Το δεύτερο σκέλος των εναέριων ουκρανικών επιθέσεων είχε στόχο, τις τεράστιες αποθήκες Wildberries – το ρωσικό αντίστοιχο της Amazon. Οι αποθήκες αυτές είναι η σπονδυλική στήλη του ρωσικού λιανικού εμπορίου, αφού διανέμει σ’ όλη τη Ρωσία εκατοντάδες χιλιάδες προϊόντα μικρομεσαίων ρωσικών εταιρειών. Οι αποθήκες αυτές, ως πολιτικές εγκαταστάσεις, δεν διέθεταν αεράμυνα. Επίσης, όπως και τα διυλιστήρια, ήταν από τη φύση τους εύφλεκτες, άρα εύκολος στόχος για τα ουκρανικά drones.

Αν και το Κίεβο επικαλέστηκε ως δικαιολογία των επιθέσεών του ότι τα Wildberries πουλούσαν και προϊόντα διπλής χρήσης (πολιτικής και στρατιωτικής), ο πραγματικός λόγος ομολογήθηκε στη συνέχεια: Οι Ουκρανοί επεδίωξαν με αυτόν τον τρόπο αφενός να κάνουν τον μέσο Ρώσο να νοιώσει το κόστος του πολέμου, αφετέρου να πλήξουν τη ρωσική οικονομία στην εφοδιαστική αλυσίδα. Προσδοκούσαν πως με αυτές τις επιθέσεις θα πυροδοτούσαν την κοινωνική δυσαρέσκεια και ως εκ τούτου θα αποσταθεροποιούσαν το καθεστώς Πούτιν, ή τουλάχιστον θα πυροδοτούσαν στη Ρωσία ένα κίνημα εναντίον του πολέμου.

Το τρίτο σκέλος της ουκρανικής επίθεσης ήταν εναντίον εμπορικών πλοίων (δεξαμενόπλοια και ξηρού φορτίου) που προσέγγιζαν ή απέπλεαν από ρωσικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας. Εγκλωβισμένα (κυρίως στη Θάλασσα του Αζόφ) και ανυπεράσπιστα απέναντι στα ουκρανικά drones, τα οποία καθοδηγούνταν στους στόχους τους με βάση δυτικές επιχειρησιακές πληροφορίες, περίπου 100 εμπορικά πλοία (με ρωσική και άλλη σημαία), ίσως και περισσότερα, υπέστησαν ζημιές και ορισμένα βυθίστηκαν.

Με το ίδιο νόμισμα

Η 40ήμερη ουκρανική εκστρατεία του Ζελένσκι –όπως ήταν εξαρχής προφανές– δεν έφερε το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Η Μόσχα, όχι μόνο δεν ζήτησε διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός, αλλά σκλήρυνε τις στάση της και κλιμάκωσε τις δικές της επιθέσεις. Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειώσω πως σε ό,τι αφορά στις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων, την αρχή είχαν κάνει οι Ρώσοι, όταν τον περασμένο χειμώνα είχαν επιτεθεί συστηματικά σε ηλεκτρικούς σταθμούς της Ουκρανίας, γεγονός που είχε καταστήσει το βίο αβίωτο ειδικά για τους κατοίκους του Κιέβου.

Σε ό,τι, όμως, αφορά στις επιθέσεις εναντίον μεγάλων αποθηκών λιανικού εμπορίου, εμπορικών πλοίων και λιμενικών εγκαταστάσεων, την αρχή την έκαναν οι Ουκρανοί. Ας σημειωθεί ότι η επίθεση σε αποθήκες λιανικού εμπορίου θεωρείται έγκλημα πολέμου. Την αρχή έκαναν οι Ουκρανοί και με τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, παρότι υπήρχε αμοιβαία δέσμευση να μην εμποδίζεται το θαλάσσιο εμπόριο στη Μαύρη Θάλασσα. Κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, η κλιμάκωση εκ μέρους του Κιέβου έχει μετατραπεί σε μπούμεραγκ.

Όπως ήταν προφανές πως θα συμβεί, οι Ρώσοι απάντησαν με το ίδιο νόμισμα και επειδή διαθέτουν μεγαλύτερη δύναμη πυρός, το κόστος που υφίσταται η Ουκρανία από τις ρωσικές επιθέσεις είναι πολλαπλάσιο από το ρωσικό κόστος και κυρίως είναι μεσοπρόθεσμα μη βιώσιμο. Οι Ρώσοι έχουν το τελευταίο διάστημα καταστρέψει πολλές εκατοντάδες βενζινάδικα κυρίως στην ανατολική πλευρά του Δνείπερου, αλλά όχι μόνο. Κυρίως όσα βενζινάδικα βρίσκονταν στις μεγάλες οδικές αρτηρίες. Με τον τρόπο αυτό έχουν καταστήσει δυσχερείς τις κινήσεις οχημάτων από την ανατολική στη δυτική Ουκρανία. Παραλλήλως, οι Ρώσοι καταστρέφουν για πρώτη φορά ατμομηχανές και σιδηροδρομικούς κόμβους, δυσχεραίνοντας σε πολύ μεγάλο βαθμό τη μεταφορά, όχι μόνο εμπορικών φορτίων, αλλά και πολεμικών εφοδίων και στρατιωτικών μονάδων στα μέτωπα.

Η καταστροφή των λιμένων

Το σημαντικότερο απ’ όλα, όμως, είναι ότι οι Ρώσοι πραγματοποιούν συστηματικούς βομβαρδισμούς στα λίγα ουκρανικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα και κυρίως σ’ αυτό της Οδησσού, από όπου διακινείται ο κύριος όγκος του ουκρανικού εξωτερικού εμπορίου. Οι λιμενικές εγκαταστάσεις έχουν σε πολύ μεγάλο βαθμό υποστεί ζημιές και έχουν βγει εκτός λειτουργίας, ενώ περίπου 80 εμπορικά πλοία που βρίσκονταν σε ουκρανικά λιμάνια, ή τα προσέγγιζαν ή είχαν αποπλεύσει από αυτά, δέχθηκαν ρωσικές επιθέσεις με αποτέλεσμα να υποστούν τεράστιες ζημιές και ορισμένα να βυθιστούν. Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι σχεδόν κανένα εμπορικό πλοίο δεν προσεγγίζει πλέον τα ουκρανικά λιμάνια.

Αυτό που συνέβαινε ήταν ότι πολλά εμπορικά πλοία έφταναν στην Οδησσό, μεταφέροντας δυτικά όπλα, πυρομαχικά και φόρτωναν κυρίως αγροτικά προϊόντα και σιδηρομετάλλευμα για εξαγωγή. Επειδή βρισκόμαστε και σε εποχή που πραγματοποιούνται οι μεγάλες εξαγωγές αγροτικών προϊόντων και τα συσσωρευμένα σιτηρά, καλαμπόκι κλπ έχουν εγκλωβιστεί στα χωράφια, τα περισσότερα εξ αυτών θα καταστραφούν από βροχές και τρωκτικά. Μόνο ένα μικρό μέρος τους μπορεί να προωθηθεί στις διεθνείς αγορές μέσω της Ρουμανίας. Αυτό θα επιδεινώσει την ήδη δραματική δημοσιονομική κατάσταση της Ουκρανίας.

Δεδομένου ότι τα σιτηρά, το καλαμπόκι κλπ της Ουκρανίας και της Ρωσίας είναι αυτά που κυρίως τροφοδοτούν τις διεθνείς αγορές, πιθανότατα να εκδηλωθεί επισιτιστική κρίση, ειδικά στην Αφρική. Αν και οι Ρώσοι αντιμετωπίζουν επίσης πρόβλημα με τη διακίνηση και πετρελαίου και σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας, σε αντίθεση με τους Ουκρανούς έχουν –λόγω της γεωγραφίας– εναλλακτικές λύσεις. Ως εκ τούτου, το δικό τους κόστος από αυτή την κατάσταση είναι πολύ μικρότερο από το αντίστοιχο του Κιέβου.

Οι Ουκρανοί έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν κάποια μικρά λιμάνια στο Δούναβη (είναι ρουμανο-ουκρανικό σύνορο), αλλά η δυνατότητα εξαγωγών από αυτά είναι σχετικά περιορισμένη και επιπλέον τα πλοία στο Δούναβη είναι ευάλωτα σε επιθέσεις από ρωσικά drones. Το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν ρουμανικά μαχητικά για να καταρρίψουν ρωσικά drones θα καθιστούσε τα ρουμανικά αεροσκάφη στόχο των ρωσικών μαχητικών, όπως και της ρωσικής αεράμυνας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Ούτε είναι εύκολο ουκρανικά σιτηρά να μεταφερθούν με φορτηγίδες στο ρουμανικό λιμάνι της Κωστάντζας για να εξαχθούν από εκεί στις διεθνείς αγορές. Εκτός των τεχνικών δυσκολιών είναι και το γεγονός ότι οι Ρώσοι έχουν καταστρέψει τις δύο γέφυρες (την παραθαλάσσια Ζατόκα και βορειότερα τη Μαγιάκι) που συνδέουν την κυρίως Ουκρανία με το νοτιοδυτικό τμήμα της που τελειώνει στο Δούναβη. Με άλλα λόγια, το Κίεβο δεν έχει αξιόλογες εναλλακτικές λύσεις και για τις εισαγωγές και για τις εξαγωγές. Ουσιαστικά έχει παραμείνει η Μολδαβία και η δυτική πύλη προς την Πολωνία.

Μπούμεραγκ η 40ήμερη εκστρατεία

Το συμπέρασμα από τα παραπάνω είναι ότι η κλιμάκωση που δρομολόγησε ο Ζελένσκι και οι δυτικοί σύμμαχοί του έχει γυρίσει μπούμεραγκ. Η δε φιλολογία στα δυτικά συστημικά Μίντια ότι με τις ουκρανικές επιθέσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας το Κίεβο πήρε το πάνω χέρι, αποδεικνύεται από τα γεγονότα προπαγάνδα. Προφανώς, η Ρωσία αιμορραγεί, αλλά η αιμορραγία της Ουκρανίας είναι πολλαπλάσια. Και πάντως σε καμία περίπτωση η πίεση που ασκείται στον Πούτιν δεν είναι τόση, ώστε να τον αναγκάσει να αλλάξει γραμμή πλεύσης. Οι προσδοκίες, άλλωστε, ότι από τις ουκρανικές επιθέσεις θα προκύψουν αντικαθεστωτικές εκδηλώσεις που θα αποσταθεροποιήσουν το καθεστώς, διαψεύσθηκαν.

Δεν είναι η πρώτη φορά που διαψεύδονται αβάσιμες δυτικές προσδοκίες. Υπενθυμίζω τις δηλώσεις και τα δημοσιεύματα:

• Αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή, όταν προεξοφλούσαν πως η ρωσική οικονομία θα κατέρρεε σε λίγες εβδομάδες.
• Για την επιτυχία της ουκρανικής αντεπίθεσης (καλοκαίρι 2023) στην περιοχή της Ζαπορίζια, που θα οδηγούσε στην κατάληψη της Κριμαίας.
• Όταν οι Ουκρανοί εισέβαλαν στη ρωσική επαρχία Κουρσκ, η οποία κατέληξε σε βαριά ήττα με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς.
• Κάθε φορά που οι δυτικοί έδιναν στο Κίεβο σύγχρονα οπλικά συστήματα (HMARS, ATACMS, μαχητικά F-16, πυραύλους Storm Shadow κλπ).

Ας σημειωθεί ότι οι Ουκρανοί εκτοξεύουν κάθε ημέρα πολλαπλάσια drones μεγάλου βεληνεκούς εναντίον της Ρωσίας από όσα εκτοξεύουν οι Ρώσοι. Κι αυτό επειδή 13 μεγάλες ευρωπαϊκές βιομηχανίες τροφοδοτούν το Κίεβο με τέτοια drones. Σύμφωνα με τους Times η Βρετανία θα παραδώσει το 2026 συνολικά πάνω από 150.000 drones. Το πρακτικό αποτέλεσμα, όμως, είναι ότι ελάχιστα drones “τρυπάνε” την ισχυρή ρωσική αεράμυνα και προκαλούν ζημιές, ενώ αντιθέτως, τα ρωσικά drones έχουν πολλαπλάσια διεισδυτικότητα.

Οι δε ρωσικοί πύραυλοι και οι τεράστιες κατευθυνόμενες βόμβες ολίσθησης FAB που εκτοξεύονται από αεροπλάνα ουσιαστικά δεν έχουν αντίπαλο. Γι’ αυτό και προκαλούν τεράστιες καταστροφές στην Ουκρανία. Είναι αξιοσημείωτο ότι υπό την πίεση της πραγματικότητας, ο Ζελένσκι πρότεινε στη Μόσχα πάγωμα των αεροπορικών επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα και διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός. Το Κρεμλίνο απέρριψε την πρόταση.

Από την πλευρά τους, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του Κιέβου, στην προσπάθειά τους να αποτρέψουν ενδεχόμενη κατάρρευση της Ουκρανίας, πιέζουν τον Τραμπ να επανεκκινήσει την ειρηνευτική πρωτοβουλία του. Ταυτοχρόνως, για να πιέσουν το Κρεμλίνο το κατηγορούν για εγκλήματα πολέμου, λόγω της απώλειας και αμάχων που προκαλούν οι ρωσικές επιθέσεις, ενώ είχαν αποφύγει επιμελώς να πουν οτιδήποτε εναντίον των Ουκρανών για αποδεδειγμένες επιθέσεις με drones εναντίον αμάχων. Στην πραγματικότητα και μ’ αυτόν τον τρόπο επιβεβαιώνουν πως πολεμούν κι αυτοί με τους δικούς τους τρόπους εναντίον της Ρωσίας.

Αυτή λοιπόν η εμπειρία δεν εξαφανίστηκε όταν σταμάτησαν οι μάχες. Μετατράπηκε σε στρατηγική μνήμη. Και η στρατηγική μνήμη, ιδιαίτερα στα καθεστώτα που αισθάνονται ότι απειλούνται υπαρξιακά, μπορεί να είναι ισχυρότερη από οποιοδήποτε εγχειρίδιο στρατηγικής.

Οι σημερινοί ηγέτες του Ιράν ως νεαροί άνδρες υπηρέτησαν κατά την διάρκεια του πολέμου και έζησαν από κοντά την πραγματικότητα μιας σύγκρουσης που σημάδεψε ολόκληρη τη γενιά του. Δεν πρόκειται για μια ασήμαντη βιογραφική λεπτομέρεια, αλλά αποτελεί τμήμα της πολιτικής ταυτότητας αυτής της γενιάς στελεχών. Οι άνθρωποι αυτοί έμαθαν ότι ένας πόλεμος μπορεί να διαρκέσει χρόνια.

Έμαθαν ότι ο αντίπαλος μπορεί να διαθέτει μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική ισχύ. Έμαθαν ότι οι αρχικές επιτυχίες μπορούν να μετατραπούν σε τέλμα. Και, κυρίως, έμαθαν ότι η επιβίωση από μόνη της μπορεί να αποτελεί στρατηγική νίκη. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την κατανόηση της σημερινής ιρανικής στρατηγικής.

Το τραύμα του 1980 και το Δόγμα

Η ιρανική ηγεσία δεν αντιμετωπίζει τον πόλεμο αποκλειστικά ως μέσο επίτευξης πολιτικών στόχων. Τον έχει αντιμετωπίσει και ως υπαρξιακή απειλή. Η εισβολή του Σαντάμ Χουσεΐν το 1980 πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ισλαμική Δημοκρατία ήταν ακόμη νεοσύστατη, πολιτικά απομονωμένη και στρατιωτικά αποδιοργανωμένη μετά την Επανάσταση του 1979. Η Τεχεράνη έζησε τότε κάτι που δεν πρόκειται εύκολα να ξεχάσεια: Την απειλή της κατάρρευσης.

Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η ιρανική στρατηγική τα επόμενα χρόνια βασίστηκε στην αρχή ότι ποτέ ξανά το Ιράν δεν πρέπει να είναι ανυπεράσπιστο απέναντι σε έναν ισχυρότερο εξωτερικό αντίπαλο. Από αυτή τη λογική προέκυψαν σταδιακά οι επενδύσεις σε βαλλιστικούς πυραύλους, drones, υπόγειες εγκαταστάσεις, αποκεντρωμένες στρατιωτικές υποδομές, ναυτικές δυνατότητες στον Περσικό Κόλπο και δίκτυα περιφερειακών εταίρων.

Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει καταλήξει εδώ και δεκαετίες σε ένα βασικό συμπέρασμα: Δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες συμμετρικά. Μπορεί όμως να καταστήσει το κόστος μιας σύγκρουσης δυσανάλογα υψηλό. Αυτό είναι η καρδιά της ιρανικής αποτροπής.

Η αμερικανική στρατιωτική ισχύς είναι τεράστια. Η αμερικανική αεροπορία μπορεί να καταστρέψει υποδομές, κέντρα διοίκησης, αποθήκες και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Αλλά η Τεχεράνη δεν χρειαζόταν να καταστρέψει την αμερικανική στρατιωτική μηχανή για να επιτύχει τους στόχους της. Άλλωστε αυτό δεν θα ήταν εφικτό. Απλά χρειαζόταν να καταστήσει το κόστος της σύγκρουσης αρκετά υψηλό, ώστε να περιορίσει την αμερικανική βούληση. Και σε μεγάλο βαθμό το πέτυχε. Πρόκειται για μία διαφορετική αντίληψη της νίκης!

Η Τεχεράνη έμαθε ότι μπορεί να επιβιώσει από έναν πόλεμο πολύ μεγαλύτερο από τις δυνατότητές της. Έμαθε ότι ο χρόνος μπορεί να λειτουργήσει υπέρ του αμυνόμενου. Έμαθε ότι η διεθνής πίεση δεν οδηγεί αναγκαστικά σε συνθηκολόγηση. Και έμαθε ότι η επιβίωση του καθεστώτος είναι ο υπέρτατος στρατηγικός στόχος.

Η στρατηγική της ασυμμετρίας

Εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η εξέλιξη του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Οι Φρουροί δεν σχεδιάστηκαν απλώς ως ένας… παράλληλος στρατός. Αποτελούν έναν από τους βασικούς θεσμούς, μέσω των οποίων η Ισλαμική Δημοκρατία οικοδόμησε τη στρατηγική της αποτροπής. Το βασικό πρόβλημα που έπρεπε να λύσουν ήταν απλό: Πώς μπορεί ένα κράτος με περιορισμένους πόρους να αντιμετωπίσει μια υπερδύναμη που διαθέτει αεροπορική, ναυτική και τεχνολογική υπεροχή;

Η απάντηση δεν ήταν η προσπάθεια αντιγραφής των αμερικανικών δυνατοτήτων. Ήταν η δημιουργία ενός πολυεπίπεδου και πολυδιάστατου συστήματος αποτροπής με πυραύλους drones, υπόγειες εγκαταστάσεις, ασύμμετρες ναυτικές δυνατότητες και φυσικά περιφερειακά δίκτυα επιρροής. Και, πάνω από όλα, η δυνατότητα να μεταφερθεί το κόστος μιας σύγκρουσης πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν. Και αυτό το πέτυχαν!

Σε όλη την αρθρογραφία μου έχω επισημάνει εμφατικά την διάσταση της “Γεωγραφίας ως όπλο” που αποδείχθηκε ότι υποτιμήθηκε από την Διοίκηση Τραμπ. Το Ιράν δεν είναι ένας απομονωμένος στόχος. Βρίσκεται στην καρδιά μιας περιοχής που συνδέει τον Περσικό Κόλπο, τον Κόλπο του Ομάν, την Αραβική Θάλασσα και τα ενεργειακά δίκτυα της Μέσης Ανατολής. Η γεωγραφία του προσφέρει δυνατότητες που δεν μπορούν να εξουδετερωθούν εύκολα, όσο και συντριπτική και αν είναι μία αεροπορική εκστρατεία.

Και πάνω απ’ όλα υπάρχει το Στενό του Ορμούζ. Θα ξαναπούμε ότι περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και σημαντικό τμήμα του παγκόσμιου εμπορίου LNG, αλλά και λιπασμάτων και άλλων χημικών προϊόντων συνδέονται με αυτή τη θαλάσσια δίοδο. Αναντίρρητα προκλήθηκε σοβαρή κρίση παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας. Και αυτό ακριβώς δημιουργεί ένα από τα ισχυρότερα στρατηγικά εργαλεία της Τεχεράνης, την ικανότητα να συνδέσει το κόστος του πολέμου με την παγκόσμια οικονομία. Και αυτό το πέτυχε!

Διαφορετική αντίληψη της νίκης

Με την έννοια της εξουδετέρωσης στρατιωτικών στόχων, η στρατιωτική επιχείρηση πέτυχε! Όμως η επιχειρησιακή επιτυχία δεν συνιστά αυτόματα πολιτική νίκη. Το Ιράν θεωρεί επιτυχία απλά και μόνον την επιβίωση του και την δυνατότητά του να αρνηθεί συνθηκολόγηση. Από την στιγμή που το καθεστώς επιβίωσε, οι κρατικές δομές λειτουργούν και δεν καταρρέει το κράτος, ενώ και οι βασικές στρατιωτικές δυνατότητες διατηρούνται και ο αντίπαλος οδηγείται σε πολιτικό και οικονομικό κόστος, η Τεχεράνη θεωρεί ότι απέφυγε την στρατηγική ήττα. Είναι η στρατηγική αντοχή λοιπόν.

Και εδώ εμφανίζεται ο Τραμπ.  Η σύγκριση με τον Ντόναλντ Τραμπ έχει ενδιαφέρον όχι τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο ως αντίθεση διαφορετικών ιστορικών εμπειριών. Ο Τραμπ δεν υπηρέτησε στον πόλεμο του Βιετνάμ. Είχε λάβει αναβολές στράτευσης και δεν απέκτησε προσωπική εμπειρία μάχης. Αυτό βέβαια από μόνο του δεν λέει τίποτα για την ικανότητά του να λαμβάνει πολιτικές αποφάσεις. Ένας πολιτικός ηγέτης δεν χρειάζεται να είναι βετεράνος για να κατανοεί τη στρατηγική. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πολιτική ηγεσία υποτιμά την ψυχολογία ενός αντιπάλου, επειδή δεν έχει βιώσει την ίδια ιστορική εμπειρία.

Και αυτή ακριβώς είναι η παγίδα. Η Τεχεράνη έχει απέναντί της έναν αντίπαλο που μπορεί να διαθέτει ασύγκριτα μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ. Αλλά η ίδια διαθέτει κάτι που δεν αγοράζεται εύκολα με χρήματα ή τεχνολογία: Την στρατηγική κουλτούρα της αντοχής.

Η στρατηγική αυταπάτη της Ουάσινγκτον ήταν ότι μια σειρά καταστροφικών αεροπορικών και πυραυλικών πληγμάτων και ο αποκεφαλισμός της ηγεσίας του καθεστώτος θα υποχρέωνε αυτομάτως την Τεχεράνη να συνθηκολογήσει. Το Ιράν απορρόφησε πολύ γρήγορα όλα τα πλήγματα, ενώ και ο πληθυσμός – ακόμα και αντιφρονούντες – συσπειρώθηκαν γύρω από το καθεστώς, ιδιαίτερα και μετά τα απαξιωτικά λόγια του Τραμπ για το έθνος τους και τους ιδίους.

Το μεγάλο ερώτημα στην αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να νικήσουν στρατιωτικά. Αποδείχθηκε μέχρι τώρα πως όχι μόνο δεν μπορούν αλλά χωρίς καθορισμένο διακριτό τέλος και βιώσιμη στρατηγική εξόδου παραμένουν έξι μήνες μετά παγιδευμένες σε αυτήν την σύγκρουση. Δεν πρόκειται για “σκληρούς” και “μαλακούς” αντιπάλους.

Το ζήτημα δεν είναι εάν οι Ιρανοί ηγέτες είναι πιο σκληροί από τους Αμερικανούς ή το αντίστροφο. Ούτε πρέπει να ρομαντικοποιείται η πολεμική εμπειρία. Η εμπειρία του πολέμου μπορεί να δημιουργήσει αποφασιστικότητα, αλλά μπορεί επίσης να δημιουργήσει εμμονές, φόβους και λανθασμένες εκτιμήσεις. Το κρίσιμο είναι ότι η κάθε πλευρά αντιλαμβάνεται διαφορετικά το κόστος και τον χρόνο της σύγκρουσης.

Αναμφίβολα το Ιράν δεν ήταν και δεν είναι σε θέση να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες στο επίπεδο της συμβατικής στρατιωτικής ισχύος! Τι έκανε όμως; Χρησιμοποιώντας ασύμμετρες δυνατότητες, αύξησε το κόστος, αξιοποίησε την γεωγραφία, διέσπειρε την κρίση, επιμήκυνε την σύγκρουση και συνεχίζει να την επιμηκύνει και μετέφερε ένα μέρος του κόστους στην παγκόσμια οικονομία. Και κάτι άλλο, ήξερε να… περιμένει!

Αντί επιλόγου

Στις συγκρούσεις μεταξύ άνισων δυνάμεων, ο ισχυρότερος έχει συνήθως το πλεονέκτημα της καταστροφικής ισχύος. Ο ασθενέστερος, όμως, μπορεί να έχει το πλεονέκτημα της αντοχής. Και όταν ο ισχυρότερος δεν έχει σαφείς και εφικτούς προτεραιοποιημένους πολιτικούς στόχους, διακριτό τέλος και βιώσιμη στρατηγική εξόδου, η αντοχή του ασθενέστερου μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγικό όπλο. Αυτό είναι το σκληρό μάθημα όχι μόνον για την Αμερική και το Ισραήλ, αλλά και για όλη την Δύση!

Οι άνθρωποι που βρίσκονται σήμερα στην ηγεσία της Τεχεράνης δεν ανακάλυψαν τον πόλεμο χθες. Πολλοί από αυτούς τον γνώρισαν νέοι, μέσα σε χαρακώματα, κάτω από βομβαρδισμούς και δίπλα σε συντρόφους που δεν επέστρεψαν ποτέ.

Μπορεί να διαφωνεί κανείς με την ιδεολογία τους, τις επιλογές τους ή τις στρατηγικές τους. Δεν μπορεί όμως να αγνοεί την ιστορική εμπειρία που τους διαμόρφωσε. Γιατί απέναντι σε μια ηγεσία που έχει μάθει να επιβιώνει, η στρατιωτική υπεροχή δεν αποτελεί από μόνη της στρατηγική. Χρειάζεται και σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο πολλές φορές αρχίζει η πραγματική δυσκολία για μια υπερδύναμη.

Στην εποχή της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI), το πρόβλημα αποκτά μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα διάσταση. Διότι ένα ασαφές ή γενικόλογο κανονιστικό ζητούμενο μπορεί σήμερα να μετατραπεί ταχύτατα σε εκατοντάδες σελίδες εξαιρετικά πειστικού κειμένου από ένα Μεγάλο Γλωσσικό Μοντέλο (Large Language Model – LLM), όπως τα δημοφιλή ChatGPT και Gemini.

Έτσι δημιουργείται ένας νέος κίνδυνος: Με τη χρήση τέτοιων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) ένας φάκελος μπορεί να εμφανίζει τυπική πληρότητα σε επίπεδο γλώσσας, δομής και τεκμηρίωσης, χωρίς η λεκτική αυτή πληρότητα να αποδεικνύει κατ’ ανάγκην την πραγματική ακαδημαϊκή επάρκεια που υποτίθεται ότι περιγράφει. Αυτό είναι το πραγματικό μάθημα της ελληνικής υπόθεσης.

Το τεχνικό χρονικό μιας θεσμικής αστοχίας

Η αφετηρία βρίσκεται στην απόφαση 48136/17.12.2024 της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του «Νόμου Πιερρακάκη» (ν. 5094/2024) και καθόρισε – υποτίθεται – κριτήρια, δείκτες και προϋποθέσεις για την αξιολόγηση και πιστοποίηση των προπτυχιακών προγραμμάτων των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), κοινώς λεγομένων ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Δεν είναι ακριβές να λεχθεί ότι η ΕΘΑΑΕ δεν θέσπισε κανονιστικό πλαίσιο. Θέσπισε. Το κρίσιμο ερώτημα είναι διαφορετικό: Ήσαν τα κριτήρια αυτά αρκετά συγκεκριμένα, μετρήσιμα και ελέγξιμα ώστε να επιτρέπουν ουσιαστική αξιολόγηση των προγραμμάτων σπουδών;

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η σημασία της μεταγενέστερης δικαστικής κρίσης. Διότι, εάν το κανονιστικό πλαίσιο περιγράφει κυρίως τι πρέπει να περιέχει ένας φάκελος, αλλά δεν καθορίζει με επαρκή ακρίβεια πώς θα μετρηθεί και θα αποδειχθεί η ουσιαστική εκπλήρωση των απαιτήσεων, τότε δημιουργείται μια θεμελιώδης αδυναμία του συστήματος: Ο υποψήφιος μπορεί να συμμορφώνεται με το κείμενο χωρίς να είναι απολύτως σαφές ότι συμμορφώνεται με την ουσία.

Εδώ υπεισέρχεται η Τεχνητή Νοημοσύνη

Είναι ενδεικτικό ότι και αυτή η ίδια η κανονιστική πράξη της ΕΘΑΑΕ, που ουσιαστικά ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας μαζί με τις άδειες λειτουργίας τριών ιδιωτικών Πανεπιστημίων, εμφανίζει χαρακτηριστικά που, κατά κατά την άποψή μου, είναι συμβατά με κείμενο που συντάχθηκε ή επιμελήθηκε βιαστικά μέσω αλγορίθμων Generative AI, ήτοι: Υψηλός βαθμός τυποποιημένης γενίκευσης: Χρήση αφηρημένης, “ξύλινης” ορολογίας περί «ολιστικής διασφάλισης ποιότητας» και «συνεχούς παρακολούθησης μαθησιακών αποτελεσμάτων», στερημένης κανονιστικού ερείσματος και βάθους.

Απουσία αντικειμενικών δεικτών: Αντί για μετρήσιμα ποσοτικά και ποιοτικά όρια (κατώτατες προδιαγραφές εργαστηρίων, ακαδημαϊκά προσόντα, ελάχιστες ερευνητικές επιδόσεις/δημοσιεύσεις, συντελεστές αναλογίας διδασκόντων/διδασκομένων, παγκόσμια διαβάθμιση του ξένου Πανεπιστημίου κ.λπ.), η απόφαση της ΕΘΑΑΕ αυτοπεριορίζεται σε μια θεματική λίστα αυτοαξιολόγησης των αιτούντων Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ) – αντί για εξειδικευμένο και σαφή προσδιορισμό των δικών της κριτηρίων αξιολόγησης των ΝΠΠΕ.

Συντακτική ομοιομορφία και ισομερής ανάπτυξη: Όλες οι θεματικές ενότητες της απόφασης της ΕΘΑΑΕ – από τον εξοπλισμό των εργαστηρίων μέχρι την έρευνα και τη φοιτητική μέριμνα – αναπτύσσονται με την ίδια ακριβώς συντακτική δομή και παράλληλη έκταση. Αυτό αποτελεί τυπικό αλγοριθμικό “αποτύπωμα” των LLM, τα οποία, όταν τροφοδοτούνται με λίστες σημείων, παράγουν παραγράφους απόλυτα ισοσταθμισμένου όγκου, χωρίς τις αναμενόμενες διακυμάνσεις βάθους που εισάγει φυσικά ο ανθρώπινος νομοθέτης.

Μεταφραστικά κατάλοιπα αγγλοσαξονικών προτύπων (Translation Artifacts): Στο κείμενο αφθονούν αυτούσιες μεταφράσεις εννοιών της αγγλικής ακαδημαϊκής ορολογίας (π.χ. learning outcomes, constructive alignment, quality enhancement), οι οποίες αποδόθηκαν στην ελληνική με συντακτική δομή που προδίδει άμεση μετάφραση από αγγλόφωνη βάση δεδομένων μέσω εντολών (prompts) σε συστήματα AI, χωρίς την απαραίτητη προσαρμογή στους όρους και τις έννοιες του ελληνικού Διοικητικού Δικαίου. Στην ουσία, η ΕΘΑΑΕ δεν θεσμοθέτησε κανονιστικό πλαίσιο ελέγχου, αλλά παρείχε στους αιτούντες μια λίστα από “θεματικές εκθέσεις ιδεών”.

Ο αλγοριθμικός αντικατοπτρισμός

Ας υποθέσουμε τώρα ότι ένα υποψήφιο ΝΠΠΕ πρέπει να απαντήσει σε μια σειρά γενικών απαιτήσεων (θεμάτων) που ορίζονται στην παραπάνω απόφαση της ΕΘΑΑΕ: Πριν από την εποχή των LLM, η σύνταξη ενός τέτοιου φακέλου απαιτούσε σημαντικό χρόνο –
πολλών μηνών ή και ετών–, ανθρώπινο δυναμικό και ακαδημαϊκή εργασία. Σήμερα, όμως, υπάρχει μια δραματικά διαφορετική δυνατότητα. Τα θεματικά ζητούμενα μπορούν να μετατραπούν σε prompts.

Ένα LLM μπορεί να παράγει σε ελάχιστο χρόνο, αυθημερόν ή και ακαριαία, εκτενείς περιγραφές προγραμμάτων, μαθησιακών αποτελεσμάτων, διαδικασιών διασφάλισης ποιότητας, μηχανισμών αξιολόγησης, οργανωτικών δομών και πλήθος άλλων στοιχείων που ανταποκρίνονται γλωσσικά στις απαιτήσεις ενός κανονιστικού κειμένου.

Δεν υποστηρίζω ότι αποδεικνύεται από τα διαθέσιμα στοιχεία πως οι συγκεκριμένοι φάκελοι των ΝΠΠΕ συντάχθηκαν όλοι με αυτόν τον τρόπο. Το ερώτημα, όμως, είναι αναπόφευκτο. Διότι όσο γενικότερα και ασαφέστερα είναι τα κριτήρια, τόσο ευκολότερα μπορεί ένα σύγχρονο LLM να δημιουργήσει ένα κείμενο που μοιάζει να τα ικανοποιεί. Και εδώ δημιουργείται ένας ιδιότυπος αλγοριθμικός αντικατοπτρισμός (ΑΙ feedback loop):

ΑΙ κανονιστικό κείμενο → prompts → AI παραγόμενο κείμενο → φάκελος υποψηφίου → αξιολόγηση βάσει του ίδιου κανονιστικού λεξιλογίου

Εάν το σύστημα ελέγχει κυρίως την πληρότητα και τη δομή της γραπτής τεκμηρίωσης, ο κίνδυνος είναι προφανής: το ίδιο λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την απαίτηση μπορεί να αναπαραχθεί από ένα LLM για να δημιουργήσει την απάντηση. Το αποτέλεσμα τότε μπορεί να είναι μια επίφαση ουσιαστικής συμμόρφωσης, η οποία στην πραγματικότητα αποτελεί κυρίως συμμόρφωση σε επίπεδο κειμένου.

Το Φαινόμενο της Συνθετικής Πληρότητας

Για τις ανάγκες της ανάλυσης, ονομάζουμε το φαινόμενο αυτό “Συνθετική Πληρότητα” (Synthetic Completeness). Πρόκειται για την κατάσταση κατά την οποία ένα κείμενο εμφανίζεται πλήρες επειδή περιέχει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, όρους, ενότητες και περιγραφές, χωρίς όμως η πληρότητα αυτή να αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι οι πραγματικές προϋποθέσεις που περιγράφονται υπάρχουν και λειτουργούν.

Η διάκριση είναι θεμελιώδης. Ένα πρόγραμμα σπουδών μπορεί να περιγράφεται ως διαθέτον μηχανισμούς διασφάλισης ποιότητας, διαδικασίες αξιολόγησης, επαρκές διδακτικό προσωπικό, κατάλληλες υποδομές, συγκεκριμένα μαθησιακά αποτελέσματα, διαδικασίες εσωτερικής αξιολόγησης, και όλα αυτά να περιγράφονται άψογα σε έναν φάκελο.

Όμως η ύπαρξη μιας φαινομενικά άψογης περιγραφής δεν είναι ταυτόσημη με την ύπαρξη της πραγματικής υποδομής, του πραγματικού προσωπικού, της πραγματικής εκπαιδευτικής λειτουργίας, ή των πραγματικών δυνατοτήτων για διεθνώς αναγνωρισμένη επιστημονική έρευνα. Αυτό ίσχυε και πριν από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Με την Generative AI, όμως, η δυνατότητα παραγωγής πειστικής τεκμηρίωσης σε τεράστια κλίμακα και σε μηδενικό χρόνο καθιστά το πρόβλημα πολύ πιο έντονο. Εντούτοις, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν δημιουργεί το θεσμικό κενό. Το θεσμικό κενό δημιουργεί τις συνθήκες υπό τις οποίες η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να το εκμεταλλευθεί.

Η δικαστική βάσανος του ΣτΕ

Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η βαθύτερη σημασία των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν αρκέστηκε στην επιφανειακή πληρότητα των φακέλων. Εξέτασε το ίδιο το κανονιστικό θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η πιστοποίηση. Και η κρίση του είναι αποκαλυπτική.

Όπως αναφέρεται στις αποφάσεις, τα στοιχεία του Παραρτήματος της 48136/2024 της ΕΘΑΑΕ «δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, προς τα οποία οφείλουν να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ».

Η διατύπωση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική, διότι ουσιαστικά θέτει το όριο μεταξύ περιγραφής και αξιολόγησης. Ένας φάκελος μπορεί να περιγράφει. Η διοίκηση, όμως, πρέπει να μπορεί να αξιολογήσει. Και για να αξιολογήσει, πρέπει να διαθέτει συγκεκριμένα κριτήρια. Αυτό είναι ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο η λογική της Generative AI συναντά τη λογική του διοικητικού δικαίου. Ένα LLM είναι εξαιρετικά καλό στην παραγωγή κειμένου που μοιάζει να απαντά σε μια απαίτηση. Δεν είναι, όμως, ο μηχανισμός που αποδεικνύει ότι η πραγματικότητα ανταποκρίνεται στην απαίτηση.

Όταν η τεχνική διόρθωση δεν αρκεί

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει επί του προκειμένου η δημόσια αντίδραση ιδιωτικών πανεπιστημίων μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Κάποια εξ αυτών φέρονται να προσπαθούν (ματαίως) να υποβαθμίσουν την υπόθεση ως “τεχνικό ζήτημα” κάποιων εγγράφων ή “χαρτιών” που “θα διορθωθούν”. Αυτές όμως οι δηλώσεις προκαλούν ένα εύλογο ερώτημα περί του κατά πόσον τα ακυρωθέντα ιδιωτικά πανεπιστήμια έχουν αντιληφθεί την ουσία των αποφάσεων του ΣτΕ:

Εάν το πρόβλημα ήταν απλώς η παράλειψη ορισμένων εγγράφων ή “χαρτιών”, τότε πράγματι η λύση μπορεί να είναι μια νέα υποβολή ή μια διορθωμένη διαδικασία προς θεραπεία των ελλείψεων ή παραλείψεων. Εάν, όμως, το πρόβλημα βρίσκεται στο ίδιο το κανονιστικό πλαίσιο και στην ανεπάρκεια συγκεκριμένων ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων, όπως επεσήμανε το Συμβούλιο της Επικρατείας, τότε η οριακή διόρθωση των φακέλων δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα στη ρίζα του.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της υπόθεσης. Δεν μπορείς να διορθώσεις με περισσότερες σελίδες ένα σύστημα που δεν έχει ορίσει με ακρίβεια τι πρέπει να μετρήσει. Και ασφαλώς δεν μπορείς να μετατρέψεις την περιγραφική πληρότητα ενός κειμένου σε πραγματική ακαδημαϊκή επάρκεια απλώς προσθέτοντας περισσότερο κείμενο.

Ένα διεθνές ακαδημαϊκό case study

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Αφορά ένα πρόβλημα που πρόκειται να αντιμετωπίσουν πολλά εκπαιδευτικά συστήματα στα επόμενα χρόνια. Η Generative AI έχει πλέον καταστήσει εξαιρετικά φθηνή και γρήγορη την παραγωγή πολύπλοκων διοικητικών και ακαδημαϊκών κειμένων.

Αυτό σημαίνει ότι τα συστήματα πιστοποίησης και αδειοδότησης δεν μπορούν πλέον να βασίζονται υπερβολικά στην ποσότητα, τη δομή και τη γλωσσική ποιότητα της γραπτής τεκμηρίωσης. Πρέπει να είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να ελέγχουν την πραγματικότητα που βρίσκεται πίσω από το κείμενο.

Αυτό αφορά τόσο τις εθνικές αρχές όσο και τα πανεπιστήμια. Και αφορά ιδιαίτερα τα ξένα πανεπιστήμια που επιλέγουν να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους σε άλλες χώρες μέσω συνεργασιών ή παραρτημάτων. Η ακαδημαϊκή ευθύνη δεν τελειώνει με την υπογραφή ή την αποδοχή ενός φακέλου. Ένα πανεπιστήμιο που συνδέει το όνομά του με ένα εκπαιδευτικό εγχείρημα πρέπει να είναι σε θέση να γνωρίζει ότι πίσω από τον φάκελο υπάρχει πραγματική ακαδημαϊκή υποδομή και όχι απλώς ένα άρτια διατυπωμένο κείμενο. Αλλιώς το ξένο πανεπιστήμιο ερωτοτροπεί με τον παγκόσμιο διασυρμό του στην εποχή του διαδικτύου.

Διότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να γράψει έναν άριστο φάκελο. Δεν μπορεί όμως να δημιουργήσει, μόνο με λέξεις, ένα έγκριτο πανεπιστήμιο. Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη προειδοποίηση που προκύπτει από την ελληνική υπόθεση.

«Οι Ρώσοι κατασκευάζουν ένα ισοδύναμο του Starlink μαζί με τους Κινέζους. Και πιστεύουν πως θα ολοκληρώσουν αυτό το σχέδιο έως τον Δεκέμβριο του 2026», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Δεν πρόκειται απλά να περιμένουμε τους Κινέζους και τους Ρώσους να αναπτύξουν το δικό τους ισοδύναμο του Starlink. Υλοποιούμε το δικό μας πρόγραμμα με μια ευρωπαϊκή χώρα. Σίγουρα, θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε με το Starlink, όμως θα εργαστούμε επίσης και με ένα άλλο ευρωπαϊκό σχέδιο. Ξεκινήσαμε τις δοκιμές του», συνέχισε.

Το “πρόβλημα” με τον Μασκ

«Προς το παρόν, ο Ίλον Μασκ δεν επιτρέπει τη χρήση του Starlink για πλήγματα βαθιά μέσα στη Ρωσία, λέγοντας ότι αυτό θα ήταν κλιμάκωση. Όμως, θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη, όταν θα του παρουσιάζονταν περισσότερα επιχειρήματα, όπως ότι τα πλήγματα αυτά θα μπορούσαν, αντιθέτως, να οδηγήσουν σε μείωση ακριβώς αυτών των δυνατοτήτων που χρησιμοποιεί η Ρωσία ώστε να παρατείνει τον πόλεμο. Θα πλήτταμε πλέον ρωσικές εγκαταστάσεις εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων και αυτό θα άλλαζε την πορεία του πολέμου», υποστήριξε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Ο Ζελένσκι είπε ότι το Κίεβο προσπαθούσε να χτυπήσει ρωσικούς βαλλιστικούς εκτοξευτές, καθώς η Μόσχα έχει εντείνει τη χρήση των πυραύλων, οι οποίοι μπορούν αποτελεσματικά να καταστραφούν μόνο από συστήματα Patriot αμερικανικής σχεδίασης. «Η Ουκρανία είχε λάβει 675 πυραύλους Patriot το 2023, σε σύγκριση με 364 το 2025 και 264 το 2026», είπε ο Ζελένσκι. «Όταν οι αντιβαλλιστικοί μας πύραυλοι ελαχιστοποιούνται, θα πρέπει να κυνηγήσουμε τα σημεία από τα οποία η Ρωσία εκτοξεύει τους πυραύλους της», πρόσθεσε.

Η πρόσβαση στο δίκτυο Starlink διακόπηκε πέρσι για τους Ρώσους με απόφαση του επικεφαλής της SpaceX, Ίλον Μασκ, «συμβάλλοντας στην επιτυχία στοχευμένων ουκρανικών αντεπιθέσεων», όπως αναφέρει το Κίεβο. Η Ουκρανία ελπίζει να πείσει τον Ίλον Μασκ να της επιτρέψει, με την έγκριση της Ουάσιγκτον, να χρησιμοποιήσει το δορυφορικό δίκτυο ώστε να διεξάγει πλήγματα εντός της Ρωσίας και όχι μόνο στο μέτωπο, ανέφερε ο Ζελένσκι στους δημοσιογράφους.

Ο αμερικανικός τεχνολογικός κολοσσός έχει πολλές φορές αλλάξει στάση απέναντι στην Ουκρανία μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022. Είχε στενές επαφές με τον πρώην υπουργό Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φεντόροφ, που απομακρύνθηκε τον Ιούλιο από τον Ζελένσκι.

Ποια χώρα συνεργάζεται για ευρωπαϊκό Starlink

Αν αυτά που δήλωσε ο Ζελένσκι ευσταθούν, οι πιθανότεροι σύμμαχοί του σε αυτό το πλάνο για ευρωπαϊκό Starlink είναι χώρες που έχουν ήδη πολυάριθμους δορυφόρους και παράλληλα έχουν μένος με την Ρωσία, όπως η Βρετανία, ή χώρες που έχουν τεχνογνωσία κα δορυφόρους και θέλουν να πρωταγωνιστήσουν στην πολεμική βιομηχανία της Ευρώπης, όπως η Γαλλία και Γερμανία. Ομως και η πλειοψηφία των μελών της ΕΕ βαδίζει με η θεωρία ότι η Ρωσία θα επιτεθεί στο ΝΑΤΟ και συνιστά απειλή, οπότε ένα ευρωπαϊκό σύστημα θα ήταν ευπρόσδεκτο στις Βρυξέλλες.

Ρώσοι στρατιωτικοί παρατηρητές συχνά αναφέρουν γαλλικές εταιρείες όπως η Eutelsat και η Thales Alenia Space ως τις μόνες ευρωπαϊκές οντότητες με ενεργό ικανότητα και στρατιωτική υποδομή για να δοκιμάσουν με ασφάλεια τα δίκτυα επικοινωνίας του πεδίου της μάχης με το Κίεβο. Αντί για ένα μόνο έθνος, ορισμένες ρωσικές αναλύσεις υποδηλώνουν ότι η Ουκρανία εκτελεί δοκιμές που συνδέονται άμεσα με την πρωτοβουλία IRIS² της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για ένα έργο εθνικών δορυφόρων αξίας 10,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, σχεδιασμένο ακριβώς για να “σπάσει” τη στρατιωτική εξάρτηση της Ευρώπης από το Starlink του Έλον Μασκ και από τις ΗΠΑ.

Οι Βρετανοί διαθέτουν το OneWeb Connection, που σύμφωνα με αναλυτές είναι το μόνο ευρωπαϊκό σύστημα που λειτουργεί αυτή τη στιγμή αρκετά ώστε να χρησιμεύσει ως άμεση εναλλακτική λύση ευρυζωνικής σύνδεσης LEO στο Starlink. Το LEO broadband (Low Earth Orbit broadband) είναι υπηρεσία δορυφορικού διαδικτύου υψηλών ταχυτήτων που βασίζεται σε χιλιάδες μικρούς δορυφόρους σε χαμηλή γήινη τροχιά (300 έως 2.000 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη). Σε αντίθεση με τους παλιούς δορυφόρους, η μικρή απόσταση εξασφαλίζει πολύ γρήγορη σύνδεση και ελάχιστη καθυστέρηση (latency), καλύπτοντας απομακρυσμένες περιοχές

Κανένα μέσο, δυτικό ή ρωσικό, δεν αναφέρεται με βεβαιότητα στον συνεργάτη- σύμμαχο του Κιέβου στη συγκεκριμένο εγχείρημα ούτε είναι σαφές πόσο καιρό θα χρειαστεί για την υλοποίησή του αν δεν συνδράμει χώρα που έχει ήδη στημένο το κατάλληλο δίκτυο.

Γιατί έμειναν πίσω Ρωσία και Κίνα;

Η δημιουργία δικτύου LEO απαιτεί την εκτόξευση χιλιάδων δορυφόρων μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα και είναι (ή σωστότερα, ήταν) ζήτημα προτεραιοτήτων, χρημάτων, πρόσβασης σε τσιπ αλλά και θέμα ανοιχτής πρόσβασης σε διαδίκτυο παντού -κάτι με ρίσκο για την εθνική ασφάλεια.

Όσον αφορά στο οικονομικό, η SpaceX κατάφερε να κυριαρχήσει χάρη στους επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους Falcon 9, οι οποίοι μείωσαν δραματικά το κόστος και επέτρεψαν μαζικές, εβδομαδιαίες εκτοξεύσεις. Η Κίνα βασιζόταν σε παραδοσιακούς πυραύλους (Long March) χωρίς δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης, γεγονός που έκανε το εγχείρημα οικονομικά και υλικοτεχνικά ασύμφορο. Η ρωσική Roscosmos διέθετε την τεχνογνωσία, αλλά χωρίς τεχνολογία επαναχρησιμοποίησης και με περιορισμένα κονδύλια, οπότε προ του πολέμου δεν μπορουσε να ανταγωνιστεί τον Μασκ. Τώρα τρέχει το πρόγραμμα Rassvet

Η Κίνα διατηρεί εν τω μεταξύ το “Μεγάλο Τείχος Προστασίας” (Great Firewall) και η ελεύθερη, δορυφορική πρόσβαση πολιτών στο παγκόσμιο internet εκτιμάται ως απειλή για το κράτος. Και στην Ρωσία, οι υπηρεσίες ασφαλείας (FSB) είχαν μπλοκάρει παλαιότερα τη δυτική OneWeb, καθώς θεωρούσαν τη δορυφορική πρόσβαση απειλή για την εθνική ασφάλεια.

Το κράτος έπρεπε να βρει τρόπο να ελέγχει πλήρως τις ροές δεδομένων πριν εγκρίνει τέτοια δίκτυα. Είναι δε απορίας άξιο το ότι το 2020 οι Βρετανοί προσπάθησαν να συνεταιρθσούν με το ρωσικό κράτος για να τους παράσχουν το OneWeb ως βασικό αντίπαλο του Starlink. Η συμφωνία πάγωσε ευλόγως, και μπορεί κάποιος να φαντασθεί το συνέπειες θα είχε σήμερα για τη Ρωσία αν είχε στηριχθεί σε βρετανικούς δορυφόρους.

Η Ρωσία έχει επιπλέον έλλειψη μικροελεγκτών (microcontroller ή MCU) που είναι μικροσκοπικό σύστημα υπολογιστή, ενσωματωμένο σε ένα και μόνο τσιπ (ολοκληρωμένο κύκλωμα). Οι διεθνείς κυρώσεις μετά το 2022 περιόρισαν κατά πολύ την πρόσβασή της σε δυτικά μικροτσίπ και εξαρτήματα υψηλής τεχνολογίας, τα οποία είναι απαραίτητα για τη μαζική παραγωγή σύγχρονων, μικρών δορυφόρων, προκαλώντας καθυστερήσεις στην ρωσική εφοδιαστική αλυσίδα.

Πιθανόν η Ρωσία να μην επένδυσε σε αυτό τον τομέα και επειδή εκτιμούσε ότι θα παράκαμπτε επ’ άπειρον τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ και του Μασκ χρησιμοποιώντας τα κενά του συστήματος. Είχε ήδη κάνει πάντως πάνω από 4-5 προσπάθειες να δημιουργήσει αντίστοιχο δίκτυο με ιδιώτες επενδυτές στο παρελθόν και ειδικά από τότε που ξέσπασε η κρίση στην Ουκρανία.

Τι κάνει τώρα η Ρωσία

Βλέποντας τη στρατηγική σημασία του Starlink στον πόλεμο της Ουκρανίας, Ρωσία και Κίνα φέρονται να συνεργάζονται πλέον. Για τη Ρωσία αναφέρεται ότι έχει εκτοξεύσει λιγότερο από εκατό δορυφόρους ικανούς για τη συγκεκριμένη δουλειά και ότι της χρειάζονται κατ΄ αρχήν τουλάχιστον 250. Το Πεκίνο έχει ξεκινήσει μαζικές εκτοξεύσεις για τα δικά του κρατικά δίκτυα (όπως το Guowang της China SatNet), σχεδιάζοντας να θέσει σταδιακά σε τροχιά περίπου 13.000 δορυφόρους. Μάλιστα, αναπτύσσει πλέον με γρήγορους ρυθμούς και τους δικούς της εμπορικούς, επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους.

Η Ρωσία ανακοίνωσε το δικό της πρόγραμμα αξίας 5,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με το όνομα Rassvet (Αυγή). Οι πρώτες δοκιμαστικές ομάδες μερικών δεκάδων δορυφόρων εκτοξεύτηκαν με επιτυχία στις αρχές του 2026, με στόχο το δίκτυο να είναι μερικώς λειτουργικό μέχρι το 2027.

Μέχρι το 2022 είχε πάντως πρόσβαση στο Starlink μέσω τρίτων χωρών και από διάφορα “παράθυρα” ή κενά του συστήματος, παίρνοντας “πιάτα” ή τερματικά από τρίτες χώρες και πηγαίνοντάς τα στο μέτωπο. Από το Φεβρουάριο του 2026 η εταιρεία του Μασκ αχρήστευσε όλα τα επίγεια  τερματικά που προμηθεύονταν από άλλες χώρες οι Ρώσοι , γιατί “κλείδωσε” όσα δεν είχαν τους κωδικούς που δόθηκαν στην Ουκρανία για τις συγκεκριμένε περιοχές (Ουκρανία και Ντονμπάς).

Αν δηλαδή κάποιος πάρει ένα “πιάτο” π.χ. από την Ελλάδα ή την Ρουμανία δεν μπορεί πια να το χρησιμοποιήσει στον πόλεμο, γιατί πρέπει να είναι κοντά στο μέτωπο και εκεί το σύστημα της Starlink αναγνωρίζει ότι λειτουργεί ένα “πιάτο” που δεν έχει εγκριθεί από το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας και το αποκόπτει αυτομάτως.

Στη φωτογραφία Ουκρανός στρατιώτης τοποθετεί “πιάτο” επικοινωνίας της Starlink σε drone που θα επιτεθεί στο Ντονιέτσκ, αλλά η Ουκρανία ήδη κάνει επιθέσεις με drones σε μεγάλες αποστάσεις από το μέτωπο. Αν πάνω στο drone τοποθετηθεί ένα μικρό πιάτο Starlink, ο χειριστής μπορεί να βρίσκεται στο Κίεβο και να οδηγεί ένα drone-θαλάσσης ή ένα αεροπλάνο-drone εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, μέσα στη Μαύρη Θάλασσα, στέλνοντας τις εντολές μέσω των δορυφόρων. Ομως δεν μπορεί να επιτεθεί βαθιά στη Ρωσία όχι μόνον επειδή εκεί το Starlink δεν λειτουργεί, αλλά και επειδή δεν λειτουργεί π.χ. ούτε στην Τουρκία και σε άλλες χώρες που αρνούνται πρόσβαση στον Μασκ για λόγους εθνικής ασφαλείας.

Εκείνο που τώρα θέλει το Κίεβο είναι να μπορεί να παρακολουθεί ζωντανά τις τυχόν μετακινήσεις εκτοξευτών πυραύλων, γιατί μπορεί μεν σήμερα να ξέρει π.χ. κάποιες θέσεις τους στην περιφέρεια Μπέλγκοροντ, και να προγραμματίζει χωρίς Starlink τα drones να πλοηγηθούν μέχρι το στόχο, αλλά όταν φτάνουν στο σημείο τα μη επανδρωμένα οχήματα, οι εκτοξευτές έχουν αλλάξει θέση. Η άδεια του Starlink τους επιτρέπει να “βλέπουν” ζωντανά μέχρι 200 χλμ. από τα σύνορα.

Το δημοσίευμα πως «δόθηκε η εντολή την ώρα που θα περνούν τα μαύρα βανάκια με τη Μαντόνα και τη συνοδεία της να κλείσουν τα παράθυρα των σπιτιών τους, ώστε να αποφευχθούν τα αδιάκριτα βλέμματα, οι φωτογραφίες και τα βίντεο με τα κινητά τους», ήταν που επέφερε την έκρηξη της Ακρίτα που έγραψε «κλείστε τα παράθυρα μην ενοχληθούν οι τουρίστες» και τον τσακωμό της βεβαίως με τον Άδωνι που χαρακτήρισε «μίζερη» την αντίδραση της! Ο δε πρωθυπουργός ευχήθηκε για τα γενέθλια της Μαντόνα!

Το δημοσίευμα για τις απαιτήσεις της Μαντόνα μοιάζει να έχει αρκετές δόσεις υπερβολής, είναι δύσκολο εξάλλου να επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο. Βεβαίως, οι Αμερικανοί σταρ είναι διαβόητοι για τις εκκεντρικές απαιτήσεις τους, έτσι ώστε απόλυτα προστατευμένοι από τα αδιάκριτα βλέμματα, να βιώσουν ό,τι πιο εκλεκτό έχει να τους προσφέρει η ηλιόλουστη χώρα μας…

Πάντως, το ίδιο το ξενοδοχειακό προσωπικό είναι, άλλωστε, εκπαιδευμένο να ικανοποιεί ακόμα και τις πιο παράλογες απαιτήσεις τους. Παρά την πολύχρονη έκθεσή του, όμως, στις διάφορες εκκεντρικότητες, δεν παύει να εκπλήσσεται από τα νέα καπρίτσια και τις νέες περίεργες συμπεριφορές που αντιμετωπίζει κάθε σεζόν.

Συνήθως, τίποτα από αυτά δεν φτάνει στα αυτιά των κοινών θνητών, αν και δεν λείπουν και viral στιγμιότυπα σε απ’ ευθείας κάλυψη, όπως το ιδιωτικό ελικόπτερο που προσγειώθηκε σε γνωστή παραλία της Μήλου, κοντά στους ανύποπτους λουόμενους, ώστε οι VIP τουρίστες του να κάνουν την βουτιά τους! Και πριν αλέκτωρ λαλήσει τρεις, χτες ελικόπτερο προσγειώθηκε  στην πολυσύχναστη παραλία της Ζωγεριάς στις Σπέτσες, προκαλώντας αναστάτωση και εισαγγελική παρέμβαση! Βέβαια, δεν τα κάνουν όλα οι ξένοι-κροίσοι τουρίστες, ούτε σταρ, όπως η Μαντόνα: Στο ελικόπτερο επέβαινε 39χρονος Έλληνας εφοπλιστής…

Πριν την “βασίλισσα Μαντόνα”, η πριγκίπισσα!

Οι πληροφορίες που διαρρέουν περιορίζονται στην εντυπωσιακή άφιξή του εκάστοτε σταρ με ιδιωτικό λίαρ τζετ, τη γενναιοδωρία του και την αδυναμία που επιδεικνύει στα τοπικά εδέσματα. Η αλήθεια, όμως, είναι κάπως διαφορετική. Συνήθως το άψογο σέρβις, οι προεδρικές σουίτες με όλη τους την μεγαλοπρέπεια, η ιδιωτική πισίνα, η ιδιωτική παραλία και φυσικά η απέραντη θέα δεν αρκούν. Για πάμε να παραθέσουμε ορισμένες ιστορίες με κροίσους τουρίστες στα ελληνικά νησιά, από αυτές που κυκλοφορούν στόμα με στόμα, μεταξύ των κατοίκων και του ξενοδοχειακού προσωπικού…

Μία πριγκίπισσα έκλεισε εννιά δωμάτια των 10.000 δολαρίων το καθένα για να φιλοξενήσουν την ίδια και το προσωπικό της. Μία κουστωδία δεκάδων υπαλλήλων της έφτασε λίγες μέρες νωρίτερα για να επιβλέψει τις προετοιμασίες. Η άφιξή της προκάλεσε πανικό μιας και το προσωπικό της αεροπλάνο ήταν τόσο μεγάλο που μετά βίας προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του νησιού.

Απαίτησε παντού στο δωμάτιο της να υπάρχει μία συγκεκριμένη μάρκα εμφιαλωμένου νερού, όχι μόνο για να το πίνει, αλλά και να λούζεται με αυτό! Όταν οι υπάλληλοι προμηθεύτηκαν εκατοντάδες μπουκάλια των 250 ml, εκείνη έγινε έξαλλη, καθώς το βάρος τους καταπονούσε τα ευαίσθητα χέρια της! Έβγαινε από το δωμάτιό της μόνο με τη συνοδεία δεκάδων σωματοφυλάκων, οι οποίοι την προστάτευαν ακόμα και στην πισίνα από τα αδιάκριτα βλέμματα.

Παρότι η βασιλική σουίτα που είχε νοικιάσει είχε επαρκή κλιματισμό, εκείνη ζήτησε την εγκατάσταση και άλλων συσκευών για να μην ζεσταίνεται. Αν και το ξενοδοχείο της είχε παραχωρήσει έναν ταλαντούχο προσωπικό σεφ εκείνη έστειλε το αεροπλάνο της για να φέρει τον δικό της. Σ’ ένα από τα ιδιωτικά πάρτι της, το προσωπικό του ξενοδοχείου μεταμόρφωσε σε γήπεδο γκολφ ένα χώρο του ξενοδοχείου, απλά επειδή ένας από την παρέα της το θεώρησε καλή ιδέα!

Η Μύκονος και η Σαντορίνη είναι δύο βεβαίως από τα νησιά που φιλοξενούν απαιτητικούς καλεσμένους. Οι περισσότεροι επώνυμοι δίνουν ονόματα των υπαλλήλων που τους συνοδεύουν για να μην γίνονται αντιληπτοί. Κάποια από τα πολυτελή ξενοδοχεία έχουν εκπαιδευτεί να οργανώνουν πάρτι σε χρόνο ρεκόρ με όλα τα απαραίτητα συστατικά.

«Έχουμε έναν υπάλληλο που ασχολείται αποκλειστικά με την ανεύρεση κυριών για να συνοδεύουν τους καλεσμένους μας. Ξέρει όλα τα πρακτορεία και όλα τα κορίτσια με το μικρό τους όνομα. Πολλά από αυτά είναι γνωστά μοντέλα», μας  είχε πει διευθυντικό στέλεχος πολυτελούς ξενοδοχειακού συγκροτήματος…

Ακραία απρόοπτα

Το αλκοόλ, όμως, και ναρκωτικές ουσίες που συνήθως οι πάμπλουτοι και διάσημοι τις φέρνουν μαζί τους έχουν δημιουργήσει διάφορες κωμικοτραγικές καταστάσεις. Ένα ζευγάρι αλλοδαπών πολυεκατομμυριούχων έριξε ένα τρικούβερτο καυγά με αποτέλεσμα να καταστρέψει ένα δωμάτιο 25.000 ευρώ. Ένα άλλο ζεύγος οδηγήθηκε στο νοσοκομείο κάτω από άκρα μυστικότητα, καθώς κάτω από την επιρροή ουσιών η γυναίκα μαχαίρωσε τον σύζυγό της!

Ποδοσφαιριστές, συγκροτήματα και χρηματιστές επιλέγουν πιο ήρεμες διακοπές, αλλά το ίδιο ακριβές. Έρχονται με δικά τους τζετ, κυκλοφορούν από τη μία άκρη του νησιού στην άλλη με ελικόπτερα και προσλαμβάνουν ειδικούς ξεναγούς. «Ένας από τους πιο γνωστούς διεθνώς επιχειρηματίες απαίτησε να αντικατασταθούν όλα τα κρεβάτια στα δωμάτια που είχε νοικιάσει με νέα μη αλλεργικά. Οι βοηθοί του μας είχαν στείλει μία λίστα με χίλιους περιορισμούς στο φαγητό, αλλά και στον τρόπο που έπρεπε να του συμπεριφερόμαστε», θυμάται μία υπάλληλος που είχε αναλάβει την ευθύνη για τη διαμονή του.

Οι Άραβες έχουν τις δικές τους παραξενιές. «Κάθε μέρα ένας σεΐχης καλούσε στο δωμάτιό του έναν υπάλληλο με πυξίδα για να μπορέσει να προσευχηθεί προς τη σωστή κατεύθυνση». Ένας άλλος υπάλληλος με εξειδίκευση σε VIP φιλοξενούμενους έχει αναγκαστεί να αγοράσει και να μεταφέρει με ελικόπτερο περίτεχνα σεξουαλικά βοηθήματα, να παραγγείλει μία ειδική τούρτα 15 ορόφων για έναν γκέι γάμο, αλλά και να χειριστεί μία πολύ ειδική περίπτωση:

Ένας πλούσιος επενδυτής της Νέας Υόρκης είχε επισκεφτεί το ξενοδοχείο μόνος του, αλλά συμπεριφερόταν λες και βρίσκεται μαζί του ο νεκρός σύντροφός του! «Μας ζητούσε να του μιλάμε, να τον ρωτάμε αν θέλει κάτι να πιει και άλλα τέτοια. Οι υπάλληλοι του ξενοδοχείου υπάκουσαν και μιλούσαν στον αέρα. Ήταν η πιο θλιβερή εμπειρία απ’ όλες όσες έχω ζήσει» μας έχει πει ένας εξ αυτών.

Λίαρ τζετ και ιδιοτροπίες

Ένα νεαρό ζευγάρι πάμπλουτων Βραζιλιάνων αποφάσισε να αυτοκτονήσει στη Μύκονο μετά από μία νύχτα κρεπάλης και όλο το προσωπικό του πεντάστερου ξενοδοχείου έσπευσε στον γκρεμό να τους σώσει. «Κοντέψαμε να σκοτωθούμε εμείς. Το αστείο είναι ότι την επόμενη μέρα δεν θυμόντουσαν τίποτα».

Ένας μουσουλμάνος ζήτησε να του αλλάξουν πέντε φορές δωμάτιο, επειδή έβλεπε λέει κακά όνειρα. Ένας άλλος απαίτησε να κρύψουν από το λόμπι του ξενοδοχείου ένα πολύ βαρύ γλυπτό επειδή τον κοιτούσε περίεργα. Ένας πολύ γνωστός επιχειρηματίας νοίκιασε δύο πανάκριβες σουίτες για γραφεία, έτσι ώστε να μην ενοχλεί την οικογένειά του. Είχε φέρει μαζί του, εκτός από το άλλο προσωπικό και τέσσερα στελέχη του. Είχαν ζητήσει μία τεράστια οθόνη για να κάνουν καθημερινές τηλεδιασκέψεις με τη Νέα Υόρκη.

Πολλοί είναι και εκείνοι, όμως, που ενώ απολαμβάνουν τον ελληνικό ήλιο, επιθυμούν να πεταχτούν στη Ρώμη για ιταλικό φαγητό και να επιστρέψουν την ίδια μέρα. Το προσωπικό αυτών των ξενοδοχείων είναι πάντα ετοιμοπόλεμο να οργανώσει ένα αστραπιαίο ταξίδι με το λίαρ τζετ.

Δεν είναι σπάνιο, όμως, να ζητήσουν και κάτι που δεν υπάρχει στην Ελλάδα. «Ένας Σαουδάραβας θέλησε ένα σπάνιο σπορ αμάξι και αναγκαστήκαμε να το φέρουμε με αεροπλάνο την ίδια μέρα. Το αστείο είναι ότι οι δρόμοι του νησιού δεν ήταν κατάλληλοι για το συγκεκριμένο αμάξι, το οποίο το οδήγησε για μισή ώρα και μετά δεν ξαναασχολήθηκε μαζί του». Όλες αυτές οι απαιτήσεις φυσικά κοστίζουν. «Μία γνωστή κυρία ήθελε γλυκά από ένα γνωστό ζαχαροπλαστείο του Παρισιού. Φανταστείτε πόσο της κόστισε η λιγούρα της»!

Φιλοδωρήματα και αγένεια… 

Η δουλειά τους είναι ιδιαίτερα απαιτητική, παραδέχονται οι υπάλληλοι που έχουν την ευθύνη για τη διαμονή εκλεκτών πελατών. Έχει καλά φιλοδωρήματα, πάντως, Όμως, οι παράλογες απαιτήσεις, όμως, δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Πολύ συχνά και οι συμπεριφορές των καλεσμένων προκαλούν.

«Είναι αγενείς και μας συμπεριφέρονται χειρότερα και από το να ήμασταν υπηρέτες. Θυμάμαι χαρακτηριστικά την περίπτωση μίας πολύ γνωστής ντίβας που είχε καλέσει από την Αθήνα μία κομμώτρια. Η καημένη η κοπέλα ασχολήθηκε με το χτένισμά της τέσσερις ώρες. Εκείνη άλλαζε συνέχεια γνώμη. Στο τέλος η κοπέλα έφυγε κλαίγοντας και δεν πληρώθηκε καν. Σ’ αυτή τη δουλειά δεν μπορείς να σταθείς χωρίς απέραντη υπομονή.

Μότο μας είναι: “οι επιθυμίες σας είναι διαταγές για μας”!» μας είχε ειπωθεί για το ατελείωτο story των εμπειριών από κροίσους τουρίστες σε ελληνικά νησιά, που περιλαμβάνει εμίρηδες, σεΐχηδες, κροίσους ολιγάρχες και σταρ παγκοσμίου βεληνεκούς, όπως η Μαντόνα…

Η μοναδική γυναίκα που ζει και αναπνέει στο Δέλτα – καθώς άλλες γυναίκες δεν υπάρχουν εκεί, παρά μόνο ως επισκέπτριες που καταφθάνουν για να γνωρίσουν από κοντά τη λεβεντιά της. Επί 44 ολόκληρα χρόνια παλεύει με τα στοιχεία της φύσης ως επαγγελματίας ψαράς στο απώτατο όριο των συνόρων μας, δίπλα στον σύζυγό της, τον μπάρμπα Νίκο, εξασφαλίζοντας έντιμα το μεροκάματο, από την αλιεία ζώντας κινδύνους, περιπέτειες στην θάλασσα, στο ποτάμι.

Χέρια επιδέξια και ακούραστα, που δεν γνωρίζουν μόνο να μπαλώνουν τα δίχτυα της βάρκας, αλλά και να δημιουργούν με μεράκι τις πιο αυθεντικές τοπικές γεύσεις – από παραδοσιακά λικέρ μέχρι το ξεχωριστό γλυκό κουταλιού πραούστο, σαν αυτό το βαζάκι που μου χάρισε με τόση ζεστή φιλοξενία.

​Εκεί, στο ιδιαίτερο τοπίο του Δέλτα, η καλύβα της ξεχωρίζει από μακριά με τον ψηλό ιστό όπου κυματίζει η ελληνική σημαία – ορατή ακόμη και από την Αίνο, τη σημερινή Enez της Τουρκίας. Και θα κυματίζει εκεί όσο ζει, περήφανη και χαρούμενη που εκπληρώνει ένα χρέος ζωής στην πατρίδα, εκφράζοντας πάντα την ευγνωμοσύνη της στους συνοριοφύλακες, τον Στρατό και το Λιμενικό, που η διαρκής παρουσία τους αναπτερώνει τις ελπίδες όλων.

Παράλληλα, το νοιάξιμό της αγγίζει και το φλέγον ζήτημα του καθεστώτος των καλύβων, οι οποίες θεωρούνται αυθαίρετες κατασκευές –
ευτυχώς μη κατεδαφιστέες – και παραμένουν όμως σε μια διαρκή αβεβαιότητα, γεμίζοντας αγωνία τους κατόχους τους μέχρι να βρεθεί μια ουσιαστική και βιώσιμη λύση.

​

Παρά τις δυσκολίες και τη στάθμη των νερών που έχει πέσει, τα δρομολόγια με τη βάρκα στο ποτάμι-σύνορο συνεχίζονται αδιάκοπα. Σήμερα, η καλύβα αυτή έχει μετατραπεί σε έναν χώρο πιο ανθρώπινο αφού με τη στήριξη του Στρατού, το ενδιαφέρον του Δ/τή του ΔΣΣ Παναγιώτη Καβιδόπουλου, ευπρεπίστηκε αποκτώντας τουαλέτα και ντους, ενώ με τη μέριμνα του πρωθυπουργού, τοποθετήθηκαν φωτοβολταϊκά, δορυφορικό τηλέφωνο για τις βασικές ανάγκες ρεύματος και επικοινωνίας, με το ενδιαφέρον της Άννας Ροκοφύλλου προέδρου της ΙΝΕΔΙΒΙΜ που την επισκέφθηκε και έζησε από κοντά τις δύσκολες συνθήκες ζωής.

Η Κυρά του Δέλτα

Από την καλύβα αυτή πέρασαν γνωστοί περιηγητές, σεφ, άνθρωποι του πνεύματος, πολιτικοί, ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης Χρ. Τοψίδης να γνωρίσουν τον μοναδικό ζευγάρι και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν για να φθάσουν στο ποτάμι μέσω του χωματόδρομου που γίνεται απροσπέλαστος το χειμώνα, με τις σκληρές καιρικές συνθήκες, την έλλειψη βασικών αγαθών λόγω της απομόνωσης, αλλά το χαμόγελο να στεφανώνει πάντα το λόγο τους, και την ελπίδα που ποτέ δεν πεθαίνει!

​Με ακλόνητη πίστη στο Θεό και το αναμμένο καντηλάκι στο εικονοστάσι της, η Κυρά του Δέλτα δηλώνει λεβέντικα παρούσα στις επάλξεις. “Τελευταία μας χρόνια να ανασάνουμε πιο ανθρώπινα” θα πει η κ. Άρτεμις που ξέρει να κρατά μια ντόμπρα σχέση, αυθεντική, δίχως επιδαψιλεύσεις, λέγοντας τα πράγματα με τ’ όνομά τους και κάποιες φορές να στοχοποιείται.

Η συνάντησή της με την αξιωματικό που διοικεί στην πρώτη γραμμή στο στρατόπεδο Χρυσομαλλίδη στο 31ΛΜΧ απέδειξε πως τα σύνορά μας κρατιούνται όρθια και χάρη στην αθόρυβη, αλλά ακλόνητη δύναμη των γυναικών της.

Η περίφημη “Μύτη” του Ποσειδίου

Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της περιοχής είναι η μεγάλη αμμώδης λωρίδα που εκτείνεται μέσα στη θάλασσα, γνωστή ως Μύτη του Ποσειδίου. Η στενή αυτή λωρίδα άμμου δημιουργεί ένα εντυπωσιακό φυσικό τοπίο, καθώς η στεριά προχωρά μέσα στο Αιγαίο και σε ορισμένα σημεία μπορεί κανείς να βρίσκεται κυριολεκτικά ανάμεσα σε δύο πλευρές της θάλασσας.

Η εικόνα της όμως δεν παραμένει σταθερή. Η έκταση, το πλάτος και η κατεύθυνση της αμμώδους λωρίδας μπορούν να μεταβάλλονται, ανάλογα με τις φυσικές διεργασίες που επικρατούν στην περιοχή.

Ένα φυσικό έργο τέχνης που αλλάζει

Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον του Ποσειδίου. Σε αντίθεση με πολλές παραλίες που έχουν μια σχετικά σταθερή γεωμορφολογία, εδώ η φύση βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση. Τα κύματα και τα παράκτια ρεύματα μεταφέρουν κόκκους άμμου, ενώ οι άνεμοι και οι εποχικές μεταβολές επηρεάζουν επίσης το σχήμα της ακτής.

Έτσι, η παραλία που θα συναντήσει κάποιος σήμερα μπορεί να μην είναι ίδια με αυτή που θα βρει την επόμενη χρονιά. Η Μύτη μπορεί να εμφανίζεται πιο μακριά ή πιο κοντά στη στεριά, να είναι πιο πλατιά ή πιο στενή, ενώ η θέση και το σχήμα των αμμωδών σχηματισμών μεταβάλλονται σταδιακά.

Γιατί, όμως, αλλάζει τόσο πολύ η μορφή της; Η εξήγηση βρίσκεται στη φυσική δυναμική της ακτογραμμής. Η άμμος δεν είναι σταθερή. Μετακινείται συνεχώς από τα κύματα και τα θαλάσσια ρεύματα κατά μήκος της ακτής. Όταν αλλάζουν οι άνεμοι, ο κυματισμός ή οι καιρικές συνθήκες, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρεται και αποτίθεται η άμμος. Το αποτέλεσμα είναι μια δυναμική ακτογραμμή, όπου η φύση προσθέτει και αφαιρεί υλικό από διαφορετικά σημεία. Γι’ αυτό και η εικόνα του Ποσειδίου μπορεί να είναι εντυπωσιακά διαφορετική από εποχή σε εποχή.

Εκεί όπου η θάλασσα συναντά την άμμο

Η ιδιαίτερη γεωμορφολογία της περιοχής δημιουργεί ένα σκηνικό που μοιάζει σχεδόν εξωτικό. Η χρυσή άμμος, τα γαλάζια νερά και η μακριά αμμώδης λωρίδα που εισχωρεί στη θάλασσα δημιουργούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τοπία της Κασσάνδρας.

Το σημείο είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό από ψηλά. Η λωρίδα της άμμου μοιάζει σαν να «κόβει» τη θάλασσα στα δύο, δημιουργώντας διαφορετικές αποχρώσεις του μπλε και του πράσινου ανάλογα με το βάθος και τον κυματισμό. Η δε ακτή μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική εικόνα ακόμη και μέσα στην ίδια χρονιά.

Οι χειμερινές κακοκαιρίες, οι ισχυροί άνεμοι και τα μεγάλα κύματα μπορούν να μετακινήσουν σημαντικές ποσότητες άμμου, ενώ κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού η μορφολογία της ακτής εξελίσσεται ξανά. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική εικόνα του Ποσειδίου. Υπάρχει το Ποσείδι του χειμώνα, της άνοιξης, του καλοκαιριού και του φθινοπώρου — και κάθε φορά η φύση μπορεί να έχει δημιουργήσει ένα ελαφρώς διαφορετικό σκηνικό.

Ένα από τα πιο ξεχωριστά τοπία της Χαλκιδικής

Το Ποσείδι δεν είναι απλώς ακόμη μία όμορφη παραλία της Χαλκιδικής. Είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο δυναμικό μπορεί να είναι το παράκτιο τοπίο. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη γοητεία του Ποσειδίου: όταν επιστρέψεις κάποια στιγμή στο μέλλον, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αντικρίσεις ένα τοπίο που γνωρίζεις, αλλά ταυτόχρονα δεν είναι ακριβώς το ίδιο.

Μια παραλία που δεν μένει ποτέ πραγματικά ίδια — ένα φυσικό τοπίο που βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη και αποτελεί έναν από τους πιο εντυπωσιακούς προορισμούς της Χαλκιδικής.

Το βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου.

Εκεί λοιπόν, σχεδιάζεται ένα ολόκληρο σύμπαν. Ένα πάρκο περίπου δύο εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων, 3,5 χιλιόμετρα παραλιακού μετώπου, πολυτελείς κατοικίες, εμπορικές περιοχές, ξενοδοχεία, μαρίνα, πολιτιστικούς χώρους, πανεπιστήμιο, κέντρο υγείας και ευεξίας, συνεδριακό κέντρο και καζίνο. Και, φυσικά, όλες τις απαραίτητες υποδομές μιας “έξυπνης πόλης”. Γιατί, όταν μια κοινωνία δεν μπορεί να είναι κατ’ ανάγκην κοινωνικά δίκαιη, μπορεί τουλάχιστον να είναι smart.

Το Ελληνικό παρουσιάζεται έτσι ως η νέα βιτρίνα της χώρας. Ένας τεράστιος χώρος ανάπτυξης, κατανάλωσης, αναψυχής και επένδυσης, όπου το μέλλον θα είναι λαμπερό, ψηφιακό και κυρίως ακριβό. Οι πολυτελείς κατοικίες υψώνονται πάνω από το Λεκανοπέδιο και υπόσχονται μια ζωή απαλλαγμένη από την καθημερινή τριβή της υπόλοιπης πόλης. Εκεί όπου η Αθήνα ασφυκτιά από το κόστος στέγασης, τα ενοίκια, τους χαμηλούς μισθούς και την εργασιακή ανασφάλεια, θα υπάρχει ένας άλλος κόσμος, καλοσχεδιασμένος και περιφραγμένος από την πραγματικότητα.

Καθρέφτης κοινωνικού διαχωρισμού

Δεν πρόκειται απλώς για μια αρχιτεκτονική αντίθεση, αλλά για μια κοινωνική εικόνα. Από τη μια ο πύργος, οι πισίνες, η θέα, η μαρίνα, οι υψηλές τιμές και η υπόσχεση μιας ζωής χωρίς οικονομικές έγνοιες. Από την άλλη, η καθημερινότητα εκείνων που θα εργάζονται για να λειτουργεί αυτός ο κόσμος, αλλά πιθανότατα δεν θα μπορούν να κατοικήσουν μέσα του. Θα καθαρίζουν τα διαμερίσματα, θα σερβίρουν στα εστιατόρια, θα φυλάνε τις εισόδους, θα συντηρούν τις υποδομές, θα μεταφέρουν ανθρώπους και εμπορεύματα. Θα είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία της “έξυπνης πόλης”, χωρίς να θεωρούνται απαραίτητα μέρος της ζωής της.

Κάπως έτσι η κοινωνική ανισότητα αποκτά μια νέα αισθητική. Δεν εμφανίζεται πλέον μόνο ως φτώχεια, ανεργία ή αποκλεισμός, αλλά εμφανίζεται και ως θέα. Ως τετραγωνικό μέτρο, ως ύψος ορόφου, ως πρόσβαση σε μια παραλία, σε μια κατοικία, σε μια υπηρεσία, σε έναν τρόπο ζωής. Εξάλλου η ταξικότητα δεν χρειάζεται να φωνάζει, μπορεί να είναι διακριτική, κομψή και απολύτως φωτογενής. Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ειρωνεία.

Ο πύργος δεν υψώνεται μόνο πάνω από την πόλη, υψώνεται πάνω από μια κοινωνία που συνηθίζει να βαφτίζει “ανάπτυξη” κάθε νέα κατασκευή και “εκσυγχρονισμό” κάθε αύξηση της αξίας της γης. Η οικονομική επιτυχία ορισμένων παρουσιάζεται ως συλλογικό επίτευγμα όλων, αυτή είναι εξάλλου και δυναμική αφομοίωση της νέας εποχής, να είσαι εξαθλιωμένος αλλά να αισθάνεσαι ότι συμμετέχεις στον πλούτο των άλλων. Αν κάποιοι γίνονται πλουσιότεροι, υποτίθεται ότι κάπως πλουτίζει και η κοινωνία. Το πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό, συνήθως αφήνεται στην ευγενική διακριτικότητα των αριθμών.

Οι εικόνες, πάντως, δεν είναι καινούργιες και αυτό γιατί μπορεί να αλλάζουν οι στολές, τα υλικά και η τεχνολογία, αλλά οι κοινωνικές παραστάσεις επιμένουν. Κάποτε ήταν οι πύργοι των βαρόνων και το πόπολο που κινούνταν στη σκιά τους. Σήμερα είναι οι ουρανοξύστες των επενδυτών και οι εργαζόμενοι που μετακινούνται καθημερινά για να εξυπηρετήσουν τον κόσμο τους. Η αρχιτεκτονική προχωρά και βέβαια η κοινωνική απόσταση, πεισματικά, ακολουθεί.

Ο πύργος των βαρόνων

Το παράδοξο είναι ότι όλα αυτά δεν συμβαίνουν σε κάποια μακρινή, εξωτική κοινωνία, αλλά συμβαίνουν στην Ελλάδα, σε μια χώρα όπου η επίδειξη πλούτου συνυπάρχει με την κοινωνική φτωχοποίηση και η “νέα εποχή” συναντά την παλιά ανασφάλεια. Ένα κομμάτι της κοινωνίας κοιτάζει προς τα πάνω, κυριολεκτικά και μεταφορικά, ενώ ένα άλλο προσπαθεί να καταλάβει αν περισσεύει κάτι από την ανάπτυξη για το ενοίκιο, τον λογαριασμό και τον μισθό.

Ίσως τελικά ο πύργος να είναι κάτι περισσότερο από ένα εντυπωσιακό κτίριο και να είναι ένας καθρέφτης. Και στους καθρέφτες, όσο ψηλά κι αν ανεβαίνουν οι όροφοι, η κοινωνία εξακολουθεί να βλέπει τον εαυτό της. Με τις αντιθέσεις της, τις ανισότητες, τις προσδοκίες και τις ψευδαισθήσεις της. Οι πύργοι αλλάζουν. Οι βαρόνοι μπορεί να έγιναν επενδυτές και το πόπολο να απέκτησε smartphone. Η σχέση, όμως, παραμένει σχεδόν ανατριχιαστικά οικεία.

Κάποιοι κατοικούν στην κορυφή και κάποιοι άλλοι φροντίζουν να λειτουργούν οι ανελκυστήρες. Και το πιο παράξενο είναι πως, ύστερα από τόσους αιώνες κοινωνικής εξέλιξης, εξακολουθούμε να αποκαλούμε αυτή την απόσταση “ανάπτυξη”. Ίσως γιατί οι παλιές κοινωνικές δομές δεν εξαφανίζονται και απλώς αλλάζουν αρχιτεκτονική. Και μερικές φορές αποκτούν 203 μέτρα ύψος. Αυτή εξάλλου δεν είναι και η όμορφη διάταξη των ονείρων της εποχής μας που κρύβουν μέσα τους μια πικρή ειρωνεία;

Η Σούδα αποτελεί στρατηγικής σημασίας κόμβο τόσο για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις όσο και για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Στην περιοχή βρίσκονται σημαντικές ναυτικές και αεροπορικές υποδομές, ενώ η βάση χρησιμοποιείται διαρκώς για την υποστήριξη συμμαχικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Όπως είχαν αναφέρει οι Financial Times, το Ιράν εξετάζει την πιθανότητα να χτυπήσει αμερικανικούς στόχους στη νοτιοανατολική Ευρώπη και την ανατολική Μεσόγειο, έχει δε πυραυλικές δυνατότητες που δείχνουν ότι μπορεί να το πράξει. Το δε Ιράν φέρεται να έχει δώσει διαβεβαιώσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία πως δεν θα πλήξει τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, αρκεί αυτές να μην μετέχουν στον πόλεμο

Η Τουρκία

Πάντως, στο πλαίσιο αυτών των απειλών, τα ελληνικά F-16 που έχουν μετασταθμεύσει στην Κύπρο θα παραμείνουν στο νησί, ενώ η Αθήνα εμφανίζεται έτοιμη να εξετάσει ενδεχόμενο νέο αίτημα της Βουλγαρίας για αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική συνδρομή, εφόσον αυτό υποβληθεί.

Να σημειωθεί ότι όταν η Αθήνα είχε ανακοινώσει την αποστολή συστοιχίας Patriot στην Κάρπαθο (και την αποστολή των ελληνικών φρεγατών και αεροσκαφών F-16 στην Κύπρο) η Τουρκία είχε εκδώσει μια ενοχλημένη ανακοίνωση, κατηγορώντας την Αθήνα και τους συμμάχους της ότι επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα. Aμεση ήταν τον Μάρτιο η απάντηση της Αθήνας στις δηλώσεις του εκπροσώπου τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών όπου αναφέρθηκε σε μονομερείς και ανυπόστατες αιτιάσεις περί αποστρατικοποίησης των νησιών του Αιγαίου.

Υπάρχουν εκτιμήσεις ότι η απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο γίνεται και για την αποκλιμάκωση τις όξυνσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις που παρατηρείται τελευταία (με το επικείμενο νομοσχέδιο για την “Γαλάζια Πατρίδα”, τις προκλητικές ανακοινώσεις για τα θαλάσσια πάρκα και το χωροταξικό των ΑΠΕ, το μπαράζ παραβιάσεων, κτλ). Κόμματα, όπως η Ελληνική Λύση, δηλώνουν ευθέως ότι η ιρανική απειλή ήταν το πρόσχημα που αναζητούσε η κυβέρνηση για να πάρει τους Patriot από την Κάρπαθο.

Η ένταση αυτή, εκτιμάται ότι έχει ως αφορμή και την παρουσία του συστήματος στη νήσο, η οποία εντάσσεται στο τουρκικό αφήγημα περί αποστρατιωτικοποίησης. Σε αυτή την περίπτωση όμως θα επρόκειτο για μία ακόμη ελληνική κατευναστική επιλογή που, η ιστορία έχει επιδείξει ότι επιφέρει τα αντίθετα του αναμενομένου αποτελέσματα.

Εξελίξεις με την Σαουδική Αραβία;

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με δημοσιεύματα, που επικαλούνται πηγές από το υπουργείο Άμυνας, η Αθήνα εξετάζει «επιστροφή ή μικρή παράταση» της πυροβολαρχίας των Patriot που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία, με την απόφαση να είναι θέμα ημερών σύμφωνα με τον αρθρογράφο.

Η ανάπτυξη της ελληνικής Πυροβολαρχίας στην περιοχή ξεκίνησε το 2021, στο πλαίσιο της αποστολής της διεθνούς πρωτοβουλίας “Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept” για την υποστήριξη της αεράμυνας του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, με βασικό έργο για την «Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας» (ΕΛΔΥΣΑ) την αντιαεροπορική κάλυψη των εγκαταστάσεων της ARAMCO.  Nα σημειωθεί ότι έχει ξεκινήσει να επαναξιολογείται μηνιαίως η παρουσία της ελληνικής πυροβολαρχίας στη Σαουδική Αραβία, προφανώς μετά το τριμερές αμυντικό Σύμφωνο που υπέγραψε το σουνιτικό βασίλειο με την Τουρκία και το Πακιστάν.

Οι σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με το Πακιστάν είχαν γνωρίσει ψυχρότητα τα προηγούμενα χρόνια, κυρίως λόγω των πάγιων διαύλων του Ισλαμαμπάντ με την Τεχεράνη, όπως βεβαίως είχε συμβεί και με την Τουρκία, όπου γίνονταν λόγω ακόμα και για “ανεπίσημο εμπάργκο” του Ριάντ στα τουρκικά προϊόντα. Όλα αυτά πια ανήκουν στο παρελθόν και οι σχέσεις Άγκυρας και Ριάντ έχουν φτάσει και στον ευαίσθητο αμυντικό τομέα…

Η ελληνική πυροβολαρχία έχει καταρρίψει πρόσφατα πυραύλους και drones των Χούθι, των σιιτών ανταρτών της Υεμένης που είναι σύμμαχοι του Ιράν και βρίσκονται σε ανοιχτή σύγκρουση με την Σαουδική Αραβία, κατά της οποίας έχουν πραγματοποιήσει μια σειρά επιθέσεων, ενώ έχουν κλιμακώσει τις επιθέσεις τους κατά των δυνάμεων της Υεμένης που στηρίζει το σουνιτικό βασίλειο. Οι Χούθι δεν φαίνονται να επηρεάζονται από την υπογραφή του τριμερούς Συμφώνου, το οποίο φαίνεται ότι έχει κυρίως πολιτικό και όχι αμυντικό χαρακτήρα.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η χώρα μας είχε πάντα θερμές σχέσεις και πολλές προσδοκίες από τον αραβικό κόσμο, αρκεί να θυμηθούμε την πρωθυπουργία του Ανδρέα Παπανδρέου. Όμως οι μοναρχίες του Κόλπου ήταν για πολλά χρόνια “εκτός κάδρου” της ελληνικής εξωτερικής. Αυτό άλλαξε επί πρωθυπουργίας του Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως δείχνει και η ρήτρα αμυντικής συνδρομής που υπογράφηκε με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η προσέγγιση με τα κράτη του Κόλπου εντάσσονταν και στην λογική ενός “αντιτουρκικού μετώπου”, λόγω των κακών σχέσεων που είχε για χρόνια ο Ερντογάν με τον αραβικό κόσμο, κάτι το οποίο άλλαξε θεαματικά από τις αρχές του 2022

Πολιτικές αντιδράσεις για τους Patriot

Το ζήτημα έχει προκαλέσει και πολιτικές αντιδράσεις. Το ΚΚΕ τόνισε ότι η μεταφορά των Patriot για την προστασία της αμερικανικής βάσης στη Σούδα αποκαλύπτει τους τεράστιους κινδύνους της πολιτικής εμπλοκής της χώρας. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι βάσεις του θανάτου δεν είναι ασπίδα προστασίας, αλλά ορμητήρια πολέμου», υπογραμμίζοντας ότι η εμπλοκή αυτή μετατρέπει την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό σε πιθανό στόχο αντιποίνων.

Η Επιτροπή Ειρήνης Χανίων εξέφρασε επίσης την έντονη αντίθεση της, λέγοντας ότι η μετακίνηση αυτή γίνεται για την εξυπηρέτηση των ΝΑΤΟϊκών και αμερικανικών σχεδιασμών στην περιοχή, αφήνοντας έκθετες άλλες κρίσιμες περιοχές της χώρας.

ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ άσκησαν κριτική, μιλώντας για έλλειψη ενημέρωσης και διαφάνειας από την κυβέρνηση. Εξέφρασαν ανησυχία για το αν η απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο (όπου όπως προαναφέραμε είχαν τοποθετηθεί τον Μάρτιο του 2026 για την ενίσχυση της εθνικής αεράμυνας έναντι των τουρκικών προκλήσεων) αποδυναμώνει την αμυντική θωράκιση των νησιών της πρώτης γραμμής.  Το δε ΠΑΣΟΚ σχολιάζοντας την κυριακάτικη ανάρτηση του πρωθυπουργού, του ζήτησε να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη δημόσια επίσημη αποδοκιμασία της Τουρκίας και την επιβολή κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ.

Ελληνική Λύση και Νίκη επίσης επικρίνουν την ελληνική κυβέρνηση για την απομάκρυνση τω Patriot από την Κάρπαθο, ζητώντας επιπλέον την απόσυρση της συστοιχίας Patriot που έχει αναπτύξει η Ελλάδα στην Σαουδική Αραβία, ειδικά μετά την τριμερή συμφωνία της τελευταίας με την Τουρκία και το Πακιστάν.

Οι Patriot έχουν έρθει στο προσκήνιο και λόγω των γνωστών πιέσεων των δυτικών προς την χώρα μας, να αποστείλει συστοιχίες στην Ουκρανία, αλλά και εν μέσω των πολλών διεθνών δημοσιευμάτων, ότι οι ΗΠΑ έχουν φτάσει σε οριακό σημείο όσον αφορά τα αποθέματά τους και πως με τις πρόσφατες στρατιωτικές συγκρούσεις να έχουν εξαντλήσει περίπου τους μισούς από τους αναχαιτιστικούς πυραύλους που διέθεταν.

Να σημειωθεί ότι το κόστος μιας επιχείρησης αναχαίτισης ξεκινά από οκτώ εκατομμύρια, συχνά για drones που κοστίζουν μόλις 20.000 δολάρια, που χρησιμοποιεί το Ιράν και οι πληρεξούσιοι του.

Ούτε τα αίτια είναι γνωστά, ούτε η κατάσταση των τραυματιών, αλλά τα τουρκικά μέσα δεν κάνουν αναφορά σε σενάρια δολιοφθοράς και γενικά τείνουν ή σε βλάβη ή σε ανθρώπινο λάθος. Το περιστατικό σημειώθηκε γύρω στις 5:30 π.μ. στην βιομηχανική ζώνη της Σαμψούντας, σε μονάδα χάλυβα και σιδήρου.

Samsun’da demir çelik fabrikasında patlama: 2 işçi yaralandıhttps://t.co/hRDbgfktqV

— BirGün Gazetesi (@BirGun_Gazetesi) August 23, 2026

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες η έκρηξη σημειώθηκε όταν δύο εργαζόμενοι εισήλθαν στην αίθουσα ελέγχου για να ενεργοποιήσουν το σύστημα ελέγχου. Παράθυρα και πόρτες στην αίθουσα ελέγχου υπέστησαν ζημιές. Πληρώματα της αστυνομίας και ασθενοφόρων έφτασαν στο σημείο μετά την αναφορά της έκρηξης. Έχει ξεκινήσει έρευνα για το περιστατικό.