Δεν μπορεί η παθολογική εύνοια προς την Τουρκία να εμποδίζει την αναγνώριση του προβλήματος αμύνης που αντιμετωπίζει η χώρα μας από τον αρπακτικό γείτονα, ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία που είναι διηρημένη επί 52 χρόνια από την “γραμμή Αττίλα” στην Μεγαλόνησο.΄Εχει οδυνηρή εμπειρία ο κ. Πιστόριους από την διαίρεση της Γερμανίας επί 44 χρόνια, σε “ανατολική και δυτική” που άφησε την πατρίδα του Γκαίτε καθυστερημένη, με σοβαρές πολιτικές συνέπειες σήμερα.

Υπάρχουν περισσότερα συμφέροντα που συνδέουν την Ελλάδα με την Γερμανία παρά με την αναθεωρητική Τουρκία που απειλεί την Ευρώπη, για την οποία ο Τούρκος πρόεδρος Ταγήπ Ερντογάν δήλωσε προσφάτως ότι «έπαυσε να τον ενδιαφέρει»! Δεν παραγνωρίζεται βεβαίως η ύπαρξη σοβαρών οικονομικών συμφερόντων που δημιουργεί η μεγάλη αγορά 84 εκατ. καταναλωτών της γείτονος για τους Γερμανούς βιομηχάνους αλλ’ “ουκ επ’ άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος”.

Υπάρχουν κι άλλες ανάγκες κι αξίες. Οι εφετινές προτιμήσεις των Γερμανών Τουριστών για τις θερινές διακοπές δείχνουν και την κλίση της Γερμανίας προς την Ελλάδα, μετά την Ιταλία. Ο μέσος Γερμανός αισθάνεται περισσότερο “στο σπίτι του” στα Ελληνικά νησιά παρά στα γειτονικά που κάποτε ήσαν Ελληνικά (Ίμβρο και Τένεδο).

Η ασφάλεια της Ελλάδος είναι υπόθεση της Ευρώπης και συνεπώς της Γερμανίας. Τι θα πράξει ο κ. Πιστόριους ως πολιτικός κι όχι μόνον ως ΥΠΕΘΑ της χώρας του, εάν ο Ερντογάν κάνει πραγματικότητα την απειλή του να “φτάσει ένα βράδυ” λχ. χάρη στην Ρόδο – σεσημασμένο στόχο των απέναντι 150 αποβατικών σκαφών; Θα τον εμποδίσουν “τα συμφέροντα των Γερμανών βιομηχάνων” να καταδικάσει ένα νέον “Αττίλα”, όπως το θέρος του 1974, και πως σήμερα αντιμετωπίζει το Τουρκικό casus belli, εάν η Ελλάς πάει στα 12 μίλια χωρικά ύδατα που έχει η Γερμανία; Πρέπει κάποια στιγμή να μας εξηγήσει ως νομικός.

Οι σχέσεις της Ελλάδος με την Γερμανία είναι άρρηκτες. Δεν εμποδίζονται από διεκδικήσεις, εν γνώσει του γεγονότος ότι πόροι από τα Ευρωπαϊκά Ταμεία, κυριότερος χρηματοδότης των οποίων είναι ο Γερμανός φορολογούμενος, εισρέουν δις. ευρώ στην Ελλάδα για επενδύσεις υποδομής, που αναμορφώνουν την χώρα.

#Libya’s House of Representatives voted on Tuesday to officially approve the Libya-Turkey Maritime Agreement, and formally rescinded its 2020 resolution that called for a boycott of the Republic of #Turkey. https://t.co/nJ1cONRhYp

— The Libya Observer (@Lyobserver) October 20, 2026

Απεναντίας, το κοινοβούλιο της Λιβύης, στο ανατολικό τμήμα της χώρας, δεν είχε προχωρήσει στην κύρωση της συμφωνίας. Μάλιστα, το 2020 είχε χαρακτηρίσει το μνημόνιο «άκυρο» και είχε αποφασίσει να το μποϊκοτάρει. Με την έγκριση της συμφωνίας, έξι χρόνια μετά, το λιβυκό κοινοβούλιο ανατρέπει την προηγούμενη θέση του.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Επί της ουσίας πρόκειται για μια εξαιρετικά δυσάρεστη εξέλιξη για την Ελλάδα, που συνιστά σοβαρό πλήγμα στη διπλωματική της θέση και αναδεικνύει την αποτυχία της στρατηγικής που ακολουθήθηκε απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Μια ξεκάθαρη ήττα Γεραπετρίτη, καθώς η ελληνική διπλωματία δεν κατάφερε να αποτρέψει την αναβάθμιση μιας συμφωνίας που αμφισβητεί ευθέως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο και αγνοεί πλήρως την ύπαρξη της Κρήτης και άλλων ελληνικών νησιών ως προς την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Την ώρα που η Τουρκία επιμένει μεθοδικά στη στρατηγική της, αξιοποιώντας κάθε διπλωματικό περιθώριο για να εδραιώσει τις παράνομες διεκδικήσεις της, η Ελλάδα φαίνεται να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να καταφέρνει να ανατρέψει τα δεδομένα. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη θέση της Άγκυρας, δημιουργεί νέα τετελεσμένα σε πολιτικό επίπεδο και προκαλεί εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελληνικών διπλωματικών χειρισμών.

Σχολιάζοντας ο πρωθυπουργός εμμέσως τα εκτεταμένα επεισόδια στο Παρίσι, σημείωσε: «Σε μία εποχή που πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα κοινωνικής αναταραχής, η Ελλάδα παραμένει μια χώρα πυλώνας σταθερότητας. Όταν όλες οι ευρωπαϊκές οικονομίες δοκιμάζονται από την παγκόσμια ακρίβεια, η Ελλάδα έχει τη δημοσιονομική δυνατότητα να μπορεί να στηρίζει τα νοικοκυριά» τα οποία συνεχίζουν να δοκιμάζονται από την ακρίβεια.

Επίθεση σε Τσίπρα

Επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα για τον ισχυρισμό ότι ήταν πάντα απέναντι στη βία εξαπέλυσε ο διευθυντής Ψηφιακής Επικοινωνίας του πρωθυπουργού, Νίκος Ρωμανός, θυμίζοντας τα όσα έγραφε η κομματική εφημερίδα του ΣΥΡΙΖΑ επί ηγεσίας του πρώην πρωθυπουργού στα έκτροπα μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου.

«Άκουσα ότι ο κ. Τσίπρας ήταν πάντα ενάντια στη βία. Αυτό είναι μεγάλο ψέμα» είπε αρχικά στο Action 24 o κ. Ρωμανός προσθέτοντας ότι «η Αυγή όταν ζούσαμε τα έκτροπα της εποχής Γρηγορόπουλου είχε βγει με ένθετο “ω έλατο, ω έλατο τι ωραία που αρπάζεις”. Τότε ο κ. Τσίπρας ήταν πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και η Αυγή η κομματική εφημερίδα». Θύμισε, μάλιστα, στο πλαίσιο αυτό ότι «ο κ. Τσίπρας πολύ μεταγενέστερα είπε “τι κακό έχουν οι μολότοφ; Εξαρτάται από ποια πλευρά είσαι όταν πέφτουν. Υπάρχουν παραδείγματα σχέσεων του κόμματος Τσίπρα με μια σειρά καταδικασμένων».

«Φοβάστε τους νέους που θα βγουν στους δρόμους» αντέδρασε ο παριστάμενος τομεάρχης Δημόσιας Διοίκηση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, Γρηγόρης Θεοδωράκης, με τον κ. Ρωμάνο να του απαντά «δεν φοβάμαι τίποτα, σιχαίνομαι το ψέμα όταν λέτε ότι ο Τσιπρας είναι πάντα ενάντια στη βία. Είναι ψέμα και το έχουμε ζήσει και στον Γρηγόροπουλο και στις πάνω και κάτω πλατείες».

Λίγο πριν, ο κ. Θεοδωράκης τοποθετούμενος επί των δηλώσεων του στελέχους της ΕΛΑΣ, Πάνου Λαμπρινίδη–Στάχτου για το «άντε και στα δικά μας», είχε πει ότι «η φράση αυτή αφορά τις διαμαρτυρίες, όσον αφορά τις κινητοποιήσεις υπάρχει απόλυτη καταδίκη των επεισοδίων. Ο Τσίπρας έχει καταδικάσει όλες αυτές τις μορφές βίας, ας μην προσπαθεί η κυβέρνηση να τρομοκρατήσει τον κόσμο. Η κριτική ότι η ΕΛΑΣ υποκινεί σε πλιάτσικο είναι αθλιότητα. Η διαμαρτυρία είναι ουσιαστικό στοιχείο της δημοκρατίας». Πάντως τον χορό των επιθέσεων κατά Τσίπρα, συνέχισε και ο Άδωνις Γεωργιάδης.

Κυρανάκης κατά ΚΚΕ

Την άποψη ότι η Αριστερά υποκινεί επεισόδια και βίαιες καταστάσεις σε μαθητικές και άλλες διαδηλώσεις εξέφρασε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, μιλώντας στο Action 24, ενώ εξαπέλυσε επίθεση στο ΚΚΕ, κατηγορώντας το ότι πηγαίνει στα σχολεία και επιχειρεί να στρατολογήσει ανήλικους μαθητές.

Ερωτηθείς ευθέως εάν θεωρεί ότι η Αριστερά υποκινεί επεισόδια και βιαιοπραγίες σε διαδηλώσεις, ο κ. Κυρανάκης απάντησε: «Ναι, αυτό θεωρώ και θεωρώ ότι είναι ντροπή που κάποια κόμματα, ακόμα και μικρότερα κόμματα της Αριστεράς, το ΚΚΕ για παράδειγμα, πάει αυτή τη στιγμή σε σχολεία, πάει στα παιδιά μας και παραβλέποντας καθηγητές, δασκάλους και γονείς παιδιών πάει και κάνει στράτευση απλών μαθητών ανήλικων, εμφυτεύοντάς τους, κάνοντας πλύση εγκεφάλου με τέτοιες νοσηρές ιδέες».

Ο αναπληρωτής υπουργός υποστήριξε ότι υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν την πρόκληση τέτοιων καταστάσεων, υπενθυμίζοντας ότι στο παρελθόν στελέχη της Αριστεράς, μεταξύ των οποίων και πρώην υπουργοί, είχαν υποστηρίξει πως η κανονικότητα δεν αποτελεί ποτέ ευκαιρία για την Αριστερά.

Συνεχίζοντας την κριτική του, τόνισε ότι η κοινωνία πρέπει να θέσει όρια απέναντι σε τέτοιες πρακτικές, ανεξάρτητα από τις πολιτικές τοποθετήσεις των πολιτών. «Πρέπει να πρέπει να τραβήξουμε μία γραμμή σαν κοινωνία ανεξαρτήτως του αν είμαστε η Νέα Δημοκρατία, πρέπει να τραβήξουμε μια γραμμή σαν κοινωνία».

Σε ερώτηση για το πώς θα αντιδράσει η Πολιτεία εάν εκδηλωθούν στην Αθήνα φαινόμενα αντίστοιχα με εκείνα στο Παρίσι, ο κ. Κυρανάκης υποστήριξε ότι η αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων γίνεται μέσω του διαλόγου. Όπως ανέφερε, το υπουργείο Παιδείας και η Σοφία Ζαχαράκη βρίσκονται ήδη σε διάλογο με τα 15μελή μαθητικά συμβούλια, εκτιμώντας ότι δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή συνθήκες που να δικαιολογούν μια εξέγερση.

Θέλω να θυμίσω ότι πριν από λίγα χρόνια στα βάθη της κρίσης είχαμε το σύνταγμα να καίγεται κάθε εβδομάδα και είχαμε πολιτικά κόμματα τα οποία γεννήθηκαν από αυτό το χάος, τα οποία παρήγαγαν χάος και θρέφονται και θρέφονταν και από το χάος τα οποία σήμερα είναι στο 1% 1-2%.»

Ο κ. Κυρανάκης συνέδεσε έτσι την κριτική του προς την Αριστερά με τα επεισόδια που είχαν σημειωθεί κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, υποστηρίζοντας ότι ορισμένα πολιτικά κόμματα αναδείχθηκαν μέσα από εκείνες τις συνθήκες και σήμερα καταγράφουν ποσοστά της τάξης του 1% έως 2%.

Ακρίβεια και Σαμαράς

Εντός του εν λόγω σκηνικού πόλωσης με φόντο τα επεισόδια στη Γαλλία και την μεταφορά τους στην χώρα μας, η ακρίβεια συνεχίζει να πονοκεφαλιάζει το Μαξίμου το οποίο προετοιμάζεται για ένα άκρως δύσκολο χειμώνα. Μία περίοδος που ταυτοχρόνως θα έχει και τα χαρακτηριστικά άτυπης προεκλογικής περιόδου.

Σε αυτό το πλαίσιο τα πυρά του προς την κυβέρνηση έστρεψε ο Αντώνης Σαμαράς με βίντεο που ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αφήνοντας εν προκειμένω στην άκρη τις επιθέσεις για τα εθνικά θέματα, ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε έντονη κριτική στην οικονομική πολιτική του Μαξίμου.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η ακρίβεια δεν αποτελεί αποκλειστικά συνέπεια των διεθνών εξελίξεων, αλλά συνδέεται άμεσα και με τις κυβερνητικές επιλογές. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν λαμβάνει ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση της υψηλής φορολογίας συμβάλλει στη δημιουργία υπερπλεονασμάτων και στη μείωση του δημόσιου χρέους.

«Ο κοινωνικός φιλελευθερισμός, στον οποίο εγώ πιστεύω, απαιτεί παρέμβαση του κράτους για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων», τόνισε, κάνοντας λόγο για ουσιαστική πολιτική διαφορά με την κυβέρνηση. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη φορολογία των καυσίμων, υποστηρίζοντας ότι περισσότερο από το μισό ποσό που καταβάλλουν οι καταναλωτές στα πρατήρια αντιστοιχεί σε φόρους. «Πάνω από το μισό που πληρώνετε στο βενζινάδικο είναι φόρος στα καύσιμα. Δεν πληρώνετε πετρέλαιο – πληρώνετε φόρο στο πετρέλαιο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλέστηκε μάλιστα τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα εφαρμόζει σημαντικά υψηλότερους συντελεστές. Όπως υποστήριξε, ο ελάχιστος ειδικός φόρος στην αμόλυβδη βενζίνη σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι περίπου 36 λεπτά ανά λίτρο, ενώ στην Ελλάδα ανέρχεται στα 70 λεπτά. «Έχουμε μεγάλα περιθώρια να τον κατεβάσουμε πολύ», σημείωσε.

Αντίστοιχα, αναφέρθηκε στον ΦΠΑ των καυσίμων, επισημαίνοντας ότι ο ελληνικός συντελεστής βρίσκεται στο 24%, έναντι ελάχιστου γενικού συντελεστή 15% που προβλέπεται από το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κυβέρνηση θα μπορούσε να προχωρήσει σε σημαντικές μειώσεις των φόρων στα καύσιμα, ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο.

Σύμφωνα με την Washington Post, ο Χέγκσεθ δεν έχει απορρίψει επισήμως τα σχετικά αιτήματα, αλλά δεν έχει ολοκληρώσει τις απαραίτητες διαδικασίες για την έγκρισή τους. Πάντως, η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να εγκρίνει ορισμένες μορφές στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Την περασμένη εβδομάδα, Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε στην αμερικανική εφημερίδα ότι έχουν απομείνει «μόνο μερικοί» πύραυλοι αναχαίτισης στα ουκρανικά αποθέματα.

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις πυραύλων Patriot από το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνεται η άμυνά της απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις. Στο στόχαστρο βρίσκονται ενεργειακές εγκαταστάσεις, υποσταθμοί και άλλες υποδομές ζωτικής σημασίας. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι κινούνται με μεγάλη ταχύτητα και είναι δύσκολο να αναχαιτιστούν χωρίς προηγμένα συστήματα αεράμυνας. Για τον λόγο αυτό, οι πύραυλοι Patriot αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της ουκρανικής άμυνας.

Την ίδια ώρα, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν έχει ασκήσει πρόσθετη πίεση στα παγκόσμια αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων. Οι αμερικανικές παραδόσεις προς την Ουκρανία πραγματοποιούνται συχνά σε μικρές παρτίδες, ανάλογα με τον ρυθμό παραγωγής, ενώ το Κίεβο και οι εταίροι του αναζητούν διαθέσιμα αποθέματα και σε άλλες χώρες.

Μεγαλώνει το ρήγμα με Ζελένσι

Την ίδια ώρα, το ρήγμα του Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Ντόναλντ Τραμπ μετά την μερική άρση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ μεγαλώνει. Υπενθυμίζεται ότι, σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει το βράδυ της Κυριακής στον Bloomberg, ο Ουκρανός πρόεδρος καταλόγισε στον Αμερικανό ομόλογό του ότι ασκεί ασφυκτικές πιέσεις στο Κίεβο προκειμένου να συνθηκολογήσει με τη Ρωσία.

Με τις σχέσεις ΗΠΑ και Ουκρανίας να βρίσκονται σε νέο χαμηλό, ο Ζελένσκι κατήγγειλε μια σειρά εχθρικών, όπως τις χαρακτήρισε, κινήσεων της Ουάσιγκτον απέναντι στο Κίεβο. Μεταξύ αυτών, ανέφερε τη σκόπιμη επιβράδυνση της σύνδεσης στο διαδίκτυο μέσω του Starlink, που αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τις ουκρανικές δυνάμεις στο μέτωπο με τη Ρωσία, καθώς και τις καθυστερήσεις στην παράδοση αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, οι οποίοι βρίσκονται ήδη σε έλλειψη.

Θα πρέπει, ανέφερε η κ. Ολγκίν, στο καθιερωμένο της άρθρο στον Πολίτη, ότι «η απόφαση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ανήκει στους ηγέτες». Ή δεν έχει καταλάβει τίποτε ή θέλει να επιμένει σε μια αδιέξοδη πεπατημένη. Δεν βλέπει την κατοχή; Μήπως διαβάζει λανθασμένα εγχειρίδια για το Κυπριακό; Είναι ξεκάθαρο ότι αφήνει εκτός κάδρου την κατοχική δύναμη. Και δεν φτάνει που αποφεύγει την ουσία, θεωρεί για παράδειγμα, ότι είναι ο εκάστοτε εγκάθετος της Άγκυρας, ο οποίος αποφασίζει στο Κυπριακό.

Η κ. Ολγκίν είναι απεσταλμένη μερικής απασχόλησης. Έρχεται κατά διαστήματα στο νησί και παραμένει συνήθως για μια εβδομάδα. Δεν είναι παρούσα σε συναντήσεις και σε δράσεις, αλλά αυτό δεν την αποτρέπει στο να προβαίνει σε διαπιστώσεις. Γι’ αυτό και κατέληξε αβίαστα στο συμπέρασμα, διά ρητορικού ερωτήματος: Αν οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν τα τελευταία δύο χρόνια να συμφωνήσουν σε ζητήματα όπως τα οδοφράγματα, την αποναρκοθέτηση ή την από κοινού αντιμετώπιση της ρύπανσης από πλαστικά, “πώς μπορούν να συμφωνήσουν σε ένα πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που θα μπορούσε να υπερβεί δεκαετίες διαίρεσης;”

Αυτό που ξεχνά μονίμως η κ. Ολγκίν

Είναι της λογικής και το λέει συχνά- πυκνά ότι πρέπει να κάνει κίνηση η Λευκωσία. “Τι του στοιχίζει του Χριστοδουλίδη να ανοίξει την Μια Μηλιά;” διερωτάται συχνά σε συνομιλητές της. Αλλά κανείς δεν την έχει ακούσει να αναφέρει ότι θα πρέπει η Τουρκία, ως κίνηση καλής θέλησης, να αποσύρει στρατεύματα ή να διευκολύνει τη διακίνηση πολιτών από την Τυλληρία στη Λευκωσία. Ποτέ δεν το είπε αυτό γιατί θεωρεί τέτοιες “απαιτήσεις” ακραίες.

Το ακούει, άλλωστε, τούτο και από κάποιους στην ελληνοκυπριακή πλευρά, που όταν προτάσσεται ένα αίτημα από τη Λευκωσία, από Ελληνοκύπριους, τούτο χαρακτηρίζεται “εθνικιστικό” και ακραίο. Η λογική της ταμπέλας. Καλλιεργείται μια εντύπωση ότι μόνο εάν δελεαστεί η κατοχική δύναμη, μπορεί να βρεθεί διέξοδος. Η πολιτική του κατευνασμού δοκιμάσθηκε και απέτυχε. Η Τουρκία αντί να συνεργασθεί αποθρασύνεται. Αλλά επιμένουν σε αυτή την προσέγγιση.

Η κ. Ολγκίν καταλήγει μονίμως στο συμπέρασμα ότι το πρόβλημα στο Κυπριακό είναι η “έλλειψη εμπιστοσύνης”. Και ενόψει τούτου, “μεθοδολογικά”, εστιάζεται η προσοχή στα ΜΟΕ και όχι στην ουσία. Από πού προκύπτει, όμως, η έλλειψη εμπιστοσύνης; Της το έχουν πει οι Τουρκοκύπριοι, οι οποίοι είναι κάτοχοι διαβατηρίου και ταυτότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας; Αυτοί που επισκέπτονται δημόσια νοσηλευτήρια στις ελεύθερες περιοχές; Ή που εργάζονται στις ελεύθερες περιοχές; Όλοι αυτοί που έρχονται από τα κατεχόμενα στις ελεύθερες περιοχές, για επίσκεψη, ψώνια, διασκέδαση, αισθάνθηκαν να απειλούνται, να κινδυνεύουν; Όχι.

Έλλειψη εμπιστοσύνης υπάρχει, ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης κατοχής. Γιατί εκεί είναι η ουσία του προβλήματος, την οποίαν κρύβουν οι διάφοροι απεσταλμένοι. Και τούτο αφορά όλους τους Κυπρίους.

Οργανωτές του σχετικού συμποσίου ήταν το Πανεπιστήμιο της Primorska (Univerza na Primorskem – UP) και η Πρεσβεία της Ελλάδας στη Σλοβενία. Στη σχετική ανακοίνωση της Ελληνικής Πρεσβείας στη Σλοβενία διαβάσαμε:

• Η Ελλάδα στη Σλοβενία… Ο Ιωάννης Καποδίστριας (1776–1831) κατάγεται από επιφανή ελληνική οικογένεια στην Κέρκυρα και, όπως λέει και το επίθετό του και προκύπτει από ιστορικές πηγές, έλκει την οικογενειακή του καταγωγή από την πόλη Κόπερ/Capo d’Istria της Σλοβενίας.

Για τη σημασία της εκδήλωσης διαβάζουμε στο διαδίκτυο ότι: Η πόλη του Κόπερ (Capo d’Istria) αποτελεί την ιστορική πατρίδα της οικογένειας του Ιωάννη Καποδίστρια. Το συμπόσιο τίμησε την προσφορά του ως θεμελιωτή του σύγχρονου ελληνικού κράτους και κεντρικής μορφής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.

• Το συμπόσιο έλαβε χώρα «στη Νέα πολυλειτουργική αίθουσα του Πανεπιστημίου της Primorska (οδός Pristaniška 10, Κόπερ)».
• Χαιρετισμοί / Ομιλητές:
• Καθηγήτρια Klavdija Kutnar (Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Primorska)
• Αθανάσιος Κωτσιώνης (Πρέσβης της Ελλάδας στη Σλοβενία)
• Aleš Bržan (Δήμαρχος του Κόπερ)
• Μήνυμα βίντεο από τη Ναταλία Καποδίστρια [1]

Είναι προφανές ότι το ζήτημα δεν είναι απλώς ιστορικό. Αφορά την καταγωγή και την ταυτότητα του Ιωάννη Καποδίστρια. Όταν μάλιστα επί του θέματος έχει τοποθετηθεί με απόλυτη σαφήνεια ένα εξέχον μέλος της οικογένειας Καποδίστρια, ο Βιάρος Καποδίστριας,(1774-1842), δεν δικαιολογείται η αγνόηση αυτής της τοποθέτησης. Πριν παραθέσουμε τη μαρτυρία του Βιάρου Καποδίστρια, ας εξετάσουμε την ιστορική και γεωγραφική βάση του αφηγήματος περί καταγωγής των Καποδίστρια από τη Σλοβενία…

Η Βυζαντινή Ιουστινούπολη, το σημερινό Κόπερ, και η Σλοβενία

Το σημερινό Κόπερ, γνωστό ιστορικά και ως Capodistria, βρίσκεται στην Ιστρία, στις ακτές της Αδριατικής. Η ιστορία του ανάγεται στην αρχαιότητα και περιλαμβάνει διαδοχικές περιόδους ρωμαϊκής, βυζαντινής, βενετικής, αυστριακής και ιταλικής κυριαρχίας, προτού η πόλη καταλήξει στη σημερινή της θέση εντός της Σλοβενίας.

Η ονομασία Ιουστινούπολη, ή Ιουστινούπολις, συνδέεται με τη βυζαντινή ιστορία της πόλης, ενώ η ονομασία Capodistria επικράτησε σε μεταγενέστερες ιστορικές περιόδους. Σύμφωνα με τα ιστορικά και εκκλησιαστικά αρχεία της πόλης του Κόπερ (Koper), η βυζαντινή προέλευση και η μετονομασία της πόλης σε Ιουστινούπολη (Justinopolis) συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική θωράκιση της χερσονήσου της Ίστριας από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία κατά τον 6ο αιώνα.

Τα επίσημα έγγραφα, τα μεσαιωνικά καταστατικά της πόλης (Statuta Civitatis Justinopolis), καθώς και τα στοιχεία του Περιφερειακού Αρχείου του Κόπερ Περιφερειακού Αρχείου του Κόπερ και του Επισκοπικού Αρχείου (η λατινική ονομασία της επισκοπής παραμένει έως σήμερα Dioecesis Iustinopolitana) τεκμηριώνουν τα εξής ιστορικά δεδομένα. Το Κόπερ αποτελεί,  χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τόπου του οποίου η ιστορική διαδρομή εκτείνεται πολύ πέρα από τα χρονικά όρια των σύγχρονων κρατών.

Η σημερινή πολιτική και κρατική γεωγραφία δεν μπορεί να προβάλεται μηχανικά στο παρελθόν και να καθορίζει εθνοτική ταυτότητα οικογενειών η και ευρύτερων κοινωνικών ομάδων. Η ύπαρξη της βυζαντινής Ιουστινούπολης προηγείται κατά πολλούς αιώνες της ίδρυσης της ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Σλοβενίας το 1991.

Αυτό αποτελεί αναμφισβήτητο χρονολογικό δεδομένο. Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι δεν υπήρχαν σλαβικοί πληθυσμοί στην ευρύτερη περιοχή κατά τον Μεσαίωνα. Σημαίνει ότι η σημερινή κρατική ταυτότητα δεν μπορεί να ταυτιστεί αυτομάτως με την πολιτική, γλωσσική ή εθνοτική  ταυτότητα ανθρώπων παλαιότερων εποχών.

Ειδικότερα, η σχέση και της ίδιας της πόλης του Κόπερ με τη Σλοβενία είναι πολύ πιο πρόσφατη απ’ όσο υποδηλώνει η σημερινή “κρατικη γεωγραφία”. Το όνομα “Σλοβενία” δεν αντιστοιχούσε σε καμία πολιτική οντότητα πριν από τον 19ο αιώνα. Εμφανίζεται πρώτα ως λογοτεχνικό τοπωνύμιο στην εποχή της εθνικής αφύπνισης και γίνεται πολιτικό αίτημα το 1848, με το πρόγραμμα της “Ενωμένης Σλοβενίας” εντός της Αυστρίας. Νομική υπόσταση απέκτησε μόλις το 1945–46, ως ομόσπονδη δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, και ανεξάρτητο κράτος έγινε στις 25 Ιουνίου 1991.

Το Κόπερ, αντίθετα, υπήρξε επί αιώνες βενετική πόλη (1279–1797), μετά αυστριακή και από το 1920 ιταλική. Πέρασε στη γιουγκοσλαβική διοίκηση μόλις το 1954, με οριστική διευθέτηση με την Συνθήκη του Όζιμο (Treaty of Osimo), η οποία υπογράφηκε στις 10 Νοεμβρίου 1975 μεταξύ της Ιταλίας και της τότε Γιουγκοσλαβίας και έγινε τμήμα της ανεξάρτητης Σλοβενίας το 1991. Η πόλη, επομένως, ανήκει στη Σλοβενία μόλις από τον 20ό αιώνα. Όταν η Ιουστινούπολη/Capodistria συνδεόταν με την οικογένεια Καποδίστρια, ούτε το κράτος της Σλοβενίας ούτε κάποια διοικητική οντότητα με αυτό το όνομα υπήρχε.

Η μαρτυρία του Βιάρου Καποδίστρια

Ιδιαίτερη σημασία για το ζήτημα έχει η σαφέστατη τοποθέτηση του Βιάρου Καποδίστρια, αδελφού του Ιωάννη Καποδίστρια. Ο Βιάρος Καποδίστριας αναφέρει για την καταγωγή των Καποδίστρια: «Ο Κόμης Καποδίστριας και οι αδελφοί του κατάγονται εκ Κερκύρας, όπου η οικογένειά των ευρίσκεται εγκατεστημένη από του 14ου αιώνος. Δεν είναι Δαλματικής καταγωγής, καίτοι αν ήτο δεν θα ήτο μειωτικόν δι’ αυτήν, αλλά αφού δεν συμβαίνει, δεν πρέπει να λέγεται κάτι ανακριβές.

»Αφού ο κ. Τίρς φαίνεται να το αγνοεί, πρέπει να μάθη ότι η οικογένεια Καποδίστρια, τιμηθείσα δια του τίτλου του Κόμητος υπό του Δουκός της Σαβοϊας, έζησε εις την αρχαίαν πόλιν της Ιουστινουπόλεως, η οποία μετά την πτώσιν της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας έλαβε το όνομά της “Καποδίστρια”, και ότι έζησε λίαν εντίμως, αφού υπάρχουν δημόσια μνημεία τα οποία μαρτυρούν την ευγνωμοσύνην της πατρίδος των δια τας υπηρεσίας τας οποίας τα μέλη της της παρέσχον.

»Τα χρονικά της Κερκύρας κάμνουν συνήθως μνείαν τιμητικήν των Καποδίστρια, είτε δι’ υπηρεσίας σπουδαίας ας εξεπλήρωσαν, είτε δια τον ζήλον ον πάντοτε επέδειξαν δια τα συμφέροντα της κοινής πατρίδος. Κατά το 1678 ο Νικόλαος Καποδίστριας μετέβη εις Κωνσταντινούπολιν δια να εξαγοράση από τους Τούρκους μέγαν αριθμόν Ελλήνων αιχμαλώτων.

»Το 1690 οι Γεώργιος, Αλοΐσιος και Σταύρος Καποδίστριας, επικεφαλής στρατιωτών Χειμαρριωτών τους οποίους είχον στρατολογήσει ιδία δαπάνη, έκαμαν μίαν κάθοδον εις Αυλώνα και ηνάγκασαν τους Τούρκους, οι οποίοι εκινούντο εις επίθεσιν κατά του στρατηγού Κορνάρου, εις μίαν επαίσχυντον υποχώρησιν. Ο Φραγκίσκος και ο Βίκτωρ Καποδίστριας διεκρίθησαν δια της γενναιότητός των κατά των Τούρκων κατά την πολιορκίαν της Κερκύρας του 1716.

»Ο πατήρ των αδελφών Καποδίστρια ονομάζετο Αντώνιος Μαρίας και όχι Τόνυ και υπήρξεν είς των διακεκριμένων ανδρών της πατρίδος του. Ηγαπάτο πάντοτε πολύ παρά των συμπολιτών του, πάντοτε περιβαλλόμενος από την εμπιστοσύνην των και σχεδόν συνεχώς επικεφαλής των δημοσίων υποθέσεων, είτε ως δημόσιος λειτουργός, είτε ως σημαίνων πολίτης, διότι εσέβοντο την φρόνησίν του και τον ζήλον δια το κοινόν καλόν.

»Τον ανέφερον πάντοτε ως υπόδειγμα οσάκις εγίνετο λόγος περί αρχηγού οικογενείας, και οι Κερκυραίοι τον τιμώσιν ακόμη εν τω προσώπω των δύο υιών του. Ο γέρων Κόμης Καποδίστριας υπήρξεν πληρεξούσιος των σταλέντων τω 1799 εις Κωνσταντινούπολιν, καθ’ ήν εποχήν αι Ιόνιοι Νήσοι απεκατεστάθησαν εις ελεύθερον και ανεξάρτητον κράτος…» (Πηγή: “ΤΟ ΑΝΟΡΘΩΤΙΚΟΝ ΕΡΓΟΝ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ. ΟΙ ΥΠΟΝΟΜΕΥΤΑΙ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΚΟΦΑΝΤΑΙ”: Δύο πραγματείαι του Βιάρου Καποδίστρια, αδελφού του Κυβερνήτου. Υπό Θεοδώρου Σ. Μάκρη. ΚΕΡΚΥΡΑ 1973, σελ. 175)

Η δήλωση αυτή είναι σαφής: ο Βιάρος απορρίπτει ρητά τη δαλματική καταγωγή της οικογένειας και υποστηρίζει ότι αυτή ήταν εγκατεστημένη στην Κέρκυρα από τον 14ο αιώνα. Στη συνέχεια, ο ίδιος αναφέρεται στην αρχαία Ιουστινούπολη ως τόπο εγκατάστασης της οικογένειας και γράφει ότι η οικογένεια έζησε εκεί, συνδέοντας την ιστορική της πορεία με την πόλη και την ονομασία “Καποδίστρια”.

Η μαρτυρία αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα ως οικογενειακή μαρτυρία, καθώς προέρχεται από τον αδελφό του Κυβερνήτη και εκφράζει ρητά τη θέση του για την καταγωγή της οικογένειάς του. Η ιστορική αξία της βρίσκεται στο πραγματικό της περιεχόμενο και στη δυνατότητα διασταύρωσής της με αρχειακά και γενεαλογικά τεκμήρια.

Επιστημονικά απαράδεκτο άλμα

Το ουσιώδες πρόβλημα ανακύπτει όταν η ιστορική σύνδεση της οικογένειας με την Ιουστινούπολη χρησιμοποιείται ως αφετηρία για την απόδοση σλοβενικής καταγωγής στους Καποδίστρια, με μοναδικό επιχείρημα ότι η πόλη βρίσκεται σήμερα εντός των συνόρων της Σλοβενίας. Μια τέτοια συλλογιστική συνιστά επιστημονικά αδικαιολόγητο άλμα. Συγχέει τον ιστορικό τόπο με τη σημερινή κρατική του υπαγωγή και μετατρέπει ένα σύγχρονο γεωγραφικό δεδομένο σε υποτιθέμενο τεκμήριο οικογενειακής καταγωγής.

Η Ιουστινούπολη δεν δημιουργήθηκε ως σλοβενική πόλη με τη σύγχρονη εθνοκρατική έννοια. Η ιστορική της ταυτότητα διαμορφώθηκε μέσα από διαφορετικές πολιτικές και πολιτισμικές περιόδους, πολύ πριν από την ίδρυση του σημερινού σλοβενικού κράτους. Η μεταγενέστερη ένταξή της σε αυτό δεν μπορεί να μεταβάλει αναδρομικά την ταυτότητα των ανθρώπων που έζησαν εκεί σε προηγούμενους αιώνες.

Είναι, συνεπώς, αναγκαίο να διατυπωθεί μια βασική αρχή της ιστορικής μεθόδου: η σημερινή κρατική υπαγωγή ενός τόπου δεν μεταβάλλει την εθνική καταγωγή μιας οικογένειας που βρέθηκε σε αυτόν. Η αρχή αυτή ισχύει ανεξάρτητα από το ποιο σύγχρονο κράτος διεκδικεί ή αναδεικνύει τη σύνδεσή του με έναν ιστορικό τόπο. Η επιστημονική έρευνα οφείλει να εξετάζει τις πηγές, τις χρονολογίες, τις γλώσσες, τις ιστορικές συνθήκες και τις γενεαλογικές σχέσεις, αντί να συνάγει την καταγωγή αποκλειστικά από τα σημερινά κρατικά σύνορα.

Αυτοπροσδιορισμός και τα όρια της ιστορικής ερμηνείας

Η συζήτηση αφορά, επιπλέον, ένα ευρύτερο ζήτημα: Αφορά τη σχέση ανάμεσα στην οικογενειακή ιστορική μνήμη και συνείδηση και στις μεταγενέστερες κρατικές κατηγοριοποιήσεις. Δεν είναι επιστημονικά θεμιτό να αποδίδεται σε μια ιστορική οικογένεια εθνική ταυτότητα  και καταγωγή αποκλειστικά με βάση τη σημερινή κρατική ένταξη ενός τόπου. Η οικογενειακή παράδοση, οι μαρτυρίες των μελών της οικογένειας και τα ιστορικά έγγραφα πρέπει να εξετάζονται με σεβασμό, αλλά και με κριτική αυστηρότητα.

Ο αυτοπροσδιορισμός μιας οικογένειας και η “οικογενειακή μνήμη” αποτελούν σημαντικές πηγές για τη μελέτη της ταυτότητάς της. Δεν καταργούν την ανάγκη ιστορικής επαλήθευσης, όπως ούτε η σύγχρονη κρατική γεωγραφία μπορεί να υποκαταστήσει τη γενεαλογική έρευνα.

Στην περίπτωση των Καποδίστρια, η μαρτυρία του Βιάρου προσφέρει συγκεκριμένα στοιχεία για την οικογενειακή παράδοση και απορρίπτει ρητά τη δαλματική καταγωγή. Η σύνδεση με την Ιουστινούπολη αλλά και η ταυτότητα της Ιουστινούπολης αποτελούν μέρος αυτής της παράδοσης.

Συμπέρασμα

Το συμπόσιο στο Κόπερ για τα 250 χρόνια από τη γέννηση του Ιωάννη Καποδίστρια μπορεί να αποτελέσει αφορμή για μια ουσιαστική ιστορική συζήτηση σχετικά με την ιστορική σχέση της οικογένειας με τη βυζαντινή Ιουστινούπολη, όπως αναφέρει και ο Βιάρος Καποδίστριας.

Όμως, η ιστορική σύνδεση των Καποδίστρια με την Ιουστινούπολη δεν συνιστά  σε καμία περίπτωση απόδειξη σλοβενικής καταγωγής. Η σημερινή ένταξη του Κόπερ στη Σλοβενία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αναδρομικό τεκμήριο για την εθνική ταυτότητα μιας οικογένειας που έζησε σε αυτόν τον τόπο σε εποχή με διαφορετική τοπική ταυτότητα, σε διαφορετικές ιστορικές και πολιτισμικές συνθήκες, κάτω από διαφορετικές κρατικές οντότητες.

Η μαρτυρία του Βιάρου Καποδίστρια έχει ως εκ τούτου, ιδιαίτερη σημασία: Δηλώνει ότι η οικογένεια ήταν εγκατεστημένη στην Κέρκυρα από τον 14ο αιώνα και απορρίπτει ρητά τη δαλματική καταγωγή. Η αναφορά του στην Ιουστινούπολη πρέπει να μελετηθεί μέσα στο ιστορικό της πλαίσιο, και το πολιτισμικό περιεχόμενο.

Το τελικό συμπέρασμα δεν πρέπει να υπερβαίνει όσα επιτρέπουν οι πηγές. Εκείνο που μπορεί να υποστηριχθεί με σαφήνεια είναι ότι η γεωγραφική θέση της Ιουστινούπολης στη σημερινή Σλοβενία δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση επαρκές ιστορικό τεκμήριο για την απόδοση σλοβενικής καταγωγής στους Καποδίστρια.

Η ιστορική αλήθεια δεν υπηρετείται με την αναδρομική μεταφορά των σημερινών κρατικών συνόρων στο παρελθόν, αλλά με την προσεκτική εξέταση των πηγών, τη διάκριση ανάμεσα στα τεκμηριωμένα δεδομένα και στις ερμηνείες και τον σεβασμό στην πολυπλοκότητα της ιστορικής πραγματικότητας.

Και όντως, η συγκρότηση της ενιαίας αγοράς, η μετεξέλιξη της ΕΟΚ σε Ευρωπαϊκή Ένωση και η υιοθέτηση του κοινού νομίσματος, του ευρώ, δημιούργησε την ισχυρότερη αγορά του κόσμου και ανέδειξε την ΕΕ στη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη με βάση το ονομαστικό ΑΕΠ μέχρι το 2008-2011. Το 2008, το ΑΕΠ της ΕΕ είχε φτάσει τα 19,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, δηλ. το 131% της οικονομίας των ΗΠΑ. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 που πυροδοτήθηκε στις ΗΠΑ, τσάκισε την Ευρώπη και έτσι από το 2011 η Αμερική άρχισε να αναπτύσσεται με σαφώς ταχύτερους ρυθμούς. 

Η τότε ανάλυσή μου αφορούσε τις διαπιστώσεις ενός άρθρου της Herald Tribune με τίτλο “Στην Ασία και όχι στην Ευρώπη ανήκει το μέλλον” και μιας συνέντευξης του Χένρι Κίσινγκερ με τίτλο “Μεγάλες αλλαγές επέρχονται στις διεθνείς σχέσεις”. Αμφότερα -με μια σειρά δημογραφικών, οικονομικών, στρατηγικών και πολιτιστικών επιχειρημάτων που απευθύνονταν στο αμερικάνικο κοινό- προσπαθούσαν να υποδείξουν ότι το μέλλον των ΗΠΑ δεν είναι στην Ευρώπη, αλλά στην Ασία. Άλλωστε βρισκόμασταν 16 χρόνια μετά την προσέγγιση ΗΠΑ-Κίνας που είχε αρχίσει να ανοίγει την τεράστια παραγωγική της δυνατότητα και την αγορά της.  Από τα πολλά επιχειρήματα παραθέτουμε εδώ τα εξής:

1. Οι στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ για την άμυνα της Ευρώπης ήταν τριπλάσιες από αυτές για την Ασία.
2. Η Ευρώπη μετά την απώλεια των αποικιών της έπαψε να αποτελεί το οικονομικό κέντρο, το οποίο άρχισε να μεταφέρεται στη λεκάνη του Ειρηνικού.
3. Στατιστικές προβλέψεις έκαναν λόγο πως σε 80 χρόνια, ήτοι περί το 2060, οι μη ευρωπαϊκής καταγωγής πολίτες των ΗΠΑ θα είναι πλειοψηφία.
4. Η αφροαμερικάνικη μουσική και η κουλτούρα της “καλιφορνιοποίησης” του ελεύθερου κόσμου κυριαρχούν και
5. Χαρακτηρίζονται “υστερικές” οι ευρωκεντρικές απόψεις των αμερικάνικων κύκλων της πολιτικής, της διανόησης και των μέσων ενημέρωσης. 

Αναλύοντας τα δύο εν λόγω ξένα άρθρα κατέληγα επισημαίνοντας ότι «η Ευρώπη πρέπει να συνειδητοποιήσει τις προοπτικές της, να ξεπεράσει τα πλέγματα του παρελθόντος, να επανεκτιμήσει τις σχέσεις ακόμη και μέσα από την προοπτική του αποευρωπαϊσμού των ΗΠΑ, στηριζόμενη στην αστείρευτη ιστορική εμπειρία της και στη δυναμική των λαών της που ευελπιστούν να παίξουν τον ρόλο τους στην ιστορία του 21ου αιώνα».  

Από τον Βανς στον Ρούμπιο

Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου στις 14 Φεβρουαρίου 2025, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς πραγματοποίησε μια ιδιαίτερα επιθετική ομιλία με κύριο μήνυμα πως η μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη δεν προέρχεται από τη Ρωσία ή την Κίνα, αλλά από το ίδιο της το εσωτερικό. Κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι υποχωρούν από τις θεμελιώδεις αξίες τους, καταπατούν την ελευθερία του λόγου και φιμώσουν τις αντίθετες φωνές και τους πολιτικούς τους αντιπάλους. Είπε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδεικνύουν αλαζονεία και «φοβούνται τους ίδιους τους ψηφοφόρους τους» και τους επέκρινε για την υιοθέτηση της woke κουλτούρας. 

Μεγάλη έμφαση έδωσε στη διαχείριση του μεταναστευτικού στην Ευρώπη, κάνοντας λόγο για «ανεξέλεγκτη μετανάστευση». Και κατέληξε επαναλαμβάνοντας τη σκληρή γραμμή της κυβέρνησης Τραμπ, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να αναλάβει την ευθύνη της δικής της ασφάλειας. Και ενώ όλα αυτά προκάλεσαν σύγκρυο στους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Ντι. Τζέι. Βανς συνάντησε ιδιωτικά την ηγέτιδα του γερμανικού ακροδεξιού κόμματος AfD, Αλίς Βάιντελ…

Για τις ΗΠΑ η ανεξέλεγκτη μετανάστευση στην Ευρώπη μουσουλμανικών πληθυσμών από την Ασία και την Αφρική  αποτελεί κρίσιμο ζήτημα ασφαλείας, διότι μπορεί να οδηγήσει στην κοινωνική αποσταθεροποίηση και την πολιτισμική νόθευση, και κυρίως τις πολιτικές ηγεσίες στην διολίσθηση σε μια παθητική και επικίνδυνη ανεκτικότητα. Άλλωστε η Ευρώπη δεν είναι μόνο το κάστρο στον Ατλαντικό, αλλά και η προβολή της αμερικάνικης ισχύος στην Ευρασία. 

Ο υπουργός Εξωτερικών και Σύμβουλος Ασφαλείας Μάρκο Ρούμπιο, με φόντο την Ακρόπολη χρωματισμένη από το αττικό δειλινό, εξέφρασε πρόσφατα τη λύπη του για την παρακμή της Ευρώπης, την αποτυχία αντιμετώπισης της μαζικής μετανάστευσης και την ιεράρχηση της «παγκόσμιας κοινότητας» έναντι του εθνικού συμφέροντος.

Όρισε τον δυτικό πολιτισμό σαν μια κληρονομιά από την Αρχαία Ελλάδα που φθάνει στη  σύγχρονη Αμερική και ο οποίος συνίσταται στην ατομικότητα, την ακούραστη φιλοδοξία, την τολμηρή εξερεύνηση, την εφευρετικότητα, το καθήκον και τον ηρωισμό!..  και προειδοποίησε όμως ότι  κινδυνεύει με «ατροφία, υποτέλεια και παρακμή»  γιατί είναι αμήχανος με το παρελθόν του και γιατί ντρέπεται γι΄ αυτόν. Κατέληξε πως οι Αμερικάνοι επέλεξαν την αδιαπραγμάτευτη επιδίωξη της εθνικής ισχύος και είπε επιτακτικά ότι «πρέπει να ανασυγκροτήσουμε τους θεσμούς και τις συμμαχίες μας».

H ομιλία Ρούμπιο

Η αλήθεια είναι ότι  ξένοι και Έλληνες πολιτικοί ασελγούν επί του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στο επίπεδο της παραποίησής του στην λεγόμενη δυτική εκδοχή, καθώς ελάχιστοι Έλληνες διανοούμενοι δεν μπόρεσαν να αποδομήσουν αυτό το αφήγημα. Μάλλον εξαίρεση αποτελούν η Αλεξάνδρα Δεληγιώργη και ορισμένοι ακόμη. Αλλά η φωνή τους δεν έφτασε έξω…

Ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος σε άρθρο του για την ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα εξήγησε πως «οι προηγούμενοι που είχαν μιλήσει για την Ακρόπολη αναζητούσαν το κάλλος, τον λόγο, την τελειότητα και τη δημιουργική δύναμη του πολιτισμού ο Ρούμπιο ανακαλύπτει τον θυμό, με την αρχαία σημασία της λέξης ως το πάθος, η υπερηφάνεια, η φιλοδοξία, η αγωνιστικότητα, η επιθυμία για διάκριση και υπεροχή. Η αφήγηση της δυτικής υπεροχής χρειάζεται πλέον μια αφήγηση δυτικής θυματοποίησης. Είναι μια ρητορική επανακατάκτησης της Αμερικάνικης ηγεμονίας».

Ο Λιάκος επισημαίνει κλείνοντας ότι ο Ρούμπιο συρρικνώνει την οικουμενικότητα της παρέμβασης της Ευρώπης στην ιστορία της ανθρωπότητας και εμφανίζει πλέον τη Δύση όχι ως «φορέα ενός μέλλοντος που θα γίνει κοινό σε ολόκληρη την ανθρωπότητα, αλλά ως ένα συγκεκριμένο πολιτισμό, με τη δική του γενεαλογία, τις δικές του αξίες, τα δικά του συμφέροντα και τους δικούς του ανταγωνιστές».

Το decoupling της Ευρώπης 

Η κατακλείδα του δικού μου άρθρου του ’88 ήταν για τις δυνατότητες της Ευρώπης. Μέχρι πρότινος δεν τα πήγε και άσχημα. Από 12 μέλη έφτασε τα 27 και έχει ακόμη προοπτικές διεύρυνσης. Από ΕΟΚ έγινε Ευρωπαϊκή Ένωση με δικό της νόμισμα παρά της αλλεπάλληλες τρικλοποδιές των Αμερικάνων και αποτελεί το δεύτερο αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο με σταθερό το 20%. Τώρα, αντιμετωπίζει δομικά προβλήματα (άμυνα, ενέργεια, ανταγωνιστικότητα, μεταναστευτικό κ.ά.) που αναμφίβολα δημιουργούν μια επείγουσα κρισιακή κατάσταση. Όμως, ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι κρίσεις είναι αυτές που δίνουν ώθηση στο ευρωπαϊκό εγχείρημα. 

H EE έχει εισέλθει – παρά τα επιφαινόμενα και τις τακτικές υποχωρήσεις έναντι του αμερικάνικου dictat – σε μια φάση αποσύνδεσης (decoupling) έναντι των άλλων τριών μεγάλων (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία). Πρόκειται για μια διαδικασία αργή, αλλά δομική σε όλες της τις διαστάσεις (γεωπολιτική, άμυνα, ενέργεια, αγορές). Προφανώς με άλλες ηγεσίες στις Βρυξέλλες και στις κύριες χρηματοδότριες χώρες τα πράγματα θα πήγαιναν πιο γρήγορα και με καλύτερο τρόπο. Αλλά αυτούς έχουμε…

Η ψυχική ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού έχει διαφανεί από την αρχή αυτού του αιώνα και το ρήγμα συνεχώς διογκώνεται. Η μεν λευκή Αμερική που έζησε τους δύο προηγούμενους αιώνες με ένα πολιτισμικό πλέγμα έναντι της Ευρώπη, φέρει στο DNA της το ταξικό τραύμα έναντι των Ευρωπαίων αριστοκρατών των λούμπεν ευρωπαϊκών πληθυσμών που δραπέτευσαν στη γη της ελευθερίας. Η γηραιά Ευρώπη φέρει επίσης το τραύμα της ανεξαρτησίας των αποίκων της και κυρίως τη ζήλια για τα επιτεύγματά τους. Η οριστική ρήξη μοιάζει αναπόφευκτη… ίσως και να πλησιάζει χρονικά.  

Εκείνη η διώροφη έπαυλη είχε αγοραστεί από κοινού από το άλλοτε ζευγάρι έναντι 9,7 εκατ. δολαρίων το 2021 και όταν χώρισαν τρία χρόνια αργότερα, ο Τραμπ τζούνιορ εξαγόρασε το μερίδιό της προς 7,6 εκατ. Η έπαυλη στην Αθήνα που είχε παραχωρηθεί από το δημόσιο των ΗΠΑ στην Γκίλφοϊλ λόγω της ιδιότητάς της ως πρεσβευτού, βρίσκεται στα όρια Κολωνακίου και Αμπελοκήπων (στην οδό Παναγή Κυριακού, πίσω από το γήπεδο του Παναθηναϊκού και κοντά στην αμερικανική πρεσβεία).

Είναι ένα από τα πιο ακριβά ακίνητα της Αθήνας και είναι άγνωστες (σε εμάς) οι λεπτομέρειες για την απόκτησή του από τις ΗΠΑ. Ακόμα και το έτος ανέγερσης θεωρείται… κρατικό μυστικό, παρότι νομικά πρόκειται για ελληνικό έδαφος  που απλώς, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βιέννης για τις διπλωματικές σχέσεις (1961), όπως όλες οι πρεσβείες και οι επίσημες διπλωματικές κατοικίες απολαμβάνουν ένα ειδικό νομικό καθεστώς ετεροδικίας (extraterritoriality). Δεν είναι αμερικανικό έδαφος, όπως η πρεσβεία ή το προξενείο.

Μπελάδες και για Γκρένελ

Στο μικροσκόπιο του Λευκού Οίκου βρίσκεται ο Ρικ Γκρένελ, στενός συνεργάτης του Τραμπ, μετά από καταγγελίες ότι φέρεται να υποσχέθηκε σε Τούρκο επιχειρηματία πρόσβαση στον Αμερικανό πρόεδρο και σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους της κυβέρνησης, στο πλαίσιο συμφωνίας που συνδεόταν με δωρεά εκατομμυρίων δολαρίων στο Kennedy Center.

Ο Τουρχάν Μιλντόν, Τούρκος επιχειρηματίας με δραστηριότητες στη Βενεζουέλα, καταγγέλλει ότι χρήματα που προορίζονταν εν μέρει για το Kennedy Center δεν έφτασαν ποτέ στον προορισμό τους. Στο επίκεντρο πολιτικής και οικονομικής έρευνας στην Ουάσιγκτον βρίσκεται ο Τούρκος επιχειρηματίας Τουρχάν Μιλντόν, ο οποίος φέρεται να συνδέεται με συναλλαγή ύψους 17,6 εκατομμυρίων δολαρίων προς αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας. Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Axios, μέρος του ποσού, περίπου 5,6 εκατομμύρια δολάρια, φέρεται να προοριζόταν για δωρεά στο Kennedy Center, χωρίς ωστόσο να καταλήξει στο ίδρυμα.

Ο Μιλντόν υποστηρίζει ότι η μεταφορά των χρημάτων έγινε κατόπιν υπόδειξης του Ρικ Γκρένελ, στενού συνεργάτη του Ντόναλντ Τραμπ και πρώην επικεφαλής του Kennedy Center. Ο Γκρένελ φέρεται επίσης να είχε υποσχεθεί στον επιχειρηματία πρόσβαση στον Αμερικανό πρόεδρο και σε ανώτατους κυβερνητικούς αξιωματούχους, με αντάλλαγμα τη χρηματική συνεισφορά. Οι ισχυρισμοί βασίζονται, μεταξύ άλλων, σε γραπτό μήνυμα της 3ης Μαΐου 2025, το οποίο εξετάζει ο νομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου. Ο Γκρένελ αρνείται ότι έστειλε το μήνυμα και χαρακτηρίζει τις κατηγορίες ψευδείς.

Η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και λόγω των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του Μιλντόν στη Βενεζουέλα, όπου ο Γκρένελ είχε διατελέσει ειδικός απεσταλμένος της κυβέρνησης Τραμπ. Παράλληλα, ο Τούρκος επιχειρηματίας είναι παντρεμένος με την Αλίνα Χάμπα, πρώην ομοσπονδιακή εισαγγελέα του Νιου Τζέρσεϊ και σύμβουλο του Αμερικανού προέδρου.

Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, με τις αμερικανικές αρχές να εξετάζουν την προέλευση των 17,6 εκατομμυρίων δολαρίων, τη διαδρομή τους και τη σχέση της συναλλαγής με την υποτιθέμενη δωρεά. Σύμφωνα με το Axios, το έμβασμα φέρεται να προήλθε από το υπουργείο Οικονομικών της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και όχι από προσωπικό λογαριασμό του Μιλντόν.
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως οι οικονομικές λεπτομέρειες της υπόθεσης, ενώ οι καταγγελίες σε βάρος του Γκρένελ δεν έχουν αποδειχθεί. Ο Λευκός Οίκος συνεχίζει τη διερεύνηση, με τον Ντόναλντ Τραμπ να ζητά απαντήσεις για τη διαχείριση των χρημάτων και τις σχέσεις των εμπλεκομένων.

Θυμίζουμε ότι ο Γκρένελ είχε βρεθεί στην Αθήνα, η επίσκεψη του οποίου έγινε γνωστή όταν βρέθηκε με την Κίμπερλι στον προημιτελικό της Eurovision, όπου η ίδια μάλιστα στον είχε συστήσει στους δημοσιογράφους. Η επίσκεψη Γκρένελ είχε συνδεθεί με τα ελληνοτουρκικά αν και το Μαξίμου υποστήριξε ότι ήταν αυστηρά «ιδιωτική».

“Μαρία Αντουανέτα” με τους εργαζόμενους

Για να επιστρέψουμε στην Κίμπερλι, ανώτερες πηγές της πρεσβείας ανέφεραν στην εφημερίδα ότι η Γκίλφοϊλ ήταν «φρικτή και κακιά» (“horrible and mean”) και μιλούσε υποτιμητικά σχεδόν σε όλους. Αρνούνταν πεισματικά να ακούσει ακόμη και τους πιο έμπειρους διπλωμάτες καριέρας και απειλούσε διάφορους με απόλυση. Υπάλληλοι κατήγγειλαν ότι η μόνιμη επωδός της όταν ήθελε να γίνει το δικό της ήταν η απειλή: «Κάν’ το ή απολύεσαι» . Θυμίζουμε ότι το “απολύεσαι” υπήρξε το σήμα κατατεθέν του πολιτικού της προϊσταμένου.

ΜΜΕ κάνουν εκτενή αναφορά στο περιστατικό στη Μύκονο με τα παγάκια, που είναι ενδεικτικό του χαρακτήρα της, σύμφωνα πάντα με αυτά. Η Γκίλφοϊλ, ενώ διασκέδαζε στη Μύκονο, τηλεφώνησε στις 4 τα ξημερώματα στον ηλικιωμένο οδηγό της απαιτώντας να της φέρει παγάκια. Επειδή ο άνθρωπος κοιμόταν και δεν απάντησε αμέσως, την άλλη μέρα τον απομάκρυνε και ζήτησε άλλον οδηγό. Το ίδιο έκανε πάντως και με άλλους δύο οδηγούς της πρεσβείας, λέγοντας ότι δεν της άρεσε ο τρόπος που οδηγούσαν.

Οι καταγγελίες για “τυραννική συμπεριφορά” αποτέλεσαν έναν από τους βασικούς λόγους που το Στέιτ Ντιπάρτμεντ (μέσω του Γενικού Επιθεωρητή) ξεκίνησε διακριτικά αλλά πάντως επίσημη έρευνα εις βάρος της εδώ και καιρό, προτού ακουστούν τα περί πτώσης κυβερνήσεων σε Ρουμανία και Ελλάδα. Σε εκείνη την φάση οι Αμερικανοί είχαν ενοχληθεί περισσότερο με τους φουσκωμένους λογαριασμούς που παρουσίαζε από την Αθήνα ή παραθεριστικά κέντρα της Ελλάδας, καθώς και με το γεγονός ότι έπινε συχνά και πολύ, σύμφωνα με αναφορές.

Γήπεδο μπάσκετ και προσωπικός φωτογράφος

Η Γκίλφοϊλ ενέκρινε μόλις ένα μήνα μετά τον διορισμό της την κατασκευή ενός γηπέδου… μπάσκετ μέσα στους κήπους της πρεσβευτικής κατοικίας, δίπλα στην πισίνα. Η απόφαση αυτή ελήφθη λίγες μόλις εβδομάδες αφότου η ίδια άρχισε να συναναστρέφεται με ιδιοκτήτες ομάδων και θεώρησε ότι το γήπεδο θα την “αναβάθμιζε” στις αθλητικές δημόσιες σχέσεις. Το συμβόλαιο προέβλεπε ολοκλήρωση σε 45 ημέρες (έναντι 50.000 ευρώ) και περιλάμβανε προαιρετικές ακριβές προσθήκες, όπως ειδικούς προστατευτικούς ανεμοθώρακες, περιφράξεις και επαγγελματικό φωτισμό LED.

Η Daily Mail έφερε στο φως και προσχέδιο συμβολαίου ύψους 25.000 ευρώ ετησίως για την πρόσληψη ενός προσωπικού φωτογράφου και βιντεογράφου. Η δουλειά του θα ήταν να την ακολουθεί στη λαμπερή κοινωνική ζωή της Αθήνας (πάρτι, δεξιώσεις, VIP θέσεις σε αγώνες).

Οι όροι του συμβολαίου απαιτούσαν από τον φωτογράφο να είναι διαθέσιμος τα Σαββατοκύριακα και κατά τις νυχτερινές ώρες, παραδίδοντας τις επεξεργασμένες φωτογραφίες της εντός 24 ωρών για τις ανάγκες της δημόσιας εικόνας της. Ο φωτογράφος θα έπρεπε να είναι διαθέσιμος μόλις 20 ώρες τον μήνα, αλλά αυτές μπορεί να περιλάμβαναν και Σαββατοκύριακα και νυχτερινές ώρες. Αυτό ήταν προσχέδιο πάντως και δεν πρόλαβε να προσλάβει τον προσωπικό φωτογράφο που θα πλήρωνε η πρεσβεία.

Δανεικά κι αγύριστα από Γκιλφόϊλ

Η έρευνα του Στέiτ Ντιπάρτμεντ εξετάζει καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες η Γκίλφοϊλ προσπάθησε να εκμεταλλευτεί τη θέση της για να καλύψει προσωπικά της χρέη. Φέρεται να ζήτησε 250.000 ευρώ από Έλληνες επιχειρηματίες προκειμένου να αποπληρώσει το δάνειο για το υπερπολυτελές προσωπικό της αυτοκίνητο, ένα Mercedes G-Wagon.

Αν και η πρεσβεία τής παρείχε επίσημα θωρακισμένα οχήματα και οδηγούς για τις υπηρεσιακές της μετακινήσεις στην Αθήνα, η ίδια επέλεξε να αγοράσει από τις ΗΠΑ με δάνειο αυτό το πανάκριβο, ιδιωτικό SUV, για το οποίο είχε υπόλοιπο δανείου ύψους 250.000 ευρώ. Έφερε το SUV στην Ελλάδα και παραμένει σταθμευμένο στο γκαράζ της πρεσβευτικής κατοικίας. Φέρεται να ζήτησε από Έλληνα επιχειρηματία να της “βοηθήσει να ξεχρεώσει ένα υπόλοιπο” από το δάνειο, αλλά ουσιαστικά ήταν σχεδόν όλο το κόστος του οχήματος στις ΗΠΑ και εκείνος αρνήθηκε.

Μόνη στην Αθήνα η Γκιλφόϊλ

Σύμφωνα με δημοσιεύματα της Daily Mail η Γκίλφοϊλ είναι σε έξαλλη, ή πανικόβλητη κατάσταση. Έχει διορία μέχρι τέλος του μήνα για να αποχωρήσει από την πρεσβευτική κατοικία. Κάποιες πληροφορίες, θέλουν να μείνει προς το παρόν εκτός ΗΠΑ μέχρι να καταλαγιάσουν τα σκάνδαλα που βγήκαν στη φόρα, ενώ σύμφωνα με άλλες θέλει να επιστρέψει άμεσα “για να καθαρίσει το όνομά της”, καθώς διατείνεται ότι την “χτυπούν” άδικα εταιρείες και πολιτικοί με αντίθετα… επιχειρηματικά συμφέροντα. Πάντως ο Τραμπ δεν απαντά στις τηλεφωνικές κλήσεις της και έχει αδειάσει “δεν μου άρεσαν καθόλου αυτά που διάβασα και δεν είναι συγγενής μου, απλώς έβγαινε με τον γιο μου».

Τα βρετανικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι «οι άνθρωποι στην πρεσβεία δεν τη φοβούνται πλέον. Κανείς δεν την ακούει ούτε εκτελεί τις εντολές της. Έχει μείνει σχεδόν ολομόναχη σε εκείνο το σπίτι, φωνάζει στο πρώην προσωπικό της, αποκαλώντας τους «σπιούνους», σε μία εκτός ορίων κατάσταση. «Θλιβερή εικόνα», αναφέρει η Daily Mail και προσθέτει:

«Όσοι παλαιότερα έδειχναν να τη θαυμάζουν, εξαφανίστηκαν. Παρίσταναν τους γοητευμένους και έκαναν ότι δεν έβλεπαν τα πασιφανή προβλήματα, αλλά τώρα διέγραψαν και κατέβασαν από τα κοινωνικά δίκτυα όσες φωτογραφίες ειχαν βγάλει μαζί της. Δεν θέλουν καμία σχέση μαζί της».

Οι προσπάθειες να βρει υποστήριξη

Η  Daily Mail γράφει επίσης ότι η Γκίλφοϊλ έκανε απελπισμένη μια σειρά τηλεφωνημάτων σε ισχυρά πρόσωπα του αμερικανικού πολιτικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος, προτού την “αδειάσει” επισήμως ο Τραμπ – μετά το δημοσίευμα για τα εκατό χιλιάρικα που ζήτησε δανεικά και αγύριστα από χορηγό του “κινήματος Maga”.

Ζήτησε την υποστήριξη του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, του Τομ Μπάρακ (άτομο του στενού περιβάλλοντος του Αμερικανού προέδρου) αλλά και του υπουργού Άμυνας ή Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, καθώς και του μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης Ρούπερτ Μέρντοχ. Ζήτησε και από τους τρεις να παρέμβουν υπέρ της στον Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, δύο πηγές που επικαλείται η Daily Mail αναφέρουν ότι οι προσπάθειές της έπεσαν στο κενό.

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ (Στέιτ Ντιπάρτμεντ) είχε ήδη πάντως ξεκινήσει έρευνα σχετικά με καταγγελίες για τις εργασιακές σχέσεις στην πρεσβεία, καθώς και για πιθανές παραβιάσεις κανόνων δεοντολογίας. Η έρευνα αφορούσε (και μάλλον συνεχίζει να αφορά), δαπάνες για “αναβαθμίσεις” στην πρεσβευτική κατοικία, ταξίδια με ιδιωτικά αεροσκάφη και καταγγελίες για παράτυπες οικονομικές συναλλαγές.

Τα αποκαλυπτικά δημοσιεύματα για Γκίλφοϊλ 

Υπενθυμίζεται ότι η Wall Street Journal είχε δημοσιεύσει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Γκίλφοϊλ φέρεται να ζήτησε από χορηγό του Maga και του Τραμπ να τη βοηθήσει να καλύψει οφειλή ύψους 100.000 δολαρίων από πιστωτική κάρτα της American Express, τάζοντάς του σε αντάλλαγμα να τον φέρει σε επαφή με επικεφαλής υπουργείων ή φορολογικών διοικήσεων για προσωπικές του εκκρεμότητες. Σε ένα email της προς αυτόν έγραφε: «Πάψε να αναφέρεσαι σε οικονομικές συναλλαγές μας, θα μου στοιχίσεις το πόστο μου» (σ.σ. την ιδιότητα του πρέσβεως).

Ο χορηγός αυτός ανέφερε ότι διαθέτει «ηχητικό που μπορεί να ρίξει την κυβέρνηση Τραμπ», προχωρώντας σε καταγγελίες για σκάνδαλα που φτάνουν ως και την… εμπλοκή της Κίνας και των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν(!) χωρίς όμως να προσκομίζει αποδείξεις για τους ισχυρισμούς του.

Όσον αφορά την επικοινωνία της Γκίλφοϊλ με τον Ρούπερτ Μέρντοχ, του ζήτησε να θάψει το ρεπορτάζ για τα δανεικά που ζήτησε από χορηγό του Τραμπ και για χρεώσεις της πρεσβείας για προσωπικά ακριβά γλέντια. Ο Μέρντοχ φέρεται να της είπε, «ΟΚ αρκεί να παρουσιάσεις απόδειξη ότι κατέβαλες εσύ τα εκατό χιλιάρικα στην American Express και ότι πλήρωσες τις σαμπάνιες».

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η Daily Mail, ο λογαριασμός με τις σαμπάνιες είχε χρεωθεί τελικά στην αμερικανική πρεσβεία και ήταν ύψους 1.768 δολαρίων στη Βουλιαγμένη. Όταν της ζητήθηκε απόδειξη ότι πλήρωσε τον λογαριασμό από την τσέπη της, δεν την προσκόμισε, καθώς ο λογαριασμός είχε σταλεί απευθείας στην πρεσβεία. Στο περιβάλλον του Τραμπ υπάρχει έντονη ανησυχία πάντως, σύμφωνα με την Mail, επειδή η Γκίλφοϊλ κρατάει ατζέντα με ευαίσθητα μυστικά της οικογένειας Τραμπ, γεγονός που κάνει πολλούς να αναλογίζονται τι θα γίνει από μια ενδεχόμενη δημόσια εκδίκηση.

Επενέβησαν κάτοικοι του κοντινού χωριού και μολδαβικές στρατιωτικές δυνάμεις που διέσωσαν τον φερόμενο ως λιποτάκτη και συνέλαβαν τους δύο ένστολους Ουκρανούς, στους οποίους άσκησαν δίωξη και τους παρέδωσαν εν συνεχεία στις ουκρανικές αρχές.

Το περιστατικό αυτό σημειώθηκε δίπλα στο χωριό Χολόσνιτα (Holoșnița), προκαλώντας σοβαρό συνοριακό και διπλωματικό επεισόδιο, γιατί σύμφωνα με βίντεο και μαρτυρίες, οι Ουκρανοί στρατιώτες μπήκαν παράνομα στα μολδαβικά χωρικά ύδατα και χτυπούσαν τον άνδρα για να τον σταματήσουν. Ο άνδρας αντιστάθηκε, μπόρεσε και έφτασε στη μολδαβική όχθη, όπου συνελήφθη από τη Συνοριακή Αστυνομία της Μολδαβίας, η οποία ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να τον εκδώσει στην Ουκρανία.

Η βάρκα των Ουκρανών στρατιωτών εν τω μεταξύ ακινητοποιήθηκε λόγω βλάβης στον κινητήρα και παρασύρθηκε στα ρηχά, οπότε αποβιβάστηκαν στη μολδαβική ακτή. Εκεί, οργισμένοι Μολδαβοί κάτοικοι της περιοχής τους εγκλώβισαν. Η μολδαβική αστυνομία ή στρατιώτες συνέλαβαν και αφόπλισαν τους δύο Ουκρανούς ένστολους για παράνομη είσοδο στη χώρα και η εισαγγελία ξεκίνησε ποινική έρευνα.

Μετά από διμερείς διαβουλεύσεις και τη διενέργεια επίσημης έρευνας, οι Μολδαβοί παρέδωσαν τελικά τους δύο ένοπλους συνοριοφύλακες πίσω στις ουκρανικές αρχές βάσει της συμφωνίας επανεισδοχής, ενώ η Ουκρανία δήλωσε ότι οι δύο άνδρες θα ελεγχθούν για την βίαιη συμπεριφορά τους. Ο συλληφθείς Ουκρανός που υπέστη διάσειση και νοσηλεύεται, δήλωσε ότι θα ζητήσει άσυλο. Αύριο, με εξιτήριο των γιατρών, θα μεταφερθεί σε κέντρο υποδοχής μεταναστών. Δεν είναι σαφές τι άσυλο θα ζητήσει, ως μετανάστης, αρνητής συνείδησης ή άλλη αιτιολογία.

Όμως εξελίσσεται στον μεγαλύτερο οφειλέτη, με ένα δημόσιο χρέος της τάξης των €3,6 τρισεκατομμυρίων, που αποτελεί το μεγαλύτερο σε σχέση με κάθε άλλη χώρα της Ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και τα Ιταλίας. Η Ελλάδα που απειλεί με τα προβλήματα του δημοσίου χρέους της το 2010 την συνοχή της ομάδας των χωρών-μελών, οφείλει τότε στις αγορές περίπου €330 δισεκατομμύρια, όταν η Γαλλία το 2026 οφείλει τα υπερδεκαπλάσια.

Από την άλλη πλευρά το ταμείο διασώσεων, ο γνωστός Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, διαθέτει για μέγιστο δανεισμό €500 δισεκατομμύρια και επιπλέον αν και έχει σχηματισθεί κατά την διάρκεια της τελευταίας κρίσης δεν σχεδιάζεται για χώρες της τάξης του οικονομικού μεγέθους της Γαλλίας.

Στις 2 Οκτωβρίου η απόκλιση του επιτοκίου του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου με το αντίστοιχο γερμανικού δεκαετούς, εκτινάσσεται στις 150 μονάδες βάσης και πρόκειται για την μεγαλύτερη από την εποχή της κρίσης της Ευρωζώνης του 2011, όταν τότε Ελλάδα, Ισπανία και Ιταλία αντιμετωπίζουν την άβυσσο της κατάρρευσης. 

Γαλλία, όπως Ελλάδα;

Επιστρέφοντας στον Οκτώβριο του 2026, η απόκλιση του επιτοκίου του γαλλικού δεκαετούς από το αντίστοιχο του ιταλικού φθάνει τις 30 μονάδες βάσης και η ανάλογη με το επιτόκιο του ελληνικού δεκαετούς φθάνει τις 50 μονάδες βάσης. Η τελευταία απόκλιση ανακλά το γεγονός ότι η αγορά ομολόγων κρίνει τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης περισσότερο επικίνδυνη από την αντίστοιχη ελληνική. 

Επιπλέον στην πρόσφατη δημοπρασία γαλλικών εταιρικών επενδυτικών ομολόγων συνολικής αξίας €215 δισεκατομμυρίων οριστικοποιούνται επιτόκια χαμηλότερα από τα ανάλογα τίτλων του γαλλικού δημοσίου με παρόμοιους χρόνους ωρίμανσης, με τους επενδυτές να αποκαλύπτουν πως προτιμούν να δανείζουν τις γαλλικές εταιρείες σε σχέση με το γαλλικό κράτος.

Στα μέσα του τρέχοντος μηνός η απόκλιση του γαλλικού επιτοκίου σε σχέση με την αντίστοιχη του γερμανικού αποκλιμακώνεται στις 135 μονάδες βάσης, αλλά η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν συνεπάγεται επίλυση του προβλήματος χρέους, από την στιγμή που η Γαλλία αντιμετωπίζει δομικά προβλήματα και δεν διαθέτει κάποιους πραγματικά υπαρκτούς μηχανισμούς για να τα υπερκεράσει. 

Στην λήξη του πρώτου εξαμήνου το γαλλικό δημόσιο χρέος ανέρχεται σε €3,6 τρισεκατομμύρια, μέγεθος που διαμορφώνει την σχέση χρέους προς ΑΕΠ στο 119%, την υψηλότερη από το 1946, όταν η χώρα ανοικοδομείται μετά τον ΙΙ Παγκόσμιο Πόλεμο και σύμφωνα με τα προσχέδια του προϋπολογισμού, πρόκειται να διευρυνθεί στο 121,7% το 2027.

Διογκώνονται χρέος και έλλειμμα

Η Γαλλία κινείται το 2026 με ένα έλλειμμα προϋπολογισμού της τάξης του 5,4% στο ΑΕΠ, που αποτελεί και ένα από τα μεγαλύτερα στην ΕΕ, με την τελευταία φορά που η χώρα εξισορροπεί το έλλειμμά της να αποδεικνύεται το 1973, επί προεδρίας του Richard Nixon στις ΗΠΑ. 

Οι δανειακές ανάγκες του 2027 ανέρχονται στο πρωτοφανές ποσόν των €340 δισεκατομμυρίων, αυξημένες κατά €28 δισεκατομμύρια έναντι του 2026, ώστε να χρηματοδοτηθεί το γαλλικό έλλειμμα και να ανακυκλωθεί το μέρος του χρέους σε ωρίμανση. Τα τοκοχρεωλύσια αποτελούν πλέον την μεγαλύτερη δαπάνη του προϋπολογισμού, που υπερβαίνει και τις συνολικές δαπάνες για την παιδεία. 

Πάντως οι περισσότεροι αναλυτές παραβλέπουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο που αφορά τον μέσο χρόνο ωρίμανσης του γαλλικού δημόσιου χρέους και φθάνει χονδρικά τα 8 έτη και 6 μήνες. Κατά συνέπεια τα γαλλικά ομόλογα που εκδίδονται μετά το 2010 και στην διετία της υγειονομικής κρίσης του 2020-2021 με σχεδόν μηδενικά επιτόκια, ανακυκλώνονται με συνεχώς μεγαλύτερα, οπότε το βάρος του κόστους των τόκων ήδη πλήττει την γαλλική οικονομία.

Πέντε κρίσιμα ζητήματα

Κατά πρώτον η Γαλλία αποποιείται το εκδοτικό της δικαίωμα υπέρ του ευρωπαϊκού κοινού νομίσματος και συνεπακόλουθα η Κεντρική Τράπεζα Γαλλίας δεν καθορίζει την νομισματική πολιτική του κράτους που μεταφέρεται στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Οι ΗΠΑ ή η Ιαπωνία όταν αντιμετωπίζουν μεγάλες ρευστοποιήσεις των ομολόγων τους, οι κεντρικές τους τράπεζες έχουν την δυνατότητα να προβούν σε αγορές τίτλων του δημοσίου για να συγκρατήσουν την άνοδο των επιτοκίων τους. 

Η Γαλλία πάντως αποποιείται την συγκεκριμένη δυνατότητα όταν υιοθετεί το ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα, από την στιγμή που Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δημιουργεί τον Μηχανισμό Προστασίας Μετάβασης (Transmission Protection Instrument-TPI) που της επιτρέπει να αγοράζει ομόλογα των χωρών-μελών της Ευρωζώνης, όταν οι αποκλίσεις των επιτοκίων τους διευρύνονται δραστικά και δεν δικαιολογούνται από τα θεμελιώδη μεγέθη τους. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα που αφορά το γεγονός ότι μία χώρα-μέλος δικαιούται την συγκεκριμμένη προστασία, εφόσον ευθυγραμμίζεται με τους χρηματοοικονομικούς κανόνες της Ευρωζώνης.

Η Γαλλία ελέγχεται από τον Ιούλιο του 2024 για το υπερβολικό της έλλειμμα, όταν υπερβαίνει το όριο του 3%, οπότε καταστρατηγεί ένα βασικό κριτήριο της  Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για την διάσωσή της. Πάντως ο μηχανισμός προστασίας δεν ενεργοποιείται ποτέ και κανένας Ευρωπαίος πολιτικός δεν εισηγείται την αξιοποίησή του προς όφελος της Γαλλίας, ενώ και η επικεφαλής της ΕΚΤ δηλώνει πως η Γαλλία οφείλει να επιλύσει μόνη της τα προβλήματά της. 

Σε απόλυτο αδιέξοδο 

Το δεύτερο κρίσιμο ζήτημα εστιάζεται στο γεγονός ότι η Γαλλία δεν διαθέτει κάποια οδό διαφυγής από το αδιέξοδό της, καθώς ο πρωθυπουργός Sébastien Lecornu ηγείται κυβέρνησης της μειοψηφίας. Την 1η Οκτωβρίου παρουσιάζει το προσχέδιο του προϋπολογισμού, με περικοπές δαπανών και μέτρα ελέγχου εσόδων της τάξης των €43 δισεκατομμυρίων, με στόχο την αποκλιμάκωση του ελλείμματος στο 5% του ΑΕΠ. Ο πρωθυπουργός προειδοποιείται τον Σεπτέμβριο από τις Βρυξέλλες πως χωρίς εξοικονομήσεις στον προϋπολογισμό, το έλλειμμα θα διαμορφωθεί το 2027 στο 6,5% του ΑΕΠ.

Από την άλλη πλευρά η υπερψήφισή του του συνιστά ένα ακόμα ακανθώδες ζήτημα, με τους δημοσίους υπαλλήλους να απεργούν με την προοπτική αναστολής τιμαριθμικών αναπροσαρμογών, αυξήσεων και επιδοτήσεων στις συντάξεις.  Κατά την διάρκεια του προηγουμένου έτους η κυβέρνηση συμφωνεί για την αναστολή των συνταξιοδοτικών μεταρρυθμίσεων του προέδρου Macron, ώστε τουλάχιστον να επιβιώσει η πρόταση, αν και η κίνηση προκαλεί τον οίκο αξιολόγησης S&P να υποβαθμίσει το αξιόχρεο της χώρας στο A+, που ακολουθεί την υποβάθμιση του οίκου FITCH, με διαφορά ενός μηνός.

Επιπλέον υπάρχουν και πολιτικές επιπλοκές, από την στιγμή που η χώρα οδηγείται σε προεδρικές εκλογές το 2027, με τα δημοσκοπικά ευρήματα να στοιχειοθετούν πως η παράταξη RASSEMBLEMENT NATIONAL-RN της Marine Le Pen έχει την απαιτούμενη δυναμική για να εκλέξει πρόεδρο. Συνεπακόλουθα ελάχιστοι πολιτικοί θα συμπεριλάβουν στο πρόγραμμά τους το ζήτημα των συντάξεων και της δημόσιας υγείας, σε μία χώρα όπου οι δημόσιες δαπάνες υπερβαίνουν το 50% του ΑΕΠ. 

Αδυναμίες της γαλλικής οικονομίας 

Το τρίτο ζήτημα επικεντρώνεται στην αδυναμία επιβολής νέων φόρων, από την στιγμή που η Γαλλία διατηρεί τα μεγαλύτερα φορολογικά βάρη για τον πληθυσμό της σε σχέση με τις αναπτυγμένες χώρες και ο τρέχων προϋπολογισμός βασίζεται σε έκτακτες φορολογήσεις σε πολύ υψηλά εισοδήματα, στα υπερκέρδη εταιρειών και σε επιχειρήσεις διαχείρισης οικογενειακού πλούτου. Εάν οι φορολογικές πιέσεις ενταθούν θα προκαλέσουν αναπόφευκτα φυγή κεφαλαίων και νέων ανθρώπων με μεγάλα προσόντα και δυνατότητες.

Το τέταρτο ζήτημα εστιάζεται στην αδυναμία διαφυγής μέσω της ανάπτυξης, από την στιγμή που η Κεντρική Τράπεζα Γαλλίας αναμένει ανάπτυξη της οικονομίας μόλις κατά 0,5% στο τρέχον έτος. Με αναιμική ανάπτυξη και έλλειμμα μεγαλύτερο του 5% του ΑΕΠ, το χρέος εξακολουθεί να διογκώνεται ταχύτερα σε σχέση με την οικονομία που έχει την αδήριτη ανάγκη να το υποστηρίξει.

Το πέμπτο ζήτημα επικεντρώνεται στην αδυναμία ελέγχου του δημοσίου χρέους, που σχεδόν κατά 57% παραμένει στα χαρτοφυλάκια αλλοδαπών επενδυτών, που δεν οφείλουν κάποια πολιτική σύμπλευση με τα γαλλικά συμφέροντα. Εάν αποφασίσουν ότι ο κίνδυνος εξελίσσεται απειλητικά για την ασφάλεια των χαρτοφυλακίων τους, θα ρευστοποιήσουν τίτλους με συνέπεια να πιέσουν ανοδικά τα επιτόκια, οπότε τα απλά μαθηματικά επιδεινώνουν την κατάσταση και πυροδοτούν περισσότερες πωλήσεις.  

Σε αδρές γραμμές η Γαλλία εγκλωβίζεται χωρίς οδούς διαφυγής, από την στιγμή που δεν διαθέτει εκδοτικό δικαίωμα, δεν έχει περιθώρια επιβολής νέων φόρων και δεν έχει την απαιτούμενη δυναμική για ισχυρή ανάπτυξη, οπότε αναγκαστικά η αγορά ομολόγων πρόκειται να αποφασίσει για την τύχη της.

Μία φούσκα χρέους… 

Αναμφίβολα η γαλλική οικονομία δεν πρόκειται να καταρρεύσει τον επόμενο ή τον μεθεπόμενο μήνα, αλλά πρόκειται για την πρώτη μεγάλη αναπτυγμένη οικονομία για την οποία η αγορά ομολόγων προφανώς αρχίζει να τιμολογεί το γεγονός ότι το χρέος της δεν δύναται να αποπληρωθεί, με βάση τις τρέχουσες συνθήκες. Οπωσδήποτε δεν πρόκειται για την τελευταία, από την στιγμή που δεν έχει να παρουσιάσει το μεγαλύτερο έλλειμμα στην Ευρωζώνη, με το Βέλγιο να εμφανίζει το 2025 έλλειμμα της τάξης του 5,2% του ΑΕΠ, έναντι 5,1% της Γαλλίας στο ίδιο έτος.

Στις αναπτυγμένες οικονομίες της Δύσης, οι κυβερνήσεις κατά την διάρκεια της τελευταίας δεκαπενταετίας δημιουργούν μεγάλα ελλείμματα, με βάση την υπόθεση ότι τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια θα παραμείνουν για πάντα, αλλά οι συγκεκριμένες εποχές παρέρχονται ανεπιστρεπτί. 

Δημιουργείται μία φούσκα χρέους στην αγορά ομολόγων της Δύσης που εκρήγνυται για χώρες, όπως η Γαλλία και η Ιαπωνία, προκαλώντας όμως το εύλογο ερώτημα για το που καταλήγουν τα κεφάλαια των ρευστοποιήσεων. Η ιστορία παρέχει την απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα, από την στιγμή που κατά την κρίση της Ευρωζώνης του 2011 προκαλείται φυγή κεφαλαίων από το χρέος των χωρών της και κατευθύνεται στην αγορά αμερικανικών ομολόγων.

Η φυγή προσλαμβάνει τέτοιες διαστάσεις που παρά την υποβάθμιση του αξιόχρεου της αμερικανικής οικονομίας από τον οίκο αξιολόγησης S&P, το επιτόκιο του δεκαετούς ομολόγου υποχωρεί κάτω από το 2%. Ήδη αναδύονται κάποιες ενδείξεις από την συμπεριφορά του επιτοκίου του αμερικανικού δεκαετούς, που από το 5,5% στις αρχές Οκτωβρίου αποκλιμακώνεται στο 5,10% στα μέσα του μηνός, προφανώς χάρη στις αγορές κυρίως από τις ρευστοποιήσεις γαλλικών ομολόγων.

Η διαφορά με τις ΗΠΑ 

Αναμφίβολα και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα λόγω του τεραστίου χρέους τους, αλλά διαθέτουν το ισχυρότερο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, την μεγαλύτερη σε βάθος αγορά ομολόγων στον πλανήτη και μία κεντρική τράπεζα που διαθέτει το πλεονέκτημα να εξαγοράζει τους τίτλους της χώρας της.  Η Γαλλία δεν κατέχει κανένα από τα συγκεκριμένα πλεονεκτήματα, οπότε όταν το επόμενο σκέλος της κρίσης χρέους πλήξει την Ευρώπη, τα κεφάλαια που θα αποσυρθούν με τις ρευστοποιήσεις θα κατευθυνθούν κατά κύριο λόγο προς την αμερικανική αγορά.

Για τους επενδυτές πρόκειται για ένα ζωτικό σήμα, από την στιγμή που όταν μία χώρα παύει να ελέγχει την αγορά των ομολόγων της η τελική λύση παραμένει η ίδια, με την κεντρική τράπεζα να παρεμβαίνει με μαζικές αγορές, είτε με κανόνες, είτε χωρίς κανόνες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) πάντως έχει την εμπειρία του 2012, όταν ο τότε επικεφαλής της Mario Draghi υπόσχεται να πράξει “οτιδήποτε απαιτηθεί” για την διάσωση του ευρωπαϊκού κοινού νομίσματος.

Οπωσδήποτε η απόφαση για την κυκλοφορία νέου χρήματος για την αποτροπή της διάλυσης μίας συναλλαγματικής ένωσης προκαλεί πληθωριστικές πιέσεις και τα στοιχεία που επωφελούνται συμπεριλαμβάνουν την ενέργεια, τα βιομηχανικά και τα πολύτιμα μέταλλα, τα στρατηγικά ορυκτά και τις εταιρείες παραγωγής τους.