Η επίθεση εντείνει τους φόβους για την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών του βασιλείου, σε μια περίοδο κατά την οποία η αναζωπύρωση της σύγκρουσης στην Υεμένη και ο ευρύτερος πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλούν τις διεθνείς ροές πετρελαίου. Σύμφωνα με το Bloomberg, το χτύπημα σημειώθηκε το βράδυ της Τρίτης (13 Οκτωβρίου), με το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας να επιβεβαιώνει την εκδήλωση περιορισμένης πυρκαγιάς σε διοικητικό κτίριο της εταιρείας. Οι αρχές επενέβησαν άμεσα, χωρίς να αναφερθούν νεκροί ή τραυματίες.

Πηγή από την Aramco δήλωσε στο Reuters ότι ο πύραυλος έπληξε πύργο γραφείων του συγκροτήματος, προκαλώντας ζημιές στους τρεις τελευταίους ορόφους. Άλλες δύο πηγές επιβεβαίωσαν ότι είχε εκδηλωθεί φωτιά στο κτίριο. Το συγκρότημα που επλήγη φιλοξενεί ένα από τα σημαντικότερα επιχειρησιακά κέντρα της Saudi Aramco, από το οποίο εποπτεύεται ένα εκτεταμένο δίκτυο χερσαίων και υπεράκτιων πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, αγωγών, διυλιστηρίων και τερματικών σταθμών εξαγωγής.

Το Νταχράν, στις ακτές του Περσικού Κόλπου, αποτελεί την καρδιά της σαουδαραβικής πετρελαϊκής οικονομίας. Στην ευρύτερη Ανατολική Επαρχία βρίσκονται ορισμένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου της χώρας, ενώ η περιοχή φιλοξενεί σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και πανεπιστήμιο με εξειδίκευση στη μηχανική πετρελαίου.

Η επίθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του κεντρικού ρόλου της Aramco στην παγκόσμια παραγωγή και διακίνηση αργού. Παρότι δεν έχουν αναφερθεί άμεσες επιπτώσεις στην παραγωγή από το συγκεκριμένο πλήγμα, η δυνατότητα των Χούθι να χτυπούν τόσο ευαίσθητες εγκαταστάσεις ενισχύει την αβεβαιότητα για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.

Στο στόχαστρο διυλιστήρια, αγωγοί και λιμάνια

Η επίθεση στα κεντρικά της Aramco αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας κατά στρατηγικών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με το Bloomberg, το διυλιστήριο της Τζαζάν, στα δυτικά της χώρας, παραμένει εκτός λειτουργίας έπειτα από προηγούμενο χτύπημα, ενώ επίθεση έχει δεχθεί και σημαντικό λιμάνι εξαγωγής πετρελαίου στην Ερυθρά Θάλασσα.

Παράλληλα, τον Σεπτέμβριο ανεστάλη προσωρινά η λειτουργία αγωγού που διασχίζει τη Σαουδική Αραβία, ύστερα από επίθεση η οποία εξαπολύθηκε από το Ιράκ. Ο συγκεκριμένος αγωγός είχε αποκτήσει καθοριστική σημασία για τη μεταφορά σαουδαραβικού πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές.

Η αυξανόμενη πίεση στις ενεργειακές εγκαταστάσεις συμπίπτει με τις σοβαρές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, γεγονός που έχει αναβαθμίσει τον ρόλο των εναλλακτικών διαδρομών εξαγωγής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Επιθέσεις και στο Ριάντ – Νεκροί και εκατοντάδες τραυματίες

Οι Χούθι έχουν εντείνει τις τελευταίες ημέρες τις επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον μεγάλων πόλεων, αεροδρομίων και στρατηγικών εγκαταστάσεων. Το διεθνές αεροδρόμιο του Ριάντ έχει δεχθεί τέσσερα πλήγματα, με την επίθεση του περασμένου Σαββάτου να προκαλεί τον θάνατο 13 ανθρώπων. Επρόκειτο για το πιο πολύνεκρο πυραυλικό χτύπημα στη Σαουδική Αραβία την τελευταία δεκαετία, ενώ οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις έχουν οδηγήσει σε εκτεταμένες διαταραχές των αεροπορικών μετακινήσεων.

Την Τετάρτη, η σαουδαραβική Πολιτική Προστασία ανακοίνωσε ότι τέσσερις άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ένα παιδί, τραυματίστηκαν στο Ριάντ από θραύσματα δύο πυραύλων που αναχαιτίστηκαν. Προκλήθηκαν επίσης περιορισμένες ζημιές σε 15 κατοικίες. Στο Νταχράν, θραύσματα από αναχαίτιση πυραύλου έπεσαν σε κατοικημένη περιοχή, σύμφωνα με τον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία.

Αντίποινα στην Υεμένη και απειλές για νέα χτυπήματα

Η κλιμάκωση ακολουθεί την επανέναρξη της στρατιωτικής εκστρατείας της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη, με στόχο τη στήριξη της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης και την ανακοπή της προέλασης των Χούθι.

Οι αντάρτες είχαν απειλήσει με «σκληρή και επώδυνη» απάντηση στις σαουδαραβικές επιδρομές εναντίον της πρωτεύουσας Σαναά. Ο εκπρόσωπός τους, Γιαχία Σαρί, είχε μάλιστα κατονομάσει τα κεντρικά της Aramco στο Νταχράν και διυλιστήριο στο Ριάντ ως πιθανούς στόχους, καλώντας τους εργαζομένους πετρελαϊκών εγκαταστάσεων να απομακρυνθούν από περιοχές που θα μπορούσαν να δεχθούν επίθεση.

Την Τρίτη, ο σαουδαραβικός συνασπισμός πραγματοποίησε αεροπορικά πλήγματα εναντίον εγκαταστάσεων καυσίμων στα περίχωρα της Σαναά, συμπεριλαμβανομένου σταθμού της Yemen Petroleum Company. Όπως ανακοίνωσε, η επιχείρηση είχε στόχο να περιορίσει τη δυνατότητα των Χούθι να απειλούν τη Σαουδική Αραβία, την Υεμένη και τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς.

Η μάχη για τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Όπως αναφέρει το Reuters, στο επίκεντρο των πολεμικών επιχειρήσεων βρίσκεται και ο έλεγχος των περιοχών γύρω από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τη νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας και ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του διεθνούς εμπορίου.

Οι Χούθι είχαν πραγματοποιήσει αιφνιδιαστική προέλαση προς την περιοχή τον προηγούμενο μήνα. Παρότι η αντεπίθεση των κυβερνητικών δυνάμεων τούς απομάκρυνε από τα εδάφη που βρίσκονται πλησιέστερα στα Στενά, εξακολουθούν να διατηρούν παρουσία σε γειτονικές περιοχές και έχουν καταγράψει κέρδη γύρω από την πόλη Ταΐζ.

Το Ριάντ επιδιώκει ευρύτερη στρατιωτική υποστήριξη από τους συμμάχους του για την αντιμετώπιση των πυραυλικών επιθέσεων. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον, ο σημαντικότερος σύμμαχος και παραδοσιακός εγγυητής της ασφάλειας της Σαουδικής Αραβίας, έχει μέχρι στιγμής αποφύγει την άμεση εμπλοκή στον πόλεμο κατά των Χούθι. Την ίδια ώρα, το Ιράν, που διατηρεί στενούς δεσμούς με την οργάνωση, έχει προσφερθεί να μεσολαβήσει για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.

Η αναζωπύρωση του πολέμου στην Υεμένη, ως προέκταση της ευρύτερης σύγκρουσης ΗΠΑ και Ιράν που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, δημιουργεί έναν πρόσθετο παράγοντα κινδύνου για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Με τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας να βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των επιθέσεων, η ασφάλεια των υποδομών και των θαλάσσιων οδών εξαγωγής αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Στον απόηχο της επίθεσης, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου κινούνται ανοδικά την Τετάρτη, με το μπρεντ να ξεπερνά τα 106 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο 0,54%, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για νέες διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό της Μέσης Ανατολής. Πρόσθετη πίεση στην αγορά ασκούν οι επιθέσεις του Ιράν σε δεξαμενόπλοια που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, αν και οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι συνέβαλαν στη διέλευση φορτίων άνω των 19 εκατ. βαρελιών αργού από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό. Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπερασπίστηκε τη συμφωνία για εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, υποστηρίζοντας ότι οι πρόσθετες ποσότητες θα ενισχύσουν την παγκόσμια προσφορά και θα συμβάλουν στην αποκλιμάκωση των υψηλών τιμών.

Την ίδια ώρα, νεκρός εντοπίστηκε ένας άνδρας στην περιοχή των Στεγνών Αρχαγγέλου στη Ρόδο, η οποία πλήττεται από την κακοκαιρία. Το άτομο βρέθηκε χωρίς τις αισθήσεις του στον αιγιαλό και μέχρι στιγμής δεν έχουν γίνει γνωστά τα στοιχεία της ταυτότητάς του.

Σύμφωνα με ενημέρωση από την Αστυνομική Διεύθυνση Δωδεκανήσου, στην ίδια περιοχή εντοπίστηκαν δύο οχήματα στη θαλάσσια περιοχή των Στεγνών, ενώ στον αιγιαλό βρέθηκε άτομο χωρίς τις αισθήσεις του, πιθανότατα άνδρας.

Πού θα χτυπήσουν τα πιο έντονα φαινόμενα

Πιο συγκεκριμένα, σήμερα Τετάρτη (14-10-2026):

1. Κατά τόπους ισχυρές βροχές και καταιγίδες προβλέπονται:

α) Στην Εύβοια έως αργά το απόγευμα.

β) Στις Σποράδες και την ανατολική Θεσσαλία (ν. Μαγνησίας) έως το απόγευμα.

γ) Στα Δωδεκάνησα έως το βράδυ.

δ) Στην Κρήτη (κυρίως ν. Χανίων, ν. Ρεθύμνου) έως αργά τη νύχτα.

2. Τοπικά πολύ θυελλώδεις βόρειοι βορειοανατολικοί άνεμοι θα πνέουν στο Αιγαίο έως αργά τη νύχτα, εντάσεως 8 με 9 μποφόρ.

Πλημμύρες σε Αττική, Εύβοια, Σκιάθο και Ρόδο

Πλημμυρικά φαινόμενα, προβλήματα στην κυκλοφορία, πτώσεις δέντρων και διακοπές στην ηλεκτροδότηση προκαλεί η κακοκαιρία που πλήττει από χθες τη χώρα, με ισχυρές βροχοπτώσεις και θυελλώδεις ανέμους να δοκιμάζουν κυρίως την Αττική, την Εύβοια, τη Σκιάθο και τη Ρόδο. Στην Εύβοια, ο ποταμός Κηρέας έχει φουσκώσει, με αποτέλεσμα να διακοπεί η κυκλοφορία σε δρόμους της περιοχής, ενώ στη Σκιάθο ορμητικά νερά πλημμύρισαν δρόμους και καταστήματα και παρέσυραν αυτοκίνητα.

Η Μετεωρολογική Υπηρεσία επικαιροποίησε το έκτακτο δελτίο επικίνδυνων καιρικών φαινομένων, με οκτώ περιοχές να βρίσκονται σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού. Μηνύματα του 112 εστάλησαν, μεταξύ άλλων, στη Ρόδο, στα Πολιτικά Ευβοίας και στη Σκιάθο, με συστάσεις προς τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους και να ακολουθούν τις οδηγίες των Αρχών.

Την ίδια ώρα, κλειστά παραμένουν τα σχολεία στη Σκιάθο, στη Σκόπελο, στις Κυκλάδες, στα Δωδεκάνησα και σε αρκετούς δήμους της Εύβοιας, ενώ προβλήματα καταγράφονται και στις ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες. Στον Πειραιά και στο Λαύριο έχει τεθεί σε ισχύ απαγορευτικό απόπλου έως τις 15:00, με την κατάσταση να επανεκτιμάται ανάλογα με την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών.

Οι Financial Times αποδίδουν τις πληροφορίες τους για μερικη αποκοπή ή πάντως δυσλειτουργία του Starlink σε υψηλόβαθμο Ουκρανό αξιωματούχο. Σήμερα ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Σέρχι Στερνένκο, δήλωσε ότι η λειτουργία των τερματικών Starlink περιοριζόταν κατά τη διάρκεια της νύχτας. Σύμφωνα με τον ίδιο, «η σύνδεση άρχιζε να διακόπτεται κατά την κίνηση με ταχύτητες άνω των 160 χιλιομέτρων την ώρα, γεγονός που δυσχέραινε το έργο των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας».

«Η εφοδιαστική υποστήριξη στο μέτωπο και στη ζώνη μέσης εμβέλειας είναι εξαιρετικά περιορισμένη», δήλωσε ο αξιωματούχος στους FT. Η Ουκρανία, που προσπαθεί από μήνες να αποκτήσει δικό της Starlink σε συνεργασία με δύο δυτικοευρωπαϊκές χώρες, δεν τα έχει καταφέρει μέχρι στιγμής και εξαρτάται αποκλειστικά από τις ΗΠΑ. Ο περιορισμός του Starlink αποφασίσθηκε για να πιεσθεί η Ουκρανία να παύσει τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές, κάτι που ζήτησε επιτακτικά προ ημερών ο Τραμπ, και στο οποίο η κυβέρνηση Ζελένσκι απάντησε οτι «πρόκειται για ηττοπαθή στάση» των ΗΠΑ και μάλιστα έπληξε εν συνεχεία διυλιστήριο.

Η άρνηση Ζελένσκι “έκοψε” το Starlink

Η SpaceX επέβαλε περιορισμούς ταχύτητας στο Starlink για στρατιωτική χρήση, δήλωσε και σύμβουλος του Ζελένσκι. Η απόφαση της αμερικανικής εταιρείας μειώνει την ικανότητα της Ουκρανίας να καταρρίπτει μια μεγάλη κατηγορία μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones). Επίσης εμποδίζει την εφοδιαστική αλυσίδα με τη χρήση drones μέσης εμβέλειας.

«Η SpaceX μείωσε τις ταχύτητες του Starlink για τον ουκρανικό στρατό, δήλωσε ο  Σερχίι Μπεσκρέστοφ, σύμβουλος του Ζελένσκι. «Ο περιορισμός αφορά το “πακέτο στρατιωτικών υπηρεσιών” Starshield και θέτει όριο ταχύτητας 100 μιλίων την ώρα. Οι αμυντικές μας δυνάμεις δεν έλαβαν καμία προηγούμενη ειδοποίηση γι’ αυτό», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ίδιος.

Σύμφωνα με τον Μπεσκρέστοφ, αυτό «διατάραξε ορισμένες επιχειρήσεις που είχαν σχεδιαστεί προηγουμένως από τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας. Σημείωσε επίσης ότι η κίνηση αυτή είναι απίθανο να είναι τυχαία και πιθανότατα συνδέεται με την πολιτική κατάσταση. Επιπλέον, πηγή από τη στρατιωτική ηγεσία της χώρας δήλωσε στο RBC-Ukraine ότι η απόφαση της SpaceX παρεμπόδισε τις επιχειρήσεις και τον ανεφοδιασμό (logistics) με τη χρήση UAV μέσης εμβέλειας.

Αντιδράσεις Ζελένσκι 

Σήμερα το πρωί ο Ζελένσκι διαμαρτυρήθηκε ότι, για δεύτερη συνεχή ημέρα, η Ουκρανία «δεν έλαβε πληροφορίες από τους εταίρους της σχετικά με εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων με στόχο το Κίεβο». Δύο ημέρες νωρίτερα, το CNN μετέδωσε ότι η Ουάσιγκτον είχε προειδοποιήσει το Κίεβο πως ήταν έτοιμη να σταματήσει την κοινοποίηση τέτοιων πληροφοριών, αφού η κυβέρνηση τους Ουκρανίας αρνείτο να παύσει τα ενεργειακά πλήγματα. Παράλληλα, το Politico ανέφερε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας ενδέχεται να χάσουν επίσης την πρόσβαση και στις δορυφορικές επικοινωνίες του Starlink.

Λίγο νωρίτερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε κατηγορήσει τον Ζελένσκι ότι αγνόησε τα αιτήματα να μην επιτεθεί σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, λέγοντας ότι ο Ουκρανός πρόεδρος θα έπρεπε να είχε είχε συνάψει ειρήνη με τη Μόσχα εδώ και καιρό, αλλά αντ’ αυτού «δημιούργησε προβλήματα σε όλους». Πρότεινε στον επικεφαλής του καθεστώτος του Κιέβου να προκηρύξει εκλογές, ώστε οι Ουκρανοί να μπορέσουν να επιλέξουν έναν ηγέτη πιο πρόθυμο να διαπραγματευτεί.

Υπενθυμίζεται ότι με ειδικούς κωδικούς στα τερματικά (φωτογραφία) ο ουκρανικός στρατός είχε από τον Φεβρουάριο του 2026 αποκλειστική πρόσβαση στο Starlink και δεν μπορούσαν να κάνουν χρήση του οι Ρώσοι. Όταν άρχισαν οι διαπραγματεύσεις Τραμπ – Πούτιν για την διακοπή σε ενεργειακά πλήγματα και προτού ανακοινωθεί η τελικά συμφωνία που ήρθε τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας, ο Ζελένσκι είχε ζητήσει μάλιστα να έχει ακόμα μεγαλύτερη πρόσβαση στο Starlink για να πλήττει πιο βαθιά στη ρωσική επικράτεια. Τελικά φαίνεται ότι κόπηκε και “στάνταρ” πρόσβαση που είχε για το μέτωπο και κοντινές αποστάσεις από αυτό.

Πρόκειται για τοποθέτηση που, ανεξαρτήτως τι θα ισχύσει στο τέλος, είναι πολιτικά λανθασμένη. Πρώτο, πρόκειται για παραδοχή ήττας, που γίνεται δεκαεπτά μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές. Εάν το πρώτο κόμμα θεωρεί ότι δεν θα περάσει στο δεύτερο γύρο και ξεκινά τους αποκλεισμούς, αυτό είναι θέμα. Βεβαίως, το 2023, για πρώτη φορά, υποψήφιος του ΔΗΣΥ δεν πέρασε, έμεινε στην τρίτη θέση και το κόμμα υπέστη μεγάλη ήττα. Θα επαναληφθεί το 2023;

Από τη στιγμή που δεν έγινε, όπως φαίνεται, το πάθημα μάθημα, είναι πολύ πιθανόν να επαναληφθεί. Γιατί από τότε μέχρι σήμερα μπορεί να έχουν διαφοροποιηθεί τα δεδομένα, καθώς τίποτε δεν μένει στατικό, αλλά εκείνο που είναι ξεκάθαρο είναι ότι το κόμμα παραμένει τριχοτομημένο και αυτό δεν αντιμετωπίζεται και εδραιώνεται. Και πέραν από αυτό, οι προσωπικές ατζέντες στελεχών, δημιουργούν νέα βαρίδια.

Δεύτερο, στην πολιτική τα δεδομένα αλλάζουν και δεν μπορεί τόσο νωρίς να γίνονται τοποθετήσεις, που μοιάζουν με τελεσίδικες. Δεν είναι τα συλλογικά όργανα, που αποφασίζουν; Ή η απόφαση για το δεύτερο γύρο θα ληφθεί σε σουβλατζίδικο, καθώς οι ψαροταβέρνες αποδείχθηκαν -πολιτικά- προβληματικές.

Η «θυσία» της Αννίτας Δημητρίου δεν φαίνεται, στην παρούσα φάση, να έχει βοηθήσει. Και δεν είναι ορατό πόσο θα αλλάξει τα δεδομένα και εκτονώσει την κρίση. Πολλές φορές η άρνηση αναζήτησης των αιτιών μιας κρίσης, οδηγεί στην κατασκευή αφηγημάτων. Πολλές φορές κατασκευάζονται σκοπίμως και «αποδιοπομπαίοι τράγοι» (κι αυτό δεν αφορά την πρόεδρο), για να μην ασχοληθεί το σύστημα με τα πραγματικά προβλήματα, την κρίση. Τα δήθεν ιδεολογικά στοιχήματα, το κοστούμι του μπαμπούλα που σκοπίμως φορούν στο αντίπαλο δέος, είναι εν πολλοίς παιχνίδια περιορισμένης εμβέλειας. Τέτοιες προσεγγίσεις αφήνουν ανέπαφο το δομικό πρόβλημα, που είναι ενίοτε και υπαρξιακό.

ΔΗΣΥ-ΑΚΕΛ σε προεκλογικούς ρυθμούς

Αλλά δεν είναι μόνο ο Δημοκρατικός Συναγερμός, που μπήκε στη λογική της προεδρολογίας. Και τα άλλα κόμματα εισήλθαν σε αυτές τις συζητήσεις. Κάποια επιλέγουν τη σιωπηρή οδό και σε αυτό βοηθούν και οι θορυβοποιοί στον ΔΗΣΥ. Από τη στιγμή κατά την οποία ένα κόμμα, το μεγαλύτερο, μπήκε για καλά στην προεκλογική, εκ των πραγμάτων ακολουθούν και τα υπόλοιπα.

Και η προσοχή στρέφεται στο ΑΚΕΛ. Είναι, λένε στο κόμμα, νωρίς και δεν έχουν μπει σε συζητήσεις. Αυτό ισχύει σε κάποιο βαθμό και αφορά τα συλλογικά όργανα. Γιατί σκέψεις γίνονται και συζητήσεις επίσης. Ενδεχομένως σε πιο κλειστό κομματικό κύκλο. Τα όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας για τα ονόματα, που συζητούνται, το κόμμα ακολουθεί την πεπατημένη. Διαχρονικά οι επιλογές, πλην αυτής του 2008, που κατήλθαν με τον ηγέτη του ΑΚΕΛ, η προσοχή ήταν (και είναι) στραμμένη στην επιλογή δεξιού υποψήφιου. Αυτή την πεπατημένη θα ακολουθήσουν, όπως φαίνεται, και τώρα. Οι λόγοι είναι πολλοί. Συνδέονται και με την κρίση ταυτότητας, που ταλανίζει για πάρα πολλά χρόνια το κόμμα και αφήνεται στο χρόνο να διαιωνίζεται. Αλλά αυτό το θέμα δεν είναι της παρούσης.

• Β.Δ. & Πρώτες Απόπειρες: 1971: Εγκρίνονται οι πρώτες οριοθετήσεις και προτάσεις επέκτασης, οι οποίες όμως καταλήγουν σε γραφειοκρατικά αδιέξοδα.
• Νόμος 1337/1983 («Νόμος Τρίτση»). Θεσπίζεται το πλαίσιο για τις εισφορές σε γη και χρήμα. Η περιοχή εντάσσεται στις διαδικασίες πολεοδόμησης, αλλά οι μελέτες βουλιάζουν σε ενστάσεις.
• Ν. 2508/1997 & ΦΕΚ Δ’ 580/1999. Η αναθεώρηση του σχεδιασμού και η κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας φέρνουν νέο γύρο γραφειοκρατίας αντί για οριστική λύση.
• Ν. 4269/2014 & Ν. 4447/2016. Οι αλλαγές στον χωρικό σχεδιασμό επιβάλλουν νέες προσαρμογές και επανυποβολές μελετών στις τοπικές υπηρεσίες.
• Ν. 5037/2023, Ν. 5069/2023 & Αποφάσεις ΣτΕ. Παρά τη δημοσίευση του Προεδρικού Διατάγματος ένταξης στο Σχέδιο Πόλης και τις νεότερες νομοθετικές ρυθμίσεις για την επιτάχυνση των πολεοδομικών σχεδίων, τη μεταρρύθμιση του Κτηματολογίου και τις δηλώσεις ιδιοκτησίας, στην πράξη έχουμε προχωρήσει με ρυθμούς χελώνας.

Η βασική αιτία της πολυετούς καθυστέρησης συμπυκνώνεται στην πλήρη απουσία δεσμευτικών χρονοδιαγραμμάτων από την πλευρά της Πολιτείας. Δεν υπάρχει καμία θεσμική δέσμευση για την ολοκλήρωση των διοικητικών πράξεων, με αποτέλεσμα κάθε στάδιο να απαιτεί χρόνια ή και δεκαετίες.

Το «Μπαλάκι» των Ευθυνών

Παράλληλα, ο έντονος διοικητικός κατακερματισμός μεταξύ των συναρμόδιων Υπουργείων, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, της Περιφέρειας και του Δήμου μετατοπίζει διαρκώς την ευθύνη, χωρίς κανένας φορέας να αναλαμβάνει το κόστος της ολοκλήρωσης. Αν η έκταση αυτή είχε περιέλθει στα χέρια κάποιου «επενδυτή τύπου Ελληνικού», το κράτος θα είχε επισπεύσει τις διαδικασίες με Ειδικά Χωρικά Σχέδια και Προεδρικά Διατάγματα εξπρές. Επειδή όμως ανήκει σε εκατοντάδες μικροϊδιοκτήτες, δεν υπάρχει ο «μεγάλος παίκτης» που θα ασκούσε την απαραίτητη πίεση στην πολιτική ηγεσία.

Η διαφορά στην εμπορική και πραγματική αξία της γης αποτυπώνει το μέγεθος της οικονομικής ζημιάς των πολιτών. Η σημερινή συνολική αξία της γης ως εκτός σχεδίου/«αδρανής» εκτιμάται στα 325 εκατομμύρια ευρώ (εγκλωβισμένο κεφάλαιο). Με την πλήρη ολοκλήρωση της Πράξης Εφαρμογής και την απόδοση αρτιότητας, η γη κτίζεται με 0.8 συντελεστή, εκτιμώντας την συνολική αξία (5.000 ευρώ/ τμ) σε 3.6 δις ευρώ….

Για τα ΜΜΕ, πρόκειται για μια τεχνική διαμάχη με τοπογραφικά, συνεδριάσεις ΣΥΠΟΘΑ και φακέλους ενστάσεων — στοιχεία που θεωρούνται «ανιαρά» για τη ροή των δελτίων ειδήσεων. Δεν έχει οπτικό θέαμα. Και δεν έχει έναν μεγάλο «επενδυτή», όπως για παράδειγμα ένα επιχειρηματικός όμιλο, ο οποίος να προβάλλει το έργο ως «εμβληματική επένδυση». Και έτσι, οι ταλαιπωρημένοι πολίτες περιορίζουν τις διαμαρτυρίες τους σε τοπικό επίπεδο, πληρώνοντας παράλληλα ΕΝΦΙΑ για περιουσίες τις οποίες το ίδιο το κράτος τους εμποδίζει να αξιοποιήσουν.

Το Πεύκο Πολίτη και η αλλαγή του Συντάγματος

Το πρόβλημα στο «Πεύκο Πολίτη» ή στα «Πευκάκια- Ρουπάκια ή αλλού δεν είναι τεχνικό, κομματικό ή ιδεολογικό — είναι βαθύτατα πολιτειακό. Το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο αποδεικνύεται ελλιπές διότι δεν διασφαλίζει την ίση μεταχείριση μεταξύ των μεμονωμένων μικροϊδιοκτητών και των μεγάλων επενδυτικών ομίλων, για τους οποίους επισπεύδονται ειδικά πολεοδομικά καθεστώτα.

Δεν δεσμεύει τη Δημόσια Διοίκηση με συνταγματικά κατοχυρωμένες, αποκλειστικές προθεσμίες για την προστασία και την απόδοση της ατομικής ιδιοκτησίας. Όσο το Σύνταγμα δεν υποχρεώνει το κράτος να υλοποιεί τις υποχρεώσεις του εντός εύλογων και δεσμευτικών χρονικών ορίων, υποθέσεις όπως το «Πεύκο Πολίτη» θα συνεχίσουν να κρατούν τους πολίτες σε μια διαρκή, θεσμική ομηρία.

Η Εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα σε βάρος του ιδιοκτήτη του σταθμού, Cafer Mahiroğlu, ενώ 17 άτομα φέρονται να βρίσκονται στο στόχαστρο των αρχών, με 11 εξ αυτών να έχουν τεθεί υπό κράτηση.

Διακόπηκε η ζωντανή μετάδοση

Σύμφωνα με δημοσίευμα στην ιστοσελίδα του Halk TV, ο διευθυντής ειδήσεων του σταθμού, Suat Toktaş, ζήτησε από τον νέο κρατικό διαχειριστή να συνεχιστεί κανονικά η ζωντανή μετάδοση, χωρίς να γίνει δεκτό το αίτημά του. Ο δημοσιογράφος Deniz Bayramoğlu κατέγραψε σε βίντεο τη συνομιλία μεταξύ των δύο ανδρών και τη δημοσίευσε στον λογαριασμό του στην πλατφόρμα X.

«Οι προσωπικές μας σχέσεις είναι ένα διαφορετικό ζήτημα. Όμως αυτή τη στιγμή συμβαίνει εδώ κάτι άδικο και παράνομο. Επομένως, δεν τίθεται θέμα να συνεργαστούμε ή να κάνουμε κάτι από κοινού. Αυτό δεν έχει να κάνει με εσάς προσωπικά», ανέφερε ο Toktaş απευθυνόμενος στον κρατικό διαχειριστή.

Η έρευνα σε βάρος του ιδιοκτήτη

Ο Cafer Mahiroğlu, ο οποίος βρίσκεται εκτός Τουρκίας, σχολίασε τις εξελίξεις με ανάρτησή του στο X, στρέφοντας τα πυρά του προς τον πρόεδρο του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου (με δικαστική απόφαση επέστρεψε στην ηγεσία, προκαλώντας διάσπαση του CHP), και τους υποστηρικτές του. «Ο Κιλιτσντάρογλου και η ομάδα του μπορεί να είναι ευτυχισμένοι. Η αστυνομία βρίσκεται στο Halk TV», έγραψε χαρακτηριστικά.

Σε βάρος του Mahiroğlu είχε εκδοθεί, στις 11 Ιουνίου 2025, ένταλμα σύλληψης με την κατηγορία της νόθευσης διαγωνισμού. Σύμφωνα με την Εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης, η σχετική απόφαση βασίστηκε στις καταθέσεις του επιχειρηματία Aziz İhsan Aktaş. Η εισαγγελία ανακοίνωσε επίσης ότι κρατικοί διαχειριστές του Ταμείου Ασφάλισης Καταθέσεων Ταμιευτηρίου (TMSF) διορίστηκαν και σε άλλες εταιρείες που ανήκουν στον Mahiroğlu.

Η υπόθεση του Halk TV προστίθεται στις εξελίξεις που αφορούν την αντιμετώπιση μέσων ενημέρωσης και στελεχών της αντιπολίτευσης στην Τουρκία, με την παρέμβαση στον σταθμό να προκαλεί νέα ερωτήματα για τη λειτουργία της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στη χώρα.

Δήλωση Ιμάμογλου για το Halk Tv

Την ημέρα που ο Εκρέμ Ιμάμογλου ξεκίνησε την απολογία του στη μεγάλη δίκη για τον Δήμο Κωνσταντινούπολης, αστυνομικές δυνάμεις πραγματοποίησαν την έφοδο. Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, την ελευθερία του Τύπου και την πολιτική αντιπαράθεση στην Τουρκία.

Ο φυλακισμένος δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ανέβηκε την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου στο βήμα του δικαστηρίου στο Σιλίβρι, προκειμένου να παρουσιάσει την υπεράσπισή του. Η απολογία του αναμένεται να διαρκέσει τέσσερις ημέρες, σε μια δίκη με ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα για την Τουρκία. Η χρονική σύμπτωση των δύο γεγονότων προκάλεσε αντιδράσεις από την αντιπολίτευση και δημοσιογραφικές οργανώσεις.

Τέσσερις ημέρες για την απολογία του Ιμάμογλου

Στη δεύτερη συνεδρίαση της δίκης για τον Δήμο Κωνσταντινούπολης δικάζονται συνολικά 436 κατηγορούμενοι, εκ των οποίων οι 53 βρίσκονται υπό κράτηση. Η συγκεκριμένη συνεδρίαση ξεκίνησε στις 17 Αυγούστου και, έως τις 12 Οκτωβρίου, είχαν ολοκληρωθεί οι απολογίες 312 από τους 325 κατηγορουμένους που δεν τελούν υπό κράτηση.

Μετά την ολοκλήρωση των απολογιών, το δικαστήριο αναμένεται να ολοκληρώσει τη δεύτερη συνεδρίαση. Η τρίτη προβλέπεται να αρχίσει έπειτα από διακοπή περίπου δύο εβδομάδων. Ο Ιμάμογλου ξεκίνησε την τοποθέτησή του αμφισβητώντας τις συνθήκες διεξαγωγής της δίκης και τον σχεδιασμό της αίθουσας στο συγκρότημα φυλακών του Σιλίβρι.

«Θα απευθυνθώ στον λαό μου. Θα απευθυνθώ σε όσους σε όλο τον κόσμο παρακολουθούν τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη και αγωνίζονται για να παραμείνει ζωντανή η δημοκρατία», δήλωσε, απευθύνοντας χαιρετισμό στους 87 εκατομμύρια πολίτες της Τουρκίας και σε όλους όσοι υπερασπίζονται αυτές τις αξίες διεθνώς. Παράλληλα, επέκρινε τη διαμόρφωση της δικαστικής αίθουσας, υποστηρίζοντας ότι δεν δημιουργεί το περιβάλλον εμπιστοσύνης που θα έπρεπε να χαρακτηρίζει έναν χώρο απονομής της Δικαιοσύνης.

Για ποια αδικήματα κατηγορείται

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο της Εισαγγελίας της Κωνσταντινούπολης, ο Ιμάμογλου κατηγορείται ότι ίδρυσε και διηύθυνε εγκληματική οργάνωση, καθώς και για σειρά αδικημάτων που φέρονται να συνδέονται με τη δράση της. Στις κατηγορίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δωροδοκία, χειραγώγηση διαγωνισμών και οικονομικά εγκλήματα. Η εισαγγελία ζητά συνολική ποινή φυλάκισης από 828 χρόνια και δύο μήνες έως 2.352 χρόνια, με βάση τις πράξεις που του αποδίδονται.

Οι κατηγορίες δεν έχουν κριθεί δικαστικά. Ο Ιμάμογλου και η πλευρά του υποστηρίζουν ότι η δίωξη έχει πολιτικά κίνητρα. Η σημερινή απολογία έρχεται μετά την ένταση που σημειώθηκε στις 8 Ιουλίου, κατά την πρώτη συνεδρίαση της δίκης.Τότε, όταν ήρθε η σειρά του να απολογηθεί, ο Ιμάμογλου επιχείρησε να διατυπώσει αντιρρήσεις σχετικά με τη διαδικασία και τον χρόνο που του είχε δοθεί. Ακολούθησε αντιπαράθεση με τον πρόεδρο του δικαστηρίου και ο δήμαρχος απομακρύνθηκε από την αίθουσα.

Στα πρακτικά καταγράφηκε ότι άσκησε το δικαίωμα της σιωπής, κάτι που ο ίδιος αρνήθηκε, υποστηρίζοντας ότι του στερήθηκε το δικαίωμα υπεράσπισης.

Η έφοδος στο Halk TV 

Την ίδια ημέρα, η αστυνομική επιχείρηση στα γραφεία του Halk TV, προκάλεσαν αντιδράσεις στον χώρο της αντιπολίτευσης και των μέσων ενημέρωσης. Η εξέλιξη προκάλεσε ανησυχία για τις συνθήκες λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης που ασκούν κριτική στην κυβέρνηση.

Όπως προαναφέρθηκε, ο Οζέλ, επέκρινε την επέμβαση, συνδέοντάς την με την ευρύτερη πίεση που, όπως υποστηρίζει, δέχονται η αντιπολίτευση και τα μέσα ενημέρωσης στην Τουρκία. Δημοσιογραφικές οργανώσεις εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους στην επιχείρηση. Μέχρι τη δημοσίευση των σχετικών αναφορών, δεν είχε αποσαφηνιστεί πλήρως το σύνολο των νομικών λόγων που οδήγησαν στην επέμβαση και στη διακοπή της μετάδοσης.

Η χρονική σύμπτωση της επιχείρησης με την έναρξη της απολογίας του Ιμάμογλου προσέδωσε μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα στα δύο  γεγονότα. Ωστόσο, η σύμπτωση αυτή από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι οι δύο υποθέσεις συνδέονται άμεσα.

Στο πλευρό των οικογενειών των κρατουμένων

Σημαντικό μέρος της απολογίας του ο Ιμάμογλου το αφιέρωσε στις οικογένειες των κατηγορουμένων και στις δυσκολίες που, όπως είπε, αντιμετωπίζουν από την έναρξη της δικαστικής διαδικασίας. Ευχαρίστησε το Δίκτυο Αλληλεγγύης Οικογενειών καθώς και τη σύζυγό του, Ντιλέκ Ιμάμογλου, για τη στήριξή τους στις οικογένειες των κρατουμένων.

Περιέγραψε τις μεγάλες αποστάσεις που διανύουν συγγενείς για να επισκεφθούν τους δικούς τους ανθρώπους στις φυλακές του Σιλίβρι, αλλά και εκείνους που περιμένουν έξω από το συγκρότημα όταν δεν μπορούν να τους δουν. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα παιδιά που επισκέπτονται τους φυλακισμένους γονείς τους, επισημαίνοντας ότι δυσκολεύονται να κατανοήσουν τους λόγους για τους οποίους η οικογένειά τους βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση.

Ο δήμαρχος υποστήριξε ότι οι κατηγορούμενοι και οι οικογένειές τους έχουν υποστεί σοβαρές δυσκολίες, κάνοντας λόγο για πιέσεις, μεταγωγές σε μακρινές περιοχές και συνθήκες που, κατά την άποψή του, δεν συνάδουν με μια κανονική δικαστική διαδικασία. Δεσμεύτηκε, μάλιστα, ότι θα εξακολουθήσει να βρίσκεται στο πλευρό τους και μετά την αποφυλάκισή του, ανεξάρτητα από τη θέση ή τις δυνατότητες που θα έχει στο μέλλον. «Θα μοιράζομαι μαζί τους ακόμη και το ψωμί και το φαγητό μου», δήλωσε, προσθέτοντας ότι θα αγωνιστεί για μια χώρα στην οποία η δικαιοσύνη θα αποτελεί θεμελιώδη αρχή.

Στο επίκεντρο η Δικαιοσύνη και η ελευθερία του Τύπου

Η έναρξη της απολογίας του Ιμάμογλου και η διακοπή της μετάδοσης του Halk TV την ίδια ημέρα επαναφέρουν στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία. Η αντιπολίτευση αντιμετωπίζει τη δικαστική υπόθεση του δημάρχου ως πολιτικά υποκινούμενη, ενώ ο ίδιος επιμένει ότι θα υπερασπιστεί το δικαίωμά του σε μια δίκαιη δίκη.

Την ίδια ώρα, η επέμβαση στο Halk TV εντείνει τις ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου και τη δυνατότητα των επικριτικών προς την κυβέρνηση μέσων να λειτουργούν ανεξάρτητα. Οι δύο εξελίξεις αποτελούν πλέον μέρος της ευρύτερης πολιτικής αντιπαράθεσης στη χώρα. Το ενδιαφέρον στρέφεται τόσο στην πορεία της δίκης και στις θέσεις που θα παρουσιάσει ο Ιμάμογλου τις επόμενες ημέρες όσο και στις διευκρινίσεις που θα δοθούν για την υπόθεση του Halk TV.

Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

«Ενώ ο λαός ζητά να αποδοθούν ευθύνες για τη λεηλασία του ταμείου… Ενώ η οικονομική κρίση, η δυσκολία στην επιβίωση και οι αδικίες συνεχίζονται σε κάθε γωνιά της χώρας μας… Ακριβώς την ημέρα που επρόκειτο να αρχίσει η υπεράσπιση στη μεγαλύτερη πολιτική δίκη της Τουρκίας, έκαναν αυτή την κίνηση», ανέφερε ο πρόεδρος του Νέου Κόμματος, Οζκούρ Οζέλ (το κόμμα προέκυψε από διάσπαση του CHP).

Αυτοί που διόρισαν κρατικούς επιτρόπους στους δήμους, καταπατώντας τη λαϊκή βούληση, τώρα διόρισαν επίτροπο και στο Halk TV, το τηλεοπτικό κανάλι που παρακολουθούν εκατομμύρια άνθρωποι. Γιατί είναι ΑΝΙΚΑΝΟΙ και ΔΕΙΛΟΙ! Στεκόμαστε στο πλευρό του Halk TV, της ελευθερίας του Τύπου, των εκατοντάδων εργαζομένων που δουλεύουν εκεί και των οικογενειών τους.

Όσοι νομίζουν ότι μπορούν να χειραγωγήσουν τη δικαιοσύνη μέσω της πολιτικής, τη δημοσιογραφία μέσω των δυνάμεων ασφαλείας και τη λαϊκή βούληση μέσω διορισμένων επιτρόπων, βρίσκονται μπροστά στη μεγαλύτερη πλάνη της ιστορίας. Η Τουρκία θα νικήσει αυτό το κακό. Καλούμε τον λαό μας να στηρίξει αυτόν τον αγώνα μέχρι τέλους. Ο λαός θα νικήσει! Οι πραξικοπηματίες και οι θιασώτες της κηδεμονίας θα ΗΤΤΗΘΟΥΝ».

Ο δήμαρχος της Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς, αντέδρασε επίσης, δηλώνοντας: «Ο διορισμός κρατικού διαχειριστή στο Halk TV, ένα από τα τηλεοπτικά ειδησεογραφικά κανάλια με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση, αποτελεί ευθεία παρέμβαση στην ελευθερία του Τύπου και στο δικαίωμα του λαού να ενημερώνεται».

Ο πρόεδρος του İYİ Parti, Μουσαβάτ Ντερβισόγλου, καταδίκασε την επιχείρηση στο Halk TV, χαρακτηρίζοντάς την «τους τελευταίους σπασμούς της εξουσίας» ( İYİ Parti εθνικιστικό, προέκυψε από διάσπαση του συγκυβερνώντος MHP).  Ο πρόεδρος του Εργατικού Κόμματος Τουρκίας (TİP), Ερκάν Μπας, δήλωσε: «Κρατούν στη φυλακή τους βουλευτές και τους δημάρχους που έχει εκλέξει ο λαός και καταλαμβάνουν διά της βίας τους δήμους. Τώρα βάζουν χέρι και στο δικαίωμα του λαού να ενημερώνεται, προσπαθώντας να φιμώσουν τα μέσα ενημέρωσης που δεν υποτάσσονται σε αυτούς».

Τέλος, υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα επιβλήθηκε απαγόρευση πρόσβασης και σε έναν από τους ειδησεογραφικούς ιστότοπους με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην Τουρκία, τον T24.

Γιατί; Επειδή με την “αθρήνητη” εξαφάνιση του “υπαρκτού σοσιαλισμού” κάθε αντίπαλο δέος αυτόματα εξαλείφθηκε ως πολιτική και κοινωνική πιθανότητα για τις εργατικές μάζες και τους απόκληρους της Δύσης. Οι “αγορές” μπορούν πάλι ύστερα από ογδόντα χρόνια να επιστρέψουν σε εποχές “Όλιβερ Τουίστ” παγκοσμιοποιώντας αρχικά το κόστος παραγωγής και επανεθνικοποιώντας σήμερα το μέγιστο κέρδος…

Στη Δύση τα κόμματα εξουσίας του κοινοβουλευτικού τόξου, αντί να εκπροσωπούν τους κατά πλειοψηφία ψηφοφόρους τους, μετατρέπονται σταδιακά εδώ και σαράντα χρόνια, σε τροχονόμους συμφερόντων και σε εγγυητές ενός κλειστού μπλοκ εξουσίας. Με “χρυσά αλεξίπτωτα” ή με “περιστρεφόμενες πόρτες” διαιωνίζουν ένα ατέρμονα κύκλο εξαιρετικά προνομιούχων κρατικών αξιωματούχων -από τους οποίους εξαρτώνται- ενώ όλο και περισσότερο αναδεικνύεται σαν πολιτικός αντίπαλος όχι η αντιπολίτευση αλλά τα συμφέροντα της κοινωνίας.

Αντίστοιχα η κοινωνική πλειοψηφία – ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση όσων τη συναπαρτίζουν – προσλαμβάνει τις προτεινόμενες από το κοινοβουλευτικό τόξο πολιτικές ως όλο και περισσότερο αναντίστοιχες με τα πραγματικά της προβλήματα και αντιδρά, ανάλογα με τις συνθήκες, είτε με αντισυστημικό ακτιβισμό, είτε με αυτοαποξένωση παύοντας απλούστατα να συμμετέχει. Χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του συστήματος…

Στα μουσουλμανικά κράτη, ακόμη και σε όσα διατηρούν τυπικά καθεστώς “εκκοσμίκευσης”, το ζήτημα της αντιστοίχισης των κοινωνικών αναγκών με την πολιτική διακυβέρνηση έχει απαντηθεί στην πράξη με το πιεστικό λαϊκό πρόταγμα για “περισσότερο ισλάμ”. Υπό την έννοια αυτή, το κοράνι έχει πλέον υποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τους ξοφλημένους “τριτοκοσμικούς” και μαρξιστικούς πειραματισμούς.

Οι θρησκευόμενες μάζες είτε εκπροσωπούνται ενεργά στους μηχανισμούς διακυβέρνησης (Τουρκία, Υεμένη, Αφγανιστάν), είτε, υπό το φόβο της απειλητικής τους ριζοσπαστικοποίησης (Αίγυπτος, Ιράκ, Αλγερία), το μπλοκ εξουσίας -όσο ανόσιο και αν ηχεί σε μας- εξαναγκάζεται σε μεγαλύτερο βαθμό πολιτικής αντιστοίχισης με τις κοινωνικές απαιτήσεις απ’ όσο ίσως οι σύγχρονες αστικές δημοκρατίες.

Με δεδομένη εννοείται την εκεί σπανιότητα πόρων λόγω διαφθοράς, αδιαφάνειας και κάθε είδους ανισοτήτων. Το θεμελιώδες εξ άλλου πολιτικό δίπολο του αστικού κράτους, δημοκρατία ή ολοκληρωτισμός, δεν είναι οριζόντια μεταβιβάσιμο στη μουσουλμανική κοσμοθεωρία. Γιατί το ισλάμ δεν είναι μόνο θρησκεία αλλά ολιστική βιοθεωρητική κοσμοαντίληψη. Ένας οδικός χάρτης ζωής αποκλειστικά για “πιστούς”.

Εξουσία και Δύση: Τι μας ξημερώνει…

Στη Δύση, στην εποχή Τραμπ η κοινωνική αποδοχή για την άκαμπτη πολιτική τάξη καταρρέει. Το MAGA κονιορτοποίησε τη δήθεν πολιτική ορθότητα που η πολιτική ηγεμονία των LibDems είχε επιβάλει ως κυρίαρχη ιδεολογία στη Δύση τα τελευταία 30 χρόνια. Από την άλλη “ενσωμάτωσε” (προσωρινά;) την “ακροδεξιά” ριζοσπαστικοποίηση των φτωχών πληθυσμών στις Μεσοδυτικές Πολιτείες των ΗΠΑ. Και το αφήγημα της Αριστεράς “οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι” επί Τραμπ μεταλλάχθηκε στο “οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί έχουν δουλειά”.

Έτσι η άλλοτε “βολική” πολιτική σύγκλιση κεντροαριστεράς και κεντροδεξιάς αποστερήθηκε από τα ταυτοτικά της στοιχεία και εξ αιτίας του θολού αφηγήματος της αποδυναμώνεται. Το παράδειγμα του MAGA απέδειξε πως το αίτημα για ξήλωμα των κομμάτων των κρατικών αξιωματούχων και της σκληρής γραφειοκρατίας οδηγεί σε αντισυστημικές αντιδράσεις εναντίον του κατεστημένου πολιτικού συστήματος, αλλά όχι κατ’ ανάγκη και του μπλοκ εξουσίας. Γιατί σε αντίθεση προς τα μουσουλμανικά κράτη, στη Δύση, όπως προαναφέρθηκε, σήμερα δεν υπάρχει ιδεολογική βιοθεωρία ανατρεπτικής κοινωνικής κινητοποίησης όπως άλλοτε ο σοσιαλισμός.

Κάτω από τις συνθήκες αυτές η ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνίας οδηγεί σε συστράτευση με ακραίες επιλογές. Αν όχι σε ωμή αντισυστημική βία, ωθεί ωστόσο σε απερίσκεπτη αντισυστημική ψήφο. Η Αριστερά, επιβαρυμένη με την ανοχή της απέναντι στην κεντροαριστερά και την κεντροδεξιά, συχνά και λόγω συγκυβέρνησης με σχήματα προς τα δεξιά της, λίγες ελπίδες έχει απέναντι στα ριζοσπαστικά δεξιά μορφώματα που μόνο κατά τη μαζική τους απήχηση συγγενεύουν με το φασισμό και δεν απωθούν πια ούτε τους απόκληρους που άλλοτε θα ψήφιζαν Αριστερά.

Ο κάθε Melanchon θα περιοριστεί έτσι στην εκπροσώπηση το πολύ του ενός τρίτου μιας αποδιοργανωμένης κοινωνίας. Και πλην εξαιρετικού απροόπτου (όπως το 2017…), μια ξεδοντιασμένη πολιτικά Marine Le Pen θα αναλάβει το βάρος διαχείρισης της κοινωνικής ριζοσπαστικοποίησης και της απορρόφησής της από το απαρασάλευτο μπλοκ εξουσίας. Πώς; Μέσω περισσότερης επανεθνικοποίησης της παραγωγής και ρηχής αναδιανομής του όποιου οφέλους προκύψει στα κοινωνικά στρώματα που θα τη στηρίξουν…
Στην Ευρώπη μακάρι να κοιταχτούμε από τώρα κατάματα γι’ αυτά που έρχονται.

Διετέλεσε, μεταξύ άλλων, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Πληροφορίων και ανώτερο μέλος στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων. Ταύτισε τα αμερικανικά συμφέροντα με αυτά της Ελλάδας και της Κύπρου στην περιοχή, δημιουργώντας τις τριγωνικές συμμαχίες με το “3+1” (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + ΗΠΑ) να αποτελεί την κορωνίδα. Το πιο πιθανό να αποτελεί έναν από τους δύο πιο δημοφιλείς υποψηφίους για το χρίσμα του προέδρου στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στις εκλογές του 2028.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας έδωσε το στίγμα για την επόμενη μέρα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Έχοντας συμπληρωθεί οχτώ χρόνια Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης, η γεωοικονομία προστέθηκε στην παραδοσιακή γεωστρατηγική διάσταση. Ενέργεια, ναυτιλία, λιμάνια και υψηλή τεχνολογία συμπληρώνουν την άμυνα, την ασφάλεια και τα εξοπλιστικά που μακροχρόνια όριζαν σχεδόν μονοδιάστατα το επίπεδο των διμερών σχέσεων.

Η Ελλάδα εξυπηρετεί τον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό πολλαπλώς στους προαναφερόμενους τομείς καθώς και στα εξής σημαντικά πεδία: α) μέτωπο ενάντια στη Ρωσία, β) μέτωπο ενάντια στην Κίνα, γ) ευρωατλαντικές σχέσεις και δ) Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική. Η Ελλάδα έχει αποκτήσει τεχνογνωσία τόσο της Ανατολικής Μεσόγειου, εκπληρώνοντας ρόλους, όσο και του αμερικανικού πολιτικού συστήματος για την ευόδωση στρατηγικών συνεργειών. Η χώρα μας έχει δοκιμαστεί επιτυχώς στην ανάληψη αρμοδιοτήτων, δικαιοδοσιών και ευθυνών, κάνοντας τις παραδοτέες στους στόχους που τίθενται από τις ΗΠΑ.

Η αναβάθμιση της Ελλάδας έναντι των ΗΠΑ

Από “κράτος-πελάτης” (client state), οπού η Ελλάδα ταυτιζόταν απόλυτα με τις ΗΠΑ και εξαρτιόταν μονομερώς διπλωματικά, οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά, έγινε “κράτος-ακόλουθος” (bag wagoning) με ετεροβαρή σχέση με τις ΗΠΑ όπου συνολικά ο υπολογισμός κόστους-οφέλους/αρνητικών-θετικών δεν ήταν επωφελής για την Ελλάδα και στη συνέχεια “στρατηγικός εταίρος” (strategic partner), μια σχέση αναβαθμισμένη, ειδική και πολυεπίπεδη, με αναλογική ισότητα μεταξύ των δύο χωρών.

Η Ελλάδα από δεδομένος σύμμαχος μετατράπηκε σε απαραίτητο σύμμαχο (indispensable ally) και υπόδειγμα συμμάχου (model ally). Το επόμενο στάδιο είναι να πάρει τη θέση του αναντικατάστατου σύμμαχου (irreplaceable ally) και το κομβικό κράτος (key state) των ΗΠΑ στην περιοχή, ώστε κάθε φορά που απειλούνται τα συμφέροντα της Ελλάδας είναι σαν να απειλούνται αυτά των ΗΠΑ.

Η Ελλάδα πληροί τις προϋποθέσεις για να μετατραπεί σε κράτος-κλειδί (pivot-state), κεφαλοποιώντας το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα σε μια ιδιαίτερη ευνοϊκή γεωπολιτική συγκυρία διαρκείας. Επαφίεται στο εγχώριο πολιτικό προσωπικό να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων κλειδώνοντας τη θέση της Ελλάδας ως μεσαίας δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πράγματι, την ίδια ημέρα, η κυβέρνηση, μέσω του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, παρουσίασε πάλι τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα του οκταμήνου (Ιανουαρίου-Αυγούστου 2026) του κράτους, τα οποία για την Κεντρική Κυβέρνηση (υπουργεία κλπ) έφτασαν τα 6,5 δισ. ευρώ και για τη γενική κυβέρνηση στα 9,6 δισ. ευρώ, ως «εθνικό οπλοστάσιο και απόδειξη της δημοσιονομικής σταθερότητας της χώρας», με το κυβερνητικό «αφήγημα» να τονίζει, όπως πάντα, ότι είναι αποτέλεσμα της «συνετής και χρηστής δημοσιονομικής πολιτικής και διαχείρισης» με «την ισχυρή απόδοση των φορολογικών εσόδων (ιδίως του ΦΠΑ) και στη χρήση αυτών των πόρων για τη μείωση του δημόσιου χρέους και την αντιμετώπιση εξωτερικών κρίσεων».

Τα υπερέσοδα… κάνουν κακό

Υπενθυμίζω ότι το 2019 (προεκλογικά) κατήγγελλε δριμύτατα τον Αλέξη Τσίπρα , ο οποίος, όπως έλεγε, με το «υψηλό πλεόνασμα (που ήταν σημαντικά ισχνότερο από του Κυριάκου) «πλήττει τη μεσαία τάξη»! Δυστυχώς, αυτά αναπαρήχθησαν την ίδια ημέρα και σε μερίδα του ελληνικού Τύπου, μολονότι από τον ίδιο πίνακα καταδεικνυόταν ότι πάλι το υψηλό αυτό «πλεόνασμα» είναι αποτέλεσμα της φορομπηχτικής πολιτικής και της παράβασης βασικών αρχών του Δημοσιονομικού Δικαίου και του Δημόσιου Λογιστικού, δηλαδή βασικών αρχών εκτέλεσης των κρατικών προϋπολογισμών (της καθολικότητας, της ειλικρίνειας και ακρίβειας) και, γενικώς, σε πρακτικές και τακτικές που δεν συμβάλλουν καθοριστικά στην εξυγίανσή τους.

Με βάση, λοιπόν, αυτόν, τον πίνακα του Δελτίου Μηνιαίων Στοιχείων Γενικής Κυβέρνησης, που δόθηκε στη δημοσιότητα, όπως προαναφέρθηκε, στις 7 Οκτωβρίου 2026, κατάρτισα τον παρατιθέμενο, όπου στο ένα σκέλος παρουσιάζω τα «τις μεταξωτές κορδέλες» και στο άλλο (με σχόλια επί της νέας «δημιουργικής και φορομπηχτικής λογιστικής») ότι είναι «φύκια». Οι κυριότερες διαπιστώσεις που προκύπτουν από την εξέταση των στοιχείων και των δύο σκελών του πίνακα είναι οι ακόλουθες:

Πρώτον, αν εφαρμοζόταν συνετή και χρηστή δημοσιονομική πολιτική και οι βασικές αρχές εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού και τον Αύγουστο καθώς και οι σχετικές Οδηγίες της Ευρωπαϊκές Ένωσης και οι δεσμεύσεις στο πλαίσιο της Συμφωνίας Ενισχυμένης Εποπτείας (εξακολουθούν να υπάρχουν και μετά τις 20 Αυγούστου 2018) το ισοζύγιο (πλεόνασμα» θα ήταν μόνο 800 εκατ. ευρώ αντί του εμφανιζόμενου 6,6 δισ. ευρώ, για τους λόγους που αναλυτικά αποτυπώνονται στον παρατιθέμενο πίνακα.

Δεύτερον, τα υπερέσοδα (και κυρίως από ΦΠΑ) δεν είναι αποτέλεσμα «χρηστής και συνετής δημοσιονομικής διαχείρισης», αλλά εφιαλτικής φορομπηχτικής πολιτικής, καθώς με βάση τον ονομαστική μεταβολή του ΑΕΠ (δεύτερο τρίμηνο του 2026) τα έσοδα θα έπρεπε να ήταν αυξημένα μόνο κατά 0,8 δισ. ευρώ κι όχι κατά 2,9 δισ. ευρώ. Δηλαδή, έσοδα από ΦΠΑ 1,5 δισ. ευρώ δεν δικαιολογούνται από την ανάπτυξη!

Αναντιστοιχίες εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ

Τρίτον, τον ίδιο μήνα, παρά την προειδοποιητική επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμμόρφωση της κυβέρνησης προς την κοινοτική οδηγία για πληρωμή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων, αυτές αυξήθηκαν ακόμα περισσότερο, καθώς από 2,7 δισ. τον Ιούνιο 2026 (με βάση τον οποίο έγινε η προειδοποιητική επιστολή) τον Αύγουστο διαμορφώθηκαν στα 2,8 δισ. ευρώ. Τέταρτον, η ίδια παρατήρηση ισχύει μονίμως και για τις μη επιστροφές φόρων, που εισπράχθηκαν αχρεωστήτως και που τον Αύγουστο έφτασαν στο ένα δισ. ευρώ.

Πέμπτον, στη διαμόρφωση του θηριώδους πλεονάσματος εμφανίζονται να συμβάλλουν και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης ως πλεονασματικοί κατά 545 εκατ. ευρώ και 1.603 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, ενώ στο ίδιο δελτίο εμφανίζονται με ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις 329 εκατ .ευρώ και 733 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, με τους τελευταίους μάλιστα να έχουν χρόνια και ζαμάνια να καταρτίζουν ισολογισμούς…

Η εξέγερση εκτείνεται στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στην Ιαπωνία, αλλά και σε άλλες χώρες, από την στιγμή που οι συνέπειες του πολέμου στο Ιράν διευρύνονται, υποχρεώνοντας σε αναθεωρήσεις των εκτιμήσεων για τις οικονομικές τροχιές και τις ανάλογες των τιμών στις αγορές. Οι συνθήκες επιβάλλουν την εστίαση της προσοχής σε ένα πρόβλημα που παραμένει στο περιθώριο επί μία και πλέον δεκαετία και αφορά απλώς την υπερπροσφορά στις αγορές χρέους.

Το παγκόσμιο χρέος υπερβαίνει τα $365 τρισεκατομμύρια στις αρχές του 2026 και εμφανίζεται επταπλάσιο από το άθροισμα της οικονομικής απόδοσης των ΗΠΑ και της Κίνας, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Διεθνούς Χρηματοοικονομίας. Κατά συνέπεια δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός το ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος ομόλογός του Xi Jinping δίδουν πρόσφατα μία παράσταση συνεργασίας στην αμερικανική πρωτεύουσα, χωρίς όμως ουσιαστικό περιεχόμενο.

Ο οικονομολόγος της Union Bancaire Privée Carlos Casanova, θεωρεί πως «η διάσκεψη των δύο προέδρων καταλήγει στην επέκταση επί ένα δίμηνο της εμπορικής εκεχειρίας ΗΠΑ-Κίνας, χωρίς όμως άλλα σημαντικά αποτελέσματα. Η συνάντηση εστιάζεται κυρίως στην διαχείριση των διμερών εντάσεων, τον ανταγωνισμό στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ), τον έλεγχο των ημιαγωγών, τις κινεζικές επενδύσεις στις ΗΠΑ και στο χρόνιο ζήτημα της Ταϊβάν». Ενώ πάντως οι δύο πρόεδροι συσκέπτονται, οι αγορές ομολόγων εκπέμπουν σήματα συναγερμού για το χαοτικό παγκόσμιο περιβάλλον που πρόκειται να αντιμετωπίσουν οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη, προς τα τέλη του 2026.

Σύμφωνα με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της deVere Group Nigel Green, «κάθε μεγάλη ομολογιακή αγορά υπερθερμαίνεται ταυτόχρονα και όσοι επενδυτές έχουν λάβει θέσεις αναμένοντας έναν παγκόσμιο κύκλο Πιστωτικής Επέκτασης (QE), αντιλαμβάνονται πλέον πως παγιδεύονται»

Σήματα συναγερμού για τα επιτόκια

Η Ιαπωνία εκπέμπει το πρώτο σήμα συναγερμού, όταν το επιτόκιο του δεκαετούς ομολόγου για πρώτη φορά μετά από μία τριακονταετία διασπά το επικίνδυνο ψυχολογικά όριο του 3%. Ακολουθούν τα αμερικανικά, όπου την αποκαλούμενη “Μαύρη Τετάρτη” στην λήξη του Σεπτεμβρίου, τα επιτόκια του δεκαετούς διασπούν ανοδικά μετά από μία εικοσαετία το επίφοβο όριο του 5%, ενώ τα επιτόκια των τριακονταετών αναρριχώνται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 22 ετών.

Στην Ευρώπη η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου διασπά ανοδικά το 4,8%, επαναφέροντας μνήμες της περιόδου μετά την μεγάλη χρηματοοικονομική κρίση του 20008. Στην Ιταλία οι ανάλογες αποδόσεις κινούνται προς το 4,7%, στην Ελλάδα προς το 4,5% και στην Γερμανία το επιτόκιο του τριακονταετούς υπερβαίνει το 3,85% και του δεκαετούς το 3,65%, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2011.

Ο οικονομολόγος της Capital Economics που ειδικεύεται στις αναδυόμενες αγορές, John Higgins, παρατηρεί πως ορισμένοι αντιμετωπίζουν το όριο του 5% του αμερικανικού δεκαετούς με την ιδιότητα ενός δυνητικού επιπέδου κατάρρευσης, και αν και ο ίδιος δεν πείθεται για τις συνέπειες του συγκεκριμένου ορίου, επισημαίνει ότι οι υψηλότερες αποδόσεις απειλούν την χρηματοοικονομική βιωσιμότητα των ΗΠΑ και την αγορά των μετοχών.

Η οικονομολόγος Megan Horneman, της Verdence Capital, προειδοποιεί ότι η καμπύλη της τροχιάς των αποδόσεων των ομοσπονδιακών τίτλων, μετατρέπεται σε καταιγίδα για τις επενδύσεις υψηλού κινδύνου, οπότε δυνητικά θέτει τις συνθήκες “για μεγάλη αναταραχή στις αγορές μετοχών στα τέλη του έτους. Όταν εκδηλώνονται βίαιες κινήσεις στην αγορά των τίτλων, τότε οι ρωγμές καταλήγουν σε θραύσεις”.

Πάντως δεν εμφανίζονται όλοι σοβαρά θορυβημένοι και το τμήμα Διαχείρισης Παγκόσμιου Πλούτου (Global Wealth Management) της UBS εξακολουθεί να ευνοεί την ανοδική τάση των τιμών των μετοχών, παρά την αύξηση των ανατρεπτικών μεταβολών λόγω των πληθωριστικών πιέσεων, των γεωπολιτικών ανατροπών και της φοβίας για την φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ).

Όμως τον περασμένο Ιούλιο το ίδιο τμήμα, όταν η τιμή του χρυσού υποχωρεί προς τις $4.000 ανά ουγγιά, προβλέπει περαιτέρω πτώση της τιμής κατά 20%, για να διαψευσθεί παταγωδώς. Σε άλλη κατεύθυνση η Bank of America αυξάνει την πρόβλεψή της για τα επιτόκια του αμερικανικού διετούς ομολόγου πέραν του ορίου του 5% προς τα τέλη του έτους, δεδομένο που έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στον τομέα των πιστώσεων στην αμερικανική οικονομία των $32 τρισεκατομμυρίων.

Επισημάνσεις οργανισμών

Η κατάσταση εξελίσσεται δυστυχώς χειρότερα σε σχέση με την εικόνα που ανακλάται από τα μεγέθη και ο οικονομολόγος του Ινστιτούτου Διεθνούς Χρηματοοικονομίας (Institute of International Finance-IIF), Emre Tiftik, παρατηρεί πως η αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων υποστηρίζει την επιβράδυνση της ανόδου των δεικτών χρέους προς ΑΕΠ, αλλά συγκαλύπτει τα υποκείμενα ευάλωτα σημεία. Όμως, όπως τονίζει «με τις τιμές αναφοράς στα επιτόκια να αυξάνονται, το κόστος δανεισμού απογειώνεται, όταν από την άλλη πλευρά οι δομικές πιέσεις από τις δαπάνες του τομέα της δημόσιας υγείας και των ασφαλιστικών ταμείων παραμένουν ανεξέλεγκτες χωρίς να αντιμετωπίζονται».

Ταυτόχρονα οι κυβερνήσεις των χωρών με ώριμες αγορές υποχρεούνται να καταβάλλουν για την εξυπηρέτηση του χρέους ποσά μεγαλύτερα από όσα ο κόσμος επενδύει στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ), στην άμυνα ή στην ενεργειακή μετάβαση. Όπως επισημαίνει ο Tiftik «το βασικό ερώτημα αφορά το τι έχει την δυνατότητα να προκαλέσει ένα κρίσιμο σημείο καμπής στην ζήτηση αμερικανικών δολαρίων.

Κατά την διάρκεια του προηγούμενου έτους διάφορα επεισόδια προκαλούν τις αποκαλούμενες συναλλαγές υποτιμητικών τάσεων, αλλά οι αμερικανικές μετοχές εξακολουθούν να συγκεντρώνουν την ζήτηση σε πείσμα του γεγονότος ότι οι συνθήκες εξελίσσονται σε περισσότερο ευμετάβλητες, εντείνοντας τις κερδοσκοπικές τάσεις. Από την στιγμή που οι εναλλακτικές αγορές δεν διαθέτουν ανάλογο συγκρίσιμο βάθος και ρευστότητα, η κατάσταση κρίνεται φυσιολογική, αλλά οι δομικές πιέσεις που συμπεριλαμβάνουν το δυσβάστακτο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, προβάλλουν απειλητικά στον ορίζοντα, οπότε οι διακυμάνσεις της αγοράς θα πυροδοτήσουν με μεγαλύτερη συχνότητα απότομες και αιφνίδιες μεταβολές τιμών».

Καμπανάκι από οικονομολόγους

Ο βασικός οικονομολόγος του Brookings Institute, Robin Brooks, επισημαίνει πως οι αποδόσεις των ομολόγων του δημοσίου “εκτινάσσονται απότομα, προκαλώντας μεγάλες ανησυχίες”. Παρατηρεί πως οι κεντρικές τράπεζες ακολουθούν την κίνηση της καμπύλης και παραθέτει το παράδειγμα της τελευταίας εβδομάδας του Σεπτεμβρίου, όταν “η απότομη άνοδος των επιτοκίων των ομολόγων έρχεται από το χρονικά μικρότερο διάστημα ωρίμανσής τους, από το διετές και διαχέεται σε ολόκληρο το φάσμα ωρίμανσης των τίτλων”. Η κίνηση επηρεάζει διαδοχικά τα πενταετή, τα δεκαετή, τα δεκαπενταετή, τα εικοσαετή και τα τριακονταετή, αναθερμαίνοντας τις φοβίες για τις πληθωριστικές πιέσεις.

Αναμφίβολα οι υπερχρεωμένες χώρες της Δύσης εμφανίζονται εξαιρετικά ευάλωτες με “την εξαίρεση στον κανόνα, όπου οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις παραμένουν αγκυροβολημένες στα χαρτοφυλάκια να παύει να ισχύει για την Βρετανία, την Γαλλία, την Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία”, εξηγεί ο Brooks. Επισημαίνει μάλιστα ότι στην περίπτωση της Γαλλίας οι αποδόσεις κινούνται με μεγαλύτερη ταχύτητα ανοδικά σε σχέση με τις ΗΠΑ, που υποφέρουν από ένα δανειακό βάρος της τάξης των σχεδόν $41 τρισεκατομμυρίων.

Η γενική κατάσταση υποχρεώνει την επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF) Kristalina Georgieva να επισημάνει πως “κρίνεται σχεδόν αδύνατον να τονισθεί με επίταση το πόσον ζωτικό αποδεικνύεται να μειωθεί το χρέος και να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στην χρηματοοικονομική ενίσχυση.

Επιβάλλεται να προωθηθούν άμεσα δύο προτεραιότητες που αφορούν τις αποπληρωμές χρέους και την χρηματοοικονομική εδραίωση, όπως και να διασφαλισθεί ότι οι κεντρικές τράπεζες να εκπληρώσουν το καθήκον τους για την σταθεροποίηση των τιμών. Όμως κρίνεται και πάλι σχεδόν αδύνατον να υπάρξει το απαιτούμενο θάρρος για να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα, από την στιγμή που πρόκειται για οδυνηρά πολιτικά βήματα με μεγάλο κόστος, αλλά επιβάλλεται να υλοποιηθούν”.

Το έτος καμπής

Ο Διεθνής Οργανισμός Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD) καταλήγει σε ανάλογα συμπεράσματα και προτάσεις, αναμένοντας πως η άνοδος των επιτοκίων στις αγορές ομολόγων θα υποχρεώσουν τις κυβερνήσεις να ελέγξουν εξονυχιστικά τις δαπάνες, να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και να συγκεντρώσουν έσοδα. Ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Stanford University, Hanno Lustig, προβάλλει το γεγονός ότι μετά το 2008 οι Κεντρικές Τράπεζες περιθωριοποιούν και σχεδόν αποκρύπτουν τους όγκους του μακροπρόθεσμου δανεισμού που πραγματικά επωμίζονται οι κυβερνήσεις.

Στην δεκαετία που ακολουθεί την κατάρρευση της Lehman Brothers, κεντρικές τράπεζες, όπως η Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED), η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ECB), η Τράπεζα Αγγλίας, η Κεντρική Τράπεζα Ιαπωνίας και άλλες, απορροφούν τον μεγαλύτερο όγκο των εκδόσεων των τίτλων του δημοσίου, επιτρέποντας στην πραγματικότητα στις κυβερνήσεις να δανείζονται με επιτόκια χαμηλότερα από τα πραγματικά της αγοράς, τακτική που εντείνεται με την υγειονομική κρίση.

Το 2013 αποτελεί έτος καμπής, με την Κεντρική Τράπεζα Ιαπωνίας να προχωρεί σε επιθετική Πιστωτική Επέκταση (QE) ουσιαστικά καθηλώνοντας τα επιτόκια του δεκαετούς ομολόγου σχεδόν στο 0,0%, εξοντώνοντας τις δυνάμεις της αγοράς που τα ορίζουν και τοποθετώντας ένα όριο κατωφλίου για τις τιμές των τίτλων του δημοσίου. Επιστρέφοντας στο παρόν, ο γνωστός Mohamed El-Erian του ομίλου Allianz επισημαίνει πως οι αγορές αντιμετωπίζουν την τέλεια καταιγίδα.

Η συγκεκριμένη πυροδοτείται από τον πληθωρισμό, τον ρυθμό ανάπτυξης των ΗΠΑ κυρίως λόγω της καινοτόμου τεχνολογίας, τις εντάσεις της Μέσης Ανατολής, μία περισσότερο επιθετική Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED) και την φοβία για την φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), με τους επενδυτές να παραμένουν αγκυροβολημένοι στα τεχνητά χαμηλά επιτόκια της εποχής που ακολουθεί την μεγάλη χρηματοοικονομική κρίση του 2008.

Η ανάλυση της Fitch 

Σε πρόσφατη ανάλυσή της η μονάδα παροχής χρηματοοικονομικών συμβουλών BMI του οίκου αξιολόγησης Fitch επισημαίνει ότι η άνοδος των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων κατά την διάρκεια των τελευταίων μηνών «επαναφέρει τις ανησυχίες για Πιστωτική Συρρίκνωση (QT) και σύσφιξη των χρηματοοικονομικών συνθηκών που τελικά πρόκειται να επιβραδύνουν την οικονομική δραστηριότητα.

Τα υψηλότερα επιτόκια που επιβάλλει η αγορά δεν συνεπάγονται αυτόματα σε περιορισμό της ρευστότητας, αλλά οπωσδήποτε οι επίμονες αυξήσεις στο κόστος των χρηματοδοτήσεων μάλλον θα εξωθήσει τις τράπεζες να αυστηροποιήσουν τα κριτήρια δανεισμού και να εμφανισθούν περισσότερο επιλεκτικές στη επέκταση των πιστώσεων σε οικογένειες και επιχειρήσεις».

Το αποτέλεσμα, όπως προειδοποιεί η BMI “εστιάζεται σε μία συστολή της διαθεσιμότητας πιστώσεων που ενισχύει την αρχική συρρίκνωση των χρηματοοικονομικών συνθηκών. Μία μείωση της προσφορά πιστώσεων συνεπάγεται έναν σημαντικό κίνδυνο οπισθοχώρησης των αναπτυγμένων οικονομιών της αγοράς”.

Η πίστωση, προσθέτει η BMI, αποδεικνύεται κομβική στην υποστήριξη δραστηριοτήτων, από την στιγμή που χρηματοδοτεί τις οικογενειακές δαπάνες και τις επενδύσεις των επιχειρήσεων, οι οποίες συνολικά καλύπτουν τον μεγαλύτερο όγκο την απόδοσης των αναπτυγμένων αγορών, φθάνοντας κατά μέσο όρο στο 74% του ΑΕΠ. «Μία ευρέων διαστάσεων συστολή των χρηματοοικονομικών συνθηκών”, συμπεραίνει η BMI, “διαθέτει την απαιτούμενη δυναμική να προκαλέσει μεγάλη επιβράδυνση στην οικονομική ανάπτυξη»…