Πάμε όμως και στην ατυχή αναφορά του στο 1974… Είπε ο Δένδιας: «…Και ξαναλέω, συγχωρήστε με, αλλά δεν μπορώ παρά να υπογραμμίσω την τεράστια σημασία τους. Ή, αν θέλετε, να σας το πω με ένα παράδειγμα: αν η Ελλάδα είχε αεροσκάφη ανεφοδιασμού στον αέρα των μαχητικών μας αεροσκαφών, η εισβολή στην Κύπρο το 1974 δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί και δεν θα μπορούσε να έχει διατηρηθεί το προγεφύρωμα της εισβολής».

Είναι δυνατόν αν μην γνωρίζει ο Δένδιας, ότι η Πολεμική Αεροπορία είχε διατάξει τη μεταστάθμευση έξι αεροσκαφών Phantom F-4E II της McDonnell Douglas, που προσφάτως είχε παραλάβει, στην 126 Σμηναρχία Μάχης στο Ηράκλειο Κρήτης και τα οποία τελούσαν σε άμεση ετοιμότητα απογείωσης για να πλήξουν το τουρκικό προγεφύρωμα στην Κερύνεια; Λίγο αργότερα προστέθηκαν άλλα τέσσερα αεροσκάφη, φθάνοντας τα 10 συνολικά.

Είναι δυνατόν να μην γνωρίζει ο υπουργός Άμυνας, ότι το συγκεκριμένο αεροσκάφος, εκείνη την εποχή, ήταν κάτι ανάλογο του σημερινού κορυφαίου F-22 Raptor της αμερικανικής Lockheed Martin; Είναι δυνατόν να μην γνωρίζει ο υπουργός ότι το συγκεκριμένο αεροσκάφος το είχε αποκτήσει μόνο η Ελλάδα, κατορθώνοντας να αποκτήσει αποφασιστικό αεροπορικό πλεονέκτημα απέναντι στην Τουρκία; Ότι έτσι απολάμβανε συντριπτικό πλεονέκτημα απέναντι στα τουρκικά αεροσκάφη; Το καλύτερο που διέθετε η τουρκική Αεροπορία ήταν το F-104 Starfighter.

Είναι δυνατόν να μην γνωρίζει ο Δένδιας, ότι σύμφωνα με τις μαρτυρίες αεροπόρων της εποχής, σε επίπεδο επιχειρησιακής αξίας καθένα Phantom F-4 αντιστοιχούσε με περίπου έξι αεροσκάφη, διέθετε τα βλήματα αέρος-αέρος AIM-7 Sparrow εμβέλειας «πέραν του οπτικού ορίζοντα» (Beyond Visual Range) που σε συνδυασμό με το εξαιρετικά ισχυρό ραντάρ καθιστούσε αποστολή αυτοκτονίας την απόπειρα αναχαίτισής τους. Εάν τα έβλεπαν καν…

Είναι δυνατόν να μην γνωρίζει ο Δένδιας ότι ένας από τους αεροπόρους ήταν ο μετέπειτα υπουργός Εθνικής Άμυνας επί κυβερνήσεων ΝΔ Σπήλιος Σπηλιωτόπουλος; Πώς αισθάνθηκε άραγε ακούγοντας τη συγκεκριμένη αναφορά; Είναι δυνατόν να μην γνωρίζει ο υπουργός, ότι στην εν λόγω ομάδα των πιλότων συμπεριλαμβάνονται πρόσωπα με λαμπρή πορεία εν συνεχεία; Επί παραδείγματι, ο Παναγιώτης Μπαλές που έφτασε αντιπτέραρχος και χρημάτισε για πολλά χρόνια υποδιοικητής της ΕΥΠ και ο αντιπτέραρχος Γιώργος Σκαρλάτος που αποστρατεύθηκε ως επίτιμος υπαρχηγός ΓΕΕΘΑ;

Η προδοσία της Κύπρου, το 1974 και οι ατυχείς δηλώσεις Δένδια

Πώς να αισθάνθηκαν άραγε, έχοντας βιώσει την απόλυτη απογοήτευση για την εντολή που δεν ήρθε ποτέ για απογείωση από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ στρατηγό Μπονάνο; Ενώ, όπως ήδη αναφέρθηκε, η Αεροπορία πίεζε για να πραγματοποιηθεί η επιχείρηση, έχοντας πλήρη συνείδηση των κινδύνων, τους οποίους είχε συνυπολογίσει στον σχεδιασμό. Δεν υπάρχει στρατιωτική επιχείρηση δίχως ρίσκο. Η Ιστορία κατέγραψε την ελλαδική ολιγωρία.

Κι αν το ζήτημα των υπερσύγχρονων τότε Phantom F-4E II το αφήσουμε στην άκρη, τα επίσης πολύ πιο σύγχρονα των τουρκικών ελληνικά υποβρύχια που μπορούσαν να ακυρώσουν στην πράξη την τουρκική απόβαση, για ποιον λόγο δεν έλαβαν την εντολή να επιχειρήσουν; Ο Δένδιας προφανώς συντάσσεται με την άποψη ότι τα μαχητικά δεν θα περνούσαν, ή θα είχαν ελάχιστο χρόνο παραμονής. Δεν θα ασχοληθούμε με την ουσία του επιχειρήματος. Ακόμα όμως κι αν αυτό αληθεύει, ποιος του είπε ότι τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού δεν θα αντιμετωπίζουν θανάσιμες απειλές;

Ο υπουργός δεν μπορεί να χαλιναγωγήσει την τάση του να παριστάνει τον στρατηγό. Πώς δεν αντιλαμβάνεται ότι μεγάλο μέρος της αεροπορικής δύναμης θα πρέπει να ασχολείται με το να τα προστατεύει; Στη διερεύνηση από τη Βουλή του “Φακέλου της Κύπρου”, για ποιον λόγο δεν κλήθηκαν να εξεταστούν οι αεροπόροι που βρίσκονταν σε ετοιμότητα στην Κρήτη;

Ποιο είναι λοιπόν το αβίαστο συμπέρασμα; Ότι η προδοσία της Κύπρου, η μη υπεράσπισής της από τις ελλαδικές ένοπλες δυνάμεις, δεν ήταν αποτέλεσμα επιχειρησιακής αδυναμίας. Τουναντίον, υπήρχαν σοβαρές δυνατότητες που θα έγραφαν την ιστορία διαφορετικά. Διότι είναι γνωστό ότι και η αποβατική επιχείρηση της Τουρκίας διδάσκεται ως παράδειγμα προς αποφυγήν σε στρατιωτικές ακαδημίες… Με απλά λόγια η τουρκική εισβολή στην Κύπρο δεν συνέβη γιατί η Ελλάδα δεν είχε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού. Προέκυψε ως μακροχρόνιο αποτέλεσμα της απόσυρσης της ελληνικής μεραρχίας και φυσικά ως αποτέλεσμα του πραξικοπήματος στην Κύπρο που οργάνωσε η χούντα των Αθηνών. Τα Phantom δεν ενεπλάκησαν στην Κύπρο όχι λόγω έλλειψης αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού, αλλά λόγω της απόφασης της χούντας.

Και δυστυχώς το έγκλημα της προδοσίας της Κύπρου δεν τιμωρήθηκε αντίστοιχα με τη βαρύτητά του. Διότι οι εμπλεκόμενοι διέπραξαν εσχάτη προδοσία. Και στον πόλεμο είναι γνωστό ποια ποινή προβλέπεται για το αδίκημα. Υπενθυμίζουμε ότι η επιλεγμένη από τη χούντα ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων παρέμεινε και μετά την έλευση του Κωνσταντίνου Καραμαλή. Το είδος δε των σχέσεων που διατηρούσε με εκτός Ελλάδος κέντρα αποφάσεων είναι επίσης επαρκώς τεκμηριωμένο.

Συνοπτικά, πολιτική και στρατιωτική ηγεσία φοβήθηκαν πως ελληνική επέμβαση θα οδηγούσε σε γενικευμένο ελληνοτουρκικό πόλεμο, ενώ η χώρα βρισκόταν σε πολιτική μετάβαση. Μόνο που το επιχείρημα ότι εν μέσω Ψυχρού Πολέμου ένας ελληνοτουρκικός πόλεμος ήταν αδιανόητος, αντί να αποτρέψει την ελλαδική παρέμβαση, έπρεπε να την επισπεύσει. Αυτός ακριβώς ο παράγοντας διασφάλιζε την άμεση παρέμβαση των ΗΠΑ και η έκβαση της εισβολής θα ήταν διαφορετική και μόνο από την επίδειξη αποφασιστικότητας υπεράσπισης της Κύπρου.

Κατά συνέπεια, η χρησιμοποίηση του παραδείγματος της Κύπρου το 1974 από τον Δένδια ήταν όντως εξαιρετικά ατυχής και επιπόλαιη. Στην προσπάθειά του να προβάλει επικοινωνιακά την προμήθεια των μεταφορικών αεροσκαφών KC-390, με δυνατότητες εναέριου ανεφοδιασμού, “αθώωσε” τους υπεύθυνους της εθνικής τραγωδίας. Και για να μην μπερδευόμαστε, ο κατάλογος δεν περιλαμβάνει μόνο χουντικούς.

* Σε συνεργασία με το defence-point.gr

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ υπενθύμισε τις διαβεβαιώσεις του κ. Γεραπετρίτη για τα «ήρεμα νερά» και την επικείμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών με τη Λιβύη. «Η πραγματικότητα διέψευσε οικτρά και τον κ. Μητσοτάκη και τον κ. Γεραπετρίτη», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία πετυχαίνει συμφωνίες και αξιώνει ελεγκτικό ρόλο σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Αντιπαρέβαλε, μάλιστα, τη διαβεβαίωση του υπουργού Εξωτερικών ότι το μνημόνιο δεν έχει απτά αποτελέσματα με την προειδοποίηση του πρωθυπουργού στον ΟΗΕ ότι μπορεί να παρεμποδιστούν στρατηγικά έργα διασύνδεσης. «Πώς γίνεται να καθησυχάζετε την ελληνική κοινωνία για όσα παρουσιάζετε ως απειλή ενώπιον της διεθνούς κοινότητας;», τόνισε.

Για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, επισήμανε ότι η πορεία του έργου και των ερευνών υδρογονανθράκων θα φανερώσει πόσο βάσιμες είναι οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις και ποια είναι τα πραγματικά όρια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, «στο πεδίο, όχι στις ανακοινώσεις». «Δεν αρκεί να διακηρύττουμε ότι μια παράνομη συμφωνία δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Χρειάζεται να αποτρέπουμε τη δημιουργία πολιτικών τετελεσμένων», υπογράμμισε.

«Όταν ρωτάμε τι, πώς και πού έχει διεκδικήσει ο κ. Μητσοτάκης για την Ελλάδα η κυβέρνηση μάς παρουσιάζει το παρουσιολόγιο του πρωθυπουργού ως απολογισμό εξωτερικής πολιτικής», σημείωσε ο Μιχάλης Κατρίνης.

Στα ζητήματα άμυνας, ο Μιχάλης Κατρίνης ζήτησε λογοδοσία για τις καταστροφές στο Κοτρώνι και το κόστος αποκατάστασης,. Ζήτησε επίσης πλήρη ενημέρωση για τους όρους της προαίρεσης αγοράς τριών επιπλέον μεταγωγικών KC-390, κατηγορώντας τον κ. Δαβάκη ότι εξαπατά τους βουλευτές. Κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση δεν ανταποκρίνεται στα αιτήματα του ΠΑΣΟΚ για ενημέρωση της Βουλής σχετικά με το SAFE και σχετικά με την εγχώρια συμμετοχή στους εξοπλισμούς, ζητώντας αποδείξεις για την επίτευξη του 25%. Παράλληλα, επισήμανε ότι υπάρχουν πολλά ερωτήματα για το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας ορισμένα μάλιστα αναπάντητα εδώ και έξι μήνες.

«Αυτή τη στιγμή που η χώρα βουλιάζει στη διαφθορά με αρχιερέα της διαφθοράς τον πρωθυπουργό της χώρας, τον κύριο Μητσοτάκη, διότι ποτέ άλλοτε η χώρα δεν είχε γίνει ο καλύτερος πελάτης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας», ανέφερε ο επικεφαλής της ΕΛΑΣ σε συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό Best, θέτοντας ζήτημα πολιτικής ευθύνης του πρωθυπουργού για την ανανέωση της θητείας του Γιώργου Πιτσιλή στη θέση του διοικητή της ΑΑΔΕ για τρίτη φορά, με τον Αλέξη Τσίπρα να επικαλείται το αρχικό όριο των δύο θητειών.

«25 στελέχη της ΑΑΔΕ χρηματίζονται από αυτή την επιχείρηση, την επιχείρηση στην εταιρεία Χωριάτικο ή για το γεγονός ότι οι κατώτερες υπηρεσίες της ΑΑΔΕ είχαν στείλει ενημέρωση και προτάσεις για το πώς θα αντιμετωπιστεί το θέμα από τον Ιούνιο του 2025. Δεν έχει ευθύνη η κυβέρνηση γι’ αυτό; Ποια είναι η λογική λοιπόν, μια ανεξάρτητη αρχή η οποία έχει διαλυθεί, όπως έχουν διαλυθεί τα πάντα στη χώρα μας επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη, ποια είναι η λογική σε αυτή την αρχή που ήταν ανίκανη να αντιμετωπίσει τέτοιες περιπτώσεις διαφθοράς, φοροαποφυγής και φοροδιαφυγής που σχεδόν βούιζε όλη η κοινωνία για αυτές να περάσει και τον ΟΠΕΚΕΠΕ εκεί;», συνέχισε ο πρώην πρωθυπουργός.

Η απάντηση της κυβέρνησης ήρθε σήμερα μέσω του πρωθυπουργού, κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε στον ραδιοφωνικό σταθμό Alpha 98,9. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξήρε το έργο της ΑΑΔΕ και επανήλθε στο γνώριμο πεδίο της αντιπαράθεσης με τον Αλέξη Τσίπρα για τα πεπραγμένα της κυβέρνησής του, αν και έχουν περάσει 7,5 χρόνια από τις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019.

Επαναφέροντας στο προσκήνιο τις αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και τον αποκαλούμενο «νόμο Παρασκευόπουλου», ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να μετατοπίσει την πολιτική συζήτηση, αφήνοντας, ωστόσο, αναπάντητα τα ειδικότερα ερωτήματα γύρω από την υπόθεση «Χωριάτικο», την ενημέρωση της ΑΑΔΕ ήδη από τον Ιούνιο του 2025 και τους χειρισμούς της διοίκησής της.

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε τους χειρισμούς των διωκτικών αρχών και της ΑΑΔΕ, απορρίπτοντας τις αιχμές περί συγκάλυψης και προβάλλοντας τη βούληση της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει φαινόμενα διαφθοράς. «Θα καταλάβαινα την αντίθετη κατηγορία, “συγκαλύψατε κάτι”, μα “τι συγκαλύψαμε;”», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι οι αποκαλύψεις για υποθέσεις διαφθοράς αποτελούν προϊόν της συστηματικής δουλειάς των αρμόδιων αρχών.

Την ίδια ώρα, οι διαδοχικές αποκαλύψεις σε υποθέσεις με πιθανές ευθύνες κρατικών λειτουργών επαναφέρουν στο επίκεντρο τη λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών και την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης. Από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις έρευνες για το κύκλωμα «Χωριάτικο», με τις καταγγελίες για ενδεχόμενη εμπλοκή στελεχών της ΑΑΔΕ, έως την υπόθεση της Πολεοδομίας Κατερίνης, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η απόδοση ευθυνών σε όσους ενδεχομένως εμπλέκονται. Εξίσου κρίσιμο είναι να αποσαφηνιστεί εάν οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν εγκαίρως εντοπίσει τις παρατυπίες, εάν υπήρξαν πληροφορίες ή προειδοποιήσεις που δεν αξιοποιήθηκαν και πώς αξιολογούνται οι χειρισμοί των διοικήσεων.

Τι άλλο είπε ο Μητσοτάκης

Τη μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου από το 24% στο 13%, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη διάρκεια της συνέντευξής του στον ραδιοφωνικό σταθμό Alpha 9,89. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη παρέμβαση κίνηση κοινωνικής και έμφυλης δικαιοσύνης, αναγνωρίζοντας ότι το κόστος των προϊόντων περιόδου αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση, ιδιαίτερα για κορίτσια και γυναίκες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Όπως επισήμανε, η υπαγωγή των συγκεκριμένων προϊόντων στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ 24% συνιστούσε μια στρέβλωση που έπρεπε να αντιμετωπιστεί, καθώς πρόκειται για είδη βασικής ανάγκης και όχι για προϊόντα πολυτελείας. Μάλιστα, αναφέρθηκε στις περιπτώσεις κοριτσιών που αδυνατούν να προμηθευτούν τα απαραίτητα προϊόντα περιόδου λόγω οικονομικής αδυναμίας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη λήψης στοχευμένων μέτρων στήριξης.

Παράλληλα ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποκάλυψε ότι έχει ζητήσει να εξεταστεί η υλοποίηση προγραμμάτων για την παροχή προϊόντων περιόδου σε σχολικές μονάδες, με προτεραιότητα τις περιοχές όπου καταγράφονται μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες.

Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να διευκολυνθεί η πρόσβαση μαθητριών στα συγκεκριμένα είδη προσωπικής υγιεινής, ώστε η οικονομική κατάσταση της οικογένειάς τους να μην αποτελεί εμπόδιο στην κάλυψη μιας βασικής καθημερινής ανάγκης.

Αναφερόμενος γενικότερα στη φορολογική πολιτική της κυβέρνησης, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί μειώσεις φόρων και ότι πρόθεση της κυβέρνησης είναι να συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι μια εκτεταμένη μείωση των συντελεστών ΦΠΑ θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό δημοσιονομικό κενό, επηρεάζοντας την ισορροπία των δημόσιων οικονομικών.

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τη μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου ως μια στοχευμένη παρέμβαση με κοινωνικό χαρακτήρα, η οποία, σύμφωνα με την ανακοίνωσή του, θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Αναφορικά με τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις ενδεχόμενες αλλαγές στους πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο, ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς τις επιπτώσεις στις σχέσεις Αθήνας και Ουάσινγκτον. Όπως εξήγησε, η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και ΗΠΑ στηρίζεται σε ισχυρές βάσεις, οι οποίες δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στην αμερικανική πρωτεύουσα. «Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν μεγάλο βάθος», υπογράμμισε, εκτιμώντας ότι οποιαδήποτε μεταβολή στη σύνθεση του Κογκρέσου δεν πρόκειται να επηρεάσει ουσιαστικά τη διμερή συνεργασία.

Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε πως ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι και ο πιο προβλέψιμος πολιτικός, ενώ μιλώντας για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και το κατά πόσο αυτές θα μπορούσαν να προκαλέσουν εξελίξεις, ο πρωθυπουργός τόνισε πως θεωρείται πιθανή μια αλλαγή στο Κογκρέσο, αλλά αυτές θα αφορούν ζητήματα εσωτερικής πολιτικής. Ο ίδιος τόνισε πως η Ελλάδα και οι ΗΠΑ έχουν θεμελιώσει ισχυρές σχέσεις με διακομματική στήριξη.

Για τον Κώστα Καραμανλή είπε «γιατί να τον διαγράψω; Εγώ μπήκα στην πολιτική το 2004 ως βουλευτής του Κώστα Καραμανλή. Σέβομαι και τιμώ όλους τους αρχηγούς της ΝΔ και τους πρώην πρωθυπουργούς. Μόνο αυτοί ξέρουν πόσο δύσκολες είναι οι αποφάσεις που πρέπει να πάρουν ως πρωθυπουργοί».

Ειδικά, όμως, για τον Αντώνη Σαμαρά αναρωτήθηκε «ο ίδιος δεν θυμάται πώς διαχειρίστηκε την Τουρκία επί πρωθυπουργίας του που έκανε διάλογο, υπέγραψε συμφωνίες; Και τότε είχαμε γκρίζες ζώνες, παραβιάσεις και παραβάσεις του εναέριου χώρου. Έχω την απαίτηση από πρώην πρωθυπουργούς να θυμούνται τη δική τους ιστορία και τι έκαναν οι ίδιοι. Καλώς ο κ. Σαμαράς μιλούσε με την Τουρκία και έβλεπε τον Ερντογάν και έκανε δηλώσεις φιλίας και φιλοφρόνησης»

Κόντρα Γεωργιάδη-Τσίπρα

Κόντρα πάντως ξέσπασε και ανάμεσα στον Άδωνι Γεωργιάδη και τον Αλέξη Τσίπρα με φόντο τις εξελίξεις γύρω από το χώρο της υγείας.

«Το Εθνικό Σύστημα Υγείας καταρρέει. Όμως η απαξία αυτής της κυβέρνησης για το ΕΣΥ και η έγνοια που έχει ο Μητσοτάκης για το δημόσιο σύστημα υγείας αποτυπώνεται και μόνο στο γεγονός ότι τρία χρόνια τώρα έχει επιλεχθεί ως αρμόδιος υπουργός ο Άδωνις Γεωργιάδης.

Γιατί μπορεί ο άνθρωπος να είναι εξαιρετικά ικανός για να δίνει show, να δημιουργεί και να κατευνάζει εντάσεις, να δημιουργεί εχθρούς και να λέει εξυπνακισμούς περί «αριστερής μιζέριας», ήταν άλλωστε τηλεπωλητής και ξέρει από επικοινωνία, αλλά η ουσία είναι ότι το ΕΣΥ καταρρέει. Και δεν δικαιολογείται αυτό, δεδομένου ότι είμαστε οκτώ χρόνια έξω από τα μνημόνια, που παρά την κρίση καταφέραμε και κρατήσαμε όρθιο το ΕΣΥ, ενώ στην πανδημία πείστηκε και ο πιο δύσπιστος για τη σημασία ύπαρξης εθνικού δημόσιου συστήματος υγείας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αλέξης Τσίπρας.

Ο υπουργός Υγείας απάντησε σήμερα στον Αλέξη Τσίπρα με ανάρτησή του στο Χ, επιχειρώντας να αντικρούσει τις επικρίσεις για την κατάσταση στο ΕΣΥ, ενώ δεν παρέλειψε να σχολιάσει και τις δημοσκοπικές επιδόσεις του πολιτικού του αντιπάλου.

«Κοιτάξτε τώρα τί σκέφθηκε ο τιτάνας Αλέξης Τσίπρας για να ανέβει στις δημοσκοπήσεις τώρα που τον έχει πάρει η κάτω βόλτα….επιτίθεται σε μένα μήπως και καταφέρει να ξεκολλήσει. Το ΕΣΥ καταρρέει, ο Άδωνις ο τηλεπωλητής κλπ….πλάνο από φθαρμένο σημείο του Νοσοκομείου (σε αυτό το νοσοκομείο έχουμε φτιάξει μια ολόκληρη νέα πτέρυγα αλλά δεν την έδειξε), πλάνο με κυρία που διαμαρτύρεται….ναι Αλέξη μου όταν κυβερνούσες εσύ δεν υπήρχε καμία φθορά σε κανένα Νοσοκομείο και παντού είχαμε προσωπικό….δεν τσιμπάω κάνε φασαρία μόνος σου σε βλέπω πλέον τρίτο όπως το πας….», ανέφερε ο Άδωνις Γεωργιάδης.

Λάβρος Σαμαράς κατά Μητσοτάκη

Σκληρή απάντηση στον πρωθυπουργό για τις αιχμές που διατύπωσε για τον ίδιο στην συνέντευξή του δίνει ο Αντώνης Σαμαράς, διαμηνύοντας στον κ. Μητσοτάκη πως η δική του κυβέρνηση «δεν ξέπλυνε διεθνώς την Τουρκία, υπογράφοντας Συνθήκη Φιλίας μαζί της».

«Αντί ο πρωθυπουργός να ανησυχεί για τα ανεπιτυχή αποτελέσματα στην ψηφοφορία στον ΟΗΕ για τις τουρκολιβυκές παρανομίες, ασχολείται με το κατά πόσον η κυβέρνησή μου το… 2012-2014 έκανε διάλογο με την Τουρκία», σημειώνει αρχικά ο πρώην πρωθυπουργός, με δήλωσή του, για να επισημάνει ότι «πολύ κοντή μνήμη θεωρεί ο κ. Μητσοτάκης πως έχουν οι Έλληνες».

«Του θυμίζω λοιπόν. Τότε δεν υπήρχε το παράνομο τουρκολυβικο μνημόνιο. Δεν υπήρχε τουρκική navtex διαρκείας στο Αιγαίο. Δεν υπήρχε η ‘Γαλάζια Πατρίδα’ ως το επίσημο δόγμα της Τουρκίας κατά της Ελλάδας. Δεν στηρίξαμε σε κανέναν ΟΑΣΕ τον πρωταγωνιστή της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’ Σινιρλίογλου, που σήμερα προκλητικά προωθεί η Τουρκία για Γ.Γ του ΟΗΕ. Δεν υπήρχαν τα γεγονότα της Κάσου. Δεν είχε γίνει η Αγία Σοφία τζαμί», υπογραμμίζει ο Αντώνης Σαμαράς, τονίζοντας: «Εμείς δεν ξεπλύναμε διεθνώς την Τουρκία υπογράφοντας Συνθήκη Φιλίας μαζί της. Με δυο λόγια, την εποχή εκείνη δεν δημιουργήθηκε από την Τουρκία κανένα τετελεσμένο σε βάρος μας!».

«Όσο λοιπόν κι αν προσπαθεί ο κ.Μητσοτάκης να ταΐσει, δήθεν, τον κόσμο με ‘πίτσες’ και ‘χωριάτικα, ο ελληνικός λαός γνωρίζει, κρίνει και συγκρίνει…», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Σημειώνεται ότι ο Κ. Μητσοτάκης δήλωσε πως αυτό που του κάνει εντύπωση «για τον κ. Σαμαρά, είναι ότι ο ίδιος δεν θυμάται πώς διαχειρίστηκε την Τουρκία. Δεν έχει αλλάξει η πολιτική της Τουρκίας. Έχω την απαίτηση από τους πρώην πρωθυπουργούς να θυμούνται τη δική τους ιστορία και τι έκαναν οι ίδιοι. Καλώς ο κ. Σαμαράς μιλούσε με την Τουρκία τότε και έβλεπε τον κ. Ερντογάν», ανέφερε.

Πολιτική σύγκρουση για το άρθρο 23

Σε μείζον πολιτικό ζήτημα εξελίσσεται η υπόθεση του άρθρου 23 του νομοσχεδίου για το ιδιωτικό χρέος, καθώς η απόσυρσή του από την κυβέρνηση δεν έβαλε τέλος στην αντιπαράθεση με τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Αντίθετα, άνοιξε έναν νέο κύκλο πολιτικής σύγκρουσης, με επίκεντρο τη λειτουργία των funds και των εταιρειών διαχείρισης κόκκινων δανείων (servicers), αλλά και το επίπεδο προστασίας των δανειοληπτών.

Η κυβερνητική απόφαση να αποσύρει την επίμαχη διάταξη στις 30 Οκτωβρίου ήρθε μετά τις έντονες αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή. Η διάταξη προέβλεπε ότι η ιδιωτική συμφωνία ρύθμισης οφειλών μεταξύ δανειολήπτη και πιστωτή, στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού, θα μπορούσε να αποκτά χαρακτήρα εκτελεστού τίτλου. Με άλλα λόγια, σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν τηρούσε τη συμφωνία, ο πιστωτής θα μπορούσε να προχωρήσει σε αναγκαστικά μέτρα εκτέλεσης με βάση τον συγκεκριμένο τίτλο.

Αυτό ακριβώς το σημείο αποτέλεσε την αιχμή της αντιπαράθεσης. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης υποστήριξαν ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη δημιουργούσε σοβαρή ανισορροπία υπέρ των funds και των servicers, περιορίζοντας στην πράξη τις δυνατότητες προστασίας των οφειλετών.

Την απόσυρση του άρθρου ανακοίνωσε ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Δημήτρης Μαρκόπουλος, καλώντας παράλληλα την αντιπολίτευση να στηρίξει τις υπόλοιπες διατάξεις του νομοσχεδίου. Η κυβέρνηση επιμένει ότι το συνολικό πλαίσιο περιλαμβάνει σημαντικές παρεμβάσεις για την προστασία των δανειοληπτών, όπως αυστηρότερους κανόνες λειτουργίας των servicers, καλύτερη ενημέρωση των οφειλετών και πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τις 500.000 ευρώ.

Ωστόσο, η αντιπολίτευση δεν θεωρεί ότι το ζήτημα έχει κλείσει. Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι η απόσυρση μίας μόνο διάταξης δεν αρκεί και ζητά αλλαγές και σε άλλα σημεία του νομοσχεδίου. Ειδικότερα, η Μιλένα Αποστολάκη έχει προαναγγείλει τροπολογία για την κατάργηση πρόσθετης πρόβλεψης που αφορά τη μετατροπή της σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών σε εκτελεστό τίτλο. Παράλληλα, το κόμμα θέτει ερωτήματα για το επιτόκιο 5,84% και την προκαταβολή 15%, ζητώντας ουσιαστικότερες εγγυήσεις για τους δανειολήπτες.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά να κληθούν εκπρόσωποι των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, προκειμένου να απαντήσουν δημόσια στα ερωτήματα των βουλευτών. Ο Νίκος Παππάς έχει ζητήσει την έκτακτη σύγκληση της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων, ενώ το κόμμα προωθεί και την πρόταση για σύσταση εξεταστικής επιτροπής σχετικά με το πρόγραμμα «Ηρακλής», τα funds και τους servicers.

Παράλληλα, το ΚΚΕ συνδέει την υπόθεση με την προστασία της λαϊκής κατοικίας και την αύξηση των πλειστηριασμών, ασκώντας συνολικότερη κριτική στην κυβερνητική πολιτική για το ιδιωτικό χρέος. Η Ελληνική Λύση, από την πλευρά της, έχει θέσει ζήτημα και για άλλες διατάξεις του νομοσχεδίου, ζητώντας πρόσθετες εγγυήσεις στη σχέση δανειστή και οφειλέτη.

Η αντιπαράθεση συνεχίστηκε, με την κυβέρνηση να υπερασπίζεται τον βασικό κορμό του νομοσχεδίου και την αντιπολίτευση να επιμένει ότι απαιτούνται ουσιαστικότερες αλλαγές. Στις κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις επανήλθαν τα ζητήματα της διαφάνειας στη λειτουργία των servicers, της διαχείρισης των κόκκινων δανείων και της προστασίας των πολιτών που βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο απώλειας της περιουσίας τους.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συζήτηση για την κλήση των servicers στη Βουλή, καθώς η αντιπολίτευση ζητά να δοθούν απαντήσεις για τις πρακτικές που ακολουθούνται στη διαχείριση των οφειλών. Μέχρι και σήμερα 3 Νοεμβρίου, το αίτημα για έκτακτη συνεδρίαση της αρμόδιας επιτροπής δεν είχε γίνει δεκτό από την κυβερνητική πλειοψηφία.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η συζήτηση και ψήφιση του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια, που έχει προγραμματιστεί για τις 4 Νοεμβρίου. Εκεί αναμένεται να αποσαφηνιστεί εάν η κυβέρνηση θα προχωρήσει χωρίς το αρχικό άρθρο 23 ή εάν θα υπάρξει νέα διατύπωση, καθώς και ποια στάση θα κρατήσουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης απέναντι στις υπόλοιπες προβλέψεις.

Όπως περιέγραψε στον ΣΚΑΪ ιδιοκτήτης κρεοπωλείου, «με το που ήρθαν οι υπάλληλοι στις 4 τα ξημερώματα, είδαν ότι κάτι δεν πάει καλά με τα ψυγεία. Στην αρχή νομίζαμε ότι έχει κάποια βλάβη». Σύμφωνα με τον κ. Μπούμπα «είχαν σετάρει τα ψυγεία στους 150 βαθμούς Κελσίου, εμείς δεν μπορούσαμε χειροκίνητα να παρέμβουμε καθώς δεν μπορούσαμε να μπούμε στο σύστημα. Ο ψυκτικός που ήρθε αναρωτήθηκε αν προκλήθηκε από πτώση τάσης αλλά εμείς έχουμε γεννήτρια. Αφού δοκίμασε όλους τους τρόπους, μετά από μια ώρα μας είπε “είστε χακαρισμένοι” και κατάφερε να πάρει τον επανέλεγχο μετά από 2 ώρες».

Κατά τον επιχειρηματία παρόμοιο περιστατικό σημειώθηκε «και σε άλλες δύο επιχειρήσεις στην περιοχή όπως μας είπε ο ψυκτικός» προσθέτοντας ότι τόσο η δίκη του επιχείρηση όσο και οι άλλες δύο συνεργάζονταν «για διασφάλιση» με μια τρίτη εταιρεία ψυκτικών. «Τα παλαιά μοτέρ δεν έχουν πρόβλημα, τα καινούργια έχουν πρόβλημα που έχουν ασύρματο δίκτυο. Εμείς απενεργοποιήσαμε το wi-fi και θα σκεφτεί ο τεχνικός τι λύση μπορεί να βρεθεί μόνιμη» κατέληξε ο κ. Μπούμπας. Αξίζει να σημειωθεί πως ήδη από τις 14 Οκτωβρίου η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας απηύθυνε συστάσεις προς φορείς κρίσιμων υποδομών να αποσυνδέσουν άμεσα από το δημόσιο διαδίκτυο κάθε σύστημα ελέγχου εξοπλισμού.

Τα περιστατικά στην Ευρώπη

Απότομη άνοδος της θερμοκρασίας σε ψυγεία και καταψύκτες αρκετών σουηδικών σουπερμάρκετ σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τουλάχιστον μία επιχείρηση να αποδίδει το περιστατικό σε κυβερνοεπίθεση. Οι αλυσίδες σουπερμάρκετ ICA και Coop επιβεβαίωσαν ότι καταστήματά τους επηρεάστηκαν από το συμβάν, το οποίο προκάλεσε προβλήματα στα συστήματα ψύξης και κατάψυξης.

Ένα κατάστημα στη Σουηδία ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η θερμοκρασία στα ψυγεία και τους καταψύκτες του είχε ρυθμιστεί στους 50 βαθμούς Κελσίου – το ίδιο συνέβη και σε παρόμοια κυβερνοεπίθεση στη Γαλλία. «Γνωρίζουμε ότι ένας περιορισμένος αριθμός καταστημάτων επηρεάστηκε από ένα περιστατικό κατά τη διάρκεια της νύχτας, το οποίο είχε αντίκτυπο στα συστήματα ψύξης και κατάψυξης», δήλωσε εκπρόσωπος της ιδιωτικής εταιρείας ICA σε γραπτή απάντηση. Από την πλευρά της, η αλυσίδα λιανικής Coop δήλωσε στην εφημερίδα Aftonbladet ότι έξι καταστήματά της επηρεάστηκαν από παρόμοια περιστατικά.

Οι πρωτοφανείς κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ψύξης των ευρωπαϊκών σουπερμάρκετ παραμένουν ανεξιχνίαστες. Καμία γνωστή ομάδα χάκερ δεν έχει αναλάβει επίσημα την ευθύνη, ενώ οι έρευνες από τις εθνικές εισαγγελίες και τις αρχές ασφαλείας της ΕΕ βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.

Στο επίκεντρο οι κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης

Το περιστατικό στη Σουηδία σημειώνεται λίγες εβδομάδες μετά από ανάλογη επίθεση στη Γαλλία. Τον περασμένο μήνα, η γαλλική αστυνομία ανακοίνωσε ότι χάκερ απέκτησαν τον έλεγχο των μονάδων ψύξης σε εκατοντάδες σουπερμάρκετ σε μια ευρείας κλίμακας κυβερνοεπίθεση. Η επίθεση προκάλεσε απώλειες τροφίμων, αλλά και πυρκαγιές, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που συνδέονται με τα διασυνδεδεμένα συστήματα ελέγχου και διαχείρισης εγκαταστάσεων.

Τα περιστατικά στη Σουηδία επαναφέρουν στο προσκήνιο την ευπάθεια των ψηφιακά ελεγχόμενων υποδομών, καθώς μια κυβερνοεπίθεση δεν περιορίζεται πλέον στην κλοπή δεδομένων ή τις δυσλειτουργίες ηλεκτρονικών υπηρεσιών, αλλά μπορεί να προκαλέσει άμεσες επιπτώσεις σε φυσικές εγκαταστάσεις και στην ασφάλεια των προϊόντων.

Βέλγιο: Κυβερνοεπίθεση σε δεκάδες σούπερ μάρκετ

Περίπου 40 καταστήματα Delhaize, 15 Carrefour, 15 Intermarché και πέντε Sparεπηρεάστηκαν από κυβερνοεπίθεση που στόχευσε τις εγκαταστάσεις ψύξης και κατάψυξης. Οι χάκερ ενεργοποίησαν εξ αποστάσεως τη λειτουργία απόψυξης, προκαλώντας απότομη άνοδο της θερμοκρασίας και την καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων.

Υπεύθυνος καταστήματος Proxy Delhaize στο Όβερσε, αντιλήφθηκε το πρόβλημα περίπου στις 3 τα ξημερώματα της Κυριακής προς Δευτέρα, όταν ενεργοποιήθηκαν οι συναγερμοί των ψυκτικών εγκαταστάσεων. Όταν έφτασε στο κατάστημα, περίπου 20 λεπτά αργότερα, διαπίστωσε ότι όλα τα ψυγεία βρίσκονταν σε λειτουργία απόψυξης και διοχέτευαν θερμό αέρα. Αναγκάστηκε να απομακρύνει άμεσα τα προϊόντα.

«Διαπίστωσα ότι όλα τα ψυγεία μου βρίσκονταν σε λειτουργία απόψυξης και διοχέτευαν ζεστό αέρα. Δυστυχώς, αναγκάστηκα να αρχίσω να αδειάζω το κατάστημα. Όλα τα εμπορεύματα πρέπει να πεταχτούν. Είναι πραγματικά λυπηρό», ανέφερε. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χάκερ είχαν τροποποιήσει εξ αποστάσεως τις ρυθμίσεις των ψυκτικών εγκαταστάσεων, με αποτέλεσμα να διοχετεύεται αέρας θερμοκρασίας περίπου 40 βαθμών Κελσίου ακόμη και στους θαλάμους βαθιάς κατάψυξης.

«Δεν θα μπορούσε να υπάρξει κάτι χειρότερο στο επάγγελμά μας. Πρέπει να πετάξουμε όλα τα εμπορεύματα», σημείωσε ο καταστηματάρχης.

Ποιες αλυσίδες επηρεάστηκαν

Το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στο συγκεκριμένο κατάστημα. Περίπου στις 4 τα ξημερώματα, η Delhaize έστειλε γραπτό μήνυμα στους υπεύθυνους των καταστημάτων της, προειδοποιώντας για αιφνίδια αύξηση της θερμοκρασίας στις ψυκτικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου 40 καταστήματα Delhaize επηρεάστηκαν από το περιστατικό. Σε ορισμένα καταστήματα, η θερμοκρασία στα ψυγεία και κυρίως στους καταψύκτες έφτασε περίπου τους 15 βαθμούς Κελσίου.

Τα προβλήματα αφορούσαν κυρίως καταστήματα Shop & Go δίπλα σε πρατήρια καυσίμων Q8, καταστήματα Proxy Delhaize, αλλά και ορισμένα σουπερμάρκετ και εμπορικά καταστήματα κατά μήκος αυτοκινητοδρόμων. Αντίστοιχα προβλήματα καταγράφηκαν σε 15 καταστήματα Carrefour και περίπου 15 καταστήματα Intermarché, καθώς και σε πέντε μικρότερα καταστήματα Spar, σύμφωνα με τον όμιλο Colruyt. Στο στόχαστρο φέρεται να βρέθηκαν επίσης η σοκολατοποιία Galler στη Λιέγη και η αλυσίδα κρεοπωλείων De Laet en Van Haver, με έδρα την Αμβέρσα.

Πώς έγινε η επίθεση

Οι πρώτες επιθέσεις εκτιμάται ότι ξεκίνησαν τα μεσάνυχτα της Κυριακής προς Δευτέρα. Σύμφωνα με τον διευθυντή της εταιρείας Sabcobel, Stephan Moelans, που ειδικεύεται στις ψυκτικές εγκαταστάσεις, οι δράστες χρησιμοποίησαν την ίδια μέθοδο με εκείνη της κυβερνοεπίθεσης που έπληξε εκατοντάδες καταστήματα στη Γαλλία.

Συγκεκριμένα, ενεργοποίησαν εξ αποστάσεως τη λειτουργία απόψυξης, η οποία κανονικά χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση του πάγου από τις εγκαταστάσεις. Η παρέμβαση αυτή προκάλεσε αφύσικη άνοδο της θερμοκρασίας στα ψυγεία και τους καταψύκτες. «Αρχίσαμε από τη 1 τα ξημερώματα να κινητοποιούμε τεχνικούς για να θέσουμε την κατάσταση υπό έλεγχο», ανέφερε ο Moelans. Όπως εξήγησε, οι τεχνικοί εργάστηκαν όλη τη νύχτα και το πρωί, αποσυνδέοντας από το δίκτυο τις εγκαταστάσεις που είχαν επηρεαστεί.

Οι οικονομικές απώλειες ενδέχεται να είναι σημαντικές. Στη Γαλλία, όπου εκατοντάδες καταστήματα επλήγησαν στις αρχές Οκτωβρίου, το συνολικό κόστος των ζημιών εκτιμήθηκε σε αρκετές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.

Εσθονια: Κυβερνοεπίθεση σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ

Στο στόχαστρο κυβερνοεπίθεσης βρέθηκε αλυσίδα σουπερμάρκετ στην Εσθονία. Συγκεκριμένα, οι δράστες απέκτησαν πρόσβαση σε υπολογιστή που ελέγχει παλαιότερου τύπου σύστημα ψύξης της Danfoss και αύξησαν τη θερμοκρασία καταψύκτη στους 50 βαθμούς Κελσίου.

Την επίθεση επιβεβαίωσε ο Jann Mutso, διευθύνων σύμβουλος της Kitman Coldtech, εταιρεία που κατασκευάζει την τεχνολογία η οποία επηρεάστηκε. Όπως δήλωσε στο ERR, ένας από τους πελάτες της εταιρείας δέχθηκε επίθεση, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν πληγεί και άλλοι. Ο ίδιος περιέγραψε το κατάστημα που αποτέλεσε στόχο ως μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ, χωρίς να αποκαλύψει την ταυτότητά του.

«Ένας από τους πελάτες μας δέχθηκε επίθεση. Έχουν συμβεί και άλλα περιστατικά. Δεν γνωρίζω ακόμη ακριβώς την έκτασή τους, αλλά έχουν δεχθεί επιθέσεις και άλλοι πελάτες στην Εσθονία, όχι μόνο δικοί μας. Συνέβη σήμερα το πρωί», ανέφερε. Ο επικεφαλής της Kitman Coldtech εξήγησε ότι είναι πλέον συνηθισμένο τα συστήματα ψύξης μεγάλων καταστημάτων τροφίμων να λειτουργούν ψηφιακά και να είναι συνδεδεμένα σε δίκτυα. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι δράστες φαίνεται ότι εκμεταλλεύτηκαν συγκεκριμένα κενά ασφαλείας.

Αποφεύχθηκαν οι εκτεταμένες ζημιές

Στην περίπτωση της συγκεκριμένης επίθεσης, η αντίδραση ήταν άμεση. Σύμφωνα με τον Mutso, το περιστατικό αντιμετωπίστηκε μέσα σε δέκα λεπτά από την αναφορά του, με αποτέλεσμα να μην προκληθούν ζημιές μεγάλης έκτασης. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η παραβίαση ψηφιακών συστημάτων που ελέγχουν ψυκτικές εγκαταστάσεις μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στην ασφάλεια των τροφίμων και να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στην ιστοσελίδα της Kitman Coldtech, μεταξύ των πελατών της συγκαταλέγονται τέσσερις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ της Εσθονίας: Selver, Rimi, Coop και Lidl. Ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί ποια αλυσίδα αποτέλεσε τον στόχο της συγκεκριμένης επίθεσης.

Με πληροφορίες από Reuters / dnews.gr

Τα δυο μεγαλύτερα κόμματα, έχουν κατά καιρούς συγκρουστεί, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις συνεργαστεί. Κυρίως σε σχέση με το Κυπριακό. Αλλά στην τελευταία προεδρική εκλογή, το 2023, υπήρξε μια συνεργασία πρωτόγνωρη, για κάποιους, όταν από τον κομματικό μηχανισμό του ΔΗΣΥ, “έστελναν” ψηφοφόρους στον υποψήφιο του ΑΚΕΛ, για να αντιμετωπισθεί ο “κοινός εχθρός”.

Και δεν ήταν μια συγκαλυμμένη πριμοδότηση, αλλά υπήρξαν και δημόσιες τοποθετήσεις υποστήριξης, από στελέχη του Δημοκρατικού Συναγερμού, ακόμη και από τους λεγόμενους σοφούς, τους “δημογέροντες” του κόμματος. Αυτό, βέβαια, μπορεί και να μην επαναληφθεί. Ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία ένα από τα δύο κόμματα βρεθεί εκτός δεύτερου γύρου στις προεδρικές του 2028. Κι αυτό γιατί τα δεδομένα δεν είναι τα ίδια, ενώ δεν αποκλείεται αυτή τη φορά να τους… πάρουν με τις πέτρες!

Τα κόμματα χρειάζονται… σαματά

Τα δυο κόμματα συνεργάσθηκαν στο παρελθόν κι ας μην το παραδέχονται. Εκτός από το 2023, ένα παράδειγμα, που συχνά-πυκνά μνημονεύεται, είναι το μέτωπο που διαμορφώθηκε το 1985 εναντίον του τότε Προέδρου, Σπύρου Κυπριανού, με φόντο το Κυπριακό. Τότε εκείνο το μέτωπο, η συνεργασία, στοίχισε στον έναν από τους “δυο εταίρους”, στο ΑΚΕΛ, τα ποσοστά του οποίου εκείνη τη χρονιά, σε βουλευτικές εκλογές, μειώθηκαν σημαντικά και το κόμμα περιορίσθηκε στην τρίτη θέση, πίσω από ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ.

Κάποτε ο ΔΗΣΥ στήριζε – μέχρι και πριν τις εκλογές – στο Κυπριακό, Πρόεδρο, ο οποίος εξελέγη από το ΑΚΕΛ (Γιώργο Βασιλείου) και το ΑΚΕΛ επένδυε στον Αναστασιάδη, μέχρι και το Κραν Μοντανά. Αλλά και ο Νίκος Αναστασιάδης, βρισκόμενος στην αντιπολίτευση, είχε στηρίξει, μέχρι ενός σημείου, τον Δημήτρη Χριστόφια. Τέτοιες αλληλοστηρίξεις ήταν συνηθισμένες.

Γενικά αυτές οι πολιτικές συμπεριφορές αφορούν τις κομματικές κι άλλες ελίτ. Δεν αφορούν τον πυρήνα των ψηφοφόρων. Κι αυτό γιατί οι πλείστοι, οι παλαιότεροι κατά κύριο λόγο, μεγάλωσαν και γαλουχήθηκαν πολιτικά έχοντας αντίπαλο δέος.

Είναι σαφές πως ο ΔΗΣΥ χρειαζόταν επειγόντως την αντιπαράθεση, για να αποσπαστεί η προσοχή από τα εσωκομματικά του. Και άρπαξε την ευκαιρία για καυγά. Την ίδια ώρα, στο ΑΚΕΛ, βγαίνοντας προς αναζήτηση υποψηφίου θέλησαν να στοχοποιήσουν τον ΔΗΣΥ. Και μπορεί η ηγεσία του ΑΚΕΛ να μη βρει υποψήφιο σε ψαροταβέρνα, όπως χαριτολογώντας και κυριολεκτώντας είπε ο Στέφανος, αλλά ούτε και στις Λαϊκές Οργανώσεις θα τον εντοπίσει, καθώς ψάχνει στο καλάθι της νεοφιλελεύθερης δεξιάς. Το γιατί οι επιλογές βρίσκονται σε αυτό το (ιδεολογικό και πολιτικό) καλάθι, είναι ένα θέμα που θα πρέπει κάποια στιγμή να απασχολήσει τη δημόσια σφαίρα.

Πόλωση ντεμέκ

Η πόλωση ως εργαλείο συσπείρωσης δυνάμεων φαντάζει στις μέρες μας ξεπερασμένο. Η πόλωση υπάρχει ως φαινόμενο όταν συγκρούονται δυο εντελώς χωριστοί κόσμοι. Με έντονα διαφορετικές απόψεις.

Υ.Γ. Στην εξίσωση της πόλωσης, θέλησε να μπει και το ΕΛΑΜ, με “επιθέσεις” κατά του ΑΚΕΛ για ένα θέμα από το παρελθόν, που αφορά χρηματοδότηση του κόμματος από την ΕΣΣΔ. Το ΕΛΑΜ εγείρει το ζήτημα τούτο, ζητώντας απαντήσεις (προηγήθηκαν άλλοι που ήγειραν το θέμα). Για το ίδιο θέμα, το ΕΛΑΜ δεν έχει δώσει απαντήσεις. Και ασφαλώς δεν αφορά στο ζήτημα σοβιετική χρηματοδότηση, αλλά χρυσαυγίτικη.

Η Ίδρυση του ONT και η Γέννηση της Αριοσοφίας

Το Τάγμα των Νέων Ναϊτών ιδρύθηκε στη Βιέννη το 1900 από τον Γεργκ Λαντς φον Λίμπενφελς (Jörg Lanz von Liebenfels), έναν Αυστριακό πρώην Κιστερκιανό μοναχό και αποκρυφιστή. Ο Λίμπενφελς υπήρξε κεντρικός πυλώνας της λεγόμενης “Αριοσοφίας” (Ariosophy), ενός εσωτεριστικού ρεύματος που πάντρευε τον αποκρυφισμό με τις εθνοφυλετικές θεωρίες (Völkisch). Το ONT διακήρυττε την απόλυτη ανωτερότητα της “Άριας φυλής”. Ο ιδρυτής του χώριζε την ανθρωπότητα σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Αριο-Ήρωες (Ario-Heroiker): Οι “ανώτεροι Άριοι”, οι οποίοι έπρεπε να διατηρήσουν την καθαρότητά τους.

• Υπανθρώπους ή Ζωανθρώπους (Tiermenschen): Οι κατώτερες, κατά τον ίδιο, φυλετικές ομάδες.

Η συμμετοχή στο τάγμα ήταν εξαιρετικά περιορισμένη και ελιτίστικη. Δεκτοί γίνονταν αποκλειστικά άνδρες με αυστηρά “άρια” χαρακτηριστικά, όπως ξανθά μαλλιά και γαλάζια μάτια. Η εσωτερική δομή βασιζόταν σε αυστηρούς βαθμούς μύησης, αντιγράφοντας τα πρότυπα των μεσαιωνικών ιπποτικών ταγμάτων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ONT ήταν από τις πρώτες οργανώσεις στη σύγχρονη Ευρώπη που χρησιμοποίησε συστηματικά ως επίσημο σύμβολό του μια κίτρινη σημαία με έναν κόκκινο αγκυλωτό σταυρό (σβάστικα), πλαισιωμένο από τέσσερα κρίνα, ως έμβλημα φυλετικής ανωτερότητας.

Οι Αυθεντικοί Ναΐτες του Μεσαίωνα: Θρησκεία και Πρακτικισμός

Η κοσμοθεωρία των ιστορικών Ιπποτών του Ναού (1119-1312) βρισκόταν στον αντίποδα των θεωριών του Λίμπενφελς. Ήταν μια κοσμοθεωρία καθαρά θρησκευτική, μοναστική και φεουδαρχική, επικεντρωμένη στην προστασία της Χριστιανοσύνης και των προσκυνητών στους Αγίους Τόπους. Οι Ναΐτες έβλεπαν τους εαυτούς τους ως προστάτες των αδυνάμων (χηρών, ορφανών και πιστών) και η δράση τους καθοριζόταν από τη θρησκευτική πίστη, όχι από πολιτικά ή εθνικά ιδεώδη.

Αν και μεταγενέστεροι εσωτεριστές τους απέδωσαν μια “κρυφή ατζέντα” για την προάσπιση των ατομικών ελευθεριών ενάντια στην τυραννία των μοναρχών, η πραγματικότητα ήταν πολύ πιο πρακτική. Οι Ναΐτες δημιούργησαν το πρώτο διεθνές τραπεζικό σύστημα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Στο πλαίσιο αυτό:

• Συνεργάστηκαν στενά με Εβραίους εμπόρους και τραπεζίτες, οι οποίοι κυριαρχούσαν στα οικονομικά δίκτυα της εποχής.
• Στο Βασίλειο της Ιερουσαλήμ, τη Γαλλία και την Ισπανία, προσλάμβαναν ή συνεργάζονταν με Εβραίους για τη διαχείριση περιουσιών, τη συλλογή φόρων και τη μεταφορά κεφαλαίων, παραμερίζοντας τις θρησκευτικές διαφορές για χάρη της οικονομικής σταθερότητας.

Ακόμα και η ταυτότητά τους ήταν συνδεδεμένη με την εβραϊκή ιστορία, καθώς η έδρα τους βρισκόταν στο Όρος του Ναού, πάνω στα ερείπια του Ναού του Σολομώντα. Οι Ναΐτες έτρεφαν απόλυτο σεβασμό για τον Βασιλιά Σολομώντα, θεωρώντας τον ως το κορυφαίο σύμβολο σοφίας, δικαιοσύνης και στρατηγικής ευφυΐας, και έβλεπαν τους εαυτούς τους ως νόμιμους προστάτες αυτής της ιερής τοποθεσίας.

Η Ριζική Ιδεολογική Ανατροπή

Οι Νέοι Ναΐτες κράτησαν το όνομα και το κύρος, αλλά άλλαξαν πλήρως το περιεχόμενο. Οι δύο βασικές διαφορές τους εντοπίζονται στα εξής σημεία: 1. Από τη Θρησκεία στη Φυλή: Για τους μεσαιωνικούς Ναΐτες, σημασία είχε η πίστη. Αν ένας άνθρωπος βαφτιζόταν Χριστιανός, γινόταν δεκτός. Για τους Νέους Ναΐτες, σημασία είχε αποκλειστικά το αίμα και η καταγωγή. Η χριστιανική οικουμενικότητα αντικαταστάθηκε από έναν σκληρό βιολογικό ρατσισμό.

2. Η Παραποίηση της Βίβλου και του Σολομώντα: Ενώ οι αυθεντικοί Ιππότες αποδέχονταν την Παλαιά Διαθήκη ως την ιερή ιστορία που προανήγγειλε τον Χριστό, οι Νέοι Ναΐτες ξαναέγραψαν τη Βίβλο. Ισχυρίζονταν ότι ο Ναός του Σολομώντα δεν ήταν εβραϊκό οικοδόμημα, αλλά ένα αρχαίο Άρειο/Γερμανικό ιερό, το οποίο οι Εβραίοι είχαν “κλέψει” και παραποιήσει. Για το ONT, η αποστολή τους ήταν να “απελευθερώσουν” τη σοφία του Σολομώντα από τις εβραϊκές της ρίζες.

Συμπέρασμα

Το Τάγμα των Νέων Ναϊτών αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ιστορικής καπηλείας. Μετέτρεψαν έναν μεσαιωνικό θεσμό που βασιζόταν στη θρησκευτική πίστη και την οικονομική συνεργασία, σε μια κλειστή, αντισημιτική οργάνωση.

Οικοδομώντας μια παγκόσμια θεωρία συνωμοσίας, στην οποία οι Εβραίοι παρουσιάζονταν ως η πηγή της πολιτισμικής “παρακμής” της Γερμανίας, το ONT έθεσε τα θεμέλια για τις μετέπειτα θηριωδίες του ναζιστικού καθεστώτος, αποδεικνύοντας πώς η παραποίηση της ιστορίας μπορεί να μετατραπεί σε επικίνδυνο πολιτικό όπλο.

Λιγότερο συχνά επισημαίνονται οι προειδοποιήσεις των αρχαίων προγόνων μας για την τυφλή φιλοδοξία, την ιμπεριαλιστική βία και τη στρατηγική υπερεπέκταση. Έτσι, ένας πολιτισμός που στοχάστηκε βαθιά τους κινδύνους της εξουσίας μετατρέπεται σε προπαγανδιστικό εργαλείο ρητορικής αυτοεπιβεβαίωσής της.

Έχει χαθεί το μέτρο

Η Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. ήταν ένα κέντρο πολιτιστικής και πολιτικής πρωτοπορίας. Ταυτόχρονα όμως ήταν μια ιμπεριαλιστική δύναμη που επέβαλλε τη θέλησή της σε άλλες ελληνικές πόλεις. Η ιστορία της Κλασικής Αθήνας δεν χωρά ούτε σε ένα εξιδανικευμένο δημοκρατικό πρότυπο ούτε σε μια απλουστευτική αφήγηση γεωπολιτικής ισχύος.

Το μέτρον—η αναλογία και η αναγνώριση των ορίων—βρίσκεται στον πυρήνα της ελληνικής ηθικής και πολιτικής σκέψης, σύμφωνα με την οποία κάθε επίτευγμα γίνεται επικίνδυνο όταν η φιλοδοξία υπερβαίνει τα όριά της. Αντίστοιχα, η ὓβρις δεν σημαίνει απλώς αλαζονεία. Δηλώνει και την καταχρηστική άσκηση ισχύος, την παραβίαση ορίων και την αήθη προσβολή των άλλων. 

Όταν η σημερινή πολιτική ρητορική υμνεί το αρχαίο αθηναϊκό μεγαλείο, αποσιωπώντας αυτές τις αντιφάσεις, υποβιβάζει μια σύνθετη ιστορική εμπειρία σε ένα μονόπλευρο αφήγημα δυτικής κυριαρχίας. Η επιλεκτική ανάγνωση της ιστορίας φαίνεται καθαρά στον τρόπο με τον οποίο επικαλούμαστε σήμερα τον Επιτάφιο του Περικλή, το εμβληματικό κείμενο προβολής της αθηναϊκής Δημοκρατίας και ηγεμονίας. Εκφωνήθηκε τον πρώτο χειμώνα του Πελοποννησιακού Πολέμου (431/430 π.Χ.) και διασώθηκε από τον Θουκυδίδη.

Δεν ήταν, ωστόσο, μια ουδέτερη, αντικειμενική περιγραφή της αθηναϊκής κοινωνίας. Διά της ομιλίας του, ο Περικλής επεδίωκε να τιμήσει τους νεκρούς του πολέμου, να παρηγορήσει τους συγγενείς, να διασφαλίσει την πολιτικο-κοινωνική συνοχή και να δικαιολογήσει τις αιματηρές θυσίες που απαιτούσε ο χειρότερος εμφύλιος πόλεμος της Κλασικής Ελλάδος. 

Ο Θουκυδίδης εντάσσει αυτή την ομιλία σε ένα πλαίσιο που ξεγυμνώνει τις αντιφάσεις της αθηναϊκής ισχύος. Η αντίθεση γίνεται έντονη καθώς στο κείμενο ακολουθεί η περιγραφή τού λοιμού που έπληξε την Αθήνα ύστερα από λίγους μήνες, το 430 π.Χ. Τότε ο συνωστισμός των προσφύγων μέσα στα πολιορκούμενα τείχη της πόλης είχε ως συνέπεια μια θανατηφόρο επιδημία που αποδεκάτισε το ένα τρίτο των Αθηναίων, συμπεριλαμβανομένου και του Περικλή το 429 π.Χ.

Με αυτή την αφηγηματική εναλλαγή των γεγονότων, ο Θουκυδίδης αναδεικνύει ότι η πολιτική αυτοπεποίθηση και η ρητορική μεγαλαυχία δεν καταργούν τους υλικούς περιορισμούς ούτε προστατεύουν από αιφνίδιες ανατροπές της ιστορίας. Χρειάζεται επομένως να διακρίνουμε τα πολιτικά ιδεώδη από τα εξιδανικευμένα εθνικά αφηγήματα.

Σφαγή της Μήλου: το τυφλό σημείο του πολιτικού ρεαλισμού

Οι αντιφάσεις της αθηναϊκής δημοκρατίας γίνονται ακόμη πιο σκοτεινές στην περίπτωση της Μήλου. Το 416 π.Χ., η Αθήνα εξεστράτευσε εναντίον του νησιού επειδή οι φιλειρηνικοί του κάτοικοι ήθελαν να μείνουν ουδέτεροι στην εμφύλια διαμάχη Αθηνών-Σπάρτης. Ο περίφημος “Διάλογος των Μηλίων” στον Θουκυδίδη αποτελεί μια από τις πιο ανατριχιαστικές ανατομίες ανεξέλεγκτης βίας στην παγκόσμια ιστορία.

Οι Αθηναίοι απέρριψαν κυνικά κάθε επίκληση δικαιοσύνης και ηθικής από τους Μηλίους. Οι επιτιθέμενοι πολίτες της Αθηναϊκής δημοκρατίας συνόψισαν επιγραμματικά τις διαθέσεις τους κατά των αμυνομένων με τη γνωστή παροιμιώδη φράση: «οι ισχυροί κάνουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν όσα πρέπει». Κατά συνέπεια, οι ενήλικες άνδρες της Μήλου σφαγιάστηκαν ανηλεώς και τα γυναικόπαιδα πουλήθηκαν ως δούλοι.

Η Σφαγή της Μήλου αποκαλύπτει το μεγάλο παράδοξο μιας Αθήνας που υπερασπιζόταν την ελευθερία στο εσωτερικό της, ενώ την αρνιόταν διά της ωμής βίας σε όσους βρίσκονταν έξω από την επικράτειά της. Οι δημοκρατικοί θεσμοί της πολυθρύλητης αρχαίας Αθήνας δεν απέτρεψαν την ακραία της βαρβαρότητα, ούτε  διασφάλισαν τη σύνεση στην εξωτερική πολιτική. 

Ούτε ο Θουκυδίδης δικαιώνει τον κυνικό πολιτικό ρεαλισμό, καθώς στα μετέπειτα κεφάλαια του ιστορικού του αφηγήματος ξεδιπλώνει τη δραματική μοίρα των δραστών εκείνου του εγκλήματος. Συντρίβοντας ή και αφανίζοντας έναν ασθενέστερο αντίπαλο, ο ισχυρός μπορεί να επιβάλει την θέλησή του βραχυπρόθεσμα, χωρίς όμως οι βαρβαρότητές του να υπηρετούν τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά του.

Η ὓβρις και τα όρια της ισχύος

Πράγματι, μόλις έναν χρόνο μετά την Σφαγή της Μήλου, η Αθηναϊκή δημοκρατία, παρασυρόμενη λαϊκιστικά από μεγαλομανία, παρότι ήταν πλέον αποστερημένη ηθικού ερείσματος, ξεκίνησε τη Σικελική Εκστρατεία (415–413 π.Χ.). Εκεί ο αθηναϊκός στρατός και στόλος αφανίσθηκαν. Η απώλεια 30.000 Αθηναίων στη Σικελία αποδυνάμωσε δραματικά την πόλη των Αθηνών, που αναγκάστηκε τελικά να συνθηκολογήσει με τη Σπάρτη (404 π.Χ.). Κατά συνέπεια έχασε την ηγεμονία της τότε και έκτοτε.  Δηλαδή, η οριστική κατάρρευση της αθηναϊκής ισχύος ήρθε μόλις τρεις δεκαετίες μετά την ολοκλήρωση του Παρθενώνος, ενός μνημείου που με την αρχιτεκτονική του εξέφραζε το ελληνικό ιδεώδες του μέτρου.

Θα ήταν, ωστόσο, μάλλον απλοϊκό να ερμηνεύσουμε τη συντριβή της δημοκρατικής Αθήνας ως νομοτελειακή θεία δίκη για την αυτοκρατορική της αλαζονεία. Στρατηγικά λάθη, η αντίσταση των αντιπάλων και πολιτικές αποφάσεις συνέβαλαν στην καταστροφή. Ούτε η νέμεσις—η πτώση που συχνά ακολουθεί την υπέρβαση των ορίων—πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτόματος ηθικός νόμος της ιστορίας. Η αλληλουχία όμως των γεγονότων φωτίζει έναν διαχρονικό κίνδυνο: Η επιτυχία μπορεί να τυφλώσει τους ηγέτες και να τους κάνει να υποτιμήσουν τα εμπόδια και τους κινδύνους, συγχέοντας την πρόσκαιρη υπεροχή με τον απόλυτο έλεγχο επί μελλοντικών εξελίξεων—το κλασικό σύνδρομο της ἂτης.

Εδώ βρίσκεται η σημασία της ὓβρεως σήμερα. Ως κλασική έννοια, μας προειδοποιεί ότι η κρίση αλλοιώνεται και η σωφροσύνη καταλύεται όταν η εξουσία σταματά να αναγνωρίζει τα όριά της. Η οικονομική κυριαρχία, η τεχνολογική πρωτοπορία και η στρατιωτική υπεροχή μπορούν να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση μιας μόνιμης εθνικής ή και φυλετικής ανωτερότητας, ενώ στην πραγματικότητα αποτελούν συγκυριακά και εύθραυστα επιτεύγματα, που είναι ευάλωτα στις αλλαγές των συνθηκών.

Γιατί ο Θουκυδίδης αξίζει όσο και ο Πλάτων

Όταν οι σύγχρονοι πολιτικοί επικαλούνται την αρχαία Ελλάδα, προτιμούν συνήθως να αναφέρονται στα φιλοσοφικά ιδεώδη και τους θεσμούς της. Πράγματι, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης προσφέρουν ανεκτίμητα εργαλεία για να κατανοήσουμε τη δικαιοσύνη και το πολίτευμα. Όμως δεν αποτελούν ολόκληρη την εικόνα.

Ο Θουκυδίδης φωτίζει την άλλη, εξίσου αναγκαία πλευρά της ιστορίας: πώς ο φόβος και η φιλοδοξία θολώνουν το μυαλό και πώς ολόκληρες κοινωνίες αυτοπαγιδεύονται από τις ίδιες τις επιλογές τους. Ο Θουκυδίδης δεν γράφει ένα διδακτικό παραμύθι όπου οι Αθηναίοι πολίτες τιμωρούνται για τις αμαρτίες τους. Εξετάζει πώς αλληλεπιδρούν τα πολιτικά πάθη, τα συγκρουόμενα συμφέροντα και οι στρατηγικές επιλογές. Επί πλέον καταδεικνύει πώς η εικόνα που έχει μια κοινωνία για τον εαυτό της μπορεί να απέχει παρασάγγας από τις πραγματικές της δυνατότητες και συμπεριφορές. 

Παράλληλα, την ίδια εποχή, οι Μεγάλοι Τραγικοί υπενθύμιζαν ότι ούτε οι ευγενείς προθέσεις ούτε τα μεγάλα επιτεύγματα εγγυώνται ορθή κρίση. Οι ήρωές τους συχνά αυτοκαταστρέφονται επειδή αδυνατούν να αναγνωρίσουν τα όρια της δικής τους οπτικής. 

Η αξία της Πνύκας

Σε αυτό το πλαίσιο, η αρχαία Αθήνα δεν προσφέρει έτοιμες συνταγές για τη σύγχρονη εξωτερική πολιτική. Οι ιστορικές συνθήκες ήταν τότε διαφορετικές και κάθε άμεση αναλογία και αναγωγή στο σήμερα χρειάζεται προσοχή. Ωστόσο η εμπειρία της αναδεικνύει εντάσεις που εξακολουθούν να διαμορφώνουν την πολιτική, όπως φιλοδοξία και αυτοσυγκράτηση, ελευθερία και κυριαρχία, ασφάλεια και κατάχρηση εξουσίας. 

Μια πολυδιάστατη αποτίμηση της Κλασικής Αθήνας αναγνωρίζει όχι μόνο τα επιτεύγματα αλλά και τις αυτοκαταστροφικές τάσεις της δημοκρατίας της, όπως επίσης και τη βία της ιμπεριαλιστικής της πολιτικής. Πρακτικά, η διαχρονική αξία του ιστορικού της καταπιστεύματος δεν έγκειται στο να προσφέρει σε σύγχρονους ηγέτες ένα κολακευτικό πιστοποιητικό προγονικής ανωτερότητας, αλλά στο ότι τους καλεί να αναλογιστούν τα όρια της δύναμής τους αναστοχαζόμενοι τις αντιφάσεις της εξουσίας και της ανθρώπινης ύπαρξης.

Επομένως μια πολιτική ομιλία στην Πνύκα θα ήταν περισσότερο χρήσιμη εάν, μαζί με τα επιτεύγματα της αρχαίας Αθήνας, τολμούσε να αγγίξει και τις σκοτεινές πλευρές της Κλασικής Ελλάδος, μαζί με τα δύσκολα ερωτήματα της ελληνικής φιλοσοφίας και τα ακανθώδη ζητήματα της αρχαίας τραγωδίας, ώστε να βοηθήσει τις σύγχρονες κοινωνίες να αναγνωρίζουν τα σημάδια της ὓβρεως πριν να είναι αργά.

* Το παρόν αποτελεί ελεύθερη απόδοση στην Ελληνική του πρωτοτύπου στην Αγγλική, που δημοσιεύθηκε στο LSE International History τουLondon School of Economics (LSE) την 28/10/2026, με τίτλο “The Hubris of Power on the Pnyx: Why Modern Politics Misreads Classical Athens”.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικά, το ίδιο έγγραφο επισημαίνει ότι το πρόβλημα επιτείνεται από ελλείμματα σε έμπειρο προσωπικό συγκεκριμένων ειδικοτήτων. Τα καταγράφει η ίδια η υπηρεσιακή αλληλογραφία. Και ποια λύση αναζητείται; Η αξιοποίηση προσωπικού που υπηρετεί μόνιμα σε υπηρεσίες εκτός συγκροτήματος, ώστε να ενισχύσει τα πλοία. Δηλαδή, όταν το προσωπικό δεν επαρκεί, ψάχνουμε από πού θα μετακινήσουμε ανθρώπους για να κλείσουμε τις τρύπες! Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι άλλο έγγραφο του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού: Καταγράφει ότι από το 2024 έως και το 2028 συμπληρώνουν στο Πολεμικό Ναυτικό 35 χρόνια πραγματικής υπηρεσίας 1.332 στελέχη προερχόμενα από τον θεσμό των ΕΜΘ.

Το ίδιο υπηρεσιακό κείμενο επισημαίνει ότι πρόκειται για έμπειρα και ικανά στελέχη, τα οποία με την πάροδο των ετών απέκτησαν πολύτιμη τεχνογνωσία και αντίστοιχη εκπαίδευση. Και τι διαπιστώνεται; Ότι η αποχώρησή τους θα στερήσει από το Πολεμικό Ναυτικό πολύτιμη εμπειρία και γνώση, η οποία δεν μπορεί να αντικατασταθεί εύκολα… Γι’ αυτό και προτείνεται η παράταση της παραμονής τους στην ενεργό υπηρεσία.

Εδώ πλέον γεννάται ένα αμείλικτο ερώτημα: Αν αυτοί οι άνθρωποι είναι τόσο απαραίτητοι, γιατί τους αντιμετωπίζουμε ως προσωπικό που πρέπει να φύγει; Δεν μπορεί από τη μία να αναγνωρίζεται υπηρεσιακά ότι η εμπειρία τους είναι πολύτιμη και δύσκολα αναπληρώσιμη και από την άλλη να αφήνουμε ή να δημιουργούμε θεσμικό πλαίσιο το οποίο  τους οδηγεί στην έξοδο. Δεν γίνεται να απαξιώνουμε το προσωπικό όταν διεκδικεί και να ανακαλύπτουμε ξαφνικά την αξία του όταν διαπιστώνουμε ότι δεν είναι εύκολο να αντικατασταθεί. 

Τι δείχνουν τα έγγραφα για τα στρατιωτικά εργοστάσια

Σε ό,τι αφορά τα στρατιωτικά εργοστάσια και εκεί η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική. Γίνεται ευθέως λόγος για σταδιακή μείωση του στρατιωτικού και πολιτικού τεχνικού προσωπικού, η οποία αναμένεται να κορυφωθεί το επόμενο έτος λόγω αποστρατειών και συνταξιοδοτήσεων. Ειδική αναφορά γίνεται για διάφορα εργοστάσια, ενώ καταγράφεται και έλλειψη επιστημονικού προσωπικού σε άλλο εργοστάσιο.

Το ίδιο έγγραφο παραδέχεται κάτι εξαιρετικά σημαντικό: Οι εκπαιδεύσεις δεν μπορούν να αντισταθμίσουν πλήρως την πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση του προσωπικού που αποχωρεί. Γιατί είναι δεδομένο ότι η τεχνογνωσία δεκαετιών δεν δημιουργείται με μια διαταγή και δεν αντικαθίσταται με ένα σεμινάριο. Και ποιες λύσεις προτείνονται;

1. Παραμονή στελεχών πέραν της 35ετίας.
2. Παράταση της θητείας ΟΒΑ.
3. Πρόσληψη ΕΠ.ΟΠ. με κίνητρο ακόμη και δεκαετή παραμονή στις φρουρές όπου εδρεύουν τα Στρατιωτικά Εργοστάσια.

Με απλά λόγια: Ψάχνουμε πλέον τρόπους να κρατήσουμε προσωπικό! Και αυτό, από μόνο του, λέει πολλά…. 

Όμως, η “Ατζέντα 2030” δεν μπορεί να χτιστεί με άδειες θέσεις! Μπορούμε να αγοράσουμε σύγχρονα οπλικά συστήματα. Μπορούμε να ψηφιοποιήσουμε διαδικασίες. Μπορούμε να αλλάξουμε δομές, διοικήσεις και οργανογράμματα. Μπορούμε να παρουσιάσουμε φιλόδοξα εξοπλιστικά προγράμματα. Αλλά υπάρχει κάτι, που καμία παρουσίαση και κανένα σύνθημα δεν μπορεί να αντικαταστήσει: Τον άνθρωπο, το έμπειρο στέλεχος, τον τεχνικό, τον μηχανικό, τον υπαξιωματικό, τον ΕΜΘ, τον ΕΠΟΠ, τον αξιωματικό που έχει αποκτήσει δεκαετίες επιχειρησιακής και τεχνικής εμπειρίας… Χωρίς αυτούς, ακόμη και το ακριβότερο οπλικό σύστημα είναι απλώς μέταλλο… 

Και τώρα έρχεται ο λογαριασμός… 

Εδώ και χρόνια, οι γνωρίζοντες προειδοποιούν ότι η συνεχής απαξίωση της σταδιοδρομίας, η αβεβαιότητα, η έλλειψη ουσιαστικών κινήτρων και η αδυναμία διατήρησης έμπειρου προσωπικού δημιουργούν ένα πρόβλημα που κάποια στιγμή θα βρεθεί μπροστά μας. Τώρα βρίσκεται μπροστά μας. Και τα συγκεκριμένα έγγραφα δεν επιτρέπουν πλέον σε κανέναν να ισχυρίζεται ότι δεν γνώριζε.

Όταν το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό συνδέει τα επίπεδα στελέχωσης με την επιχειρησιακή ετοιμότητα των πλοίων, το ζήτημα δεν είναι αντιπολιτευτικό. Είναι επιχειρησιακό! Όταν καταγράφεται ότι εκατοντάδες έμπειρα στελέχη ΕΜΘ οδηγούνται σταδιακά προς αποχώρηση και ταυτόχρονα εξετάζεται τρόπος να παραμείνουν, το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι μπροστά μας! Όταν τα Στρατιωτικά Εργοστάσια προειδοποιούν ότι η απώλεια πολυετούς εμπειρίας και εξειδίκευσης δεν μπορεί να αντισταθμιστεί πλήρως μέσω εκπαιδεύσεων, τότε έχουμε ξεπεράσει το στάδιο των προειδοποιήσεων.

Όμως, οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν είναι Excel! Οι αριθμοί μπορεί να μειώνονται εύκολα πάνω σε έναν πίνακα. Οι οργανικές θέσεις μπορεί να διαγράφονται με μία γραμμή. Οι δομές μπορεί να συγχωνεύονται. Η εμπειρία όμως δεν συγχωνεύεται και η τεχνογνωσία δεν αγοράζεται από το ράφι. Και το έμπειρο προσωπικό που χάνεται δεν αντικαθίσταται από τη μία ημέρα στην άλλη!

Γι’ αυτό χρειάζεται άμεσα αλλαγή πορείας: Χρειάζεται πραγματική πολιτική συγκράτησης προσωπικού. Χρειάζονται οικονομικά και βαθμολογικά κίνητρα. Χρειάζεται αποκατάσταση της προοπτικής σταδιοδρομίας. Χρειάζεται σοβαρός σχεδιασμός προσλήψεων και αναπλήρωσης των αποχωρήσεων. Και πάνω απ’ όλα χρειάζεται να αντιμετωπιστεί επιτέλους το προσωπικό ως πολλαπλασιαστής ισχύος και όχι ως δημοσιονομικό βάρος.

Η μεγαλύτερη απειλή για την “Ατζέντα 2030”

Αυτό είναι το πραγματικό καμπανάκι κινδύνου που προκύπτει από  τα έγγραφα και όχι μόνον. Και δεν μπορεί πλέον κανείς να κάνει ότι δεν το ακούει. Τα έγγραφα μιλούν: Τα κενά μεγαλώνουν, η τεχνογνωσία χάνεται και τα Επιτελεία ζητούν να κρατήσουν το προσωπικό. Και το ερώτημα προκύπτει αβίαστα: Αυτή είναι η “Ατζέντα 2030”;

Γιατί Ένοπλες Δυνάμεις χωρίς επαρκές, έμπειρο προσωπικό το οποίο αντιμετωπίζεται αξιοπρεπώς  δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι αποδυνάμωση. Και όταν τα ίδια τα υπηρεσιακά έγγραφα προειδοποιούν για τις συνέπειες, η (όποια)πολιτική ηγεσία έχει πλέον μία υποχρέωση: Να ακούσει και να δράσει πριν είναι αργά… 

Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται σε ευνοϊκότερη θέση για την ανάκτηση του ελέγχου της Βουλής, ενώ η διεκδίκηση της Γερουσίας παραμένει περισσότερο αμφίρροπη. Εκεί, οι Ρεπουμπλικάνοι διαθέτουν πλειοψηφία 53 έναντι 47 εδρών, γεγονός που σημαίνει ότι οι Δημοκρατικοί χρειάζονται να κερδίσουν άλλες τέσσερις έδρες για να φθάσουν τις 51. Το κόστος ζωής και ο πόλεμος με το Ιράν βρίσκονται μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν την εκλογική αναμέτρηση.

Τα εκλογικά τμήματα ανοίγουν μεταξύ 06:00 και 07:00 το πρωί, τοπική ώρα, ανάλογα με την πολιτεία, ενώ το κλείσιμο των καλπών ακολουθεί τις διαφορετικές ζώνες ώρας. Η κύρια ροή αποτελεσμάτων αναμένεται στη διάρκεια της αποψινής νύχτας προς την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου.

Τα πρώτα εκλογικά τμήματα στην Ιντιάνα και στο Κεντάκι κλείνουν στη 01:00 ώρα Ελλάδας και ακολουθούν στις 02:00 η Τζόρτζια και στις 02:30 η Βόρεια Καρολίνα και το Οχάιο. Στις 03:00 ώρα Ελλάδας κλείνουν οι κάλπες στην Πενσιλβάνια, στο Μέιν και στο μεγαλύτερο μέρος του Μίσιγκαν. Την ίδια ώρα ολοκληρώνεται η ψηφοφορία στο μεγαλύτερο μέρος του Τέξας και, κατά κανόνα, στο Κάνσας, όπου προβλέπονται τοπικές εξαιρέσεις στο ωράριο.

Στις περιοχές του Μίσιγκαν και του Τέξας που ανήκουν στην αμέσως δυτικότερη ζώνη ώρας, οι κάλπες κλείνουν στις 04:00 ώρα Ελλάδας. Τότε ολοκληρώνεται επίσης η ψηφοφορία στην Αϊόβα, στο Ουισκόνσιν, στην Αριζόνα και στη Νέα Υόρκη, ενώ στις 05:00 ώρα Ελλάδας ακολουθεί η Νεβάδα. Στην Καλιφόρνια, η ψηφοφορία θα διαρκέσει από τις 07:00 έως τις 20:00 τοπική ώρα, δηλαδή από τις 17:00 της Τρίτης έως τις 06:00 της Τετάρτης, ώρα Ελλάδας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν τα στοιχεία της πρόωρης και της επιστολικής ψηφοφορίας. Σύμφωνα με το Election Lab του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, περισσότεροι από 52 εκατομμύρια Αμερικανοί είχαν ήδη ψηφίσει έως την Κυριακή 1η Νοεμβρίου. Ο αριθμός αφορά την καταγραφή εκείνης της ημέρας και δεν αποτελεί τελικό απολογισμό της πρόωρης συμμετοχής.

Ορισμένες ενδείξεις συμμετοχής ενισχύουν τις προσδοκίες των Δημοκρατικών. Ανάλυση του Associated Press καταγράφει περισσότερους εγγεγραμμένους Δημοκρατικούς από Ρεπουμπλικάνους μεταξύ όσων ψήφισαν πρόωρα στις πολιτείες που δημοσιοποιούν στοιχεία κομματικής εγγραφής.

Παράλληλα, στην Τζόρτζια, οι μητροπολιτικές περιοχές που κλίνουν προς τους Δημοκρατικούς εμφανίζουν αυξημένη πρόωρη συμμετοχή σε σύγκριση με τις ενδιάμεσες εκλογές του 2022, ενώ πολλές αγροτικές περιοχές που στηρίζουν τους Ρεπουμπλικανούς καταγράφουν υποχώρηση. Τα στοιχεία αφορούν το προφίλ και τη γεωγραφία της συμμετοχής, χωρίς να αποκαλύπτουν την επιλογή των ψηφοφόρων.

Στο Τέξας, σύμφωνα με τη Houston Chronicle, περίπου 7,7 εκατομμύρια πολίτες συμμετείχαν στην πρόωρη ψηφοφορία, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 40% των εγγεγραμμένων. Η πρόωρη συμμετοχή, πάντως, δεν προδικάζει το τελικό αποτέλεσμα.

Η κρίσιμη μάχη

Στη μάχη για τη Γερουσία, η δημοσκοπική έρευνα των New York Times και του Siena Research Institute, που δημοσιοποιήθηκε την Κυριακή, καταγράφει προβάδισμα Δημοκρατικών υποψηφίων σε αρκετές κρίσιμες πολιτείες. Στο Τέξας, ο Τζέιμς Ταλαρίκο συγκεντρώνει 50%, έναντι 43% του Κεν Πάξτον. Στο Μέιν, ο Τρόι Τζάκσον προηγείται της Σούζαν Κόλινς με 51% έναντι 45%, ενώ στο Οχάιο ο Σέροντ Μπράουν εξασφαλίζει 49% έναντι 44% του Τζον Χάστεντ. Στο Κάνσας, ο Άνταμ Χάμιλτον προηγείται του Ρότζερ Μάρσαλ με 49% έναντι 44%. Μικρότερες διαφορές καταγράφονται στην Αϊόβα, με 48% για τον Τζος Τούρεκ και 47% για την Άσλεϊ Χίνσον, και στην Αλάσκα, με 48% για τη Μέρι Πελτόλα και 46% για τον Νταν Σάλιβαν. Οι μετρήσεις αποτελούν αποτύπωση της πρόθεσης ψήφου και όχι πρόβλεψη αποτελέσματος, με περιθώρια σφάλματος που διαφέρουν ανά πολιτεία.

Στο Μίσιγκαν, η τελική ευθεία σημαδεύτηκε από την απόφαση της Δημοκρατικής βουλευτού Χέιλι Στίβενς να στηρίξει τον Ρεπουμπλικάνο Μάικ Ρότζερς απέναντι στον Αμπντούλ Ελ Σαγέντ, από τον οποίο είχε ηττηθεί στις εσωκομματικές εκλογές. Όπως μετέδωσε το Reuters, η κίνηση προκάλεσε ρήγμα στους Δημοκρατικούς σε μια αναμέτρηση που θεωρείται κρίσιμη για τη διεκδίκηση του ελέγχου της Γερουσίας.

Σε συνέντευξη που δημοσιοποιήθηκε χθες, Δευτέρα, στο podcast «Pod Force One» της Μιράντα Ντιβάιν, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα ήταν διατεθειμένος να απονείμει προληπτικά χάρη σε συνεργάτες και συμμάχους του, εφόσον χρειαζόταν να τους προστατεύσει από ενδεχόμενες διώξεις. «Θα το έκανα αν χρειαζόταν. Βεβαίως», ανέφερε, απαντώντας σε σχετική ερώτηση ενόψει πιθανής ανάκτησης του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς.

Ο έλεγχος της Βουλής θα επέτρεπε στους Δημοκρατικούς να καθορίζουν την ατζέντα των επιτροπών και να ενισχύσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο της κυβέρνησης. Ο έλεγχος και της Γερουσίας θα τους έδινε επιπλέον τη δυνατότητα να εμποδίζουν την έγκριση προεδρικών διορισμών. Ο Τραμπ θα διατηρούσε πάντως το δικαίωμα άσκησης βέτο και τις εκτελεστικές αρμοδιότητες της προεδρίας.

Η εικόνα που θα διαμορφωθεί στη διάρκεια της νύχτας θα παραμείνει προκαταρκτική. Η καταμέτρηση, οι έλεγχοι και η επίσημη πιστοποίηση αποτελούν διαφορετικά στάδια, ενώ σε οριακές αναμετρήσεις η ανάδειξη νικητή ενδέχεται να απαιτήσει περισσότερο χρόνο.

Οι δείκτες του μπλε θριάμβου

Πέντε βασικοί δείκτες συνοψίζουν την εντυπωσιακή σύγκλιση των εκτιμήσεων που διαμορφώνεται την παραμονή των ενδιάμεσων εκλογών για το «μπλε τσουνάμι». 95% και 80% – Σύμφωνα με τον αναλυτή εκλογικών προβλέψεων Νέιτ Σίλβερ, οι πιθανότητες να κερδίσουν οι Δημοκρατικοί τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία είναι 95% και 80% αντίστοιχα. Το μοντέλο προβλέπει μια νίκη με μέσο όρο 25 έδρες στη Βουλή.

Επίσης ο Σίλβερ αναφέρει στο Axios ότι οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν πλέον να αντέξουν και ένα σχετικά μικρό δημοσκοπικό σφάλμα και παρ’ όλα αυτά να κερδίσουν τη Γερουσία. Πρόκειται για ένα αξιοσημείωτο περιθώριο ασφαλείας, δεδομένης της τάσης των Ρεπουμπλικανών να καταγράφουν καλύτερες επιδόσεις από εκείνες που δείχνουν οι δημοσκοπήσεις στην εποχή Τραμπ.

7 στις 7 – Οι Δημοκρατικοί προηγούνται σε όλες τις πολιτείες όπου οι αναμετρήσεις για τη Γερουσία θεωρούνται αμφίρροπες. Στις σχετικές μετρήσεις περιλαμβάνονται οι τελευταίες δημοσκοπήσεις των New York Times και του Siena College. Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως προηγούνται κατά 11 μονάδες στο Μίσιγκαν και κατά επτά στο Τέξας. Το τελευταίο αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά προπύργια των Ρεπουμπλικάνων. Ο Τραμπ είχε κερδίσει τις έξι από αυτές τις επτά πολιτείες το 2024. Ωστόσο, σε πέντε από τις αποκαλούμενες αμφίρροπες πολιτείες το προβάδισμα των Δημοκρατικών παραμένει εντός περιθωρίου στατιστικού σφάλματος – στο Μέιν (+6), στο Κάνσας (+5), στο Οχάιο (+5), στην Αλάσκα (+2) και στην Αϊόβα (+1).

240: Τόσες έδρες θα μπορούσαν να κερδίσουν οι Δημοκρατικοί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, σύμφωνα με το ανώτατο όριο της πρόβλεψης του Cook Political Report. Εάν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τη μεγαλύτερη πλειοψηφία τους από το πρώτο έτος της προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα. Για να φτάσουν σε αυτόν τον αριθμό, οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να κερδίσουν και τις 18 αναμετρήσεις στις οποίες δεν διακρίνεται φαβορί. Το Cook τούς δίνει ήδη προβάδισμα σε 222 εκλογικές περιφέρειες, τέσσερις περισσότερες από όσες απαιτούνται για την πλειοψηφία.

73% – Αυτή είναι η πιθανότητα να κερδίσουν οι Δημοκρατικοί και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, σύμφωνα με την Kalshi, κορυφαία πλατφόρμα συναλλαγών πρόβλεψης. Αφού έδωσαν σωστά τον Τραμπ ως φαβορί το 2024, οι αγορές προβλέψεων έχουν εξελιχθεί σε βαρόμετρο των πολιτικών προσδοκιών, το οποίο παρακολουθείται στενά. Μόνο στην αγορά της Kalshi για τον έλεγχο του Κογκρέσου έχουν πραγματοποιηθεί συναλλαγές αξίας σχεδόν 100 εκατ. δολαρίων.

+14 – Αυτό είναι το προβάδισμα των Δημοκρατικών στην ερώτηση για την κομματική προτίμηση στις εκλογές του Κογκρέσου, χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένους υποψηφίους, στην τελευταία δημοσκόπηση της AtlasIntel. Η εταιρεία αναδείχθηκε στην υψηλότερα αξιολογημένη εταιρεία δημοσκοπήσεων στις ΗΠΑ μετά την εντυπωσιακή ακρίβεια των προβλέψεών της το 2024.

Οι επιφυλάξεις

Παρότι οι δείκτες δείχνουν μεγάλη νίκη των Δημοκρατικών, ακόμη και οι δημοσκόποι (οι οποίοι προβλέπουν αυτό το σενάριο) εμφανίζουν επιφυλακτικοί, εκφράζοντας την ανησυχία τους μήπως οι μέθοδοί τους εξακολουθούν να μην καταγράφουν επαρκώς του ψηφοφόρους του Τραμπ, όπως έχει συμβεί και σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

Ο επικεφαλής δημοσκοπήσεων των New York Times, Νέιτ Κον, προειδοποίησε ότι οι λευκοί Δημοκρατικοί είχαν περίπου 30% μεγαλύτερη πιθανότητα από τους λευκούς Ρεπουμπλικανούς να απαντήσουν στις τελευταίες έρευνες των Times/Siena. Η διαφορά αυτή είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από εκείνη του 2020, όταν οι δημοσκοπήσεις υπερεκτίμησαν τη στήριξη προς τους Δημοκρατικούς.

Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασαν οι δημοσκόποι της Washington Post, αφού κατέγραψαν προβάδισμα εννέα μονάδων του Δημοκρατικού Άνταμ Χάμιλτον έναντι του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Ρότζερ Μάρσαλ στο Κάνσας. Εκεί, οι εγγεγραμμένοι Δημοκρατικοί είχαν υπερδιπλάσια πιθανότητα συμμετοχής στην έρευνα σε σύγκριση με τους Ρεπουμπλικανούς.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, έχουν κατηγορήσει τους δημοσκόπους ότι κατασκευάζουν σκόπιμα την εικόνα ενός κύματος υπέρ των Δημοκρατικών, προκειμένου να αποθαρρύνουν την προσέλευση των Ρεπουμπλικανών στις κάλπες.

«Προσπαθούν να δημιουργήσουν αυτή την εντύπωση ενός μπλε κύματος και χρησιμοποιούν τα δημοσκοπικά ποσοστά για να το πετύχουν», δήλωσε τη Δευτέρα ο Τζόνσον, υποστηρίζοντας ότι οι συντηρητικοί αντιμετωπίζουν με δυσπιστία τις τηλεφωνικές κλήσεις για δημοσκοπήσεις, επειδή πιστεύουν πως «πρόκειται για επιχείρηση ψυχολογικού πολέμου».

Μοχλοί προς αυτή την κατεύθυνση είναι τα χρηματιστήρια και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Πρόκειται για αυτό που ονομάζεται “συμπερίληψη της διαφθοράς”. Το παραβατικό κανονικοποιείται και από ανωμαλία μετατρέπεται σε προϋπόθεση της ομαλής λειτουργίας του νεοκαπιταλιστικού μηχανισμού. Η διαφθορά τείνει να αυτοαναπαράγεται μαζί με ένα σύστημα κανόνων και αξιών. Αυτή είναι η σκοτεινή όψη του συστήματος, που παρότι διαφέρει από το νόμιμο ομόλογό του, απέχει πολύ από το να συνιστά ανομία.

Στις αναπτυγμένες χώρες, η ραγδαία αποβιομηχάνιση και η μεταφορά πλήθους παραγωγικών δραστηριοτήτων στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, επέτρεψε στην εικονική οικονομία των πληροφοριοποιημένων συναλλαγών να καταλάβει το προσκήνιο. Ο καπιταλισμός των χρηματιστηρίων και των υπηρεσιών είναι πλέον εγγενώς συνδεδεμένος με το οργανωμένο έγκλημα και κυρίως:

• Με τα συστήματα αναθέσεων και προμηθειών στις δημόσιες εργολαβίες και στα εξοπλιστικά προγράμματα. Κατ’ επέκταση έχουμε τις δωροληψίες και το ξέπλυμα χρήματος με βασικά πλυντήρια, ύστερα από τους υπεράκτιους μεσολαβητικούς σταθμούς, τους μεγάλους νόμιμους τραπεζικούς οργανισμούς, το real estate, την αγορά Τέχνης κτλ.
• Με το πάσης φύσεως λαθρεμπόριο όπλων, καυσίμων και ναρκωτικών.
• Με τις χρηματιστηριακές απάτες και τις λογιστικές μηχανορραφίες των πολυεθνικών εταιρειών, ενίοτε δε, και των ίδιων των κυβερνήσεων.

Το οργανωμένο ή το οικονομικό έγκλημα μολοταύτα δεν αποποινικοποιείται επισήμως, επειδή, παραμένοντας ακριβώς στη σφαίρα της τυπικής παρανομίας, διασφαλίζει αποτελεσματικότερα την αναδιανομή του κοινωνικού εισοδήματος υπέρ των οικονομικά ισχυρών. Αλλά και των πολιτικών ηγεσιών του μαζικοδημοκρατικού νεοφιλελευθερισμού (πολιτικό χρήμα), δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ευρύτατες και χρήσιμες πολιτικές ομηρίες.

Συστημική διαφθορά και οργανωμένο έγκλημα

Η διεθνής αγορά της νεοκαπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης προσπορίζεται τεράστια κέρδη, όσο ένα θεόρατο τμήμα των συναλλακτικών της δοσοληψιών παραμένει τύποις εκτός νόμου. Οι κατά καιρούς “καθαρτήριες διώξεις”, τύπου “καθαρά χέρια” υποκινούνται κατά κανόνα από αντίπαλες πολιτικοοικονομικές σπείρες. Αυτό το γεγονός προσφέρει, επιπροσθέτως, τη δυνατότητα εξαιρετικά πειστικών αλληλοεκβιασμών στις ποικίλες επιχειρηματικές συσσωματώσεις, καθώς και στο υπηρετικό πολιτικό προσωπικό των πολυεθνικών.

Το κράτος δικαίου, στις συνθήκες της ύστερης μαζικοδημοκρατικής κοινωνίας της αγοράς, ενσαρκώνει μια αντίφαση: Από τη μία προχωρεί σε μια ακατάσχετη νομοπαραγωγή των Κοινοβουλίων με στόχο την πάταξη της διαφθοράς. Από την άλλη, η ίδια η πολυνομία, ουσιαστικά, θωρακίζει τη διαφθορά. Ταυτόχρονα, όμως, το κράτος απελευθερώνει νομοθετικά όλες εκείνες τις οικονομικές λειτουργίες που επιτρέπουν την εμφάνιση της διαφθοράς και επιβιώνουν από αυτήν. Στην καλοπροαίρετη εκδοχή αυτού του σχήματος θα λέγαμε ότι το κράτος “κυνηγάει την ουρά του”.

Η πολιτική των κυβερνήσεων στις δυτικές ή δυτικότροπες δημοκρατίες σήμερα, στην ουσία συρρικνώθηκε στη διαχείριση, ιδιωτικώς, δημόσιων οικονομικών υποθέσεων, ανεξάρτητα εν πολλοίς από κομματικές καίτοι περισσότερο ιδεολογικές εντάξεις, και συστρατεύσεις. Αυτό γίνεται με ιθύνοντες νόες πολυποίκιλα εξωπολιτικά μορφώματα και εκτελεστικά όργανα τους κοινοβουλευτικούς ή τοπικούς ή διοικητικούς υπαλλήλους ή υποτακτικούς τους, με την ενεργοποίηση δαιδαλωδών μηχανισμών.

Σε αυτούς τους μηχανισμούς συμπεριλαμβάνονται σύμβουλοι, εμπειρογνώμονες, ημιαυτόνομες διοικητικές αρχές ημιαυτόνομων διοικητικών αρχών, δημόσιοι και ιδιωτικοί επενδυτικοί οργανισμοί, τράπεζες πλυντηρίου μαύρου επενδυτικού κεφαλαίου και περιφερειακοί άρχοντες. Στους προαναφερθέντες συμπεριλαμβάνονται κομματάρχες, εκδότες, επικοινωνιολόγοι, thinκ tanks, δημοσιογράφοι, αστυνομικές αρχές, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, ερευνητικά ινστιτούτα και νονοί του υποκόσμου, που εργάζονται ταυτόχρονα ως εισπράκτορες της πολιτικής νομενκλατούρας κλπ.

Πολιτικό χρήμα

Έχει, λοιπόν, συγκροτηθεί μια πανίσχυρη διεθνώς δικτυωμένη κάστα επαγγελματιών πολιτικών, κομματικά διορισμένων ή αφειδώς χρηματοδοτούμενων. Αυτή η κάστα αλώνει τα Κοινοβούλια και προάγει νομιμοφανώς ή ιεροκρυφίως ιδιοτελείς επιδιώξεις πλουτισμού και κοινωνικής ανέλιξης. Αυτό το κάνει δια του νόμιμου παραγωγικού πληθωρισμού της λομπίστικης συναλλαγής και των υπόγειων διευθετήσεων και μεσολαβήσεων μεταξύ ιδιωτών και κρατικού ιστού.

Πολιτικοί παρέχουν, ταυτόχρονα, εξειδικευμένες υπηρεσίες στους αυθεντικούς παραθεσμικούς εργοδότες τους, δηλαδή στους επιχειρηματίες, κατασκευαστές, προμηθευτές, εκδότες ΜΜΕ, αλλά και στο –εθνικά ή υπερεθνικά– οργανωμένο έγκλημα. Το τελευταίο ελέγχει πλέον τεράστιο ποσοστό των κινήσεων της ελεύθερης αγοράς. Έχουμε την παντοκρατορία των offshore εταιρειών στους ελεγχόμενους από μαφιόζικα συμπλέγματα φορολογικούς παραδείσους.

Παράλληλα, οι κοινοβουλευτικές δημοκρατίες διαβρώνονται θεσμικά από επιχειρηματικά συγκροτήματα και ποικιλώνυμες σπείρες πολιτικού υποκόσμου. Αυτές τις υποθάλπουν, συντηρούν και επιβάλλουν όλα τα καθεστωτικά κόμματα εξουσίας και οι παραφυάδες τους. Το γεγονός ότι τα κόμματα ψηφίζονται από την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος, δεν μεταβάλλει τη φύση τους.

Πολιτική-επιχειρηματική ανομία

Η ψήφος δεν προσδίδει ούτε αφαιρεί ηθικές αρετές, πέραν του γεγονότος ότι στις συγκυριακές μας περιστάσεις η σημασία της εκπίπτει στο επίπεδο μιας τελετουργικής συνεισφοράς στην προγραμματισμένη εναλλαγή και ελεγχόμενη κινητικότητα του επαγγελματικού πολιτικού προσωπικού. Ακούγεται ακραίο αλλά είναι ακριβές: Οι κυβερνήσεις, στις δυτικές δημοκρατίες τείνουν να λειτουργούν σαν ιδιωτικοοικονομικές επιχειρήσεις με συνεταίρους μονοπωλιακά και ολιγοπωλιακά συγκροτήματα. Νομοθετούν ενάντια σε οποιονδήποτε ορθολογισμό της αγοράς, ή οποιονδήποτε υγιή ανταγωνισμό.

Ο νεοφιλελευθερισμός της μαζικοδημοκρατικής εποχής είναι το καθεστώς της πολιτικής-επιχειρηματικής ανομίας ανοιγμένο σε πλανητικά μεγέθη. Ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός της παγκοσμιοποίησης και το νομικό της εποικοδόμημα είναι δύο πόλοι μιας πρώτης διαλυτικής αντίθεσης, στα σπλάχνα του ύστερου καπιταλισμού. Ο ηττημένος, εν προκειμένω, είναι απαράγραπτα ο νόμος. Ακόμη και όταν πρόκειται για φιλελεύθερης έμπνευσης νόμο…

Οι συνέπειες είναι οδυνηρές για τους πάσης φύσεως εργαζόμενους. Η ανισοκατανομή του πλούτου έχει ξεπεράσει ακόμη και την αντίστοιχη του 19ου αιώνα. Οι κατακτήσεις των εργαζομένων αναιρούνται κάθε μέρα. Οι ιδιωτικές δυνάμεις της οικονομίας θέλουν ανοικτούς δρόμους για να κατακτήσουν μεγάλες περιουσίες. Καμία νομοθεσία δεν πρέπει να τους στέκεται εμπόδιο!