«Μαζί, ρίξαμε το καθεστώς Όρμπαν», τόνισε ακόμη, αφού διέσχισε το πυκνό πλήθος ανεμίζοντας την ουγγρική σημαία.

Κατά την επίσημη καταμέτρηση που είχε φθάσει νωρίτερα το 98,15% των εκλογικών τμημάτων, το κόμμα του, το Tisza, θα καταλάβει 138 έδρες από τις 199 του κοινοβουλίου, αφού εξασφάλισε το 53,56% των ψήφων. Το Fidesz του Βίκτορ Όρμπαν θα περιοριστεί σε 55 έδρες, αφού δεν έλαβε παρά το 37,86%. Η συμμετοχή έφθασε σε επίπεδο ρεκόρ: 79,50%.

Λίγη ώρα πριν εκφραστεί ο αντίπαλός του, ο Βίκτορ Όρμπαν παραδεχόταν την ήττα, έπειτα από 16 χρόνια μονοκρατορίας του στη χώρα, μιλώντας για «οδυνηρό αλλά αναμφισβήτητο» αποτέλεσμα και προσθέτοντας ότι «συνεχάρη» το κόμμα που επικράτησε.

«Ήττα του αυταρχισμού»

Η πανωλεθρία του Βίκτορ Όρμπαν, που μετέτρεψε τη χώρα των 9,5 εκατομμυρίων κατοίκων σε μοντέλο ανελεύθερης δημοκρατίας, χαρακτηρίζεται επίσης πλήγμα για εθνικιστικά και ακροδεξιά κινήματα σε όλο τον κόσμο. Αυτό ισχύει στην περίπτωση του κινήματος «MAGA» του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έκανε ό,τι πέρναγε από το χέρι του για να τον στηρίξει, πολλαπλασιάζοντας τις δημόσιες τοποθετήσεις του και στέλνοντας τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς την περασμένη εβδομάδα στη Βουδαπέστη.

Πρόκειται για «ηχηρή ήττα του αυταρχισμού, που αντηχεί πολύ μακριά από τα σύνορα της Ουγγαρίας», έκρινε το κέντρο μελετών Center for American Progress. «Είναι επίσης βαρύ πλήγμα για αυτούς που έβλεπαν στο διεφθαρμένο μοντέλο του Όρμπαν πρόγραμμα δράσης προς μίμηση, συμπεριλαμβανομένου του Ντόναλντ Τραμπ».

Αρκετοί ευρωπαίοι ηγέτες συνεχάρησαν αμέσως τον Πέτερ Μάγκιαρ, ανάμεσά τους ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, κι ο πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τραμπ, που πρόσθεσε δηκτικά στα ουγγρικά «Ρώσοι σπίτια σας!», αναφερόμενος στη στενή σχέση που διατηρούσε ο Βίκτορ Όρμπαν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν έκρυψε την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι «η Ουγγαρία επέλεξε την Ευρώπη».

«Για την ΕΕ, τη Βρετανία και την Ουκρανία, η βραδιά ήταν καλή», έκρινε ο Γκρεγκουάρ Ρους, διευθυντής του προγράμματος για την Ευρώπη και τη Ρωσία στο κέντρο μελετών Chatham House, βλέποντας «λιγότερα εμπόδια και προοπτική πιο φιλικής συνεργασίας», αν και κατ’ αυτόν το αποτέλεσμα δεν είναι «η αρχή του τέλους του λαϊκισμού στην Ευρώπη».

Ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας ασκούσε συχνά το βέτο του εμποδίζοντας αποφάσεις της ΕΕ, όπως ιδίως στα τέλη Μαρτίου, όταν εμπόδισε τη χορήγηση δανείου 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων ευρώ στην Ουκρανία. Στην προεκλογική του εκστρατεία ο Βίκτορ Όρμπαν παρουσίαζε την Ουκρανία ως εχθρό και κατηγορούσε τον πρόεδρό της Βολοντίμιρ Ζελένσκι πως προσπαθούσε να σύρει τους Ούγγρους στον πόλεμο εναντίον της Ρωσίας.

Η επιχειρηματολογία αυτή φάνηκε πως δεν αρκούσε, με φόντο τη στασιμότητα της οικονομίας, τον πληθωρισμό και τη διαφθορά που είχε πάρει πελώριες διαστάσεις, σημείωσαν αναλυτές.

Ο Πέτερ Μάγκιαρ υποσχέθηκε πως στο εξής η Βουδαπέστη θα είναι πιστό μέλος της ΕΕ, ωστόσο, όπως ακριβώς και ο Βίκτορ Όρμπαν, ο άλλοτε μέντοράς του, ως σήμερα αρνείται κατηγορηματικά να στείλει όπλα στον ουκρανικό στρατό.

«Ναι στην Ευρώπη»

«Ο ουγγρικός λαός είπε ναι στην Ευρώπη», είπε στο πλήθος χθες βράδυ, υποσχόμενος να αποκαταστήσει τους μηχανισμούς ελέγχου και εξισορρόπησης των εξουσιών και να εγγυηθεί τη «δημοκρατική λειτουργία» της χώρας, «τεράστιο» καθήκον.

Μολονότι νέος πολιτικός, ο 45χρονος, άλλοτε μέλος του Φίντες προτού μετατραπεί στον πιο απειλητικό αντίπαλό του, κατάφερε μέσα σε δυο χρόνια να οικοδομήσει κίνημα της αντιπολίτευσης ικανό να συντρίψει τον Βίκτορ Όρμπαν — παρότι ο απερχόμενος πρωθυπουργός φρόντισε να δημιουργήσει εκλογικό σύστημα κομμένο και ραμμένο για να έχει αυτός το προβάδισμα και παρότι τα μέσα ενημέρωσης τον εκθείαζαν ασταμάτητα.

«Είμαι εδώ για να νικήσω», είπε χθες το πρωί ο Βίκτορ Όρμπαν αφού ψήφισε στην πρωτεύουσα, αναφερόμενος στις φιλίες του στον κόσμο, από «τις ΗΠΑ ως την Κίνα, περνώντας από τη Ρωσία και τον τουρκικό κόσμο».

Όμως, πλέον «έχει γίνει πιο δύσκολο να παρουσιάζεται ο Τραμπ ως εγγυητής σταθερότητας», απεναντίας «εκλαμβάνεται από κάποιους ως παράγοντας αστάθειας στη διεθνή σκηνή», σχολίασε ο Μπούλτσου Χούνιαντι, αναλυτής στην Political Capital.

Σε ποιους τομείς γίνεται πιο αισθητή η προσέγγιση; Η Ισπανία θεωρείται μία από τις χώρες της ΕΕ και του ΝΑΤΟ με τις οποίες η Τουρκία διατηρεί τις πιο ομαλές σχέσεις. Για περισσότερα από 10 χρόνια, η Ισπανία διατηρεί, υπό την ομπρέλα του ΝΑΤΟ, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot στο Ιντσιρλίκ. Χιλιάδες Ισπανοί στρατιώτες έχουν υπηρετήσει εκεί μέχρι σήμερα. Ο Ρικάρντο Γκάσκο, συντονιστής του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής στο Ινστιτούτο Πολιτικών Ερευνών της Κωνσταντινούπολης (IstanPol), δηλώνει ότι η ανάπτυξη των Patriot αποτελεί ένδειξη ότι η Μαδρίτη βλέπει την Τουρκία ως σύμμαχο πρώτης γραμμής.

Ο καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδας, Αλμπέρτο Μπουένο, σημειώνει ότι οι σχέσεις ανάγονται στις αρχές της δεκαετίας του 2000, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου του πρώην πρωθυπουργού της Ισπανίας Χοσέ Λουίς Ροντρίγκες Θαπατέρο (2004-2011). Ο Θαπατέρο, που ήταν γνωστός για τη στήριξή του στην ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, παρέμεινε δημοφιλής στην Τουρκία.

Σύμφωνα με τον Μπουένο, σε στρατηγικό επίπεδο, η ανάπτυξη των Patriot ενίσχυσε τους αμυντικούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών και άνοιξε νέες προοπτικές στη βιομηχανία. «Σε στρατιωτικό-επιχειρησιακό επίπεδο, η ανάπτυξη επέτρεψε στην Ισπανία να αποκτήσει εμπειρία, να βελτιώσει τις δυνατότητές της και να αποκομίσει οφέλη, καθιστώντας την αποστολή πολύτιμη πέρα από τον συμβολισμό», προσθέτει.

Ο ερευνητής στο Κέντρο Διεθνών Σχέσεων της Βαρκελώνης, Σαμουέλε Αμπράμι, επισημαίνει ότι η ανάπτυξη των Patriot στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ σηματοδοτεί αμοιβαία εμπιστοσύνη, αλλά δεν θα πρέπει να υπερτιμάται. Για την τουρκική αντίληψη, σχολιάζει: «Αυτή η διαρκής επιχειρησιακή δέσμευση δημιούργησε με τον χρόνο σχέσεις συνεργασίας, δια-λειτουργικότητα και εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο στρατών. Για την Άγκυρα, η Ισπανία θεωρείται σύμμαχος πρόθυμος να αναλάβει πραγματικό κόστος για την ασφάλεια της Τουρκίας»

Σχέση χωρίς τριβές

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι δύο χώρες διατηρούν εδώ και χρόνια, σχεδόν χωρίς προβλήματα, αγαστές σχέσεις. Πώς εξηγείται αυτό; Ο Αμπράμι επισημαίνει ότι η Ισπανία δεν είχε ποτέ εδαφικές διαφορές με την Τουρκία, δεν αποτελεί αντίπαλο στην Ανατολική Μεσόγειο και το τουρκικό ζήτημα δεν έχει πολιτικοποιηθεί σημαντικά στην εσωτερική της πολιτική.

«Σε αντίθεση με τη Γαλλία, τη Γερμανία ή την Ελλάδα, η Μαδρίτη δεν βλέπει την Άγκυρα ως ανταγωνιστή ή παίκτη που μπλοκάρει αποφάσεις. Θέματα που σχετίζονται με τη διασπορά και τη συζήτηση για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ ήταν ιστορικά πιο έντονα σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, ενώ στην Ισπανία παρέμειναν περιορισμένα», λέει. Ο Γκάσκο προσθέτει ότι αυτή η θέση επιτρέπει στη Μαδρίτη «μεγαλύτερη ανεξαρτησία και ευελιξία» στην πολιτική της απέναντι στην Τουρκία.

Σε νέα φάση η ΕΕ με την Τουρκία

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η σιωπηλή προσέγγιση έχει πλέον εισέλθει σε μια νέα φάση. Οι συγκρούσεις από την Ουκρανία έως το Ιράν και οι αλλαγές στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας θεωρούνται καθοριστικοί παράγοντες. Σύμφωνα με τον Γκάσκο, η στρατηγική σημασία της Τουρκίας για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ έχει αυξηθεί αισθητά λόγω των κρίσεων αυτών. Ωστόσο, εκτιμά ότι αυτή η νέα αισιοδοξία είναι αποτέλεσμα επείγουσας ανάγκης και περιορίζεται κυρίως στον αμυντικό τομέα. Η τουρκική εταιρεία Baykar ανακοίνωσε στις αρχές του 2025 συνεργασία με τον ιταλικό κολοσσό Leonardo. Παράλληλα, υπογράφηκε συμφωνία ύψους 2,6 δισ. ευρώ για την πώληση των εκπαιδευτικών αεροσκαφών Hürjet στην Ισπανία.

Ο Αμπράμι επισημαίνει επίσης ότι η αβεβαιότητα σχετικά με τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, ωθεί χώρες όπως η Ισπανία και η Τουρκία να ενισχύσουν τις πραγματιστικές συνεργασίες τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, προγράμματα όπως το SAFE, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και το PESCO μετασχηματίζουν την ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά αναδεικνύουν και αδυναμίες. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία προβάλλει ως σημαντικός εταίρος λόγω της ταχύτητας υλοποίησης έργων όπως το Hürjet και το KAAN.

Ο Αμπράμι σημειώνει ότι οι κοινές θέσεις σε ζητήματα όπως η Γάζα ενισχύουν την αντίληψη σύγκλισης. Ωστόσο, τονίζει ότι δεν υπάρχει πλήρης πολιτική σύγκλιση, λόγω διαφορών σε θέματα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υπενθυμίζεται ότι ο Σάντσεθ επισκέφθηκε τον πρόεδρο Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη τον Μάιο του 2025 και στη συνέχεια υποστήριξε τον Ιμάμογλου σε διεθνή συνάντηση.

Ο Αμπράμι θεωρεί ότι το ισπανικό μοντέλο δεν μπορεί να αντιγραφεί εύκολα, αλλά δείχνει ότι η αμυντική συνεργασία μπορεί να προχωρήσει ακόμη και όταν η πολιτική ένταξης μπλοκάρει. «Διαχωρίζοντας την ασφάλεια από την ένταξη, η Μαδρίτη συνέβαλε στην κανονικοποίηση της Τουρκίας ως λειτουργικού παράγοντα ασφάλειας στο πλαίσιο ΕΕ-ΝΑΤΟ», λέει.

Ο Γκάσκο εκτιμά ότι υπάρχει παράθυρο ευκαιρίας για πιο θεσμική ενσωμάτωση της Τουρκίας. «Αν οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της ΕΕ λειτουργούσαν διαφορετικά, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν περισσότερα εργαλεία επιρροής», σημειώνει. Ο Αμπράμι καταλήγει ότι η μη ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ δεν εμποδίζει την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών συνεργασίας στους τομείς της ασφάλειας και της οικονομίας.

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τον προγραμματισμό του υπουργείου Παιδείας, όσον αφορά στα λύκεια, η ημερομηνία λήξης μαθημάτων των λυκείων έχει οριστεί η 15η Μαΐου. Έτσι, οι προαγωγικές εξετάσεις για την Α’ και Β’ λυκείου θα διεξαχθούν από τις 18 Μαΐου 2026 έως τις 12 Ιουνίου 2026. Η 19η Ιουνίου έχει οριστεί ως η καταληκτική ημερομηνία έκδοσης αποτελεσμάτων.

Για τους μαθητές της Γ’ λυκείου, οι απολυτήριες εξετάσεις (ονομαζόμενες και «ενδοσχολικές») θα διεξαχθούν κατά το διάστημα 18-25 Μαΐου 2026, με καταληκτική ημερομηνία έκδοσης αποτελεσμάτων την 27η Μαΐου 2025.

Σε ό,τι αφορά τα γυμνάσια, η ημερομηνία λήξης μαθημάτων έχει οριστεί η 27η Μαΐου και έχει προγραμματιστεί η διεξαγωγή των προαγωγικών και απολυτήριων εξετάσεων στο διάστημα 2-15 Ιουνίου 2025.

Πότε κλείνουν τα δημοτικά και τα νηπιαγωγεία

Τα μαθήματα για τους πιο μικρούς μαθητές και μαθήτριες θα συνεχιστούν μέχρι τα μέσα Ιουνίου. Πιο συγκεκριμένα, το διδακτικό έτος στα νηπιαγωγεία και τα δημοτικά σχολεία της επικράτειας θα λήξει τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026.

Έναρξη των Πανελλαδικών στα τέλη Μαΐου

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις θα αρχίσουν στις 29 Μαΐου 2026 για τους υποψηφίους των Γενικών Λυκείων και στις 30 Μαΐου 2026 για τους υποψηφίους των Επαγγελματικών Λυκείων, με το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας και το μάθημα των Νέων Ελληνικών, αντίστοιχα.

Στη συνέχεια, όσον αφορά τους υποψηφίους των ΓΕΛ, την Τετάρτη 3 Ιουνίου θα διεξαχθούν οι εξετάσεις για τα Αρχαία Ελληνικά (Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών), τα Μαθηματικά (Ο.Π. Θετικών Σπουδών και Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής) και τη Βιολογία (Ο.Π. Σπουδών Υγείας).

Την Παρασκευή 5 Ιουνίου οι υποψήφιοι των ΓΕΛ θα εξεταστούν στα Λατινικά (Ο.Π. Ανθρωπιστικών Σπουδών), τη Χημεία (Ο.Π. Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας) και την Πληροφορική (Ο.Π. Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής).

Οι εξετάσεις των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων θα ολοκληρωθούν την Δευτέρα 8 Ιουνίου, με τα μαθήματα: Ιστορία (Ο.Π. Ανθρωπιστικών Σπουδών), Φυσική (Ο.Π. Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας) και Οικονομία (Ο.Π. Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής).

Αντίστοιχα, το πρόγραμμα των Πανελλαδικών για τους υποψηφίους των ΕΠΑΛ, έχει ως εξής: Έναρξη το Σάββατο 30 Μαΐου 2026 με το μάθημα των Νέων Ελληνικών. Συνέχεια, τη 2α Ιουνίου, εξέταση στα Μαθηματικά (‘Αλγεβρα). Θα ακολουθήσουν, από τις 4 έως και τις 15 Ιουνίου οι εξετάσεις σε μαθήματα ειδικότητας.

Οι εξετάσεις των ειδικών μαθημάτων θα διεξαχθούν από τις 16 έως και τις 25 Ιουνίου 2026. Παρομοίως, η διεξαγωγή των Υγειονομικών Εξετάσεων και Πρακτικής Δοκιμασίας των υποψηφίων (ΓΕΛ και ΕΠΑΛ) για εισαγωγή στα Τμήματα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) θα πραγματοποιείται από τις 15 έως και τις 26 Ιουνίου 2026.

Κατά τον έλεγχο αλκοτέστ που ακολούθησε, διαπιστώθηκε ότι οδηγούσε υπό την επήρεια αλκοόλ, καθώς οι μετρήσεις έδειξαν 0,79 και 0,73 mg/l αντίστοιχα, επίπεδα που υπερβαίνουν τα επιτρεπτά όρια. Επιπλέον, στο όχημά της βρέθηκαν 78 αναβολικά δισκία. Η 48χρονη οδηγήθηκε στο αυτόφωρο και αναμένεται να απολογηθεί.

Η αποτυχία του εγχειρήματος επιτείνει τους φόβους πως θα ξαναρχίσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου κι έχει στοιχίσει τη ζωή σε 6.000 και πλέον ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, ενώ προκαλεί ασφυξία στην παγκόσμια οικονομία.

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν χθες πως θα προχωρήσουν στην επιβολή, από τις 17:00 (ώρα Ελλάδας), αποκλεισμού «εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο (σ.σ. έτσι αναφέρονται στον Κόλπο) και τον κόλπο του Ομάν», σύμφωνα με ανακοινωθέν που δημοσιοποιήθηκε μέσω X.

Ταυτόχρονα διαβεβαίωσαν ότι θα επιτρέπουν την κυκλοφορία σε πλοία που δεν αναχωρούν ή κατευθύνονται στο Ιράν μέσω του στενού του Χορμούζ, θαλάσσιας αρτηρίας στρατηγικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο.

Μετά την αναγγελία του αποκλεισμού αυτού, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αλματωδώς (+8%) στις πρώτες συναλλαγές στην Ασία, ξεπερνώντας ξανά το φράγμα των 100 δολαρίων το βαρέλι.

«Δυο δάχτυλα» από τη σύναψη συμφωνίας;

Μολονότι διαβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες 20 και πλέον ωρών στην Ισλαμαμπάντ είχαν αρχίσει «καλά» και ότι στα «περισσότερα» ζητήματα οι χώρες θα μπορούσαν να συμφωνήσουν, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε την αποτυχία της διαπραγμάτευσης στην άρνηση του Ιράν να αποκηρύξει διά παντός την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου — φιλοδοξία που η Τεχεράνη διαψεύδει για δεκαετίες πως έτρεφε ποτέ.

Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος συμμετείχε στις εντατικές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, τόνισε από την πλευρά του ότι τα μέρη είχαν φτάσει «δυο δάχτυλα» από τη σύναψη συμφωνίας, αποδίδοντας το ότι δεν κλείστηκε στον «μαξιμαλισμό» των Αμερικανών.

Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ -επίσης παρών στην πακιστανική πρωτεύουσα- αναφέρθηκε νωρίτερα σε «ατμόσφαιρα καχυποψίας και δυσπιστίας» και έκρινε πως ήταν «προφανές» πως δεν θα μπορούσε να συναφθεί συμφωνία σε «μόνο» μια συνάντηση.

Οι ΗΠΑ θα αρχίσουν «διαδικασία αποκλεισμού όλων των πλοίων που αποπειρώνται να εισέλθουν στο ή να εξέλθουν από το στενό του Χορμούζ», ήταν η αντίδραση του προέδρου Τραμπ στην είδηση της αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.

Χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες σχετικά με οποιαδήποτε επιχείρηση αυτής της φύσης στο στενό, που έχει ουσιαστικά κλείσει από το Ιράν αφότου άρχισε ο πόλεμος, δήλωσε στο Fox News πως η Βρετανία «και μερικές άλλες χώρες» θα στείλουν ναρκαλιευτικά.

Το Ιράν «δεν θα υποχωρήσει μπροστά σε καμιά απειλή», αντέταξε ο πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος ηγήθηκε της ιρανικής αντιπροσωπείας στο Ισλαμαμπάντ.

Οι Φρουροί της Επανάστασης -ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας- από την πλευρά τους απείλησαν να παγιδεύσουν τους εχθρούς τους σε «θανάσιμη δίνη» και επαναβεβαίωσαν πως έχουν υπό τον «πλήρη έλεγχό τους» τη ναυσιπλοΐα στο στενό, όπου η Τεχεράνη εννοεί να επιβάλλει διόδια στο εξής.

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων FARS, δυο δεξαμενόπλοια υπό σημαία Πακιστάν που κατευθύνονταν εκεί έκαναν αναστροφή χθες, ενώ εκατοντάδες άλλα παραμένουν αποκλεισμένα.

«Ελάχιστοι λόγοι υπάρχουν για να θεωρήσουμε ότι οποιοσδήποτε αποκλεισμός θα ανάγκαζε το Ιράν να συνθηκολογήσει. Στην πραγματικότητα, η ανθεκτικότητα που έχει δείξει η χώρα υποδεικνύει το αντίθετο», εκτίμησε ο Ντάνι Κιτρίνοβιτς, ερευνητής του ινστιτούτου μελετών για την εθνική ασφάλεια (INSS) του Τελ Αβίβ, υπογραμμίζοντας ακόμη πως για την εφαρμογή τέτοιων σχεδίων θα απαιτείτο «μαζική και παρατεταμένη ανάπτυξη ναυτικών πόρων».

Οι εχθροπραξίες στον Λίβανο συνεχίζονται

Αν και οι αντιπροσωπείες έφυγαν από το Πακιστάν, δεν έκλεισαν την πόρτα σε ενδεχόμενη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.

«Φεύγουμε αφού υποβάλαμε πολύ απλή πρόταση, προσέγγιση που αποτελεί την τελική μας πρόσφορά και την καλύτερη που μπορούσαμε να κάνουμε. Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα επιλέξουν να αποδεχτούν τους όρους μας ή όχι», είπε ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς προτού επιβιβαστεί στο αεροσκάφος με το οποίο επέστρεψε στις ΗΠΑ.

Ως προς το δεύτερο κυριότερο μέτωπο του πολέμου, τον Λίβανο, προβλέπεται να γίνουν αύριο Τρίτη συνομιλίες ανάμεσα σε αντιπροσωπείες της Βηρυτού και της Ουάσιγκτον στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κάτι που ενέκρινε το Ισραήλ υπό πίεση της κυβέρνησης Τραμπ.

Τουλάχιστον έξι άνθρωποι σκοτώθηκαν χθες σε ισραηλινούς βομβαρδισμούς στον νότιο Λίβανο, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό. Ανάμεσά τους ήταν μέλος ομάδας διάσωσης της λιβανικής Ερυθράς Ημισελήνου.

Αφού τέθηκε σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός ΗΠΑ-Ιράν, το Ισραήλ υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν συμπεριλάμβανε τον Λίβανο, παρά το ότι ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ είχε ανακοινώσει το αντίθετο.

«Ο πόλεμος συνεχίζεται, και μέσα στη ζώνη ασφαλείας στον Λίβανο», ανέφερε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά την πρώτη επίσκεψή του στο νότιο τμήμα της λιβανικής επικράτειας από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών με το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, αναφερόμενος στα εδάφη που έχει καταλάβει ο στρατός του.

Ο ομόλογός του στον Λίβανο Ναουάφ Σαλάμ διαβεβαίωσε από την πλευρά του πως η Βηρυτός εργάζεται για να εξασφαλίσει μέσω διαπραγματεύσεων την «πλήρη αποχώρηση» των στρατευμάτων του Ισραήλ από το έδαφος της χώρας του.

Από τον e-ΕΦΚΑ:

– στις 14 Απριλίου, θα καταβληθούν 208.656,14 ευρώ σε 162 δικαιούχους για παροχές του π. ΟΑΕΕ και

– από τις 14 Απριλίου έως τις 17 Απριλίου, θα καταβληθούν 19.000.000 ευρώ σε 800 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων εφάπαξ.

Από τη ΔΥΠΑ θα καταβληθούν:

– 12.000.000 ευρώ σε 20.000 δικαιούχους για επιδόματα ανεργίας και λοιπά επιδόματα,

– 3.000.000 ευρώ σε 4.000 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας,

– 13.000.000 ευρώ σε 12.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης και

– 1.800.000 ευρώ σε 3.000 δικαιούχους προγραμμάτων κοινωφελούς χαρακτήρα.

Το Ιράν έχει καταστήσει πλειστάκις σαφές ότι, εάν βρεθεί σε μια κατάσταση όπου δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο, δεν θα επιτρέψει σε κανέναν στην περιοχή να πράξει κάτι ανάλογο. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι σε ένα τέτοιο σενάριο το Ιράν θα πλήξει τις δύο εναλλακτικές διόδους εξαγωγής πετρελαίου που παρακάμπτουν τα Στενά του Χορμόζ.

Ειδικότερα, η πρώτη παρακαμπτήριος είναι ο αγωγός πετρελαίου Ανατολής-Δύσης, που δίνει τη δυνατότητα στη Σαουδική Αραβία να εξάγει υδρογονάνθρακες από τον λιμένα Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο αγωγός έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει επτά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τις μεγάλες πετρελαιοπηγές στα ανατολικά της χώρας προς τα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας. Παρεμπιπτόντως, στο Yanbu βρίσκεται η ελληνική συστοιχία Patriot κι η Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας. Σημειώνεται ότι πριν από λίγες ημέρες το Ιράν έπληξε τον ανωτέρω αγωγό, με αποτέλεσμα να υπάρξει προσωρινή μείωση της δυναμικότητάς του.

Ο δεύτερος διάδρομος που παρακάμπτει τα Στενά του Χορμόζ είναι ο αγωγός πετρελαίου Habshan-Fujairah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο οποίος καταλήγει στον Κόλπο του Ομάν. Τον Μάρτιο το Ιράν προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο λιμάνι Fujairah, με αποτέλεσμα να ανασταλούν εκεί προσωρινά οι φορτώσεις πετρελαίου στα δεξαμενόπλοια. Ως εκ τούτου, οι διαθέσιμοι παρακαμπτήριοι ενεργειακοί οδοί της περιοχής είναι αποδεδειγμένα εξαιρετικά ευάλωτοι στα ιρανικά αντίποινα. Επίσης, είναι εκτεθειμένοι από πιθανές επιθέσεις των Χούθι.

Ο ιρανικός αγωγός που παρακάμπτει το Ορμούζ

Είναι καταφανές, λοιπόν, τι θα συνέβαινε στη διεθνή τιμή του πετρελαίου κατ’ επέκταση στην παγκόσμια οικονομία, αν ο πρόεδρος Τραμπ προχωρήσει όντως στον πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Χορμόζ. Μπορεί να επαίρεται ότι οι ΗΠΑ έχουν άφθονο πετρέλαιο, κι άρα έχουν εξασφαλισμένη ενεργειακή ασφάλεια, αλλά δεν αναφέρει ότι σε ένα τέτοιο σενάριο θα υπάρξουν μεγάλες πληθωριστικές πιέσεις στην αμερικανική αγορά, οι οποίες θα πλήξουν την αγοραστική δύναμη και, συνεκδοχικά, το βιοτικό επίπεδο των περισσότερων πολιτών της χώρας του.

Πράγματι, η συντριπτική πλειοψηφία, περίπου 90%, των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου πραγματοποιείται υπό κανονικές συνθήκες από τον τερματικό σταθμό στο νησί Χαργκ, το οποίο βρίσκεται στο βόρειο άκρο του Περσικού Κόλπου. Ωστόσο, το Ιράν έχει λάβει μέτρα για να μειώσει την οικονομική εξάρτησή του, κι άρα αδυναμία του, από τον Περσικό Κόλπο και κατ’ επέκταση από τα Στενά του Χορμόζ σε περίπτωση αποκλεισμού, εγκαινιάζοντας τον Ιούλιο του 2021 τον αγωγό πετρελαίου Goreh-Jask, μήκους 1000 χιλιομέτρων, ο οποίος προσφέρει την εναλλακτική δυνατότητα εξαγωγής πετρελαίου από τον Κόλπο του Ομάν. Μάλιστα, οι σχετικές εξαγωγές από εκεί φέρεται να έχουν εσχάτως αυξηθεί. Βεβαίως, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο να επεκτείνουν τον αποκλεισμό οι Αμερικανοί και στο λιμάνι στον Ινδικό που καταλήγει ο αγωγός.

Τούτων δοθέντων, η επιμονή του Τραμπ να εμμένει σε μαξιμαλιστικούς όρους που το Ιράν δεν πρόκειται να αποδεχτεί, τη στιγμή μάλιστα που διανύει έτος ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο και τη στιγμή που οι διαθέσιμες επιλογές υποτιθέμενου πειθαναγκασμού της Τεχεράνης ενέχουν μεγάλους κινδύνους κι αβέβαιο ποσοστό επιτυχίας, είτε πρόκειται για ναυτικό αποκλεισμό, είτε πρόκειται για χερσαία επέμβαση, δείχνει ότι για άλλη μία φορά δεν προτάσσει το αμερικανικό συμφέρον, αλλά κάποιου έτερου κράτους, ακόμη κι αν αυτό έχει εξαιρετικά δυσμενή συμπαρομαρτούντα για την παγκόσμια οικονομία και σταθερότητα.

Το Σύνταγμα προβλέπει ότι μόνο το Κογκρέσο έχει την αρμοδιότητα να κηρύξει επίσημα πόλεμο, ενώ ο πρόεδρος, ως Αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, μπορεί να αναλάβει επιχειρήσεις σε έκτακτες περιστάσεις. Στην πράξη, οι πρόεδροι έχουν ξεκινήσει συχνά στρατιωτικές ενέργειες χωρίς τυπική κήρυξη πολέμου, όπως στη Συρία, το Ιράκ και τη Λιβύη, υποχρεούμενοι να ενημερώσουν το Κογκρέσο εντός 48 ωρών και να ζητήσουν έγκριση εντός 60 ημερών για τη συνέχιση των επιχειρήσεων.

Η λήξη των στρατιωτικών δράσεων μπορεί να προέλθει είτε από μονομερή απόφαση του προέδρου, είτε μέσω νομοθετικής παρέμβασης, ενώ η αποχώρηση δυνάμεων συνδέεται συχνά με διεθνείς συμφωνίες. Το αμερικανικό μοντέλο συνδυάζει την ανάγκη ταχύτητας με δημοκρατικό έλεγχο, επιδιώκοντας ισορροπία εκτελεστικής ισχύος και κοινοβουλευτικής λογοδοσίας.

Ισραήλ

Στο Ισραήλ, η απουσία ενιαίου γραπτού Συντάγματος δεν εμποδίζει τη λειτουργία ενός πρακτικού νομικού πλαισίου. Το Ισραήλ βασίζεται στα Basic Laws. Η κυβέρνηση καθορίζει τις αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας. Αποφασίζει για την έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων μέσω του Υπουργικού Συμβουλίου ή του Συμβουλίου Ασφαλείας/ Security Cabinet, ενός μικρότερου οργάνου με τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς Άμυνας και Εξωτερικών.

Σε έκτακτες καταστάσεις, ο πρωθυπουργός μπορεί να ενεργήσει σε συνεννόηση με τον υπουργό Άμυνας, δίνοντας απευθείας εντολή στον αρχηγό των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων. Η τυπική κήρυξη πολέμου δεν απαιτείται· η στρατιωτική δράση ξεκινά με πολιτική απόφαση και επιχειρησιακή εντολή, ενώ η λήξη των επιχειρήσεων καθορίζεται, είτε από την κυβέρνηση, είτε μέσω συμφωνιών εκεχειρίας. Το ισραηλινό μοντέλο προσφέρει ευελιξία και συγκεντρωμένη εκτελεστική δύναμη, επιτρέποντας άμεση αντίδραση σε ασύμμετρες απειλές με ρίσκο διεθνούς κλιμάκωσης.

Ιράν

Στο Ιράν, η στρατιωτική εξουσία συγκεντρώνεται στον Ανώτατο Ηγέτη (Supreme Leader). Το Σύνταγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας καθορίζει ότι η έναρξη και η λήξη στρατιωτικών επιχειρήσεων είναι αποκλειστικά αρμοδιότητα του Ανώτατου Ηγέτη, ενώ το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας παρέχει συμβουλευτική και εκτελεστική υποστήριξη. Ο πρόεδρος διαδραματίζει περιορισμένο ρόλο, χωρίς δυνατότητα κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Το συγκεντρωτικό αυτό μοντέλο δημιουργεί ένα κλειστό θεοκρατικό πλαίσιο, όπου η στρατιωτική ταχύτητα και η εσωτερική συνοχή είναι πρωταρχικής σημασίας, αλλά η διαφάνεια και η λογοδοσία είναι ελάχιστες. Οι αποφάσεις πολέμου αντανακλούν την ιεραρχική φύση του πολιτικού συστήματος, επιτρέποντας ταχεία δράση αλλά περιορίζοντας τη διεθνή και κοινοβουλευτική νομιμοποίηση.

Τουρκία-Ελλάδα

Στην Τουρκία, η στρατιωτική εξουσία οργανώνεται σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1982 και την ισχύουσα νομοθεσία για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Η κυβέρνηση, υπό τον Πρόεδρο μετά το 2018, αποφασίζει την έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων, ενώ η Εθνοσυνέλευση πρέπει να εγκρίνει την επίσημη κήρυξη πολέμου. Ο Πρόεδρος, ως αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, μπορεί να δώσει εντολές άμεσης στρατιωτικής δράσης σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Το υπουργείο Άμυνας και το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας παρέχουν πολιτική και επιχειρησιακή υποστήριξη, ενώ ο στρατός διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην εκτέλεση επιχειρήσεων. Το τουρκικό μοντέλο συνδυάζει κοινοβουλευτικό έλεγχο με συγκεντρωμένη εκτελεστική δύναμη, διασφαλίζοντας ταχύτητα και στρατηγική συνέπεια, αλλά η ισχυρή θέση του προέδρου φέρνει ομοιότητες με το ισραηλινό και ιρανικό σύστημα, όσον αφορά τη δυνατότητα άμεσης δράσης.

Η Ελλάδα ακολουθεί το παραδοσιακό ευρωπαϊκό κοινοβουλευτικό πρότυπο. Το άρθρο 36 του Συντάγματος προβλέπει ότι η κυβέρνηση αποφασίζει για την έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων, ενώ η Βουλή έχει τον τελικό λόγο στην κήρυξη πολέμου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκδίδει την τυπική πράξη, ενεργοποιώντας τις Ένοπλες Δυνάμεις. Η λήξη των επιχειρήσεων εξαρτάται από πολιτική απόφαση της κυβέρνησης και διεθνείς συμφωνίες, με επικύρωση της Βουλής. Το ελληνικό μοντέλο προάγει διαφάνεια, θεσμικό έλεγχο και λογοδοσία, διασφαλίζοντας ότι οι στρατιωτικές επιλογές δεν λαμβάνονται αυθαίρετα.

Συμπέρασμα

Η σύγκριση αυτών των πέντε μοντέλων αναδεικνύει βασικές διαφορές στην άσκηση στρατιωτικής εξουσίας. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να ισορροπήσουν ταχύτητα και κοινοβουλευτικό έλεγχο, το Ισραήλ αξιοποιεί συγκεντρωμένη εκτελεστική δύναμη για άμεση αντίδραση, το Ιράν επιτρέπει ταχύτητα εντός θεοκρατικού πλαισίου, αλλά περιορίζει την διαφάνεια, η Τουρκία συνδυάζει συγκεντρωτική και κοινοβουλευτική εξουσία με έμφαση στον πρόεδρο, ενώ η Ελλάδα διασφαλίζει θεσμικό έλεγχο και νομιμοποίηση.

Στον 21ο αιώνα, η ταχύτητα λήψης αποφάσεων, η θεσμική νομιμοποίηση και η διαφάνεια καθορίζουν όχι μόνο την εθνική ασφάλεια αλλά και τη θέση κάθε χώρας στη διεθνή σκηνή. Η στρατιωτική εξουσία είναι πάντα και πολιτική εξουσία, και η κατανόηση αυτών των διαφορετικών μοντέλων είναι απαραίτητη για την ερμηνεία στρατηγικών επιλογών ηγετών και δυναμικών διεθνών κρίσεων.