Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οπότε, είπε, έχω τρόπο να επωφεληθώ μαζί και οι φίλοι μου. Και με αυτή την όντως άψογη λογική φρόντισε να καταστραφούν τα μηχανήματα που βγάζουν τον λιγνίτη. Χίλια χρόνια να ζήσει και να μας κυβερνήσει το παιδί. Αν ήμασταν με την μεριά Μητσοτάκη, θα ζούσαμε κι εμείς καλύτερα. Ίσως. Πάντως, επικουρικά, εμφανίστηκαν άρθρα για το πόσο άχρηστος, επιζήμιος, καταστροφικός είναι ο λιγνίτης.

Τέλος της Ιστορίας γιατί από εδώ και πέρα έχουμε να ασχοληθούμε με σοβαρά ζητήματα, πχ με τις εκλογές, τον αγώνα των κομμάτων και κυρίως τις δημοσκοπήσεις έχοντας στο μυαλό ότι όταν ρώτησαν άριστο δημοσκόπο πως βγαίνουν τα αποτελέσματα απάντησε γελώντας, αυτός ο μέγας χιουμορίστας, ζωντανά στην τηλεόραση: ό,τι θέλει ο πελάτης.

Για να ξέρουμε τι μας λένε οι δημοσκοπήσεις. Αυτός έκανε πλάκα φυσικά. Την πλάκα που κάνουν αυτοί που ξέρουν, όταν μιλάνε μπροστά σ’ αυτούς που δεν ξέρουν, και ιδίως μπροστά σ’ αυτούς που δεν τα παίρνουν τα γράμματα, ούτε τα βουλωμένα γράμματα, ούτε τα ανοιχτά, τα ανορθόγραφα και κάθε είδους γράμματα κι ας περιφέρουν και επιδεικνύουν περισπούδαστες διατριβές στα μεγάλα Παν/μια της Δύσης.

Η Καρυστιανού που δε πείθει και ο Μητσοτάκης που τελειώνει

Τώρα, αφού ως φαίνεται ξεμπέρδεψαν εύκολα με τα σαπάκια, εύηχα κομματίδια πλην κενά περιεχομένου, πέρασαν στην κυρία Καρυστιανού που συγκινεί πολλούς αλλά πείθει όλο και λιγότερους. Η κυρία Καρυστιανού δεν είχε ρούχο με ετικέτα “εκλογές” και πάει να αγοράσει από τα ετοιματζίδικα αντί να ράψει ένα φόρεμα δικό της, στα μέτρα της. Είναι μια κυρία συντηρητική; Καλώς. Αν είναι ειλικρινής και ξέρει τι να φορέσει για να μας πάει σε ένα τέρμα. Αλλιώς γιατί να έχει μέλλον;

Αν δεν μπορεί να μάθει γρήγορα αυτό που της λένε ότι είναι το “σωστό προφίλ” ας κάτσει στ’ αυγά της ώσπου να μάθει αυτό που χρειάζεται να μάθει. Δηλαδή ποιοι είμαστε και τι μας χρειάζεται. Ώστε να μην την κοροϊδεύουν και να μη μας κοροϊδεύει όπως τόσοι άλλοι. Γιατί αν είναι να ξαμολάει μπαρούφες, όπως αυτές με τις αμβλώσεις,καλύτερα να μη μιλάει.

Το χειρότερο από την κ. Καρυστιανού που στο κάτω-κάτω είναι μάνα που έχασε το παιδί της, το χειρότερο, το κατακάθι, είναι αυτοί που πουλάνε μαγκιές με ξένα κόλλυβα, για την ακρίβεια: με ξένα λεφτά (χορηγίες συμφερόντων) και θέλουν να μας (ξανά)κυβερνήσουν, να μας κάτσουν στον σβέρκο, επιστρέφοντας τα χρήματα που ξοδεύτηκαν για χάρη τους.

Αυτοί, λοιπόν, κάνουν, λέει, προεκλογικό αγώνα. Το κακό είναι ότι από την προηγούμενη φορά (την πρώτη φορά Αριστερά) έχει περάσει πολύ λίγος καιρός και θυμόμαστε τι έλεγε τότε ο αρχηγός και τι έκανε. Και είναι σαν να ξανακούμε τα ίδια, την ίδια έπαρση, τις ίδιες υποσχέσεις, τσάμπα λόγια.

Κατά τα άλλα, η εικόνα είναι απλή. Ο Μητσοτάκης είναι κακός, όπως πάντα. Αλλά ο Τσίπρας ήταν καλός μετά χάλασε και τώρα ξανάγινε καλός επειδή κάποιοι του έδωσαν λεφτά και τα λεφτά τους κάνουν όλους καλούς. Αυτή είναι η λογική. Που καταλήγει, μετεκλογικά, ότι πρέπει να σταματήσουμε αυτές τις ανοησίες και να συγκυβερνήσουν για να μας σώσουν. Τώρα σωθήκαμε.

Αντιδρώντας στην απόφαση αυτή, ο Πολωνός πρόεδρος, ο ιστορικός Κάρολ Ναβρότσκι, αφαίρεσε από τον Ζελένσκι την πιο υψηλή διάκριση της Πολωνίας, το μετάλλιο του Τάγματος του Λευκού Αετού.

Ο Σιμπίχα συναντήθηκε σήμερα στη Βαρσοβία με τον Πολωνό ομόλογό του Ράντοσλαβ Σικόρσκι. «Διαθέτουμε αρκετή σοφία, μαθήματα από την κοινή μας Ιστορία και πολιτική βούληση για να βάλουμε τέλος στα χειροκροτήματα στη Μόσχα, η οποία χαίρεται με κάθε αυξανόμενη ένταση μεταξύ δύο από τους κοντινότερους γείτονες», δήλωσε ο Ουκρανός ΥΠΕΞ με ανάρτηση στο X μετά τη συνάντηση.

Παράλληλα είπε ότι πρότεινε «ένα πακέτο μέτρων κατά της κρίσης», συμπεριλαμβανομένης της διοργάνωσης μιας συνάντησης ιστορικών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της έκκλησης προς θρησκευτικούς ηγέτες να συμμετάσχουν σε διάλογο. Ωστόσο, δεν είπε ότι το Κίεβο θα αλλάξει το όνομα της εν λόγω στρατιωτικής μονάδας. «Σεβόμαστε την Ιστορία των άλλων και περιμένουμε την ίδια προσέγγιση απέναντι στη δική μας Ιστορία και ανεξαρτησία από τους εταίρους μας», σημείωσε, καθώς η κυβέρνηση Ζελένσκι θεωρεί ότι είναι ζήτημα ερμηνείας το όλο θέμα και ότι αυτή η σκοτεινή περίοδος της Ουκρανίας και η ταύτισή της UΡA με τον Χίτλερ, ήταν μια προσπάθεια “να απαλλαγεί από την κομμουνιστική ΕΣΣΔ”.

Σε ξεχωριστή συνέντευξη Τύπου, ο Σικόρσκι αρνήθηκε να αναφερθεί στις λεπτομέρειες της συνάντησης, λέγοντας μόνο ότι «η διπλωματία προτιμά τη σιωπή».

Νωρίτερα σήμερα, ο Τουσκ δήλωσε πως το Κίεβο αναζητά τρόπους για να μειώσει τις εντάσεις με τη Βαρσοβία, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία να έρθει αντιμέτωπη και με τις σκοτεινές πλευρές της ιστορίας για να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Τουσκ, πολιτικός αντίπαλος του Ναβρότσκι, προσπαθεί να εξομαλύνει τις εντάσεις με το Κίεβο και τόνισε ότι έλαβε θετικά μηνύματα από τη σημερινή συνάντηση των ΥΠΕΞ των δύο χωρών στη πολωνική πρωτεύουσα. «Δεν γνωρίζω τα αποτελέσματα της συνάντησης, αλλά έχω ενδείξεις ότι η ουκρανική πλευρά αναζητά τρόπους για να εκτονώσει την ένταση», είπε ο Τουσκ σε συνέντευξη Τύπου.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός συνέχισε λέγοντας ότι το Κίεβο πρέπει να συμφιλιωθεί με την Ιστορία για να εκπληρώσει τη φιλοδοξία του να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια διαδικασία που διπλωμάτες αναμένουν ότι θα είναι περίπλοκη και χρονοβόρα.

«Δεν νοείται μια ευρωπαϊκή κοινότητα χωρίς συμφιλίωση, και δεν υπάρχει συμφιλίωση χωρίς… να αποδεχτούμε μια οδυνηρή Ιστορία».

Ο Τουσκ δήλωσε επίσης ότι θα ζητήσει από την πολωνική αντιπροσωπεία στην επερχόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ να είναι «προσεκτική» στις υποσχέσεις της για περισσότερη οικονομική βοήθεια στην Ουκρανία. «Όχι επειδή δεν πιστεύω ότι η Ουκρανία χρειάζεται οικονομική υποστήριξη, αλλά επειδή πιστεύω ότι η Πολωνία έχει πολύ σημαντικές υποχρεώσεις όσον αφορά την προστασία των ανατολικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κατά τη συνομιλία “έγινε επίσης αναφορά στη Λιβύη και στη συνεργασία για την καταπολέμηση των παράνομων μεταναστευτικών ροών και της εμπορίας ανθρώπων”. Στην ανακοίνωση της ιταλικής κυβέρνησης αναφέρεται, τέλος, ότι η Τζόρτζια Μελόνι και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεσμεύτηκαν υπέρ της ενίσχυσης των διμερών σχέσεων σε όλα τα επίπεδα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, οι συνδυασμένες προειδοποιήσεις τους εμφανίζονται πλέον όχι ως θεωρητική λογοτεχνία, αλλά ως εγχειρίδιο εργασίας για τη σύγχρονη κοινωνία – μια κοινωνία ενισχυμένη από την τεχνητή νοημοσύνη, την αλγοριθμική δύναμη, την τεχνο-φεουδαρχική οικονομία και τη σιωπηλή διάβρωση της ιδιωτικότητας, της αυτονομίας και της οικογενειακής ζωής.

Περιέγραψαν ο καθένας διαφορετικά μονοπάτια προς τον ίδιο προορισμό: μια κοινωνία όπου η εξουσία δεν επιβάλλεται μέσω ορατών αλυσίδων/δεσμών, αλλά μέσω αόρατων ψυχολογικών συστημάτων. Η εξουσία, κατά τον Χάξλεϊ, κυβερνούσε μέσω της ηδονής, κατά τον Όργουελ, μέσω του φόβου, κατά τον Μπέρτζες μέσω νευρολογικής τροποποίησης. Σήμερα, το παγκόσμιο σύστημα χρησιμοποιεί και τα τρία ταυτόχρονα – επιταχυνόμενα από την τεχνολογία, αυτοματοποιημένα από αλγόριθμους και μετατρεπόμενα σε κέρδος, από τα δεδομένα.

Τρία Σχέδια Εξουσίας

Huxley: Ηδονή, Εξηρτημένη Μάθηση/Αντανακλαστικά και το Τέλος της Ενόχλησης. Στο βιβλίο του “Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος”, ο έλεγχος επιτυγχάνεται μέσω της ευτυχίας. Οι πολίτες υποβάλλονται σε εξηρτημένη μάθηση (πχ σκύλος Παβλώφ) από τη γέννησή τους, αποσπώνται από μια συνεχή ψυχαγωγία, σταθεροποιούνται ψυχολογικά από το φάρμακο Soma και προστατεύονται από την υπαρξιακή δυσφορία. Δεν υπάρχει εξέγερση, επειδή η εξέγερση απαιτεί δυσαρέσκεια – και η δυσαρέσκεια έχει απομακρυνθεί χημικά, ψυχολογικά και κοινωνικά.

Η σύγχρονη νευροεπιστήμη επιβεβαιώνει την διορατικότητα του Huxley. Τα συστήματα ανταμοιβής που βασίζονται στην ντοπαμίνη κυριαρχούν πλέον στην καθημερινή ζωή: συνεχείς ειδοποιήσεις, καρδούλες, “Μου Αρέσει”, κλπ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (social media), άπειρο σκρολάρισμα, περιεχόμενο βίντεο σε συνεχή ροή, οικονομία των παιχνιδιών, κουλτούρα κατανάλωσης και φαρμακευτικά σταθεροποιητικά διάθεσης/αντικαταθλιπτικά (πχ λίθιο).

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η χρήση αντικαταθλιπτικών έχει διπλασιαστεί στις περισσότερες δυτικές χώρες από το 2000. Η παγκόσμια βιομηχανία ψηφιακής ψυχαγωγίας υπερβαίνει πλέον τα 2,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Η ευχαρίστηση δεν είναι πλέον υποπροϊόν, δευτερεύουσα δραστηριότητα της ζωής. Είναι το σύστημα διαχείρισης της ίδιας της ζωής. Η ευχαρίστηση ως αντικατάσταση της καταπίεσης και του αυταρχισμού.

Όργουελ: Επιτήρηση, Φόβος και Έλεγχος της Πραγματικότητας. Το βιβλίο “1984” του Όργουελ περιγράφει έναν κόσμο όπου η επιτήρηση είναι συνεχής, η γλώσσα τροποποιείται, η μνήμη ξαναγράφεται και η αλήθεια καθορίζεται από την εξουσία. Οι πολίτες συμμορφώνονται όχι μόνο επειδή φοβούνται την τιμωρία, αλλά επειδή τελικά χάνουν την ικανότητα να διακρίνουν την αλήθεια από την μετα-αλήθεια, την κατασκευασμένη αλήθεια, την παραπληροφόρηση και τα fake news.

Τα σύγχρονα ψηφιακά συστήματα το έχουν καταφέρει αυτό με εκπληκτική αποτελεσματικότητα. Πάνω από πέντε δισεκατομμύρια άνθρωποι κουβαλούν πλέον συσκευές συνεχούς παρακολούθησης στις τσέπες τους (πχ κινητά). Οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες συλλέγουν δεδομένα συμπεριφοράς σχετικά με την κίνηση, την επικοινωνία, την κατανάλωση, το συναίσθημα και τις πολιτικές προτιμήσεις. Η αναγνώριση προσώπου, οι βιομετρικές βάσεις δεδομένων και η προγνωστική αστυνόμευση μετατρέπουν την μυστική επιτήρηση σε προληπτική διακυβέρνηση, δηλαδή δράση πριν συμβεί ένα γεγονός. Η ίδια η πραγματικότητα “προσαρμόζεται” σύμφωνα με τη θέληση της αυταρχικής ηγεσίας.

Burgess

Ελεύθερη Βούληση ως Τελικό Πεδίο Μάχης. Ο Burgess με το “Κουρδιστό Πορτοκάλι” (A Clockwork Orange, από όπου και η διάσημη ταινία του 1971), περισσότερο από τους άλλους, επιτέθηκε στο βασικό ηθικό ερώτημα: “Είναι ένας άνθρωπος ακόμα άνθρωπος χωρίς την ελευθερία να επιλέξει το κακό”; Η απάντησή του ήταν “όχι”. Μια κοινωνία που εξαλείφει την επιλογή γίνεται τεχνικά ειρηνική, αλλά θεμελιωδώς απάνθρωπη.

Σήμερα, το έδαφος της ελεύθερης βούλησης έχει μετατοπιστεί στον εγκέφαλο. Το νευρομάρκετινγκ, η συμπεριφορική οικονομία, η ψυχομετρική δημιουργία προφίλ και τα συστήματα πειθούς που καθοδηγούνται από την Τεχνητή Νοημοσύνη επηρεάζουν τις ανθρώπινες αποφάσεις κάτω από το επίπεδο επίγνωσης. Η Cambridge Analytica κατέδειξε πώς η ψυχολογική στόχευση θα μπορούσε να αλλάξει και αποτελέσματα στις εθνικές εκλογές. Αυτό που κάποτε ήταν σκάνδαλο είναι πλέον τυποποιημένη πρακτική του κλάδου.

Η Ψηφιακή Σύνθεση

Στον 21ο αιώνα, οι τρεις αυτοί κόσμοι συγχωνεύονται. Ο σύγχρονος κόσμος συνδυάζει πλέον την ηδονή του Huxley, την επιτήρηση του Orwell και τη νευρολογική εξαρτημένη μάθηση του Burgess σε ένα ενοποιημένο σύστημα ψυχολογικής διακυβέρνησης. Αυτό το σύστημα τροφοδοτείται, μεταξύ άλλων, από τέσσερις μηχανές:

1. Τεχνητή Νοημοσύνη,
2. Καπιταλισμός Δεδομένων,
3. Τεχνολογική Εξάρτηση,
4. Γνωστική Χειραγώγηση

Η σύγχρονη εξουσία δεν χρειάζεται πια στρατόπεδα αναμόρφωσης. Χρησιμοποιεί αλγορίθμους. Δεν απαγορεύει την πληροφορία. Την πνίγει στον θόρυβο. Δεν καταστέλλει την επιθυμία. Την σχεδιάζει. Τα social media λειτουργούν ως εργοστάσια συμπεριφοράς. Έρευνες δείχνουν ότι το ψευδές περιεχόμενο διαδίδεται έως και έξι φορές ταχύτερα από την αλήθεια. Οι πλατφόρμες γνωρίζουν τι μας φοβίζει, τι μας εξοργίζει, τι μας καθηλώνει. Και το χρησιμοποιούν. Στο μεταξύ, η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει αυτή τη νέα αρχιτεκτονική ελέγχου.

Οι αλγόριθμοι διαμορφώνουν πολιτικές καμπάνιες, εργασιακές αξιολογήσεις, πιστοληπτικές αποφάσεις, ακόμη και δικαστικές προβλέψεις. Η εξουσία δεν είναι πλέον ορατή. Είναι ενσωματωμένη στο λογισμικό, στον αλγόριθμο. Την ίδια στιγμή, παρατηρείται παγκόσμια υποχώρηση της δημοκρατίας. Σύμφωνα με διεθνείς δείκτες, πάνω από το 38% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει πλέον υπό αυταρχικά καθεστώτα. Η άνοδος αυταρχικών ηγεσιών συμβαδίζει με την εξάπλωση της ψηφιακής επιτήρησης και της μαζικής χειραγώγησης.

Το ψυχολογικό κόστος είναι ήδη μετρήσιμο. Μεταξύ 2010 και 2022, η κατάθλιψη και το άγχος στους εφήβους αυξήθηκαν δραματικά, ενώ η μοναξιά έχει χαρακτηριστεί πλέον παγκόσμια απειλή δημόσιας υγείας. Η κοινωνία γίνεται πιο συνδεδεμένη και ταυτόχρονα πιο απομονωμένη. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόσφατο βιβλίο του υπογράφοντος, “Σιωπηλός Καινούργιος Κόσμος”, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αφού περιγράφει τη μετάβαση σε ένα νέο σύστημα όπου η εξουσία δεν επιβάλλεται με βία, αλλά με κανονικότητα.

Με σταδιακή αποδοχή. Με εσωτερική παραίτηση. Με τεχνολογία. Η δυστοπία δεν έρχεται με τανκς. Έρχεται πλέον με εφαρμογές. Οι Χάξλεϋ, Όργουελ και Μπέρτζες και ομοϊδεάτες τους δεν ήταν ή είναι απαισιόδοξοι. Ήταν ρεαλιστές. Έβλεπαν καθαρά προς ποια κατεύθυνση κινείται ο πολιτισμός, όταν η τεχνολογία αποσπάται από την ηθική και η ισχύς από τη λογοδοσία. (πχ άρθρο 86 του Ελληνικού Συντάγματος).

Τεχνητή Νοημοσύνη: Το Νέο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα Εξουσίας

Η έλευση της τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνει τις εξελίξεις, γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ένα ακόμη εργαλείο. Γίνεται το λειτουργικό σύστημα του πολιτισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιμελείται τις ειδήσεις, ελέγχει τον λόγο, προβλέπει το έγκλημα, κατανέμει πιστώσεις, αξιολογεί τους υποψηφίους για εργασία, επηρεάζει τα ραντεβού, διαμορφώνει τα πολιτικά μηνύματα και βελτιστοποιεί την κατανάλωση.

Σύμφωνα με την PwC, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα συνεισφέρει 15,7 τρισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομία έως το 2030. Οι εταιρείες που ελέγχουν αυτά τα συστήματα – Google, Meta, Amazon, Microsoft, Anthropic – ασκούν πλέον επιρροή που υπερβαίνει εκείνη των περισσότερων εθνών-κρατών. Αυτό σηματοδοτεί την εμφάνιση αυτού που οι μελετητές ονομάζουν τεχνοφεουδαρχία: ένα σύστημα όπου τα δεδομένα αντικαθιστούν τη γη και το χωράφι, οι πλατφόρμες αντικαθιστούν τους άρχοντες και οι χρήστες γίνονται ψηφιακοί δουλοπάροικοι που παράγουν πλούτο μέσω της εξαγωγής μοντέλων προβλεπτικής συμπεριφοράς του πολίτη.

Αυταρχική Ηγεσία στην Εποχή της Τεχνολογίας: Η τεχνολογία τώρα ενισχύει τον αυταρχισμό. Από το Πεκίνο μέχρι τη Μόσχα, από την Άγκυρα μέχρι την Τεχεράνη, η ψηφιακή επιτήρηση και η παρακολούθηση με τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπουν πρωτοφανή έλεγχο. Τα συστήματα κοινωνικής πίστωσης (credit control system), η μαζική αναγνώριση προσώπου και οι σχετικές κάμερες που σταθερά κάνουν την παρουσία τους μετά τη Κίνα και στην Ελλάδα, καθώς και η προγνωστική ανάλυση δημιουργούν συμμόρφωση χωρίς ορατή καταστολή.

Εν τω μεταξύ, οι δυτικές δημοκρατίες αναθέτουν τη διακυβέρνηση σε αλγόριθμους και εταιρείες. Οι πολιτικές αποφάσεις διαμορφώνονται όλο και περισσότερο από την ανάλυση της αγοράς, τη μοντελοποίηση του δημόσιου αισθήματος και τα κίνητρα που προσφέρουν οι πλατφόρμες. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που πολλοί μελετητές περιγράφουν ως μεταδημοκρατία – όπου οι δημοκρατικές τελετουργίες παραμένουν, αλλά η ουσιαστική εξουσία μεταφέρεται αλλού.

Την ίδια στιγμή βιώνουμε την κατάρρευση της ιδιωτικότητας. Η ιδιωτικότητα  –το ψυχολογικό θεμέλιο της αυτονομίας – έχει σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί. Ο μέσος χρήστης του διαδικτύου παρακολουθείται από πάνω από 100 τρίτους “μεσίτες δεδομένων”. Η τοποθεσία, το συναίσθημα, η προτίμηση και η προσοχή συλλέγονται συνεχώς. Ακόμη και η ιδιωτική σκέψη είναι πλέον στατιστικά προβλέψιμη. Όμως χωρίς ιδιωτικότητα, δεν υπάρχει πραγματική ανεξαρτησία του νου.

Κοινωνικά Μέσα και η Κατασκευή της Συνείδησης

Οι κοινωνικές πλατφόρμες έχουν γίνει τα πιο ισχυρά εργαστήρια συμπεριφοράς στην ανθρώπινη ιστορία. Το πείραμα συναισθηματικής μετάδοσης του Facebook το 2014 χειραγώγησε τις συναισθηματικές καταστάσεις 600.000 χρηστών χωρίς συγκατάθεση, αποδεικνύοντας ότι οι διαθέσεις και οι απόψεις θα μπορούσαν να τροποποιηθούν αλγοριθμικά σε μεγάλη κλίμακα.

Ο σύγχρονος πολίτης δεν είναι ενημερωμένος. Η αλήθεια είναι πλέον κατασκευασμένη. Οι ψευδείς πληροφορίες εξαπλώνονται έξι φορές πιο γρήγορα από την αλήθεια (MIT, 2018). Η πολιτική πόλωση αυξάνεται άμεσα με την έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το άγχος, η κατάθλιψη και η μοναξιά συσχετίζονται έντονα με τον χρόνο που αφιερώνεται στο διαδίκτυο. Το αποτέλεσμα είναι ένας πληθυσμός ταυτόχρονα υπερσυνδεδεμένος, αλλά και βαθιά απομονωμένος.

Εξάλλου, η διάλυση της οικογένειας και του κοινωνικού ιστού είναι γεγονός. Η οικογένεια, κάποτε η κύρια μονάδα κοινωνικοποίησης, αποδυναμώνεται υπό την οικονομική πίεση, τον πολιτισμικό κατακερματισμό και την τεχνολογική ανισότητα. Τα ποσοστά γάμου μειώνονται, τα ποσοστά γεννήσεων καταρρέουν και τα παιδιά σχηματίζουν όλο και περισσότερο ταυτότητες και προσωπικότητα μέσω οθονών αντί για κοινότητες και παρέες. Η διάβρωση της οικογένειας αφαιρεί ένα κρίσιμο φράγμα μεταξύ του ατόμου και του συστήματος. Το άτομο κυβερνάται άμεσα – από αγορές, πλατφόρμες και θεσμούς.

Το Μέλλον: Πού Οδηγεί Αυτός ο Δρόμος

Αυτό που προκύπτει δεν είναι ο ολοκληρωτισμός με την κλασική έννοια, αλλά κάτι πιο λεπτό: ο αλγοριθμικός πολιτισμός. Η εξουσία γίνεται κατανεμημένη, αόρατη, τεχνική και αυτοενισχυόμενη. Ο έλεγχος δεν επιβάλλεται πλέον. Είναι ενσωματωμένος. Ο κίνδυνος δεν είναι η καταπίεση. Ο κίνδυνος είναι η τέλεια συμμόρφωση. Οι Huxley, Orwell και Burgess δεν μας προειδοποιούσαν απλά για τις κυβερνήσεις και την εξουσία. Μας προειδοποιούσαν για τον ίδιο τον εαυτό μας.

Ο 32χρονος κωμικός από προάστιο της Άγκυρας είναι ο τελευταίος καλλιτέχνης που βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα ολοένα πιο ασφυκτικό κλίμα πίεσης απέναντι σε επικριτικές, περιθωριοποιημένες και αντιπολιτευόμενες φωνές, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγονται καλλιτέχνες, μουσικοί και δημοσιογράφοι.

Η συνδιευθύντρια της Ένωσης Μελετών Μέσων Ενημέρωσης και Δικαίου (MLSA), Εβίν Μπαρίς Αλτιντάς, δήλωσε:

«Δεν υπάρχει τίποτα σε αυτή την παράσταση που να συνιστά έγκλημα. Πρόκειται για σάτιρα, η οποία προστατεύεται τόσο από το Σύνταγμα της Τουρκίας όσο και από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η σύλληψη ενός κωμικού στα σύνορα, η μεταφορά του με χειροπέδες δεμένες πίσω από την πλάτη και η προφυλάκισή του για το περιεχόμενο μιας κωμικής παράστασης είναι εντελώς δυσανάλογη και αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου στην Τουρκία.»

Ο κωμικός μιας νέας γενιάς

Ο Γκιοκτάς έγινε γνωστός μέσα από ένα podcast που ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19. Όπως έγραψε η δημοσιογράφος Πελίν Ουνκέρ για τη DW Türkçe, πρόκειται για έναν κωμικό «που εκφράζει τη διάθεση μιας ολόκληρης γενιάς».

Η παράσταση που παρουσίασε στο Χαρμπιγιέ, με τίτλο «Ölü Deniz» (Νεκρή Θάλασσα), είναι η δεύτερη ολοκληρωμένη stand-up δουλειά του. Από τη στιγμή που ανέβηκε στο YouTube, πριν από λιγότερο από δύο εβδομάδες, έχει ξεπεράσει τις 9,5 εκατομμύρια προβολές!

Η σεναριογράφος Ζεχρά Τσελένκ έγραψε για τον Γκιοκτάς:

«Ο κόσμος τον αγαπά όχι μόνο επειδή λέει όσα οι ίδιοι δεν μπορούν να πουν, αλλά και επειδή βλέπουν για πρώτη φορά τη δική τους ζωή να παρουσιάζεται με τόσο αυθεντικό, ανεπιτήδευτο και έξυπνο τρόπο.»
Η παράσταση περιλαμβάνει αστεία για οικογενειακές σχέσεις, την ανδρική ταυτότητα, την ποπ κουλτούρα, την πολιτική, τις θρησκευτικές αντιπαραθέσεις και την επικαιρότητα.

Ένα από τα αστεία αναφερόταν σε περιστατικό του 1998, όταν ο μεγαλύτερος γιος του Προέδρου Ερντογάν, τότε δήμαρχου της Κωνσταντινούπολης, είχε κατηγορηθεί ότι προκάλεσε θανατηφόρο τροχαίο και εγκατέλειψε το σημείο.
Σύμφωνα με την MLSA, οι εισαγγελείς τον ανέκριναν επίσης για αστεία σχετικά με τη νηστεία του Ραμαζανιού, τα burkini και ένα αστείο που παρουσίαζε τον Ερντογάν να «αγκαλιάζει τον εσωτερικό του δικτάτορα μέσω ψυχοθεραπείας».

Η κωμωδία ως χώρος ελευθερίας αλλά και κινδύνου

Τα τελευταία χρόνια οι παραστάσεις stand-up και οι λέσχες κωμωδίας έχουν γνωρίσει μεγάλη άνθηση στην Τουρκία, αποτελώντας έναν εναλλακτικό χώρο ελεύθερης έκφρασης. Ωστόσο, δεν πρόκειται για έναν χώρο χωρίς κινδύνους.
Η Οζλέμ Αλτουνόκ από την πλατφόρμα Susma (Μίλα), η οποία καταγράφει περιστατικά λογοκρισίας και αυτολογοκρισίας στις τέχνες, δήλωσε:

«Το χιούμορ ήταν πάντοτε ένας τομέας που τιμωρούνταν στην Τουρκία. Τα τελευταία χρόνια, όμως, θεωρείται ακόμη πιο επικίνδυνο, όσο αυξάνεται η πίεση της κυβέρνησης.»

Η ίδια η πλατφόρμα Susma είδε τον λογαριασμό της στο Χ να αποκλείεται στην Τουρκία τον περασμένο μήνα.

Η Τουρκία διαθέτει μακρά παράδοση στη σατιρική δημοσιογραφία και το πολιτικό χιούμορ, αλλά και εξίσου μακρά ιστορία διώξεων εναντίον τους.

Σκιτσογράφοι όπως ο Μουσά Καρτ έχουν φυλακιστεί, ενώ το σατιρικό περιοδικό LeMan δέχθηκε επίθεση από όχλο, με συλλήψεις εργαζομένων και αποκλεισμό της έντυπης διανομής και των λογαριασμών του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Μόλις τον περασμένο Απρίλιο, η κωμικός Τουμπά Ουλού συνελήφθη και ερευνήθηκε για αστείο σχετικά με τον Οθωμανό σουλτάνο Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή.

Ταμπού και στοχοποίηση μέσω διαδικτύου

Σύμφωνα με την Αλτουνόκ:

«Το χιούμορ θεωρείται απειλή επειδή γίνεται εύκολα κατανοητό, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό και διαδίδεται πολύ γρήγορα μέσω των κοινωνικών δικτύων.»

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως σημείωσε, χρησιμοποιούνται συχνά και για την οργάνωση εκστρατειών στοχοποίησης.

«Βλέπουμε συνεχώς τον ίδιο κύκλο: αόριστες και αυθαίρετες κατηγορίες, έρευνες, συλλήψεις και δίκες, έπειτα από στοχοποίηση και καταγγελίες από μέσα ενημέρωσης, συλλόγους, άτομα ή διαδικτυακούς λογαριασμούς που πρόσκεινται στην κυβέρνηση.»

Μετά την ανάρτηση της παράστασης στο YouTube, ο Γκιοκτάς δέχθηκε έντονη διαδικτυακή κριτική από νυν και πρώην στελέχη του κυβερνώντος κόμματος και των συμμάχων του.

Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, κατατέθηκαν επίσης 185 καταγγελίες εναντίον του μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας ÇİMER, του κυβερνητικού συστήματος υποβολής αιτημάτων και καταγγελιών, το οποίο επικριτές θεωρούν ότι ενισχύει μια «κουλτούρα καταδοτισμού» και ένα εκτεταμένο δίκτυο καθημερινής επιτήρησης.

Η Αλτουνόκ εκτιμά ότι, πέρα από το γεγονός ότι άγγιξε «απαγορευμένα» θέματα, η παράσταση του Γκιοκτάς αποτέλεσε:

«Ένα χαστούκι απέναντι στην πόλωση και τη μηδενική ανοχή στην κριτική που επιχειρεί να επιβάλει η κυβέρνηση. Η παράστασή του και η στάση που κράτησε στη συνέχεια στέλνουν ένα σημαντικό μήνυμα στον χώρο του πολιτισμού και της τέχνης, ο οποίος σήμερα υποκύπτει στην αυτολογοκρισία: ότι δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος χωρίς σάτιρα, δημιουργικότητα, κριτική σκέψη και ελεύθερη έκφραση.»

Το καφέ-κινηματοθέατρο Kulis, στην περιοχή Καντικιόι (Χαλκηδόνα) της Κωνσταντινούπολης, θα προβάλλει δωρεάν αυτό το Σαββατοκύριακο 6 προβολές της παράστασης «Ölü Deniz», με κρατήσεις μέσω των λογαριασμών του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ιστορική συνέχεια μεταξύ του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Ανδρέα Παπανδρέου είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο συνήθως παραδέχονται οι οπαδοί και των δύο παρατάξεων. Ο Καραμανλής έθεσε τα θεμέλια της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Ο Ανδρέας ανέλαβε να επεκτείνει, να εδραιώσει και να κοινωνικοποιήσει αυτό το οικοδόμημα.

Αυτό είναι ένα κρίσιμο σημείο που συχνά αποσιωπάται. Διότι αν κάποιος θεωρεί ότι η μεταπολιτευτική πορεία της χώρας οδήγησε τελικά στην κρίση του 2010, τότε είναι ιστορικά αντιφατικό να αποδίδει όλες τις ευθύνες στον Ανδρέα και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει τον Καραμανλή ως άμοιρο ευθυνών εθνάρχη. Οι δύο ηγέτες υπήρξαν διαδοχικοί αρχιτέκτονες διαφορετικών φάσεων του ίδιου συστήματος.

Παπανδρέου και “Αλλαγή”

Η δεύτερη μεγάλη παρανόηση αφορά την περίφημη “Αλλαγή”. Πράγματι, ο Ανδρέας άλλαξε την Ελλάδα. Όχι όμως με τον τρόπο που συνήθως περιγράφεται. Δεν μετέβαλε τη θέση της χώρας στον κόσμο, ούτε δημιούργησε ένα νέο εθνικό αναπτυξιακό πρότυπο. Αυτό που άλλαξε ήταν η εσωτερική κατανομή της πολιτικής ισχύος.

Οι κοινωνικές ομάδες που είχαν βρεθεί στο περιθώριο μετά τον Εμφύλιο ενσωματώθηκαν πλέον στο κράτος. Νέα στελέχη, νέες ελίτ και νέα κοινωνικά στρώματα απέκτησαν πρόσβαση στην εξουσία. Υπό αυτή την έννοια ο Ανδρέας ολοκλήρωσε πολιτικά τη Μεταπολίτευση. Ωστόσο η ενσωμάτωση αυτή δεν συνοδεύτηκε από μια αντίστοιχη παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Και εδώ βρίσκεται ίσως το κεντρικό ιστορικό ζήτημα.

Η δεκαετία του 1980 υπήρξε μία περίοδος κατά την οποία η Ελλάδα απέκτησε πρόσβαση σε πρωτοφανείς για τα ιστορικά της δεδομένα χρηματοδοτικούς πόρους. Δημόσιος δανεισμός, κοινοτικά κονδύλια και εξωτερικές χρηματοδοτήσεις δημιούργησαν δυνατότητες που προηγούμενες γενιές Ελλήνων δεν είχαν ποτέ στη διάθεσή τους.

Βεβαίως, η Ελλάδα δεν βρέθηκε για πρώτη φορά μπροστά σε μεγάλες εξωτερικές χρηματοδοτήσεις. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Εμφύλιο, οι κυβερνήσεις της περιόδου αξιοποίησαν σημαντικούς πόρους του Σχεδίου Μάρσαλ και άλλες μορφές δυτικής οικονομικής στήριξης. Πολλοί ιστορικοί υποστηρίζουν ότι οι πόροι εκείνοι κατευθύνθηκαν σε μεγαλύτερο βαθμό προς έργα υποδομής, παραγωγικές επενδύσεις και την ανασυγκρότηση της οικονομίας. Η σύγκριση, ωστόσο, πρέπει να γίνεται με προσοχή, καθώς επρόκειτο για μια εντελώς διαφορετική εποχή, με διαφορετικές κοινωνικές ανάγκες, διαφορετικό διεθνές οικονομικό περιβάλλον και διαφορετικό επίπεδο αναπτύξεως της χώρας.

Ο δανεισμός

Το ερώτημα δεν είναι αν υπήρξε δανεισμός επί Ανδρέα. Το ερώτημα είναι πώς χρησιμοποιήθηκε. Διότι ο δανεισμός δεν αποτελεί από μόνος του πρόβλημα. Κράτη που σήμερα θεωρούνται οικονομικά πρότυπα χρησιμοποίησαν εξωτερικούς πόρους για να χρηματοδοτήσουν τη βιομηχανία τους, την τεχνολογία τους, τις εξαγωγές τους και την παραγωγική τους βάση. Η Ελλάδα ακολούθησε διαφορετικό δρόμο.

Μεγάλο μέρος των πόρων κατευθύνθηκε στην κατανάλωση, στη διεύρυνση του δημόσιου τομέα, στις παροχές και στη δημιουργία ενός συστήματος πολιτικής και κοινωνικής αναδιανομής. Αντί να οικοδομηθεί μια οικονομία που θα παρήγαγε περισσότερο πλούτο, οικοδομήθηκε ένα σύστημα που μοίραζε ολοένα και περισσότερο πλούτο τον οποίο συχνά δεν παρήγαγε. Κάπως έτσι γεννήθηκε η μεγάλη μεταπολιτευτική ψευδαίσθηση.

Η αντίληψη ότι η ευημερία μπορεί να προηγείται της παραγωγής. Ότι το κράτος μπορεί διαρκώς να προσλαμβάνει, να δαπανά και να επεκτείνεται χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικής ισχύος της χώρας. Ότι τα ελλείμματα και ο δανεισμός δεν αποτελούν πραγματικό πρόβλημα.

Η νοοτροπία αυτή ασφαλώς δεν δημιουργήθηκε αποκλειστικά από τον Ανδρέα. Οι ρίζες της βρίσκονται βαθύτερα στην ελληνική πολιτική παράδοση. Όμως επί των κυβερνήσεών του απέκτησε μαζικό χαρακτήρα και μετατράπηκε σε κυρίαρχη πολιτική κουλτούρα. Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι κανείς δεν την αμφισβήτησε ουσιαστικά μετά.

Οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν δεν ανέτρεψαν το μοντέλο. Το διατήρησαν. Το τροποποίησαν. Το διαχειρίστηκαν. Σε πολλές περιπτώσεις το επέκτειναν. Η λογική του δανεισμού, της κατανάλωσης και της εξάρτησης από εξωτερικούς πόρους συνέχισε να κυριαρχεί μέχρι την έκρηξη της κρίσης.

Το τέλος ενός μοντέλου

Η μοναδική σοβαρή απόπειρα αμφισβήτησης του μεταπολιτευτικού μοντέλου πριν από την κρίση του 2010 υπήρξε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη την περίοδο 1990-1993. Η προσπάθεια περιορισμού του κράτους, δημοσιονομικής προσαρμογής και μεταρρυθμίσεων συνάντησε έντονες κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις. Ανεξαρτήτως της αξιολογήσεως που αποδίδει κανείς στις επιλογές εκείνης της περιόδου, το γεγονός ότι η κυβέρνηση είχε βραχύ βίο και ηττήθηκε πολιτικά δείχνει ότι η ελληνική κοινωνία δεν ήταν διατεθειμένη να εγκαταλείψει το κυρίαρχο μεταπολιτευτικό υπόδειγμα.

Η πλειοψηφία των πολιτών εξακολουθούσε να θεωρεί το κράτος βασικό εγγυητή της ευημερίας και της κοινωνικής προστασίας. Γι’ αυτό και η χρεοκοπία του 2010 δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως η αποτυχία ενός προσώπου ή ενός κόμματος. Το 2010 κατέρρευσε ένα ολόκληρο ιστορικό μοντέλο.

Κατέρρευσε η πεποίθηση ότι η Ελλάδα μπορούσε να αυξάνει συνεχώς το βιοτικό της επίπεδο χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικής της ισχύος. Κατέρρευσε η αντίληψη ότι η ευημερία μπορούσε να χρηματοδοτείται επ’ αόριστον από δανεικά και εξωτερικές εισροές. Κατέρρευσε τελικά το μεταπολιτευτικό υπόδειγμα που είχε αρχίσει να οικοδομείται μετά το 1974 και είχε εδραιωθεί πλήρως κατά την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου.

Αυτός είναι ίσως ο λόγος που η συζήτηση γύρω από τον Ανδρέα παραμένει τόσο φορτισμένη. Διότι η αποτίμηση του ιστορικού του ρόλου δεν αφορά μόνο τον ίδιο. Αφορά συνολικά την αποτίμηση της Μεταπολίτευσης. Η ψυχρή ιστορική αλήθεια είναι ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν υπήρξε ούτε ο σωτήρας της Ελλάδας ούτε ο μοναδικός υπεύθυνος της κρίσης. Υπήρξε ο σημαντικότερος πολιτικός εκφραστής του μεταπολιτευτικού μοντέλου, ο άνθρωπος που του έδωσε κοινωνικό βάθος, πολιτική νομιμοποίηση και ιστορική διάρκεια.

Και όταν το μοντέλο αυτό κατέρρευσε το 2010, κατέρρευσε μαζί του και ένα μεγάλο μέρος του πολιτικού μύθου που είχε οικοδομηθεί γύρω από την εποχή του.

Καθ’ όλη τη διάρκεια των συμβάντων, το ΕΣΚΕΔΙΚ λαμβάνει συνεχή εικόνα από το drone μέσω οπτικής και θερμικής κάμερας.

Το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Δυτικής Αττικής, έχει μεταβεί στην περιοχή της πυρκαγιάς για την διερεύνηση των αιτίων της.

Στο φαντασιακό πολλών ανθρώπων ίσως πολλά να πηγαίνουν πίσω στην Άγρια Δύση. Τότε, που έπρεπε να πυροβολείς πιο γρήγορα και από τη σκιά σου για να επιβιώσεις. Η χώρα μεγάλωσε σταδιακά. Το χρήμα έπαιξε ρόλο σε όλα αυτά, ο ατομοκεντρικός καπιταλισμός, όπως και η επιθυμία των Αμερικανών για δόξα. Και περισσότερα πράσινα δολάρια.

Στην πορεία, η Αμερική ανέπτυξε αγάπη για τους προέδρους της. Και ιδίως, χωρίς καμία υπερβολή, για τους Founding Fathers της. Έχει επίσης δολοφονήσει και μερικούς ηγέτες της. Οι πρόεδροι όμως έσωσαν την παρτίδα σε κρίσιμες στιγμές. Όπως γράφει ο Obama για τον Abraham Lincoln, που «διατήρησε την Ένωση ενωμένη όταν τα πάντα δούλευαν για να τη διαλύσουν». Ο Franklin D. Roosevelt ήταν πρόεδρος από το 1933 μέχρι το 1945 (όταν η Ευρώπη σκεπαζόταν από το φάντασμα του Χίτλερ).

Αυτός ο χαρισματικός άνθρωπος, που του άρεσε να παρατηρεί το πέταγμα των πουλιών και άφησε τη σφραγίδα του στο δικομματικό σύστημα, έφτιαξε το κράτος πρόνοιας και ήθελε οι πλούσιοι να πληρώνουν περισσότερους φόρους. Στη χώρα αυτή έχουν παίξει σημαντικό ρόλο η μεγάλη αγάπη για τη σημαία που έχουν οι Αμερικανοί (από το πρώτο σχέδιο το 1777, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν 27 διαφορετικές εκδοχές της σημαίας τους, γιατί απλώς, κάθε φορά που μια νέα Πολιτεία εισερχόταν στην Ένωση, ένα νέο αστέρι προστίθετο στη σημαία), ο Εθνικός Ύμνος, ο Λευκός Οίκος στον οποίο έχουν ζήσει όλοι οι πρόεδροι, εκτός του πρώτου, του George Washington.

Η Αμερική σημάδεψε την παγκόσμια ιστορία

Αν οι ΗΠΑ βρέθηκαν στον σημερινό βαθμό κυριαρχίας, το οφείλουν στην επιτυχία του κοινωνικού τους μοντέλου. Από ό,τι έχω ήδη καταλάβει, ζώντας πολλά χρόνια στην Αμερική, αν αυτή η χώρα δεν υπήρχε, θα έπρεπε κάπως να την εφεύρουμε. Η ομαλή συνύπαρξη διαφόρων ανθρώπων και λαών, κάτω από τους ίδιους νόμους και κανόνες, είναι κάτι άκρως σημαντικό.

Από τους Σουμέριους που έγραψαν τις πρώτες λέξεις στην ιστορία, μέχρι τις ΗΠΑ που καθόρισαν και διαμόρφωσαν τον τρόπο που ζούμε σήμερα, έχει κυλήσει πολύ νερό μέσα στην ιστορία. Και όπως είναι γνωστό, ο τροχός της ιστορίας δεν γυρίζει ποτέ πίσω. Από εδώ εφευρέθηκαν ή αναπτύχθηκαν: το αεροπλάνο, το ίντερνετ, η λάμπα, το τηλέφωνο, η πιστωτική κάρτα, το smartphone, το GPS, η Coca-Cola, ο προσωπικός υπολογιστής, τα social media, το WiFi, το air conditioning, οι ακτίνες Χ, το μπέργκερ, ο ανελκυστήρας, ο ουρανοξύστης με ατσάλινο σκελετό (steel frame skyscraper), και τόσα άλλα καλά. Μα όλα αυτά δεν έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο που οι άνθρωποι σήμερα ζουν και επικοινωνούν; Μα δεν αξίζει να τα θυμηθούμε; Λοιπόν, η Αμερική κοιτάει στα αστέρια εκ γενετής.

Ως Έλληνας που τελικά έκανε την Αμερική σπίτι του, μερικές φορές αναρωτιέμαι τι θα έγραφε ο Alexis de Tocqueville αν έφτανε στη Νέα Υόρκη το 2026. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πλησιάζουν τα γενέθλιά τους, βρίσκομαι να κάνω συχνά την ερώτηση αυτή. Και, αν θέλω να δω την Αμερική με τα μάτια ενός μετανάστη, θα μπορούσα να πω ότι: αυτό το έθνος οφείλει μεγάλο μέρος της μεγαλοσύνης του στους μετανάστες, κι όμως τη στιγμή ακριβώς που ετοιμάζεται να τιμήσει την 250ή του επέτειο, επιδιώκει να διώξει πολλούς από αυτούς αντί να τους τιμήσει. Είμαι λυπημένος γι’ αυτό, αλλά θέλω να είμαι μέρος των εορτασμών για τα γενέθλια της σπουδαίας χώρας. Θα είναι ένα μεγάλο πάρτι.

Προβλήματα και δυνάμεις

Ναι, υπάρχουν και σοβαρά προβλήματα στη χώρα, όπως το τσίρκο των αναχρονισμών στην υγεία και η χώρα να διασύρεται διεθνώς γι’ αυτό, και υπάρχει και φτώχεια. Η εικόνα των ΗΠΑ γίνεται αποκρουστική για τους πολέμους που έκανε στο παρελθόν, και για όσους επιλέγει ως αντιπάλους σήμερα, ξεχνώντας πολλές φορές τους φίλους και συμμάχους της.

Αλλά, ό,τι κι αν γίνει, η ιστορία της Αμερικής συνεχίζεται. Όχι μόνο στα βιβλία της ιστορίας, αλλά στις αξίες που κουβαλάμε πολλοί και στην περηφάνια που έχουμε, στο θάρρος, στο αίσθημα ενότητας και σε μια ακατάλυτη πίστη στην ελευθερία. Το Άγαλμα της Ελευθερίας μάς κοιτάζει ανελλιπώς. Αυτή η ιστορική επέτειος-ορόσημο αντικατοπτρίζει τη δύναμη, την κληρονομιά και το διαρκές πνεύμα που όρισε το έθνος που βρέχεται από δύο ωκεανούς, και τη μεγαλοφυΐα της χώρας. Η Αμερική αξίζει μόνο καλύτερες μέρες και θα τις έχει σίγουρα.

Ελπίζω μόνο, αγαπητέ αναγνώστη, να διάβασες το κείμενο μέχρι αυτό το σημείο και να ένιωσες σαν να περπατούσες στην Αμερική δίπλα μου. Προσπάθησα να δώσω στο κείμενο αυτό ιστορικό, βιωματικό και στοχαστικό χαρακτήρα. Και αν το διάβασες από ένα smartphone που είναι συνδεδεμένο στο ίντερνετ, σε ένα δροσερό περιβάλλον… τα κατάφερες λόγω των ανακαλύψεων που όλοι χρωστάμε στην Αμερική και συχνά ξεχνούμε.