Φαίνεται πως ο εκλογικός κατήφορος των μεταπολεμικών “κρατικών-λαϊκών κομμάτων” θα συνεχιστεί και η δραματική μείωση της εμπιστοσύνης των πολιτών σε αυτά δεν ανακόπτεται πλέον ούτε με “δανεικές ψήφους” μεταξύ τους, όπως έγινε για λόγους εκλογικής τακτικής με τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους στις εν λόγω εκλογές, ούτε με νεοφιλελεύθερες “μεταρρυθμίσεις” που θα συνεχιστούν – και ας επιδεινώνουν την ήδη άσχημη κατάσταση κυρίως των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων.

Δεν θα ανακοπεί βέβαια ούτε με ακόμα πιο επιθετικές “συναισθηματικές νουθεσίες” χειραγώγησης για το αμαθές “πόπολο”, ούτε με διακηρύξεις περί «πολεμικής ικανότητας» (kriegstüchtig) της επανεξοπλιζόμενης Γερμανίας, ούτε με προβοκάτσιες σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, μυστικών υπηρεσιών και κατασκοπίας, ούτε, προφανώς, με αντι-δημοκρατικά «τείχη προστασίας» (Brandmauer) απέναντι στην λαϊκή βούληση, τα οποία, έτσι κι αλλιώς, γκρεμίστηκαν παταγωδώς την βραδιά της εκλογικής αναμέτρησης.

Και αυτός ο πολιτικός “σεισμός” που έγινε χθες στην “συντηρητική”, Σαξονία-Άνχαλτ των “επαρχιωτών”, με τον πρωτοφανή θρίαμβο της “ακροδεξιάς”, αναμένεται να συμβεί “από την ανάποδη” σε λίγες εβδομάδες στο “progressive”, “πολυεθνικό” Βερολίνο των «κοσμοπολιτών». Με την εκλογική επικράτηση ενός “κόκκινου” συνασπισμού, όπου η “ακροαριστερά” θα βρεθεί πιθανότατα στο τιμόνι της επόμενης διακυβέρνησης της γερμανικής πρωτεύουσας.

Θα χάσουν και την δυτική Γερμανία;

Σύμφωνα με τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις τα ποσοστά Χριστιανοδημοκρατών, Αριστεράς και AfD κυμαίνονται γύρω στο 20%, ενώ από κοντά (τέσσερεις-πέντε μονάδες διαφορά) ακολουθούν οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι. Υπάρχουν βέβαια και οι εκλογές στο κρατίδιο Μέκλενμπουργκ-Πομερανία όπου οι δημοσκοπήσεις βρίσκουν το AfD πρώτο με 35% και με νέο δεδομένο τις εύλογες προσδοκίες για “ούριο άνεμο” από το εκλογικό αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ.

Τα ερωτήματα για τα γερμανικά κόμματα παραμένουν και σήμερα. Κινδυνεύουν όντως οι Χριστιανοδημοκράτες να “χάσουν” – όχι μόνο την ανατολική, αλλά και όλη την Γερμανία – καθώς σε μια αμφιλεγόμενη πορεία, ήδη από την εποχή της διακυβέρνησης Μέρκελ, έχασαν την αρχική τους ιδεολογική, χριστιανοδημοκρατική, συντηρητική ταυτότητα και μετατράπηκαν σε φορέα κακέκτυπων “αριστερών” προταγμάτων;

Μπορεί το AfD, με το 28-30% στις δημοσκοπήσεις παγγερμανικά ν΄ αποκτήσει ποσοστά Ανατολικής Γερμανίας και στη Δύση, εφόσον αποκτήσει και άλλα συντηρητικά “χριστιανοδημοκρατικά” στοιχεία που απεμπόλησε η σημερινή CDU/CSU; Ποιος είναι πλέον ο ρόλος των Σοσιαλδημοκρατών που καθηλωμένοι εδώ και καιρό σε ποσοστά 10-13%, ουσιαστικά μετατράπηκαν σε “παραπληρωματικό” κόμμα κρατικών αξιωματούχων και σκληρής γραφειοκρατίας; Και τέλος, βρίσκεται άραγε στη Γερμανία όντως μια “διαφορετική δημοκρατία” στα σκαριά, ή είναι μια φαντασίωση των ηγετών του AfD;

Τί θα γίνει ο Μερτς;

Και τι θα απογίνει ο καγκελάριος Μερτς, όταν μόνο ένας στους έξι Γερμανούς είναι ευχαριστημένος με τις επιδόσεις του και ήδη προκαλεί “γκρίνια” και μέσα στο κόμμα που ηγείται; Δεν θα σημαίνει μια αντικατάστασή του, τουλάχιστον αυτή τη δύσκολη συγκυρία για τους Χριστιανοδημοκράτες, μια ακόμη νίκη του AfD; Μπορεί μετά από όλα αυτά ο Μερτς απλά θέλει να κάνει πιο “πειστικό” στους πολίτες το «αφήγημά» του, όπως δήλωσε την Δευτέρα;

Μια μέρα μετά τις εκλογές-σταθμό φαίνεται τελικά πως όλοι οι ηττημένοι κομματικοί σχηματισμοί στην Σαξονία-Άνχαλτ, μαζί και τα φιλικά τους ΜΜΕ, παρά τα όσα λέγονται για τις αλλαγές των προθέσεών τους σε ομοσπονδιακό επίπεδο και τα νέα δεδομένα, να μην πήραν το μάθημά τους. Μπορεί πολλοί Γερμανοί να ξύπνησαν σήμερα όντως σοκαρισμένοι, αλλά τα παραδοσιακά κόμματα και το “όλον σύστημα” φαίνεται πως επιμένουν πεισματικά να συνεχιστεί η υπάρχουσα πορεία της χώρας, με βασικό συνεκτικό ιστό μεταξύ τους τον “δημοκρατικό” αποκλεισμό του AfD – που σε τελική ανάλυση δεν τους ευνοεί.

Κάτι που επισημαίνει σήμερα κι ένας από τους πιο έγκριτους δημοσιογράφους, ο αρχισυντάκτης του περιοδικού “Cicero” Alexander Marquier: «Οι αυτοαποκαλούμενοι φορείς της “κοινωνίας των πολιτών” υποδαυλίζουν μια υστερία που κάνει σχεδόν αδύνατο να χειριστεί κανείς ορθολογικά αυτό το αποτέλεσμα (των εκλογών). Πολύ περισσότερο που είναι ξεκάθαρο ότι το αποτέλεσμα ήταν εντελώς αντίθετο με αυτό που προσδοκούσαν : Όσο περισσότερο αντιμετωπίζουν το AfD σαν παρία, τόσο περισσότερο αυτό κερδίζει τις καρδιές των πολιτών».

Έτσι, είναι ν΄ απορεί κανείς που επιμένουν απαρέγκλιτα, στη βάση ηθικολογικών κυρίως “επιχειρημάτων”, πως ο αντιπροσωπευτικός κοινοβουλευτισμός και “η δημοκρατία μας” (ποιών άραγε;), μπορεί μόνο να σωθεί με το να παρεμποδίζονται ποικιλοτρόπως, με τα άφθονα “δημόσια μέσα” που διαθέτουν, οι πολιτικοί τους αντίπαλοι.

Σε αυτούς συμπεριλαμβάνεται και το κόμμα της Σάρας Βάγκενκνεχτ BSW, το οποίο κατάφερε, παρά τα εσωτερικά προβλήματα αποστασίας μελών του και τις σκληρές εξωτερικές επιθέσεις που δέχεται περί ρωσοφιλίας, ισλαμοφοβίας, αντισημιτισμού κλπ, να μπει στην επόμενη τοπική Βουλή. Και είναι σχεδόν σίγουρο πως θα έχει σημαντικό ρόλο στην εκλογή του επόμενου πρωθυπουργού της Σαξονίας Άνχαλτ, αλλά και σε ζητήματα που αφορούν κυρίως το μεταναστευτικό, την ενέργεια και την ειρήνη με την Ρωσία, καθώς υπάρχει σε αυτά σύγκλιση με το AfD. Μια προοπτική που μπορεί να επαναληφθεί με κάποιο τρόπο και αλλού.

Υστερόγραφο για την Σαξονία

Ακούστηκαν πολλά – και στην Ελλάδα – για τις αιτίες αυτής της εκλογικής νίκης του AfD σε μια αναμέτρηση ένας εναντίον όλων όπου το 65% των πραγματικά φτωχών ανθρώπων ψήφισαν την «ακροδεξιά». Το τι ήταν στην πραγματικότητα αυτό που επέφερε αυτό το «σοκαριστικό» αποτέλεσμα μπορούμε να το διαπιστώσουμε και σε ένα “μικρό”, ανεκδοτολογικό γεγονός, με σημειολογικές όμως διαστάσεις.

Αυτές λοιπόν τις “παράξενες” ημέρες της παγκόσμιας αναταραχής, των πολέμων και των γεωπολιτικών αναδιατάξεων ένας 35χρονος κάτοικος του γερμανικού κρατιδίου Σαξωνία-Άνχαλτ θέλησε να μιμηθεί ούτε λίγο ούτε πολύ τον… Μαρτίνο Λούθηρο – “virtuell” εννοείτε. Θυροκόλλησε στην περίφημη εκκλησία Schlosskirche Wittenberg της Βάδης Βυρτεμβέργης, εκεί όπου ο μεταρρυθμιστής της Δυτικής Εκκλησίας Λούθηρος ανάρτησε τον Οκτώβριο του 1517 τις 95 θέσεις της διαμαρτυρίας του στο Πάπα, μια απλή… απόδειξη με την υψηλή τιμή της βενζίνης που αγόρασε. Μια κίνηση που προφανώς έγινε αμέσως viral στα social media.

Με αυτόν τον τρόπο θέλησε ο άνθρωπος αυτός να δείξει πως οι πολίτες στην Σαξονία-Άνχαλτ της μεγάλης ανεργίας, της αγροτιάς και της δημογραφικής συρρίκνωσης βλέπουν ένα από τα πολλά σημαντικά προβλήματα της Γερμανίας: Την «παράλογη» ενεργειακή πολιτική των τελευταίων ετών, που οδηγεί απαρέγκλιτα στην αποβιομηχάνιση της Γερμανίας, στην εν γένει αποδυνάμωσή της και συνεπώς στην βαθιά απογοήτευση και ανησυχία των πολιτών της.

Να σημειωθεί ότι ο περί ου ο λόγος, ονόματι Ulrich Siegmund, πιθανώς να είναι ο επόμενος πρωθυπουργός της Σαξωνίας Άνχαλτ και πρώτος από τις τάξεις του «ακροδεξιού» AfD, που πλέον εδώ και μερικά χρόνια έπαψε να είναι ένα απλό κόμμα διαμαρτυρίας…

Η επίδοση της απάντησής μας αυτής πρέπει να είναι όσο πιο καθαρή γίνεται ώστε κανένας (πριν από όλους εμείς οι ίδιοι) να μην μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε. Η απόρριψη του τελεσιγράφου λοιπόν δεν αρκεί να επιδοθεί ρηματικά. Πρέπει να υποστηριχθεί έμπρακτα ώστε να γίνουν αισθητές οι συνέπειές της. Πρώτη συνέπεια, η μετακίνηση του πρωθυπουργού μας από τα “ήρεμα νερά” στο στέρεο έδαφος της μαχητικής συνύπαρξης μας με την γείτονα. Διμερείς συνομιλίες σε πολιτικό επίπεδο μπορούν να επαναληφθούν μόνο μετά την απόσυρση κάθε εις βάρος μας απειλής, παλιάς ή νέας.

Για να είναι αξιόπιστη η απόρριψη του τελεσίγραφου χρειάζονται πολλά ακόμα, με σημαντικότατο ανάμεσά τους την σφυρηλάτηση, παλλαϊκής ει δυνατόν, ενότητας. Υποχρέωση της όποιας ελληνικής κυβέρνησης, νυν ή επόμενης, με συνέπεια της την αποχή από ψηφοθηρική εκμετάλλευση της πολιτικής εθνικής ασφάλειας: Από την προπαγάνδα για επιτυχίες, υπαρκτές ή ανύπαρκτες, μέχρι την συλλογή πληροφοριών για εκβιασμό αντιπάλων του εξουσιαστικού μας κατεστημένου. Για να συνταχθεί εσωτερικό μέτωπο χρειαζόμαστε κυβέρνηση που τιμωρεί τις παγιδεύσεις τηλεφώνων αντιπάλων της και όχι κυβέρνηση που τις κουκουλώνει.

Ας δουλέψουμε εμείς τώρα…

Πράγματι, συλλέγουμε πληροφορίες με μόνο σκοπό την διαρκή εκτίμηση και επανεκτίμηση της “μεγάλης εικόνας”, μιας και η σχέση μας με την γείτονα δεν είναι “παιχνίδι για δυο”. Αλλά μια διαφορετική πολιτική ασφάλειας, πέρα από αξιόπιστες πληροφορίες και εύστοχες εκτιμήσεις, επιβάλλει, αναπόφευκτα, νέα μέσα για την άσκησή της. Υπαγορεύει την ανάγκη διαρκούς επεξεργασίας διπλωματικών πρωτοβουλιών, συμμαχικών σχέσεων και εξοπλιστικών προγραμμάτων, ώστε να προχωρήσουμε σε διορθώσεις, προσαρμογές, διευρύνσεις και τελειοποιήσεις όσων διαθέτουμε.

Στον βωμό της σε αποδρομή – ας ελπίσουμε – αυταπάτης των “ήρεμων νερών”, θυσιάσαμε πολύτιμο κεφάλαιο (οικονομικό και πολιτικό), αλλά και πολύ χρόνο. Βρισκόμαστε στο “και πέντε” και, είναι πια επείγον, η δήλωση πρόθεσης αλλαγής πολιτικής να ενορχηστρώνεται από μέσα εφαρμογής της.

Η κυβέρνηση οφείλει να ενεργοποιήσει τις κρατικές υπηρεσίες για την επεξεργασία των μέσων αυτών. Μιλάμε για συγκεκριμένες ανταποδόσεις στις προκλήσεις της γειτονικής μας χώρας, ευέλικτες και μη, άμεσες και έμμεσες, πάντως νέες. Είναι η ώρα, η άλλη πλευρά να συνειδητοποιήσει ότι δεν ξέρει τι να περιμένει στην επόμενη παραβίαση του εναέριου χώρου μας, των χωρικών μας υδάτων ή της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μας. Ακόμα περισσότερο, να μην γνωρίζει ποιες πρόκειται να είναι οι δικές μας πρωτοβουλίες, πέρα από τις απαντήσεις στις δικές της προκλήσεις.

Η Τουρκία, πριν από όλα βέβαια, δεν μπορεί να παραβλέπει ότι το σημείο κλειδί στις σχέσεις μας είναι πάντα η επανένωση της Κύπρου. Χωρίς την οποία δεν μπορεί «να κλείσει η πόρτα του φρενοκομείου», όπως είχε ονοματίσει ο Γεώργιος Παπανδρέου πριν από πολλές δεκαετίες την πρόθεση μας να μην την ανοίξουμε, αλλά να την διαβούμε αν την ανοίξει η Άγκυρα.

Όλα αυτά συνέβαιναν την ώρα που ο ουκρανικός στρατός είχε άμεση ανάγκη από οπλισμό και πυρομαχικά και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απηύθυνε συνεχείς εκκλήσεις στους συμμάχους για περισσότερη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια. Μάλιστα ο Πρόεδρος της Ουκρανίας «ξήλωσε» τον πρώην υπουργό Άμυνας, Μιχάιλο Φεντόροφ, ο οποίος επιχείρησε να ελέγξει τη διαφθοράς στις προμήθειες όπλων και να αναμορφώσει στο σύστημα.

Η επίσημη αιτιολογία για την απομάκρυνσή του – η οποία προκάλεσε σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις και διαδηλώσεις στην Ουκρανία – ήταν πως ο Φεντόροφ βρισκόταν σε σύγκρουση με τη στρατιωτική ηγεσία και αυτό καθιστούσε μη λειτουργική την παρουσία στην ηγεσία του υπουργείου Άμυνας. Το υπουργείο Άμυνας έχει βρεθεί στο επίκεντρο σκανδάλων διαφθοράς.

Ουκρανία: Ένα βαθύ σύστημα διαφθοράς

Καθώς Ρώσοι στρατιώτες επιτίθεντο στις πρώτες γραμμές χαρακωμάτων στην ανατολική Ουκρανία το 2024, το ουκρανικό πυροβολικό άνοιξε πυρ. Ωστόσο, αντί τα βλήματα να εκραγούν κοντά στις προελαύνουσες ρωσικές δυνάμεις, είτε έπεφταν από τους σωλήνες εκτόξευσης, είτε προσγειώνονταν με έναν υπόκωφο γδούπο, σηκώνοντας μικρά σύννεφα σκόνης.

Όπως αποδείχθηκε, ένα ουκρανικό εργοστάσιο όπλων είχε προμηθεύσει τον στρατό με χιλιάδες ελαττωματικά βλήματα όλμων. Ο επικεφαλής του εργοστασίου, Λεονίντ Σίμαν, συνελήφθη τελικά και του απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε μία από τις πιο προβεβλημένες υποθέσεις απάτης στην αμυντική βιομηχανία κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, ακόμη και όταν οι αρμόδιοι διαπίστωσαν ότι τα όπλα παραδίδονταν ελαττωματικά, η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών της Ουκρανίας εξακολούθησε να αναθέτει νέες συμβάσεις στο εργοστάσιο του Σίμαν.

Η υπόθεση αναδεικνύει τη διαφθορά κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τη «New York Times», επτά από τους δέκα μεγαλύτερους στρατιωτικούς προμηθευτές της χώρας εξασφάλισαν νέες δουλειές, παρά το γεγονός ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη ποινικές έρευνες για απάτη, ότι είχαν αποτύχει να εκπληρώσουν προηγούμενες συμφωνίες ή ότι είχαν συλληφθεί διευθύνοντες σύμβουλοί τους για διαφθορά. Αυτό προκύπτει από τους ελέγχους, δικαστικά έγγραφα και δημοσιεύματα ουκρανικών μέσων ενημέρωσης.

Ο Σίμαν, για παράδειγμα, αποτελούσε ήδη αντικείμενο πολλών ερευνών από υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς, μεταξύ άλλων για υπεξαίρεση και απάτη, όταν κέρδισε την πρώτη σύμβαση για τα βλήματα όλμων. Η κυβέρνηση του ανέθεσε τη συμφωνία των 280 εκατ. δολαρίων ενώ εκείνος είχε αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για διαφθορά.

Πάνω από ένα δισ. απάτες 

Εμπιστευτικοί εσωτερικοί έλεγχοι από το υπουργείο Άμυνας αποκαλύπτουν ένα σύστημα στρατιωτικών προμηθειών διάτρητο από κακοδιαχείριση, υπερτιμολογήσεις και διαφθορά. Εταιρείες εξασφάλισαν συμβάσεις χωρίς να έχουν αποδείξει ότι μπορούσαν να προμηθεύσουν τα όπλα ή χωρίς να διαθέτουν τις απαιτούμενες άδειες για την παράδοσή τους. Οι ελεγκτές εντόπισαν 18 εταιρείες που υπέγραψαν συμφωνίες, παρότι είχαν αθετήσει προηγούμενες συμβάσεις. Έξι από αυτές δεν κατάφεραν να εκτελέσουν ούτε μία σύμβαση.

Στρατιωτικοί προμηθευτές από ολόκληρο τον κόσμο, καθώς και ουκρανικές και αμερικανικές εταιρείες, πλούτισαν μέσα από αυτό το σύστημα. Οι εσωτερικοί κυβερνητικοί έλεγχοι έδειξαν ότι μόνο το 2024 η Ουκρανία έχασε περίπου 1,2 δισ. δολάρια εξαιτίας απάτης, σπατάλης και κακοδιαχείρισης.

Οι απώλειες αυτές, οι οποίες δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ποτέ, συσσωρεύονταν την ώρα που ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ζητούσε από τους συμμάχους περισσότερα όπλα και οικονομική βοήθεια. «Ο στρατός δεν λαμβάνει όσα χρειάζεται και ο προϋπολογισμός συρρικνώνεται εξαιτίας των μη παραδόσεων και των υπερτιμολογήσεων», δήλωσε σε συνέντευξή του ο Ταμερλάν Βαχάμποφ, πρώην σύμβουλος της Υπηρεσίας Αμυντικών Προμηθειών της Ουκρανίας. «Ως αποτέλεσμα, δεν έχουμε χρήματα για να παραγγείλουμε περισσότερα όπλα. Και δεν διαθέτουμε την ποσότητα πυρομαχικών που χρειαζόμαστε. Πρόκειται για ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται».

Παραιτήθηκε ο επικεφαλής Αμυντικών Προμηθειών

Οι έλεγχοι σχετικά με τις απάτες στις προμήθειες όπλων, τους οποίους αποκαλύπτει η New York Times, καλύπτουν μόνο την περίοδο 2024 – 2025. Είναι άγνωστο πόσοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν πριν και μετά από τη συγκεκριμένη περίοδο, αλλά και τι έκανε – αν έκανε οτιδήποτε – η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών ως απάντηση στα ευρήματα. Επειδή οι εκθέσεις είναι διαβαθμισμένες, δεν έχουν ποτέ υποβληθεί σε δημόσιο έλεγχο. Πάντως μετά τις αποκαλύψεις, ο διευθυντής της υπηρεσίας προμηθειών, Άρσεν Ζουμαντίλοφ, που αρνήθηκε να σχολιάσει το δημοσίευμα των New York Times, παραιτήθηκε από τη θέση του και αποχώρησε, καθώς ο κλοιός έσφιγγε γύρω του.

Ο ρόλος του Ζελένσκι 

«Υπάρχει πολλή διαφθορά», δήλωσε ο πρώην υπουργός Άμυνας, Μιχάιλο Φεντόροφ, ο οποίος απομακρύνθηκε πριν από λίγο καιρό από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο Φεντόροφ επιχείρησε να αναμορφώσει το σύστημα και υποστήριξε ότι οι αμυντικοί προμηθευτές τον οδήγησαν εκτός υπουργείου εξαιτίας αυτής της προσπάθειας. Η απομάκρυνσή του πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις στους δρόμους, με τον Ζελένσκι να ισχυρίζεται ότι απέλυσε τον Φεντόροφ λόγω των συγκρούσεών του με τη στρατιωτική ηγεσία.

Στην πραγματικότητα, σημειώνει η New York Times, ο Ζελένσκι δεν κατάφερε να εξυγιάνει το σύστημα προμηθειών, ενώ οι έρευνες από ανεξάρτητες αρχές για υποθέσεις διαφθοράς έφτασαν μέχρι τον στενό κύκλο του. Πέρυσι, οι ερευνητές κατέγραψαν κρυφά έναν πρώην συνεργάτη του επιχειρηματία να πιέζει αξιωματούχους να αγοράσουν αλεξίσφαιρα γιλέκα που είχαν αποτύχει στις δοκιμές ασφαλείας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο άνδρας διέφυγε από την Ουκρανία εν μέσω της έρευνας.

«Οτιδήποτε δεν είναι “καρφωμένο” στην Ουκρανία θα κλαπεί», σχολίασε σκωπτικά ο Τζέιμς Βάσερστρομ, Αμερικανός ειδικός στην καταπολέμηση της διαφθοράς, ο οποίος προσπαθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου να στρέψει την προσοχή στην απάτη στην αμυντική βιομηχανία. «Πρόκειται για μακροχρόνια παράδοση». Παρατίθενται ενδεικτικές υποθέσεις διαφθοράς που αποκαλύπτει η New York Times…

Η υπόθεση Σίμαν και Παβλόχραντ

Η αστοχία των βλημάτων όλμων αποτέλεσε μια ιδιαίτερα προβεβλημένη και ταπεινωτική αποτυχία στο πεδίο της μάχης. Την υπόθεση αποκάλυψε το ουκρανικό μέσο ενημέρωσης Censor.net. Το Κοινοβούλιο ξεκίνησε έρευνα και τον Απρίλιο του 2025 η αστυνομία συνέλαβε τον διευθυντή του εργοστασίου, Λεονίντ Σίμαν. Σε βάρος του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για απάτη ύψους περίπου 68 εκατ. δολαρίων – ποσό που αντιστοιχούσε στο κόστος ελέγχου και αντικατάστασης δεκάδων χιλιάδων ελαττωματικών βλημάτων όλμων.

Δικαστήριο αποφάνθηκε αργότερα ότι η εταιρεία του Σίμαν, το Χημικό Εργοστάσιο του Παβλόχραντ, είχε πουλήσει στον στρατό 233.000 ακατάλληλα προς χρήση βλήματα όλμων. Πολλά από αυτά διέθεταν ελαττωματικούς πυροκροτητές ή προβληματική προωθητική πυρίτιδα, σύμφωνα με δικαστικά αρχεία που παραχώρησε η ουκρανική εταιρεία δεδομένων YouControl.

Όταν οι ελεγκτές εξέτασαν τη σύμβαση της εταιρείας για τα βλήματα όλμων, εντόπισαν κάτι περίεργο. Το Παβλόχραντ είχε αρχικά δηλώσει ότι δεν διέθετε την παραγωγική ικανότητα για να εκτελέσει την παραγγελία. Στη συνέχεια, χωρίς καμία εξήγηση, αναθεώρησε τα στοιχεία για τις δυνατότητες παραγωγής και η κυβέρνηση του ανέθεσε τη σύμβαση.

Οι ελεγκτές δεν βρήκαν κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι κάποιος από την κυβέρνηση είχε προσπαθήσει να εξακριβώσει κατά πόσο το εργοστάσιο μπορούσε πράγματι να ανταποκριθεί στην παραγγελία. Όταν άρχισαν να παραδίδονται τα ελαττωματικά βλήματα, η υπηρεσία προμηθειών «δεν εξήγαγε τα κατάλληλα συμπεράσματα», σύμφωνα με τους ελεγκτές. Αντιθέτως, ανέθεσε στο Παβλόχραντ ακόμη περισσότερες δουλειές, μεταξύ των οποίων και τη σύμβαση για την προμήθεια σχεδόν του συνόλου των βλημάτων πυροβολικού των 122 χιλιοστών που χρειαζόταν ο στρατός το 2025.

Οι εκθέσεις ελέγχου δεν αναφέρουν ποιος αποφάσισε να δοθούν οι συμβάσεις στο Παβλόχραντ ή για ποιον λόγο. Τον Αύγουστο, ο διευθυντής της Υπηρεσίας Αμυντικών Προμηθειών, Άρσεν Ζουμαντίλοφ, παραιτήθηκε. Τον περασμένο μήνα, ο Σίμαν καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης σε ξεχωριστή υπόθεση, επειδή οργάνωσε κύκλωμα διαφθοράς για την πώληση εκρηκτικών σε διογκωμένες τιμές. Ο Σίμαν σκοπεύει να ασκήσει έφεση κατά της καταδίκης και δηλώνει αθώος στην υπόθεση των βλημάτων όλμων, σύμφωνα με τον δικηγόρο του, Ολεξάντρ Πρότας. Στην εμπορία όπλων, ανέφερε ο Πρότας, «τίποτα δεν είναι άσπρο ή μαύρο και όλα κινούνται σε αποχρώσεις του γκρι».

Η απάτη με την προμήθεια ρουκετών 

Το 2024, η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών ζήτησε προσφορές για την αγορά ρουκετών πυροβολικού αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Τρεις εταιρείες ανταποκρίθηκαν. Η πρώτη δήλωσε ότι μπορούσε να προμηθεύσει τις ρουκέτες στην τιμή των περίπου 4.200 δολαρίων ανά τεμάχιο. Η δεύτερη ζήτησε 4.600 δολάρια και η τρίτη 5.100 δολάρια. Οι ρουκέτες ήταν ακριβώς ίδιες – κατασκευάζονταν στο ίδιο εργοστάσιο, από την ίδια εταιρεία στην Τουρκία. Η μοναδική διαφορά ήταν η τιμή.

Η τουρκική κατασκευάστρια Arca Defense υπέβαλε τη χαμηλότερη προσφορά, προτείνοντας ουσιαστικά απευθείας πώληση από το εργοστάσιο. Ωστόσο, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι η σύμβαση ανατέθηκε στον ακριβότερο πλειοδότη, μια θυγατρική της Czechoslovak Group, ενός μεγάλου τσεχικού ομίλου συμμετοχών.

Αντί να αγοράσει απευθείας από το εργοστάσιο, η κυβέρνηση αποφάσισε να πληρώσει την τσεχική εταιρεία για να λειτουργήσει ως μεσάζοντας. Οι ελεγκτές δεν εντόπισαν «καμία αιτιολόγηση για την απόφαση». Προηγούμενοι έλεγχοι είχαν προειδοποιήσει κατά των αγορών μέσω μεσαζόντων, αλλά η κυβέρνηση δεν ακολούθησε τις συστάσεις. Η απόφαση αύξησε τον λογαριασμό της Ουκρανίας για τις ρουκέτες κατά περίπου 130 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με ανάλυση των “Times” πάνω στις ανταγωνιστικές προσφορές που περιγράφονταν στις εκθέσεις ελέγχου.

Η συγκεκριμένη σύμβαση ήταν μία από τις πολλές ουκρανικές συμφωνίες που συνέβαλαν στη μετατροπή της Czechoslovak Group σε παγκόσμια δύναμη της αμυντικής βιομηχανίας. Η εταιρεία εισήχθη φέτος στο χρηματιστήριο, καθιστώντας τον 33χρονο μεγαλομέτοχό της, Μίχαλ Στρναντ, τον πλουσιότερο κατασκευαστή όπλων στη λίστα δισεκατομμυριούχων του “Forbes”.

Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη αρχική δημόσια προσφορά που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στην αμυντική βιομηχανία. Η εταιρεία ενημέρωσε τους επενδυτές ότι επωφελείτο από έναν «υπερκύκλο» στρατιωτικών δαπανών, λόγω των πολέμων στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές. Το 2024, περισσότερο από το 40% των εσόδων της προήλθε από πωλήσεις που σχετίζονταν με την Ουκρανία.

Ο εκπρόσωπος της Czechoslovak Group, Αντρέι Τσίρτεκ, δήλωσε ότι τα ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία υποβολής προσφορών θα έπρεπε να απαντηθούν από την κυβέρνηση. Στην έκθεση ελέγχου δεν υπάρχει καμία κατηγορία ότι η εταιρεία διέπραξε κάποια παρατυπία.

«Δεν αποτελούμε μέρος των προτάσεων των άλλων υποψηφίων και δεν έχουμε πρόσβαση στους εμπορικούς όρους, στους συμβατικούς όρους ή στην αξιολόγηση της αναθέτουσας αρχής», ανέφερε σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Παρά τις ανησυχίες των ελεγκτών, η Ουκρανία εξέτασε το ενδεχόμενο να συνεργαστεί ξανά με την Czechoslovak Group, αυτή τη φορά για να αντικαταστήσει το οπλοστάσιο τυφεκίων Καλάσνικοφ με ένα τσεχικής σχεδίασης μοντέλο, συμβατό με τα πυρομαχικά του ΝΑΤΟ. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί κάποια συμφωνία. Ο εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι ο όμιλος διαφοροποιεί τις πωλήσεις του προς ευρωπαϊκές χώρες και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πελάτη.

Η σύμβαση που κατέρρευσε

Σε μία ακόμη περίπτωση, όπως δείχνουν τα αρχεία, η Ουκρανία προχώρησε σε μια περίπλοκη αγορά όπλων, παρά τις προειδοποιητικές ενδείξεις, για να δει τελικά τη συμφωνία να καταρρέει. Το 2024, η Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών ήθελε να αγοράσει ρουκέτες σοβιετικού τύπου από έναν Σέρβο κατασκευαστή. Εξαιτίας της φιλορωσικής πολιτικής της Σερβίας, η Ουκρανία βασίστηκε σε μια αλυσίδα μεσαζόντων για να αποκτήσει τις ρουκέτες. Η κυβέρνηση σύναψε σύμβαση με την ουκρανική κρατική εταιρεία εμπορίας όπλων Spetstechnoexport. Σύμφωνα με τους ελεγκτές, η εταιρεία είχε ιστορικό ανεκτέλεστων συμβάσεων.

Οι Αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς – ανεξάρτητες αρχές τις οποίες ο Ζελένσκι επιχείρησε να ελέγξει με σχετικό νόμο τον οποίο τελικά αναγκάστηκε να τον αποσύρει μετά τις αντιδράσεις από τους διεθνείς συμμάχους – είχαν επίσης ανακοινώσει δημοσίως ότι ερευνούσαν πρώην στελέχη της εταιρείας για πιθανή υπεξαίρεση και ξέπλυμα χρήματος.

Η Spetstechnoexport δεν διέθετε επίσης σερβική άδεια εξαγωγής για τις ρουκέτες, έγραψαν οι ελεγκτές. Αντί για άδεια, η εταιρεία υπέβαλε μια «εγγυητική επιστολή» από την υπηρεσία στρατιωτικών πληροφοριών της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τους ελεγκτές, η προνομιακή αυτή μεταχείριση δεν είχε καμία νομική βάση και παραχωρήθηκε παρά το ιστορικό αθετήσεων της εταιρείας.

Η Spetstechnoexport ανέθεσε υπεργολαβία στην αμερικανική εταιρεία όπλων Regulus Global. Η εταιρεία, την οποία διευθύνει ο πρώην χρηματιστής της Merrill Lynch Γουίλιαμ Σόμερινταϊκ Τζούνιορ, είχε ιστορικό προμήθειας του ουκρανικού στρατού, αλλά και ανταρτών στη Συρία που υποστηρίζονταν από τις ΗΠΑ. Η συγκεκριμένη συμφωνία, ωστόσο, θα ήταν ιδιαίτερα περίπλοκη.

Η σύμβαση ήταν μία από τις πολλές μεταξύ της Regulus και της Spetstechnoexport, συνολικής αξίας 1,7 δισ. δολαρίων, οι οποίες αποσκοπούσαν στη διοχέτευση όπλων στην εμπόλεμη ζώνη. Σε συνέντευξή του, ο Σόμερινταϊκ δήλωσε ότι η συνεργασία είχε εξασφαλίσει κρίσιμο οπλισμό, ενισχύοντας τόσο την άμυνα της Ουκρανίας όσο και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Η συμφωνία για τις ρουκέτες, όμως, άρχισε να καταρρέει. Ο τότε υπουργός Άμυνας, Ρουστέμ Ουμέροφ, ήθελε να αποκλείσει τους μεσάζοντες από το εμπόριο όπλων της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ζήτησε από τη Regulus να συνεργαστεί απευθείας με την κυβερνητική υπηρεσία προμηθειών, παρακάμπτοντας ουσιαστικά τη Spetstechnoexport, όπως θυμάται ο Σόμερινταϊκ.

Η συμφωνία κατέρρευσε και, στις αρχές του 2025, η Spetstechnoexport είχε εξελιχθεί στον μεγαλύτερο οφειλέτη της υπηρεσίας αγοράς όπλων, έχοντας περισσότερες ανεκτέλεστες συμβάσεις από οποιονδήποτε άλλο προμηθευτή, σύμφωνα με τους ελεγκτές. Μετά την κατάρρευση της συμφωνίας, η ουκρανική κυβέρνηση προσέφυγε κατά της Spetstechnoexport, διεκδικώντας ρήτρες καθυστέρησης και τόκους. Η Spetstechnoexport, από την πλευρά της, απαίτησε χρήματα από τη Regulus. Ο Σόμερινταϊκ δήλωσε ότι η εταιρεία του δεν έκανε τίποτα παράνομο και απλώς «βρέθηκε στη μέση» της αναδιοργάνωσης του ουκρανικού συστήματος προμηθειών.

Ωστόσο, η αύξηση της τουριστικής προσέλευσης δεν αποτελεί κάποιο “ελληνικό θαύμα”, ούτε αποκλειστική επιτυχία μιας κυβέρνησης ή ενός υπουργού. Πρόκειται για ένα ευρύτερο διεθνές κύμα που σαρώνει ολόκληρη τη Μεσόγειο. Αντίστοιχα ή και μεγαλύτερα ρεκόρ καταγράφονται στην Ισπανία, την Ιταλία, ακόμα και την Τουρκία.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μηδενίζουμε έναν τομέα στον οποίο η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα. Υπάρχει όμως κάθε λόγος να αναρωτηθούμε αν το “περισσότερο”, εξακολουθεί να σημαίνει πάντοτε και “καλύτερο”.

Από τον ιδιοκτήτη στον υπάλληλο

Στα πρώτα στάδια της Βιομηχανικής Επανάστασης, πολλοί ανεξάρτητοι τεχνίτες και μικροί παραγωγοί έχασαν σταδιακά την οικονομική τους αυτονομία. Τα μικρά εργαστήρια υποχώρησαν μπροστά στο εργοστασιακό σύστημα και τα μέσα παραγωγής συγκεντρώθηκαν σε επιχειρήσεις που απαιτούσαν πολύ μεγαλύτερα κεφάλαια. Ο άνθρωπος που διέθετε τα εργαλεία του και έλεγχε σε σημαντικό βαθμό τη δουλειά του έγινε μισθωτός.

Τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, μήπως ζούμε σήμερα μια διαφορετική μορφή “υπαλληλοποίησης”; Ο νέος Έλληνας εργάζεται, αλλά δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να αποκτήσει περιουσία. Να αγοράσει ένα σπίτι, ένα κομμάτι γης, έναν επαγγελματικό χώρο ή να δημιουργήσει μια μικρή επιχείρηση. Απέναντί του βρίσκονται εταιρείες, funds, ξένοι επενδυτές και κεφάλαια που ο μέσος μισθωτός δεν μπορεί να ανταγωνιστεί.

Οι τιμές των κατοικιών ανεβαίνουν ταχύτερα από τα εισοδήματα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ήδη ότι η προσιτότητα της κατοικίας στην Ελλάδα έχει επιδεινωθεί. Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο: ο τόπος γίνεται ακριβότερος, αλλά ο κάτοικός του δυσκολεύεται περισσότερο να αποκτήσει ένα κομμάτι του.

​Δεν χρειάζεται να εξιδανικεύσουμε το παρελθόν. Πάντα υπήρχαν κοινωνικές διαφορές. Άλλος πήγαινε για μπάνιο στη Λούτσα και άλλος στη Βουλιαγμένη. Μόνο που τότε η διαφορά αφορούσε τον τρόπο ζωής. Σήμερα αφορά την ίδια τη δυνατότητα εγκατάστασης και ιδιοκτησίας. Αυτή η πίεση δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, γι’ αυτό και βλέπουμε πλέον τις τοπικές κοινωνίες στη Νότια Ευρώπη να αντιδρούν. Στην Ισπανία και την Ιταλία, χιλιάδες πολίτες βγαίνουν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τις επιπτώσεις του υπερτουρισμού στην καθημερινότητά τους, στα ενοίκια και στον δημόσιο χώρο.

Τουρισμός: Τί συμβαίνει στα Χανιά

Στα Χανιά, όπου ζω, η ίδια μεταβολή είναι ορατή. Ο τουρισμός έφερε χρήμα, ταυτόχρονα όμως έκανε τη γη και την κατοικία αβαστάχτες για τον ίδιο τον Χανιώτη. Κάποτε ο νέος προσπαθούσε να αγοράσει ένα σπίτι. Σήμερα όλο και συχνότερα προσπαθεί απλώς να βρει ένα σπίτι που να μπορεί να νοικιάσει.

Ποιος πληρώνει τις υποδομές; Ένας τόπος δεν μπορεί να αυξάνει διαρκώς τον πραγματικό πληθυσμό που εξυπηρετεί χωρίς να αυξάνει αντιστοίχως τις υποδομές του. Περισσότεροι επισκέπτες σημαίνουν περισσότερα αυτοκίνητα, κατανάλωση νερού, απορρίμματα, ανάγκες αποχέτευσης, αστυνόμευσης και υγειονομικής κάλυψης.
​
Όταν παράλληλα αυξάνεται και ο εργαζόμενος πληθυσμός, οι ανάγκες επεκτείνονται στα σχολεία, στα νοσοκομεία και στις δημόσιες υπηρεσίες. Το ξενοδοχείο είναι ιδιωτική επένδυση. Ο δρόμος που οδηγεί σε αυτό, το δίκτυο ύδρευσης, το νοσοκομείο και η καθαριότητα είναι δημόσια υπόθεση. Αυτό το κόστος πρέπει να μπει σοβαρά στον λογαριασμό της ανάπτυξης.
​
Η φθηνή εργασία δεν είναι αναπτυξιακή στρατηγική. Ο ελληνικός τουρισμός αντιμετωπίζει ελλείψεις προσωπικού και η χώρα χρησιμοποιεί θεσμοθετημένες διαδικασίες μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες. Όταν όμως ένας κλάδος δηλώνει ότι δεν βρίσκει εργαζομένους, η οικονομική θεωρία λέει ότι η έλλειψη προσφοράς πρέπει να οδηγήσει σε καλύτερες αποδοχές και συνθήκες. Εάν η μόνιμη απάντηση είναι η συνεχής διεύρυνση της προσφοράς φθηνότερης εργασίας από το εξωτερικό, η πίεση για αύξηση των μισθών εξαφανίζεται.
​
Δεν ευθύνονται οι ξένοι εργαζόμενοι για τους χαμηλούς ελληνικούς μισθούς. Είναι όμως ερώτημα αν είναι υγιές ένα παραγωγικό μοντέλο που, για να επεκταθεί, χρειάζεται διαρκώς περισσότερους εργαζομένους χαμηλών αμοιβών — ιδίως όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η μεγάλη παρουσία υπηρεσιών χαμηλής προστιθέμενης αξίας κρατά καθηλωμένη την οικονομία.​

Μετανάστευση, νομιμότητα και ενσωμάτωση

Η οικονομική μετανάστευση, όταν γίνεται με όρους νομιμότητας και κανόνων, μπορεί να είναι χρήσιμη. Δεν είναι όμως απλή λογιστική πράξη. Οι άνθρωποι δεν είναι μόνο εργατικά χέρια· κατοικούν, κάνουν οικογένειες, χρησιμοποιούν νοσοκομεία και σχολεία. Ταυτόχρονα, πρέπει να γίνει σαφής διαχωρισμός με την παράνομη μετανάστευση.

Μπορεί η ανεξέλεγκτη ή παράνομη είσοδος εργατικού δυναμικού να εξυπηρετεί πρόσκαιρα συγκεκριμένα επιχειρηματικά και οικονομικά συμφέροντα, συμπιέζοντας το κόστος εργασίας, αλλά συνολικά συνιστά σοβαρό πρόβλημα. Υπονομεύει τους κανόνες της αγοράς, εντείνει την αδήλωτη εργασία και δημιουργεί ορατούς κινδύνους για την κοινωνική συνοχή και την ασφάλεια.
​
Όταν μάλιστα οι πληθυσμοί αυτοί προέρχονται από κοινωνίες με διαφορετική γλώσσα, κουλτούρα ή θρησκευτικές αντιλήψεις, η χώρα υποδοχής οφείλει να διασφαλίζει τη νομιμότητα και να ασκεί συγκροτημένη πολιτική ενσωμάτωσης. Η κοινωνική συνοχή είναι προϋπόθεση λειτουργίας μιας πολιτείας. Και η Ελλάδα δικαιούται να αποφασίζει όχι μόνο πόσους εργαζομένους χρειάζεται η οικονομία της, αλλά και με ποιους νόμιμους κανόνες μπορεί πραγματικά να τους ενσωματώσει.

Τουρισμός ναι, μονοκαλλιέργεια όχι

Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι τουρισμός ή όχι. Φυσικά τουρισμός. Το ερώτημα είναι τι τουρισμός, πόσος τουρισμός και τι άλλο εκτός από τουρισμό. Η Ελλάδα χρειάζεται βιομηχανία, μεταποίηση, τεχνολογία, ενέργεια, σύγχρονη αγροδιατροφή και θέσεις εργασίας υψηλής ειδίκευσης. Δραστηριότητες όπου ο εργαζόμενος θα αμείβεται περισσότερο επειδή κάθε ώρα της εργασίας του παράγει μεγαλύτερη αξία.

Οι αφίξεις και η άνοδος του ΑΕΠ είναι θετικά στοιχεία, αλλά δεν αρκούν ως τελικός απολογισμός. Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας είναι αν αυξάνεται η παραγωγικότητα, αν οι πραγματικοί μισθοί ανεβαίνουν, αν η νέα γενιά μπορεί να αποκτήσει περιουσία και αν οι δημόσιες υποδομές αντέχουν.
​
Ο τουρισμός μάς βοήθησε να σταθούμε στα πόδια μας. Αρκεί να μην πιστέψουμε ότι μπορούμε να γίνουμε πραγματικά πλούσια χώρα μόνο σερβίροντας καφέ, νοικιάζοντας δωμάτια και πουλώντας τα ακίνητά μας. ​Γιατί τότε μπορεί κάποτε να ανακαλύψουμε ότι ο τόπος μας αξίζει πολύ περισσότερο – αλλά μας ανήκει πολύ λιγότερο.

Ένα τοπίο που θυμίζει νησί

Αυτό που κάνει τη Μυλοκοπή να ξεχωρίζει είναι ο συνδυασμός της θάλασσας με το φυσικό περιβάλλον. Τα πεύκα φτάνουν κοντά στην ακτογραμμή, δημιουργώντας ένα σκηνικό που παραπέμπει περισσότερο σε κάποιο απομονωμένο νησί του Αιγαίου παρά σε έναν προορισμό της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Τα νερά έχουν έντονο γαλάζιο και πρασινωπό χρώμα, ιδιαίτερα όταν ο ήλιος βρίσκεται ψηλά, ενώ το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής δημιουργεί ένα εντυπωσιακό σκηνικό για φωτογραφίες και βίντεο. Η εικόνα από ψηλά είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή, καθώς αποκαλύπτει το ιδιαίτερο σχήμα της ακτής και την αντίθεση ανάμεσα στο βαθύ μπλε της θάλασσας και το πράσινο της βλάστησης.

Η αίσθηση της “κρυφής” παραλίας

Η Μυλοκοπή έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τον φυσικό της χαρακτήρα. Δεν πρόκειται για μια οργανωμένη παραλία με την έντονη τουριστική ανάπτυξη που συναντά κανείς σε άλλους δημοφιλείς προορισμούς. Αυτό ακριβώς είναι και ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματά της.

Η απουσία έντονης οργάνωσης δημιουργεί την αίσθηση ότι ανακαλύπτεις ένα μικρό, κρυμμένο κομμάτι της Κορινθίας. Το τοπίο είναι ήσυχο, με τη φύση να αποτελεί τον πρωταγωνιστή. Για πολλούς επισκέπτες, αυτή η αίσθηση είναι που κάνει τη Μυλοκοπή ξεχωριστή.

Δύο διαφορετικές όψεις της ακτής

Η περιοχή της Μυλοκοπής παρουσιάζει ενδιαφέρον και λόγω της μορφολογίας της ακτής. Η παραλία περιβάλλεται από βράχια και φυσικό τοπίο, ενώ τα πεύκα δημιουργούν σημεία φυσικής σκιάς.

Το τοπίο αλλάζει ανάλογα με το σημείο από το οποίο το κοιτάς. Από την ακτή κυριαρχεί η αίσθηση της θάλασσας και του πευκοδάσους, ενώ από ψηλά αποκαλύπτεται ένα πολύ πιο εντυπωσιακό πανοραμικό σκηνικό. Δεν είναι τυχαίο ότι η Μυλοκοπή έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια μέσα από φωτογραφίες και βίντεο στα social media.

Ένας προορισμός για ημερήσια απόδραση

Η σχετικά κοντινή απόσταση από την Αθήνα κάνει τη Μυλοκοπή μια ενδιαφέρουσα επιλογή για ημερήσια εκδρομή. Δεν χρειάζεται να οργανώσεις ένα πολυήμερο ταξίδι για να βρεθείς σε ένα τοπίο που θυμίζει καλοκαιρινό νησί. Μια απόδραση προς την Κορινθία μπορεί να συνδυάσει μπάνιο στη Μυλοκοπή με μια βόλτα στο Λουτράκι ή σε άλλες όμορφες περιοχές της ευρύτερης Κορινθίας.

Ωστόσο, επειδή πρόκειται για πιο φυσική και λιγότερο οργανωμένη παραλία, καλό είναι ο επισκέπτης να είναι προετοιμασμένος και να έχει μαζί του νερό, τρόφιμα, αντηλιακό και ό,τι άλλο χρειάζεται για την παραμονή του.

Η καλύτερη ώρα για να την απολαύσεις

Η Μυλοκοπή είναι όμορφη καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, όμως οι πρωινές και απογευματινές ώρες προσφέρουν διαφορετικές εμπειρίες. Νωρίς το πρωί, η παραλία είναι πιο ήσυχη και το φως δημιουργεί όμορφες αποχρώσεις στη θάλασσα. Το απόγευμα, το χαμηλότερο φως του ήλιου χαρίζει στο τοπίο πιο ζεστούς τόνους και δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για φωτογραφίες και κινηματογραφικά πλάνα.

Μια μικρή απόδραση που αξίζει

Η Μυλοκοπή είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο διαφορετικά τοπία μπορεί να κρύβει η Αττική και η κοντινή της περιφέρεια. Χωρίς να χρειαστεί να ταξιδέψεις σε κάποιο μακρινό νησί, μπορείς να βρεθείς σε ένα σκηνικό με γαλαζοπράσινα νερά, πεύκα και έντονο φυσικό χαρακτήρα.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που η Μυλοκοπή γοητεύει τόσο πολύ όσους την επισκέπτονται. Μια παραλία κοντά στην Αθήνα, αλλά με εικόνες που θυμίζουν εξωτικό νησί.

Τo βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου.

Η βασική θεωρητική μετατόπιση είναι “από την έννοια της νίκης στην έννοια της αντοχής”. Το αποφασιστικό ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος διαθέτει περισσότερη καταστροφική ικανότητα, αλλά ποιος μπορεί να διατηρήσει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα την πολύπλοκη υποδομή που απαιτείται για την αναπαραγωγή αυτής της ικανότητας. Συνεπώς, η ισχύς δεν αποτελεί ένα σταθερό απόθεμα αλλά μια δυναμική διαδικασία αναπαραγωγής.

Ισχύς και ευπάθεια

Αυτό μεταβάλλει και την ίδια την έννοια της γεωπολιτικής ισχύος. Ένα οπλοστάσιο έχει αξία μόνο στον βαθμό που μπορεί να αναπληρώνεται. Πίσω από την παραγωγή όπλων βρίσκεται ένα εκτεταμένο δίκτυο ενεργειακών, εξορυκτικών, τεχνολογικών, χρηματοπιστωτικών, βιομηχανικών, και κοινωνικών προϋποθέσεων. Συνεπώς, η στρατιωτική ισχύς αποτελεί την επιφάνεια ενός πολύ βαθύτερου συστήματος. Ο πόλεμος δεν διεξάγεται μόνο μεταξύ στρατών αλλά εντός ολόκληρου του πολιτισμού που τους συντηρεί.

Η νεωτερική αντίληψη της ισχύος στηρίχθηκε στην υπόθεση ότι η παραγωγική, ενεργειακή, και τεχνολογική επέκταση μπορεί να μεταφράζεται σχεδόν γραμμικά σε αυξημένη στρατιωτική ικανότητα. Οι μελέτες μου καταδεικνύουν ότι η παγκοσμιοποίηση και η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση υπονομεύουν αυτή την απλοποιημένη σχέση. Η ισχύς ενισχύεται μέσω της πολυπλοκότητας, αλλά ταυτόχρονα εξαρτάται από αυτήν. Όσο περισσότερες αλυσίδες εφοδιασμού, τεχνολογικά συστήματα, ενεργειακές ροές, χρηματοπιστωτικές σχέσεις, και διεθνείς υποδομές απαιτούνται, τόσο περισσότερα είναι τα σημεία στα οποία το σύστημα μπορεί να παρουσιάσει δυσλειτουργία.

Έτσι, εμφανίζεται ένα θεμελιώδες παράδοξο: η ίδια διαδικασία που πολλαπλασιάζει την ισχύ πολλαπλασιάζει και την ευπάθεια. Η πολυπλοκότητα λειτουργεί ταυτόχρονα ως μηχανισμός παραγωγής δυνατοτήτων και ως μηχανισμός συσσώρευσης εξαρτήσεων. Κατά συνέπεια, οι σύγχρονοι πόλεμοι αποκτούν χαρακτήρα υπερτοπικό. Η γεωγραφική θέση μιας σύγκρουσης δεν ταυτίζεται πλέον με τη γεωγραφία των συνεπειών της.

Η “μετάδοση” των σύγχρονων πολέμων

Οι ενεργειακές, εμπορικές, επισιτιστικές, και χρηματοπιστωτικές διασυνδέσεις μετατρέπουν μια περιφερειακή στρατιωτική κρίση σε μηχανισμό συστημικής μετάδοσης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το πολεμικό γεγονός αποκτά πολλαπλές χρονικότητες και χωρικότητες: Συμβαίνει σε ένα συγκεκριμένο μέτωπο, αλλά οι συνέπειές του αναπαράγονται σε κοινωνίες και οικονομίες που δεν συμμετέχουν άμεσα στη σύγκρουση.

Στο οικονομικό επίπεδο, η κρίση δεν λειτουργεί απαραίτητα ως ένα μεμονωμένο σοκ αλλά ως σωρευτική διαδικασία ανατροφοδότησης. Η ενεργειακή διαταραχή μπορεί να προκαλέσει πληθωρισμό, ο πληθωρισμός να μειώσει το πραγματικό εισόδημα, η κοινωνική πίεση να αυξήσει την πολιτική αστάθεια, και η δημοσιονομική επιβάρυνση να περιορίσει τη δυνατότητα μακροχρόνιας εξωτερικής υποστήριξης. Καμία επιμέρους μεταβλητή δεν είναι κατ’ ανάγκην μοιραία, αλλά η κρίσιμη συνθήκη είναι η ταυτόχρονη σύγκλιση και αλληλοενίσχυση πολλών πιέσεων.

Η φθορά

Εδώ η πολιτική διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η πολεμική ισχύς δεν στηρίζεται μόνο σε υλικούς πόρους, αλλά και στη νομιμοποίηση του κόστους τους. Η κοινωνία συναινεί στη συνέχιση μιας πολεμικής προσπάθειας όταν θεωρεί ότι ο επιδιωκόμενος σκοπός δικαιολογεί τη θυσία. Η συναίνεση αυτή, όμως, είναι πεπερασμένη. Όταν οι απαιτήσεις του πολέμου αρχίζουν να ανταγωνίζονται τις βασικές ανάγκες της κοινωνίας, το πολιτικό σύστημα αντιμετωπίζει ένα ενδογενές όριο: Η σύγκρουση δεν απειλεί πλέον μόνο λόγω του εξωτερικού αντιπάλου, αλλά και λόγω της εσωτερικής φθοράς που προκαλεί η ίδια η προσπάθεια συνέχισής της.

Ο Αμερικανός κοινωνικός ανθρωπολόγος και ιστορικός Joseph Tainter και ο Giuliano Di Bernardo προσδίδουν στον ανωτέρω ισχυρισμό μου μια θεωρία των ορίων της πολυπλοκότητας. Η πολυπλοκότητα έχει κόστος, και η αύξησή της δεν συνεπάγεται απεριόριστη αύξηση αποδοτικότητας. Υπάρχει ένα σημείο στο οποίο οι πρόσθετες επενδύσεις παράγουν ολοένα μικρότερες αποδόσεις. Εφαρμοζόμενη στον πόλεμο, αυτή η λογική σημαίνει ότι η διατήρηση της ίδιας στρατηγικής έντασης μπορεί να απαιτεί δυσανάλογα περισσότερους πόρους, ενώ συνάμα αποδίδει ολοένα μικρότερο αποτέλεσμα. Η ισχύς τότε εισέρχεται σε καθεστώς φθίνουσας οριακής απόδοσης.

Το βαθύτερο όριο, ωστόσο, είναι οικολογικό. Η οικονομία, η τεχνολογία, και η στρατιωτική ισχύς δεν υπάρχουν σε ένα άυλο πεδίο απεριόριστων δυνατοτήτων, αλλά αποτελούν μορφές οργάνωσης υλικών και ενεργειακών ροών μέσα στη βιόσφαιρα. Τα χρηματοπιστωτικά εργαλεία μπορούν να αναδιανείμουν πόρους, αλλά δεν μπορούν να καταργήσουν τις φυσικές τους προϋποθέσεις. Συνεπώς, η γεωπολιτική έχει μια θερμοδυναμική και οικολογική βάση: η ανθρώπινη ισχύς υπόκειται τελικώς στα όρια της υλικής πραγματικότητας.

Η έννοια της “συστημικής εξάντλησης” προκύπτει ακριβώς από τη διασταύρωση αυτών των περιορισμών. Όταν πόλεμος, ενεργειακή ανασφάλεια, επισιτιστικές πιέσεις, οικονομικές κρίσεις, κλιματικές διαταραχές, και άλλες μορφές αστάθειας εμφανίζονται ταυτόχρονα, το σύστημα δεν διαθέτει απλώς λιγότερους πόρους, αλλά χάνει σταδιακά την ικανότητα να κατανέμει και να συντονίζει αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους. Το πρόβλημα μετατρέπεται, από πρόβλημα επάρκειας, σε πρόβλημα συστημικής διαχείρισης.

Μια νέα αντίληψη της ήττας

Από εδώ προκύπτει μια νέα αντίληψη της ήττας. Ένα κράτος μπορεί να διατηρεί στρατό, οπλικά συστήματα, και πολιτική βούληση, αλλά να έχει χάσει την ικανότητα αναπαραγωγής των υλικών και κοινωνικών προϋποθέσεων της πολεμικής προσπάθειας. Η σύγκρουση τότε δεν τερματίζεται επειδή κάποιος νίκησε, αλλά επειδή κατέρρρευσε η δυνατότητα συνέχισής της. Η προκύπτουσα “ειρήνη της εξάντλησης” δεν είναι κατ’ ανάγκην αποτέλεσμα επίλυσης, συμφιλίωσης ή αναγνώρισης ήττας, αλλά είναι αποτέλεσμα της εξαφάνισης της δυνατότητας περαιτέρω πολέμου.

Υπό το πρίσμα των προαναφερθέντων, πρέπει να αναγνωρίσουμε δύο ιστορικές δυναμικές: Πρώτον, την κλιμάκωση της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, και δεύτερον, τη σταδιακή εξάντληση των συστημικών της προϋποθέσεων. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιο από τα δύο σενάρια θα επικρατήσει, αλλά αν η ανθρώπινη κοινωνία μπορεί να αυξάνει επ’ αόριστον την πολυπλοκότητα, την κατανάλωση πόρων, και τη στρατιωτική ισχύ χωρίς να συναντήσει ένα φυσικό, οικονομικό ή κοινωνικό όριο.

Ποιος παράγοντας τελειώνει τον πόλεμο

Συλλογιστικώς, προκύπτει μια αντιστροφή της κλασικής έννοιας της ισχύος. Ισχυρό δεν είναι απλώς το κράτος που μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερες καταστροφές στον αντίπαλο, αλλά εκείνο που μπορεί να αναπαράγει την ισχύ του χωρίς να καταστρέφει τις προϋποθέσεις της ίδιας του της ύπαρξης. Η πραγματική στρατηγική ανθεκτικότητα δεν είναι η απεριόριστη δυνατότητα επιβολής, αλλά η δυνατότητα διατήρησης της πολυπλοκότητας που παράγει την ισχύ.

Αυτό φαίνεται να αντιλαμβάνονται σε σημαντικό βαθμό ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, οι οποίοι δρουν με ιδιαίτερη μεθοδικότητα και λεπτότητα. Το σε ποιον βαθμό αντιλαμβάνεται αυτή την πραγματικότητα ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ θα φανεί από το αν θα αποδεσμευθεί από τα διανοητικά δεσμά των νεοσυντηρητικών και της σιωνιστικής Δεξιάς.

Εν κατακλείδι, το βαθύτερο όριο της γεωπολιτικής δεν τίθεται, σε τελική ανάλυση, από τον αντίπαλο, αλλά από το ίδιο το σύστημα που καθιστά δυνατή την αντιπαράθεση. Ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει όχι όταν υπάρξει νικητής, αλλά όταν ο κόσμος που τον τροφοδοτεί αδυνατεί πλέον να τον συντηρήσει. Η τελική ειρήνη δεν θα είναι τότε η ειρήνη της στρατιωτικής επικράτησης, αλλά η ειρήνη που επιβάλλει το όριο.

Το όφελος όμως δεν κατανέμεται με βάση την οικονομική ανάγκη, την ανεργία ή τον κίνδυνο φτώχειας. Κατανέμεται με βάση την αξία των αγορών. Όσο περισσότερα αγοράζει κάποιος, τόσο μεγαλύτερο είναι το όφελος που λαμβάνει. Η μείωση του ΦΠΑ δεν επιδοτεί τη φτώχεια. Επιδοτεί την κατανάλωση.

Σύμφωνα με στοιχεία που βασίζονται σε δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ, το φτωχότερο 20% του πληθυσμού κατέχει μόλις το 7,6% του συνολικού διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ το πλουσιότερο 20% συγκεντρώνει το 39,3%. Με άλλα λόγια, το πλουσιότερο πέμπτο της κοινωνίας διαθέτει πάνω από πέντε φορές μεγαλύτερο εισόδημα από το φτωχότερο. Η ίδια εικόνα εμφανίζεται και στις καταναλωτικές δαπάνες. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ότι το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών δαπανά το 55,8% του προϋπολογισμού του σε τρόφιμα και στέγαση, ενώ το πλουσιότερο 20%, δαπανά το 24,8% σε αυτές τις ανάγκες.

Οι υποστηρικτές της μείωσης του ΦΠΑ σταματούν συνήθως εδώ. Ξεχνούν όμως κάτι κρίσιμο. Ο ΦΠΑ δεν υπολογίζεται επί των ποσοστών αλλά επί των ευρώ. Ένας εύπορος πολίτης μπορεί να διαθέτει μικρότερο ποσοστό του εισοδήματός του στα τρόφιμα, αλλά επειδή διαθέτει πολύ μεγαλύτερο εισόδημα καταλήγει συχνά να δαπανά περισσότερα ευρώ από έναν φτωχό πολίτη. Και αφού η φορολογική ελάφρυνση ακολουθεί τα ευρώ της κατανάλωσης, ακολουθεί πρωτίστως εκείνους που καταναλώνουν περισσότερο.

Αν λοιπόν το Δημόσιο χάσει ένα δισεκατομμύριο ευρώ από την μείωση του ΦΠΑ, το ποσό αυτό δεν θα καταλήξει αποκλειστικά στους φτωχούς. Θα μοιραστεί σε ολόκληρη την κοινωνία ανάλογα με την καταναλωτική δαπάνη. Ο πραγματικός δικαιούχος δεν θα είναι αυτός που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη, αλλά εκείνος που πραγματοποιεί τις περισσότερες αγορές.

Ούτε η ακρίβεια αντιμετωπίζεται

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο πρόβλημα. Η δημόσια συζήτηση θεωρεί δεδομένο ότι η μείωση του ΦΠΑ θα περάσει αυτούσια στις τελικές τιμές. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, επικαλούμενο διεθνείς μελέτες, σημειώνει ότι οι μειώσεις του ΦΠΑ δεν αποτελούν κατάλληλο εργαλείο αντιμετώπισης της ακρίβειας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, μόνο περιορισμένο μέρος της μείωσης περνά στις τελικές τιμές και μάλιστα προσωρινά, ενώ μέρος του οφέλους απορροφάται από τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων. >Έτσι, πριν ακόμη φτάσει η φορολογική ελάφρυνση στους καταναλωτές, ένα τμήμα της μπορεί να παραμένει στην αλυσίδα παραγωγής, εμπορίας και διανομής.

Η μείωση του ΦΠΑ περνά επομένως από τρία φίλτρα:

• Πρώτον, ένα μέρος παραμένει στα περιθώρια κέρδους.
• Δεύτερον, ένα μέρος κατευθύνεται στα μεσαία και υψηλά εισοδήματα μέσω της κατανάλωσης.
• Και μόνο το υπόλοιπο καταλήγει στους οικονομικά αδύναμους.

ΦΠΑ: Η εναλλακτική λύση και το συμπέρασμα

Αν ο στόχος είναι η πραγματική στήριξη των χαμηλών εισοδημάτων, υπάρχει αποτελεσματικότερη λύση. Το κράτος μπορεί να συνεχίσει να εισπράττει τον ΦΠΑ από όλους και στη συνέχεια να τον επιστρέφει στοχευμένα στους οικονομικά ευάλωτους πολίτες, διατηρώντας παράλληλα τους αναγκαίους πόρους για την υγεία, την παιδεία και τις κοινωνικές υποδομές. Η προσέγγιση αυτή συμφωνεί και με τη θέση του ΔΝΤ ότι τα στοχευμένα μέτρα στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών είναι αποτελεσματικότερα από τις γενικές οριζόντιες παρεμβάσεις.

Με τη μείωση του ΦΠΑ οι φτωχοί λαμβάνουν μόνον ένα μέρος του δημόσιου χρήματος. Με τη στοχευμένη επιστροφή του ΦΠΑ λαμβάνουν το σύνολο της ενίσχυσης που προορίζεται γι’ αυτούς. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια οριζόντια φορολογική ελάφρυνση και σε μια πραγματική πολιτική αναδιανομής.

Η μείωση του ΦΠΑ δεν είναι πολιτική κατά της φτώχειας. Είναι οριζόντια επιδότηση της κατανάλωσης. Οι φτωχοί κερδίζουν κάτι. Οι πλούσιοι όμως κερδίζουν τη μερίδα του λέοντος. Και το δημόσιο χάνει πολύτιμα έσοδα. Αν πραγματικά θέλουμε να ενισχύσουμε τους οικονομικά αδύναμους, η λύση δεν είναι η μείωση του ΦΠΑ για όλους αλλά η είσπραξή του από όλους και η στοχευμένη επιστροφή του στους ευάλωτους. Η επιστροφή του ΦΠΑ στους ευάλωτους αντιμετωπίζει τη φτώχεια. Η ακρίβεια είναι ένα διαφορετικό πρόβλημα και απαιτεί διαφορετικές λύσεις, δεν αντιμετωπίζεται με τη μείωση του ΦΠΑ!

“Μετρητά ή καρτούλα” ή “Καλή σας απόλαυση”;

Με την εκφώνηση της μαγικής φράσης “Μετρητά ή καρτούλα;” είχε αυτόματα συναφθεί η ευλογημένη, μυστική συμφωνία ανάμεσα σε μαγαζάτορα και σε πελάτη ώστε ο λογαριασμός αυτόματα να εκπέσει τουλάχιστον 15% άμα τη εμφανίσει ζεστού χρήματος. Cash! Με την απόδειξη είτε χειρόγραφη είτε προφορική (εκφωνούμενη ιερατικά – συνωμοτικά στο αυτί του ενδιαφερομένου). Το κλείσιμο του ματιού είναι προαιρετικό. Που θα πει “Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν…” Πρόκειται για το διαχρονικό σουξέ σε στίχους του Μανόλη Ρασούλη που παραμένει πάντα επίκαιρο.

Όσο για το άλλο, το δυσοίωνα ανελλήνιστο “καλή σας απόλαυση”, αυτό πάλι εκφράζει όλο το πολιτιστικό όραμα της light αναρχοδεξιάς που μας κυβερνάει. Το οικονομικίστικο όραμα του διδύμου Μενδώνη-Παναγιωταρέα. Να περνάμε πάντα καλά, κάνοντας όλους τους αναγκαίους συμβιβασμούς χωρίς να υπάρχει αύριο, πολύ απλά γιατί αύριο δεν (μπορεί να) υπάρχει. Παράδειγμα το παραμύθι που έχει στηθεί από το ΥΠΠΟ σχετικά με την επιστροφή των Μαρμάρων. Αγαπημένο τους τραγούδι – σύνθημα ως την ιδιωτικοποίηση – αξιοποίηση και του τελευταίου, εθνικού μνημείου.

Αφού…”Για τα λεφτά τα κάνεις όλα…”! Προσέξτε επίσης πως επείγονται να ανοίξει ο τύμβος Καστά στην Αμφίπολη ενώ ακόμη το μνημείο δεν έχει μελετηθεί ή δημοσιευθεί και ενώ η “δύσκολη” ανασκαφέας του έχει απομακρυνθεί. Ήδη έχουν αναγγελθεί αλλά και αναβληθεί τα εγκαίνια τρεις φορές με τελευταία πρόβλεψη το…2028. Που θα πει ότι τα μνημεία για αυτούς δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα τουριστικό σκηνικό που στήνεται όπως-όπως με μοναδικό στόχο να κόβονται εισιτήρια και να… κινείται το εμπόριο.

Τύμβος Καστά και… η Πυθία!

Ιδού τί έγραψε σχετικά η αρχαιολόγος Δέσποινα Κουτσούμπα στον τοίχο της: “Η υπόθεση της ανάδειξης του Τύμβου Καστά στην Αμφίπολη είναι ένα case study για το πώς μπορείς να κοροϊδεύεις πολλούς για πολύ! Αρκεί βέβαια να έχεις πρόθυμους δημοσιογράφους και πολιτικούς να σε στηρίζουν.

Η Λίνα Μενδώνη (δεν μπαίνω καν στο ότι έχει τεράστια ευθύνη στον τρόπο διαχείρισης του μνημείου και της ανασκαφής του 2014, που προκάλεσε πλείστα όσα προβλήματα) από το 2015, ως αντιπολίτευση, ισχυριζόταν ότι το μνημείο μπορούσε μέσα σε 1-2 χρόνια να αναστηλωθεί και να ανοίξει στο κοινό (το ότι ούτε η ανασκαφή δεν είχε δημοσιευτεί, ούτε υπήρχε τελική ερμηνεία για το μνημείο από την ανασκαφέα, προφανώς δεν την απασχολούσε). Βεβαίως είχε και τον Τζιτζικώστα να καταγγέλλει το Υπουργείο και να λέει ότι θα πάει στα δικαστήρια, επειδή καθυστερούσαν οι μελέτες.

Όταν έγινε Υπουργός το 2019, υποσχόταν διάφορα τέτοια δεξιά κι αριστερά. Το έργο ήταν άλλωστε ενταγμένο στο πρόγραμμα 2014 – 2020, που όπως το λέει το όνομά του θα τελείωνε το 2020. Βεβαίως πήρε παράταση, μπήκε στο 2021-2027, με σύμφωνη γνώμη του Τζιτζικώστα, που δεν τον πείραζε μετά η καθυστέρηση… και τώρα ανακοινώνει γεμάτη χαρά ότι «το έργο θα τελειώσει το 2028…».

Όμως το 2028, όπως έχει από καιρό χρησμοδοτήσει η… Πυθία, δεν θα είναι ούτε ο Μητσοτάκης πρωθυπουργός ούτε η Μενδώνη υπουργός. Αφού η ΝΔ ήδη σπαράσσεται από τους διεκδικητές της επόμενης μέρας και την κορύφωση της δελφινομαχίας. Σαν προφητεία που αυτοεπιβεβαιώνεται καθώς η αναφορά-ενασχόληση στην “επόμενη μέρα” φέρνει νομοτελειακά την “επόμενη μέρα”. Ο Γεωργιάδης ως ο πιο ανενδοίαστος τίθεται επικεφαλής της κούρσας, ο Δένδιας κρατάει… αριστοκρατικές αποστάσεις ενώ και ο Χατζηδάκης και ο Πιερρακάκης πολιτεύονται έχοντας κατά νου όχι το πως θα διαδεχθούν τον Μητσοτάκη αλλά το πως θα υπερκεράσουν τον Σπύρο-Άδωνι.

Ο οποίος σχεδιάζει το αύριο έχοντας κατά νου ως μόνο του πρόβλημα τον Αντώνη Σαμαρά. Επειδή ξέρει ότι από αυτόν θα το βρει. (Αυτό δεν το είπε η Πυθία, το λέω εγώ)! Οι μονομάχοι είναι ήδη στην αρένα και το αίμα προβλέπεται ότι θα ρεύσει άφθονο. Για αυτό και σας εύχομαι από καρδιάς…Καλή σας απόλαυση! ( Εντάξει, δεν είμαι κι ο αείμνηστος Ράμφος αλλά μία στοιχειώδη, πολιτική μύτη – δηλαδή ράμφος – την διαθέτω)!

ΥΓ. 1 Ο πολιτισμός αλά ΕΡΤ

Αν ήθελα να δώσω πρακτικά τον ορισμό της τηλε-ηλιθιότητας, θα παρέπεμπα στα σποτς της ΕΡΤ που διαφημίζουν το νέο πρόγραμμα του φθινοπώρου. Με κορυφαίο αυτό όπου Καραβάτου-Φερεντίνος (δεύτερο φάουλ τους μετά τα τζάμπο) μιλάνε – υποτίθεται – φιλοσοφικά, δηλαδή λένε αρλούμπες μέσα σ’ έναν χώρο τέχνης, απέναντι από ένα έργο του Πικάσο και με φόντο πίσω τους το Ιερόν Μανδήλιον του Γκρέκο. Δεν ντράπηκαν, διερωτώμαι, από το Μουσείο Γουλανδρή να παραχωρήσουν τις αίθουσες τους για μια τέτοια παρωδία και της τέχνης και του πολιτισμού; Και με ηχητικό φόντο, μάλιστα, κλασική μουσική; Τον Λ. Ντελίμπ παρακαλώ! Το θεωρούν διαφήμιση ή δυσφήμηση;

Στούντιο 4 σου λέει ο άλλος. Και εσύ βέβαια πληρώνεις ευχαρίστως και το καλό γούστο και το χιούμορ – Φραγκίσκος Μανέλης και ’50ς – και πάνω απ’ όλα το… υποτιθέμενο σταριλίκι, των δημοφιλών (;) παρουσιαστών. Αυτοί οι δύο λοιπόν, έτσι αποφάσισε η διοίκηση της ΕΡΤ, θα μας ενημερώνουν για τα πολιτιστικά δρώμενα της χώρας, δηλαδή της Αθήνας με την πιο στενή έννοια του όρου. Πιο… δηλαδή των φίλων της Καραβάτου και της παραγωγής – ο έρμος Φερεντίνος είναι αθώος, ξέρει μόνο μπάλα και τηλεπαιχνίδια – από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Τί να πω; Καλή σας απόλαυση!

ΥΓ. 2 Αχ, ξέχασα. Έμπνευση του σποτ είναι το… ασπρόμαυρο Μανχάταν του Γούντι Άλεν όπου ο Γούντι την πέφτει στην Νταϊάν Κήτον εμπρός σ’ έναν πίνακα του Πόλλοκ στο ΜΟΜΑ. Μιλώντας της τάχα μου για τον υπαρξισμό και τον μινιμαλισμό, αμέσως μετά της λέει:
“Πάμε για έναν καφέ;”

Πιο αναλυτικά, όπως είπε, με τα μέτρα των 2,2 δισ. ευρώ:

• Μειώνουμε το βάρος του δημόσιου χρέους, δεν μεταφέρουμε το βάρος στις επόμενες γενιές
• Δίνουμε εργαλεία για το ιδιωτικό χρέος
• Στηρίζουμε το εισόδημα την οικογένεια την εργασία την παραγωγική διαδικασία

Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός έχει 4 προτεραιότητες:

1. Ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος για το σύνολο των κοινωνικών ομάδων (ελευθέρων επαγγελματιών, μισθωτών, συνταξιούχων, δημοσίων υπαλλήλων, αγροτών, ατόμων με αναπηρία)
2. Ενίσχυση των ιδιωτικών και δημοσίων επενδύσεων
3. Κοινωνική πολιτική με έμφαση στο στεγαστικό, το δημογραφικό και την υγεία
4. Ενίσχυση ενεργειακής αυτονομίας και μείωση κόστους ηλεκτρικής ενέργειας

Σύνοψη μέτρων

Οι νέες παρεμβάσεις για την περίοδο έως το 2030 καλύπτουν το σύνολο των κοινωνικών ομάδων με πρωταρχικό στόχο την αύξηση του διαθεσίμου εισοδήματος, αλλά και την ενίσχυση των επενδύσεων ώστε να δημιουργούν περισσότερες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Οι κυριότερες νέες παρεμβάσεις αφορούν:

-Την απαλλαγή για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες από τις προσαυξήσεις βάσει του κύκλου εργασιών και της μισθοδοσίας προσωπικού, κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος,

-τον μηδενισμό του φορολογικού συντελεστή έως τα 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τρίτεκνους, σε συνέχεια της φορολογικής μεταρρύθμισης του 2026,

-τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης του Νοεμβρίου σε συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες από 300 σε 400 ευρώ καθαρά και τη διεύρυνση της ενίσχυσης στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών από τον Νοέμβριο 2026,

-τη θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά στους δημοσίους υπαλλήλους από το 2027,

-τη θέσπιση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού όπου οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους, όπου η πολιτεία θα καταθέτει στο λογαριασμό το ποσό που βάζει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών,

-τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% από τον Απρίλιο 2027 για τον ιδιωτικό τομέα,

– την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος ξεκινώντας από την Ελληνική Περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη,

-τη μείωση της προκαταβολής φόρου από το 55% στο 50% για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το φορολογικό έτος 2027 και τη σταδιακή μείωση κατά 5% ετησίως της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα από το φορολογικό έτος 2028 ώστε από 80% σήμερα σταδιακά να μειωθεί στο 50%,

-τη θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων σε 6 έτη, από 10 έτη που ισχύει σήμερα, για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό των επιχειρήσεων,

-τη τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων,

-την κατάργηση από το 2027 του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία και

-την αύξηση του Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων με νέες επενδύσεις που θα συντελέσουν μεταξύ άλλων και στη μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Στα 1.000 ευρώ ο κατώτατος έως τον Ιανουάριο του 2028

Πέραν των ανωτέρω μέτρων, τίθεται στόχος για αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ με τις τριετίες) έως το 2028 από 920 ευρώ σήμερα, μέσω δύο αυξήσεων που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Η συνολική αύξηση από το 2021 που ο κατώτατος ανέρχονταν στα 650 ευρώ θα ανέρχεται σε 54%.

Η αύξηση του κατώτατου μισθού επιφέρει αύξηση και σε συνδεδεμένα επιδόματα και παροχές όπως το επίδομα ανεργίας, το επίδομα μητρότητας, η αμοιβή των υπερωριών, και άλλα. Επιπλέον ο βασικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων θα αναπροσαρμοστεί οριζοντίως τόσο τον Απρίλιο του 2027 όσο και τον Ιανουάριο του 2028 αναλογικά με την αύξηση του κατώτατου μισθού.

«Σπίτι μου 3» με χαμηλότοκα δάνεια

Επιπλέον, θεσμοθετείται νέο Πρόγραμμα «Σπίτι μου 3» για τη στήριξη της αγοράς πρώτης κατοικίας μέσω χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Αναλυτικά τα μέτρα με παραδείγματα

Ελεύθευροι επαγγελματίες

Α. Απαλλαγή από τις προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού, κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος, για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες

Από το φορολογικό έτος 2026 (δηλώσεις 2027), λαμβάνοντας υπόψη την πλήρη ανάπτυξη των ηλεκτρονικών φορολογικών εργαλείων, αλλά και ως κίνητρο επιβράβευσης των συνεπών ελευθέρων επαγγελματιών, επαγγελματίες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια θα απαλλάσσονται από τις ακόλουθες προσαυξήσεις που ισχύουν κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος:

(α) ποσού που ισούται με το δέκα τοις εκατό (10%) του ετήσιου κόστους που καταβάλλει ο υπόχρεος για τη μισθοδοσία του προσωπικού που απασχολεί και

β) ποσού που ανέρχεται στο πέντε τοις εκατό (5%) επί του ποσού, κατά το οποίο ο κύκλος εργασιών του υπόχρεου υπερβαίνει τον μέσο όρο του ετήσιου κύκλου εργασιών του Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.).

Τα κριτήρια που θα πρέπει να πληρούν οι συνεπείς ελεύθεροι επαγγελματίες για να λάβουν την ανωτέρω απαλλαγή είναι τα ακόλουθα:

• (α) έχουν αποστείλει τα απαραίτητα στοιχεία στο myDATA για το εκάστοτε φορολογικό έτος,
• (β) εφόσον έχουν την υποχρέωση διασύνδεσης ταμειακών μηχανών και pos, έχουν ολοκληρώσει τη διασύνδεσή τους και παραμένουν συνδεδεμένοι ολόκληρο το εκάστοτε φορολογικό έτος,
• (γ) δεν τους έχει επιβληθεί πρόστιμο από τη φορολογική αρχή ή την αρχή επιθεώρησης εργασίας για τις χρήσεις των τελευταίων 5 φορολογικών ετών,
• (δ) έχουν υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος που αφορούν τα τελευταία 5 φορολογικά έτη έως 31/12 του τελευταίου φορολογικού έτους, εφόσον είχαν κατά νόμο υποχρέωση να τις υποβάλουν.

Επιπλέον:

• Για εκμεταλλευτές ΤΑΞΙ το τεκμήριο μειώνεται αναλόγως του ποσοστού ιδιοκτησίας επί του οχήματος (έτσι εάν κάποιος έχει 50% ποσοστό συνιδιοκτησίας, τότε το τεκμήριο μειώνεται 50%). Επιπλέον εξαιρούνται των τεκμηρίων ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ΤΑΞΙ (συνήθως λόγω θανάτου γονέα).
• Μειώνονται τα τεκμήρια κατά 50% σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 (από 1.500), εξαιρουμένων όσων βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων) και ειδικά για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.200 (από 1.700) κατοίκους (αφορά 131 νέους οικισμούς).

Με τις προσαυξήσεις βάση κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού επιβαρύνονται περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις (επιπλέον του τεκμαρτού εισοδήματος που προσδιορίζεται από τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες). Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 170 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής και 108 εκατ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Σημειώνεται ότι συνολικά από τις 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, υπόκεινται σε φορολογία λόγω δήλωσης εισοδημάτων χαμηλότερων του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος οι 427.000. Από αυτές οι 271.000 φορολογούνται μόνο με βάση τον κατώτατο μισθό πλέον τριετίες (με ετήσιο φόρο που κυμαίνεται από 1.476 ευρώ χωρίς τριετίες έως 2.249 με τρεις τριετίες για ελεύθερο επαγγελματία άνω των 30 χωρίς τέκνα και χαμηλότερα ή και μηδενικά ποσά για ελεύθερους επαγγελματίες με τέκνα ή κάτω των 30 ετών). Οι 156.000 επιχειρήσεις ωστόσο επιβαρύνονται με επιπλέον προσαυξήσεις λόγω κύκλου εργασιών ή μισθοδοσίας εργαζομένων που αυξάνουν σημαντικά τον υπολογιζόμενο φόρο (για 24.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 2.000 ευρώ, ενώ για 3.000 από αυτές η προσαύξηση είναι άνω των 10.000 ευρώ).

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Ατομική επιχείρηση εστίασης (καφέ) που λειτουργεί 15 έτη, με 5 εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ. Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 10.500 ευρώ (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), σύνολο 27.244 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 2.534 ευρώ.

Παράδειγμα 2: Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου υποδημάτων που λειτουργεί 4 έτη, με 2 εργαζόμενους, ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 21.000 ευρώ και κύκλο εργασιών 120.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 48.564 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 12.880 ευρώ, πλέον 2.100 (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), πλέον 3.572 (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 18.552 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.610 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 12.880 με αναλογούν φόρο 1.476 ευρώ, δηλαδή όφελος 1.134 ευρώ.

Παράδειγμα 3: Λογιστής που έχει ατομική επιχείρηση 20 έτη χωρίς εργαζόμενους και κύκλο εργασιών 90.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 28.479 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 3.076 ευρώ (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 19.820 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.864 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 615 ευρώ.

Το εύρος οφέλους και ο αντίστοιχος αριθμός των επιχειρήσεων παρουσιάζεται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Αριθμός ατομικών επιχειρήσεων και όφελος από την απαλλαγή από τις προσαυξήσεις βάση κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού στο ελάχιστο εισόδημα

Σημειώνεται ότι η ανωτέρω ρύθμιση ευνοεί ιδιαίτερα τις ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζομένους, όπως το λιανεμπόριο και η εστίαση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΓΕΜΗ επί ενεργών επιχειρήσεων, 53.722 από τις 85.965 (62,5% του συνόλου) επιχειρήσεων εστίασης είναι ατομικές επιχειρήσεις και 99.518 από τις 141.616 (70,3% του συνόλου) επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου είναι ατομικές επιχειρήσεις.

Επιπλέον, οι ελεύθεροι επαγγελματίες το 2027 θα επωφεληθούν και από την μείωση του φόρου εισοδήματος που έγινε με τη μεταρρύθμιση της φορολογίας εισοδήματος το 2026.

Επιπροσθέτως από το φορολογικό έτος 2027 (δηλώσεις 2028) προβλέπεται η μείωση της προκαταβολής φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το 55% στο 50% με δημοσιονομικό κόστος 82 εκατ. ευρώ.

Το ίδιο έτος (2028) οι τρίτεκνοι ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν σημαντική μείωση του φόρου με τον μηδενισμό της κλίμακας έως τα 20.000 ευρώ.

Αγρότες

Β. Μείωση συντελεστή φορολόγησης κατά κύριο επάγγελμα αγροτών στο 0% έως τα 20.000

Με την εν λόγω ρύθμιση μηδενίζεται ο συντελεστής του φόρου εισοδήματος για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ για όσους είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες-φυσικά πρόσωπα που έχουν άνω του 50% του εισοδήματος από αγροτική δραστηριότητα, κατά αναλογία με ό,τι εφαρμόστηκε για τους νέους έως 25 ετών και για τους πολύτεκνους. Η μείωση του φόρου εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2026 (δηλώσεις 2027).

Η σημαντική μείωση του φόρου εισοδήματος των κατά κύριο επάγγελμα αγροτών, αποσκοπεί πέρα από την ενίσχυση του εισοδήματός τους, στην κινητροδότηση αφενός των σημερινών παραγωγών να παραμείνουν στον αγροτικό τομέα και αφετέρου στην προσέλκυση νέων αγροτών, με απώτερο στόχο την αύξηση της αγροτικής παραγωγής.

Σημειώνεται ότι τα εισοδήματα από αγροτική δραστηριότητα για όσους είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες-φυσικά πρόσωπα που έχουν άνω του 50% του εισοδήματος από αγροτική δραστηριότητα (245.907 φυσικά πρόσωπα) φορολογούνται σήμερα αυτοτελώς με την κλίμακα των μισθωτών.

Μειώσεις θα δουν 47.091 από τους 245.907 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες που βρίσκονται άνω του αφορολόγητου ορίου, το οποίο με τον μηδενισμό του συντελεστή αυξάνεται για αγρότη χωρίς τέκνα από 8.633 ευρώ σε 22.204 ευρώ. Σημειώνεται ότι οι εν λόγω 47 χιλιάδες αγρότες δηλώνουν περίπου 56% του συνολικού εισοδήματος (850 εκατ. από τα 1,5 δισ. ευρώ). Το μέγιστο ύψος οφέλους ανέρχεται σε 2.900 ευρώ.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 87 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής και 56 εκατ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Αγρότης χωρίς τέκνα με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 1.183 ευρώ και σήμερα μηδενίζεται.

Παράδειγμα 2: Αγρότης με δύο τέκνα με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 1.540 ευρώ και σήμερα μηδενίζεται.

Παράδειγμα 3: Αγρότης χωρίς τέκνα με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 5.083 ευρώ και τώρα θα πληρώνει 2.183 ευρώ, όφελος 2.900 ευρώ.

Πίνακας: Αριθμός κατά κύριο επάγγελμα αγροτών ανάλογα με την κλίμακα εισοδήματος και μείωση φόρου (για αγρότες άνω των 30 ετών)

Σημειώνεται ότι από τον Νοέμβριο 2026 θα ισχύσει και η επιστροφή του ΕΦΚ του αγροτικού πετρελαίου στην αντλία, όπoυ η ωφέλεια για τους αγρότες θα αυξηθεί καθώς θα υπάρχει απαλλαγή και του ΦΠΑ που αντιστοιχεί στον ΕΦΚ (σύνολο 50,8 λεπτά εκ των οποίων 41 λεπτά το λίτρο ΕΦΚ και 9,8 λεπτά ΦΠΑ επί του ΕΦΚ).

Τρίτεκνοι

Γ. Μείωση συντελεστή φορολόγησης τριτέκνων στο 0% έως τα 20.000 ευρώ

Με την εν λόγω ρύθμιση μηδενίζεται ο συντελεστής του φόρου εισοδήματος για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ για όσους έχουν τρία εξαρτώμενα τέκνα, κατά αναλογία με ό,τι εφαρμόστηκε για τους νέους έως 25 ετών και για τους πολύτεκνους. Η μείωση του φόρου εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2027 (οι μισθωτοί θα δουν τις μειώσεις από 1/1/2027 και οι ελεύθεροι επαγγελματίες στις δηλώσεις του 2028).

Μειώσεις θα δουν 86.927 (εκ των οποίων 33.894 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες) από τους 152.039 τρίτεκνους που βρίσκονται άνω του αφορολόγητου ορίου, το οποίο με τον μηδενισμό του συντελεστή αυξάνεται από 14.364 ευρώ σε 25.364 ευρώ. Το μέγιστο ύψος οφέλους ανέρχεται σε 1.800 ευρώ.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 55 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής, 107 εκατ. ευρώ το 2028 και 90 εκατ. ευρώ το 2029 και τα επόμενα έτη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 620 ευρώ και σήμερα μηδενίζεται.

Παράδειγμα 2: Τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 2.820 ευρώ και τώρα θα πληρώνει 1.020 ευρώ, όφελος 1.800 ευρώ.

Παράδειγμα 3: Τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ. Πλήρωνε φόρο 1.350 ευρώ και τώρα μηδενίζεται.

Πίνακας: Αριθμός τριτέκνων ανάλογα με την κλίμακα εισοδήματος και μείωση φόρου (για τρίτεκνους άνω των 30 ετών)

Συνταξιούχοι

Δ. Αυξήσεις αποδοχών συνταξιούχων

Από τον Νοέμβριο 2026 αυξάνεται σε 400 ευρώ από 300 καθαρά η ετήσια οικονομική ενίσχυση και διευρύνεται στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Το ίδιο ποσό θα λαμβάνουν οι συνταξιούχοι άνω των 60 που λαμβάνουν μόνο σύνταξη θανάτου, τα άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτου ηλικίας και οι ανασφάλιστοι υπερήλικες.

Συνολικά δικαιούχοι θα είναι 2,2 εκατ. πολίτες (επιπλέον 270.000 συνταξιούχοι σε σχέση με την ανακοίνωση του Απριλίου) και το συνολικό ετήσιο δημοσιονομικό κόστος της ενίσχυσης ανέρχεται σε 879 εκατ. ευρώ.

Αναλυτικά η εξέλιξη του επιδόματος και των δικαιούχων παρουσιάζεται στον Πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Διαμόρφωση οικονομικής ενίσχυσης Νοεμβρίου σε συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες

Επιπλέον οι συνταξιούχοι από 1/1/2027 θα λάβουν αύξηση των συντάξεων με βάση το μέσο όρο του πληθωρισμού και του ΑΕΠ, χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς. Συνεπώς αύξηση θα λάβει το σύνολο των συνταξιούχων. Με βάση τις εκτιμήσεις του Απριλίου 2026 που ενσωματώθηκαν στην ετήσια έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου, η αύξηση υπολογίζεται σε 2,6% και το αναλογούν δημοσιονομικό κόστος σε 750 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι το οριστικό ποσοστό αύξησης θα καθοριστεί με βάση τις μακροοικονομικές εκτιμήσεις του τελικού σχεδίου του Προϋπολογισμού που θα κατατεθεί τον Νοέμβριο 2026.

Σημειώνεται ότι οι συντάξεις έχουν αυξηθεί βάσει ΑΕΠ και πληθωρισμού κατά 7,75% το 2023, 3,0% το 2024, 2,4% το 2025 και 2,4% το 2026. Σωρευτική αύξηση 2023-2026 16,4%, με συνολικό ετήσιο κόστος 2,5 δισ. ευρώ. Με την αύξηση του Ιανουαρίου του 2027 η σωρευτική αύξηση από το 2023 θα φτάσει το 19% με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περί τα 3,25 δισ. ευρώ. Οι συντάξεις θα συνεχίζουν να αυξάνονται κάθε έτος χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς με το εκτιμώμενο ετήσιο κόστος να αυξάνεται κατά επιπλέον περίπου 2,7 δισ. ευρώ το 2030 σε σχέση με το 2026.

Επιπροσθέτως, όπως έχει ανακοινωθεί καταργείται η μείωση κατά 50% των συντάξεων λόγω θανάτου μετά την πάροδο της τριετίας και συνεχίζει να καταβάλλεται η εθνική σύνταξη λόγω θανάτου σε περιπτώσεις δικαιούχων που λαμβάνουν και σύνταξη από ίδιο δικαίωμα. Το δημοσιονομικό κόστος από τις αυξήσεις που θα λάβουν οι περίπου 8.500 συνταξιούχοι του δημοσίου που είχε εφαρμοστεί η περικοπή εκτιμάται σε 48 εκατ. ευρώ ετησίως.

Παραδείγματα

• Συνταξιούχος με 10.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 823 ευρώ θα λάβει 208 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 608 ευρώ καθαρά ετησίως.
• Συνταξιούχος με 14.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1086 ευρώ θα λάβει 284 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 684 ευρώ καθαρά ετησίως.
• Συνταξιούχος με 20.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1476 ευρώ θα λάβει 374 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 774 ευρώ καθαρά ετησίως.
• Συνταξιούχος με 24.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1716 ευρώ θα λάβει 449 ευρώ καθαρά από την αύξηση βάση ΑΕΠ και πληθωρισμού και 400 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου, σύνολο 849 ευρώ καθαρά ετησίως.

Δημόσιοι υπάλληλοι

Ε. Αυξήσεις αποδοχών δημοσίων υπαλλήλων

Από τον Δεκέμβριο του 2027 καθιερώνεται επίδομα εορτών Χριστουγέννων για τους δημόσιους υπαλλήλους ύψους 500 ευρώ μικτά. Το επίδομα προσμετράται στις τακτικές αποδοχές και μετρά στις συντάξιμες αποδοχές. Για δημόσιους υπαλλήλους που υπηρετούν μέρος του έτους το επίδομα καταβάλλεται αναλογικά για τους μήνες που υπηρετούν από 1/1/2027. Το δημοσιονομικό κόστος για τους περίπου 720.000 δημοσίους υπαλλήλους που καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, συμπεριλαμβανομένων των εργοδοτικών εισφορών, εκτιμάται ετησίως σε 433 εκατ. ευρώ.

Το καθαρό ποσό κυμαίνεται από 257 έως 389 ευρώ ανάλογα με την κατηγορία και παρουσιάζεται στη συνέχεια.

Πίνακας: Καθαρό ποσό επιδόματος Χριστουγέννων Δημοσίων Υπαλλήλων

Επιπλέον οι δημόσιοι υπάλληλοι θα λάβουν αυξήσεις στις αποδοχές τους βάση του κατώτατου μισθού, που αναμένεται να διαμορφωθεί σε 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028 από 920 ευρώ σήμερα, μέσω διαδοχικών αυξήσεων τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Το ανωτέρω σηματοδοτεί ότι οι αποδοχές θα αυξηθούν κατά 80 ευρώ μικτά μηνιαίως ή 960 ευρώ ετησίως έως τον Ιανουάριο του 2028.

Παραδείγματα

Υπό την υπόθεση ότι οι αποδοχές θα αυξηθούν κατά 40 ευρώ μικτά τον Απρίλιο του 2027 και επιπλέον 40 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028, οι δημόσιοι υπάλληλοι σε συνδυασμό με το επίδομα Χριστουγέννων θα λάβουν τις ακόλουθες αυξήσεις:

• Δημόσιος υπάλληλος 40 ετών με δύο παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 2.000 ευρώ που αντιστοιχεί σε 447 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 562 ευρώ καθαρά, 327 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 235 ευρώ (26 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 964 ευρώ καθαρά, 327 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 637 ευρώ (52 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 29 ετών χωρίς παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 1.500 ευρώ που αντιστοιχεί σε 123 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 609 ευρώ καθαρά, 354 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 255 ευρώ (28 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 1.033 ευρώ καθαρά, 354 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 679 ευρώ (57 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 55 ετών χωρίς παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 3.000 ευρώ που αντιστοιχεί σε 956 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 495 ευρώ καθαρά, 288 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 207 ευρώ (23 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 841 ευρώ καθαρά, 288 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 553 ευρώ (46 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 24 ετών χωρίς παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 1.200 ευρώ που αντιστοιχεί σε 933 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 669 ευρώ καθαρά, 389 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 280 ευρώ (31 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 136 ευρώ καθαρά, 389 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 747 ευρώ (62 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου.
• Δημόσιος υπάλληλος 49 ετών με τρία παιδιά και μικτό μηνιαίο μισθό 2.500 ευρώ που αντιστοιχεί σε 832 ευρώ καθαρά: Το 2027 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 1.944 ευρώ καθαρά, 311 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων πλέον 280 ευρώ (31 καθαρά μηνιαίως επί 9 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου, πλέον 1.353 ευρώ από τον μείωση του φόρου. Το 2028 θα λάβει επιπλέον σε σχέση με φέτος συνολικά 2.411 ευρώ καθαρά, 311 ευρώ από το δώρο Χριστουγέννων, πλέον 747 ευρώ (62 καθαρά μηνιαίως επί 12 μήνες) από την αύξηση βάσει του κατώτατου, πλέον 1.353 ευρώ από τον μείωση του φόρου.

Κατώτατος μισθός

ΣΤ. Αύξηση κατώτατου μισθού και μείωση ασφαλιστικών εισφορών για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα

Ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί σε 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ με τις τριετίες) έως το 2028 από 920 ευρώ σήμερα, μέσω δύο αυξήσεων που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Η συνολική αύξηση από το 2021 που ο κατώτατος ανέρχονταν στα 650 ευρώ θα ανέρχεται σε 54%.

Παράλληλα από την 1^η Απριλίου μειώνονται κατά 0,5% οι ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, με δημοσιονομικό κόστος 163 εκατ. ευρώ για το 2027 και 218 εκατ. ευρώ για το 2028. Η μείωση των εισφορών θα γίνει από το σκέλος των κρατήσεων υπέρ ΔΥΠΑ, ενώ το αναλογούν κόστος θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό μέσω μόνιμης αύξησης της επιχορήγησης προς τη ΔΥΠΑ. Το σύνολο της μείωσης θα γίνει από τις ασφαλιστικές εισφορές που παρακρατούνται από τον εργαζόμενο έτσι ώστε οι μισθωτοί να λάβουν το σύνολο του οφέλους από την μείωση των εισφορών. Μετά την εν λόγω μείωση οι συνολικές ασφαλιστικές εισφορές στον ιδιωτικό τομέα θα έχουν μειωθεί από 40,56% το 2019 σε 34,66% το 2027, δηλαδή κατά 5,9 μονάδες. Οι εισφορές του εργαζομένου θα έχουν μειωθεί από 15,75% σε 12,87% και του εργοδότη από 24,81% σε 21,79%. Οι διαδοχικές μειώσεις παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών 2019-2027

Παραδείγματα

Υπό την υπόθεση ότι ο κατώτατος θα αυξηθεί κατά 40 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και επιπλέον 40 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028, σε συνδυασμό με τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών από τον Απρίλιο του 2027:

• Για ένα νέο 23 ετών χωρίς τριετίες, θα αυξηθεί ο μικτός μισθός από 920 σε 960 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 (με μειωμένες κατά 0,5% τις ασφαλιστικές εισφορές) και σε 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028. Ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 797 σε 836 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και 871 ευρώ τον Ιανουάριο 2028. Συνολικά, σε σχέση με φέτος θα λάβει επιπλέον 414 ευρώ το 2027 και 1040 ευρώ καθαρά το 2028.
• Για έναν μισθωτό 34 ετών με τρεις τριετίες χωρίς τέκνα, θα αυξηθεί ο μικτός μισθός από 1.196 σε 1.248 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 (με μειωμένες κατά 0,5% τις ασφαλιστικές εισφορές) και σε 1.300 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028. Ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 959 σε 999 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και 035 ευρώ τον Ιανουάριο 2028. Συνολικά, σε σχέση με φέτος θα λάβει επιπλέον 420 ευρώ το 2027 και 1055 ευρώ καθαρά το 2028.
• Για έναν μισθωτό 45 ετών με τρία τέκνα και μικτό μισθό 2.000 ευρώ. Ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 1621 σε 1.733 ευρώ από τον Ιανουάριο 2027 λόγω μηδενισμού του φόρου και σε 743 ευρώ από τον Απρίλιο του 2027 λόγω μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών. Συνολικά, σε σχέση με φέτος θα λάβει επιπλέον 1.673 ευρώ καθαρά το 2027.
• Για έναν μισθωτό 40 ετών με ένα τέκνο και μικτό μηνιαίο μισθό 3.000 ευρώ, ο καθαρός μισθός θα αυξηθεί από 2.109 σε 2.119 ευρώ καθαρά από τον Απρίλιο 2027 λόγω της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών. Ωστόσο σημειώνεται ότι σε πολλές περιπτώσεις επιχειρήσεων η αύξηση του κατώτατου συμπαρασύρει αυξήσεις και σε υψηλότερα μισθολογικά κλιμάκια.

Επιχειρήσεις

Ζ. Μειώσεις φόρων για τις επιχειρήσεις

Θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό

Το κέρδος από επιχειρηματική δραστηριότητα επί του οποίου υπολογίζεται ο φόρος εισοδήματος θεωρείται το σύνολο των εσόδων από τις επιχειρηματικές συναλλαγές μετά την αφαίρεση των επιχειρηματικών δαπανών, των αποσβέσεων και των προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις. Σήμερα το κόστος κτήσης ή κατασκευής, συμπεριλαμβανομένου και του κόστους βελτίωσης, ανανέωσης και ανακατασκευής καθώς και αποκατάστασης του περιβάλλοντος αποσβένεται, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα.

Πίνακας: Υφιστάμενοι συντελεστές απόσβεσης και χρόνος απόσβεσης

Με τη νέα ρύθμιση το κόστος κτήσης ή κατασκευής, συμπεριλαμβανομένου και του κόστους βελτίωσης, ανανέωσης και ανακατασκευής Μηχανημάτων και εξοπλισμού (εκτός Η/Υ και λογισμικού που αποσβένεται σε 5 έτη), θα αποσβένεται σε 6 έτη (αντί για 10 έτη) με επιταχυνόμενο ρυθμό ως εξής: 1ο έτος: 10%, 2o έτος 10%, 3ο έτος 15%, 4ο έτος 15%, 5ο έτος 25% και 6ο έτος 25%. Οι νέοι συντελεστές απόσβεσης θα ισχύσουν για δαπάνες που πραγματοποιούνται από 1/1/2027 και εφεξής.

Με αυτόν τον τρόπο κινητροδοτούνται και επιταχύνονται οι επενδύσεις σε Μηχανολογικό εξοπλισμό, καθώς αυτές θα αποσβένονται σε 6 αντί για 10 έτη, με αντίστοιχη ωφέλεια στο φόρο εισοδήματος των επιχειρήσεων. Επιπλέον η επιταχυνόμενη απόσβεση είναι πιο αντιπροσωπευτική της προοδευτικά αυξανόμενης απομείωσης της αξίας των μηχανημάτων, λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Με βάση τα στοιχεία επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό από ιδιωτικές επιχειρήσεις που εκτιμώνται με βάση τις μακροοικονομικές προβλέψεις να ανέλθουν σε περίπου 9,7 δισ. ευρώ το έτος 2027, σε συνδυασμό με τα φορολογικά στοιχεία περί κερδοφορίας επιχειρήσεων, η ανωτέρω ρύθμιση αναμένεται να οδηγήσει σε μείωση της βεβαίωσης του φόρου νομικών προσώπων κατά 48 εκατ. το 2030, 125 εκατ. το 2031, 299 εκατ. το 2032, 530 εκατ. το 2033, 523 εκατ. το 2034, 368 εκατ. το 2035, 213 εκατ. το 2036 και 59 εκατ. το 2037. Ωστόσο η ανωτέρω εκτίμηση αποτελεί στατική εκτίμηση χωρίς αλλαγή στη συμπεριφορά των επιχειρήσεων. Σε περίπτωση επιτάχυνσης των επενδύσεων αναμένονται επιπλέον έσοδα από την ανάπτυξη της οικονομίας.

Παράδειγμα: Επιχείρηση προβαίνει το 2027 σε αγορά μηχανολογικού εξοπλισμού ύψους 100.000 ευρώ. Με την υφιστάμενη μέθοδο απόσβεσης θα αφαιρούνταν από τα έξοδα της επιχείρησης 10.000 ευρώ ετησίως και θα είχε μείωση φόρου (με 22% συντελεστή) 2.200 ευρώ ετησίως. Με τη νέα μέθοδο θα έχει μείωση φόρου 2.200 ευρώ τα έτη 2028 και 2029, 3.300 ευρώ τα έτη 2030 και 2031 και 5.500 ευρώ τα έτη 2032 και 2033.

Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος ξεκινώντας από την Ελληνική Περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη.

Καταργείται από το 2027 (φορολογικό έτος 2026), το τέλος επιτηδεύματος για τις έδρες και τα υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός της Περιφέρειας Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων που καταργείται και εκεί). Επιπλέον το 2028 (φορολογικό έτος 2027) μειώνεται κατά 50% το τέλος επιτηδεύματος και στην Περιφέρεια Αττικής και το 2029 (φορολογικό έτος 2028) καταργείται.

Το κόστος, λαμβάνοντας υπόψη τον ρυθμό εισπραξιμότητας, εκτιμάται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027, 138 εκατ. ευρώ το 2028, 195 εκατ. ευρώ το 2029 και 201 εκατ. ευρώ το 2030.

Σημειώνεται ότι το 2025 τέλος επιτηδεύματος βεβαιώθηκε σε 245.003 νομικά πρόσωπα εκ των οποίων περίπου τα μισά (121.922) έχουν έδρα εκτός Αττικής.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Επιχείρηση με έδρα στη Λάρισα χωρίς υποκατάστημα. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 800 ευρώ. Το 2027 καταργείται.

Παράδειγμα 2: Επιχείρηση με έδρα και ένα υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 1.600 ευρώ. Το 2027 καταργείται.

Παράδειγμα 3: Επιχείρηση με έδρα στο Ηράκλειο και δύο υποκαταστήματα, ένα στα Χανιά και ένα στο Ρέθυμνο. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 2.000 ευρώ. Το 2027 καταργείται.

Παράδειγμα 4: Επιχείρηση με έδρα στην Αθήνα και δύο υποκαταστήματα ένα στη Θεσσαλονίκη και ένα στην Πάτρα. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 2.200 ευρώ. Το 2027 θα πληρώσει 1.000 ευρώ, το 2028 500 ευρώ και το 2029 μηδέν.

Παράδειγμα 5: Επιχείρηση με έδρα στην Θεσσαλονίκη και ένα υποκατάστημα στην Αθήνα. Το 2026 πλήρωσε τέλος επιτηδεύματος 1.600 ευρώ. Το 2027 θα πληρώσει 600 ευρώ, το 2028 300 ευρώ και το 2029 μηδέν.

Σημειώνεται ότι σήμερα το τέλος επιτηδεύματος ορίζεται σε:

α) νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που έχουν την έδρα τους σε τουριστικούς τόπους και σε πόλεις ή χωριά με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους, σε 800 ευρώ ετησίως,

β) αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε τουριστικούς τόπους και σε πόλεις ή χωριά με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους, σε 400 ευρώ ετησίως,

γ) νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που έχουν την έδρα τους σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 200.000 κατοίκους, σε 1.000 ευρώ ετησίως,

δ) αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 200.000 κατοίκους, σε 500 ευρώ ετησίως,

ε) για κάθε υποκατάστημα που συνιστάται από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα κερδοσκοπικού χαρακτήρα σε 600 ευρώ ετησίως και για κάθε υποκατάστημα που συστήνεται από αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία σε 300 ευρώ ετησίως.

Από την καταβολή του τέλους επιτηδεύματος σήμερα εξαιρούνται: α) οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι σχολικοί συνεταιρισμοί, οι Φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας με τη μορφή Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης ή Συνεταιρισμού Εργαζομένων, β) τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες που βρίσκονται σε εκκαθάριση, πτώχευση ή αδράνεια, γ) τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες που ασκούν τη δραστηριότητά τους σε χωριά με πληθυσμό έως πεντακόσιους (500) κατοίκους και σε νησιά κάτω από τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους, εκτός εάν πρόκειται για τουριστικούς τόπους και δ) νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, που αυξάνουν κατά τρία δωδέκατα (3/12) τουλάχιστον τον μέσο αριθμό εργαζομένων με σχέση εργασίας πλήρους απασχόλησης σε ένα έτος, σε σχέση με το προηγούμενο έτος, υπό την προϋπόθεση ότι τα ακαθάριστα έσοδά τους κατά το φορολογικό έτος για το οποίο χορηγείται η εξαίρεση δεν υπερβαίνουν τα δύο εκατομμύρια ευρώ.

Μείωση προκαταβολής φόρου κατά 5% ετησίως στα νομικά πρόσωπα από το φορολογικό έτος 2028 (δηλώσεις 2029) και κάθε έτος μέχρι να φτάσει στο 50% από 80% σήμερα

Από τις φορολογικό έτος 2028 (δηλώσεις 2029) στόχος είναι να μειώνεται η προκαταβολή φόρου των νομικών προσώπων κατά 5% ετησίως και για 6 έτη, μέχρι να φτάσει στο 50% το φορολογικό έτος 2033 (δηλώσεις 2034). Με αυτόν τον τρόπο θα εξισωθεί η προκαταβολή φόρου των νομικών προσώπων με αυτή των ατομικών επιχειρήσεων, η οποία θα έχει ήδη μειωθεί κατά το φορολογικό έτος 2027 στο 50% (από 55% σήμερα). Συνεπώς η προκαταβολή φόρου νομικών προσώπων αναμένεται να διαμορφωθεί όπως αποτυπώνεται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας: Διαμόρφωση προκαταβολής φόρου νομικών προσώπων

Η μείωση της προκαταβολής φόρου αποτελεί κίνητρο για την επέκταση της δραστηριότητας των επιχειρήσεων, καθώς σήμερα σε οποιαδήποτε αύξηση καθαρού εισοδήματος πληρώνεται ο φόρος που αναλογεί για το εκάστοτε φορολογικό έτος πλέον 80%. Επιπλέον η μείωση της προκαταβολής ενισχύει τη ρευστότητα των επιχειρήσεων, ενώ μέσω της σταδιακής μείωσης ο φόρος που θα καταβάλουν οι επιχειρήσεις από το 2029 έως το 2034 στη πράξη θα είναι μειωμένος κατά 5%. Σημειώνεται ότι η προκαταβολή φόρου παραμένει 100% όπως ισχύει και σήμερα για τα τραπεζικά ιδρύματα.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 373 εκατ. ευρώ το 2029, 394 εκατ. το 2030 και αυξανόμενο κατά περίπου 23 εκατ. ευρώ ετησίως έως το 2034 οπότε αναμένεται να διαμορφωθεί σε περίπου 483 εκατ. ευρώ.

Παράδειγμα 1 (επιχείρηση με σταθερά κέρδη): Επιχείρηση που έχει κέρδη 100.000 ευρώ σταθερά. Με τη μείωση 5% ετησίως της προκαταβολής θα έχει μείωση φόρου 1.100 ευρώ για τα έτη δηλώσεων από το 2029 έως το 2034.

Παράδειγμα 2 (επιχείρηση με αυξανόμενα κέρδη): Επιχείρηση που έχει κέρδη 100.000 ευρώ και τα οποία αυξάνονται 10.000 ευρώ ετησίως. Με τη μείωση 5% ετησίως των συντελεστών θα έχει μείωση φόρου 1.210 ευρώ το 2029, 1.430 το 2030, 1.650 το 2031, 1.870 το 2032, 2.090 το 2033, 2.310 το 2034, ενώ ακόμα και μετά τη πέρας της μείωσης των συντελεστών ο φόρος που θα καταβάλει το 2035 καθώς και τα επόμενα έτη θα είναι μικρότερος (κατά 660 ευρώ), καθώς επί της αύξησης θα προκαταβάλει φόρο 50% αντί για 80%.

Πίνακας: Παραδείγματα μείωσης φόρου με εφαρμογή σταδιακής μείωσης προκαταβολής φόρου 5% ετησίως

Αναπηρικά επιδόματα

ΙΑ. Τιμαριθμοποίηση αναπηρικών επιδομάτων

Από 1/1/2027 θα αναπροσαρμόζονται ετησίως με βάση τον μέσο όρο του πληθωρισμού και του ΑΕΠ (με μέγιστο όριο τον πληθωρισμό), με το ίδιο ποσοστό ετησίως που ισχύει για την αναπροσαρμογή των συντάξεων, τα αναπηρικά επιδόματα που χορηγούνται από τον ΟΠΕΚΑ και τα αναπηρικά επιδόματα που χορηγούνται από τον e-ΕΦΚΑ (εξωιδρυματικό επίδομα και επίδομα απολύτου αναπηρίας), που σήμερα δεν αναπροσαρμόζονται.

Συνολικά τα επιδόματα τα λαμβάνουν περίπου 218.000 πολίτες με αναπηρία και καταβάλλονται 1,69 δισ. ευρώ (1,15 δισ. ευρώ από τον ΟΠΕΚΑ για περίπου 171.700 δικαιούχους και 540 εκατ. ευρώ από τον e-ΕΦΚΑ για περίπου 46.400 δικαιούχους).

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε περίπου 47 εκατ. ευρώ για το 2027, αυξανόμενο κατά περίπου 40 εκατ. ετησίως. Το μέσο όφελος ανά δικαιούχο για το 2027 εκτιμάται σε περίπου 220 ευρώ (με σημαντική διαφοροποίηση ανάλογα τον συνδυασμό επιδομάτων που λαμβάνει κάθε δικαιούχος αναλόγως του τύπου της αναπηρίας), το οποίο θα αυξάνεται ετησίως αναλόγως του πληθωρισμού και του ΑΕΠ.

«Κουμπαράς» 60.000 ευρώ

ΙΒ. Επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά

Θεσμοθετείται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός όπου οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους.

Η πολιτεία θα βάζει στο λογαριασμό το ποσό ίσο με αυτό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών. Το ποσό των 1.200 ευρώ θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία (1.320 ευρώ το 2032, 1452 ευρώ το 2037 κτλ.).

Ανάληψη μπορεί να γίνει μόνο όταν το τέκνο συμπληρώσει τα 18 έτη. Κατ’ εξαίρεση μπορεί να γίνει ανάληψη σε περίπτωση θανάτου γονέα ή θανάτου του τέκνου ή σε περίπτωση σοβαρών λόγων υγείας του τέκνου που χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης όπως πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο. Μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών το ποσό που έχει σωρευτεί μεταπίπτει σε τυπικό καταθετικό λογαριασμό στο όνομα του τέκνου.

Το εισόδημα που λαμβάνει τον τέκνο από αυτόν τον επενδυτικό λογαριασμό θα απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος (είτε αφορά φόρο τόκων 15% ή φόρο υπεραξίας μεταβίβασης κεφαλαίου ή φόρο μερισμάτων).

Με ετήσια κατάθεση 1.200 ευρώ από τον γονέα και 1.200 ευρώ από το κράτος (σύνολο 24.000) που θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία, σε 18 έτη θα έχει κατατεθεί κεφάλαιο 49.304 ευρώ που με τους τόκους αναμένεται να ξεπερνά τις 60.000 ευρώ και αναλόγως την απόδοση του επενδυτικού προϊόντος μπορεί να ξεπεράσει και τις 70.000 ευρώ ή και περισσότερα σε βάθος 18 ετών, ανάλογα με το επενδυτικό προϊόν που θα επιλέξει η οικογένεια.

Το μέγιστο ποσό που μπορεί να εισφέρει ο γονέας ετησίως ανέρχεται σε έως 10.000 ευρώ, ώστε ο λογαριασμός να μη γίνεται όχημα απόκρυψης πλούτου. Ο ρυθμός καταβολής μπορεί να είναι μηνιαίος με πάγια εντολή (π.χ. 100 ευρώ τον μήνα) ή όποτε επιθυμεί ο γονέας. Σε περίπτωση που κάποιο έτος ο γονέας δεν καταβάλλει ποσό, ο λογαριασμός συνεχίζει κανονικά να είναι ενεργός και να τοκίζεται, απλώς δεν εισφέρει και το κράτος για το εν λόγω έτος. Τα ποσά της κρατικής συνεισφοράς θα πιστώνονται περιοδικά στους λογαριασμούς από το Υπουργείο Οικονομικών.

Κάθε τέκνο μπορεί να έχει έναν επενδυτικό λογαριασμό. Για να ανοίξει ο λογαριασμός θα πρέπει τουλάχιστον ένας εκ των δύο γονέων να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας και δεν εφαρμόζονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.

Τα ποσά του επενδυτικού λογαριασμού θα επενδύονται υποχρεωτικά σε αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται στην οργανωμένη αγορά ή κρατικά ομόλογα. Οι επενδύσεις μπορούν να λαμβάνουν χώρα μόνο μέσω οργανωμένων αγορών της Ελλάδος και της ΕΕ (αποκλείονται τρίτες χώρες).

Τα επενδυτικά προϊόντα μπορούν να ποικίλουν ως προς το ρίσκο της απόδοσης που μπορεί να επιλέξει ο γονέας. Θα υπάρχει κοινό υπόδειγμα γνωστοποίησης, ενιαίος συνολικός δείκτης κόστους (Total Expense Ratio) και ενιαία μεθοδολογία υπολογισμού για όλους τους τύπους παρόχων, ώστε κάθε οικογένεια να συγκρίνει τα προϊόντα σε κοινή βάση. Ο γονέας έχει δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς σε άλλα εγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα μεταξύ των παρόχων.

Ο επενδυτικός λογαριασμός θα προσφέρεται από τραπεζικά ιδρύματα, ασφαλιστικές εταιρίες ή Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ) που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και για να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα θα λαμβάνουν ειδική έγκριση (σε συνεργασία με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και την Τράπεζα της Ελλάδος όπου απαιτείται) ότι πληρούνται οι απαραίτητοι όροι του προϊόντος.

Στόχος είναι το πρώτα επενδυτικά προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027 ώστε να καλύψουν βρέφη έως 2 ετών (δηλαδή που γεννήθηκαν το 2025 ή 2026).

Το δημοσιονομικό κόστος υπό την υπόθεση ότι εντάσσονται το 1/3 των βρεφών που γεννούνται ετησίως (περίπου 23.000 βρέφη ετησίως και 56.000 κατά το πρώτο έτος εφαρμογής) εκτιμάται σε 55 εκατ. για το πρώτο έτος εφαρμογής, αυξανόμενο κατά περίπου 27 εκατ. ετησίως. Το κόστος αναμένεται να φτάσει περίπου το μισό δισ. ευρώ έως το 2040.

Το μέτρο εξυπηρετεί πολλαπλά οφέλη τόσο κοινωνικά, όσο και για την Ελληνική οικονομία: (α) στηρίζονται εμπράκτως τα παιδιά και διασφαλίζονται οικονομικά για τα πρώτα βήματα της ενήλικης ζωής τους, είτε αφορά σπουδές, είτε έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας, είτε η δημιουργία οικογένειας, (β) δημιουργείται στα παιδιά και στους γονείς κουλτούρα αποταμίευσης και επενδύσεων με προφανή οφέλη για τα οικονομικά κάθε οικογένειας, (γ) καθώς τα χρήματα επενδύονται, δημιουργούνται προϋποθέσεις άντλησης επιπλέον κεφαλαίων από τις ελληνικές επιχειρήσεις τόσο μέσω των μετοχών που διαπραγματεύονται στην κεφαλαιαγορά αλλά και μέσω έκδοσης ομολογιών, (δ) η εν λόγω ρύθμιση συνάδει με τη νέα Ευρωπαϊκή κατεύθυνση για την Ένωση Επενδύσεων και Αποταμιεύσεων (Savings and Investments Union-SIU), που ακριβώς έχει το στόχο ενίσχυσης των αποταμιεύσεων σε επενδυτικά προϊόντα που συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα: Γονέας βρέφους που γεννήθηκε το 2026 ανοίγει εντός του 2027 επενδυτικό λογαριασμό και καταθέτει ποσό 1.200 ευρώ κατ’ έτος τα έτη 2027 έως 2031, 1.320 ευρώ τα έτη 2032 έως 2036, 1.452 τα έτη 2037 έως 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044. Αντίστοιχα ποσά θα έχει καταβάλει το κράτος. Συνολικά στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν κατατεθεί στα 18 έτη 49.304 ευρώ εκ των οποίων 24.652 από το κράτος. Εάν ο επενδυτικός λογαριασμός έχει απόδοση 3%, το ποσό που θα έχει σωρευτεί το 2044 και θα είναι διαθέσιμο στο παιδί με την ενηλικίωσή του ανέρχεται σε 64.109 ευρώ. Εάν ο γονέας επιλέξει επενδυτικό προϊόν που φέρει απόδοση 5%, το ποσό που θα έχει σωρευτεί θα ανέρχεται σε 77.062 ευρώ, ενώ ο ίδιος θα έχει καταβάλει μόλις 24.652 ευρώ.

Ενεργειακή κρίση

Παράρτημα 1: Μέτρα για την αντιμετώπιση της Ενεργειακής Κρίσης

• Έκτακτη ενίσχυση ύψους 150 ευρώ ανά παιδί τον Ιούνιο του 2026 που καταλαμβάνει το 80% των οικογενειών με παιδιά (1 εκατ. νοικοκυριά), με κόστος 232 εκατ. ευρώ.
• Επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στο δίκτυο με 20 λεπτά (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) για τον Απρίλιο και Μάϊο, 15 λεπτά για τον Ιούνιο 2026 και 10 λεπτά για τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο με εκτιμώμενο κόστος 211 εκατ. ευρώ.
• Κάρτα καυσίμων (fuel pass) για την περίοδο Απριλίου-Μαΐου 2026 ύψους 60 ευρώ στις νησιωτικές περιοχές και 50 στην υπόλοιπη Ελλάδα με κόστος 113 εκατ. ευρώ.
• Επιδότηση λιπασμάτων στο ύψος 15% των τιμολογίων για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες για την περίοδο 15 Μαρτίου-31 Αυγούστου 2026, με κόστος 41 εκατ. ευρώ.
• Αποζημίωση ακτοπλοϊκών για υποχρεωτικές χρεώσεις εισιτηρίων με ετήσιο κόστος 60 εκατ. ευρώ.
• Αύξηση των ορίων εισοδήματος για επιστροφή ενοικίου (από τα 20.000 στα 25.000 ευρώ και από τα 28.000 στα 35.000 συν 5.000 ευρώ το κάθε παιδί και για μονογονεϊκές 39.000 συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο), καταλαμβάνει το 85% των ενοικιαστών (περίπου 70.000 ενοικιαστές επιπλέον, συνολικά 1 εκατ. ενοικιαστές), με ετήσιο κόστος 25 εκατ. ευρώ.
• Το Απρίλιο ανακοινώθηκε διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων των συνταξιούχων που λαμβάνουν τα 250 ευρώ (ώστε να καταλαμβάνει το 85% των συνταξιούχων). Επίσης ανακοινώθηκε η αύξηση της επιδότησης στα 300 ευρώ, με επιπλέον ετήσιο κόστος 215 εκατ. ευρώ. Με την διεύρυνση στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών (2,2 εκατ. δικαιούχοι συνολικά) και την αύξηση σε 400 ευρώ το επιπλέον κόστος σε σχέση με το 2025 ανέρχεται σε 516 εκατ. ευρώ.

Συνολικό κόστος: 897 εκατ. ευρώ (1,2 δισ. ευρώ με την διεύρυνση της ενίσχυσης συνταξιούχων Νοεμβρίου)

Οι 91 φόροι και οι εισφορές που θα έχουν μειωθεί ως την άνοιξη

Μειώσεις φόρων και εισφορών 2019-2027

Συνολικά από το 2019 έως την άνοιξη του 2027 θα έχουν μειωθεί 91 φόροι και εισφορές εκ των οποίων οι 25 είναι έμμεσοι φόροι. Το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος από τις μειώσεις εκτιμάται σε περίπου 10 δισ. ευρώ (εκτίμηση με βάση τη ποσοτικοποίηση που δημοσιεύτηκε στον προϋπολογισμό κατά το χρόνο υλοποίησης κάθε μέτρου, καθώς με τα σημερινά μεγέθη της οικονομίας το κόστος θα ήταν σαφώς υψηλότερο) με τις κυριότερες μειώσεις να είναι αυτές του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (κόστος περί του 1,6 δισ. ευρώ το 2026 και επιπλέον περίπου 420 εκατ. ευρώ προγενέστερες μειώσεις), τη μείωση κατά 5,9 ποσοστιαίες μονάδες των ασφαλιστικών εισφορών (κόστος περί το 1,8 δισ. ευρώ κατά τον χρόνο υλοποίησης τους), τη κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης εισοδήματος (κόστος περί του 1,24 δισ. ευρώ), τη μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 34% (κόστος 860 εκατ. ευρώ), τη μείωση του φόρου νομικών προσώπων από το 28% στο 22% (κόστος περί των 720 εκατ. ευρώ κατά τον χρόνο υλοποίησης), τη μείωση της προκαταβολής φόρου εισοδήματος το 2021 (κόστος 1,1 δισ. ευρώ το έτος υλοποίησης), τη κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος σε φυσικά και νομικά πρόσωπα (κόστος 470 εκατ. κατά τον χρόνο υλοποίησης) και μια σειρά μειώσεων ΦΠΑ σε αγαθά και λοιπών έμμεσων φόρων (με κόστος περί των 830 εκατ. ευρώ κατά το χρόνο υλοποίησής τους).

Παράρτημα 3: Νέοι οικισμοί που μηδενίζεται ο ΕΝΦΙΑ

Η νέα Έκθεση [Οικονομικών] Απαιτήσεων Πληρωμάτων (Crew Claims Report) του Britannia P&I, του παλαιότερου Ομίλου P&I στον κόσμο, με χρονολογία ίδρυσης το 1855, βασίζεται στην αξιολόγηση περίπου 3.000 αιτήσεων αποζημιώσεως των οικονομικών ετών 2023/24 και 2024/25, στοχεύοντας «να εντοπιστούν πρότυπα και να διαμορφωθούν στρατηγικές για τη μείωση του μελλοντικού κινδύνου», ώστε να δημιουργηθούν «ασφαλέστερα και υγιέστερα εργασιακά περιβάλλοντα για τους ναυτικούς».

«Κατανοώντας τις βαθύτερες αιτίες πίσω από ασθένειες, τραυματισμούς και θανάτους, τα Μέλη (σ.σ. τα Μέλη του P&I, πλοιοκτήτριες εταιρείες ή ναυλωτές) μπορούν να λάβουν πιο σύγχρονα και προληπτικά μέτρα για να προστατεύσουν το πλήρωμά τους», υπογραμμίζεται στην Έκθεση, στην οποία γίνονται επισημάνσεις και συστάσεις «για τη βελτίωση της ασφάλειας και της ευημερίας των ναυτικών».

Η ανάλυση των περίπου 3.000 αιτήσεων αυτών των δύο ετών δείχνει ότι το 36% των απαιτήσεων αφορούσε μη θανατηφόρους τραυματισμούς, το 60% μη θανατηφόρες ασθένειες και το 4% θανάτους που προέκυψαν από τραυματισμό, ασθένεια ή αυτοκτονία. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά στους τραυματισμούς, οι περισσότεροι (27% των απαιτήσεων) προκαλούνται στις παλάμες και στα δάχτυλα, και κάποιοι μπορεί να είναι “ελαφρύτεροι” αλλά πολλοί είναι σοβαροί με αποτέλεσμα μακροχρόνια αναπηρία.

Επίσης, σε ποσοστό 15% σημειώνονται τραυματισμοί στα μπράτσα και στους ώμους. Οι τραυματισμοί στα χέρια είναι αυξημένοι διότι ένας σημαντικός όγκος εργασιών στο πλοίο περιλαμβάνει χειρωνακτική εργασία με μηχανήματα ή κινούμενα μέρη. «Επομένως, είναι απαραίτητο το πλήρωμα να γνωρίζει πώς μπορεί να τραυματιστούν τα χέρια του και να λαμβάνει μέτρα για την πρόληψη τραυματισμών στα άνω άκρα», σημειώνεται στην Έκθεση. Επίσης, πολλοί τραυματισμοί (23% των απαιτήσεων) καταγράφονται στα πόδια και ακολουθούν σε αξιοσημείωτη συχνότητα (15% συνολικά) οι τραυματισμοί στο κεφάλι και τα μάτια γεγονός που -κατά την Έκθεση- «υποδηλώνει ασυνεπή χρήση του ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού».

«Ενώ οι διαδικασίες ασφαλείας εφαρμόζονται ήδη επί του πλοίου, απαιτείται περαιτέρω έμφαση στη συμμετοχή του πληρώματος στις πρακτικές ασφαλείας, στην αποτελεσματική αξιολόγηση του κινδύνου, στην ομαδική εργασία και στην ανοιχτή επικοινωνία σχετικά με τους κινδύνους», αναφέρεται στην έκθεση.

Οι ασθένειες των ναυτικών

Οι αιτήσεις για ασθένειες κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, και ποικίλες συσχετίσεις, από την ηλικία έως τον τρόπο ζωής και τη γενετική. Ωστόσο, όπως αναφέρεται, «οι κίνδυνοι πολλών μπορούν να μειωθούν διατηρώντας ένα ενεργό και υγιεινό τρόπο ζωής και γνωρίζοντας πώς να αναγνωρίζουμε και να αντιμετωπίζουμε ορισμένα συμπτώματα».

Η πλειονότητα των αιτήσεων ασθενείας (23%) αφορούσε κοιλιακά προβλήματα, κυρίως σκωληκοειδίτιδα και κήλες. Επίσης, μεγάλη συχνότητα (το 21% των αιτήσεων) παρουσιάζουν τα μυοσκελετικά προβλήματα, κυρίως στην πλάτη, που όπως αναφέρει η Έκθεση «συχνά συνδέονται με άρση βαρειών αντικειμένων και επαναλαμβανόμενη εργασία σε μη ορθή στάση και για πολλές ώρες, που μπορεί να προκαλέσουν καταπόνηση στους μύες της πλάτης».

Το 10% των αιτήσεων αφορά προβλήματα στο ουροποιητικό σύστημα, στην πλειοψηφία τους σχετικά με πέτρες στα νεφρά. «Ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στην ανάπτυξη νεφρολιθίασης είναι η κατάσταση ενυδάτωσης. Όταν το σώμα είναι αφυδατωμένο, τα ούρα γίνονται πιο συμπυκνωμένα, γεγονός που ευνοεί την ανάπτυξη λίθων», αναφέρεται στην Έκθεση και προστίθεται πως «η εργασία σε ζεστά περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένου του μηχανοστασίου ή του καταστρώματος σε μια ζεστή μέρα, μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση εάν δεν δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διατήρηση της επαρκούς πρόσληψης υγρών».

Η πρώτη αιτία θανάτου ναυτικών

Τα προβλήματα στο κυκλοφορικό, στα οποία περιλαμβάνονται οι καρδιακές παθήσεις, αφορούν στο 9% των αιτήσεων για αποζημιώσεις σε μη θανατηφόρες ασθένειες. Ωστόσο, αναδεικνύονται στην πιο βασική αιτία θανάτου ναυτικών στα πλοία.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τη μελέτη που έχει γίνει, από το σύνολο των θανάτων, για τους οποίους υποβλήθηκαν απαιτήσεις, το 81% σχετιζόταν με ασθένειες και το 19% με ατυχήματα ή αυτοκτονίες. «Η ασφάλεια στη θάλασσα συχνά εξετάζεται υπό το πρίσμα ατυχημάτων και λειτουργικών συμβάντων, αλλά η τελευταία μας ανάλυση αξιώσεων αποκαλύπτει μια διαφορετική πραγματικότητα», δήλωσε ο Jacob Damgaard, επικεφαλής του τμήματος πρόληψης απωλειών της Britannia.

Η πιο συχνή αιτία θανάτου λόγω ασθένειας (το 58% των αιτήσεων για αποζημιώσεις θανάτου) ήταν τα καρδιαγγειακά, π.χ. ανακοπή ή άλλα προβλήματα που σχετίζονται με την καρδιά και «δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι, αυτό ήταν πιο εμφανές στους ναυτικούς ηλικίας άνω των 50 ετών, καθώς είναι γνωστό ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αυξάνονται με την ηλικία», αναφέρει η Έκθεση.

Οι θάνατοι από τραυματισμό, που καταγράφτηκαν ανήλθαν σε 17 και αντιστοιχούν στο 19% του συνόλου. Μεταξύ αυτών ήταν 6 άνδρες που έπεσαν στην θάλασσα, κυρίως στη διάρκεια κακοκαιρίας, «υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω ανάλυση για τον εντοπισμό πρόσθετων προληπτικών μέτρων», όπως αναφέρεται.

Τέλος, υπάρχουν και 11 περιπτώσεις αυτοκτονίας, κυρίως στην ηλικιακή ομάδα 20 έως 29 ετών. Όπως σημειώνεται το ποσοστό είναι χαμηλό, αλλά καθώς εμφανίζεται σταθερό και σε προηγούμενες έρευνες θεωρείται πως υποδεικνύει «την ανάγκη για ενισχυμένη υποστήριξη ψυχικής υγείας και στοχευμένες παρεμβάσεις για αυτήν την ηλικιακή ομάδα».