

Την ίδια στιγμή, απάντηση στο σημερινό δημοσίευμα του Documento που κάνει λόγο για εμπλοκή του πρώην συζύγου της στην υπόθεση «Χωριάτικο» δίνει με ανακοίνωσή της η βουλευτής της ΝΔ, Διονυσία Αυγερινοπούλου. Η «γαλάζια» βουλευτής Ηλείας, διευκρινίζει ότι έχει χωρίσει από το 2019 και με τον πρώην σύζυγό της διατηρούν οικογενειακές σχέσεις «εστιασμένες στην ανατροφή, τη φροντίδα και το μέλλουν» του παιδιού τους.

Παράλληλα σημειώνει «ως δημόσιο πρόσωπο και πολιτικός, σέβομαι απόλυτα τον ρόλο του Τύπου και ασφαλώς αποδέχομαι κάθε καλόπιστη ή αυστηρή πολιτική κριτική. Είναι άλλο όμως η πολιτική αντιπαράθεση και άλλο η αθέμιτη στοχοποίηση της οικογένειάς μου, και η προσπάθεια εμπλοκής του ονόματός μου σε υποθέσεις με τις οποίες δεν έχω την παραμικρή σχέση».

Νωρίτερα για το θέμα είχε εκδώσει ανακοίνωση ο ΣΥΡΙΖΑ ζητώντας εξηγήσεις από την κυβέρνηση και τη ΝΔ. Συγκεκριμένα, έγγραφα που περιλαμβάνονται στη δικογραφία του σκανδάλου εμφανίζουν τον Π. Μακρή να συμμετέχει σε offshore εταιρικό σχήμα μαζί με τη σύζυγο του επιχειρηματία, εγείροντας ερωτήματα τόσο για τις συγκεκριμένες οικονομικές δραστηριότητες όσο και για τη σχέση του με την «γαλάζια» βουλευτή.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Documento, ο Πέτρος Μακρής εμφανίζεται ως νόμιμος εκπρόσωπος της offshore εταιρείας Desidia Ventures Inc., με έδρα τα Νησιά Μάρσαλ. Όπως προκύπτει από τα έγγραφα, ο ίδιος φέρεται να κατέχει το 90% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας, ενώ το υπόλοιπο 10% αποδίδεται στη σύζυγο του Άγγελου Γιαννακόπουλου, Ekaterina Vlasenko. Το documento επανήλθε, με ερωτήματα για το διαζύγιο της το 2019, αφού μεταγενέστερα τοπικά δημοσιεύματα τους εμφάνιζαν κανονικά ως παντρεμένου, με το μέσο να υπονοεί ότι το διαζύγιο «ήταν εικονικό».

Το ζήτημα, όπως και η υπόλοιπη σκανδαλολογία έχουν βάλει φωτιά στην πολιτική αντιπαράθεση. Η αντιπολίτευση αναρωτιέται για το timing των αποκαλύψεων, είναι χαρακτηριστική η αποστροφή του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, ότι «ο πρωθυπουργός ταΐζει πίτσες και χωριάτικα», μιλώντας ουσιαστικά για επιχειρήσεις εντυπωσιασμού. Επιπλέον, υπάρχουν ερωτήματα για την αβελτηρία των ελεγκτικών αρχών, καθώς αναφερόμαστε σε υποθέσεις που διαδραματίζονταν επί χρόνια, όπως και για τον ρόλο στελεχών της ΑΑΔΕ, που όπως προαναφέρθηκε, υπάρχουν δημοσιεύματα για φερόμενη εμπλοκή στελεχών της.

Η κυβέρνηση δηλώνει ότι η εξιχνίαση των σκανδάλων δεν σχετίζεται με τις εκλογές του 2027, ενώ μιλάει για την αποτελεσματικότητα του “Ελληνικού FBI” (το οποίο μάλιστα σήμερα κλείνει δύο χρόνια) τονίζοντας ότι συνέβαλε στις έρευνες και θυμίζοντας ότι είχε απαξιωθεί από την αντιπολίτευση. Επιπλέον, στελέχη της ΝΔ επιτίθονται στον Αλέξη Τσίπρας, όπως ο γραμματέας της Κωνσταντίνος Κυρανάκης, συνδέοντας τον με τον γνωστό προφυλακισμένο συνδικαλιστή της ΔΕΗ και “δεξί χέρι” του (επίσης προφυλακισμένου) ιδιοκτήτη του “Χωριάτικου”.

“Pizza Fan”: Χωρίς λύση οι εργαζόμενοι

Χωρίς οριστική λύση για τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας των περίπου 2.500 εργαζομένων της Pizza Fan ολοκληρώθηκε η τριμερής συνάντηση στο υπουργείο Εργασίας, παρά το θετικό κλίμα στο οποίο πραγματοποιήθηκε. Οι συζητήσεις θα συνεχιστούν την επόμενη εβδομάδα, με βασικό θέμα το ενδιαφέρον δύο επενδυτών από την Ελλάδα και το εξωτερικό για την εξαγορά της αλυσίδας.

Θυμίζουμε ο ιδιοκτήτης της έχει προφυλακιστεί για εγκληματική οργάνωση (φοροδιαφυγή) και ορισμένοι κατηγορούμενοι έχουν αφεθεί ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Η αποκάλυψη του σκανδάλου οδήγησε σε κλείσιμο όλα τα μαγαζιά της “Pizza Fan” στην ελληνική επικράτεια.

Η συνάντηση επικεντρώθηκε τόσο στις δυνατότητες επανεκκίνησης της εταιρείας όσο και στην προστασία των εργαζομένων, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τις συνέπειες των προβλημάτων λειτουργίας της επιχείρησης. Παράλληλα, εξετάστηκαν ζητήματα που αφορούν τη δέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών, τις οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τις διαδικασίες που απαιτούνται προκειμένου να καταστεί δυνατή η συνέχιση της δραστηριότητας της αλυσίδας.

Pizza Fan: Τι ισχύει με την πληρωμή των εργαζομένων

Σύμφωνα με τους νομικούς εκπροσώπους της Pizza Fan, έχουν ήδη καταβληθεί οι αποδοχές Οκτωβρίου στο σύνολο των περίπου 500 εργαζομένων της μητρικής εταιρείας. Όσον αφορά τα καταστήματα που λειτουργούν με το σύστημα franchise, οι ίδιοι εκπρόσωποι ανέφεραν ότι έχει πληρωθεί περίπου το 80% των εργαζομένων.

Το ζήτημα της μισθοδοσίας, όπως και η διασφάλιση των θέσεων εργασίας, παραμένει στο επίκεντρο των συζητήσεων, καθώς η υπόθεση αφορά συνολικά περισσότερους από 2.500 εργαζομένους. Οι νομικοί εκπρόσωποι της αλυσίδας έθεσαν σειρά αιτημάτων με στόχο την αντιμετώπιση των προβλημάτων και τη δημιουργία προϋποθέσεων για την επανεκκίνηση της επιχείρησης.

Ειδικότερα, ζήτησαν να υποβληθεί αίτημα στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, προκειμένου να εξεταστεί η αποδέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών της εταιρείας. Παράλληλα, ζήτησαν την υποβολή τροποποιητικών δηλώσεων στην ΑΑΔΕ για τις οφειλές της επιχείρησης, καθώς και την αλλαγή διαχειριστή, ο οποίος θα αναλάβει τη διαδικασία επανεκκίνησης. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, επιδιώκεται οι τροποποιητικές δηλώσεις να έχουν ολοκληρωθεί έως την επόμενη Παρασκευή, με την προσδοκία ότι οι συνολικές οφειλές θα μπορούσαν να περιοριστούν έως και κατά 30%.

Δύο ενδιαφερόμενοι επενδυτές για την εξαγορά

Στο μεταξύ, σύμφωνα με πληροφορίες, δύο επενδυτές, ένας από την Ελλάδα και ένας από το εξωτερικό, βρίσκονται σε άτυπες συζητήσεις για ενδεχόμενη εξαγορά της Pizza Fan.

Το επενδυτικό ενδιαφέρον αναμένεται να αποτελέσει βασικό αντικείμενο της νέας τριμερούς συνάντησης, η οποία έχει προγραμματιστεί για την επόμενη εβδομάδα. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι επαφές βρίσκονται σε άτυπο στάδιο και δεν έχει ανακοινωθεί κάποια οριστική συμφωνία για την απόκτηση της αλυσίδας.

Στην τριμερή συνάντηση συμμετείχε και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στον Επισιτισμό – Τουρισμό (ΠΟΕΕΤ), η οποία κατέθεσε πρόταση νομοθετικής παρέμβασης για την προστασία των εργαζομένων σε επιχειρήσεις που αδυνατούν να λειτουργήσουν εξαιτίας σοβαρών ποινικών ή φορολογικών παραβάσεων που αποδίδονται στον εργοδότη.

Η πρόταση αφορά ιδιαίτερα τις περιπτώσεις στις οποίες η λειτουργία μιας επιχείρησης καθίσταται πρακτικά αδύνατη λόγω κατάσχεσης κεντρικών εξυπηρετητών ή δέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών, στο πλαίσιο ερευνών για κακουργηματική φοροδιαφυγή και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Η Ομοσπονδία ζητά να υπάρξει ειδικό θεσμικό πλαίσιο, ώστε οι εργαζόμενοι να μη βρίσκονται αντιμέτωποι με παρατεταμένη εργασιακή και οικονομική αβεβαιότητα εξαιτίας των προβλημάτων της επιχείρησης.

Η φετινή διοργάνωση σηματοδοτεί την 11η συνεχόμενη χρονιά που ο Όμιλος ΟΤΕ στηρίζει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Με σταθερή παρουσία στον χώρο του πολιτισμού, ο Όμιλος ΟΤΕ στηρίζει διαχρονικά τον ελληνικό κινηματογράφο και τους δημιουργούς, μέσα από την παραγωγή και συμπαραγωγή ταινιών μεγάλου και μικρού μήκους, σειρών και ντοκιμαντέρ, καθώς και μέσα από τις χορηγικές του δράσεις.

Στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης θα προβληθούν 258 ταινίες μεγάλου και μικρού μήκους σε φυσικούς χώρους, ενώ 58 ταινίες θα είναι διαθέσιμες online, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας online.filmfestival.gr. Η αυλαία του Φεστιβάλ θα ανοίξει με την ταινία «Μινώταυρος» του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, που απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στις Κάννες, και θα πέσει με την προβολή της ταινίας «Άγνωστη γυναίκα» της Μάι ελ-Τούκι, η οποία τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας.

Από το πλούσιο πρόγραμμα του Φεστιβάλ ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων, το μεγάλο αφιέρωμα στο έργο του Έλληνα δημιουργού Νίκου Γραμματικού, τα TIFF Talks με διάσημους καλεσμένους, καθώς και το αφιέρωμα «Καλώς ήρθατε στην έρημο», με guest curator τον δημιουργό Όλιβερ Λάσε (Sirãt). Η Αγορά θα φιλοξενήσει πλήθος δράσεων και πρωτοβουλιών, με φετινό ambassador τον σκηνοθέτη, σεναριογράφο και ηθοποιό Χριστόφορο Παπακαλιάτη.

Το 67ο ΦΚΘ περιλαμβάνει έξι διεθνή διαγωνιστικά τμήματα (Arrivals Διεθνές Διαγωνιστικό, Meet the Neighbors+, >>Film Forward, Immersive, Podcast και Smart7) και συνολικά 26 ελληνικές ταινίες μεγάλου μήκους και 27 μικρού μήκους.

«Σχέδιο Οδυσσέας»: Η νέα σειρά παραγωγής της MagentaTV στο 67ο ΦΚΘ

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, θα πραγματοποιηθεί ειδική προβολή των δύο πρώτων επεισοδίων της νέας σειράς μυθοπλασίας της MagentaTV, «Σχέδιο Οδυσσέας». Η σειρά 6 επεισοδίων, σε σενάριο και σκηνοθεσία Γιώργου Γκικαπέππα, βασίζεται στο best-seller βιβλίο του Δημήτρη Σίμου, «Ο θάνατος του Οδυσσέα» (Εκδόσεις Μεταίχμιο). Στο επίκεντρο βρίσκεται μια σειρά ανεξήγητων δολοφονιών, που συνδέονται με ένα απόρρητο πρόγραμμα στρατολόγησης ορφανών παιδιών τη δεκαετία του ’70.

Στη σειρά συμμετέχει ένα καταξιωμένο καστ Ελλήνων ηθοποιών, που αποτελείται από τους: Θάνο Τοκάκη, Στεφανία Γουλιώτη, Γιώργο Κέντρο, Χρήστο Κοντογεώργη, Σίσσυ Τουμάση, Βασίλη Δογάνη, Άρη Λεμπεσόπουλο, Γιώργο Γάλλο, Άννα Μενενάκου, Μάρθα Λαμπίρη Φεντόρουφ, Όλγα Μιχαλοπούλου, Οδυσσέα Πετράκη, Γιώργο Κωνσταντινίδη, Λευτέρη Πολυχρόνη, Χρήστο Σαπουντζή, Φιντέλ Ταλαμπούκα, Άρη Τρουπάκη, Αργύρη Γκαγκάνη, Νάνσυ Μπούκλη, Μαρία Αποστολακέα, Μαρία Καλλιμάνη κ.ά. Το «Σχέδιο Οδυσσέας» θα κάνει πρεμιέρα αποκλειστικά στη MagentaTV μέσα στο 2027.

Η ειδική προβολή θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στις 21:30 στην Αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη, στην Αποθήκη Δ στο Λιμάνι, με παρουσία συντελεστών της σειράς. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη, με έκδοση μηδενικού εισιτηρίου από τα ταμεία του Φεστιβάλ.

Περισσότερα για το πρόγραμμα και τις δράσεις του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στο: www.filmfestival.gr