Στα εξωτερικά είναι αντιμέτωπος με τον Ερντογάν που δηλώνει ότι το ενεργειακό καλώδιο δεν θα γίνει δίχως δική του άδεια. Έχει επίσης τις ουρές των σκανδάλων (ΟΠΕΚΕΠΕ, συγκάλυψη Τεμπών, υποκλοπές-Ντίλιαν) εάν δεν προκύψουν και νέα, όπως ακούγεται από διάφορες πλευρές.

Το βούλευμα που παραπέμπει τον Τριαντόπουλο στο Ειδικό Δικαστήριο δείχνει ότι δεν ελέγχει όσο ασφυκτικά θα ήθελε την Δικαιοσύνη. Οι συναντήσεις στο Μέγαρο Μαξίμου με επιχειρηματίες το τελευταίο διάστημα, αποκαλύπτουν ότι επιχειρεί να συμβιβάσει διαφορετικά συμφέροντα που όλα διεκδικούν κρατικές δουλειές ή ευνοϊκές ρυθμίσεις. Η προνομιακή μεταχείριση συγκεκριμένων επιχειρηματιών και εταιρειών προκαλεί αλγεινές εντυπώσεις. Βέβαια ο Κυριάκος έχει ακόμη όπλα. Ανακοίνωσε 20.000 προσλήψεις το 2027 και υπάρχουν πάντα οι επιπλέον παροχές στον δρόμο προς την κάλπη. Όμως τα αναχώματα που στήνει μοιάζουν αδύναμα να ανακόψουν την φορά των γεγονότων.

Οι δημοσκοπικές προβολές απογοητεύουν

Η επικοινωνιακή αντεπίθεση της κυβέρνησης με επίκεντρο την ΔΕΘ που προετοιμαζόταν μήνες, πενιχρά μόνο αποτελέσματα είχε. Οι δημοσκοπήσεις έδειξαν από μισή, μέχρι μία μονάδα άνοδο. Οι δευτερογενείς επεξεργασίες όμως που κάνουν είναι απογοητευτικές για τη ΝΔ και για τις προοπτικές της στις εκλογές.

Η ΝΔ έχει αγγίξει το όριο της στην συσπείρωση των ψηφοφόρων των ευρωεκλογών του 2024 (77%). Το συμπέρασμα των δημοσκόπων είναι ότι το 1,1 εκατομμύριο ψηφοφόροι που εγκατέλειψαν τη ΝΔ μεταξύ των εκλογών του 2023 και των ευρωεκλογών του 2024 δεν επιστρέφουν σε καμία περίπτωση. Είτε θα μείνουν στον καναπέ τους, είτε θα κατευθυνθούν σε συγγενικούς κατά κύριο λόγο φορείς, με πρώτο το υπό ίδρυση κόμμα Σαμαρά.

Έτσι όμως το ποσοστό της ΝΔ από το 28,3% των ευρωεκλογών, όταν ανάγεται σε συμμετοχή εθνικών εκλογών, πέφτει γύρω στο 20%. Η μόνη ελπίδα της ΝΔ είναι η αυξημένη αποχή, να κυμανθεί γύρω στο 50%. Αλλά ακόμη κι έτσι υπάρχει το υπό ίδρυση κόμμα Σαμαρά. Στο 19,8% υπολόγισε τη ΝΔ σε δήλωση του ο Στρατός Φαναράς της Metron Analysis, για 21,5% έχει μιλήσει ο Δημήτρης Μαύρος της MRB εάν υπολογιστεί η επίπτωση του κόμματος Σαμαρά – που βεβαίως είναι επισφαλής.

Σε κάθε περίπτωση όμως δίνουν στο κυοφορούμενο κόμμα ότι ξεκινά από 5%-6%, ποσοστό που προέρχεται κυρίως από την ΝΔ. Όσο για την δεξαμενή η MRB το έδειξε στο 16,8%. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι διατηρεί την δυναμική ανόδου. Περαιτέρω απώλειες στη ΝΔ προκαλεί ένα κόμμα με την υποστήριξη του Ηλία Κασιδιάρη, που εκπρόσωπος εταιρείας το υπολογίζει στο 6,8%. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, ακόμη και στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι με την εμφάνιση του κόμματος Σαμαρά στην καλύτερη περίπτωση η ΝΔ φθάνει στο 25,5%.

Κυριάκος εναντίον Ντόρας 

Οι αρνητικές προβολές προκαλούν κραδασμούς στο εσωτερικό της ΝΔ και εκτεταμένα φαινόμενα αποσάθρωσης. Η Ντόρα Μπακογιάννη που έχει ανοικτό μέτωπο με τον Μητσοτάκη βάζει θέμα αλαζονείας των υπουργών και μαζί της συντάσσονται μία σειρά βουλευτές με δημόσιες δηλώσεις τους.

Ο Άγγελος Συρίγος δηλώνει ευθαρσώς ότι η Ελλάδα το 2024 δύο φορές υποχώρησε από την πόντιση του ενεργειακού καλωδίου Ελλάδας Κύπρου, λόγω των πιέσεων της Τουρκίας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τον διαψεύδει και ο υπουργός Εξωτερικών παρασκηνιακά πνέει μενέα κατά του βουλευτή.

Με δεδομένα τα χαμηλά ποσοστά, οι βουλευτές της ΝΔ δίνουν αγώνα επιβίωσης, καθώς στη επόμενη βουλή θα είναι οι μισοί. Τείνουν να διαμορφωθούν δύο τάσεις. Μια κατηγορία επιδιώκει την επανεκλογή τους με την ταύτιση με τον Μητσοτάκη, μία άλλη κατηγορία παίρνει αποστάσεις, καθώς απευθύνεται σε δυσαρεστημένους από την ηγεσία ψηφοφόρους, που όμως δεν αποφασίζουν ακόμη να εγκαταλείψουν την ΝΔ.

“Μπαχαλοποίηση” της πολιτικής ζωής

Η παραπομπή του Χρήστου Τριαντοπούλου που φωτογραφίζει σαν ηθικό αυτουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο μπάζωμα των Τεμπών, ήταν ράπισμα και προκαλεί αμηχανία στο Μαξίμου. Ο υπουργός Δικαιοσύνης επιμένει ότι δικαιώθηκε για την φράση του “όποιος μιλάει για μπάζωμα είναι για τα μπάζα” και καταφεύγει σε θεωρίες συνωμοσίας. Αποδίδει την οργή της κοινωνίας στην συνωμοσία των πολιτικών δυνάμεων, με την υποστήριξη ξένων κέντρων. Ο αντιπρόεδρος της ΝΔ καταφέρεται με ανοίκειο τρόπο εναντίον κομμάτων και δημοσιογράφων που θέτουν ενοχλητικά ερωτήματα.

Η τακτική της κυβέρνησης συμπυκνώνεται στην “μπαχαλοποίηση” της πολιτικής ζωής και στον κίνδυνο καταστροφής της χώρας, προκειμένου να κρατήσει τους απογοητευμένους ψηφοφόρους μακριά από την κάλπη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο στα επιχειρηματικά και πολιτικά παρασκήνια επανήλθε το σενάριο των πρόωρων εκλογών.

Απίθανο από την στιγμή που ο Μητσοτάκης επαναλαμβάνει ότι οι εκλογές θα γίνουν την Άνοιξη, αλλά δεν αποκλείεται με την επίκληση διεθνών συνθηκών. Ίσως το σημαντικότερο είναι ότι με τη ΝΔ καθηλωμένη σε ποσοστά πέριξ του 25% (στην καλύτερη για αυτήν περίπτωση) δεν υπάρχει σενάριο σχηματισμού κυβέρνησης με τον Κυριάκο.

Κάπως έτσι άρχισε να κυκλοφορεί το σενάριο να αφήσει την ηγεσία πριν τις εκλογές, δίνοντας το δαχτυλίδι, όπως ο Κώστας Σημίτης το 2004. Εκτιμάται ότι με τον Νίκο Δένδια, αφενός η ΝΔ θα κρατήσει περισσότερες δυνάμεις και αφετέρου, κυρίως,  θα είναι στον σχηματισμό κυβέρνησης την επόμενη ημέρα. Ενώ το σενάριο αποδοκιμάζεται, ο Δένδιας την Παρασκευή έκανε επίδειξη ισχύος με κομματική συγκέντρωση.

Θα είναι σαν ο Κυριάκος να πετάει λευκή πετσέτα. Κυρίως όμως υπάρχει η προειδοποίηση του Ανδρέα Δρυμιώτη ότι εάν πάψει να είναι πρωθυπουργός θα οδηγηθεί στο Ειδικό Δικαστήριο. Και αυτό δημιουργεί τον εγκλωβισμό του Μητσοτάκη, του πολιτικού συστήματος και εντέλει της χώρας.

Στη Λετονία των 1,9 εκατ. κατοίκων, το ποσοστό συμμετοχής ήταν φέτος αισθητά χαμηλότερο από εκείνο των εκλογών του 2022. Τότε συμμετείχε το 59,1% ενώ σήμερα το 50,6%. Παραθέτουμε τον πίνακα του ποσοστού των κομμάτων σε δημοσκοπήσεις και σε exit poll και τέλος το αποτέλεσμα από το μόλις 5% της πρωτεύουσας, που σίγουρα θα είναι διαφορετικό από το τελικό όλης της χώρας. Το πρώτο κόμμα, η “Ενωμένη Λίστα” κατήλθε με κοινό ψηφοδέλτιο με το συντηρητικό “Λετονικό Πράσινο Κόμμα”, το αυτοδιοικητικό κίνημα “Ένωση Περιφερειών”, το τοπικό συντηρητικό “Κόμμα της Λιεπάγια” (σχετικά μεγάλη πόλη της χώρας) και το σύλλογο επαγγελματιών (τεχνοκρατικό κόμμα).

• Κόμμα Δημοσκόπηση  Αποψινό Exit Poll  Αποτέλεσμα
• Ενωμένη Λίστα (AS) 14,4% Exit Poll 35,6% Ρίγα 30,07%
• Πρώτα η Λετονία (LPV) 9,2% Exit Poll 11,3% Ρίγα 8,1%
• Προοδευτικοί (PRO) 6,2% Exit Poll 11,1% Ρίγα 22,19%
• Κυρίαρχη Δύναμη (SV/AJ) 9,4% Exit Poll 10,8% Ρίγα 6,1%
• Εθνική Συμμαχία (NA) 5,6% Exit Poll 8,7% Ρίγα 7,02%
• Νέα Ενότητα (JV) 4,3% Exit Poll 6,7% Ρίγα 13,32%
• Πράσινοι / Αγρότες (ZZS) 4,8% Exit Poll 3,7% Ρίγα 1,4%
  Για τη Σταθερότητα! (ST!) 3,1%  Exit Poll (το έβαλε στα λοιπά κόμματα) Ρίγα 1,1%

Η εικόνα από το 3% των τμημάτων στη Ρίγα. Το κίτρινο είναι η “Ενωμένη Λίστα”, το κόκκινο είναι οι “Προοδευτικοί”, το πράσινο η “Νέα Ενότητα”, το πορτοκαλί η “Εθνική Συμμαχία”, το μωβ  είναι το “Πρώτα η Λετονία”

Χαρακτηρισμός των Κομμάτων

• Δεξιά ή “φιλελεύθερα” κόμματα: 1) “Ενωμένη Λίστα” (United List) 2) “Νέα Ενότητα” (New Unity) και 3) η “Ένωση Πρασίνων και Αγροτών” (ZZS).
•  Ακροδεξιά ή Ριζοσπαστικά Δεξιά κόμματα: 1) Η “Εθνική Συμμαχία” (National Alliance) θεωρείται το κατεξοχήν εθνικιστικό, δεξιό συντηρητικό κόμμα της Λετονίας. Έχει σκληρή αντιρωσική γραμμή και εστιάζει στην πλήρη εξάλειψη της ρωσικής επιρροής και γλώσσας από τη δημόσια ζωή. 2) Επίσης στη ριζοσπαστική δεξιά εντάσσεται και το “Πρώτα η Λετονία” (Latvia First) που είναι συγκρατημένα φιλορωσικό.
• Φιλορωσικά Κόμματα: 1) Κυρίαρχη Δύναμη (Sovereign Power) Δεξιό κόμμα που θέλει να σταματήσει η ενισχυση της Ουκρανίας και εστιάζει στα δικαιώματα της ρωσόφωνης μειονότητας της Λετονίας. 2) “Για τη Σταθερότητα!” (For Stability!): Αμιγώς φιλορωσικό, ευρωσκεπτικιστικό κόμμα που εκπροσωπεί σκληροπυρηνικούς ρωσόφωνους.
• Αριστερά / Σοσιαλδημοκρατικά κόμματα: “Προοδευτικοί” (Progressives): Είναι το μοναδικό μεγάλο αριστερό/σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της χώρας. Προωθεί την πράσινη πολιτική, τα κοινωνικά δικαιώματα, την κοινωνική πρόνοια και είναι έντονα φιλοευρωπαϊκό και υπέρ της Ουκρανίας.

Ο Κούλμπεργκς

Επιχειρηματίας (εμπόριο αυτοκινήτων) και ερασιτέχνης ραλίστας, ο 47χρονος Κούλμπεργκς (στη φωτογραφία εξωφύλλου ενώ ψηφίζει με την οικογένειά του) ανέλαβε την εξουσία τον περασμένο Μάιο, όταν κατέρρευσε ο προηγούμενος κυβερνητικός συνασπισμός λόγω του τρόπου με τον οποίο χειρίστηκε περιστατικά κατά τα οποία “αδέσποτα” drones εισήλθαν στον εναέριο χώρο της Λετονίας, χωρίς να εντοπιστούν. Αν και τα drones ήταν ουκρανικά, κυβερνητικοί αξιωματούχοι επέρριψαν την ευθύνη στη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι προκάλεσε με παρεμβολές την απόκλισή τους από την προγραμματισμένη πορεία πτήσης τους.

«Πρέπει να προσφέρουμε στην Ουκρανία ό,τι είναι απαραίτητο τώρα ώστε να έχουν το πάνω χέρι και να νικήσουν», δήλωσε ο Κούλμπεργκς σε συνέντευξή του στο Reuters τον περασμένο μήνα. Στη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας υποσχέθηκε να ενισχυθούν οι ικανότητες της Λετονίας να αντιμετωπίζει τα drones αλλά και να διατηρήσει στο 5% του ΑΕΠ τις αμυντικές δαπάνες, ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ.

Οι “φιλορώσοι” αντίπαλοί του εκτιμούν ότι η Λετονία θα πρέπει να σταματήσει να προσφέρει βοήθεια στην Ουκρανία και να επικεντρωθεί σε ζητήματα που αφορούν το κόστος ζωής, κυρίως αυτά που επηρεάζουν τη ρωσόφωνη μειονότητα της χώρας. «Οι ψηφοφόροι μας θέλουν ειρήνη, να σταματήσουν να αναζητούν καταφύγια, να μην αντιμετωπίζουν αεροπορικούς συναγερμούς», δήλωσε η 49χρονη νομικός Γιούλια Στεπανένκο επικεφαλής της “Κυρίαρχης Δύναμης” που κατήλθε στις εκλογές  με την Ένωση Νέων Λετονών. «Δεν πρέπει να ενθαρρύνουμε τον πόλεμο με κανέναν τρόπο, περιλαμβανομένης της χρηματοδότησής του. Η Ουκρανία πρέπει να νικήσει μέσω ειρηνευτικών συνομιλιών», πρόσθεσε.

Η Στεπανένκο, που κατά το παρελθόν έχει συνεργαστεί με άλλα φιλορωσικά” κόμματα, προ λίγων ημερών είδε να δημοσιεύεται έρευνα που την φέρει να χρηματοδοτείται από την Ρωσία, ο δε πατέρας της μπήκε στη μαύρη λίστα επειδή έχει εργοστάσιο που συνεργάζεται με τη ρωσική πολεμική βιομηχανία.

Διχασμένη χώρα

Η ικανότητα του Κούλμπεργκς να σχηματίσει λειτουργικό κυβερνητικό συνασπισμό θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον αριθμό των ψήφων που θα συγκεντρώσει το κόμμα του και από το πόσα άλλα κόμματα θα ξεπεράσουν το όριο του 5% για να εισέλθουν στο κοινοβούλιο.

Κάποιοι εκτιμούσαν ότι ίσως συνεργαστεί με το “Πρώτα η Λετονία”, του επιχειρηματία Άιναρς Σλέσερς (ακίνητα, μεταφορές), ο οποίος τους τελευταίους μήνες φαίνεται να έχει υιοθετήσει μια πιο αντιουκρανική στάση, επιδιώκοντας να προσελκύσει ψήφους και από τις δύο πλευρές.

«Το μήνυμά του είναι ότι το κόμμα καταδικάζει την εισβολή της Ρωσίας και στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας, αλλά και ότι η υποστήριξη της Ουκρανίας γίνεται εις βάρος της οικονομίας της Λετονίας», σχολίασε για τον Σλέσερς ο Ρόμπερτς Κιτς ερευνητής στο ινστιτούτο Latvian Strategy and Economic Research Institute. Ο Κούλμπεργκς πάντως ήδη απέρριψε απόψε την προοπτική να συνεργαστεί με τον Σλέσερς.

Τι έβγαλαν οι προηγούμενες εκλογές

Στις τελευταίες εκλογές, την 1η Οκτωβρίου 2022, η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 59,41% και συνολικά επτά κόμματα κατάφεραν να ξεπεράσουν το όριο του 5% για να εισέλθουν στο κοινοβούλιο των 100 εδρών. Πρώτο κόμμα αναδείχθηκε η δεξιά συμμαχία “Νέα Ενότητα” (JV) του Κρισγιάνις Κάρινς, η οποία συγκέντρωσε ποσοστό 19,16% και εξασφάλισε 26 έδρες. Ακολούθησε η κεντρώα “Ένωση Πρασίνων και Αγροτών” (ZZS) με ποσοστό 12,58% και 16 έδρες, ενώ στην τρίτη θέση βρέθηκε η δεξιά “Ενωμένη Λίστα” (AS) με 11,14% και 15 έδρες. Η δεξιά “Εθνική Συμμαχία” (NA) κατέλαβε την τέταρτη θέση συγκεντρώνοντας το 9,40% των ψήφων και 13 έδρες.

Τέλος, το κοινοβούλιο συμπλήρωσαν το κόμμα της ρωσικής μειονότητας “Για τη Σταθερότητα!” (S!) με ποσοστό 6,88% και 11 έδρες, το δεξιό “Πρώτα η Λετονία” (LPV) με ποσοστό 6,31% και 9 έδρες, καθώς και το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα “Οι Προοδευτικοί” (PRO), το οποίο έλαβε ποσοστό 6,23% και εξασφάλισε 10 έδρες.

Επειδή δεν σχηματιζόταν σταθερή κυβέρνηση μετά από μεγάλη περίοδο αστάθειας, στις 28 Μαΐου 2026, ο Κούλμπεργκς προτάθηκε ως “κοινής αποδοχής” για να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού της “Ενωμένης Λίστας” με τη “Νέα Ενότητα”, την “Εθνική Συμμαχία” και την Ένωση Πρασίνων και Αγροτών.

Οι απόψεις – η φιλοσοφία, αν θέλετε – ενός στρατού συχνά εκπορεύονται από διάφορους παράγοντες, οι οποίοι έχουν περισσότερη σχέση με την πολιτική, στην ευρύτερη στρατιωτική της έκφανση, παρά με κάποια αφηρημένη “στρατιωτική λογική”. Εδώ δεν μιλάμε για τη διάσταση του κατά Κλάουζεβιτς ορισμού της σχέσης πολέμου και πολιτικής, αλλά για το πώς αντιλαμβάνονται οι στρατοί την ίδια τους τη λειτουργία.

Στη Δύση, για την οποία γνωρίζουμε περισσότερα, και επειδή δυτικές χώρες έχουν πολεμήσει σε ολόκληρη την υφήλιο, έχουν δημιουργηθεί διαμάχες σχετικά με ορισμένες πολύ βασικές έννοιες της στρατιωτικής φιλοσοφίας. Τρεις από τις βασικότερες είναι ο πόλεμος ελιγμών, ο πόλεμος φθοράς και ο πόλεμος θέσεων. Οι τρεις έννοιες εμφανίζονται συχνά στην ίδια συζήτηση και συνδέονται συνήθως με ιστορικές αναφορές.

Πόλεμος ελιγμών, φθοράς και θέσεων

Ο ελιγμός ορίζεται ως η κίνηση και η αξιοποίηση δυνάμεων για την επίτευξη θέσης σχετικού πλεονεκτήματος έναντι του εχθρού. Ο πόλεμος ή οι τακτικές που βασίζονται στον ελιγμό θεωρούνται γενικά υψηλού ρυθμού και ταχύτητας, με κύριο στόχο την ήττα του εχθρού μέσω της κάμψης της βούλησής του για μάχη, και όχι απαραίτητα μέσω της καταστροφής του συνόλου των δυνάμεών του, ή της κατάληψης του εδάφους του.

Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι μια στρατιωτική μονάδα που καταφέρνει να βρεθεί στο πλευρό – την πτέρυγα – του εχθρού, αποκτώντας έτσι πλεονεκτική θέση. Ένα άλλο είναι η παραπλάνηση του εχθρού, ώστε να καταστεί δυνατή μια επίθεση στα μετόπισθεν, πλήττοντας καίρια τις γραμμές ανεφοδιασμού.

Κλασικό παράδειγμα μπορεί να θεωρηθεί η κυκλωτική κίνηση του Ναπολέοντα εναντίον του αυστριακού στρατού κατά την εκστρατεία της Ουλμ, η οποία οδήγησε στην ήττα και την παράδοση του “άτυχου” στρατηγού Μακ μέσα σε λίγες εβδομάδες, με σχετικά περιορισμένες γαλλικές απώλειες.

Η φθορά ορίζεται ίσως ως η διαρκής διαδικασία αποδυνάμωσης του αντιπάλου. Επέρχεται όταν οι απώλειες σε εξοπλισμό και έμψυχο δυναμικό είναι τέτοιες, ώστε να επηρεάζουν την ικανότητα μιας μονάδας να επιχειρεί. Ο πόλεμος φθοράς εστιάζει γενικά στην καταστροφή των εχθρικών δυνάμεων μέσω της πρόκλησης απωλειών, συχνά με τη χρήση μαζικής ισχύος πυρός και επίμονων επιθέσεων. Κλασικό ιστορικό παράδειγμα θεωρείται η μάχη του Βερντέν το 1916, κατά την οποία ο στρατηγός Φάλκενχαϊν επιδίωξε να εξαντλήσει τις γαλλικές δυνάμεις, αναγκάζοντάς τες να εμπλέκονται σε μάχες όπου το γερμανικό πυροβολικό θα μπορούσε να προκαλέσει δυσανάλογες απώλειες.

Οι μορφές πολέμου σήμερα

Μια μορφή πολέμου που χαρακτηρίζεται από την έμφαση στο έδαφος και σε καίριες χωρικές “θέσεις ισχύος”. Οι στόχοι εστιάζουν σε αυτές τις θέσεις και όχι αποκλειστικά στην ίδια την εχθρική δύναμη. Οι πολιορκίες και ο πόλεμος που διεξάγεται ανάμεσα σε ισχυρές οχυρώσεις και χαρακώματα αποτελούν παραδείγματα πολέμου θέσεων, ο οποίος είναι συνήθως αργός και μεθοδικός. Κλασικό παράδειγμα είναι το Δυτικό Μέτωπο στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ιδίως κατά την περίοδο 1915-1917.

Ο σημερινός ρωσο-ουκρανικός πόλεμος αναφέρεται συχνά ως σύγχρονο παράδειγμα όπου σημαντικά τμήματα του μετώπου έχουν λάβει χαρακτήρα πολέμου θέσεων, μεταξύ άλλων λόγω της δυσκολίας συγκέντρωσης και μετακίνησης δυνάμεων υπό την παρατήρηση και την προσβολή σύγχρονων αισθητήρων και όπλων ακριβείας.

Οι λάτρεις της στρατιωτικής επιστήμης αναπόφευκτα θα διαφωνήσουν με τους παραπάνω ορισμούς και τις έννοιες. Παρ’ όλα αυτά, ίσως παρέχουν έναν συνοπτικό οδηγό για το πώς αντιλαμβάνονται αυτές τις “μορφές” πολέμου, ιδίως οι δυτικοί στρατοί στην καθημερινή τους πρακτική.

Οι έννοιες αυτές αμφισβητούνται και αποτελούν σημεία τριβής κάθε φορά που αρχίζει μια συζήτηση περί “θεωρίας πολέμου”. Συγκεκριμένα, πολλοί αμφιβάλλουν αν υφίσταται καν ο “πόλεμος φθοράς” ως επιλεγμένη τακτική και θεωρούν, αντ’ αυτού, ότι αυτό που ονομάζουμε πόλεμο φθοράς αποτελεί απλώς ένα φυσικό χαρακτηριστικό της σύγκρουσης.

Κάθε μορφή πολέμου εμπεριέχει, κατά κάποιον τρόπο, τη φθορά. Ο Ναπολέων, γνωστός μετρ του ελιγμού, ήταν επίσης διάσημος για τη συγκέντρωση του πυροβολικού του, το οποίο χρησιμοποιούσε για να προκαλέσει ταχεία φθορά στον αντίπαλο κατά τη διάρκεια της μάχης. Η κάμψη της βούλησης του εχθρού για μάχη – που αποτελεί τον στόχο του πολέμου ελιγμών – επιτυγχάνεται συχνά μέσω της πρόκλησης σημαντικής φθοράς, όπως συνέβη, για παράδειγμα, στον Πόλεμο του Κόλπου. Αντίστοιχα, ο ελιγμός είναι δύσκολος σε πυκνοδομημένο έδαφος, γεγονός που συχνά αναγκάζει τη μάχη να λάβει χαρακτήρα “πολέμου θέσεων”.

Η ομίχλη του πολέμου

Μπορεί να φαίνεται αυτονόητο, αλλά το αν διεξάγεται “πόλεμος ελιγμών”, “πόλεμος φθοράς” ή “πόλεμος θέσεων” εξαρτάται συχνά από το πλαίσιο της κατάστασης. Επιπλέον, όσον αφορά την υιοθέτηση μιας προσέγγισης ελιγμών, φθοράς ή θέσεων, όλες είναι προφανώς αλληλένδετες και συχνά είναι δύσκολο να διαχωριστούν με σαφήνεια στην ιστορική ανάλυση.

Παρά τα “αυτονόητα”, στους δυτικούς στρατιωτικούς κύκλους υπήρχε ανέκαθεν ένα ισχυρό ρεύμα που, από τη δεκαετία του 1980 και μετά, εξελίχθηκε σε μια μορφή “λατρείας του ελιγμού”. Η αντίληψη αυτή θέτει τον ελιγμό – από το στρατηγικό έως το τακτικό επίπεδο, ακόμη και στο τεχνολογικό επίπεδο που προσθέτει στα επίπεδα του πολέμου ο Χάουαρντ Λούτβακ – υπεράνω πολλών άλλων παραμέτρων.

Ειδικότερα, οι τακτικές ελιγμού και η διαμόρφωση συνθηκών όπου ο πόλεμος ελιγμών αποτελεί την κύρια μέθοδο δράσης θεωρούνται η κορυφαία έκφραση της πολεμικής τέχνης, ιδίως σε σύγκριση με τον πόλεμο φθοράς. Αυτό ίσως συνοψίζεται καλύτερα στο κλασικό αμερικανικό τσιτάτο: “Πυροβολούμε για να κινηθούμε”.

Η αντίληψη αυτή επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι δυτικοί στρατοί του ΝΑΤΟ αντιλαμβάνονται την ταυτότητά τους. Ο πόλεμος ελιγμών, όπως έχει διαμορφωθεί ως έννοια, θεωρείται ότι απαιτεί έμπνευση, πρωτοβουλία, ευφυΐα και δεξιότητα – αποτελεί, δηλαδή, την ιδανική πολεμική τέχνη για τον επαγγελματικό στρατό ενός φιλελεύθερου δημοκρατικού έθνους, ο οποίος απαρτίζεται από άτομα με ελεύθερη σκέψη.

“Ελιγμισμός” και φθορά

Αντιθέτως, ο πόλεμος φθοράς ή ακόμη και ο πόλεμος θέσεων συνδέονται, σε αυτό το πλαίσιο συζήτησης, με την κτηνωδία, τη σπατάλη και την έλλειψη φαντασίας. Υπονοείται ότι πρόκειται για τη μορφή πολέμου που διεξάγει ο στρατός κληρωτών ενός αυταρχικού αντιπάλου.

Σε ένα άρθρο, ο “ελιγμισμός” (maneuverism) περιγράφεται ως το “αντίθετο της φθοράς”. Το αν αυτό ισχύει ή όχι έχει μικρότερη σημασία από το γεγονός ότι έτσι γίνεται αντιληπτό. Οι στρατοί του ΝΑΤΟ “ασκούν” τον πόλεμο ελιγμών, ενώ οι “κακοί” ή οι ανεπαρκείς στρατοί “ασκούν” τον πόλεμο φθοράς. Εάν οι δυτικοί στρατοί βρεθούν να διεξάγουν πόλεμο φθοράς ή θέσεων, οφείλουν να επιστρέψουν ή να αποκαταστήσουν τον ελιγμό ως τη φυσική και επιθυμητή κατάσταση.

Όλα αυτά είναι θεμιτά. Οι αποτελεσματικοί τακτικοί ελιγμοί μπορούν πράγματι να οδηγήσουν σε γρήγορη νίκη στο πεδίο της μάχης. Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορείς πάντα ρεαλιστικά να διεξάγεις πόλεμο ελιγμών με τον τρόπο που θα ήθελες. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τα συμφραζόμενα μπορεί να υπαγορεύουν ότι δεν μπορείς –  είτε λόγω του στρατιωτικού, είτε λόγω του πολιτικού πλαισίου.

Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η πολιτική μπορεί να απαιτεί μάχη σε χώρο και χρόνο που δεν θα ήταν επιχειρησιακά επιθυμητοί, και σε έναν χώρο όπου οι καταλληλότερες τακτικές ελιγμών παρακάμπτονται από υψηλότερες εθνικές απαιτήσεις. Πόλεις που θα έπρεπε να παρακαμφθούν απαιτούν άμυνα για πολιτικούς λόγους. Σημαντικά συμβολικά ερείσματα, τακτικά άχρηστα κομμάτια εδάφους ή υποδομές που υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσαν να εγκαταλειφθούν, μπορεί να απαιτούν υπεράσπιση πάση θυσία.

Επιπτώσεις για τη δομή των Δυνάμεων

Αυτή η αντίληψη δεν παραμένει στο επίπεδο της στρατιωτικής θεωρίας. Επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι ένοπλες δυνάμεις, τον εξοπλισμό τους, την εκπαίδευσή τους, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η αποτελεσματικότητά τους. Αν θεωρούμε ότι ο πόλεμος ελιγμών αποτελεί την κανονική και επιθυμητή μορφή πολέμου, τότε είναι λογικό να δημιουργούμε έναν στρατό βελτιστοποιημένο για να τον διεξάγει.

Το πρόβλημα είναι ότι η βελτιστοποίηση για έναν συγκεκριμένο τύπο πολέμου έχει κόστος. Ένας στρατός δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα μέγιστα κινητικός, μέγιστα προστατευμένος, πολυάριθμος και ικανός να διατηρεί για μεγάλο χρονικό διάστημα τεράστιους όγκους πυρός και εφοδιασμού. Οι πόροι είναι περιορισμένοι και κάθε επιλογή στη δομή δυνάμεων αποτελεί ταυτόχρονα επιλογή για το τι δεν θα υπάρχει όταν χρειαστεί.

Η έμφαση στον ελιγμό, επομένως, μπορεί να οδηγήσει σε προτεραιότητες που είναι απολύτως λογικές εφόσον ο πόλεμος εξελιχθεί όπως προβλέπεται: Υψηλή κινητικότητα, δικτυοκεντρικές επικοινωνίες, προηγμένα συστήματα διοίκησης και ελέγχου, αισθητήρες, ακρίβεια, επαγγελματικό και σχετικά μικρό σε μέγεθος προσωπικό, καθώς και μέσα που επιτρέπουν τη συγκέντρωση ισχύος στο αποφασιστικό σημείο.

Αλλά τι συμβαίνει όταν ο πόλεμος δεν εξελίσσεται έτσι; Τι συμβαίνει όταν ο αντίπαλος δεν καταρρέει μετά την απώλεια μιας κρίσιμης θέσης; Όταν διαθέτει επαρκή εφεδρεία για να αναπληρώνει τις απώλειες; Όταν η υπεροχή στον αέρα δεν είναι δεδομένη; Όταν οι επικοινωνίες παρεμβάλλονται, τα συστήματα διοίκησης προσβάλλονται και η αναγνώριση του πεδίου μάχης γίνεται εξαιρετικά δύσκολη;

Όταν ο εχθρός έχει τη δυνατότητα να προκαλεί σταθερά απώλειες σε προσωπικό και υλικό, ενώ η πολιτική ηγεσία δεν επιτρέπει την εγκατάλειψη μιας συγκεκριμένης πόλης, μιας γραμμής ή μιας περιοχής; Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ικανότητα ελιγμού εξακολουθεί να είναι πολύτιμη. Δεν είναι όμως επαρκής από μόνη της.

Η ικανότητα του στρατού να αντέχει

Χρειάζεται επαρκή αποθέματα πυρομαχικών, ανταλλακτικών και καυσίμων. Χρειάζεται δυνατότητα επισκευής και αναπλήρωσης απωλειών. Χρειάζεται μηχανικό και υποδομές. Χρειάζεται αντιαεροπορική άμυνα, ηλεκτρονικό πόλεμο και μέσα προστασίας των επικοινωνιών. Χρειάζεται δυνατότητα παραγωγής, ή ταχείας προμήθειας υλικού σε κλίμακα πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που απαιτεί μια σύντομη εκστρατεία. Και, κυρίως, χρειάζεται προσωπικό και οργανωτικές δομές που μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν όταν η αρχική επιχειρησιακή ιδέα έχει αποτύχει.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της συζήτησης περί ελιγμού και φθοράς. Η πραγματική επιλογή δεν είναι απαραίτητα ανάμεσα σε έναν “έξυπνο” στρατό που ελίσσεται και έναν “άξεστο” στρατό που ανταλλάσσει απώλειες. Είναι ανάμεσα σε έναν στρατό που έχει σχεδιαστεί για ένα συγκεκριμένο σενάριο και σε έναν στρατό που μπορεί να συνεχίσει να πολεμά όταν το σενάριο αυτό πάψει να ισχύει.

Η διάκριση είναι σημαντική και για την πολιτική δυνάμεων. Η στρατιωτική αποτελεσματικότητα δεν πρέπει να μετριέται μόνο από την ικανότητα μιας δύναμης να επιτύχει ένα εντυπωσιακό επιχειρησιακό αποτέλεσμα υπό ευνοϊκές συνθήκες. Πρέπει να εξετάζεται και η ικανότητά της να διατηρεί την πολεμική της ισχύ όταν οι συνθήκες γίνουν δυσμενείς, όταν οι απώλειες αυξηθούν, όταν η εκστρατεία παραταθεί και όταν ο αντίπαλος αρνηθεί να παίξει σύμφωνα με το σχέδιο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τον ελιγμό υπέρ της φθοράς. Θα ήταν απλώς η αντιστροφή του ίδιου λάθους. Ούτε ο ελιγμός ούτε η φθορά αποτελούν δόγματα που μπορούν να εφαρμοστούν ανεξάρτητα από το περιβάλλον. Ο σκοπός της δομής δυνάμεων δεν είναι να κατασκευάσει τον στρατό που θα ήθελε να χρησιμοποιήσει ένας επιτελής, αλλά τον στρατό που θα εξακολουθεί να είναι χρήσιμος όταν ο αντίπαλος, το έδαφος, η τεχνολογία και η πολιτική πραγματικότητα επιβάλουν διαφορετικές συνθήκες.

Στρατός, πόλεμος και ευελιξία

Στο Δυτικό Μέτωπο του 1914, οι στρατοί που μπήκαν στον πόλεμο είχαν εκπαιδευτεί για έναν πόλεμο που θεωρούσαν πιθανό και επιθυμητό. Μέσα σε λίγους μήνες βρέθηκαν να διεξάγουν έναν πόλεμο για τον οποίο δεν είχαν σχεδιαστεί. Το πρόβλημα δεν ήταν απλώς ότι οι αρχικές τους επιχειρησιακές ιδέες αποδείχθηκαν ανεπαρκείς. Ήταν ότι μεγάλο μέρος της στρατιωτικής τους ισχύος ήταν προσαρμοσμένο σε αυτές τις ιδέες.

Ίσως αυτό να είναι και το πραγματικό μάθημα για τους σημερινούς στρατούς. Δεν χρειάζεται να προβλέψουν με ακρίβεια τον επόμενο πόλεμο – κάτι τέτοιο πιθανότατα δεν είναι δυνατό. Χρειάζεται να αποφύγουν, όσο μπορούν, να κατασκευάσουν έναν στρατό που θα είναι εξαιρετικά καλός σε έναν μόνο πόλεμο.

Η ευελιξία, επομένως, δεν αφορά μόνο τον ελιγμό στο πεδίο της μάχης. Αφορά και την ίδια τη δομή της δύναμης: Την ικανότητα να μεταβαίνει από τον ελιγμό στη φθορά, από την επίθεση στην άμυνα, από την ταχεία εκμετάλλευση στην επίμονη κατοχή εδάφους και, εφόσον απαιτηθεί, από έναν σύντομο πόλεμο σε έναν μακρύ. Το ζητούμενο δεν είναι να επιλέξουμε εκ των προτέρων ποια από αυτές τις μορφές πολέμου θα προτιμήσουμε.

Κατά τις επαφές εξετάστηκε το επίπεδο στο οποίο βρίσκονται σήμερα οι αμυντικές και στρατιωτικές σχέσεις Τουρκίας και Γαλλίας, ενώ παράλληλα αξιολογήθηκε η μέχρι τώρα πορεία του στρατηγικού διαλόγου μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις δυνατότητες περαιτέρω διεύρυνσης της συνεργασίας, τόσο σε επίπεδο στρατιωτικών δραστηριοτήτων όσο και στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, οι δύο αντιπροσωπείες ανέδειξαν τη σημασία της διατήρησης συστηματικών επαφών, προκειμένου η συνεργασία να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και αποτελέσματα. Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ των αρμόδιων φορέων θεωρείται βασικό στοιχείο για την προώθηση των συμφωνημένων στόχων.

Κεντρικό αποτέλεσμα των συνομιλιών ήταν η υπογραφή του «Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας». Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, η συμφωνία έχει ως στόχο να διευρύνει περαιτέρω το πεδίο της αμυντικής συνεργασίας των δύο χωρών. Προβλέπεται, επίσης, η δημιουργία ενός πιο οργανωμένου θεσμικού πλαισίου για τον στρατηγικό διάλογο Άγκυρας και Παρισιού, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν τη μετατροπή των επαφών τους σε πιο σταθερή και πρακτική συνεργασία.

Τουρκία-Γαλλία: Τι γίνεται με τους Meteor

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για ενδεχόμενη προμήθεια από την Άγκυρα του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T, αλλά και για τους πυραύλους Meteor. Ο «οδικός χάρτης» δεν διευκρινίζει εάν περιλαμβάνει συγκεκριμένες προμήθειες, ωστόσο το προηγούμενο διάστημα Παρίσι και Άγκυρα έχουν συζητήσει τόσο για το SAMP/T όσο και για τους πυραύλους Meteor.

Τον Ιούλιο, πηγές που επικαλούνταν το Reuters ανέφεραν ότι η Γαλλία είχε αμβλύνει τις αντιρρήσεις της απέναντι σε ενδεχόμενη πώληση του SAMP/T στην Τουρκία, επιτρέποντας να προχωρήσουν πιο ουσιαστικές συνομιλίες. Το συγκεκριμένο σύστημα κατασκευάζεται από τη γαλλοϊταλική κοινοπραξία Eurosam και η Άγκυρα εξετάζει την ένταξή του στο σχεδιαζόμενο ολοκληρωμένο δίκτυο αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας “Steel Dome”.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι η χώρα του εξετάζει διαφορετικές επιλογές για την ενίσχυση της αεράμυνάς της, μεταξύ των οποίων τα αμερικανικά Patriot και το SAMP/T, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στη μεταφορά τεχνολογίας και τη δυνατότητα συμπαραγωγής. Υπενθυμίζεται πως Τουρκία, Γαλλία και Ιταλία είχαν ξεκινήσει ήδη από το 2017-2018 συνεργασία για ένα πιθανό πρόγραμμα αντιαεροπορικής άμυνας μεγάλου βεληνεκούς.

«Επισημαίνουμε ότι δεν έχουν λάβει όλοι υπόψη αυτές τις προειδοποιήσεις και εκθέτουν συνειδητά τη ζωή τους σε θανάσιμο κίνδυνο. Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών προειδοποιεί εκ νέου τους ξένους πολίτες, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού διπλωματικών αποστολών, να μην παραμένουν στην Ουκρανία και να μην ταξιδεύουν στο έδαφός της», ανέφερε σε ανακοίνωση του.

«Η Ρωσία θα συνεχίσει τα μαζικά πλήγματα αντιποίνων, και η ευθύνη για ό,τι συμβεί είναι όσων αγνοούν την προειδοποίησή μας». Σε άλλη ανακοίνωση αναφέρουν ότι έπληξαν τις γέφυρες του Κιέβου επειδή χρησιμοποιούνται για μεταφορά στρατιωτικού υλικού προς το μέτωπο.

“Αν πληγεί πρεσβεία θα εγκαταλείψουμε το Κίεβο”

«Η Ουκρανία δεν έχει λάβει καμία ειδοποίηση από ξένες διπλωματικές αποστολές σχετικά με πρόθεση μετεγκατάστασης από το Κίεβο», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Χεόρχι Τιχί. Οι δηλώσεις του Τιχί ακολούθησαν σχόλια ανώνυμου διπλωμάτη – τα οποία δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Guardian – που προκάλεσαν ανησυχίες ότι οι πρεσβείες σχεδίαζαν να αποχωρήσουν από το Κίεβο λόγω της κλιμάκωσης των ρωσικών επιθέσεων.

«Εάν κάποια διπλωματική αποστολή σχεδιάζει να μετεγκατασταθεί, μας ενημερώνει· αυτή είναι η καθιερωμένη διαδικασία», δήλωσε ο Τιχί στους δημοσιογράφους, προσθέτοντας ότι δεν είχαν ληφθεί τέτοια αιτήματα από το Υπουργείο Εξωτερικών έως το βράδυ της 2ας Οκτωβρίου.

Ένας ανώτερος διπλωμάτης φέρεται να δήλωσε στην Guardian ότι η κατάσταση στο Κίεβο «επιδεινώνεται προφανώς ραγδαία» και ότι καταρτίζονται σχέδια έκτακτης ανάγκης για την πιθανή μεταφορά των πρεσβειών στο Λβιβ, ή στην ανατολική Πολωνία. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά θα ενεργοποιούνταν μόνο εάν η Ρωσία άρχιζε να στοχεύει σκόπιμα ξένες διπλωματικές αποστολές, φέρεται να είπε ο ίδιος, κάτι που μάλλον αποκλείεται.

Το Κίεβο εν τω μεταξύ συγκάλεσε επειγόντως Συμβούλιο Άμυνας λόγω επιθέσεων σε γέφυρες της πόλης, με την καταστροφή των οποίων η μετακίνηση στην ουκρανική πρωτεύουσα έγινε πολύ προβληματική. Ο Δνείπερος χωρίζει στα δύο το Κίεβο και επλήγησαν οι έξι γέφυρες που συνδέουν τα δύο μέρη. Σύμφωνα με πληροφορίες μεγαλύτερη ζημία υπέστη μία από τις γέφυρες ενώ στις άλλες πέντε η κυκλοφορία γίνεται μόνο σε μια λωρίδα ή προς μία κατεύθυνση.

Αποκομμένο το μισό Κίεβο

Η Νότια Γέφυρα και το τρένο που διέρχεται από εκεί δεν λειτουργούν καθόλου, γατί επλήγησαν τέσσερις φορές (και σήμερα τα χαράματα) από drones οι υποστηρικτικές δομές της – πρόκειται για υπόγειο μετρό που, όμως, όταν φθάνει στις γέφυρες ή στον ποταμό, “ανεβαίνει” στην επιφάνεια. Κατά συνέπεια αυτή γραμμή του μετρό δεν λειτουργεί πια.

Η Βόρεια Γέφυρα επλήγη σήμερα νωρίς το πρωί και, παρά την άμεση έναρξη των επισκευών, προς το παρόν λειτουργούν οι τέσσερις από τις οκτώ λωρίδες (τρεις προς τη μία κατεύθυνση και μία προς την άλλη). Το οδόστρωμα και η εναέρια γραμμή του τρόλεϊ στη γέφυρα έχουν υποστεί ζημιές, είπε ο δήμαρχος του Κιέβου Βιτάλι Κλίτσκο.

Η άλλη Γέφυρα του Μετρό είναι μερικώς κλειστή και η κυκλοφορία γίνεται μόνο προς μια κατεύθυνση. Το μετρό “κοπηκε” και εκεί. Στη Γέφυρα Πάτον η κυκλοφορία περιορίζεται, κατά τη διάρκεια των σειρήνων αεροπορικής επιδρομής, από τη δεξιά προς την αριστερή όχθη. Στη Γέφυρα Ποντίλσκο-Βοσκρεσένσκι η κυκλοφορία γίνεται με διακοπές. Η Γέφυρα Νταρνίτσκι λειτουργεί μεν κανονικά, αλλά η κυκλοφορία θα περιορίζεται σε μία λωρίδα, από τη δεξιά προς την αριστερή όχθη, όταν ηχούν σειρήνες συναγερμού.

Δεξιά όχθη είναι η δυτική και αριστερή η ανατολική, καθώς το “δεξιά” ή “αριστερά” ορίζεται καθώς “κοιτάμε” τον ποταμό από τις πηγές του, που εν προκειμένω είναι στη Ρωσία. Στη δυτική πλευρά του Κιέβου λειτουργούν περισσότερα διοικητικά κέντρα, ενώ η αριστερή πλευρά της πόλης θεωρείται πιο οικιστική ζώνη.

«Το Κίεβο βρίσκεται σε πολύ δραματική κατάσταση. Η ζωή σε ειρηνικές συνθήκες, δεν είναι πλέον δυνατή. Ο εχθρός καταστρέφει την πόλη», δήλωσε ο δήμαρχος του Κιέβου, Κλίτσκο, καθώς έχουν δημιουργηθεί τεράστιες ουρές και ανακύπτουν προβλήματα ανεφοδιασμού, πέρα από τη δυσκολία να πάνε στις δουλειές τους όσοι έχουν.

Στο μέτωπο

Τα ρωσικά στρατεύματα στενεύουν τον κλοιό γύρω από τις δυνάμεις των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων στο βορειοανατολικό τμήμα της περιφέρειας του Χαρκόβου, σύμφωνα με ανακοίνωση του ρωσικού υπουργείου Άμυνας. Ανακοίνωσαν ότι κατέλαβαν το Νόβι Κοζάτσι, το Νεστέρνογιε, το Ρουμπλένογιε και την Βισόκαγια Γιαρούγκα και ότι «διεξάγονται μάχες εντός του κλοιού για την απελευθέρωση των οικισμών Βαρβαρόβκα, Λομπανόβκα και Ρεζνίκοβο».

Οι ουκρανικές δυνάμεις διαψεύδουν τις ρωσικές ανακοινώσεις, αλλά οι τελευταίες επιμένουν ότι πολιορκείται στενά ο θύλακας του Χαρκόβου όπου υπάρχουν 27 οικισμοί και έχουν απομείνει 1.700 στρατιώτες των ουκρανικών δυνάμεων, οι οποίες δεν μπορούν πλέον να ανεφοδιαστούν. Σύμφωνα με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, η έκταση του θύλακα ανέρχεται σε 460 τετραγωνικά χιλιόμετρα και η κατάληψή της «θα επιτρέψει την απώθηση της γραμμής επαφής κατά τουλάχιστον 20 χιλιόμετρα μακριά από τις παραμεθόριες περιοχές της περιφέρειας Μπέλγκοροντ». Οι Ουκρανοί ανακοινώνουν ότι δεν έχουν περικυκλωθεί και ότι δεν υπάρχει θύλακας ή κλοιός.

Στα νότια, η Ρωσία επιτέθηκε το πρωί στην περιφέρεια της Οδησσού. Οι ουκρανικές αρχές αξιολογούν ακόμη τις συνέπειες της επίθεσης. Στην περιφέρεια της Ζαπορίζια, οι ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυσαν 737 επιθέσεις εναντίον 55 οικισμών της περιοχής το τελευταίο 24ωρο. Στην περιφέρεια του Μικολάιβ, σημειώθηκε μαζική ρωσική επίθεση με drones τύπου Shahed και ένας βαλλιστικός πύραυλος Iskander.

Το επιτελείο της Ουκρανίας αντιθέτως ανακοινώνει ότι οι ουκρανικές δυνάμεις σημείωσαν σημαντική επιτυχία στο νότιο μέτωπο, καταλαμβάνοντας τον οικισμό Παβλίβκα στην περιοχή της Ζαπορίζια, ενώ υποστηρίζουν ότι προωθήθηκαν και στο Λιμάν και σε άλλες περιοχές και ότι «οι Ρώσοι προπαγανδίζουν νίκες που δεν έχουν επιτύχει».

Ζαπορίζια: Ζημιές στον εξοπλισμό του πυρηνικού σταθμού

Την ίδια στιγμή, ουκρανικοί βομβαρδισμοί τις τελευταίες εβδομάδες προκάλεσαν ζημιές στον εξοπλισμό εξωτερικής ηλεκτροδότησης του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, στη νοτιοανατολική Ουκρανία, με αποτέλεσμα η ηλεκτρική ενέργεια να παρέχεται επί του παρόντος από εφεδρικές πηγές, ανακοίνωσε σήμερα η διοίκηση του πυρηνικού σταθμού. Η κατάσταση είναι υπό έλεγχο και παρακολουθείται από το προσωπικό του σταθμού, αναφέρει η διοίκηση σε ανακοίνωση.

Ο πυρηνικός σταθμός, ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη με έξι αντιδραστήρες, δεν παράγει ηλεκτρική ενέργεια, αλλά χρειάζεται τροφοδοσία με ηλεκτρικό ρεύμα από δύο εξωτερικές συνδέσεις για τη διατήρηση της ψύξης του πυρηνικού καυσίμου. Η Ρωσία κατέλαβε τον σταθμό τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, ο οποίος άρχισε το 2022, και από τότε τόσο η Μόσχα όσο και το Κίεβο αλληλοκατηγορούνται συστηματικά για στρατιωτικές ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο την πυρηνική ασφάλεια.

Το μέγα deal

Στο μέτωπο των διαπραγματεύσεων, μία συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για περιουσιακά στοιχεία της Lukoil φέρεται να έχει ενταχθεί στις επαφές ΗΠΑ-Ρωσίας για την Ουκρανία, με εμπλοκή επενδυτών που συνδέονται επιχειρηματικά με Αμερικανούς διαπραγματευτές.

Οι επαφές της κυβέρνησης Τραμπ με τη Μόσχα με αντικείμενο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία φαίνεται ότι έχουν αποκτήσει και μια σημαντική επιχειρηματική διάσταση, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times. Πάντα κατά το αμερικανικό Μέσο, στις συζητήσεις έχει ενταχθεί πετρελαϊκή συμφωνία αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, από την οποία θα μπορούσαν να επωφεληθούν επιχειρηματίες της Μέσης Ανατολής που διατηρούν δεσμούς με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής ενεργειακής εταιρείας Lukoil. Σε αυτό περιλαμβάνονται πετρελαϊκά πεδία, διυλιστήρια και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες. Για να προχωρήσει η συγκεκριμένη συναλλαγή απαιτείται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η έγκριση τόσο της κυβέρνησης των ΗΠΑ, όσο και του Κρεμλίνου. Το Reuters ανέφερε ότι ο Λευκός Οίκος, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών και η Lukoil δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα για σχολιασμό.

Κατά τους New York Times, στην ομάδα που επιδιώκει να προωθήσει τη συμφωνία βρίσκεται ο Αμερικανός δισεκατομμυριούχος επενδυτής Τοντ Μπόελι. Συμμετέχουν επίσης δύο επιχειρηματικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί στο παρελθόν είτε με τον Κούσνερ είτε με την οικογένεια του Γουίτκοφ, καθώς και ένας φορέας της αμερικανικής κυβέρνησης.

Το ζήτημα φέρεται μάλιστα να έφθασε μέχρι το Κρεμλίνο. Η αμερικανική εφημερίδα αναφέρει ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν συζήτησε τη συγκεκριμένη συμφωνία κατά τη συνάντησή του στις 5 Σεπτεμβρίου με τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ. Οι New York Times, επικαλούμενοι πρόσωπα με γνώση όσων συζητήθηκαν στη συνάντηση, αναφέρουν ότι ο Πούτιν παρουσίασε την ολοκλήρωση της συμφωνίας ως έναν τρόπο να σταλεί μήνυμα στη ρωσική κοινή γνώμη ότι η επιχειρηματική συνεργασία ανάμεσα στη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να είναι εφικτή.

Ήταν Μεγάλη Δευτέρα, στις  27 Μαρτίου 1917, όταν ο αρχικομιτατζής Τοντόρ Πανίτσα εισέβαλε μαζί με πάνοπλους Βούλγαρους στρατιώτες και τον αρχαιολόγο Βλαδίμηρο Σις στη Μονή κατατρομοκρατώντας πρώτα τους μοναχούς και λεηλατώντας κατόπιν πολλές εκατοντάδες ιερά κειμήλια και χειρόγραφα (πάνω από 1200 συνολικά). Ολόκληρο το σκευοφυλάκιο και η περίφημη βιβλιοθήκη της Μονής άδειασαν.

Πάνω σε 24 μουλάρια, όπως αναφέρουν μαρτυρίες εκείνης της εποχής, φορτώθηκαν περισσότερα από 430 χειρόγραφους κώδικες (περγαμηνά και χάρτινα) του 6ου έως του 14ου αιώνα, περίπου 470 σπάνια έντυπα βιβλία και έγγραφα. Επίσης, πατριαρχικά χρυσόβουλα, σπάνια Ευαγγέλια, εικόνες και πολύτιμες Λειψανοθήκες που περιείχαν ιερά λείψανα αγίων, πλήθος από χρυσοκέντητα ιερατικά άμφια, επιτάφιους και καλύμματα Αγίας Τραπέζης, Άγια Δισκοπότηρα, σιγίλια, αρτοφόρια, δίσκοι και λαβίδες, καντήλες, εξαπτέρυγα, θυμιατά και πολύτιμοι Σταυροί αγιασμού και λιτανείας με επένδυση από χρυσό και πολύτιμους λίθους.

Πολλά αντικείμενα από αυτόν τον ιερό θησαυρό εκτίθενται σήμερα στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια, ή βρίσκονται παρανόμως εκποιημένα σε ιδιωτικές συλλογές (μερικά από τα οποία, όπως το περίφημο Ευαγγέλιο 1.000 ετών, έχουν ήδη εντοπιστεί και επιστραφεί). Πριν μερικά χρόνια κάποια ελάχιστα κειμήλια επέστρεψαν στην Ελλάδα από τις ΗΠΑ, όπου είχαν πουληθεί, μετά από άοκνες προσπάθειες του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας κυρό Παύλο.

Δράμα: Η “παρεξηγημένη” εξέγερση

Στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου, πριν λίγες ημέρες, συμπληρώθηκαν ακριβώς 85 χρόνια από την “παρεξηγημένη” εξέγερση της Δράμας τον Σεπτέμβριο του 1941 κατά των Βουλγάρων, την οποία οι Γερμανοί κατακτητές παρέδωσαν μαζί με όλη την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη στους Βούλγαρους, οι οποίοι αμέσως ξεκίνησαν την τρίτη προσπάθειά τους μέσα στον 20^ο αιώνα να εκβουλγαρίσουν με τη βία αυτή την περιοχή.

Η απάντηση των Βούλγαρων στην πρώτη αυτή πανευρωπαϊκά  εξέγερση κατά των κατακτητών ήταν άμεση και τα αντίποινα υπερέβησαν σε σκληρότητα κάθε φαντασία. Ακολούθησε ένα ολοκαύτωμα σε όλο το νομό Δράμας, αλλά και σε γειτονικούς νομούς, με συνολικά 67 χωριά καταστραμμένα και ένα μακελειό με πολλές χιλιάδες νεκρούς μέσα σε λίγες μέρες. Αν μη τι άλλο όμως, η αντίσταση αυτή έβαλε τέλος στα όποια επιχειρήματα των Βουλγάρων “περί εθνικών και πληθυσμιακών δικαιωμάτων στην περιοχή”. Έδειξε με εκατόμβες πως είναι ακραιφνώς ελληνική, κάτι που πρέπει να γνωρίζουν κάποιοι άλλοι ανιστόρητοι γείτονες και σήμερα, αλλά και στην Αθήνα.

Η συμφωνία της ντροπής με την Βουλγαρία

Ακριβώς όμως την ίδια ημέρα τιμής της “μαύρης” αυτής επετείου, στις 29 Σεπτεμβρίου, έγινε επισήμως γνωστή και η δυσανάλογη “διπλωματική και πολιτιστική ανταλλαγή μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας”, μετά από διαπραγματεύσεις πολλών δεκαετιών, σύμφωνα με την οποία:

• η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρίατα οστά του Τσάρου Σαμουήλ, γνωστού από τις λυσσαλέες προσπάθειές του να καταλύσει το Βυζάντιο, που ανακαλύφθηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στην Πρέσπα και φυλάσσονται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης.
• η Βουλγαρία θα επιστρέψει στην Ελλάδα 48 πολύτιμα εκκλησιαστικά κειμήλια που “αφαιρέθηκαν” από τις ιερές μονές της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας στο Παγγαίο όρος και του Τιμίου Προδρόμου στις Σέρρες κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στην ουσία πρόκειται δηλαδή για “διπλωματική και πολιτιστική ανταλλαγή” ευρημάτων από ανασκαφές σε ελληνικό έδαφος με κλεμμένα αντικείμενα ανεκτίμητης ιστορικής και θρησκευτικής αξίας επίσης από ελληνικό έδαφος και μάλιστα μόνο ενός πολύ μικρού μέρους τους. Σημειωτέον ότι αμφότερες πλευρές, σε Αθήνα και Σόφια, θεώρησαν αυτό το ελληνοβουλαγαρικό “πολιτιστικό ντηλ” «επωφελές και για τις δύο χώρες και ιστορικής σημασίας», χωρίς ποτέ το αρμόδιο υπουργείο πολιτισμού στην Αθήνα να επικοινωνήσει με τα λεηλατημένα Μοναστήρια και τις “καπελωμένες” τοπικές κοινωνίες της Ανατολικής Μακεδονίας και να λάβει υπόψη τις απόψεις τους και των αγώνες που έκαναν μέχρι τώρα για το ευαίσθητο αυτό θέμα.

Για αυτούς τους ανθρώπους – και το γράφω επειδή κατάγομαι από εκείνα τα μαρτυρικά μέρη – ό,τι είναι η κλοπή του γλυπτών του Παρθενώνα από τον Έλγιν είναι για τη Μονή Εικοσιφοίνισσας τα συλημένα ιερά κειμήλιά της από τους Βούλγαρους. Ήδη όμως ο Μητροπολίτης Δωρόθεος Δράμας – και μαζί του όλη η κοινωνία της Δράμας και των γειτονικών χωριών – σε επιστολή του προς την αρμόδια υπουργό εκφράζει τις σοβαρές επιφυλάξεις του για την ετεροβαρή ελληνοβουλγαρική συμφωνία Μενδώνη-Miloshev, με την οποία η χώρα μας ουσιαστικά θέτει υπό διαπραγμάτευση και το κατοχυρωμένο δικαίωμα κυριότητος των υπόλοιπων εκατοντάδων κειμηλίων και χειρογράφων που παραμένουν στην Βουλγαρία.

Κάτι που στην ουσία σημαίνει την παραίτηση της Ελλάδας από έναν εθνικοθρησκευτικό θησαυρό που κλάπηκε από τα Μοναστήρια της Ανατολικής Μακεδονίας σε εκείνα τα “πέτρινα χρόνια” της βουλγαρικής κατοχής, για τα οποία η Βουλγαρία δεν ζήτησε ποτέ συγγνώμη – αρκεί να δει κανείς και το σημερινό “επιθετικό” εθνικό δόγμα της γείτονος χώρας. Ακολούθησαν αντιδράσεις από τον πολιτικό κόσμο, ανάμεσα τους και του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά.

Όσο για τους κατοίκους της περιοχής, μετά την “Συμφωνία των Πρεσπών”, που έχουν αποδεχτεί ασμένως όλα τα ελληνικά κόμματα εξουσίας παρά τα όσα έλεγαν προεκλογικά, βλέπουν τώρα μια ακόμη μειοδοτική πράξη της Αθήνας. Μια εκποίηση εθνικού, πολιτιστικού και θρησκευτικού πλούτου που παρακάμπτει τις δικές τους απόψεις και την τοπική ιστορία τους.

Τι σηματοδοτεί η συμφωνία 

Μια “λεόντεια” συμφωνία που ισοδυναμεί με άλλο ένα έγκλημα σε βάρος της Ιστορίας, της Εκκλησίας, του Πολιτισμού της περιοχής. Και αναρωτιούνται συχνά ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στα Καλάβρυτα και το Δοξάτο, το Δίστομο και την Κορμίστα, την Κάντανο και την Χωριστή Δράμας; Και γιατί στις διαπραγματεύσεις για την είσοδο της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση καμιά κυβέρνηση στην Αθήνα δεν σκέφτηκε να προβάλει βέτο, αν η υποψήφια χώρα δεν επέστρεφε όλα τα κλεμμένα κειμήλια και χειρόγραφα από τις Μονές της Ανατολικής Μακεδονίας; Ερωτήματα που προφανώς έχουν την απάντησή τους.

Να σημειωθεί πάντως ότι, την συμφωνία αυτή κατά το παρελθόν απέρριψαν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις. Εκτός τώρα, από τον κ. Μητσοτάκη, που αύριο 3 Οκτωβρίου, θέλει να κάνει με αυτό το “ντηλ” μια ακόμη  επικοινωνιακή, προεκλογική “επίθεση” μέσα στη Θεσσαλονίκη. Ξεχνώντας βέβαια με ποιο “νόμισμα” πλήρωσε στη Βόρεια Ελλάδα ο Αλέξης Τσίπρας την μειοδοτική “Συμφωνία των Πρεσπών”.

Πηγές δήλωσαν ότι οι συνομιλίες μεταξύ των δύο ηγετών θα μπορούσαν να καλύψουν τις διαπραγματεύσεις για συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, τις οποίες ξεκίνησαν στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο, καθώς και πιθανή ενεργειακή και αμυντική συνεργασία. Επίσης, ανέφεραν ότι οι υπουργοί Εμπορίου των δύο χωρών συμφώνησαν αυτή την εβδομάδα να «επιταχύνουν» τις διαπραγματεύσεις πριν από τη συνάντηση των ηγετών.

Κανένας Καναδός πρωθυπουργός δεν έχει πραγματοποιήσει τις τελευταίες δεκαετίες επίσκεψη στην Τουρκία. Οι προηγούμενες συναντήσεις με τον Ερντογάν πραγματοποιήθηκαν μόνο στο περιθώριο πολυμερών συνόδων, μεταξύ άλλων των συνόδων κορυφής του ΝΑΤΟ και της G20.

Από τότε που οι εμπορικές συνομιλίες μεταξύ Οτάβας και Ουάσινγκτον κατέρρευσαν τον Αύγουστο, ο Καναδάς επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή του από τις ΗΠΑ, τον μακράν μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του, καθώς οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών επιδεινώνονται, υπό το βάρος των αμερικανικών δασμών και των απειλών προσάρτησης.

Τι επιδιώκει ο πρωθυπουργός Κάρνεϊ

Ο Κάρνεϊ επιδιώκει να διπλασιάσει το εμπόριο του Καναδά με χώρες εκτός ΗΠΑ μέσα στα επόμενα 10 χρόνια, προσεγγίζοντας νέους εμπορικούς εταίρους, όπως η Κίνα και η Ινδία, παρά τις προηγούμενες εντάσεις με αμφότερες τις χώρες. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ισχυρή δημόσια στήριξη στις προσπάθειές του να προστατεύσει την καναδική οικονομία από τους αμερικανικούς δασμούς και να αποσυνδέσει τη χώρα από την οικονομική κυριαρχία των ΗΠΑ, με το ταξίδι του Κάρνεϊ στην Άγκυρα να αποτελεί το τελευταίο βήμα στην προσπάθεια διαφοροποίησης των οικονομικών συνεργασιών του Καναδά.

Αυτό συμβαίνει καθώς ο Καναδάς και η ΕΕ προετοιμάζονται να παρουσιάσουν μια ευρεία νέα εταιρική σχέση στη σύνοδο κορυφής τους στο Μόντρεαλ, η οποία ξεκινά στις 29 Οκτωβρίου, σύμφωνα με το POLITICO. Έγγραφο, το οποίο κοινοποιήθηκε στους πρεσβευτές της ΕΕ πριν από τη σύνοδο κορυφής, προβλέπει την εμβάθυνση της συνεργασίας στο ψηφιακό εμπόριο, την ενέργεια και την από κοινού στήριξη της Ουκρανίας. Καλεί επίσης στη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ορυκτών, προκειμένου να προστατευθούν οι δύο πλευρές από «διακυμάνσεις της αγοράς και γεωπολιτικές επιπτώσεις».

Η συμφωνία βασίζεται στην πρόταση που κατέθεσε τον Σεπτέμβριο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για τον χαρακτηρισμό του Καναδά ως «συνδεδεμένου μέλους» του ευρωπαϊκού πολιτικού και εμπορικού μπλοκ, αν και το σχέδιο κοινής δήλωσης δεν κάνει καμία αναφορά σε αυτήν.

Η πρόταση προκάλεσε ανησυχία στην Ουάσινγκτον, με τον Τραμπ να απειλεί με «πολύ βαρείς δασμούς» την ΕΕ, εάν κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η ενισχυόμενη συμμαχία μεταξύ Οτάβας και Βρυξελλών απειλεί τα αμερικανικά συμφέροντα. Στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στις 15 Σεπτεμβρίου, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι οι δύο πλευρές «ενώνουν εθελοντικά τις δυνάμεις τους», υποσχόμενη μια τεχνολογική συμμαχία και στενότερη ενοποίηση των αμυντικών τους βιομηχανιών. «Θα καταστήσουμε την Αρκτική ένα εμβληματικό κοινό σχέδιο», δήλωσε, αναφερόμενη σε μια περιοχή που αναδεικνύεται σε εμπορική οδό για την οποία ανταγωνίζονται οι ΗΠΑ και η Ρωσία.

Στον πίνακα 1 αναφέρονται οι αγωνιστικές περίοδοι, στις οποίες τα τρία σωματεία συμμετείχαν τουλάχιστον στην προημιτελική φάση των Κυπέλλων Ευρώπης, στον τελικό του ευρωπαϊκού Super Cup, και στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων. Όπου στον πίνακα 1 υπάρχει παύλα, σημαίνει είτε αποκλεισμός πριν από τους «8», είτε μη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις.

Οι μεγαλύτερες επιτυχίες της Τσέλσι, της Άρσεναλ και της Τόττεναμ στα Κύπελλα Ευρώπης και Κόσμου αναλυτικά (μέχρι και Σεπ. 2026)

Ανάλυση των στοιχείων

Η Τόττεναμ ήταν η πρώτη ομάδα του Λονδίνου που προκρίθηκε στην τετράδα ευρωπαϊκής διοργάνωσης (1962) και η πρώτη που κατέκτησε ευρωπαϊκό τρόπαιο (1963). Την πενταετία 1974-79 και την εξαετία  1985-91 κανένας από τους τρεις συλλόγους δεν προκρίθηκε στην τετράδα Κυπέλλου Ευρώπης. Το 2019 ήταν η μοναδική χρονιά που και οι τρεις μεγάλοι του Λονδίνου έπαιξαν σε ευρωπαϊκό τελικό, ενώ το 2025 συμμετείχαν και τα τρία σωματεία τουλάχιστον στα ημιτελικά ευρωπαϊκής διοργάνωσης και ήταν η μόνη χρονιά που οι δύο από τις τρεις  ομάδες κατέκτησαν ευρωπαϊκό τρόπαιο.

Μόνο η Τσέλσι έχει προκριθεί επί 4 συνεχόμενες σεζόν (2011-14) στα προημιτελικά των Κυπέλλων Ευρώπης, έναντι 3 αγωνιστικών περιόδων (1972-74) της Τόττεναμ, και επίσης 3 σεζόν της Άρσεναλ η οποία όμως το πέτυχε δύο φορές (1970-72 και 2008-10). Η χειρότερη περίοδος για την Τσέλσι στην Ευρώπη, ήταν την περίοδο 1971-94 (23 έτη), αφού δεν προκρίθηκε ούτε μία φορά στην προημιτελική φάση κάποιου Κυπέλλου Ευρώπης (!). Τα αντίστοιχα νούμερα είναι, για την Άρσεναλ 14 έτη (1955-69) και 13 έτη (1980-1993), ενώ για την Τόττεναμ επίσης 14 σεζόν (1992-2006).

Σε 32 από τις 71 αγωνιστικές περιόδους (1955-2026), καμία από τις τρεις ομάδες δεν προκρίθηκε στους «8» κάποιου ευρωπαϊκού Κυπέλλου (ποσοστό 45,07% – 32/71), δηλαδή πιο συχνά από ένα στα τρία χρόνια στην οκτάδα των ευρωπαϊκών διοργανώσεων δεν συμμετέχει, την ίδια σεζόν, κανένα από τα τρία μεγαλύτερα κλαμπ του Λονδίνου.

Η μεγαλύτερη περίοδος αναμονής για την κατάκτηση ευρωπαϊκού τροπαίου ήταν για την Τσέλσι 16 σεζόν (1955-1971), για τους «κανονιέρηδες» της Άρσεναλ 15 χρόνια (1955-1970), ενώ για τους «πετεινούς» της Τόττεναμ μόλις 8 έτη (1955-1963). Το 2021 ήταν η πιο επιτυχημένη διεθνώς χρονιά της Τσέλσι, αφού κέρδισε τον τίτλο της πρωταθλήτριας Ευρώπης, της πρωταθλήτριας Κόσμου, αλλά και το τρόπαιο του ευρωπαϊκού Super Cup.

Σύγκριση των διεθνών επιτυχιών

Οι καλύτερες επιδόσεις των τριών σωματείων στα ευρωπαϊκά Κύπελλα και στο Διηπειρωτικό Κύπελλο/ Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων, αναφέρονται συνοπτικά στον πίνακα 2.

Οι μεγαλύτερες διεθνείς επιτυχίες των Τσέλσι, Άρσεναλ και Τόττεναμ συνοπτικά  

Η Τσέλσι έχει κερδίσει περισσότερους ευρωπαϊκούς τίτλους (8) από ότι οι άλλες δύο ομάδες μαζί. Η Τόττεναμ, ενώ έχει συμμετάσχει μόλις 3 φορές στους «8» του Κυπέλλου Πρωταθλητριών (έναντι 12 της Τσέλσι και 10 της Άρσεναλ), έχει κατακτήσει διπλάσια ευρωπαϊκά Κύπελλα σε σχέση με την Άρσεναλ (4 έναντι 2). Οι «μπλε» του Λονδίνου είναι επίσης ο μόνος σύλλογος της πρωτεύουσας που έχει κατακτήσει Champions League (2), οι μόνοι που έχουν αναδειχθεί πρωταθλητές Κόσμου (2 φορές), αλλά και το μόνο λονδρέζικο σωματείο με συμμετοχή σε τελικό Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων (3 συμμετοχές).

Η Τσέλσι προηγείται και στις δώδεκα (12) κατηγορίες (!), όπως αυτές αναφέρονται στον πίνακα 2, και μάλιστα σε αρκετές από αυτές με σημαντική διαφορά. Η Άρσεναλ προηγείται της Τόττεναμ σε 9 από τις 12 κατηγορίες (η Τόττεναμ υπερτερεί μόνο στις προκρίσεις στους «4» των Κυπέλλων Ευρώπης, και στις κατακτήσεις ευρωπαϊκών και διεθνών τροπαίων). Ακόμη, η Τσέλσι έχει υπερδιπλάσιες συμμετοχές σε τελικούς από την Τόττεναμ (15 έναντι 7), και πενταπλάσια διεθνή τρόπαια από την Άρσεναλ (10 έναντι 2).

Στους ευρωπαϊκούς τελικούς, οι «μπλε» έχουν ποσοστό επιτυχίας 66,6% (8/12), η Τόττεναμ 57,1% (4/7), ενώ η σχετική επίδοση της Άρσεναλ  είναι εξαιρετικά κακή, αν όχι τραγική, 22,2% (2/9). Είναι αξιοσημείωτο, ότι από τους 4 χαμένους τελικούς Ευρώπης της Τσέλσι, οι 3 είναι στο Super Cup (!). Όσον αφορά το ποσοστό επιτυχίας σε ευρωπαϊκούς και παγκόσμιους τελικούς συνολικά, η Τσέλσι έχει 10 κατακτήσεις σε σύνολο 15 ευρωπαϊκών και παγκόσμιων τελικών (66,6% – 10/15), δηλαδή πάλι πάνω από 65%.

Παρά το γεγονός ότι η Άρσεναλ προηγείται με διαφορά μεταξύ των ομάδων του Λονδίνου στις κατακτήσεις πρωταθλημάτων Αγγλίας (με 14, έναντι 6 της Τσέλσι και μόλις 2 της Τόττεναμ), και είναι πρώτη στην Αγγλία στις κατακτήσεις του Κυπέλλου (με 14 – η Τσέλσι και η Τόττεναμ έχουν κερδίσει από 8 τρόπαια η κάθε μία), είναι εντούτοις ο μόνος από τους τρεις συλλόγους, που έχει κερδίσει όχι μόνο τους λιγότερους διεθνείς τίτλους, αλλά και πολύ λιγότερους από τους μισούς ευρωπαϊκούς τελικούς στους οποίους έχει συμμετάσχει.

• Φάση Α1: Αποκλεισμός της δεξιάς λωρίδας και της Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης (ΛΕΑ) από το 127,6ο χλμ. έως και το 131,7ο χλμ., με την κυκλοφορία να διεξάγεται από την αριστερή λωρίδα.
• Φάση Α2: Αποκλεισμός της δεξιάς λωρίδας και της ΛΕΑ από το 131ο χλμ. έως και το 133,8ο χλμ., με την κυκλοφορία να διεξάγεται από την αριστερή λωρίδα.
• Φάση Β1: Αποκλεισμός της αριστερής λωρίδας από το 127,6ο χλμ. έως και το 131,7ο χλμ. με την κυκλοφορία να διεξάγεται από τη δεξιά λωρίδα.
• Φάση Β2: Αποκλεισμός της αριστερής λωρίδας το 131ο χλμ. έως και το 133,8ο χλμ., με την κυκλοφορία να διεξάγεται από τη δεξιά λωρίδα.

Σημειώνεται ότι, οι εργασίες θα πραγματοποιούνται Δευτέρα με Παρασκευή από τις 07:00 έως και τις 20:00 και Σάββατο από τις 07:00 έως και τις 17:00. Σε περίπτωση ταχύτερης ολοκλήρωσης των εργασιών, η κυκλοφορία θα αποκατασταθεί νωρίτερα από τον προγραμματισμένο χρόνο.

Η Νέα Οδός έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια και εξυπηρέτηση των οδηγών, ενώ σχετικές προσωρινές σημάνσεις θα τοποθετηθούν με στόχο την πλήρη ενημέρωση όλων των οδηγών. Η Νέα Οδός ευχαριστεί για την κατανόηση και εφιστά την προσοχή των οδηγών καθώς οι τελευταίοι οφείλουν να συμμορφώνονται πλήρως με τη σχετική σήμανση.

Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της φετινής διοργάνωσης ήταν η προσέλευση οικογενειών όχι μόνο από την Καλλιθέα, αλλά και από όμορους Δήμους και την ευρύτερη περιοχή, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το Kallithea Family Sports Park αποκτά σταδιακά έναν ευρύτερο, υπερτοπικό χαρακτήρα.

Ένα πάρκο για όλους

Για δύο ημέρες, δεκάδες αθλητικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες έδωσαν τη δυνατότητα στα παιδιά να γνωρίσουν διαφορετικά αθλήματα μέσα από το παιχνίδι και στις οικογένειες να περάσουν μαζί ένα ολόκληρο διήμερο άθλησης. Ποδόσφαιρο, μπάσκετ, αθλητικές δοκιμασίες, δραστηριότητες για μικρότερα παιδιά, δράσεις συμπερίληψης και πολλές ακόμη επιλογές συνέθεσαν ένα μεγάλο αθλητικό πάρκο, ανοιχτό σε όλους.

Βασική αρχή της διοργάνωσης παρέμεινε και φέτος η ελεύθερη πρόσβαση: η είσοδος και η συμμετοχή σε όλες τις δραστηριότητες ήταν δωρεάν, δίνοντας τη δυνατότητα σε κάθε οικογένεια να συμμετάσχει χωρίς οικονομικό περιορισμό.Μια μεγάλη συλλογική προσπάθεια.

Πίσω από την επιτυχία της διοργάνωσης βρίσκεται μια μεγάλη οργανωτική προσπάθεια. Ο Δήμος Καλλιθέας εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες στη Διεύθυνση Άθλησης και το σύνολο των εργαζομένων και συνεργατών της, καθώς και σε όλους τους εργαζόμενους του Δήμου που συνέβαλαν στην άρτια διεξαγωγή του.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται στους αθλητικούς συλλόγους, τους φορείς, τους εθελοντές, τους χορηγούς και τους υποστηρικτές που βοήθησαν καθοριστικά. Το μεγαλύτερο όμως «ευχαριστώ» ανήκει στις χιλιάδες οικογένειες που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα.

Δηλώσεις για τη διοργάνωση

Κώστας Ασκούνης (Δήμαρχος Καλλιθέας): «Η εικόνα χιλιάδων παιδιών και οικογενειών να συμμετέχουν στο 2ο Kallithea Family Sports Park είναι για εμάς η μεγαλύτερη ικανοποίηση. Η παρουσία κόσμου και από τους όμορους Δήμους δείχνει ότι η διοργάνωση αποκτά πλέον μια δυναμική που ξεπερνά τα όρια της πόλης μας. Θέλουμε μια Καλλιθέα ανοιχτή και ζωντανή, που επενδύει στον αθλητισμό και δημιουργεί δράσεις για όλους. Ευχαριστώ την Περιφέρεια Αττικής, τους εργαζόμενους και όλους όσοι εργάστηκαν για αυτή τη γιορτή».

Γεώργιος Χ. Μαργωμένος (Αντιδήμαρχος Παιδικής Αγωγής και Άθλησης): «Όταν ξεκινήσαμε να σχεδιάζουμε το 2ο Kallithea Family Sports Park, θέλαμε να κάνουμε ένα ακόμη βήμα μπροστά. Το ότι ξεπεράσαμε τις προσδοκίες μας και ότι το Family Sports Park αποκτά έναν υπερτοπικό χαρακτήρα, μας δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη για τη συνέχεια. Το Family Sports Park αρχίζει πλέον να γίνεται θεσμός και αυτό είναι η μεγαλύτερη επιβράβευσή μας».

Το 2ο Kallithea Family Sports Park ολοκληρώθηκε αφήνοντας πίσω του χιλιάδες χαμόγελα και το ραντεβού ανανεώνεται ήδη για το 3ο Kallithea Family Sports Park!