Το έργο, αν και πιστεύεται πως έχει αποκλειστικά αραβικές ρίζες, βασίζεται σε μια περσική συλλογή, χαμένη σήμερα, που μεταφράστηκε στα αραβικά τον 9ο αιώνα. Πολλές από τις ιστορίες του είναι πολύ παλαιότερες. Κάποιες έχουν ινδική καταγωγή, άλλες προέρχονται από την Αίγυπτο και την Βαγδάτη και από λαϊκούς θρύλους της Μέσης Ανατολής. Το κείμενο που έφτασε, τελικά, στα χέρια μας είναι έργο ανώνυμου ερανιστή από την Αίγυπτο του 18ου αιώνα.

Η ιστορία και οι επιρροές του

Ο Ινδός πρίγκιπας Σαριγιάρ, αφού σκότωσε την πρώτη του γυναίκα όταν την έπιασε με τον εραστή της, ορκίστηκε να σκοτώνει κάθε σύζυγό του το πρωί μετά την πρώτη τους νύχτα. Όταν το κακό παράγινε, η κόρη του Βεζίρη, που την λέγαν Σεχραζάτ, ζήτησε να γίνει γυναίκα του. Παντρεύτηκαν και η πανέξυπνη Σεχραζάτ για να κρατηθεί στη ζωή, κάθε νύχτα άρχισε να τού διηγείται ένα παραμύθι, που όμως το τέλος του το κρατούσε καθώς ξημέρωνε, ώστε να του το αφηγηθεί την άλλη νύχτα και ως τότε να παραμένει ζωντανή. Τελικά, η Σεχραζάτ επέζησε και στον κόσμο έμειναν κέρδος τα παραμύθια της…

Το έργο αυτό επηρέασε διαχρονικά συγγραφείς όπως ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, ο Μαρσέλ Προυστ, ο Χόρχε Λουΐς Μπόρχες, ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι, ο Σάλμαν Ρούσντι. Καθώς και συνθέτες όπως ο Ρίμσκι – Κόρσακοφ και ο Μωρίς Ραβέλ. Πάνω σ’ αυτόν τον καμβά έγραψα κι εγώ ένα τραγούδι, που το πήρε ο μοναδικός μουσικοσυνθέτης Θεόφιλος Μετασίδης, το μελοποίησε και το ηχογραφήσαμε, δίνοντας, πιστεύω, ένα εξαιρετικό ηχητικό αποτέλεσμα:

Ανασφαλής είναι ο άνθρωπος. Επειδή δεν ξέρει. Επίσης, έχω την υποψία ότι ιδιαίτερα ο Χριστός – που πήρε παραμάζωμα τους λογής εμπόρους από το Ναό – θυμώνει με τους γλείφτες. Δηλαδή τους επαγγελματίες θρησκόληπτους. Ενώ, αντίθετα, πρέπει να διασκεδάζει αφάνταστα με τους βλάσφημους. Θα πρέπει να γουστάρει την αποκοτιά τους. Να Τον προκαλούν, να Τον καθυβρίζουν ως ίσοι προς ίσο και, επιπλέον, να ερωτοτροπούν λόγω και διανοία με τη Μητέρα του! Αυτός ο βέβηλος ερωτισμός των πληβείων του κόσμου τούτου μάλλον Τον κάνει να θυμάται με νοσταλγία τα επίγεια, ελάχιστα νιάτα Του. Τι θεολογική ειρωνεία! Αναστήθηκε τριάντα τριών χρόνων για να μην ξαναγίνει ποτέ πια νέος. Να καταστεί για πάντα ο Παλαιός των Ημερών… Νυν και αεί! Άπαγε της βλασφημίας!

Άρα και η βλασφημία, σκέφτομαι, είναι είδος προσευχής από την ανάποδη. Μια ενεργητική επίκληση που δεν γίνεται με τους συνήθεις τρόπους των θρησκόληπτων αλλά με τον αλήτικο τσαμπουκά του μόρτη. Μια επιμειξία του παγανισμού με τον Χριστιανισμό που επιβιώσει λόγω της δημοφιλίας της. Η βίαιη οικειοποίηση, μ’ άλλα λόγια, του θείου εκτός του τυπικού τελετουργικού. Η βλασφημία όθεν είναι προσωπική, ερωτική σχέση με το υπερβατικό. Μόνο ένας που θρησκεύεται, έστω και έτσι, δηλαδή υποσυνείδητα, μπορεί να εκτονώνεται βλασφημώντας. Μόνο κάποιος που έχει εμπειρία του ιερού, μπορεί να προκαλεί το ιερό, την ύπατη μορφή εξουσίας. Απλά, θεολογικά μαθηματικά.

Ο ρόλος Του Θεού

Προσωπικά πιστεύω ότι ο άνθρωπος έπλασε τους θεούς του κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση. Κι όχι το αντίθετο. Κι ότι η σύλληψη της έννοιας ενός όντος ανόλεθρου και αιωνίου και της συνακόλουθης θρησκείας που το περιέχει και του δόγματος που το περιχωρεί, αποτελεί το υψηλότερό μας πολιτιστικό επίτευγμα. Το opus magnum της φυλής των ανθρώπων. Το μέγιστο δημιούργημα μας. Κι αυτό σάς το λέει ένας άθεος ήρεμα. Άθεος μεν, χριστιανός Ορθόδοξος δε. Όλα κι όλα. Ήρεμα οπωσδήποτε. Αφού αυτή είναι και η κουλτούρα και η παιδεία μου.

Οι Χαιρετισμοί, η νεκρώσιμη ακολουθία, τα εγκώμια και η περιφορά του Επιταφίου, οι Παρακλήσεις του Δεκαπενταύγουστου και τα ρεμπέτικα. Όπως τα βίωσα από παιδί στα Ταμπούρια του Πειραιά και τον Άγιο Δημήτριο. Στις ιερές ακολουθίες του οποίου, ιδιαίτερα στους Εσπερινούς και στα Απόδειπνα (τί λέξη…), άσκησα τα ελληνικά μου. Νιώθω άρα και δέος και τρόμο για ό, τι αγνοώ αλλά δεν καταδέχομαι μεταφυσικές παρηγοριές. Ο θάνατος μου είναι ό, τι πιο αιώνιο διαθέτω ως ανθρώπινο ον και για αυτό τον αναμένω με περιέργεια. Ενώ το σώμα μου είναι η ψυχή μου, αιώνια θνητό και γενναίο στον αφανισμό του. Χωρίς ελπίδα αναστάσεως.

Φωτό: Ο ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου στο Πάνω Χωριό Ηρακλειάς. Μία Εκκλησία παμπάλαιη που ανακαινίστηκε πρόσφατα και που το μαρμάρινό της τέμπλο φιλοτέχνησε ο Φιλιππότης ο νεότερος γύρω στα 1990. Ο ιερομόναχος που ιερουργεί ανήμερα της γιορτής της Παναγίας είναι ένας από τους τρεις μοναχούς που απομένουν στη Μονή Χοζοβιώτισσας Αμοργού. Σύντομα θα επιστρέψει στο νησί του. Ένας ρασοφόρος Οδυσσέας των μικρών Κυκλάδων. Του ομφαλού της καθ’ ημάς Ανατολής.

Σημ. Ένας ναός είναι, πάνω απ’ όλα, η σύνθεση αρχιτεκτονικής, γλυπτικής και ζωγραφικής. Και στην αρχαιότητα και στον μεσαίωνα και στα νεότερα χρόνια. Το θείο αναδύεται μέσα από την αισθητική και ό, τι πεθαίνει νικημένο από τη ζωή, αν αξίζει, είναι η τέχνη μόνο που το ανασταίνει. Η δικιά μας αθανασία, η αιωνιότητας των θνητών, η φτιαγμένη με απολύτως χοϊκά υλικά.

Τέλος, η ιδιωτική εκκλησία των Ταξιαρχών στον Άγιο Γεώργιο Ηρακλειάς που χτίστηκε το 1894 από τους Στεφανίδηδες και ανήκουν σήμερα στην οικογένεια των Δανέζηδων… Φέρει ενσωματωμένα, αρχιτεκτονικά στοιχεία από προηγούμενο, ειδωλολατρικό ναό που είχε ανεγερθεί στο ίδιο σημείο. Χαρακτηριστικός είναι ο κίονας που χωρίζει τις δύο καμπάνες του κωδωνοστασίου. Είναι μονόλιθος με δωρικό κιονόκρανο και φέρει εγχάρακτο σταυρό εξορκισμού. Έτσι γίνονταν η οικείωση – ενσωμάτωση του παρελθόντος. Ένα είδος προσευχής από την ανάποδη κι εδώ. Μια βλασφημία που κατέστη ευλογία.

Άραβες και Οθωμανοί: Η επιρροή αυτών των λαών είναι εμφανή στα παραδοσιακά τους πιάτα, καθώς σε αυτά κυριαρχούν έντονες γεύσεις από τα διάφορα μπαχαρικά που εισήγαγαν οι Άραβες στη περιοχή. Επιπλέον, σε μερικά καφέ υπάρχει και τουρκικός καφές. Ενώ το τσάι μέντας είναι το πιο δημοφιλές ρόφημα.

Ισπανική επιρροή: Σε πόλεις όπως το Τετουάν και η Ταγγέρη, μπορείτε να βρείτε αρκετά τάπας μπαρ.

Γεωγραφική Θέση και Φυσικός Πλούτος: Η στρατηγική θέση της περιοχής ανάμεσα στη Μεσόγειο Θάλασσα και τον Ατλαντικό Ωκεανό προσφέρει αφθονία σε ψάρια και θαλασσινά. Επιπλέον, οι εύφορες κοιλάδες και πεδιάδες λειτουργούν ως ο σιτοβολώνας της χώρας, προσφέροντας σιτάρι, κριθάρι, όσπρια, εσπεριδοειδή και λαχανικά. Με την ανακάλυψη του Νέου Κόσμου, ενσωματώθηκαν στη μαροκινή κουζίνα και άλλα προϊόντα όπως: γλυκές και καυτερές πιπεριές, ντομάτες, πατάτες και οι κολοκύθες, ανοίγοντάς της νέους ορίζοντες.

Η Ιεροτελεστία του Ταζίν (Tagine)

Δεν γίνεται να μιλήσεις για το Μαρόκο και να μην ξεκινήσεις από το απόλυτο σύμβολο της γαστρονομίας του: Το ταζίν (Tagine). Πρόκειται για το παραδοσιακό σκεύος μαγειρέματος, το οποίο κατασκευάζεται από πηλό και διαθέτει ένα χαρακτηριστικό κωνικό καπάκι. Ο σχεδιασμός αυτός δεν είναι τυχαίος· επιτρέπει στον ατμό να υγροποιείται και να επιστρέφει συνεχώς στο φαγητό, διατηρώντας τα υλικά απίστευτα ζουμερά και αναλλοίωτα τα αρώματα των μπαχαρικών.

Στη μαροκινή κουζίνα, λόγω των θρησκευτικών πεποιθήσεων και των κανόνων του Ισλάμ, το χοιρινό απαγορεύεται αυστηρά. Ωστόσο, η έλλειψή του δεν αφήνει κανένα κενό, καθώς η κρεατοφαγία βασίζεται στο εξαιρετικής ποιότητας αρνί, το κοτόπουλο και το μοσχάρι, τα οποία συνδυάζονται συχνά με το παραδοσιακό κουσκούς.

Συνδυασμοί που Μαγεύουν

• Αρνί με δαμάσκηνα, αμύγδαλα και σουσάμι: ένας κλασικός γλυκόξινος συνδυασμός όπου το κρέας σιγομαγειρεύεται με κανέλα, τζίντζερ και σαφράν, αποκτώντας μια βελούδινη υφή.
• Κοτόπουλο με λεμόνι τουρσί και ελιές: ένα πιάτο γεμάτο γεύση, τα λεμόνια δένουν αρμονικά με την πλούσια σάλτσα από κρεμμύδια και κουρκουμά.
• Μοσχάρι με λαχανικά και φρούτα: συχνά μαγειρεμένο μαζί με πατάτες, καρότα, αλλά και αποξηραμένα φρούτα όπως σταφίδες.
• Το κουσκούς: φτιαγμένο από σιμιγδάλι σιταριού, σερβίρεται με λαχανικά, αποξηραμένα φρούτα και λειτουργεί ως συνοδευτικό των κρεατικών.
• Τσάι Μέντας (Maghrebi Mint Tea): Μετά από ένα πλούσιο γεύμα, έρχεται η στιγμή της απόλυτης τελετουργίας: το τσάι μέντας. Στο Μαρόκο, το τσάι δεν είναι απλώς ένα ρόφημα· είναι σύμβολο φιλοξενίας, φιλίας και κοινωνικής ζωής. Αποτελείται από πράσινο τσάι και μπόλικη φρέσκια μέντα.

Η Τέχνη του σερβιρίσματος

Ο τρόπος που σερβίρεται είναι μια μικρή παράσταση από μόνος του. Ο οικοδεσπότης σηκώνει την τσαγιέρα ψηλά, συχνά πάνω από μισό μέτρο από το ποτήρι, και χύνει το τσάι με ακρίβεια. Αυτή η κίνηση δεν γίνεται μόνο για εντυπωσιασμό· αερίζει το ρόφημα, απελευθερώνει πλήρως τα αρώματα της μέντας και δημιουργεί στην κορυφή του ποτηριού έναν πλούσιο, ελαφρύ αφρό που θεωρείται απαραίτητος για ένα καλοφτιαγμένο τσάι.

Bastilla και τα Αμυγδαλωτά της Εσαουίρα

Η μαροκινή ζαχαροπλαστική είναι ένας θησαυρός βασισμένος στα αμύγδαλα, τη μέντα, το άνθος πορτοκαλιού και τα μπαχαρικά.

Η Μοναδική Bastilla (Πεϊστίγια): Ένα από τα πιο εντυπωσιακά πιάτα της χώρας είναι η Bastilla (ή Pastilla). Πρόκειται για μια αλμυρογλυκιά πίτα φτιαγμένη από λεπτότατα φύλλα κρούστας.

Κατά την επίσκεψή μας στην παραθαλάσσια και καλλιτεχνική Εσαουίρα (Essaouira), η γεύση που μας κέρδισε ήταν τα τοπικά παραδοσιακά αμυγδαλωτά. Η πόλη φημίζεται σε όλο το Μαρόκο για τα γλυκά της από αμυγδαλόψυχα, αρωματισμένα με νερό ανθέων πορτοκαλιού και τυλιγμένα σε λεπτή ζύμη ή καλυμμένα με τριμμένο αμύγδαλο, τα οποία λιώνουν στο στόμα συνοδεύοντας ιδανικά τον απογευματινό καφέ ή τσάι.

Πλανόδιοι Χυμοί και ο Θησαυρός της Ερήμου

Περπατώντας στις πολυσύχναστες πλατείες, όπως η περίφημη Jemaa el-Fnaa στο Μαρακές, είναι αδύνατον να αντισταθείς στους πάγκους των πλανόδιων πωλητών.

Φρέσκοι Χυμοί Εσπεριδοειδών: Στις γωνιές των δρόμων, οι πλανόδιοι στύβουν ασταμάτητα πορτοκάλια και ρόδια, προσφέροντας παγωμένους, αγνούς χυμούς γεμάτους βιταμίνες και ζωντανό χρώμα.

Οι Απέραντες Εκτάσεις με Χουρμαδιές: καθώς κατευθυνθήκαμε νοτιοανατολικά προς την έρημο Μερζούγκα (Merzouga) και τους εντυπωσιακούς αμμόλοφους συναντήσαμε εκτάσεις χιλιομέτρων γεμάτες με εκατομμύρια χουρμαδιές να οριοθετούν τις οάσεις. Οι ντόπιοι χουρμάδες είναι, αποτελούν την κύρια πηγή ενέργειας των Βερβέρων στην έρημο εδώ και αιώνες.

Argan Oil και άλλοι Θησαυροί

Το Μαρόκο δεν φημίζεται μόνο για το φαγητό του, αλλά και για τα μοναδικά φυσικά προϊόντα ευεξίας και ομορφιάς του:

Αργκάν (Argan Oil): το γνωστό και ως “υγρό χρυσάφι” του Μαρόκου. Παράγεται αποκλειστικά από τους καρπούς των δέντρων Argan που φυτρώνουν στη νοτιοδυτική περιοχή. Το χρησιμοποιούν τόσο στη μαγειρική (με μια ελαφριά καβουρδισμένη γεύση που θυμίζει φουντούκι) όσο και στην κοσμετολογία για τα μαλλιά και το δέρμα.

Μαροκινές Ελιές: στις τοπικές αγορές, οι πάγκοι με ελιές είναι πραγματικά έργα τέχνης. Πράσινες, μαύρες, κόκκινες, μαριναρισμένες με λεμόνι, σκόρδο, ή θυμάρι, συνοδεύουν κάθε γεύμα.

Προϊόντα Τριαντάφυλλου: στην περίφημη Κοιλάδα των Ρόδων (Kelaat M’gouna), οι καλλιέργειες τριαντάφυλλων δίνουν το διάσημο ροδόνερο και αγνά καλλυντικά προϊόντα (κρέμες, σαπούνια και έλαια) με υπέροχο, διακριτικό άρωμα.

Πολυτελείς Γεύσεις και Κοσμοπολίτικες Εμπειρίες

Για όσους αναζητούν μια πιο εκλεπτυσμένη γαστρονομική εμπειρία, το Μαρακές προσφέρει ναούς υψηλή γαστρονομίας μέσα σε παραμυθένια σκηνικά.

Dar Yacout: Ένα εμβληματικό εστιατόριο στο Μαρακές που αποτελεί ορόσημο πολυτέλειας. Στεγασμένο σε ένα παραδοσιακό Ριάντ, προσφέρει μια μοναδική βραδινή εμπειρία με αμέτρητα πιάτα μαροκινής κουζίνας, υπό τους ήχους παραδοσιακής μουσικής και κάτω από το φως των κεριών. Χρήσιμο Tip: Aπαιτείται κράτηση για το εστιατόριο. Απευθύνεται σε στιγμές που θέλετε να κάνετε μια πιο ξεχωριστή έξοδο.

Safran By Koya: Ένας πιο σύγχρονος, κοσμοπολίτικος προορισμός που συνδυάζει την τολμηρή γαστρονομία με εξαιρετική αισθητική, ενσωματώνοντας τοπικά υλικά σε μοντέρνες γαστρονομικές δημιουργίες. Χρήσιμο Tip: Aπαιτείται κράτηση για το εστιατόριο.

La Mamounia: Επίσκεψη στο θρυλικό, πολυτελές ξενοδοχείο-παλάτι La Mamounia. Ακόμα και αν δεν μείνεις σε αυτό, μια βόλτα στους μαγευτικούς κήπους του ή ένας καφές στα πολυτελή σαλόνια του προσφέρει μια αίσθηση παλιάς αριστοκρατικής αίγλης, όπου έχουν φιλοξενηθεί πρωθυπουργοί, καλλιτέχνες και βασιλείς. Χρήσιμο Tip: Aπαιτείται ένδυση (για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε το site του ξενοδοχείου).

Σοκάκια, Ριάντ και η Μαγεία της Μεντίνας: Από τη Φεζ στην Έρημο Μερζούγκα για Ανατολή του Ηλίου. Το ταξίδι ολοκληρώνεται περπατώντας στην καρδιά των μαροκινών πόλεων. Στη Μεντίνα της Φεζ, η οποία διαθέτει περισσότερα από 5.000 δαιδαλώδη σοκάκια, ο χρόνος φαίνεται να έχει σταματήσει. Εκεί, ανάμεσα σε εργαστήρια κεραμικής, βυρσοδεψεία και μυρωδιές από κύμινο και σαφράν, ανακαλύπτεις την αυθεντική ψυχή του τόπου.

Κατά τη διαμονή, η καλύτερη επιλογή είναι η διανυκτέρευση σε ένα παραδοσιακό Ριάντ. Τα Ριάντ (riad) είναι παραδοσιακά μαροκινά σπίτια με ανοιχτή εσωτερική αυλή ή κήπο, τα οποία σήμερα λειτουργούν συχνά ως μικρά ξενοδοχεία ή ξενώνες για ταξιδιώτες διακοσμημένα με εντυπωσιακά ψηφιδωτά σιντριβάνια και πορτοκαλιές. Το πρωινό σε μια τέτοια αυλή, αποτελεί την ιδανική αρχή για κάθε μέρα εξερεύνησης σε αυτή τη μαγική χώρα.

Η Μαγική Εμπειρία στη Μερζούγκα και η Καμηλάδα

Ωστόσο, καμία περιγραφή του Μαρόκου δεν είναι πλήρης χωρίς το ταξίδι στις πύλες της Σαχάρας, στην περιοχή της Μερζούγκα.

Το Τοπίο: Οι αχανείς, χρυσαφένιοι αμμόλοφοι του υψώνονται σαν γλυπτά της φύσης, αλλάζοντας χρώματα καθώς ο ήλιος κινείται στον ουρανό.

Η Καμηλάδα στην Ανατολή του Ηλίου: Η πιο συγκλονιστική εμπειρία του ταξιδιού είναι η καμηλάδα χαράματα. Καθώς η νύχτα δίνει τη θέση της στην αυγή, ανεβαίνεις στην πλάτη μιας καμήλας και διασχίζεις σιωπηλά τους αμμόλοφους. Η απόλυτη ησυχία της ερήμου διακόπτεται μόνο από το ρυθμικό βήμα των ζώων.

Όταν ο ήλιος αρχίζει να ξεπροβάλλει πάνω από τον ορίζοντα, λούζοντας την έρημο με ένα μαγικό, ζεστό φως, η αίσθηση της απεραντοσύνης και της γαλήνης είναι κάτι που χαράσσεται ανεξίτηλα στη μνήμη, κλείνοντας με τον πιο επικό τρόπο ένα αξέχαστο γαστρονομικό και πολιτιστικό ταξίδι.

Η Ιουλία Μαρία-Πρίγκου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής
Σε συνεργασία με το medNutrition

Η δήθεν “ιεραποστολή” σε ένα χώρο που όλες τις ανάγκες ιστορικά και σήμερα καλύπτουν οι Ορθόδοξες Επισκοπές της τοπικής Αυτοκεφάλου Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας, είναι το περίβλημα της παλινδρόμησης των ιταλικών υπηρεσιών σε μεθοδεύσεις, για τις οποίες η ιστορική έρευνα μας προσφέρει πλούσιο υλικό ήδη από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Υλικό, που αν μη τι άλλο επιβεβαιώνει την δολιότητα και την επιδίωξη βίαιου ελέγχου της επιρροής του Ελληνισμού στον φυσικό του αυτό γεωγραφικό χώρο. Που δεν αφορά την ιστορία, αλλά κυρίως την πραγματικότητα…

Ο επικεφαλής της Φλάβιο Καβαλίνι – ενώ είναι απλός Καθολικός ιερέας- λειτουργός – τους τελευταίους μήνες, εμφανίζεται να τελεί ποιμαντορικές περιοδείες και επισκέψεις με την αμφίεση Επισκόπου. Για όσους είναι σχολαστικοί με τους εκκλησιαστικούς τύπους, ας αναφερθεί ότι ο ίδιος ο φορέας αποτελεί τέχνασμα από τα γνωστά των Καθολικών, δεδομένου ότι ουδεμία επισκοπική έδρα διέθεταν στις περιοχές που δραστηριοποιούνται. Και μάλιστα τέλεσε στις αρχές παρελθόντος Ιουλίου “ποιμαντορική” επίσκεψη στους Αγίους Σαράντα! Ουσιαστικά, με την όλη κινητικότητα τους, δείχνουν να επιδιώκουν την ανακεφαλαίωση και προβολή του καρπού της από τριακονταετίας επένδυσής τους στον κάτω του Γεννούσου (Σκούμπι) Ποταμού…

Κέντρο της όλης δραστηριοποίησης τους από το 1992 ήδη είναι η Αυλώνα, στην οποία μάλιστα χαίρουν ειδικής και προνομιακής μεταχείρισης από την πολιτεία και το Φίερι, δεδομένου ότι βρίσκεται ακριβώς επί σημαντικής οδικής αρτηρίας. Στο προσωπικό της ιεραποστολής συμπεριλαμβάνονται διαχρονικά και σήμερα δεκάδες Ιταλών ιερωμένων, μοναχών και κυρίως μοναζουσών. Οι τελευταίες είναι ιδιαίτερα αποδοτικές στον τομέα της κοινωνικής προσφοράς, που αποτελεί εξ άλλου το άλλοθι και ταυτόχρονα δόκιμο μέσο είσδυσης και διάδοσης.

Κατά τη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι Ιταλοί ή Ιταλομαθείς για να μην υπάρχουν προσχήματα και βρίσκονται σε στενή εάν όχι ταυτόσημη συνεργασία και καθοδήγηση με το πολύ ισχυρό Προξενείο της Ιταλίας στην Αυλώνα. Τα καλά στελεχωμένα κλιμάκιά τους στο Φίερι, την Λούσνια, Μπεράτι, Αργυρόκαστρο, Αυλώνα, Αγίους Σαράντα, Δέλβινο, Ελμπασάνι  κ.α. μαζί και σε σημαντικές κώμες και κοινότητές τους λειτουργούν φροντιστήρια εκμάθησης της Ιταλικής, πλήρη σχολεία με ουσιαστικής σημασίας παρουσία εκπαιδευτικών και υπό την διακριτική διοίκηση μοναζουσών, κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης, μονάδες παροχής ανθρωπιστικής υποστήριξης, όπου χωρίς καμιά τήρηση των προσχημάτων χρηματοδοτούνται από Ιταλικού κρατικού φορείς και φέρουν ανεπιφύλακτα την σημαία της Ιταλίας.

Η παρακαταθήκη του Αναστάσιου 

Θα ήταν κατάχρηση χώρου η επιμονή σε λεπτομέρειες της υπόθεσης. Αξίζει όμως να αναφερθεί η λεπτομέρεια, αποκαλυπτική της δολιότητας, ότι ακόμη και αυτή η χειρονομία μεταφοράς προς προσκύνηση τμήματος του λειψάνου του Αγίου Νικολάου στη Μητρόπολης Βερατίου, την παρουσιάζουν ως κοινή λατρευτική δραστηριότητα.

Εκείνο όμως που αδήριτα προκύπτει είναι η ανάγκη μιας σχετικής απάντησης – χωρίς αυτή να περιοριστεί στην απλή διαμαρτυρία. Άλλο η οφειλόμενη ένσταση της αρμόδιας εκκλησιαστικής αρχής – με την επίκληση της ειρηνικής συνύπαρξης – και άλλο αυτό που θα εξασφάλιζε την αφύπνιση των πνευματικών δυνατοτήτων που η Ορθοδοξία και ο Ελληνισμός διαθέτει για να αντιπαρέλθει την κατάσταση που το Βατικανό επιδιώκει να δημιουργήσει, ταυτιζόμενο για άλλη μια φορά με τις βλέψεις της Ιταλίας.

Η παρακαταθήκη που άφησε ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος δεν είναι προς θαυμασμό, αλλά προς αξιοποίηση στην ιεραποστολή και την αλληλεγγύη των Ορθοδόξων Χριστιανών. Η λαϊκή παροιμία του “μη χύνεις αλλού το νερό, όταν η αυλή σου διψάει” στην περίπτωση έχει ειδική βαρύτητα…

Το ιστορικό της Administrattio Apostolica

Η γραμμή του Γενούσιου Ποταμού, ή έστω αυτή του γλωσσολόγου Γίρετσεκ, ουσιαστικά δεν προσδιορίζει μόνο τον διαχωρισμό Τοσκιρίας και Γκεγκερίας (οι δύο φυλές των Αλβανών με τα σχετικές γλωσσικές διαλέκτους) και την επιρροή των γλωσσών: Ελληνικής νοτίως αυτής και λατινογενών βόρεια της γραμμής. Με την εκκλησιαστική πραγματικότητα που δημιουργήθηκε μετά το σχίσμα των Δυτικών Χριστιανών και τις πιέσεις στην ανατολική ακτή της Αδριατικής, ειδικά κατά τους σκοτεινούς αιώνες της Οθωμανικής κυριαρχίας, οριοθετεί και την ταυτότητα των Χριστιανών. Με όριο τη γραμμή Δυρράχιο – Τίρανα – Ελμπασάν, νότια αυτών οι Χριστιανοί ανήκουν ιστορικά στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία και βόρεια αποσχίστηκαν στο Βατικανό. 

Κι ενώ με την ιταλική κατοχή στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ήπειρο, πόσο μάλλον στην Βόρεια Ήπειρο, που ήδη είχε προβλεφθεί να αποσπαστεί στο υπό συγκρότηση κράτος της Αλβανίας, οι πιέσεις και βιαιοπραγίες για την συρρίκνωση της φυσιολογικής επιρροής του Ελληνισμού και τη διάρρηξη των φυσικών δεσμών με το Πατριαρχείο, είναι τραγικές. Ακόμη πιο τραγική είναι η διαχείριση του Εκκλησιαστικού ζητήματος κατά την κατοχή της Αλβανίας από την Φασιστική Ιταλία, στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Την σχεδόν ολοκληρωμένη διοικητικά μεθόδευση για την παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας (είχε λάβει Τόμο Αυτοκεφάλου τον Απρίλιο του 1937) στο Βατικανό δια της Ουνίας ανέτρεψε την τελευταία στιγμή η νικηφόρος αντεπίθεση και επέλαση του Ελληνικού Στρατού. Εάν σήμερα στο χώρο της Αλβανίας διαιωνίζεται γνήσια Ορθοδοξία, σε μεγάλο βαθμό έγκειται στην ηρωική θυσία των Ελλήνων το 1940-41. 

Μπορεί οι φανατικοί κύκλοι του Βατικανού και ειδικά οι παράγοντες του φασιστικού καθεστώτος του Ντούτσε που αντιλαμβάνονταν την “ενοποίηση” των Εκκλησιών παρόμοια μ’ εκείνη της προσχώρησης του αλβανικού κράτους στο στέμμα του Βίκτωρος Εμμανουήλ να μην πέτυχαν τον στόχο αυτό, ωστόσο δημιούργησαν εκ του μηδενός τη δομή της Αποστολικής Διοίκησης Νοτίου Αλβανίας. Αυτή που αξιοποιούν επί μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος, με αφειδώλευτες χρηματοδοτήσεις και απροκάλυπτους τρόπους… 

Αγνώμονες οι Ιταλοί κρατικοί φορείς

Με την ευκαιρία να αναφερθεί ένα επεισόδιο δυσανάλογης σημασίας, πλην όμως ενδεικτικό της νοοτροπίας που διακατέχει το Ιταλικό κατεστημένο στον διπλωματικο-στρατιωτικό και εκκλησιαστικό χώρο.  Κατά τον περασμένο Μάιο, στο Στρατιωτικό τους Κοιμητήριο στο Μπάρι, που έχουν συγκροτήσει ειδικά για τον ενταφιασμό των απολεσθέντων τους στο Μέτωπο με την Ελλάδα το 1940-41, ενταφιάστηκαν ακόμη 27 σωροί.

Τους έχουν εντοπίσει κατά τις σχετικές εργασίες έρευνας πεδίου, εκταφής, ταυτοποίησης κι επανενταφιασμού οι αξιωματικοί και ειδικοί του υπουργείου Αμύνης της Ελλάδος που από το 2018 εργάζονται στην επικράτεια της Αλβανίας. Συνεπείς στις σχετικές διαδικασίες και κυρίως στις ανθρωπιστικές υποχρεώσεις, τα οστά που ανήκουν σαφώς σε Ιταλούς, παραδόθηκαν στον Ακόλουθο Αμύνης της Πρεσβείας της Ιταλίας στα Τίρανα. Πλην όμως ουδεμία αναφορά έγινε από πλευράς των Ιταλών ιθυνόντων, στην ακέραια αυτή χειρονομία των Ελλήνων αξιωματικών…       

Η Σαουδική Αραβία, όπου υπογράφτηκε η συμφωνία, θέλει να ενισχύσει τις συμμαχίες της ως προς την ασφάλεια, αφού έγινε στόχος ιρανικών επιθέσεων αντιποίνων για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς. Το Ριάντ παράλληλα έχει βρεθεί αντιμέτωπο με την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στην Υεμένη, όπου υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην αναμέτρησή της με την Ανσαραλά, σιιτικό κίνημα γνωστό επίσης με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι, που πρόσκειται στην Τεχεράνη.

Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία έχουν επίσης κοινό το ότι υποστηρίζουν τις προσπάθειες μεσολάβησης για να τερματιστεί ο πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Αναλυτές βλέπουν στη συμφωνία τρόπο για τις χώρες που την υπέγραψαν να απομακρυνθούν από τις ΗΠΑ, που θεωρείται ολοένα λιγότερο αξιόπιστος σύμμαχος στην περιοχή, κι αδυνατεί να σταματήσει το σύνολο των μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων και των βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύονται από το Ιράν και συμμάχους του στην περιοχή εναντίον των πετρομοναρχιών του Κόλπου.

Κούσνερ για Γάζα

Ο Aμερικανός προεδρικός απεσταλμένος Τζάρεντ Κούσνερ αναμένεται σε μερικές ώρες να συναντηθεί στο Ισραήλ με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχοντας σκοπό να προωθήσει την εφαρμογή του αμερικανικού σχεδίου για τη Λωρίδα της Γάζας, το οποίο όμως ο επικεφαλής της ισραηλινής κυβέρνησης της δεξιάς κατέστησε σαφές προ ημερών ότι «απορρίπτει».

Ο κ. Κούσνερ, γαμπρός και σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, συναντήθηκε χθες Κυριακή μεταξύ άλλων με την ηγεσία της Χαμάς στην Αίγυπτο. Η Χαμάς ανακοίνωσε στα τέλη του Ιουλίου πως δέχεται τον αμερικανικό οδικό χάρτη, ο οποίος υποτίθεται πως θα οδηγεί στην έναρξη της «δεύτερης φάσης» του σχεδίου του Αμερικανού προέδρου Τραμπ και προβλέπει τον αφοπλισμό του κινήματος και σε αντάλλαγμα τη σταδιακή απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων, που κατέχουν πάνω από τη μισή Λωρίδα της Γάζας. Αλλά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου τον απέρριψε επίσημα και απαίτησε «αληθινό» αφοπλισμό της Χαμάς προτού υπάρξει «οποιαδήποτε» απόσυρση στρατευμάτων.

Σύμφωνα με πηγές του Γαλλικού Πρακτορείου που εκφράστηκαν υπό τον όρο να μην κατονομαστούν, ο κ. Κούσνερ, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με ηγετικά στελέχη της Χαμάς, επέμεινε στον αφοπλισμό του κινήματος και κάλεσε να εφαρμοστούν «επαληθεύσιμα» μέτρα. Τόνισε ακόμη πως η Γάζα δεν μπορεί να γίνει ποτέ ξανά «πηγή» τρομοκρατικών ενεργειών εναντίον του Ισραήλ, σύμφωνα με μια από τις πηγές.

Η Χαμάς, που κυβερνά τη Λωρίδα της Γάζας από το 2007, ανέλαβε την ευθύνη για την άνευ προηγουμένου επίθεση στο νότιο τμήμα της ισραηλινής επικράτειας την 7η Οκτωβρίου 2023, το έναυσμα του πολέμου στον θύλακο. Ακόμη, ο Τζάρεντ Κούσνερ επέμεινε στο ότι η Χαμάς δεν μπορεί να διαδραματίσει κανέναν μελλοντικό ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας, πάντα κατά τις πηγές.

«Χρονοδιάγραμμα»

Το παλαιστινιακό κίνημα ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι διαλύει την κυβέρνησή του στον θύλακο και προτίθεται να μεταβιβάσει τις ευθύνες της στη λεγόμενη Εθνική Επιτροπή Διακυβέρνησης της Γάζας (ΕΕΔΓ), σχήμα παλαιστινίων τεχνοκρατών δημιουργημένο από το «Συμβούλιο Ειρήνης», που αναμένεται να διαχειρίζεται, για μεταβατική περίοδο, τις καθημερινές υποθέσεις στη Λωρίδα της Γάζας.

Από την άλλη, μετά τη συνάντηση με τον Τζάρεντ Κούσνερ, η Χαμάς σημείωσε σε ανακοίνωσή της ότι κάλεσε «τους μεσολαβητές και το Συμβούλιο Ειρήνης να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να αναγκάσουν την κατοχή (σ.σ. το Ισραήλ) να εγκρίνει τον οδικό χάρτη» της Ουάσιγκτον και να «αρχίσουν να ορίζουν χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή του».

Σύμφωνα με το Al Qahera News, τηλεοπτικό δίκτυο που θεωρείται στενά συνδεδεμένο με τον αιγυπτιακό κρατικό μηχανισμό, ο Τζάρεντ Κούσνερ συναντήθηκε προηγουμένως με αντιπροσώπους των τριών κρατών που μεσολαβούν (Αίγυπτος, Κατάρ και Τουρκία), όπως και ο Νικολάι Μλαντένοφ, ύπατος εκπρόσωπος για τη Γάζα του «Συμβουλίου Ειρήνης», οργάνου δημιουργημένου από τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ για να προωθήσει το σχέδιό του για τη Λωρίδα της Γάζας.

Συναντήθηκε με τον αιγύπτιο πρόεδρο Άμπντελ Φάταχ ας Σίσι, ενώ ο πρόεδρος του πολιτικού γραφείου της Χαμάς Χαλίλ αλ Χάγια συναντήθηκε από την πλευρά του με τον επικεφαλής της αιγυπτιακής υπηρεσίες πληροφοριών Χασάν Ρασάντ. Για χρόνια, οι ΗΠΑ απέρριπταν κάθε επαφή με τη Χαμάς, την οποία χαρακτηρίζουν «τρομοκρατική» οργάνωση. Ωστόσο στην προσπάθειά της να τερματίσει τον πόλεμο, η κυβέρνηση Τραμπ φάνηκε πιο ανοικτή σε απευθείας επαφές.

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» είχε ανακοινώσει την Παρασκευή ότι ο κ. Κούσνερ επρόκειτο να επισκεφτεί τις επόμενες ημέρες την Αίγυπτο και το Ισραήλ μαζί με τον Νικολάι Μλαντένοφ. «Θα ακούσουμε τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί», ανέφερε πηγή σε αυτό.

Με κοινή ανακοίνωσή τους, οκτώ μουσουλμανικά κράτη, συμπεριλαμβανομένων της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας, καταδίκασαν την απόρριψη του αμερικανικού οδικού χάρτη από το Ισραήλ, κρίνοντας πως υπονομεύει «τις συλλογικές προσπάθειες με στόχο να εξασφαλιστεί δίκαιη και διαρκής ειρήνη».

Στη Γάζα, νεκροί και τραυματίες

Η Χαμάς και το Ισραήλ αλληλοκατηγορούνται καθημερινά για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός που κηρύχτηκε τον Οκτώβριο του 2025 στον παλαιστινιακό θύλακο, ο οποίος υπέστη πελώρια καταστροφή σε δυο χρόνια πολέμου. Στο πεδίο, υπήρξαν πολλοί τραυματισμοί χθες σε ισραηλινά πλήγματα εναντίον σπιτιού κοντά στη Νουσέιρατ, στο κεντρικό τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, ανέφερε ο Μαχμούντ Μπασάρ, εκπρόσωπος της πολιτικής προστασίας, υπηρεσίας άμεσης βοήθειας που ανήκει στον κυβερνητικό μηχανισμό της Χαμάς.

Υπήρξαν επίσης τραυματισμοί έπειτα από ισραηλινά πυρά εναντίον σκηνών όπου διαμένουν εκτοπισμένοι κοντά στη Χαν Γιούνις, στο νότιο τμήμα του θυλάκου, όπου βρέθηκε εξάλλου πτώμα παιδιού που είχε σκοτωθεί προχθές Σάββατο, σύμφωνα με τον ίδιο. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε πως έπληξε «δυο τρομοκράτες» της Χαμάς και του Παλαιστινιακού Ισλαμικού Τζιχάντ, οργάνωσης που θεωρείται σύμμαχη της πρώτης, στη Χαν Γιούνις και στη Νουσέιρατ.

Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της κυβέρνησης της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, οι αριθμοί του οποίου χαρακτηρίζονται αξιόπιστοι από τον ΟΗΕ, τουλάχιστον 1.262 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί αφότου τέθηκε σε εφαρμογή η κατάπαυση του πυρός τη 10η Οκτωβρίου 2025. Το ίδιο διάστημα, κατά επίσημα δεδομένα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις έχουν υποστεί έξι απώλειες στη Γάζα, πέντε στρατιωτικών και πολίτη συμβασιούχου τους.

Η Σαουδική Αραβία, όπου υπογράφτηκε η συμφωνία, θέλει να ενισχύσει τις συμμαχίες της ως προς την ασφάλεια, αφού έγινε στόχος ιρανικών επιθέσεων αντιποίνων για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς. Το Ριάντ παράλληλα έχει βρεθεί αντιμέτωπο με την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στην Υεμένη, όπου υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην αναμέτρησή της με την Ανσαραλά, σιιτικό κίνημα γνωστό επίσης με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι, που πρόσκειται στην Τεχεράνη.

Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία έχουν επίσης κοινό το ότι υποστηρίζουν τις προσπάθειες μεσολάβησης για να τερματιστεί ο πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Αναλυτές βλέπουν στη συμφωνία τρόπο για τις χώρες που την υπέγραψαν να απομακρυνθούν από τις ΗΠΑ, που θεωρείται ολοένα λιγότερο αξιόπιστος σύμμαχος στην περιοχή, κι αδυνατεί να σταματήσει το σύνολο των μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων και των βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύονται από το Ιράν και συμμάχους του στην περιοχή εναντίον των πετρομοναρχιών του Κόλπου.

Σε αυτό το αίτημα, η δημόσια παρουσία της Μαρίας Καρυστιανού έδωσε μια ανθρώπινη φωνή, με μεγάλη κοινωνική απήχηση που διαπερνά οριζοντίως την κοινωνία, και το αναγνωρίζει ως δικό της πολιτικό παλλαϊκό Αίτημα. Το Αίτημα της δικαιοσύνης οδηγεί την Κοινωνία σε παρέκκλιση από την πολιτική ειμαρμένη τη εξουσίας, προσδιορίζοντας ταυτόχρονα και τον νέο πολιτικό ορίζοντα, με αναζήτηση ισχυρών θεσμών που εγγυώνται τη Δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

 Η Παρέκκλιση ως αρχή ελευθερίας

Στην επικούρεια φυσική, η παρέκκλιση των ατόμων από την ευθεία κίνηση σημαίνει τη δυνατότητα να μην κινείται ο κόσμος πάνω σε μια απολύτως προκαθορισμένη γραμμή. Χωρίς αυτή τη δυνατότητα απόκλισης δεν θα υπήρχε συνάντηση, μεταβολή και γένεση του νέου· θα υπήρχε μόνο η αναπαραγωγή της αναγκαιότητας.

Στη δική μου ανάγνωση, η παρέκκλιση δεν ταυτίζεται με την αυθαιρεσία ούτε με την τυφλή παράδοση στο τυχαίο. Εκφράζει τη ρήξη με την απόλυτη αναγκαιότητα και, στο επίπεδο του ανθρώπου, συνδέεται με την αυτοσυνειδησία και τη βούληση: με την ικανότητα του ανθρώπου να αντιστέκεται σε ό,τι τον υποτάσσει και να αναζητεί μια διαφορετική δυνατότητα ζωής.

Η ελευθερία, έτσι, δεν είναι η απουσία κάθε κανόνα. Είναι η δυνατότητα να γνωρίζουμε την αναγκαιότητα χωρίς να υποδουλωνόμαστε σε αυτήν. Είναι η δυνατότητα να κατανοούμε τους όρους μέσα στους οποίους ζούμε και, μέσω της γνώσης και της πράξης, να δημιουργούμε χώρο για το νέο. Η παρέκκλιση είναι η στιγμή κατά την οποία το υποκείμενο παύει να επαναλαμβάνει μηχανικά μια δεδομένη πορεία και γίνεται συντελεστής της ιστορίας του.

Έτσι, η κοινωνία δεν είναι υποχρεωμένη να θεωρεί αιώνιο και αμετάβλητο ένα σύστημα που δεν ανταποκρίνεται πλέον στις δημοκρατικές και κοινωνικές ανάγκες της, αρνείται και παρεκκλίνει όχι για να καταλύσει τη θεσμική τάξη, αλλά δημοκρατικά να τη μετασχηματίσει. Όταν ο πολίτης αναγνωρίζει ότι το πρόβλημά του δεν είναι αποκλειστικά προσωπικό αλλά θεσμικό και συλλογικό. Τότε το “εγώ” δεν εξαφανίζεται μέσα στη μάζα· συναντά το “εμείς” της πολιτικής κοινότητας. Εκεί γεννιέται το πολιτικό υποκείμενο και η ιδιωτική απογοήτευση μετατρέπεται σε κοινή συνείδηση και αρχίζει παρέκκλιση από την πολιτική μορφή της αδήριτης ευθείας γραμμής του μονόδρομου: “έτσι είναι τα πράγματα”, “τίποτε δεν αλλάζει”, “όλοι το ίδιο είναι” και το πρόσωπο αισθάνεται πραγματικός συμμέτοχος στη διαμόρφωση της κοινής ζωής.

Πολιτική παρέκκλιση

Το λαϊκό αίτημα που αναδείχθηκε με αφορμή τα Τέμπη έχει έναν σαφή πρώτο πυρήνα: αλήθεια, απόδοση ευθυνών, ισότητα απέναντι στον νόμο, ουσιαστική Δικαιοσύνη. Αν όμως σταθούμε μόνο σε αυτό, κινδυνεύουμε να δούμε το σύμπτωμα χωρίς να αντιμετωπίσουμε την αιτία. Πίσω από κάθε σοβαρή κρίση εμπιστοσύνης προς τη λειτουργία της Πολιτείας βρίσκεται τελικά το ερώτημα των θεσμών.

Το πέρασμα από το λαϊκό στο πολιτικό αίτημα δεν σημαίνει κομματική ιδιοποίηση μιας τραγωδίας. Προϋποθέτει σεβασμό στον πόνο και στην αυτονομία του κοινωνικού αιτήματος. Σημαίνει ότι η κοινωνία, ξεκινώντας από την απαίτηση “να αποδοθεί Δικαιοσύνη”, φθάνει στην ώριμη ερώτηση: τι πρέπει να αλλάξει ώστε η Δικαιοσύνη, η λογοδοσία και η ασφάλεια του πολίτη να μην εξαρτώνται κάθε φορά από την πίεση της κοινωνίας, αλλά να εξασφαλίζονται από την ίδια τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Εδώ συντελείται η πολιτική παρέκκλιση. Το αίτημα παύει να είναι μόνο καταγγελία του υπάρχοντος και γίνεται δημιουργία του νέου. Από την κάθαρση περνά στην Αναθέσμιση, από τη διαμαρτυρία στη συμμετοχή και από την απαίτηση να λειτουργήσουν οι άλλοι σωστά στην απόφαση των ίδιων των πολιτών να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των όρων της κοινής τους ζωής. Ένα κίνημα που μένει μόνο στην οργή εξαντλείται όταν εξαντληθεί η ένταση της στιγμής. Ένα κίνημα που μετατρέπει την ηθική απαίτηση σε θεσμική πρόταση αποκτά ιστορικό ορίζοντα.

Η Κοινότητα των Πολιτών ως αυτοθέσμιση

Η Κοινότητα των Πολιτών δεν είναι απλώς μια νέα οργανωτική μορφή πολιτικής δράσης. Είναι πρώτα απ’ όλα Κοινόν: ένας τόπος σχέσης στον οποίο συναντώνται το ταυτόν και το έτερον. Το κοινό δεν γεννιέται επειδή οι διαφορές εξαφανίζονται, αλλά επειδή διαφορετικοί άνθρωποι αναγνωρίζονται ως ισότιμοι φορείς της κοινής ζωής και αποφασίζουν να τη συγκροτήσουν μαζί.

Η αυτοθέσμιση δεν σημαίνει κατάργηση του Συντάγματος, του νόμου ή των εγγυήσεων του κράτους δικαίου. Δεν σημαίνει θεσμικό μηδενισμό. Σημαίνει το αντίθετο: ότι οι θεσμοί αντλούν τη δημοκρατική τους νομιμοποίηση από μια ζωντανή κοινωνία πολιτών και παραμένουν ανοικτοί στον έλεγχο, στη διόρθωση και στη δημοκρατική ανανέωσή τους. Η κοινωνία αναγνωρίζει ότι η πολιτειακή τάξη είναι ανθρώπινο δημιούργημα και, συνεπώς, ανθρώπινη ευθύνη.

Η Κοινότητα δεν μπορεί επομένως να θεμελιωθεί στην ομοιομορφία. Η ενότητα αποκτά δημοκρατικό νόημα μόνο όταν προστατεύει την ετερότητα που τη συγκροτεί. Αυτό που σφυρηλατεί το κοινό δεν είναι η επιβεβλημένη ταυτότητα, αλλά η αλληλεγγύη, το ομότροπον, το ομόηθες και ο κοινός ορίζοντας όσων μια πολιτική κοινότητα αναγνωρίζει ως άξια προστασίας: τη Δικαιοσύνη, την Ελευθερία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τη μνήμη και το κοινό αγαθό.

Αναθέσμιση ως αλλαγή σχέσης εξουσίας

Η κρίση των θεσμών δεν θεραπεύεται μόνο με την αντικατάσταση των προσώπων που τους υπηρετούν. Αν οι ίδιες δομές εξουσίας, οι ίδιες αδιαφανείς εξαρτήσεις και η ίδια απόσταση του πολίτη από τα κέντρα λήψης αποφάσεων παραμένουν άθικτες, το σύστημα θα αναπαράγει τις ίδιες παθογένειες με διαφορετικούς πρωταγωνιστές.

Η Αναθέσμιση είναι βαθύτερη από μια διοικητική μεταρρύθμιση και διαφορετική από μια αόριστη ρήξη. Είναι η συνειδητή και δημοκρατική επανεξέταση της αρχιτεκτονικής της Πολιτείας: πώς ελέγχεται η εξουσία, πώς προστατεύεται η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, πώς διασφαλίζεται η διαφάνεια και η λογοδοσία και πώς συμμετέχουν οι πολίτες στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή τους.

Το ουσιώδες ερώτημα, επομένως, δεν είναι “ποιος θα πάρει την εξουσία;”. Είναι: ποια εξουσία θέλουμε να υπάρχει, με ποιους θεσμούς, με ποια όρια, με ποιον έλεγχο και με ποια διαρκή παρουσία της κοινωνίας;

Η νέα πολιτική πρόταση χρειάζεται σαφή αξιακό πυρήνα: Δικαιοσύνη, Ελευθερία, Θεσμοί. Δικαιοσύνη χωρίς ελευθερία μπορεί να μεταβληθεί σε επιβολή. Ελευθερία χωρίς Δικαιοσύνη μπορεί να καταλήξει στο προνόμιο του ισχυρότερου. Και οι δύο, χωρίς ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς, παραμένουν ευχές που εξαρτώνται από την καλή πρόθεση εκείνου που κυβερνά. Οι θεσμοί είναι ο τρόπος με τον οποίο οι αξίες αποκτούν διάρκεια, κανόνες και εγγυήσεις. Αλλά και οι θεσμοί χωρίς ενεργούς πολίτες μπορούν να αδειάσουν από το δημοκρατικό τους περιεχόμενο.

Γι’ αυτό το τρίπτυχο ολοκληρώνεται μόνο μέσα στην Κοινότητα των Πολιτών. Η Δικαιοσύνη προστατεύει τον άνθρωπο, η Ελευθερία τον καθιστά αυτεξούσιο, οι Θεσμοί εξασφαλίζουν την κοινή τάξη και ο ενεργός πολίτης δίνει σε όλα αυτά δημοκρατική ζωή. Αυτό είναι το πολιτικό νόημα της αυτοθέσμισης: οι πολίτες δεν στέκονται απέναντι στους θεσμούς ως υπήκοοι ούτε τους αντιμετωπίζουν ως ξένη δύναμη. Τους αναγνωρίζουν ως κοινό δημιούργημα και γι’ αυτό απαιτούν να τους ελέγχουν, να τους προστατεύουν και, όταν η πραγματικότητα το επιβάλλει, να τους αναθεσμίζουν δημοκρατικά.

Η καλύτερη Ελλάδα ως καλύτερη ζωή

Καμία θεσμική θεωρία δεν έχει αξία αν δεν επιστρέφει τελικά στη ζωή του ανθρώπου. Η Δημοκρατία κρίνεται στην καθημερινότητα: στην ασφάλεια, στην Παιδεία, στην Υγεία, στην εργασία, στην παραγωγή, στον πολιτισμό, στην αξιοπρέπεια, στην προστασία των νέων και των ηλικιωμένων και στη δυνατότητα μιας οικογένειας να σχεδιάζει το μέλλον της χωρίς μόνιμο φόβο.

Η καλύτερη Ελλάδα δεν είναι σύνθημα εθνικής αυτοεπιβεβαίωσης. Είναι συγκεκριμένο πολιτειακό και κοινωνικό αίτημα: μια χώρα στην οποία το κράτος υπηρετεί τον πολίτη, ο νόμος ισχύει για όλους, η γνώση και η δημιουργία απελευθερώνονται, η παραγωγική δύναμη της κοινωνίας αναπτύσσεται, η περιφέρεια ξαναζωντανεύει και η νέα γενιά βρίσκει λόγο να δημιουργήσει στον τόπο της.

Εδώ η επικούρεια αφετηρία συναντά ξανά την πολιτική. Η ευδαιμονία δεν είναι συσσώρευση, αλλά μέτρο, ελευθερία από τον φόβο, αυτοκυριαρχία, φιλία και ασφάλεια της κοινότητας όπου έρα από την προσωπική ευτυχία του καθενός· η Δημοκρατική Πολιτεία οφείλει να δημιουργεί τους δίκαιους όρους μέσα στους οποίους ο καθένας μπορεί ελεύθερα να επιδιώξει μια αξιοπρεπή και δημιουργική ζωή.

Πολιτική παρέκκλιση ως ειρηνική δημοκρατική δημιουργία

Η “παρέκκλιση” στην πολιτική δεν είναι συνώνυμη της αστάθειας ούτε της άρνησης κάθε τάξης. Είναι η ικανότητα μιας κοινωνίας να αποφεύγει την παρακμή επειδή διαθέτει τη δύναμη να αναστοχάζεται και να μετασχηματίζει δημοκρατικά τους θεσμούς της. Η κοινωνία αναζητά θεσμούς αρκετά ισχυρούς ώστε να προστατεύουν τη Δημοκρατία και αρκετά ανοικτούς ώστε να διορθώνονται από αυτήν. Δεν ζητά την αντικατάσταση μιας κλειστής ελίτ από μια άλλη, παρά ζητά τη διαρκή επιστροφή της πολιτικής δύναμης στην πηγή της: τον κυρίαρχο λαό μέσα σε μια συντεταγμένη δημοκρατική Πολιτεία.

Έτσι, η πολιτική παρέκκλιση είναι η ειρηνική δημιουργία, η άρνηση του μονόδρομου, κι όχι η άρνηση του κανόνα. Είναι η υπέρβαση της ακινησίας, όχι η λατρεία της σύγκρουσης. Είναι η στιγμή που η κοινωνία παύει να ζητά απλώς καλύτερη διαχείριση του υπάρχοντος και αναλαμβάνει την ευθύνη να συζητήσει το νέο που θέλει να δημιουργήσει.

Καταληκτικά – Από το “δεν πάει άλλο” στο “μπορούμε να θεσμίσουμε αλλιώς”

Η Δημοκρατία είναι ζωντανή ακριβώς επειδή μπορεί να αναστοχάζεται τον εαυτό της, και η κοινωνία είναι ελεύθερη όταν δεν φοβάται να δημιουργεί, μέσα στη νομιμότητα και με δημοκρατικούς όρους, νέες μορφές θεσμών συμμετοχής και ελέγχου. Το αίτημα των Τεμπών για αλήθεια και Δικαιοσύνη αποκτά έναν ευρύτερο πολιτικό ορίζοντα χωρίς να χάνει την ηθική του αυθεντικότητα και αποτελεί την αφετηρία μιας συνειδητοποίησης: ότι δεν αρκεί να ζητάμε δικαίωση όταν οι θεσμοί αποτυγχάνουν. Οφείλουμε να οικοδομούμε θεσμούς που καθιστούν τη Δικαιοσύνη, τη λογοδοσία και την προστασία του ανθρώπου καθημερινό κανόνα της Πολιτείας.

Η Κοινότητα των Πολιτών μπορεί να γίνει φορέας μιας δημοκρατικής αυτοθέσμισης. ένα εργαστήριο πολιτών που μετατρέπει τη συμμετοχή σε θεσμό, τη διαμαρτυρία σε πρόταση, την κοινωνική ευαισθησία σε ευθύνη και την ελευθερία σε κοινή πολιτική πράξη που οδηγεί στη δημοκρατία της Πολιτείας, για μια καλύτερη Ελλάδα και μια καλύτερη ζωή των πολιτών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η εκτίμηση που εξέφρασε ήδη από τα τέλη Μαρτίου, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του από καρκίνο, ο πρώην επικεφαλής της MI6, Alex Younger. Στη συνέντευξη του αυτή που πρόσφατα προβλήθηκε πάλι από τον Economist, o Younger ανέφερε ξεκάθαρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποτίμησαν τις απαιτήσεις της αποστολής, με αποτέλεσμα το Ιράν να έχει πλέον το «πάνω χέρι». Παράλληλα, επισήμανε ότι το ιρανικό καθεστώς αποδείχθηκε πολύ πιο ανθεκτικό από όσο αναμενόταν.

Η ιρανική ηγεσία έλαβε ορισμένες σωστές στρατηγικές αποφάσεις, κυρίως όσον αφορά τη διασπορά και την προστασία των κρίσιμων οπλικών συστημάτων της, αλλά και την αποκέντρωση της αλυσίδας λήψης αποφάσεων. Έτσι, παρά την εντυπωσιακή αεροπορική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το Ιράν διατήρησε τη δυνατότητα να επιφέρει πλήγματα και, κυρίως, να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, διεθνοποιώντας τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου.

Δεν μπορούν να κερδίσουν 

Αυτό δημιουργεί για τις ΗΠΑ ένα σοβαρό στρατηγικό πρόβλημα. Δεν μπορούν να κερδίσουν χωρίς να προκαλέσουν τεράστια καταστροφή.  Για να επιτύχουν αποφασιστική νίκη, θα πρέπει να κλιμακώσουν δραματικά τις επιχειρήσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών του Ιράν. Όμως το Ιράν έχει τη δυνατότητα να ανταποδώσει πλήγματα στις μοναρχίες του Κόλπου και να προκαλέσει μια ευρύτερη ενεργειακή κρίση.

Υπάρχουν, βεβαίως, δύο παράγοντες που μπορεί να λειτουργούν εις βάρος της Τεχεράνης. Ο πρώτος είναι η αποτελεσματικότητα του αποκλεισμού που εφαρμόζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα ιρανικά λιμάνια. Εάν ο αποκλεισμός περιορίζει ουσιαστικά τις εξαγωγές πετρελαίου, τότε ο χρόνος λειτουργεί και εναντίον του Ιράν. Η ιρανική οικονομία βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά δυσχερή κατάσταση. Δεν μπορούμε όμως να γνωρίζουμε πόση αντοχή διαθέτει η ιρανική κοινωνία και για πόσο διάστημα μπορεί το καθεστώς της Τεχεράνης να διατηρήσει τον έλεγχο υπό τέτοιες συνθήκες.

Ο δεύτερος παράγοντας αφορά τη δυνατότητα κυρίως της Σαουδικής Αραβίας να παρακάμπτει τον Περσικό Κόλπο, διοχετεύοντας πετρέλαιο μέσω του East-West Pipeline προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας. Ωστόσο και εκεί δημιουργούνται προβλήματα εξ αιτίας του αποκλεισμού που εφαρμόζουν οι Χούθι, ο οποίος δυσχεραίνει τη διοχέτευση του σαουδαραβικού πετρελαίου.

Οι εξελίξεις έχουν επομένως δημιουργήσει για τις Ηνωμένες Πολιτείες ένα σαφές δίλημμα: είτε να προχωρήσουν σε μεγάλη κλιμάκωση του πολέμου είτε να αποδεχθούν τα όρια της στρατιωτικής τους ισχύος, να κάνουν μια αποτίμηση κόστους-οφέλους και να περιορίσουν σταδιακά την παρουσία τους στον Περσικό Κόλπο.

Αναβάθμιση της Τουρκίας

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα. Η πρόσφατη συμφωνία Τουρκίας-Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν είναι πιθανό να εντάσσεται σε έναν ευρύτερο αμερικανικό σχεδιασμό για τη δημιουργία ενός τοπικού συστήματος ασφάλειας, το οποίο θα αναλάβει μέρος των υποχρεώσεων που μέχρι σήμερα επωμίζονταν οι ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.

Εάν αυτή η εκτίμηση είναι σωστή, η Τουρκία αναβαθμίζεται δραστικά. Κεφαλαιοποιεί το γεγονός ότι έχει δημιουργήσει μια σημαντική παραγωγική βάση και, κυρίως, μια ισχυρή αμυντική βιομηχανία, που της επιτρέπει πλέον να λειτουργεί ως περιφερειακή δύναμη και εν δυνάμει πάροχος ασφάλειας σε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η οποία διαθέτει τεράστιους οικονομικούς πόρους, αλλά αντιμετωπίζει πρόβλημα ασφάλειας.

Το πρόβλημα για την Ελλάδα είναι ευρύτερο. Μια πιθανή υποχώρηση της αμερικανικής παρουσίας από κρίσιμα γεωπολιτικά συστήματα ανοίγει περισσότερο το πεδίο στις περιφερειακές δυνάμεις. Η Τουρκία αντιλαμβάνεται αυτή τη διαδικασία ως παράθυρο ευκαιρίας, ενώ το Ισραήλ προετοιμάζεται για μια πιο ανταγωνιστική περιφερειακή τάξη.

Οι κινήσεις της Ελλάδας

Η Ελλάδα, υπό αυτά τα δεδομένα, πρέπει να δημιουργήσει ισχυρές συμμαχίες αλλά και να αποκτήσει τις δυνατότητες που θα της επιτρέψουν να έχει ουσιαστικό ρόλο μέσα σε αυτές. Όποια άποψη και αν έχει κανείς για το Ισραήλ, από καθαρά γεωπολιτική σκοπιά η στρατηγική αντιπαράθεσή του με την Τουρκία λειτουργεί υπέρ της Ελλάδας, επειδή δημιουργεί έναν ισχυρό περιφερειακό πόλο που αντισταθμίζει την τουρκική επιρροή.

Η Ελλάδα μέχρι σήμερα ακολουθεί περισσότερο μια πολιτική χαμηλής εντάσεως και αυτοσχεδιασμών. Η αποστολή μιας πυροβολαρχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία πιθανώς δεν ήταν λανθασμένη κίνηση. Ωστόσο, δεν ασκείς πολιτική με μία πυροβολαρχία Patriot. Αυτό που μετρά στις διεθνείς σχέσεις είναι ο ρόλος που μια χώρα μπορεί και θέλει να αναλάβει.

Η Τουρκία θα παραμένει επιθυμητός εταίρος πολλών χωρών, επειδή διαθέτει μεγάλη οικονομία, σημαντική παραγωγική βάση και αυξανόμενες στρατιωτικές δυνατότητες. Αυτά της επιτρέπουν να προσφέρει οικονομικά οφέλη στους εταίρους της αλλά και να αναλαμβάνει πραγματικούς γεωπολιτικούς ρόλους.

Το ελληνικό στρατηγικό έλλειμμα και η Τουρκία 

Αντίθετα, η Ελλάδα έμεινε πίσω επί δεκαετίες. Το πολιτικό της σύστημα δεν ανέπτυξε μακροπρόθεσμη στρατηγική αντιμετώπισης της τουρκικής απειλής, δεν δημιούργησε σημαντική αμυντική βιομηχανία και δεν ανασυγκρότησε τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας πέρα από τον τουρισμό και το real estate. Την ίδια περίοδο, η Τουρκία πραγματοποίησε σημαντικά παραγωγικά άλματα. Αυτά καθορίζουν τελικά τις γεωπολιτικές ισορροπίες, όχι οι δημόσιες σχέσεις μιας αποστολής Patriot ούτε η αγορά μερικών Belhara και Rafale.

Η Ελλάδα πρέπει, όσο ακόμη διαθέτει χρόνο, να αναπτύξει στρατηγική αντιμετώπισης της τουρκικής απειλής σε δύο βασικούς άξονες: πρώτον, παραγωγική ανασυγκρότηση με ιδιαίτερη έμφαση στην αμυντική βιομηχανία και στις νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης· και δεύτερον, δημιουργία ισχυρών και λειτουργικών συμμαχιών.

Τέλος, η διατήρηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, σε συνδυασμό με την Κύπρο, δεν αποτελεί μόνο ζήτημα εθνικής κυριαρχίας. Διατηρεί την Ελλάδα και την Κύπρο ως ενιαίο γεωπολιτικό χώρο στην Ανατολική Μεσόγειο, από όπου θα περάσουν κρίσιμοι εμπορευματικοί και ενεργειακοί διάδρομοι. Μια Ελλάδα που θα έχει απωλέσει ή παραχωρήσει τα δικαιώματα της στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο θα είναι αναπόφευκτα μια χώρα με πολύ μικρότερη γεωπολιτική αξία.

Αντιθέτως, από πολιτικής τουλάχιστον απόψεως, το σύστημα πρέπει άχρι καιρού να παραμείνει στο Γιανμπού και η πλευρά μας να προχωρήσει χωρίς αναβολή σε διαβουλεύσεις εφ’ όλου του φάσματος με το Ριάντ για το παρόν και το μέλλον της διμερούς συνεργασίας. Δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι η Συντροφία των Τριών είναι καρπός της αδυναμίας των ΗΠΑ να καλύψουν αποτελεσματικά τους εταίρους των στον Κόλπο από τα πλήγματα του Ιράν.

Συνδετικό υλικό των Τριών, εν προκειμένω ως εκπροσώπων όχι μόνο των Σουνιτών αλλά του συνόλου των Μουσουλμάνων, είναι η εναντίωση στις πολιτικές του Ισραήλ. Δεν είναι το Ιράν ο στόχος, η απειλή για την ασφάλεια των τριών συμβαλλομένων της Συμφωνίας Αμυντικής Συνεργασίας.

Είναι πρόδηλο ότι η ασθενέστερη πλευρά της τριγωνικής συμμαχίας είναι η Σαουδική Αραβία. Η υπογραφή της συμφωνίας αποτελεί αγορά, αμφιβόλου αξίας ασφαλιστηρίου για τον κυβερνώντα διάδοχο του σαουδικού θρόνου. Ήταν όμως κίνηση ανάγκης, πιεζομένου μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και, από την άλλη πλευρά, του πολυπράγμονος Κατάρ, φίλου και δανειστή της Τουρκίας.

Σαουδική Αραβία και Τουρκία

Το Σύμφωνο, αν υπήρχε σε κάποιες καγκελαρίες αμφιβολία, εννοείται ότι βάζει ταφόπλακα στην περίπτωση προσχώρησης της Σαουδικής Αραβίας στις συμφωνίες του Αβραάμ και εκθέτει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που είναι μέρος των συμφωνιών αυτών. Εξ άλλου, η ούτως η άλλως μακροπρόθεσμη προοπτική δημιουργίας οικονομικού διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης IMEC, τώρα παραπέμπεται στις ελληνικές καλένδες, μέχρι δηλ. αλλαγής της πολιτικής του Ριάντ.

Η Σαουδική Αραβία, φύλακας των ιερών προσκυνημάτων του Ισλάμ, ενδίδει στην Τουρκία, κληρονόμο των Οθωμανών Χαλίφηδων, η οποία με την ανασύσταση του σιδηροδρόμου Κωνσταντινούπολης-Χετζάζης (συμφωνία Ιουνίου 2026), φιλοδοξεί να επιστρέψει εκεί από όπου είχε εκδιωχθεί με την Αραβική Ανταρσία του 1917. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η απόφαση της Αιγύπτου παρά τις προηγηθείσες διαβουλεύσεις, να μην ενταχθεί στο σχήμα.

Όπως έχει γράψει ο ΣΤΡΑΒΩΝ (08.08.26), στο Κάιρο έχουν μία μακροπρόθεσμη οπτική των αραβικών πραγμάτων, λαμβανομένων επίσης πρωταρχικά υπόψιν των συμφερόντων τους στην Μεσόγειο και δή με Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ, αλλά και εκείνων στη Λιβύη. Πιθανότητα μεταγενέστερης προσχωρήσεως της Αιγύπτου στο σχήμα φαίνεται περίπου αμελητέα, εκτός εάν η κυβέρνηση Νετανυάχου συνεχίσει αποφασιστικά την σημερινή κρημνώδη γραμμή της.

Η Ελλάδα, η Αίγυπτος και το Ισραήλ

Περί αντισυσπειρώσεως: Η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει την εμπέδωση των σχέσεών της, επί διμερούς βάσεως, με το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και βεβαίως, με την Ινδία. Η σύμπηξη πενταμερούς “Άξονα” Ινδίας-Εμιράτων-Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδος δεν εξυπηρετεί. H χώρα μας, ορθώς, έχει αναπτύξει μία πολυεπίπεδη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, η οποία δεν αποτελεί συμμαχία. Εκαστο των δύο μερών επενδύει στην σχέση αυτή χάριν των δικών του εθνικών συμφερόντων τα οποία είναι ιδιαίτερα για κάθε πλευρά. Με το Ισραήλ εμείς δεν είμαστε όμοροι, όπως όμως είμαστε στη θάλασσα όμοροι με την Αίγυπτο (άλλη η περίπτωση της Κύπρου).

Tο Ισραήλ αντιμετωπίζει δύσκολες καταστάσεις στην περιοχή του, οι οποίες δεν έχουν γίνει ευκολότερες με την επίθεση που εξαπολύθηκε κατά του Ιράν από κοινού με τις ΗΠΑ, στις 28 Φεβρουαρίου τρέχοντος έτους. Παρά τα επιφαινόμενα, η πτώση του καθεστώτος ´Ασσαντ στην Συρία, καθεστώτος κοσμικού, δεν διευκόλυνε την θέση ασφαλείας του Ισραήλ, ούτε βεβαίως τα ελληνικά συμφέροντα.

Στο μέτρο που αποτελούμε, όχι μόνο λόγω γεωγραφικής θέσης, κρίσιμο και αξιόπιστο εταίρο για το Ισραήλ, είναι υποχρέωσή μας να ξετυλίγουμε τις αντιλήψεις μας για το ένα η το άλλο ζήτημα και τις επιπτώσεις στην διεθνή κατάσταση και σε εμάς ειδικότερα. Η οδός των σχέσεών μας πρέπει να είναι διπλής κατευθύνσεως και να συμβάλει στην ενίσχυση της θέσεως των δύο εταίρων, όχι στην δημιουργία νέων αντιπάλων. Το Ισραήλ, έχει κάθε συμφέρον, και η Ελλάδα δεν επιτρέπεται να μένει σιωπηλή, στο καλώς έχειν των Χριστιανικών, και ειδικότερα των Ορθοδόξων ιερών στους Αγίους Τόπους. Είναι γνωστό ότι το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και η Αγιοταφική Αδελφότητα υφίστανται την πίεση Εβραίων ζηλωτών και την καταπάτηση προσκυνημάτων, κτημάτων και κτισμάτων.

Η Συμφωνία της Μέκκας και η Αίγυπτος

Η αναθέρμανση των σχέσεων Αιγύπτου-Τουρκίας δεν οφείλεται στην σχέση Ελλάδος-Ισραήλ. Είναι όμως κατάσταση που υποχρεώνει να εξετάζουμε συνολικά και να σταθμίζουμε με λεπτότητα την πολιτική μας, η οποία βεβαίως δεν στοχεύει στον εγκλωβισμό της Τουρκίας, αλλά στην εξισορρόπησή της.

Η Αίγυπτος δεν είναι και δεν πρόκειται να γίνει προνομιούχος ελάσσων εταίρος της Τουρκίας. Ανεξαρτήτως καθεστώτος, θα συνεχίσει να ακολουθεί πολιτική ισορροπιών μεταξύ ημών και της Τουρκίας, της οποίας όμως πολιτικής το μείγμα δεν θα είναι σταθερό και αμετάβλητο. Υπάρχουν όρια στην έναντι της Τουρκίας προς την κατεύθυνση της Αιγύπτου, μάλιστα επί των ημερών του συστήματος Σίσσι. Όσο και να είναι ενοχλημένοι και εσωτερικώς πιεσμένοι στο Κάιρο από τις πολιτικές του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστινίους και σε σχέση με την Αιθιοπία και την Σομαλιλάνδη, δεν θα στέρξουν να εγκολπωθούν την ατζέντα της Τουρκίας.

Από την άλλη, είναι απορίας άξιο πως η Ελλάδα δεν έχει αυτή προσφέρει τις καλές υπηρεσίες της μεταξύ των δύο σε αντιπαράθεση για εμάς φιλικών χωρών, της Αιθιοπίας και της Αιγύπτου.

Παραδόξως, το Τριμερές Σύμφωνο, για λόγους που δεν είναι του παρόντος σημειώματος, παρέχει την δυνατότητα ανακαινίσεως και εμβαθύνσεως του πολιτικού διαλόγου και συνολικώς των σχέσεων Καίρου-Αθηνών, πέραν του καλωδίου GrEgy, της Μονής της Αγίας Αικατερίνης η του EastMed Gas Forum. Το ανάλογο ισχύει ως προς την σχέση με τα ακτιβιστικά Εμιράτα.

H Αθήνα, όχι με την τωρινή ομάδα, απέναντι στην υπερέκταση της νοσταλγού παλαιών ημερών Τουρκίας, με στοχευμένη παρουσία στην Ερυθρά Θάλασσα και κατά δεύτερο λόγο στον Κόλπο, λαμβάνοντας υπόψη την τεχνογνωσία καί της Λευκωσίας, θα μπορούσε να υπηρετήσει το εθνικό συμφέρον και να δείξει ότι είναι ενεργός και πρωτόβουλος παράγων σταθερότητας και φάρος διεθνούς συνεργασίας, συνδιαλλαγής και ειρήνευσης, πέραν στερεοτύπων.

Μέσα σε διάστημα μόλις επτά λεπτών, η πυρκαγιά εξαπλώθηκε με μεγάλη ταχύτητα, με τις συνθήκες να επιβαρύνονται σημαντικά από τους ισχυρούς ανέμους που πνέουν στην περιοχή. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πυρκαγιά στα Περιστέρια Σαλαμίνας είναι πλέον χωρίς ενιαίο μέτωπο, με τις πυροσβεστικές δυνάμεις να δίνουν μάχη με διάσπαρτες εστίες.

Οκτώ άτομα με εγκαύματα στο Κέντρο Υγείας

Σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα βρίσκεται το ΕΚΑΒ λόγω της πυρκαγιάς που βρίσκεται σε εξέλιξη στις περιοχές Περιστέρια και Κακή Βίγλα στη Σαλαμίνα. Οι δυνάμεις του έχουν ενισχυθεί και στο πεδίο επιχειρούν έξι ασθενοφόρα, μία Κινητή Ιατρική Μονάδα και δύο μοτοσυκλέτες άμεσης επέμβασης.

Συνολικά στο Κέντρο Υγείας Σαλαμίνας έχουν διακομιστεί πάνω από δέκα περιστατικά, ηλικίας 15-89 ετών, κυρίως με εγκαύματα και συμπτώματα από εισπνοή καπνού. Πέντε ασθενείς διακομίστηκαν ή βρίσκονται σε διαδικασία διακομιδής, μεταξύ των οποίων μία εγκαυματίας με εγκαύματα δευτέρου βαθμού στο 25% της επιφάνειας σώματος και μία ασθενής που διακομίζεται στο Θριάσιο. Τρεις ασθενείς εξήλθαν με οδηγίες, ενώ δύο παραμένουν σε φιλοξενία και παρακολούθηση. 

502 απεγκλωβισμοί διά θαλάσσης

Σε εξέλιξη βρίσκεται μεγάλη επιχείρηση απεγκλωβισμού πολιτών από θαλάσσης στη Σαλαμίνα, καθώς οι δύο πυρκαγιές που μαίνονται στο νησί έχουν προκαλέσει μέχρι στιγμής δύο θανάτους.

Σύμφωνα με νεότερη ενημέρωση του Λιμενικού Σώματος, με μέριμνα του Κέντρου Επιχειρήσεων του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. πραγματοποιείται επιχείρηση απεγκλωβισμού ατόμων στις θαλάσσιες περιοχές Σατερλί και Κολώνες, με τη συμμετοχή επτά πλωτών σκαφών του Λιμενικού και τη συνδρομή ιδιωτικών μέσων.

Μέχρι στιγμής έχουν απεγκλωβιστεί περίπου 502 άτομα, τα οποία μετεπιβιβάζονται σε τρία επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία.

Από οικόπεδο ξεκίνησε η φωτιά – Τι εξετάζει η Πυροσβεστική

Σύμφωνα με πληροφορίες από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, κάτοικος της οδού Ανδρομάχης που έκανε την αναγγελία της πυρκαγιάς (14:43) στην πυροσβεστική κατέθεσε ότι η φωτιά ξεκίνησε από παρακείμενο οικόπεδο επί της οδού Ανδρομάχης το οποίο ήταν γεμάτο σκουπίδια.

Αυτήν την ώρα, εξετάζεται από Πυροσβεστική αν υπάρχουν κάμερες στην περιοχή έναρξης της πυρκαγιάς με βιντεοληπτικό υλικό που θα αξιολογηθεί από το ανακριτικό της πυροσβεστικής προκειμένου να εξεταστεί το ενδεχόμενο εμπρησμού είτε εξ αμέλειας είτε από δόλο.

Θεωρείται πιθανό ενδεχόμενο λόγω του σημείου έναρξης. Η σχεδόν ταυτόχρονη έναρξη δεύτερης πυρκαγιάς σε άλλο σημείο του νησιού προβληματίζει έντονα.

Αντιδράσεις κομμάτων

Ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ εκτός από συλλυπητήρια, εξέφρασαν και την κριτική τους για τους υφιστάμενους σχεδιασμούς της Πολιτικής Προστασίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει: «Θλίψη για τις νέες απώλειες ανθρώπινων ζωών από τις πυρκαγιές
Η τραγωδία που εκτυλίχθηκε σήμερα στην Σαλαμίνα, με δύο ακόμα ανθρώπους νεκρούς από την πυρκαγιά και αρκετούς εγκαυματίες, με μεγάλες καταστροφές σε σπίτια και στο περιβάλλον, προστίθεται στον βαρύ απολογισμό μιας ακόμη αντιπυρικής περιόδου που δοκιμάζει τις αντοχές της χώρας και, πάνω απ’ όλα, την ικανότητα της Πολιτείας να προστατεύει την ανθρώπινη ζωή. Δεν είναι δυνατόν όλες οι προετοιμασίες, τα μέσα και οι σχεδιασμοί της Πολιτικής Προστασίας, με δεδομένες τις νέες συνθήκες και την αρνητική εμπειρία των προηγούμενων ετών, να οδηγούν σε αποτελέσματα που υποτίθεται ότι μέχρι τώρα, έστω και με προληπτικές εκκενώσεις, είχαν αποτραπεί».

Το ΚΚΕ αναφέρει: «Είναι τεράστιες οι ευθύνες της σημερινής κυβέρνησης της ΝΔ, όπως και των προηγούμενων κυβερνήσεων, καθώς είναι απαράδεκτο σε ένα νησί όπως η Σαλαμίνα, με πυκνές δασικές εκτάσεις, δεκάδες χιλιάδες μόνιμους κατοίκους και πολλαπλάσια κίνηση ήδη από τις πρώτες μέρες του καλοκαιριού, να μην έχει αναβαθμιστεί το υπάρχον Πυροσβεστικό Κλιμάκιο σε πλήρως στελεχωμένο Πυροσβεστικό Σταθμό, με επαρκές μόνιμο προσωπικό, σύγχρονα οχήματα και όλα τα αναγκαία μέσα πυρόσβεσης και πρόληψης. Οι κυβερνητικές δικαιολογίες, καταρρέουν μπροστά στη σκληρή πραγματικότητα: για άλλη μια χρονιά μετράμε ανθρώπινες ζωές χαμένες, ανάμεσά τους και πυροσβέστες».

Κριτική στην κυβέρνηση με αφορμή τη σημερινή πυρκαγιά στην Σαλαμίνα ασκεί και η Ελληνική Λύση, επισημαίνοντας: «Η κυβέρνηση αντί να διδαχθεί από τα εγκληματικά της λάθη που προκάλεσαν τις πρόσφατες τραγωδίες, προέβαινε σε ανακοινώσεις “αυτοθαυμασμού” για το πόσο καλά τα “κατάφερε”. Η εξελισσόμενη τραγωδία στην Σαλαμίνα με νεκρούς, καμένα σπίτια και εκατοντάδες εγκλωβισμένους, αποδεικνύει ότι η ΝΔ είναι άκρως επικίνδυνη για την Ελλάδα και τους Έλληνες».

Μέτωπα σε Σκύρο και Κορινθία

Βελτιωμένη είναι το πρωί της Κυριακής η εικόνα από την πυρκαγιά στη Σκύρο, έπειτα από μια ιδιαίτερα δύσκολη νύχτα για τις πυροσβεστικές δυνάμεις, οι οποίες συνεχίζουν τη μάχη σε δύο πύρινα μέτωπα. Οι ισχυροί άνεμοι, που ξεπερνούν τα 7 μποφόρ, δυσχεραίνουν το έργο της κατάσβεσης, ενώ από το πρώτο φως της ημέρας στην επιχείρηση συμμετέχουν και εναέρια μέσα.

Σήμερα το μεσημέρι εν τω μεταξύ, ξέσπασε φωτιά στον Σολομό Κορινθίας, δίπλα στον αυτοκινητόδρομο, οπότε διεκόπη προσωρινά η κυκλοφορία των οχημάτων με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν ουρές χιλιομέτρων. Οι οδηγοί από το 89ο έως το 104ο χιλιόμετρο στο ρεύμα προς Αθήνα κινούνται με πολύ χαμηλές ταχύτητες, αναφέρει το korinthostv.gr.

Στο σημείο έσπευσε ισχυρή δύναμη της Πυροσβεστικής, ενώ στην κατάσβεση συνδράμουν από αέρος τρία εναέρια μέσα – δύο αεροσκάφη και ένα ελικόπτερο. Στην κατάσβεση της φωτιάς επιχειρεί και η Εθελοντική Ομάδα Πυροπροστασίας Δασών Κορίνθου.

Η πυρκαγιά στη Σκύρο, η οποία εκδηλώθηκε το απόγευμα του Δεκαπενταύγουστου στην περιοχή Ατσίτσα και πήρε γρήγορα διαστάσεις μέσα στο πυκνό πευκοδάσος. Έχει διασπαστεί σε δύο μέτωπα: το νότιο, προς τον Άγιο Φωκά, και το ανατολικό, προς τον Πεύκο. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην ανακοπή της πορείας των φλογών προς τον δεύτερο οικισμό, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να απειλούνται σπίτια.

Οι επίγειες δυνάμεις ενισχύθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας με πυροσβέστες και οχήματα που μεταφέρθηκαν ακτοπλοϊκώς από την Κύμη. Συνολικά επιχειρούν 89 πυροσβέστες, έξι ομάδες πεζοπόρων τμημάτων της ΕΜΟΔΕ, 21 οχήματα και εθελοντές. Από αέρος έχουν διατεθεί συνολικά επτά αεροσκάφη και πέντε ελικόπτερα, εκ των οποίων το ένα έχει αναλάβει τον συντονισμό των εναέριων μέσων. Στην επιχείρηση συνδράμουν επίσης υδροφόρες και μηχανήματα έργου του Δήμου Σκύρου και της Πολιτικής Προστασίας Ευβοίας.

Οι πυροσβέστες έδωσαν ολονύχτια μάχη για να περιορίσουν την πυρκαγιά, καθώς οι πολύ ισχυροί άνεμοι προκαλούσαν συνεχείς δυσκολίες στην επιχείρηση και ευνοούσαν την εξάπλωση των μετώπων.

Αισιόδοξος για την εξέλιξη της επιχείρησης εμφανίστηκε ο δήμαρχος Σκύρου, Κυριάκος Αντωνόπουλος, ο οποίος, μιλώντας στην ΕΡΤ, ανέφερε ότι η εικόνα είναι βελτιωμένη, παρά το γεγονός ότι παραμένουν ενεργά μέτωπα βόρεια της αρχικής εστίας. Ο ίδιος διαβεβαίωσε ότι ο οικισμός Πεύκος δεν απειλείται και ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πρόβλημα για κατοίκους ή επισκέπτες. Υπάρχει, πάντως, σχέδιο εκκένωσης σε περίπτωση που οι συνθήκες το καταστήσουν αναγκαίο.

«Πιστεύω ότι μέσα στη μέρα θα γίνει πλήρης κατάσβεση», δήλωσε ο δήμαρχος, εκτιμώντας ότι οι καιρικές συνθήκες θα βελτιωθούν σημαντικά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μετά την κατάσβεση, πεζοπόρα τμήματα αναμένεται να παραμείνουν στην περιοχή για την αντιμετώπιση μικρών εστιών και πιθανών αναζωπυρώσεων.

Σκύρος: Δύο μηνύματα από το 112

Κατά τη διάρκεια του Σαββάτου (15.08.2026) ενεργοποιήθηκε δύο φορές το 112 για προληπτικές απομακρύνσεις πολιτών από περιοχές που βρίσκονταν κοντά στην πυρκαγιά. Στις 16.31 εστάλη μήνυμα σε όσους βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Φωκά να απομακρυνθούν προς τις Αχερούνες, ενώ στις 18.15 ακολούθησε νέα ειδοποίηση για την απομάκρυνση όσων βρίσκονταν στην περιοχή του Πεύκου προς τη Χώρα Σκύρου.

Η Σκύρος παραμένει και σήμερα, Κυριακή(16.08.2026), σε πολύ υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς, κατηγορίας 4, με τις δυνάμεις πυρόσβεσης να παραμένουν σε αυξημένη επιφυλακή.

Ενεργοποίηση της Υπηρεσίας Copernicus

Η Υπηρεσία Copernicus/Emergency Management Service – Mapping της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενεργοποιήθηκε για τη χαρτογράφηση της πυρκαγιάς στη Σκύρο και προς υποβοήθηση του έργου των αρμόδιων Αρχών και στη διαχείριση των συνεπειών του φαινομένου. Την υπηρεσία ενεργοποίησε, κατόπιν εντολής του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, η Διεύθυνση Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας.

Σκοπός της ενεργοποίησης είναι η παραγωγή χαρτογραφικών προϊόντων και δεδομένων για περιοχές του Δήμου Σκύρου, στην Π.Ε. Εύβοιας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, οι οποίες πλήττονται από την πυρκαγιά προς υποβοήθηση του έργου των φορέων που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και στη διαχείριση των συνεπειών του φαινομένου. Το αίτημα έγινε αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αναμένεται άμεσα η διάθεση σειράς χαρτογραφικών δεδομένων και προϊόντων, που προκύπτουν από ανάλυση δορυφορικών εικόνων.

Τα δεδομένα και οι χάρτες της Υπηρεσίας Copernicus Emergency Management Service/Mapping θα διατεθούν άμεσα από τη Διεύθυνση Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς δωρεάν για την διαχείριση του έργου τους.

Πλημμύρες στην Μάνη

Εικόνες καταστροφής άφησε πίσω της η σφοδρή κακοκαιρία που έπληξε το Σάββατο τη Μάνη, με τους δρόμους να μετατρέπονται μέσα σε λίγα λεπτά σε ορμητικούς χειμάρρους, αυτοκίνητα να παρασύρονται και κατοίκους να κινδυνεύουν. Τα βίντεο που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια των έντονων φαινομένων αποτυπώνουν την ορμή των νερών, τα οποία κατέκλυσαν δρόμους, σπίτια και τουριστικά καταλύματα. Το γεγονός ότι οι πρωτοφανείς εικόνες σημειώθηκαν στην καρδιά του Αυγούστου προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη και ανησυχία στους κατοίκους.

Η επόμενη ημέρα βρίσκει τη Μάνη να μετρά τις πληγές της, με τους κατοίκους να ζητούν τη λήψη μέτρων από την πολιτεία και την τοπική αυτοδιοίκηση, προκειμένου να περιοριστούν στο μέλλον ανάλογα πλημμυρικά φαινόμενα. Κατά τη διάρκεια της κακοκαιρίας, μία γυναίκα τραυματίστηκε σοβαρά από κεραυνό στο Οίτυλο, ενώ βρισκόταν μέσα στο αυτοκίνητό της. Η γυναίκα διακομίστηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο της Σπάρτης.

Μεγάλη ήταν και η κινητοποίηση της Πυροσβεστικής, η οποία δέχθηκε δεκάδες κλήσεις για παροχή βοήθειας. Τουλάχιστον δέκα άνθρωποι χρειάστηκε να απομακρυνθούν από αυτοκίνητα και να μεταφερθούν σε ασφαλή σημεία. Ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας Ανατολικής Μάνης, Γιώργος Εξαρχάκος, χαρακτήρισε το φαινόμενο «πρωτοφανές», επισημαίνοντας ότι μεταξύ των περιοχών που επλήγησαν βρίσκονται οι κοινότητες Νύμφη, Εξωνύμφη, Κοκάλα και Λάγια.

Οι πρώτες αναφορές κάνουν λόγο για σημαντικές ζημιές σε σπίτια, ενώ ιδιαίτερα σοβαρά προβλήματα έχουν καταγραφεί στο οδικό δίκτυο. Σε ορισμένα σημεία οι καταστροφές είναι εκτεταμένες, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να βρίσκονται αντιμέτωπες με την αποκατάσταση των ζημιών που άφησε πίσω της η κακοκαιρία.