Ελπίζεται να μην χρειασθούν οι παραινέσεις του κ. Ρούμπιο, υπό την δευτέρα ιδιότητα του ως ΣΕΑ, όταν ο γείτων «έλθει ένα βράδυ στα Ελληνικά νησιά» όπως συχνά ψάλλει. Χρειάζεται όθεν να ενημερωθεί ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας για τις ευαισθησίες ή τις παραισθήσεις του γείτονα. Τις υφίσταται ο Ελληνισμός κάθε εκάστην ημέρα από τα πλοία, αεροπλάνα, drones και τους γείτονες αλιείς του παραβιάζουν ακόμη και τα έξι μίλια των Ελληνικών χωρικών υδάτων. ενώ οι Κύπριοι στενάζουν από 52 ετών της κατοχής της Μεγαλονήσου υπό του στρατού του γείτονα.

Θα ανέχονταν ο Αμερικανός Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας και ΥΠΕΞ, τα ίδια από τους Ρώσους ή τους Κινέζους στις νήσους Κουρίλες, στον Βερίγγειο πορθμό ή στην Ταϊουάν, χωρίς συνέπειες; Γιατί εδώ πρέπει να καθίσουμε να συζητήσουμε με τον γείτονα την Ελληνική κυριαρχία στο 70% του Αιγαίου, όπου δεν υπάρχει ούτε ένας γειτονικής καταγωγής;

Όταν το 1922, άρπαξε ο γείτων την Ίμβρο και την Τένεδο έφερε βαρυποινίτες καταδίκους από τις φυλακές του κι έκαμε τον βίο αβίωτο στον αυτόθι αρχαιώθεν Ελληνικό πληθυσμό , τον οποίο ανάγκασε να φύγει, πλην ελαχίστων “ομήρων” που παραμένουν. Εξάλλου, Ρούμπιο επιβάλλεται να μελετήσει. τούς χάρτες του αμερικανικού Ναυτικού πού του αποκρύπτουν στο υπουργείο του, για να διαπιστώσει ότι ακόμη και τα… Ίμια εντάσσουν μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα των έξι μιλίων, όταν τ’ αντίστοιχα αμερικανικά  εκτείνονται και πέραν των διεθνώς παραδεκτών 12 μιλίων.

Χρειάζεται επίσης να λάβει υπ’ όψιν του διεθνείς συνθήκες όπως του Λονδίνου το 1914, των Σεβρών 1917, της Λωζάννης 1922 , του Μοντραί 1933 και των Παρισίων 1947, που αναγνώρισαν την ελληνική κυριαρχία των Αιγαιακών νήσων και κατήργησαν την αποστρατικοποίηση τους από της Σαμοθράκης μέχρις του πολυνήσου τους Καστελλορίζου. Ό,τι σήμερα εξοπλίζονται οφείλεται στον αποβατικό στόλο του γείτονα που αναμένει στον Τσεσμέ το σύνθημα της εισβολής.

Τα νησιά στο Αιγαίον που ανήκουν στον γείτονα εκτείνονται μέχρις τριών μιλίων από της Μικρασιατικής ακτής , σύμφωνα με το άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης .Η προηγηθείσα των Σεβρών, αναγνωρίζει Ελληνική κυριαρχία για τα υπόλοιπα νησιά και ισχύει απολύτως με την Συνθήκη της Λωζάννης.

Ισχύει η UNCLOS κ. Ρούμπιο… 

Τέλος αλλ’ όχι άνευ σημασίας, ισχύει και το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης (UNCLOS) που έχουν αποδεχθεί 170 κράτη των Ηνωμένων Εθνών. Μπορεί ακόμη να μη το έχει επικυρώσει η Αμερικανική Γερουσία, αλλά δεν θ’ αργήσει όταν διεκδικεί την Γροιλανδία και Ισλανδία.
Ο συμπαθείς και φιλέλλην Ρούμπιο ζήτησε να καθίσουν οι Έλληνες, να συζητήσουν με τον γείτονα τα δικαιώματα των Οθωμανών στην Μεσόγειο θάλασσα. Θα ήταν ο ίδιος διατεθειμένος να συζητήσει με τους Ρώσους την επαναγορά της Αλάσκα διότι κάποτε ανήκε στον Τσάρο Νικόλαο;

Η Μεγάλη μας φίλη, η Αμερική που μας βοήθησε μετά τον Δεύτερο Μεγάλο Πόλεμο , σήμερα λησμονεί όχι μόνο το ηγετικό παρελθόν της αλλά και την κοινή λογική. Ανεπαισθήτως ίσως.

2026-10-08 – ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ‘ΑΘΗΝΑ 9.84’ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ κ.ΜΑΡΚΟ ΡΟΥΜΠΙΟ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ

Αναφερόμενος στην στάση της Κυβέρνησης στο θέμα του καλωδίου, με αφορμή σχετική ερώτηση στον Αμερικανό υπουργό τόνισε: «Στην Κάσο είχαμε υποχώρηση άνευ λογικής, δημιουργώντας αρνητικό προηγούμενο στην άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων». Υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα πρέπει να σταματήσει να κρύβεται πίσω από φουστάνια κι ο Έλληνας ΥΠΕΞ θα έπρεπε να πει στον Αμερικανό ομόλογό του ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει στο έργο με ή χωρίς τις ΗΠΑ».

Όταν είπε ο Ρούμπιο στην ουσία “βρείτε τα” με την Τουρκία, αν ήταν εκείνος στην θέση του Γεραπετρίτη θα έλεγε «θα προχωρήσουμε είτε μαζί σας είτε μόνοι» είπε ο κ. Σέρμπος. «Αν έμαθα κάτι από την εμπειρία μου, τους Αμερικανούς ούτε τους γλύφεις ούτε τους παρακαλάς ούτε τους προσκυνάς, χρειάζεται ένας εξωστρεφής πατριωτισμός, να μας πει ο Ρούμπιο πού βλέπει τον ρόλο της Ελλάδας στην ανατολική Μεσόγειο», συμπλήρωσε.

Πρόσθεσε ότι «από το 1923 και μετά η Ελλάδα φέρει ένα πολύ μεγάλο βάρος με τη συνθήκη της Λωζάνης, και χρωστάμε πολλά στη Δύση, αλλά όμως για να υπερασπιζόμαστε αυτή τη “δυτική λίμνη”, για να είναι το Αιγαίο ελεύθερο, εμείς κουβαλάμε αυτό το βάρος και όταν η Τουρκια θέλει με πάρκα να κλείσει την είσοδο και την έξοδο στο Αιγαίο, τότε θα μπω στο κάτι παραπάνω με τους Αμερικανούς, εφ΄όσον είμαστε κι εμείς αποφασισμένοι να το πάμε μέχρι τέλους».

Αναξιοποίητα όπλα

Τόνισε αυτό που είχε πει και προχθές, ότι «δεν υπάρχει αδιαμεσολάβητη επικοινωνία Μαξίμου-Λευκού Οίκου και ο Μάρκο Ρούμπιο λειτουργεί ως η πόρτα της Αθήνας για να ξεκλειδώσει την επικοινωνία και να στέλνει μηνύματα εφόσον χρειαστεί».

Σχολιάζοντας ο κ. Σέρμπος τις αναφορές του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών στον Ελληνικό πολιτισμό και τη σημασία του, για τις ΗΠΑ και την ανασυγκρότηση της Δύσης τόνισε ότι «υπάρχει πλήρης απουσία της ελληνικής πολιτικής σε αυτό το θέμα και στην ανάδειξη της ήπιας ισχύος, δηλαδή της ελληνικής πολιτισμικής παρακαταθήκης από την αρχαιότητα μέχρι το Βυζάντιο, όπλο που παραμένει αναξιοποίητο», υπογραμμίζοντας πώς «δεν έχουμε κάνει τίποτα, σε ένα εξαιρετικά προνομιακό πεδίο για μας».

Τόνισε ότι ο πολιτισμός της Ελλάδας ή της Ρώμης και της χριστιανικής παράδοσης είναι σημαντικά “όπλα”, καθώς δεν αρκεί σε μεγάλες αντιπαραθέσεις, όπως ΗΠΑ-Κίνας ή Ασίας, να εμφανίζονται όλα ως στενά οικονομικά και όχι πολιτισμικά.

Η πολιτική πορεία του κ. Σέρμπου

Ο Σωτήρης Σέρμπος ήταν σύμβουλος του Νίκου Ανδρουλάκη στο ΠΑΣΟΚ το 2022 για περίπου έξι μήνες. Στις 3 Μαρτίου 2024 προσχώρησε στη Νέα Δημοκρατία όπου επίσης επήλθε ρήγμα και απομακρύνθηκε. Η ρήξη με το Μαξίμου, όπου ενεργούσε ως σύμβουλος του πρωθυπουργού στην εξωτερική πολιτική από τον Οκτώβρη του2025, ήρθε τον περασμένο Αύγουστο, κυρίως λόγω των κάπως “αντιτραμπικών” θέσεών του. Ο κ. Σέρμπος ήταν και υποψήφιος ευρωβουλευτής της ΝΔ το 2024, αλλά δεν εξελέγη.

Οι δηλώσεις Συρίγου

Στο μεταξύ έχει προηγηθεί πολιτική αντιπαράθεση και για τις δηλώσεις του βουλευτή της ΝΔ και καθηγητή Άγγελου Συρίγου, που δήλωσε πως η Αθήνα «υποχώρησε» στα δύο περιστατικά στην Κάσο, το 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή κατά τη διάρκεια των ερευνών βυθού.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, επιχείρησε να υποβιβάσει τις δηλώσεις του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, λέγοντας ότι «καμία υποχώρηση δεν υπήρξε». Απέδωσε όσα είπε ο κ. Συρίγος σε «προσωπικές εκτιμήσεις». Ο κ. Συρίγος δεν ανακάλεσε τις δηλώσεις του.

Οι δηλώσεις του Άγγελου Συρίγου εκθέτουν την κυβέρνηση, σχολίασε σε ανακοίνωσή του, μεταξύ άλλων, ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς, τονίζοντας πως ακυρώνουν μονομιάς τα κυβερνητικά αφηγήματα περί ευθύνης της Κύπρου για τη μη πόντιση του καλωδίου. Έντονη ήταν και η αντίδραση και από άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Κυτταρική Λειτουργία και Μεταβολισμός: Κάθε κύτταρο στο σώμα μας χρειάζεται νερό για να διατηρήσει τη δομή του και να εκτελέσει μεταβολικές διεργασίες. Το νερό μεταφέρει θρεπτικά συστατικά και οξυγόνο στα κύτταρα και απομακρύνει τα παραπροϊόντα του μεταβολισμού μέσω των νεφρών.

Θερμορύθμιση: Ακόμα και σε κατάσταση ηρεμίας, το σώμα παράγει θερμότητα. Το νερό βοηθά στη διατήρηση της εσωτερικής θερμοκρασίας του σώματος σταθερής (περίπου στους 37°C) μέσω της εφίδρωσης (έστω και αδιόρατης) και της αναπνοής.

Γνωστική Λειτουργία και Διάθεση: Ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στις διακυμάνσεις των υγρών. Έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμη και μια ήπια αφυδάτωση της τάξης του 1-2% του σωματικού βάρους μπορεί να προκαλέσει εξασθένιση της συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα και μείωση της βραχυπρόθεσμης μνήμης.

Λίπανση και Προστασία: Το νερό δρα ως λιπαντικό για τις αρθρώσεις (αρθρικό υγρό) και ως “αμορτισέρ” για τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό.

Πώς αλλάζουν οι ανάγκες σε νερό όταν η μέρα είναι καθιστική; Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι αν δεν ιδρώνουμε στο γυμναστήριο, δεν χάνουμε νερό. Στην πραγματικότητα, το σώμα αποβάλλει συνεχώς υγρά μέσω των “άδηλων απωλειών”.

Η φυσιολογία της καθιστικής κατάστασης: Σε μια καθιστική ημέρα, ο μεταβολικός ρυθμός είναι χαμηλός. Ωστόσο, οι απώλειες συνεχίζονται 1. μέσω της αναπνοής: Κάθε εκπνοή περιέχει υδρατμούς. 2. Της διαδερμικής εξάτμισης: Νερό διαπερνά το δέρμα χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε ως ιδρώτα. 3. Της νεφρικής λειτουργίας: Η παραγωγή ούρων είναι απαραίτητη για την αποβολή ουρίας και άλλων τοξινών.

Η παγίδα του κλιματισμού και της θέρμανσης: Όταν περνάμε τη μέρα μας καθιστοί σε ένα γραφείο ή στο σπίτι, περιβαλλόμαστε συχνά από ελεγχόμενα κλίματα. Ο κλιματισμός (AC) το καλοκαίρι και η κεντρική θέρμανση το χειμώνα μειώνουν δραματικά την υγρασία του αέρα. Αυτό αυξάνει την εξάτμιση υγρασίας από τους βλεννογόνους της μύτης και του στόματος, καθώς και από το δέρμα, οδηγώντας σε αυτό που ονομάζουμε “σιωπηλή αφυδάτωση”.

Παρατήρηση: Ενώ ένας αθλητής μπορεί να χρειάζεται 4-6 λίτρα νερό, ένας καθιστικός άνθρωπος δεν χρειάζεται την ίδια ποσότητα, αλλά η ποιότητα της ενυδάτωσης πρέπει να είναι συνεχής για να διατηρείται ο όγκος του αίματος σταθερός.

Παράγοντες που επηρεάζουν την επαρκή πρόσληψη υγρών: Η γενική οδηγία των “8 ποτηριών την ημέρα” είναι ένας υπεραπλουστευμένος κανόνας. Οι πραγματικές ανάγκες καθορίζονται από μια εξίσωση πολλών μεταβλητών.

Η έννοια του “Νερό από Τροφές”: Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το 20% της συνολικής μας ενυδάτωσης προέρχεται από τις τροφές. Τα φρούτα και τα λαχανικά (όπως το αγγούρι, το καρπούζι και το σπανάκι) αποτελούνται από πάνω από 90% νερό. Σε μια καθιστική ημέρα, η κατανάλωση τέτοιων τροφών μπορεί να μειώσει την ανάγκη για κατανάλωση “καθαρού” νερού από το ποτήρι.

Σημάδια ότι πίνουμε λιγότερο νερό από όσο χρειαζόμαστε: Το σώμα μας διαθέτει εξελιγμένους μηχανισμούς ειδοποίησης. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά τους παρερμηνεύουμε. 1. Χρώμα Ούρων: Ο πιο αξιόπιστος δείκτης. Τα ούρα πρέπει να έχουν το χρώμα της ανοιχτόχρωμης λεμονάδας. Αν είναι σκούρα κίτρινα ή πορτοκαλί, η αφυδάτωση είναι ήδη παρούσα. 2. Ψευδές Αίσθημα Πείνας: Ο εγκέφαλος συχνά συγχέει τα σήματα της δίψας με αυτά της πείνας. Πολλοί άνθρωποι τρώνε σνακ ενώ στην πραγματικότητα το σώμα τους ζητά νερό.

3. Πονοκέφαλοι και Ζάλη: Η μείωση του όγκου του αίματος λόγω έλλειψης υγρών σημαίνει ότι λιγότερο οξυγόνο φτάνει στον εγκέφαλο, προκαλώντας συσπάσεις των αιμοφόρων αγγείων. 4. Ξηροδερμία και “Τσιμπημένο Δέρμα”: Μια απλή δοκιμή (skin turgor test) στο πίσω μέρος του χεριού μπορεί να δείξει αν το δέρμα επανέρχεται αμέσως στη θέση του. Αν αργεί, η ελαστικότητα έχει μειωθεί λόγω έλλειψης νερού. 5. Κόπωση και Υπνηλία: Η καρδιά πρέπει να δουλέψει πιο σκληρά για να κυκλοφορήσει το πιο “παχύρρευστο” αίμα, οδηγώντας σε αίσθημα εξάντλησης παρόλο που δεν έχουμε καταβάλει σωματική προσπάθεια.

Πρακτικοί τρόποι για καλύτερη ενυδάτωση μέσα στη μέρα

Η επίτευξη της βέλτιστης ενυδάτωσης σε μια καθιστική καθημερινότητα απαιτεί στρατηγική και όχι απλώς πειθαρχία. 1. Ο Κανόνας του “Πρώτου Ποτηριού”: Πιείτε ένα μεγάλο ποτήρι νερό αμέσως μόλις ξυπνήσετε. Το σώμα έχει περάσει 7-8 ώρες χωρίς υγρά και βρίσκεται σε κατάσταση ήπιας αφυδάτωσης. 2. Οπτικά Ερεθίσματα: Τοποθετήστε ένα ποτήρι ή ένα μπουκάλι νερό πάνω στο γραφείο σας, μέσα στο οπτικό σας πεδίο.

Η αρχή “μακριά από τα μάτια, μακριά από το μυαλό” ισχύει απόλυτα εδώ. 3. Χρήση Τεχνολογίας: Υπάρχουν δεκάδες εφαρμογές (apps) που στέλνουν ειδοποιήσεις στο κινητό ή στο smartwatch για να σας υπενθυμίσουν να πιείτε νερό. 4. Σύνδεση με Συνήθειες (Habit Stacking): Πιείτε νερό κάθε φορά που τελειώνετε μια κλήση, κάθε φορά που σηκώνεστε για διάλειμμα ή πριν από κάθε γεύμα.

5. Αρωματισμένο Νερό: Αν το σκέτο νερό σας φαίνεται βαρετό, προσθέστε φέτες λεμονιού, αγγουριού, μέντα ή φρούτα του δάσους. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα να καταναλώσετε μεγαλύτερη ποσότητα χωρίς να προσλαμβάνετε ζάχαρη. 6. Παρακολούθηση μέσω των Ούρων: Κάντε έναν έλεγχο κάθε φορά που επισκέπτεστε την τουαλέτα. Είναι το πιο άμεσο feedback που μπορείτε να έχετε από τον οργανισμό σας.

Συμπέρασμα

Σε μια καθιστική ημέρα, η ανάγκη για νερό δεν εξαφανίζεται· απλώς μεταβάλλεται. Για τον μέσο ενήλικα, η επιστημονική κοινότητα (EFSA) προτείνει περίπου 2,5 λίτρα για τους άνδρες και 2,0 λίτρα για τις γυναίκες (συνολικά από όλες τις πηγές). Η καθιστική ζωή κρύβει τον κίνδυνο της πνευματικής κόπωσης και της μειωμένης παραγωγικότητας, προβλήματα που συχνά λύνονται όχι με επιπλέον καφεΐνη, αλλά με ένα ποτήρι νερό. Η ενυδάτωση είναι μια πράξη αυτοφροντίδας που υποστηρίζει τη μακροπρόθεσμη υγεία των νεφρών, του δέρματος και του εγκεφάλου μας.

Η Φωτεινή Καρμανιώλου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition

Στο τοπίο αυτό, πονήματα που το περιεχόμενο, η δομή κ.α. στοιχεία τους οικοδομούν και συγκροτούν επί πλίνθων και κεράμων ατάκτως εριμμένων, αποτελούν αυτονοήτως είδη πρώτης ανάγκης. Για διαβασμένους κι αδιάβαστους, για αποψίες και ουτ’ εφαψίες. Και ένα τέτοιο πόνημα είναι το νέο βιβλίο του Βασίλη Ασημακόπουλου “Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη…”, στο οποίο μια μικρή αναφορά στη συνέχεια.

Δυο λόγια για τον συγγραφέα

Ο Ασημακόπουλος, σε ώριμη νεότητα ηλικιακά, είναι μαχόμενος δικηγόρος-εργατολόγος και διδάσκων πανεπιστημιακός στο Δημοκρίτειο, με ερευνητικό και διδακτικό αντικείμενο την Πολιτική Κοινωνιολογία και τη Συγκριτική Πολιτική. Συγγραφέας ήδη άλλων δύο βιβλίων (Πορεία Αριστερά –  ΣΥΡΙΖΑ, Γόρδιος 2016 και “Πρώτη φορά Αριστερά – ΠΑΣΟΚ 1974-2018, Gutenberg 2018) και συνεπιμελητής σε συλλογικούς τόμους (ΠΑΣΟΚ 1974-2018 – Gutenberg 2018 και η “Γ’ Ελληνική Δημοκρατία 1974-2024”, Στοχαστής 2025) έχει επίσης εκτεταμένη αρθρογραφία σε επιστημονικά περιοδικά, εφημερίδες και ιστοσελίδες. Είναι επίσης μέλος του Επιστημονικού Δικτύου “Πανελλήνιοι Διάλογοι”.

Το νέο βιβλίο του (εκδ. Παπαζήση 2025) έχει πλήρη τίτλο “Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη απ’ τον 19ο στον 21ο αιώνα” και υπότιτλο “Κομματικές οικογένειες και κομματικά συστήματα σε συγκριτική προοπτική – Σκέψεις για την ελληνική περίπτωση”. Το θέμα του βιβλίου, αλλά και η ιστορικο-εξελικτική όσο και η δομική-θεωρητική διάσταση της προσέγγισής του απ’ τον Ασημακόπουλο είναι έτσι ευκρινή ήδη από τίτλου, όπως και η αντίστοιχη συγκριτική ματιά στην ειδικότερη ελληνική περίπτωση.

Το 500 σελίδων βιβλίο πλαισιώνεται από χρήσιμους προλόγους και εισαγωγικό-μεθοδολογικό σημείωμα και υποστηρίζεται από 681 βιβλιογραφικές αναφορές, εκ των οποίων 144 ξενόγλωσσες. Επίσης η παράθεση του χαιρετισμού του Μιχάλη Χαραλαμπίδη στο συνέδριο του PCI το 1983 παρέχει δείγμα πρόσφατου ελληνικού σοσιαλιστικού λόγου και διεθνούς εκπροσώπησής του.

Στο κύριο θέμα του το βιβλίο αρθρώνεται σε πέντε μέρη που καλύπτουν ισάριθμες περιόδους της ευρωσοσιαλιστικής εξέλιξης. Περιλαμβάνει α) την προϊστορία της, β) την περίοδο της μαρξιστικής Β’ Διεθνούς, γ) την μεσοπολεμική εξελικτική μαρξιστική σοσιαλδημοκρατία, δ) την μεταπολεμική αναθεωρητική περίοδο και ε) τη μετασοβιετική σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία ως το 2010.

“Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη”: Τι κομίζει το βιβλίο

Δεν πρόκειται, ωστόσο, για απλό ιστόρημα, αφού κινείται σε πολυεπίπεδη προσέγγιση, όπου κοινωνικές εξελίξεις, τεχνικοεπιστημονικές πρόοδοι, ευρύτερα πολιτικά γεγονότα, πολεμικές συγκρούσεις, εσωτερικές διαμάχες, κατά χώρα συγκλίσεις κι αποκλίσεις, συναρθρώσεις με τα ευρύτερα πολιτικά συστήματα, καθώς και πείρα κι αναστοχασμοί συνδιαμορφώνουν μια πλήρη, επίσης πολυεπίπεδη όσο και συνεκτική εικόνα των σχετικών κοινωνικοπολιτικών πραγμάτων.

Σ’ αυτή συνεισφέρουν ιδιαίτερα και οι θεωρητικές εμβαθύνσεις και συστηματοποιήσεις όπου και διαρκώς επεκτείνεται ο Ασημακόπουλος. Τέτοιες είναι η θεωρία των Διαιρετικών Τομών (~ Κυρίαρχων Αντιθέσεων), ζητήματα δημοκρατίας και σοσιαλισμού, ζητήματα του “ίδιου και του διαφορετικού” πέραν των επιφαινομένων, ζητήματα ευρύτερων κομματικών διαμορφώσεων και οικογενειών, ζητήματα τυπολογίας και  κομματικής κοινωνικής συμμετοχής και έκφρασης, ζητήματα λαϊκισμού κ.α. Επίσης η δυναμική των αναθεωρήσεων-αναπροσανατολισμών κατά καιρούς σε σύνδεση με τις ευρύτερες εξελίξεις, την αξιοποίηση της κατά περιόδους και τόπους ιστορικής πείρας και τις ειδικότερες θεωρητικές κατανοήσεις της.

Στη ζωντανή πραγμάτευση και εικόνα συνεισφέρει και μια παρέλαση εμβληματικών πρωταγωνιστών, απ’ τον Μπερνστάϊν και τον Κάουτσκι ως τον Σαμίρ Αμίν και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Κυρίως, όμως, δεν μπορεί να διαφύγει απ’ τον αναγνώστη ότι ζητήματα του σήμερα και του σοσιαλιστικού προβληματισμού έχουν τεθεί και κριθεί κατά χώρες και καιρούς με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κληροδοτώντας μια πολύτιμη πείρα, αλλά και θεωρητικά ερωτήματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν.

…και η Ελλάδα

Διαρκής επίσης είναι η συγκριτική αναφορά στα ελληνικά πράγματα, παλαιότερα έως πρόσφατα, με ειδικότερες αναφορές στο ΠΑΣΟΚ και με χαρακτηριστικά αποσπάσματα του λόγου του, κι αναφορές στην ευρωπορεία της χώρας και τη δυναμική ελληνικού και ευρωπαϊκού σοσιαλιστικού λόγου. Τέλος, ένας επίλογος του Ασημακόπουλου συνοψίζει και συμπληρώνει το πραγματευόμενο θέμα, παρέχοντας δίπλα σε προσεκτικά συμπεράσματα, υλικό προβληματισμού για κρίσιμα ανοιχτά θέματα, όπως το βαθύτερο κι εν ταυτώ ρεαλ-μαχητό περιεχόμενο του σοσιαλισμού.

Κλείνοντας, σημειώνουμε πως το βιβλίο του Ασημακόπουλου, χαρακτηρίζεται από διακριτικά ισχυρή επιστημονική δομή κι ανάπτυξη, αποτελώντας αφ’ ενός εργαλείο για τον κοινωνικοπολιτικό επιστήμονα ή πολιτικό οδηγό, αλλά παράλληλα επιτρέποντας μια άνετη και ουσιαστικά διαφωτιστική και παιδευτική πρόσβαση στον απλό πολίτη-αναγνώστη που προβληματίζεται περί τα κοινωνικοπολιτικά.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι, επομένως, μόνο εάν υπάρχουν πόροι, πολιτική υποστήριξη και επενδυτικά σχέδια. Είναι εάν οι τοπικές κοινωνίες διαθέτουν τις θεσμικές δυνατότητες, το ανθρώπινο δυναμικό και τα μέσα συμμετοχής που απαιτούνται για να μετατραπεί η χρηματοδότηση σε απασχόληση και διατηρήσιμη περιφερειακή ανάπτυξη.

Αυτό το ερώτημα εξετάσαμε σε δύο ανεξάρτητες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν το 2025. Η πρώτη περιέλαβε υπολογιστική ανάλυση 20 συνεντεύξεων και δύο ομάδων εστίασης –περίπου 55.000 λέξεων– με 13 αναλυτικά εργαλεία. Η δεύτερη έρευνα βασίστηκε σε 25 συνεντεύξεις, δύο ομάδες εστίασης και επιτόπιες παρατηρήσεις στη Δυτική Μακεδονία, στην Πελοπόννησο και στην Αθήνα. Η ανεξάρτητη διεξαγωγή τους επέτρεψε να συγκριθούν συστηματικά τα υπολογιστικά ευρήματα με τις εμπειρίες των τοπικών φορέων.

Τι έδειξε η έρευνα

H έρευνα ανέδειξε αυτό που ονομάζουμε «παράδοξο της αφθονίας». Στον λόγο των συμμετεχόντων καταγράφονται ισχυρή δέσμευση της ηγεσίας και μεγάλη έμφαση στους διαθέσιμους πόρους. Όσο, όμως, η ανάλυση μετακινείται από τις εξαγγελίες προς την εφαρμογή, αναδεικνύονται ελλείψεις σε προσωπικό, δεξιότητες, θεσμικές δομές και δυνατότητες συμμετοχής.

Στους διερευνητικούς δείκτες της μελέτης, η εκφρασμένη δέσμευση της ηγεσίας καταγράφεται στο 8/10, ενώ η τεκμηριωμένη ικανότητα εφαρμογής στο 1,3/10. Ο δεύτερος αριθμός αποτυπώνει την περιορισμένη διαθεσιμότητα προσωπικού, δεξιοτήτων, θεσμικών δομών και μηχανισμών συμμετοχής. Οι δείκτες δεν μετρούν κυβερνητικές επιδόσεις· αποτυπώνουν διαφορετικές, αλλά αλληλένδετες, όψεις του χάσματος μεταξύ σχεδιασμού και τοπικής πραγματικότητας.

Το χάσμα είναι επίσης συμμετοχικό. Στο αναλυόμενο υλικό της έρευνας, οι αναφορές στους εργαζομένους αντιπροσωπεύουν μόλις το 4,8% του κωδικοποιημένου λόγου και στις γυναίκες το 0,5%. Τα ποσοστά δεν αφορούν τη σύνθεση του δείγματος. Δείχνουν πόσο περιορισμένο χώρο καταλαμβάνουν οι εμπειρίες και οι ανάγκες αυτών των ομάδων στη συζήτηση για τη μετάβαση. Με άλλα λόγια, oι περισσότερο εκτεθειμένοι στον μετασχηματισμό κινδυνεύουν να έχουν τη μικρότερη επιρροή στον σχεδιασμό του.

Η απόσταση αυτή παίρνει συγκεκριμένες μορφές. Οι αποφάσεις θεωρείται ότι λαμβάνονται κυρίως στην Αθήνα, ενώ δήμοι και τοπικοί φορείς καλούνται να εφαρμόσουν σύνθετα προγράμματα χωρίς ανάλογο προσωπικό, τεχνογνωσία ή αρμοδιότητες. Επενδυτικές προτάσεις που θα μπορούσαν να αξιολογηθούν σε λίγες εβδομάδες χρειάζονται έξι έως οκτώ μήνες.

Το κρισιμότερο, όμως, είναι το χρονικό χάσμα. Η Ελλάδα επιχειρεί σε περίπου οκτώ χρόνια έναν μετασχηματισμό που στην κοιλάδα του Ruhr στη Γερμανία εξελίχθηκε σε τέσσερις δεκαετίες. Οι μονάδες και τα ορυχεία κλείνουν, ενώ οι επενδύσεις που αναμένεται να δημιουργήσουν νέες δραστηριότητες χρειάζονται συχνά τρία έως πέντε χρόνια για να λειτουργήσουν. Στο διάστημα αυτό, οι εργαζόμενοι αναζητούν απασχόληση αλλού, επιχειρήσεις συρρικνώνονται, οι νέοι μετακινούνται και η τοπική βάση δεξιοτήτων αποδυναμώνεται.

Έτσι προκύπτει ένας παραλογισμός στην αλληλουχία των παρεμβάσεων: όταν ενεργοποιούνται τα προγράμματα κατάρτισης και ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, μέρος των ανθρώπων στους οποίους απευθύνονται έχει ήδη εγκαταλείψει την περιοχή ή εργάζεται πλέον αλλού. Η χρηματοδότηση υπάρχει, αλλά φτάνει όταν ο πληθυσμός που θα έπρεπε να στηρίξει έχει ήδη αρχίσει να διασκορπίζεται. Η κατάρτιση, συνεπώς, πρέπει να προηγείται ή τουλάχιστον να συμβαδίζει με την απώλεια των θέσεων εργασίας και να συνοδεύεται από εισοδηματική προστασία, ασφαλιστική συνέχεια και κίνητρα παραμονής.

Προκλήσεις απότομης προσαρμογής

Αυτήν την κατάσταση περιγράφουμε ως Θεωρία του Χάσματος Υλοποίησης: ένα διαγνωστικό πλαίσιο τεσσάρων αλληλεπιδρώντων χασμάτων –κάθετου, μεταξύ εθνικής δέσμευσης και τοπικής ικανότητας· οριζόντιου, μεταξύ χρηματοδοτικών προτεραιοτήτων και κοινωνικών αναγκών· χρονικού μεταξύ πολιτικών προθεσμιών και πραγματικού χρόνου μετασχηματισμού· και γνωστικού, όταν οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται τα προβλήματα, αλλά δεν πιστεύουν ότι διαθέτουν τα μέσα για να τα αντιμετωπίσουν– που εξηγούν πώς η πολιτική φιλοδοξία μπορεί να αποσυνδέεται από την εμπειρία των κοινωνιών.

Η έρευνα δεν ισχυρίζεται ότι μετρά μια ήδη συντελεσμένη αποτυχία· εντοπίζει παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο να μην επιτευχθούν δίκαια αποτελέσματα. Στο πλαίσιο αυτό, η απάντηση δεν είναι απλώς περισσότερη χρηματοδότηση. Απαιτείται πρώτα ενίσχυση της τοπικής ικανότητας πριν από την εγκατάσταση νέων τεχνολογιών, ουσιαστική συμμετοχή εργαζομένων και γυναικών, επείγοντα μέτρα συγκράτησης των νέων και κοινοτική συμμετοχή στην ιδιοκτησία ενεργειακών έργων και διαφοροποιημένα σχέδια ανά περιοχή.

Η επιτυχία της μετάβασης δεν πρέπει, συνεπώς, να αξιολογείται μόνο βάσει απορροφηθέντων κονδυλίων και εγκατεστημένης ισχύος. Αλλά να διαπιστώνει εάν οι άνθρωποι μένουν, εάν δημιουργούνται βιώσιμες θέσεις εργασίας, εάν το εισόδημα παραμένει στις περιοχές και εάν οι κοινωνίες συμμετέχουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση του μέλλοντός τους. Η δίκαιη μετάβαση απαιτεί όχι μόνο δικαιοσύνη στον σχεδιασμό, αλλά και ικανότητα, σωστή αλληλουχία και ρεαλισμό στην εφαρμογή.

Το κείμενο συμπυκνώνει κεντρικά συμπεράσματα πρωτογενούς δημοσιευμένης σε επιστημονικό περιοδικό ερευνητικής εργασίας του συγγραφέα.

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Παππάς είναι Αναπληρωτής Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας του Πανεπιστημίου Texas A&M.

Έφεση από την οικογένειά του

«Συνεχίζω πολύ δυνατά», είπε η Μίνα Παπαθεοδώρου – Βαλυράκη, αμέσως μετά τη λύση της συνεδρίασης και την ετυμηγορία του δικαστηρίου πως οι κατηγορούμενοι είναι αθώοι, με ψήφους 6-1. «Θα παλέψω κόντρα στο παρακράτος και σε όλους όσους συγκάλυψαν αυτή τη δολοφονία και τους μπροστά και τους πίσω. Εγώ συνεχίζω πολύ δυνατά με τους νομικούς μου συμβούλους. Ο πρόεδρος και ο εισαγγελέας τους έκριναν ενόχους και έξι άτομα, τα οποία βεβαίως… καταλαβαίνετε… αθώωσαν. Ευτυχώς έχω βήμα για να μπορέσω να το πολεμήσω. Έτσι κι αλλιώς πολεμάω έξι χρόνια. Η αλήθεια θα φανερωθεί».

«Η αθωωτική απόφαση βρίσκεται σε απόλυτη αναντιστοιχία με το αποδεικτικό υλικό. Οι αθωτικές ψήφοι των 6 δικαστών διαφοροποιούνται από τον πρόεδρο και τον εισαγγελέα. Θα προσβάλλουμε την απόφαση αυτή, ζητώντας από τον εισαγγελέα να ασκήσει έφεση. Σήμερα κιόλας συντάσσουμε το έγγραφο», δήλωσε εξερχόμενος του δικαστηρίου ο συνήγορος της οικογένειας, Κώστας Παπαδάκης.

Για πλήρη επιβεβαίωση του παρακρατικού μηχανισμού που δρα εναντίον της απονομής δικαιοσύνης για τη δολοφονία του Σήφη Βαλυράκη, μίλησε η συνήγορος Ζωή Κωνσταντοπούλου αμέσως μετά, τονίζοντας πως «η οικογένεια δεν είχε μόνο δύο φυσικούς αυτουργούς, εκτελεστές της δολοφονίας, απέναντί της, αλλά μηχανισμό συγκάλυψης παρακρατικού τύπου, που άλλαζε καταθέσεις και αλλοίωνε στοιχεία».

Η υπόθεση

Υπενθυμίζεται ότι το ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός Σήφης Βαλυράκης είχε βγει με το φουσκωτό του σκάφος για ψάρεμα. Αργότερα βρέθηκε νεκρός στη θάλασσα, με σοβαρά τραύματα στο σώμα και στο κεφάλι. Από την πρώτη στιγμή δημιουργήθηκαν ερωτήματα για τις συνθήκες του θανάτου του, καθώς υπήρχαν μαρτυρίες και στοιχεία που έδειχναν ότι στην περιοχή είχε υπάρξει περιστατικό με άλλο αλιευτικό σκάφος.

Αρχικά η υπόθεση είχε αντιμετωπιστεί ως πιθανό ατύχημα. Όμως, η οικογένεια του Σήφη Βαλυράκη επέμεινε ότι δεν επρόκειτο για ατύχημα, αλλά για εγκληματική ενέργεια και ζήτησε να διερευνηθούν σε βάθος οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες έχασε τη ζωή του.

Στο εδώλιο του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου παραπέμφθηκαν δύο επαγγελματίες ψαράδες, αδέλφια, οι οποίοι δικάστηκαν για ανθρωποκτονία από πρόθεση από κοινού. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι δύο άνδρες φέρονται να είχαν διαπληκτισμό με τον πρώην υπουργό του ΠΑΣΟΚ ενώ βρίσκονταν στη θάλασσα και στη συνέχεια να τον χτύπησαν, με αποτέλεσμα να πέσει στη θάλασσα και να χάσει τη ζωή του.

Κατά τη διάρκεια των απολογιών τους οι δύο κατηγορούμενοι αρνήθηκαν κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή. Υποστήριξαν ότι δεν είχαν βγει για ψάρεμα εκείνη την ημέρα και ότι δεν έχουν καμία σχέση με τον θάνατο του Σήφη Βαλυράκη.

Η δίκη κράτησε περίπου έναν χρόνο και κατά τη διάρκεια 60 περίπου συνεδριάσεων εξετάστηκε μεγάλος αριθμός μαρτύρων και στοιχείων. Κεντρικό ζήτημα αποτέλεσε το εάν υπήρχε άλλο σκάφος στο σημείο όπου βρισκόταν ο Σήφης Βαλυράκης και τι ακριβώς συνέβη μεταξύ των ανθρώπων που βρίσκονταν στα δύο σκάφη.

Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας παρουσιάστηκαν μαρτυρίες ανθρώπων που υποστήριξαν ότι είχαν δει ή αντιληφθεί περιστατικό διαπληκτισμού στη θάλασσα. Χαρακτηριστική ήταν κατάθεση μάρτυρα τον Ιανουάριο του 2026, ο οποίος περιέγραψε ότι είχε δει το φουσκωτό του Σήφη Βαλυράκη να βγαίνει στη θάλασσα και μίλησε για περιστατικό διαπληκτισμού με αλιευτικό σκάφος.

Παράλληλα, στη δίκη εξετάστηκαν ζητήματα που αφορούν την παρουσία των δύο κατηγορουμένων στην περιοχή, τα οχήματα και τις κινήσεις τους εκείνη την ημέρα, καθώς και τις καταθέσεις προσώπων του περιβάλλοντός τους.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε επίσης στα ιατροδικαστικά ευρήματα. Η πλευρά της οικογένειας υποστηρίζει ότι τα τραύματα που έφερε ο Σ. Βαλυράκης παραπέμπουν σε βίαιο θάνατο και όχι σε ένα απλό θαλάσσιο ατύχημα. Στη διάρκεια της δίκης εξετάστηκε εκτενώς το είδος και η προέλευση των τραυμάτων στη σορό του θύματος με τη χήρα του Σήφη Βαλυράκη, Μίνα Βαλυράκη, να καταθέτει με βεβαιότητα στο δικαστήριο και υποστήριξε ότι ο σύζυγός της δεν πέθανε από ατύχημα αλλά δολοφονήθηκε.

Η εισαγγελική πρόταση

Στην αγόρευσή του ο εισαγγελέας, Παν. Ηλιόπουλος, είχε ζητήσει την ενοχή των δυο αδελφών κατηγορουμένων όπως κατηγορούνται. «Από όλα αυτά τα πραγματικά περιστατικά προέκυψε ότι εκείνη την ημέρα το σκάφος των κατηγορουμένων βγήκε από το λιμάνι της Ερέτριας και βρέθηκε στο σημείο Πεζονήσι και Αγία Τριάδα. Αντιλήφθηκαν το φουσκωτό του Σήφη Βαλυράκη οι κατηγορούμενοι και τα δυο σκάφη μείωσαν ταχύτητα και διαπληκτίστηκαν. Ενεργήθηκαν επικίνδυνοι ελιγμοί γύρω από το σκάφος του Σήφη Βαλυράκη και ακολούθησε κυματισμός. Το σκάφος Βαλυράκη ήταν με κινητήρα αναμμένο. Ο ένας εκ των κατηγορουμένων με την χρήση ξύλινου κονταριού κατάφερε απανωτά χτυπήματα στον Βαλυράκη, τον έπληξε στο πάνω μέρος του σώματός του με αποτέλεσμα την πτώση του στο νερό. Τον χτύπησε με το κοντάρι δυο με τρεις φορές», είχε αναφέρει μεταξύ άλλων ο εισαγγελικός λειτουργός στην πρότασή του την οποία τελικά σήμερα δεν υιοθέτησε το δικαστήριο.

Στο μεταξύ, στο νησί αναμένεται εντός του μήνα και η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Όπως συναφώς πληροφορούματε, η κ. Ολγκίν, φέρεται να έχει εκφράσει την επιθυμία να συνεχίσει την αποστολή της και μετά το τέλος του συμβολαίου της που είναι συνδεδεμένο με την εκπνοή της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες.

Οι… ιδέες της Ολγκίν

Για να γίνει, ωστόσο, τούτο θα πρέπει να πεισθεί ο νέος Γενικός Γραμματέας ότι οι εξελίξεις στο Κυπριακό δικαιολογούν επέκταση/ ανανέωση της θητείας της. Ένας από τους λόγους που θα έλθει εντός του μήνα στο νησί είναι κι αυτός. Ο πρώτιστος, ωστόσο, λόγος είναι οι οδηγίες Γκουτέρες να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα στο Κυπριακό μέχρι την τελευταία ημέρα της θητείας του, τον ερχόμενο Δεκέμβριο.

Η Μαρία Ανχελα Ολγκίν, πάντως, δεν φάνηκε αρχικά να ευνοεί σύνταξη εγγράφου με την καταγραφή των συγκλίσεων. Έγγραφο που ετοιμάσθηκε αλλά επί του παρόντος μπήκε στο συρτάρι επειδή η κατοχική πλευρά δεν θέλει να κατατεθεί. Τα Ηνωμένα Έθνη, διά της κ. Ολγκίν, έχουν δηλώσει πως η κατάθεση του εγγράφου των συγκλίσεων θα γίνει με την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Η θέση της κ. Ολγκίν είναι πως αντί των συγκλίσεων θα μπορούσαν να τεθούν προς συζήτηση νέες ιδέες. Ιδέες που έθεσε η ίδια υπό μορφή βολιδοσκόπησης στο παρελθόν προκαλώντας και αντιδράσεις.

Υπενθυμίζεται ότι η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, προσπάθησε μέσα από την αξιοποίηση παλαιότερων ιδεών, να βρει τον κοινό τόπο, επιστρατεύοντας διάφορες «δοκιμασμένες συνταγές». Το μοντέλο που παρουσίασε υπό τη μορφή βολιδοσκόπησης, ανεξαρτήτως το πως θα ονομαστεί, έχει χαρακτηριστικά χαλαρής ομοσπονδίας, που παρέπεμπε σε συνομοσπονδία.

Δεν διαδηλώνει για μια αφηρημένη ιδέα, διαδηλώνει για το σχολείο της, το σπίτι της, τη δουλειά της, την ειρήνη και τελικά για το δικαίωμά της να έχει μέλλον. Στη Γαλλία, μαθητές και εκπαιδευτικοί διαμαρτύρονται για ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα στις υποδομές και τις ανισότητες στην εκπαίδευση.

Η εικόνα είναι σχεδόν συμβολική, μια Ευρώπη που μιλά για “ανθρώπινο κεφάλαιο” δυσκολεύεται να διαθέσει τα αναγκαία για το πραγματικό ανθρώπινο κεφάλαιο που είναι τα παιδιά της. Η ειρωνεία περισσεύει…. Λεφτά υπάρχουν όταν πρόκειται για εξοπλισμούς. Για σχολεία, όμως, χρειάζεται να ανοίξει η συζήτηση, να μετρηθούν οι προϋπολογισμοί, να αναζητηθούν ισορροπίες. Για τη νέα γενιά, φαίνεται, η Ευρώπη ανακάλυψε τη λέξη “υπομονή”.

Στην Ισπανία, η στεγαστική κρίση αποκαλύπτει το δεύτερο μεγάλο παράδοξο. Χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν επειδή το σπίτι, αντί για αυτονόητο δικαίωμα, μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας. Νέοι άνθρωποι εργάζονται, σπουδάζουν, πληρώνουν φόρους και ενοίκια και παρ’ όλα αυτά δυσκολεύονται να αποκτήσουν το απλούστερο πράγμα που είναι να έχουν έναν χώρο για να ζήσουν. Η Ευρώπη τους λέει να κάνουν οικογένεια. Με ποιο σπίτι; Να αποκτήσουν παιδιά. Με ποιο εισόδημα; Να πιστέψουν στο μέλλον. Ποιο ακριβώς; Νεκρά λόγια και υποσχέσεις που ταξιδεύουν σαν τα αποδημητικά πουλιά…

Στη Γερμανία, η συζήτηση περνά από το ενοίκιο στο στρατόπεδο. Η επιστροφή της στρατιωτικής θητείας και η ενίσχυση των αμυντικών πολιτικών προκαλούν αντιδράσεις μαθητών και φοιτητών. Και εδώ η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο σκληρή. Μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην υπόσχεση ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση θα έκανε τον πόλεμο αδιανόητο, ακούει τώρα ότι πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη για να τον αντιμετωπίσει.

Είναι δύσκολο να μην αναρωτηθεί κανείς: Τι ακριβώς συνέβη στο ευρωπαϊκό όνειρο; Η ειρήνη έγινε προϋπόθεση υπό αίρεση; Η ασφάλεια ταυτίστηκε με την αύξηση των εξοπλισμών; Και το κόστος θα το πληρώσουν ποιοι; Ερωτήματα που περιμένουν απαντήσεις, αλλά οι απαντήσεις αργούν να έρθουν ή μάλλον δεν έρχονται γιατί δεν ξεκίνησαν ποτέ.

Τι συνέβη στο ευρωπαϊκό όνειρο;

Στην Ιταλία, μαθητές και φοιτητές συνδέουν την εκπαίδευση με την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη και δεν είναι καθόλου τυχαίο. Όταν το κράτος ζητά περισσότερους πόρους για άμυνα, οι νέοι έχουν κάθε λόγο να ρωτούν τι απομένει για το σχολείο, το πανεπιστήμιο, την υγεία, την κατοικία και την κοινωνική προστασία. Αυτό είναι το πραγματικό ευρωπαϊκό ερώτημα. Όχι αν οι νέοι είναι “ανήσυχοι”. Είναι ανήσυχοι. Όχι αν είναι “ριζοσπαστικοί”. Αισθάνονται ότι το έδαφος κάτω από τα πόδια τους μετακινείται. Το ερώτημα βέβαια είναι αν οι κυβερνήσεις το αντιλαμβάνονται, ή βρίσκονται σε μια επιδεινούμενη ζάλη εξουσίας.

Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να κάνει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο από μια λανθασμένη οικονομική επιλογή. Κινδυνεύει να διαλύσει τη σχέση της με τη γενιά, που υποτίθεται ότι θα τη συνεχίσει. Μια ήπειρος που ζητά από τους νέους να δουλεύουν περισσότερο, να πληρώνουν ακριβότερα, να περιμένουν περισσότερο για ένα σπίτι, να συμβιβάζονται με επισφαλείς συνθήκες και ταυτόχρονα να είναι έτοιμοι, αν χρειαστεί, να φορέσουν στολή, δεν μπορεί να εμφανίζεται έκπληκτη όταν εκείνοι βγαίνουν στον δρόμο.

Η Ευρώπη “σκοτώνει” τους νέους… 

Η Ευρώπη δεν “σκοτώνει” τα παιδιά της με έναν θεαματικό τρόπο. Τα “εξαφανίζει” με περίεργες μεθόδους. Το κάνει αργά και με άλλον τρόπο, σκοτώνοντας την προσδοκία, την κοινωνική κινητικότητα, την εμπιστοσύνη, την αίσθηση ότι η ζωή μπορεί να γίνει καλύτερη από τη ζωή των γονιών τους.

Και αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη μορφή κοινωνικού θανάτου. Γιατί ένας νέος που δεν μπορεί να βρει σπίτι, δεν βλέπει σταθερή εργασία, κοιτά ένα ακριβό πανεπιστήμιο, φοβάται την επισφάλεια και ακούει συνεχώς για πολέμους και εξοπλισμούς, δεν χρειάζεται κανείς να του εξηγήσει ότι κάτι δεν πάει καλά. Το βλέπει. Το ζει. Το πληρώνει. Οι κυβερνήσεις μπορούν να συνεχίσουν να μιλούν για ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και δημοσιονομική υπευθυνότητα. Όλες αυτές οι λέξεις ψάχνουν να βρουν μια θέση στις κοινωνίες της ΕΕ, είναι όμως κάλπικες, εξαϋλωμένες.

Αλλά υπάρχει μια λέξη που δεν χωρά εύκολα στα κυβερνητικά δελτία τύπου, είναι η λέξη ΖΩΗ. Γιατί στο τέλος εκεί κρίνεται η πολιτική. Όχι στους δείκτες μόνο, αλλά στο αν ένας νέος μπορεί να σπουδάσει, να εργαστεί, να κατοικήσει, να αγαπήσει, να δημιουργήσει οικογένεια και να κοιτάξει το αύριο χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει πρώτα να επιβιώσει.

Από το Παρίσι μέχρι τη Μαδρίτη, από το Βερολίνο μέχρι τη Ρώμη και από εκεί μέχρι την Αθήνα, οι νέοι στέλνουν ένα μήνυμα που οι κυβερνήσεις θα ήταν φρόνιμο να ακούσουν. Δεν ζητούν έναν παράδεισο, ζητούν μια Ευρώπη που να μην τους ζητά να θυσιάσουν τη ζωή τους για να διασώσει το δικό της μέλλον. Γιατί αν για να σωθεί η Ευρώπη πρέπει πρώτα να χαθεί η νέα γενιά, τότε το ερώτημα δεν είναι ποια Ευρώπη θέλουμε, είναι αν αυτή η Ευρώπη αξίζει να συνεχιστεί έτσι.

Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι τα ελληνικά F-35 θα είναι “ κλειδωμένα” και η Ελλάδα δεν μπορεί να τα χρησιμοποιήσει, ή να τα υποστηρίξει επιχειρησιακά. Η ελληνική προμήθεια περιλαμβάνει το αεροσκάφος, τα συστήματα αποστολής, υποστήριξης, εξοπλισμό, εκπαίδευση και τις προβλεπόμενες υπηρεσίες/λογισμικό που αναφέρονται στην σύμβαση. Αυτό που πρέπει να αντιληφθούμε είναι άλλο ο Source Code και άλλο το Mission Data, γιατί το Mission Data είναι αυτό που μας ενδιαφέρει επιχειρησιακά.

Το Mission Data Files που χρησιμοποιεί το F-35, επιτρέπουν στο σύστημα να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει συγκεκριμένες απειλές. Η Ελλάδα αποκτά όλη την επιχειρησιακή ικανότητα του F-35, αλλά όχι κυριότητα, δηλαδή ελεύθερη πρόσβαση στον βασικό πηγαίο κώδικα (Source Code). Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι οι Αμερικανοί μπορούν να απενεργοποιήσουν το F-35 όποτε θέλουν.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται τον Source Code για να έχει τον βαθμό επιχειρησιακής αυτονομίας που επιθυμεί. Συνεπώς: Η Ελλάδα δεν μπορεί να πάρει τον βασικό source code και να τον τροποποιεί κατά βούληση, δεν μπορεί να αναπτύσσει μόνη της νέες εκδόσεις του βασικού λογισμικού, δεδομένου ότι αυτός εξαρτάται από το οικοσύστημα του F-35 και των κατασκευαστών για συστηματικές αναβαθμίσεις. Ωστόσο, όλα τα αεροσκάφη που παραλαμβάνει έχουν πλήρως επιχειρησιακά συστήματα και όχι “άδεια αεροσκάφη” που χρειάζονται κάθε φορά αμερικανική άδεια για να πετάξουν.

Τι προβλέπεται για τα ελληνικά F-35

Για τα eλληνικά F-35 προβλέπεται η επιχειρησιακή χρήση με δικά της mission requirements, συμμετοχή σε mission dada, εθνική εικόνα απειλών και πληροφοριών, εθνικό Command Control( Κέντρο Ελέγχου & Διοίκησης). Για να γίνω πιο κατανοητός, ας αναφέρω ένα υποθετικό σενάριο, και ας φανταστούμε ότι ένα ελληνικό F-35 που πετά στο Αιγαίο εντοπίζει μία εναέρια απειλή.

Το F-35 λειτουργεί ως αισθητήρας και συλλέκτης πληροφοριών, επομένως αφού συνθέσει την πληροφορία την μεταδίδει με Link 16 (είναι ένα ασφαλές ψηφιακό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών), στα Rafale ή F-16V ή στα συστήματα αεράμυνας (Patriot – Ασπίδα του Αχιλλέα) ή Φρεγάτα Belharra, και αυτά τα αναφερόμενα συστήματα αξιοποιούν την πληροφορία μέσω και κατόπιν εντολής του Command Control ανάλογα την κάθε είδους απειλή.

Η πραγματική αξία του F-35 αυξάνεται όταν συνδέεται με ένα ευρύτερο Command Control – και εδώ η Ελλάδα μπορεί να έχει την δυνατότητα για μεγαλύτερη εθνική συμμετοχή: F-35–ελληνικά επίγεια Radar–Command Control–αεράμυνα–άλλα μαχητικά–πλοία–UAV–Ασπίδα του Αχιλλέα.

Τα όπλα του αεροσκάφους F-35

Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα, κρίνεται πολύ σημαντική σε μία δύσκολη γεωπολιτική συγκυρία, και επιβεβαιώνει την αμυντική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών, που θα επηρεάσει και τον φέροντα οπλισμό των αεροσκαφών των F-35. Το F-35 μπορεί να φέρει αρκετά διαφορετικά όπλα, ανάλογα με την διαμόρφωση και την πιστοποίηση.

Η Πολεμική μας Αεροπορία ενδιαφέρεται για AIM-120D AMRAAM (πύραυλος αέρος -αέρος/ μεγάλης εμβέλειας) AIM-9X Sidewinder (πύραυλος αέρος-αέρος μικρότερης εμβέλειας) , GBU -31JDAM( κατευθυνόμενη βόμβα 2000LB, AGM–158 JASSM-ER (πύραυλος Cruise μεγάλης εμβέλειας για προσβολή στόχων εδάφους). Επίσης η Πολεμική Αεροπορία ενδιαφέρεται για τα AIM-260 JATM, για τον αντιπλοϊκό πύραυλο AGM-84 Harpoon, και για την κατευθυνόμενη βόμβα GBU-53 /B Stormbreaker ή CDU|.

Σημαντικό είναι τα όπλα που θα διαθέτει η Πολεμική Αεροπορία να είναι σε ποσότητες που θα κρίνουν οι αρμόδιοι επιχειρησιακοί, και να τα προμηθευτούν ταυτόχρονα με την παραλαβή των αεροσκαφών. Να διευκρινίσουμε ότι για ορισμένα όπλα απαιτείται διαδικασία αμερικανικής έγκρισης, και ενδεχομένως εμπλοκή του Κογκρέσου. Άρα η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο είναι σημαντική πολιτικά, ώστε η Ελλάδα να πάρει το “ πράσινο φως” για ένα ισχυρό και επαρκή οπλοστάσιο.

Γιατί, αν η Ελλάδα αποκτήσει AIM-120 D +AIM-9X + JASSM-ER + SDU ||, τότε η χώρα μας θα έχει συνδυασμό Stealth + Αισθητήρες + Δικτύωση + όπλα βαθιάς και πολύ ισχυρής κρούσης. Και όλα αυτά συνθέτουν ένα ενδιαφέρον αμυντικό σκηνικό συνεργασίας F-35+ Rafale/ Meteor + F-16V + Φρεγάτες Belharra + Κέντρο Ελέγχου & Διοίκησης + “Ασπίδα του Αχιλλέα”. Επίσης θα ήθελα να επισημάνω ότι οι φρεγάτες Belharra μπορούν να δώσουν μία πολύ ισχυρή αντιαεροπορική “ομπρέλα” στην θάλασσα, με τα όπλα που θα διαθέτουν.

Επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα

Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα έχει μεγάλη βαρύτητα από μία απλή εθιμοτυπική επίσκεψη. Είναι επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας και ταυτόχρονα Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Τραμπ. Και έχει σημασία για την Ελλάδα σε τρία επίπεδα. Ως προς την Άμυνα, λόγω των νέων όπλων προμηθειών για τα F-35 και F-16V, αλλά και άλλων αμερικανικών συστημάτων – και ως προς την ενέργεια, αφού οι ΗΠΑ βλέπουν την Ελλάδα ως σημαντικό κόμβο LNG και την γενικότερη για ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Τέλος, ως προς τον γεωπολιτικό τομέα, για τον ρόλο της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ότι δεν πάει στην Άγκυρα δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ παίρνουν αυτομάτως την ελληνική θέση, αλλά στέλνει ένα μήνυμα στην Άγκυρα “να είστε φρόνιμα παιδιά”. Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο που θα συζητηθεί μεταξύ Μητσοτάκη-Ρούμπιο. Το αποτέλεσμα; Θα το μάθουμε αργότερα από τις κινήσεις της Άγκυρας….

Πάντως, το ό,τι δεν ήρθε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στην, πού ήθελε και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, είναι ένα ερώτημα με πολλές απαντήσεις, ενδεχομένως λόγω της προεκλογικής του δραστηριότητας – και πιθανόν να μην δυσαρεστήσει τον φίλο του τον Ερντογάν.