Από το πρώτο του βιβλίο το 1976, ο Διονύσης Χαριτόπουλος είχε εξασφαλίσει τον έπαινο των κριτικών του πνευματικού κόσμου και ιδίως των αναγνωστών, αλλά και την αδυναμία τους να τον κατηγοριοποιήσουν. Ακατάτακτος, αταξινόμητος, αυτόνομος, είναι ορισμένα απ’ τα επίθετα που τον συνοδεύουν. Δεν ανήκει σε λογοτεχνικές σχολές, ρεύματα, παρέες, και σίγουρα δεν ακολούθησε τις επιταγές της εποχής του. Ήταν μια κατηγορία μόνος του. Μια γνήσια αντικομφορμιστική ψυχή που η γραφή της σε κάθε ένα από τα 24 βιβλία του αποπνέει την απαράμιλλη γοητεία του αυθεντικού και σχεδόν πάντα βαθιά βιωματικού. Τα βιβλία που είναι η μοναδική του κληρονομιά σε όλο τον κόσμο.

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος συνεργάστηκε αψεγάδιαστα με τις εκδόσεις ΤΟΠΟΣ από την ίδρυσή τους το 2007. Στο διάστημα αυτό εκδόθηκαν 12 τίτλοι και επανεκδόθηκαν 12, το σύνολο των προηγούμενων.

Διονύση όλοι εδώ οι άνθρωποι των εκδόσεων ΤΟΠΟΣ σε αποχαιρετούμε σαν σιωπηλός κυκλικός χορός βλέποντάς σε να χορεύεις για μια τελευταία φορά το μόνο τραγούδι που χόρευες το βυζαντινό του Τσιτσάνη «Ίσως αύριο» και κρατάμε σαν παρακαταθήκη αυτό που διάλεξες για άνοιγμα στο τελευταίο σου βιβλίο:

Θα είμαι πάντα με τους ξυπόλυτους,

έξω απ’ τα Χειμερινά Ανάκτορα, ακόμη κι αν είναι χειρότεροι

απ’ τους μέσα, γιατί αυτοί έχουν το δίκιο με το μέρος τους.

Μια θερμή αγκαλιά στο πανάξιο παλληκάρι σου τον Κώστα και στον αδερφό σου Γιάννη.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΠΟΣ

Αθήνα, 9 Οκτωβρίου 2026».

Ποιος ήταν ο Δ. Χαριτόπουλος

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος γεννήθηκε το 1947 στον Πειραιά, στις φτωχικές συνοικίες του οποίου μεγάλωσε, ενώ εργάσθηκε σε διάφορες χειρωνακτικές εργασίες, στο λιμάνι και στα γύρω μηχανουργεία. Νωρίς εγκατέλειψε δυο απόπειρες σπουδών στην Αθήνα και στο Λονδίνο. Εργάσθηκε στην διαφήμιση μέχρι το 1990. Υπήρξε σύζυγος της δημοσιογράφου Μαλβίνας Κάραλη. Έγραψε πολλά βιβλία μεταξύ των οποίων την ιστορική βιογραφία του ‘Αρη Βελουχιώτη «’Αρης, ο αρχηγός των ατάκτων».

Πάντως ο έρωτας και ο γάμος που έμεινε ανεξίτηλος στη μνήμη του κοινού ήταν εκείνος με την αείμνηστη Μαλβίνα Κάραλη. Ήταν η συνάντηση δύο εξαιρετικά ισχυρών, αντισυμβατικών και εκρηκτικών προσωπικοτήτων. Ένας έρωτας απόλυτος, γεμάτος πάθος, πνευματική επικοινωνία, αλλά και έντονες συγκρούσεις. Για τη Μαλβίνα, ο Χαριτόπουλος ήταν το απόλυτο αρσενικό, ο άνθρωπος της «μπέσας» που ενσάρκωνε τη δωρική λεβεντιά που πάντα αναζητούσε. Για εκείνον, η Μαλβίνα ήταν μια γυναίκα μοναδική, ευφυής και ασυμβίβαστη.

Η κοινή τους πορεία, γεμάτη ένταση, οδηγήθηκε τελικά στον χωρισμό, λίγο πριν η Μαλβίνα φύγει πρόωρα από τη ζωή το 2002. Παρά το τέλος του γάμου τους, η βαθιά αγάπη και ο αμοιβαίος σεβασμός δεν έσβησαν ποτέ. Ο Χαριτόπουλος παρέμεινε στα μάτια όλων ο «τελευταίος σύντροφος» της Μαλβίνας, ένας άνθρωπος που κράτησε τις αναμνήσεις τους προστατευμένες από τα φώτα της δημοσιότητας, με την ίδια δωρική αξιοπρέπεια που χαρακτήριζε όλη του τη ζωή.

Ο ίδιος, άλλωστε, πίστευε βαθιά στη δύναμη των ανθρώπινων σχέσεων και των μεγάλων συναισθημάτων. Όπως είχε γράψει χαρακτηριστικά για την πολυπλοκότητα των δεσμών και την οδύνη του αποχωρισμού: «Στον χωρισμό, ο ένας υποφέρει περισσότερο. Αυτός που αγαπάει. Ο άλλος έχει βρει μια λύση…».

Η Μαλβίνα Κάραλη είχε εκφράσει έναν απόλυτο, σχεδόν ισοπεδωτικό έρωτα για τον τελευταίο της σύζυγο, Διονύση Χαριτόπουλο, μέσα από τα κείμενα, τις συνεντεύξεις αλλά και τις εκατοντάδες σελίδες ερωτικών επιστολών που του άφησε (μέρος των οποίων ο συγγραφέας μετουσίωσε αργότερα στο βιβλίο του «Ο άνεμος κουβάρι»). Ήταν τόσο έντονο το δέσιμό της μαζί του, που για μεγάλο διάστημα επέμενε να υπογράφει και να συστήνεται ως Μαλβίνα Χαριτοπούλου αντί για Κάραλη, θέλοντας να δηλώσει την απόλυτη ανήκειν της στον συγγραφέα.

Οι επιστολές που έγιναν βιβλίο

Μέσα από τη στήλη της στο περιοδικό «Γυναίκα» αλλά και στα προσωπικά της σημειώματα, τον περιέγραφε ως τον μοναδικό άνδρα που κατάφερε να την υποτάξει πνευματικά και συναισθηματικά. Έγραφε για εκείνον αναγνωρίζοντας πως ο έρωτάς τους ήταν «στα ίσια», γεμάτος πάθος αλλά και συγκρούσεις.

Η γνωριμία της Μαλβίνας Κάραλη με τον Διονύση Χαριτόπουλο υπήρξε θυελλώδης και ξεκίνησε επεισοδιακά όταν εκείνη του πήρε συνέντευξη και τον δάγκωσε στη γάμπα, προκαλώντας την άμεση και ψύχραιμη αντίδρασή του. Η σχέση τους ενέπνευσε αργότερα το βιβλίο «Ο άνεμος κουβάρι» του Χαριτόπουλου, το οποίο ενσωμάτωσε αποσπάσματα από τα εκατοντάδες προσωπικά γράμματα που του άφηνε. Μετά την έκδοση του έργου, ο συγγραφέας επέλεξε να κάψει το μεγαλύτερο μέρος των πρωτότυπων επιστολών για να διαφυλάξει την ιδιωτικότητά τους.

Η κυβέρνηση Τραμπ είναι εδώ και καιρό εχθρική προς το δικαστήριο, το οποίο ιδρύθηκε το 2002 για τη δίωξη εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας , και έχει στο παρελθόν επιβάλει κυρώσεις στους εισαγγελείς και τους δικαστές του. Η κίνηση το απόγευμα της Παρασκευής θα προχωρήσει πολύ περισσότερο, τιμωρώντας ενδεχομένως εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στο ίδιο το δικαστήριο.

«Ο πρόεδρος Τραμπ δεν θα επιτρέψει ποτέ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να ασκήσει δίωξη κατά Αμερικανών», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σε ανακοίνωσή του, όπως πρώτο ανακοίνωσε το Reuters. «Γι’ αυτό, σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Θα απαγορεύσουμε τις συναλλαγές με αυτό το δικαστήριο, διακόπτοντας τους πόρους του και παραλύοντας την ικανότητά του να λειτουργεί».

Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε τις κυρώσεις με αρχική περίοδο χάριτος έξι μηνών και ορισμένες άλλες εξαιρέσεις που θα επιτρέψουν ορισμένες συναλλαγές για τηλεπικοινωνίες, λογισμικό, πληρωμή συντάξεων και συναλλαγές που σχετίζονται με κρατούμενους. Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι κυρώσεις έχουν δομηθεί ώστε να δώσουν στο δικαστήριο και στα κράτη μέλη του την ευκαιρία να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες των ΗΠΑ και να προσαρμοστούν εάν δεν ικανοποιηθούν αυτές οι απαιτήσεις.

Διεθνείς αντιδράσεις

Η οργάνωση προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Διεθνής Αμνηστία κάλεσε σήμερα τη διεθνή κοινότητα να “αντισταθεί” στις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ), καταγγέλλοντας μια “υπαρξιακή επίθεση” εκ μέρους της κυβέρνησης Τραμπ.

“Οι κυρώσεις του προέδρου (Ντόναλντ) Τραμπ έχουν στόχο να απομονώσουν και τελικά να καταστρέψουν το ΔΠΔ. Αυτή η υπαρξιακή επίθεση πρέπει να σταματήσει”, δήλωσε η Έρικα Γκεβάρα Ρόσας, αξιωματούχος της Αμνηστίας σε ανακοίνωση που εκδόθηκε από τη διεθνή οργάνωση. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση της Ελβετίας επανέλαβε τη στήριξή της στο ΔΠΔ και απέρριψε τις κυρώσεις που ανακοίνωσαν σήμερα οι ΗΠΑ και του θεσμού αυτού. “Η Ελβετία επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στο ΔΠΔ ως ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστικό θεσμό”, ανακοίνωσε το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών.

Στο μήνυμά της, η Βέρνη δηλώνει ότι η Ελβετία “απορρίπτει τις κυρώσεις, τις απειλές και κάθε άλλο μέτρο που στοχεύουν στην υπονόμευση της ανεξαρτησίας του Δικαστηρίου και στην ικανότητά του να εκπληρώνει την εντολή του”. “Ως δικαστήριο που δικάζει σε τελευταίο βαθμό, το ΔΠΔ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της ατιμωρησίας για τα πιο σοβαρά διεθνή εγκλήματα”, πρόσθεσε το υπουργείο.

Αρκετά ευρωπαϊκά κράτη, η Γερμάνια, η Δανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Βρετανία, όπως και ο Καναδάς και η Ιαπωνία δήλωσαν ότι “μένουν ενωμένες” στο πλευρό στου Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες καταδίκασε, μέσω του εκπροσώπου του, κυρώσεις που “καταφέρουν σοβαρό πλήγμα στη συλλογική μας δράση υπέρ της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης”. Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ χαρακτήρισε επίσης “απαράδεκτες” τις κυρώσεις και υπενθύμισε ότι η Ουάσινγκτον είχε ήδη βάλει στο στόχαστρο δικαστές και αξιωματούχους του ΔΠΔ.

Τα εντάλματα κατά του Ισραήλ 

Η Ουάσινγκτον έχει καταδικάσει το ΔΠΔ για τα εντάλματα σύλληψης που εκδόθηκαν σε βάρος Ισραηλινών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, και για μια προηγούμενη έρευνα για τις ενέργειες Αμερικανών στρατιωτών στο Αφγανιστάν, την οποία το ΔΠΔ χαρακτηρίζει «υποτιμημένη».

«Οι κυρώσεις αποσκοπούν στην υπονόμευση του κράτους δικαίου διεθνώς και του έργου που επιτελεί ένα ανεξάρτητο δικαστικό ίδρυμα», δήλωσε στο Reuters η αναπληρώτρια εισαγγελέας του ΔΠΔ, Ναζάτ Σαμίμ Καν. «Το έργο μας θα συνεχιστεί σε όλες τις καταστάσεις, τις έρευνές μας και τις διώξεις μας».

Το ΔΠΔ έχει δημοσίως απαγγείλει κατηγορίες σε περισσότερα από 70 άτομα, συμπεριλαμβανομένων παγκόσμιων ηγετών και σημαντικών προσωπικοτήτων σε παγκόσμιες συγκρούσεις. Εκτός από τον Νετανιάχου, έχει ζητήσει τη σύλληψη προσωπικοτήτων της Χαμάς. Άλλοι που έχουν κατηγορηθεί περιλαμβάνουν τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, τον πρώην πρόεδρο του Σουδάν Ομάρ αλ-Μπασίρ και τον πρώην ηγέτη της Λιβύης Μουαμάρ Καντάφι. Οι κατηγορίες εναντίον του προέδρου της Κένυας Γουίλιαμ Ρούτο και του πρώην προέδρου της Κένυας Ουχούρου Κενυάτα αποσύρθηκαν.

Το δικαστήριο έχει λάβει ισχυρή υποστήριξη στο παρελθόν από τα κράτη μέλη του, στα οποία περιλαμβάνονται όλες οι χώρες της ΕΕ και όλα τα μέλη της συμμαχίας του ΝΑΤΟ εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Τουρκία. Έχει την έδρα του στην Ολλανδία, μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

Το βραβείο Νόμπελ που απονεμήθηκε λίγες ώρες νωρίτερα στη Νοτιοαφρικανή νομικό Navi Pillay, η οποία ήταν μέλος του Τμήματος Εφέσεων του ΔΠΔ από το 2003 έως το 2008, χαρακτηρίστηκε ρητά από την επιτροπή απονομής των βραβείων ως μια χειρονομία υποστήριξης τέτοιων δικαστηρίων σε μια εποχή που «δικαστές και θεσμοί διεθνούς δικαίου δέχονται πολιτικές επιθέσεις». «Ένα διεθνές νομικό σύστημα στο οποίο οι εγκληματίες πολέμου λογοδοτούν και τα θύματα κακοποίησης απονέμονται δικαιοσύνη αποτελεί προϋπόθεση για έναν ειρηνικό κόσμο», δήλωσε η επιτροπή του βραβείου.

Οι συνέπειες από τις κυρώσεις 

Οι κυρώσεις των ΗΠΑ απαγορεύουν σε όλες τις εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ να συνεργάζονται με έναν οργανισμό που έχει υποστεί κυρώσεις, αναγκάζοντας τις τράπεζες να κλείσουν λογαριασμούς, τις ασφαλιστικές εταιρείες να τερματίσουν την ασφαλιστική κάλυψη και τις εταιρείες λογισμικού να διακόψουν τη συνεργασία.

Η κυβέρνηση Τραμπ είχε προηγουμένως επιβάλει στοχευμένες κυρώσεις σε δικαστικούς αξιωματούχους κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, οι οποίες ανακλήθηκαν υπό τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν. Η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε νέες κυρώσεις λίγες μέρες μετά την επιστροφή του Τραμπ στο αξίωμα τον Ιανουάριο του 2025.

Οι δικαστικοί αξιωματούχοι προετοιμάζονταν εδώ και μήνες για την προοπτική κυρώσεων στο ίδιο το δικαστήριο, αλλάζοντας λογισμικό της Microsoft σε άλλα ανοιχτού κώδικα και κάνοντας νέες ρυθμίσεις για τις τραπεζικές συναλλαγές και την ασφάλιση υγείας.

Ο γραμματέας του δικαστηρίου, Osvaldo Zavala Giler, κάλεσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα την ΕΕ να είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει έναν λεγόμενο «μηχανισμό αποκλεισμού» που της επιτρέπει να προστατεύει τις ευρωπαϊκές χώρες από τις εξωεδαφικές επιπτώσεις των κυρώσεων.

Στη δήλωσή του, ο Ρούμπιο είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καθυστερήσει τις κυρώσεις τους ελπίζοντας ότι το ΔΠΔ και οι χώρες που συμμετείχαν στο ιδρυτικό Καταστατικό της Ρώμης θα αντιμετώπιζαν τις ανησυχίες των ΗΠΑ, αλλά δεν το έπραξαν. «Είτε το ΔΠΔ θα τερματίσει τις απειλές του, είτε εμείς θα τερματίσουμε το ΔΠΔ. Αναμένουμε από τους συμμάχους μας, πολλοί από τους οποίους αποτελούν μέρος του ΔΠΔ και βασίζονται σε Αμερικανούς στρατιωτικούς για την υπεράσπισή τους, να χαλιναγωγήσουν το δικαστήριο», δήλωσε ο Ρούμπιο.

Ποια είναι η Ναβί Πιλάι

Η 85χρονη Ναβί Πιλάι διετέλεσε Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα από το 2008 ως το 2014. Επίσης ήταν η πρώτη μη λευκή δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου της Νότιας Αφρικής και έχει υπάρξει δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) και πρόεδρος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Ρουάντα. Ήταν επικεφαλής της Ανεξάρτητης Διεθνούς Εξεταστικής Επιτροπής του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, η οποία σε έκθεσή της τον Σεπτέμβριο του 2025 κατηγόρησε το Ισραήλ ότι διαπράττει γενοκτονία κατά των Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας.

«Το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για το 2026 απονέμεται σε ένα πρόσωπο το οποίο, με εξαιρετικό θάρρος και ακεραιότητα, πρωτοστάτησε στην πορεία προς μια πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια έννομη τάξη. Διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της δίωξης για εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία», αναφέρεται στην ανακοίνωση της Νορβηγικής Επιτροπής.

«Ένα κοινό νήμα συνδέει το πρώιμο έργο της για την υπεράσπιση του Νέλσον Μαντέλα και άλλων που αντιστάθηκαν στο απαρτχάιντ με τη μετέπειτα θητεία της ως δικαστή σε ορισμένες από τις σημαντικότερες διεθνείς δικαστικές υποθέσεις της εποχής μας», ανέφερε η επιτροπή.

Οργή στο Ισραήλ

Το Ισραήλ καταδίκασε με σκληρότατο τρόπο τη βράβευση της αγωνίστριας για τα ανθρώπινα δικαιώματα Ναβί Πιλάι με το Νόμπελ Ειρήνης, ισχυριζόμενο ότι η Νοτιοαφρικανή νομικός, διαδίδει ψευδείς ισχυρισμούς κατά του Ισραήλ.

Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ, γράφει: «Αν υπήρχε βραβείο για τα ψέματα, το μίσος και τις συκοφαντίες περί “αιματηρών εγκλημάτων”, η Navi Pillay δεν θα ήταν απλώς υποψήφια. Θα ήταν το απόλυτο φαβορί». Επίσης, κατηγόρησε την Πιλάι για «πολιτικά υποκινούμενη δαιμονοποίηση του Ισραήλ» και για προώθηση αυτού που αποκάλεσε «genoLIE» (σύνθεση των λέξεων γενοκτονία και ψέμα), αναφερόμενο στους ισχυρισμούς ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία στη Γάζα.

Το Ισραήλ απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί γενοκτονίας και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξετάζει προσφυγή που κατέθεσε η Νότια Αφρική, αλλά δεν έχει εκδώσει ακόμη τελική απόφαση. Το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών ισχυρίζεται ότι η βράβευση της Πιλάι ισοδυναμεί με «αποτρόπαια εργαλειοποίηση» του Νόμπελ Ειρήνης για τη νομιμοποίηση προκαταλήψεων κατά του Ισραήλ. «Τώρα που η επιτροπή των Νόμπελ επιβράβευσε το μεγαλύτερο ψέμα του 21ου αιώνα, ο Γιόσεφ Γκέμπελς σίγουρα χειροκροτεί από την κόλαση», κατέληξε.

Ανάλογη ήταν και η ανακοίνωση του γραφείου του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος θυμίζουμε ότι είναι είναι αντιμέτωπος με ένταλμα του για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας: «Η επιτροπή του βραβείου Νόμπελ έχει χάσει τον ηθικό της προσανατολισμό. Απένειμε την ύψιστη τιμή της σε μια φανατισμένη γυναίκα, η οποία οικοδόμησε την καριέρα της επινοώντας και διαδίδοντας συκοφαντίες περί “τελετουργικών φόνων” εις βάρος του μοναδικού εβραϊκού κράτους.

Το επίτευγμα για το οποίο η Ναβί Πιλάιy υπερηφανεύεται περισσότερο ήταν η νομιμοποίηση ενός διεφθαρμένου εισαγγελέα, ο οποίος κατέφυγε στα δικά της κατασκευασμένα σενάρια κατά του Ισραήλ, ελπίζοντας ότι, συμμετέχοντας στον φανατισμένο όχλο που ζητούσε “λιντσάρισμα”, θα απέφευγε την καταδίκη για βιασμό.

Ο Καρίμ Χαν —ο οποίος κατηγορήθηκε από τους ίδιους τους υπαλλήλους του στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) για βιασμό και σεξουαλική παρενόχληση— χρησιμοποίησε τα ψεύδη της Πιλάι για να στήσει μια ψευδή υπόθεση κατά του Ισραήλ. Η Πιλάι παρείχε τα ψεύδη. Ο Χαν τα μετέτρεψε σε όπλο. Και τώρα, τα παραπλανημένα μέλη της Επιτροπής Νόμπελ τιμούν τη γυναίκα που διέδωσε αυτή τη δαιμονοποίηση των Εβραίων και αυτή την παρωδία δικαιοσύνης».

Οι Σοσιαλδημοκράτες κράτησαν κάποιες ισορροπίες, καθώς το μέλος τους και βουλευτής Ραλφ Στέγκνερ είπε ότι «ο Σρέντερ είναι από τους ελάχιστους πολιτικούς της Δύσης που διατηρεί ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με τον Ρώσο πρόεδρο» και πρόσθεσε ότι «ο πρώην καγκελάριος πήγε εκεί ως ιδιώτης, για να αναλάβει αλυσίδα σούπερ μάρκετ, και προσκλήθηκε στα γενέθλια του Πούτιν, και αυτή η πρόσβαση θα μπορούσε να ανοίξει πόρτες. Αν η επίσκεψη αυτή βοηθήσει την υπόθεση της ειρήνης έστω και κατά ένα χιλιοστό, τότε θα είναι επιτυχημένη».

Ο Γιόχαν Οτ, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του SPD στη Βόρεια Ρήνανία-Βεστφαλία) δήλωσε ότι «ένας πρώην καγκελάριος οφείλει να γνωρίζει τον αντίκτυπο τέτοιων εμφανίσεων. Αυτές οι φιλικές φωτογραφίες δεν βοηθούν την ειρήνη, αλλά χρησιμεύουν αποκλειστικά στη ρωσική προπαγάνδα».

Από την άλλη, ο πρόεδρος του SPD και αντικαγκελάριος χαρακτήρισε την επίσκεψη «εντελώς απαράδεκτη, τη στιγμή που η Ρωσία διεξάγει έναν βάναυσο επιθετικό πόλεμο που φέρνει ανείπωτο πόνο και με την πράξη του ο Σρέντερ δείχνει πόσο πολύ έχει πλέον απομακρυνθεί από τις θεμελιώδεις αρχές της Σοσιαλδημοκρατίας».

Ο ίδιος ο Σρέντερ, που έχει αναπτύξει προσωπική φιλία με τον Πούτιν από 20ετίας περίπου, δεν έχει κάνει καμία δήλωση. Η μόνη ενημέρωση γύρω από τη συνάντηση προέρχεται αποκλειστικά από την επίσημη ανακοίνωση που εξέδωσε η υπηρεσία Τύπου του Κρεμλίνου. Σύμφωνα με αυτήν, ο Πούτιν έμαθε από τα μέσα ενημέρωσης ότι ο Σρέντερ βρισκόταν στη Μόσχα για δικούς του επαγγελματικούς λόγους και τον κάλεσε στο σπίτι του για τα γενέθλιά του. Από την πλευρά του πρώην καγκελάριου δεν έχει υπάρξει κανένα σχόλιο.

Ο Σρέντερ και το σουπερμάρκετ

Ο ηλικίας 82 ετών Σρέντερ επισκέφθηκε την Μόσχα γιατί ανέλαβε το στρατηγικό σχεδιασμό της θυγατρικής εταιρείας  της γερμανικής αλυσίδας σουπερμάρκετ Hyperglobus. Από το 2025 η ρωσική θυγατρική (με 20 καταστήματα) διαχωρίσθηκε από την γερμανική μητρική, όμως ιδιοκτήτης και της ρωσικής και της γερμανικής παραμένει ο Γερμανός επιχειρηματίας Τόμας Μπρουχ (Thomas Bruch), μέλος της οικογένειας που ίδρυσε τον γερμανικό εμπορικό κολοσσό Globus Holding στη Γερμανία ήδη από το 1828.

Παρά το γεγονός ότι ο ιδιοκτήτης της είναι Γερμανός και μοιράζεται κοινούς μετόχους με τη γερμανική μητρική, η Hyperglobus είναι ρωσική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, εγγεγραμμένη στη Ρωσία, χρησιμοποιώντας το εμπορικό σήμα (brand) κατόπιν συμφωνία. Ο ιδιοκτήτης της Hyperglobus, Τόμας Μπρουχ, έχει χαρακτηρίσει τον Σρέντερ σημαντική προσθήκη στο εποπτικό συμβούλιο, επισημαίνοντας την εμπειρία του από τη Ρωσία και τη δυνατότητά του να συμβάλει στη διατήρηση ενός διαλόγου με τη χώρα.

Από την πλευρά του, ο πρώην καγκελάριος έχει υποστηρίξει ότι η διατήρηση των οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία και η συνέχιση των επενδύσεων στη χώρα παραμένουν σημαντικές, ιδιαίτερα στον τομέα της επισιτιστικής επάρκειας.

Η σχέση του Σρέντερ με τον Πούτιν

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως καγκελάριου, από το 1998 έως το 2005, ανέπτυξε στενή σχέση με τον Πούτιν, ενώ μετά την αποχώρησή του από την πολιτική ανέλαβε θέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εταιρείες, μεταξύ άλλων στη Rosneft και στα έργα του Nord Stream.

Οι σχέσεις του με τη Μόσχα έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στη Γερμανία, ιδιαίτερα μετά το 2022. Ο Σρέντερ αποχώρησε τότε από το διοικητικό συμβούλιο της Rosneft και εγκατέλειψε σχέδιο συμμετοχής στη διοίκηση της Gazprom, ωστόσο συνέχισε να διατηρεί δεσμούς με τη Ρωσία.

Οι ρωσικές αρχές εν τω μεταξύ, μετά τις δυτικές κυρώσεις, έχουν θέσει υπό προσωρινό κρατικό έλεγχο περιουσιακά στοιχεία αρκετών δυτικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων και η γερμανική Metro. Ο ίδιος ο Σρέντερ έχει δηλώσει ότι οι οικονομικοί δεσμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως δίαυλος επικοινωνίας, ακόμη και σε περιόδους έντονης πολιτικής κρίσης, θέση που έχει επαναλάβει και μετά την ανάληψη του νέου του ρόλου στη ρωσική εταιρεία. Εκτιμάται ότι ο Σρέντερ δεν αναλαμβάνει επιχειρήσεις στη Ρωσία για να πλουτίσει, αλλά γιατί είναι πολιτικά υπέρ της συνέχισης των σχέσεων Ευρώπης και Ρωσίας.

Το γερμανικό Κοινοβούλιο του αφαίρεσε πάντως κρατικά προνόμια, όπως την κρατική χρηματοδότηση του πολιτικού γραφείου. Επιπλέον, το κόμμα του (SPD) κινήθηκε δικαστικά για τη διαγραφή του, αν και τελικά παρέμεινε μέλος. Η αρμόδια επιτροπή του SPD στο Αννόβερο έκρινε ότι, παρά την έντονη πολιτική κριτική που δέχεται για τη στάση του, δεν στοιχειοθετείται παραβίαση του καταστατικού του κόμματος.

Επιπλέον, σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο, η διαγραφή ενός μέλους από πολιτικό κόμμα προϋποθέτει να αποδειχθεί ότι το μέλος προκάλεσε εσκεμμένα σοβαρή ζημιά στο κόμμα, ή παραβίασε τις θεμελιώδεις αρχές του. Η επιτροπή αποφάσισε ότι η απασχόλησή του σε ρωσικές εταιρείες ενέργειας αποτελούσε προσωπική και οικονομική δραστηριότητα, η οποία δεν αρκούσε νομικά για να δικαιολογήσει μια τόσο ακραία ποινή.

Μετά την καγκελαρία

Μετά την αποχώρησή του από τη γερμανική καγκελαρία το 2005, η πορεία του Γκέρχαρντ Σρέντερ σημαδεύτηκε από την έντονη δραστηριοποίησή του στον επιχειρηματικό κόσμο, με τις περισσότερες θέσεις που ανέλαβε να είναι σε ρωσικές εταιρείες, όπως στην κοινοπραξία Nord Stream AG (ελεγχόμενης από τη ρωσική Gazprom), ενός έργου αγωγού φυσικού αέριου που ο ίδιος είχε στηρίξει θερμά όσο ήταν καγκελάριος. Αργότερα, διετέλεσε πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του ρωσικού πετρελαϊκού κολοσσού Rosneft.

Επίσης εργάστηκε ως σύμβουλος στον επενδυτικό τραπεζικό όμιλο Rothschild (στο Ευρωπαϊκό Συμβουλευτικό Σώμα), στην ελβετική εκδοτική εταιρεία Ringier, καθώς και σε κρατικά επενδυτικά κεφάλαια, όπως στην China Investment Corporation (CIC). Παράλληλα με τα εταιρικά του καθήκοντα, διατήρησε τη δικηγορική του ιδιότητα στο Ανόβερο. Αν και απομονώθηκε σε μεγάλο βαθμό από το ίδιο του το κόμμα (SPD) λόγω των ρωσικών του διασυνδέσεων, το Κρεμλίνο τον έχει προτείνει κατά καιρούς ως πιθανό Ευρωπαίο διαμεσολαβητή για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, πρόταση που απορρίφθηκε όμως από το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες.

Η μάχη για τον Nord Stream ΙΙ

Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ αρνήθηκε επανειλημμένα να καταθέσει ενώπιον της ερευνητικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για το «Ίδρυμα για το Κλίμα» του Μεκλεμβούργου (Investigative Commission regarding the Mecklenburg Climate Fund). Η συγκεκριμένη επιτροπή συστάθηκε στη Γερμανία για να διερευνήσει πώς η τοπική κυβέρνηση του κρατιδίου δημιούργησε ένα αμφιλεγόμενο «περιβαλλοντικό ίδρυμα» το οποίο, στην πραγματικότητα, χρησιμοποιήθηκε για να παρακαμφθούν οι αμερικανικές κυρώσεις και να ολοκληρωθεί η κατασκευή του ρωσικού αγωγού φυσητού αερίου Nord Stream 2, που τον “πολεμούσαν” με πάθος οι Αμερικανοί και επί πρώτης θητείας του Τραμπ και επί Μπάιντεν.

Ο Σρέντερ αρνήθηκε να εμφανιστεί και να καταθέσει στην επιτροπή, επικαλούμενος συναισθηματική εξουθένωση (burnout). Η επιτροπή συστάθηκε από το τοπικό Κοινοβούλιο (Landtag) του γερμανικού κρατιδίου του Μεκλεμβούργου το 2022, με την πίεση των Χριστιανοδημοκρατών αλλά και τω Πράσινων και των Φιλελεύθερων.

Η διαμάχη με τις ΗΠΑ

Σκοπός της επιτροπής ήταν να ελέγξει τις ενέργειες της τοπικής κυβέρνησης συνασπισμού (όπου τότε πλειοψηφούσαν οι Σοσιαλδημοκράτες) και η οποία είχε πρωτοστατήσει στην ίδρυση του ιδρύματος το 2021 σε απόλυτη συνεννόηση με τη ρωσική Gazprom, εκτιμώντας ότι αυτό το έργο ήταν προς το συμφέρον της Γερμανίας.

Ο Τραμπ το 2019 εκβίασε με κυρώσεις την ελβετική εταιρεία που θα πόντιζε σωλήνες και καθυστέρησε το έργο κατά ένα ολόκληρο έτος – το έργο ολοκληρώθηκε το 2021. Μετά την ολοκλήρωση οι ΗΠΑ και πάλι επέβαλαν κυρώσεις σε οιαδήποτε ευρωπαϊκή εταιρεία παρείχε ασφάλιση, ή πιστοποίηση, περνώντας την υποκριτική νομοθετική πράξη Protecting Europe’s Energy Security Clarification Act, υποτίθεται για το ενεργειακό συμφέρον της Ευρώπης. Στις 23 Φεβρουαρίου η Γερμανία πάγωσε την αδειοδότηση και η κυβέρνηση Μπάιντεν επέβαλε κυρώσεις στην διαχειρίστρια εταιρία Nord Stream 2 AG, ενέργειες που χρεοκόπησαν την εταιρεία.

Ο Σρέντερ είχε έρθει σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ και για το ενεργειακο ζήτημα, αλλά και για την κάθετη στάση του εναντίον του πολέμου στο Ιράκ το 2002. Ο Σρέντερ ξεκαθάρισε ότι η Γερμανία δεν θα συμμετείχε σε έναν «στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό», ακόμα κι αν αυτός είχε την έγκριση του ΟΗΕ.

Η σκληρή αντιπολεμική του ρητορική χρησιμοποιήθηκε έντονα στην προεκλογική του εκστρατεία το 2002. Αυτό βοήθησε στην επανεκλογή του, καθώς η γερμανική κοινή γνώμη ήταν συντριπτικά κατά του πολέμου. Η στάση αυτή εξόργισε τον Λευκό Οίκο. Ο Μπους ένιωσε ότι ο Σρέντερ αθέτησε προσωπικές τους δεσμεύσεις, με αποτέλεσμα οι δύο ηγέτες να διακόψουν την ουσιαστική επικοινωνία για μεγάλο διάστημα.

Ο Σρέντερ επιδίωξε να επαναπροσδιορίσει τη γερμανική εξωτερική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία είχε πλέον “ενηλικιωθεί” πολιτικά μετά την Επανένωση και έπρεπε να ενεργεί ως «μεγάλη δύναμη στην Ευρώπη». Αυτό σήμαινε ότι το Βερολίνο δεν θα ακολουθούσε τυφλά τις επιταγές των ΗΠΑ, αλλά θα έβαζε πρώτα τα δικά του συμφέροντα. Δημιούργησε μάλιστα έναν ισχυρό άξονα Παρισιού-Βερολίνου-Μόσχας (μαζί με τον Ζακ Σιράκ και τον Πούτιν) για να ισορροπήσει την αμερικανική μονομέρεια. Πολλοί τον κατηγόρησαν ότι ήθελε να απομακρυνθεί η Γερμανία απο την Δύση, αλλά ο Σρέντερ απαντούσε ότι ήθελε απλά η Γερμανία να σταθεί στα πόδια της και η Ευρώπη να μην είναι υποτελής των ΗΠΑ.

Εκείνο όμως που πραγματικά πέτυχε αριστοτεχνικά ο κ. Ρούμπιο ήταν να συνδέσει, βασισμένος και εξυμνώντας την αρχαία-κλασική ιστορία, το όλο “σκηνικό” με την ηγεμονική ιδεολογία της “υπερδύναμης” που εκπροσωπεί, αλλά και με το αμερικανικό κοινό στο οποίο απευθύνονταν, ως επίδοξος νέος “πλανητάρχης” στην μετά Τραμπ, ρευστή εποχή.

Βέβαια, πριν από τον Ρούμπιο υπήρξαν και πολλοί άλλοι πολιτικοί που πραγματοποίησαν ένα ανάλογο “όνειρο στην Ακρόπολη” – αν και αυτός ήταν ένας από τους ελάχιστους που του προσφέρθηκε γενναιόδωρα η Πνύκα του Περικλή, του Θεμιστοκλή, του Δημοσθένη και τόσων άλλων ξεχωριστών προγόνων μας.

Πολιτικοί ποικίλων αποχρώσεων, ιδεολογιών και καθεστώτων που κατά τη διάρκεια επίσημων ή ιδιωτικών επισκέψεών τους στην Αθήνα ανέβηκαν στον Ιερό Βράχο, υμνώντας επίσης τον μοναδικό πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας, τη δημοκρατία, την φιλοσοφία, την ελευθερία κλπ – ανάμεσά τους ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Σαρλ Ντε Γκωλ, ο Εδουάρδος Η΄ της Βρετανίας, ο Αλέξανδρος Α΄ της Γιουγκοσλαβίας, ο Γιόσιπ Τίτο και τα τελευταία χρόνια ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Εμανουέλ Μακρόν, η Χίλαρι Κλίντον, ο Κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ, ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς.

Όλοι τους βεβαίως “θαυμαστές” της αρχαίας Ελλάδας, αν και πάντα μέσα από το δικό τους ιδεολογικό πρίσμα, συχνά επανεφευρίσκοντας και ενίοτε εργαλειοποιώντας την αρχαία ελληνική ιστορία. Μια τέτοια ιδιαίτερη περίπτωση υπήρξε και ο υπουργός προπαγάνδας του Χίτλερ Γιόζεφ Γκέμπελς, που έγινε ο πρώτος επίσημος φιλοξενούμενος του καθεστώτος Μεταξά, ενάμιση μόλις μήνα μετά την 4η Αυγούστου του 1936.

Ο Γκέμπελς στην Ακρόπολη 

Όποιος έχει διαβάσει το προσωπικό ημερολόγιο του Γιόζεφ Γκέμπελς θα εκπλαγεί με τον τρόπο που ο ναζιστής υπουργός του Χίτλερ προσπάθησε στην πρώτη επίσκεψή του στην Ακρόπολη το 1936 (η δεύτερη έγινε το 1939) να συνδέσει το δημοκρατικό ιδεώδες που εκφράζει το μοναδικό αυτό πολιτισμικό μνημείο της Αθήνας με την ναζιστική ιδεολογία και την «φυλετική ενότητα» ανάμεσα στους αρχαίους Έλληνες, τους Ρωμαίους και τους Γερμανούς, όπως την περιέγραψε ο Χίτλερ στο “Mein Kampf”.

Βρισκόμενος ακόμη μέσα στο αεροπλάνο, καθώς πετούσε πάνω από την Ελλάδα, ο Γκέμπελς δεν έκρυψε τα “φιλελληνικά” του αισθήματα: «Μετά από 4 ώρες πτήση. Πρώτα σκόνη [!]. Και μετά, μια βύθιση σε μια αιώνια ομορφιά. Η θάλασσα, τα βουνά, ήλιος και γαλάζιος ουρανός. Εκεί προβάλλει απειλητικός ο Όλυμπος, εκεί ο Παρνασσός. Νιώθει κανείς μια τρομερή συγκίνηση. Παλιές αναμνήσεις των νεανικών χρόνων αναδύονται. Ένα όνειρο γίνεται πραγματικότητα. Ο ήλιος δύει υπέροχα. Πάνω από την αιώνια Ελλάδα. Είμαι σε τρομερή έξαψη. Σουρουπώνει. Αθήνα!».

Αφού αναφέρεται πολύ σύντομα στις συναντήσεις που είχε με τον Βασιλιά και τον Μεταξά , συνεχίζει στο ημερολόγιό του (22 Σεπτεμβρίου): «Και τώρα μέσα από την Αθήνα. Από πάνω ένας λαμπερός γαλάζιος ουρανός. Αττικός ήλιος. Ακρόπολη! Ένα πραγματικό κάστρο των θεών. Έτσι δεσπόζει, πανίσχυρη και επιβλητική. Το πιο μεγαλειώδες μνημείο της βόρειας (άριας) δημιουργικής δύναμης (sic!). Είμαι τόσο συγκινημένος, τόσο ανεβασμένος, τόσο απόλυτα δοσμένος σε αυτή τη μοναδική στιγμή! Θα μπορούσα να κλάψω από χαρά. Περνώντας από τον ναό του Ηφαίστου. Αυτή η αιώνια πόλη! Απερίγραπτη!».

Στις 23 Σεπτεμβρίου γράφει σχεδόν με θρησκευτικό δέος για το “λίκνο της άριας δημιουργίας”: «Μία από τις πιο όμορφες και βαθιές πρωινές στιγμές της ζωής μου. Ανέβηκα στην Ακρόπολη. Με ελάχιστο κόσμο. Και περιπλανήθηκα για ώρες σε αυτό το πιο ευγενικό μνημείο της βόρειας τέχνης. Τα Προπύλαια, ο Παρθενώνας και το Ερέχθειο. Είμαι εντελώς ζαλισμένος. Πάνω από όλα, αυτός ο καταγάλανος αττικός ουρανός.

Μια συμφωνία ομορφιάς, χρώματος, δημιουργικής δύναμης. Εκεί βρίσκεται το Θέατρο του Διονύσου, εκεί το ρωμαϊκό θέατρο. Στο Θέατρο του Διονύσου γεννήθηκε η αττική τραγωδία. Πιο κάτω, στα βάθη, βρίσκεται η Αγορά. Ο Ναός του Δία και ο Ναός του Ηφαίστου. Εδώ η ζωή, ο Θεός και η τέχνη έγιναν ένα. Η συνολική θέαση κάθε τι όμορφου και ευγενούς στην τελειότητα. Είμαι τόσο ευτυχισμένος και γεμάτος από αυτό. Ευγνώμων που υπήρξαν τόσο σπουδαίοι άνθρωποι και δημιουργοί. Είμαι χαρούμενος που μου επιτρέπεται να τα βλέπω όλα αυτά».

Θρήνος για την «αιώνια ομορφιά» 

Αφού περιγράφει πολύ σύντομα την «απερίγραπτη ατμόσφαιρα» της Αθήνας σαν «μια μαγική εικόνα χωρίς προηγούμενο», τις γερμανικές ανασκαφές στον Κεραμεικό και τα μοντέρνα κτίρια της πόλης (Βιβλιοθήκη, Ακαδημία κα) και ότι διαβάζει ξανά την ελληνική ιστορία αντλώντας «ψυχική δύναμη από τους μεγάλους ήρωές της», συνεχίζει για την βραδινή επίσκεψή του στην Ακρόπολη: «Κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος κάθομαι μόνος μου πάνω στην Ακρόπολη. Και μεθώ από το μοναδικό παιχνίδι των χρωμάτων και των φώτων.

Η ψυχή μου είναι γεμάτη από ομορφιά. Ευτυχισμένη αρχαιότητα, που ζούσε και δημιουργούσε μέσα σε αιώνια γαλήνη, χωρίς ακόμα τον Χριστιανισμό. Μόνο με βαριά καρδιά μπορώ να αποχωριστώ αυτό το μέρος εδώ πάνω. Καταλαβαίνω ότι υπάρχουν Γερμανοί που το είδαν αυτό και δεν μπόρεσαν ποτέ ξανά να ξεφύγουν, έμειναν εδώ και θρηνούσαν για την αιώνια ομορφιά».

Δεν παραλείπει μάλιστα να σημειώσει, επισκεπτόμενος και τον Μαραθώνα: «Η εικόνα της αρχαίας Αττικής. Τα βουνά δεσπόζουν με μια ασημένια διαύγεια. Εδώ είναι ο μεγάλος τύμβος των Αθηναίων. Εκεί εμφανίστηκαν μέσα από τα βουνά. Εκεί νίκησαν τους Πέρσες. Ρίγη ιστορίας με περιβάλλουν» – όπως ο κ Ρούμπιο, έτσι και ο Γκέμπελς αναφέρεται στους Πέρσες.

Όλος αυτός όμως ο θαυμασμός του Γκέμπελς για την αρχαιότητα δεν μπορεί να κρύψει όμως την φυλετική διάσταση στο πλαίσιο της ναζιστικής ιδεολογίας που κατέγραψε με ρατσιστική υπεροψία και απαξίωση ο Γκέμπελς στο ημερολόγιό του για τους κακόμοιρους σύγχρονους κατοίκους «μιας φτωχής χώρας».

Και για το τέλος, αφού προηγουμένως αναφέρεται στις “τουριστικές-ιδεολογικές” επισκέψεις του σε Δελφούς, Μυκήνες, Τίρυνθα, Ναύπλιο, Σπάρτη/Μυστρά και Αίγινα, γράφει για την Αθήνα: «Περίπατος στη βραδινή πόλη. Αυτή η γαλήνια, ανάλαφρη ζωή. Αυτό το άρωμα χαράς και διαύγειας. Δεν περιγράφεται. Πρέπει να το έχει νιώσει κανείς. Πόσο ευτυχισμένος θα ήταν ο Φύρερ αν ήταν μαζί μας!». 

Η παρουσία του αρχαιολάτρη “Φύρερ” επιβάλλεται!

Είναι σαφές – και από πληθώρα άλλων κειμένων – ότι για τον Γκέμπελς «η προσάρτηση της Αρχαιότητας» στην εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία θα προσέδιδε στον «νέο άνθρωπο» που ήθελε να δημιουργήσει ο ναζισμός, μια ταυτότητα για την οποία «δικαιούνταν να είναι υπερήφανος». Κάτι που ήταν προφανώς αλληλένδετο και «με την κατασκευή του ολοκληρωτικού ανθρώπου», υπό το πρίσμα ασφαλώς μιας φυλετικής ιστορίας σε μια “Deutschland über alles”.

Προφανώς και όλα αυτά δεν έχουν καμιά σχέση με το “μανιφέστο” του «Αμερικανού φίλου», που είχε εντελώς διαφορετικές επιδιώξεις και απευθύνονταν σε άλλο κοινό. Τελικά, φαίνεται όμως πως η Ακρόπολη, θα εμπνέει ες αεί τους πάντες, θα σηκώνει πάνω της τον «πάσα έναν», θα «επανέρχεται πολύ συχνά και θα μας στοιχειώνει» σε κάθε εποχή, όπως έγραφε ο Σίγκμουντ Φρόιντ για την δική του επίσκεψη στην Ακρόπολη (1904). Μια επίσκεψη που δημοσιεύτηκε ακριβώς την ίδια χρονιά, το 1936, όταν ο ναζισμός κυριαρχούσε στη Γερμανία και ο Γκέμπελς υμνούσε την Ακρόπολη από τη δική του, εθνικοσοσιαλιστική σκοπιά.

ΥΓ. Το 1936 ήταν επίσης που ο Γιώργος Σεφέρης έγραφε το αλησμόνητο «Όπου και να πάω η Ελλάδα με πληγώνει» και εξιστορούσε ένα (προφητικά) εφιαλτικό όνειρο που είδε: Ανέβαινε, λέει, στην Ακρόπολη και είδε ένα πλήθος να παρακολουθεί εκστασιασμένο ένα πλειστηριασμό του Παρθενώνα για μια… οδοντόπαστα. Μέσα στον εφιάλτη του ο ποιητής φώναζε ταραγμένος: «Είναι δαιμόνιοι … θα πελεκήσουν τις κολόνες σε σχήμα σωληναρίου της οδοντόπαστας». Προφανώς θέλοντας έτσι να δείξει την εικόνα μιας κοινωνίας που η ίδια σβήνει το παρελθόν της… για νέες “αξίες”.

Η ιδέα για μια σχολή δημόσιας υγείας στην Ελλάδα διαμορφώθηκε μεταξύ του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Όταν οι πόρτες της άνοιξαν, τελικά, το 1929, για να γίνει κανείς δεκτός για σπουδές, για παράδειγμα, στη ιατρική, χρειαζόταν πτυχίο. Το 1949, τα μέλη μιας διεθνούς επιτροπής εισηγήθηκαν ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να είχε ένα εθνικό σύστημα υγείας, κατάλληλο για τις ανάγκες της, αν είχαν εισακουστεί οι συμβουλές της Κοινωνίας των Εθνών, την εποχή που δημιουργήθηκε η Υγειονομική Σχολή Αθηνών (1929).

Αφορούσε τη δημιουργία ενός δικτύου υγειονομικών υπηρεσιών, σχετικά με την περιστολή της ενδημικής ελονοσίας, τον έλεγχο των λοιμωδών νόσων, ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα. Τότε παρατηρήθηκε αδιαφορία για την πρόοδο της δημόσιας υγείας και την υγειονομική οργάνωση της χώρας, ενώ, σήμερα, παρατηρείται άγνοια. Ούτε οι συμβουλές των ξένων, ούτε των Ελλήνων εμπειρογνωμόνων εφαρμόστηκαν, όπως πρέπει, για κομματικούς, ακαδημαϊκούς και πολιτικούς λόγους. Το 1985, ο Γιώργος Γεννηματάς οραματίσθηκε την Υγειονομική Σχολή Αθηνών, ως “το πιο μεγάλο όπλο της ανάπτυξης και εφαρμογής του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ)”.

Το 2017, το Υπουργείο Υγείας γιόρτασε τα 100 του χρόνια. Δύο χρόνια μετά και “με το έτσι θέλω”, ο Υπουργός Παιδείας, με τη συναίνεση του Υπουργού Υγείας, αφαίρεσαν την Υγειονομική Σχολή Αθηνών από τον υγειονομικό χάρτη της πατρίδας μας, μια Σχολή που είχε γράψει ιστορία. H ΥΣΑ, που ήταν το “στολίδι” του Υπουργού Υγείας, “πουλήθηκε εκ των ένδω”, σε μια κίνηση που βλάπτει και την ασφάλεια των ανθρώπων, εσωτερικά και εξωτερικά.

Η καταστροφή της ΥΣΑ

Η αλόγιστη καταστροφή της ΥΣΑ μπορεί ακόμα να χρησιμεύσει ως μελέτη περίπτωσης για τους βουλευτές. Η ιστορία της ΥΣΑ δεν πρέπει να θεωρείται ως ένα “και τι έγινε” γεγονός, αλλά ως ένα εμπόδιο στην πρόοδο, μέσα σε ένα σύμπλεγμα παράλληλων και εξελισσόμενων κρίσεων, που οδηγούν σε επερχόμενη εθνική κατάρρευση. Δεν ξέρω τί ακριβώς συμβαίνει, αλλά η κατάργηση της ΥΣΑ προοιωνίζει κάτι πολύ επιζήμιο για την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.

Ο θρίαμβος του 1821 έλαβε χώρα ενώπιον πληθώρας λοιμωδών νόσων (τύφος, πανούκλα, χολέρα, ανεμοβλογιά, ελονοσία, φυματίωση), δηλαδή, σε αξιοθρήνητες συνθήκες υγείας. Εκατό χρόνια αργότερα, οι υγειονομικές συνθήκες του πληθυσμου ήταν όμοιες. Τότε η Ελλάδα υπέφερε από μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας, λόγω διαφόρων ασθενειών, αλλά υπήρξε και μια βραχύβια, ένδοξη στιγμή της ελληνικής δημόσιας υγείας, με τη δημιουργία της Υγειονομικής Σχολής (1929).

Τότε, ελήφθησαν και ειδικές πρωτοβουλίες για την βελτίωση της υγείας του παιδιού. Το 1914, η Κυβέρνηση ανέθεσε την Υγεία των Ελλήνων στο Κράτος. Το 1928, σχετικά με την άθλια κατάσταση της υγείας των Ελλήνων, ο Ελευθέριος Βενιζέλος με τον Αλέξανδρο Παππά, απευθύνθηκαν στην Κοινωνία των Εθνών, για βοήθεια. Ως αποτέλεσμα, δημιουργήθηκε μια επιτροπή ξένων εμπειρογνωμόνων, που επισκέφθηκε τη χώρα και πρότεινε την ίδρυση αυτοτελούς Υπουργείου Υγείας, Υγειονομικού Κέντρου στους Αμπελόκηπους, Υγειονομικών Κέντρων σε κάθε περιφέρεια της χώρας, όπως και την ίδρυση της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών.

Υγειονομική Σχολή Αθηνών

Η Υγειονομική Σχολή Αθηνών (ΥΣΑ) έχει μια πλούσια και ενδιαφέρουσα ιστορία, που δεν έχει αποκαλυφθεί ή καταγραφεί πλήρως. Με μια πρώτη και μόνο ματιά φαίνεται ότι η ιστορία της αντικατοπτρίζει καλά την πορεία της σύγχρονης Ελλάδας. Καθώς ο κόσμος είχε καταρρεύσει, το 1929, λόγω του μεγάλου κραχ, η Υγειονομική Σχολή αναδύθηκε από το κοινωνικοπολιτικό συγκείμενο της εποχής. Συνέχισε να γράφει ιστορία, ως ένα προληπτικά προσανατολισμένο, διεπιστημονικό και κοινωνικό εργαλείο που επιβίωσε από πολέμους, πολιτικές κρίσεις, δικτατορίες και διάφορες προσπάθειες καταστροφής της.

Το 1931, ο διορισμένος από την Κοινωνία Των Εθνών, Άγγλος σύμβουλος της Τράπεζας της Ελλάδος, Η. C. Finlayson, προειδοποίησε εγγράφως τον Βενιζέλο ότι «… αν εξακολουθεί να υφίσταται στην Ελλάδα σοβαρή έλλειψις οικονομικής ισσοροπίας και αν δεν ληφθούν διορθωτικά μέτρα, είναι δυνατόν να δημιουργηθεί μια σοβαρή κατάστασις …».

Δυο χρόνια μετά από το ξεκίνημα της ΥΣΑ (1929), εγκαινιάστηκε η Παγκόσμια Ημέρα Κουνουπιού, που, από το 1931, γιορτάζεται κάθε 20 Αυγούστου. Ο εορτασμός αυτός έλκει την αφετηρία του από μια τελετή (five o’ clock tea) που έλαβε χώρα στο Λονδίνο, στους κόλπους της αναπτυσσόμενης Υγειονομικής Σχολής της αγγλικής πρωτεύουσας, προς τιμήν του Ronald Ross που, το 1897 στην Ινδία, ανακάλυψε ότι η ελονοσία προέρχεται από τα κουνούπια.

Τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ, το 1902. Λίγο αργότερα, ο Ross υπήρξε ο επικεφαλής μιας εκστρατείας ελέγχου της ελονοσίας στην Ελλάδα για να βοηθήσει στην εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της νόσου, που ήταν ενδημική. Στα ελληνικά ιστορικά κείμενα αναφέρονται μόνο κάποιοι μυστηριώδεις, επαναλαμβανόμενοι πυρετοί. Η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός και ο ιός του Δυτικού Νείλου είναι διαφορετικές ασθένειες που μεταδίδονται από μολυσμένα κουνούπια και δεν μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι άνθρωποι, δηλαδή, δεν μπορούν να τις μεταδώσουν σε άλλους, μέσω απλής επαφής, όπως συμβαίνει με το κρυολόγημα ή τη γρίπη.

Αυτή την εποχή (καλοκαίρι 2026), μέχρι στιγμής, έχουν καταγραφεί 150 κρούσματα και 13 θάνατοι από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Παλαιότερα δε, ο δάγκειος πυρετός, φθάνοντας από τη Συρία, μέσω του Λιβάνου, είχε ποσοστό νοσηρότητας 80%, ποσοστό θνησιμότητας 6% και αφανίστηκαν εξαιτίας του 3.000 ζωές μεταξύ του 1927 και του 1930. Φέτος όμως, προς το τέλος ενός πολύ ζεστού καλοκαιριού, χειρότερου από πέρυσι, ο πληθυσμός των κουνουπιών έχει αυξηθεί και, αν υπάρχουν περισσότερα μολυσμένα κουνούπια, τότε αυξάνεται και η πιθανότητα να νοσήσουν περισσότεροι άνθρωποι.

Σιωπή από όλους για την κατάργηση της Υγειονομικής Σχολής

Το 2019, η Κυβέρνηση της Ελλάδας κατέστρεψε έναν εννενηντάχρονο πολιτισμό, που είχε αναπτυχθεί υπό πίεση, μέσω ενός μοναδικού και ιστορικού διαπανεπιστημιακού, μεταπτυχιακού ιδρύματος για διδασκαλία και έρευνα, της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών (ΥΣΑ), που σκοπό είχε την εξυπηρέτηση της πατρίδας, με κατεύθυνση, όχι μόνο την ex post αντιμετώπιση, αλλά κυρίως, την πρόληψη λοιμωδών νοσημάτων. Η ΥΣΑ έχει μια ελκυστική ιστορία, ενώ ήταν ένα ζηλευτό, θα έλεγα, κέντρο πρόληψης ασθενειών του πληθυσμού, γνωστό ανά τον κόσμο.

Αυτή η καταστροφή, σίγουρα έβλαψε τον ελληνικό πολιτισμό, τον πληθυσμό και την κοινωνία της χώρας. Ούτε μια εφημερίδα τότε ή μετά, ούτε ένας δημοσιογράφος, ούτε ένας ακαδημαϊκός ή Καθηγητής, ούτε ένας γιατρός ή δικηγόρος, ούτε ένας πολιτικός ή Έλληνας Επίτροπος ή Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαμαρτυρήθηκε. Όταν η Σχολή έκλεισε, με μια πολιτικά ανήθικη κίνηση εύνοιας, όλοι παρέμειναν σιωπηλοί και παραμένουν σιωπηλοί μέχρι σήμερα. Αυτό δεν είναι περίεργο; Το πιο ανησυχητικό και θα έλεγα, απογοητευτικό, είναι ότι κανένας από εκείνους που ωφέλησε πολιτικά, ούτε κανείς από τους χαρισματικούς φοιτητές της, δεν φαίνεται να έχει διαμαρτυρηθεί.

Ενώ η Κυβέρνηση της Ελλάδας δεν έδειξε ποτέ μεταμέλεια, ούτε ανέλαβε ευθύνες, ανέθεσε σε ξένους Καθηγητές να συντάξουν μια καλά αμειβόμενη αναφορά για το Μάτι, χωρίς ποτέ να ενημερώσει τον “ξένο” καλό Καθηγητή για την ελληνική ιστορία της δημόσιας υγείας. Επίσης δε, η εν λόγω αναφορά δεν διανεμήθηκε ποτέ. Ωστόσο, και τώρα, το καλοκαίρι του 2026, ξεκίνησε πάλι η συζήτηση, σχετικά με την αναζήτηση έξυπνων τρόπων πρόληψης ασθενειών και αναγκαίων επενδύσεων σε αυτήν, χωρίς καμία αναφορά στην ΥΣΑ.

Ούτε ο Καποδίστριας, ούτε ο Βενιζέλος, ούτε και ο πολεοδόμος Δοξιάδης δεν θα πίστευαν ποτέ ότι οι μελλοντικές τους γενιές, μπορούν να μένουν σιωπηλές για οτιδήποτε, πόσω μάλλον για τη δημόσια υγεία, για την οποία ο Βενιζέλος εγκαινίασε δύο σχολές (στη Σμύρνη και στην Αθήνα). Είναι εντελώς ασυνήθιστη η σημερινή σιωπή για αυτά τα γεγονότα, εκτιμώ δε ότι για να σπάσει, θα χρειαστεί ένας Ηρακλής.

Ο θάνατος της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών, το 2019, υποβάθμισε την ελληνική ικανότητα στη δημόσια υγεία και οδήγησε το Σύστημα Υγείας μακριά από την πρόληψη, ενθαρρύνοντας ιδιαίτερα την ανάπτυξη της ιδιωτικής ιατρικής και βάζοντας έτσι σε κίνδυνο το μέλλον της υγείας και της ευημερίας των Ελλήνων.

Η Σχολή ήταν μια από τις πρώτες στην Ευρώπη και ιδρυτικό μέλος της ASPHER, το 1966. Το προσωπικό της έχει παράσχει βοήθεια και στήριξη σε παρόμοιους οργανισμούς, όπως και για να αναπτύξει νέους στα Βαλκάνια, στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και στην Ανατολική Μεσόγειο. Έχει συνεργαστεί στενά με την διεθνή κοινότητα στη διαχείριση υγειονομικών καταστροφών και στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, στην Ιαπωνία, στα Βαλκάνια, στην Αίγυπτο και στην Τουρκία.

Η εγκατάλειψη της δημόσιας υγείας

Θα τελειώσω προσθέτοντας ότι χρειάστηκαν σχεδόν τρεις δεκαετίες για να ευδοκιμήσει η Σχολή, το 1929, έχοντας αρχικά σχεδιαστεί σχετικά με την αντιμετώπιση της ελονοσίας και των τότε ενδημικών της μορφών, όπως και σχετικά με την εμφάνιση κρουσμάτων πανώλης και χολέρας. Τελικά, η εκκίνησή της έγινε, λόγω της μεγάλης επιδημίας του δάγκειου πυρετού που “μαστίγωνε” την Ελλάδα, με 16 θανάτους ανά 24ωρο, για περίπου 6 μήνες.

Η καθυστερημένη γέννηση της Σχολής υποστηρίχτηκε από τον Λούντβιχ Ράιχμαν, της Κοινωνίας των Εθνών, ο οποίος δυσφημίστηκε ως Δρ Ντάρλινγκ, αλλά και από τον προσωπικό γιατρό του Μουσολίνι, όταν ο Βενιζέλος, μετά τη νοσηλεία του ως δαγκειόπληκτος, πήγε τελικά στη Ρώμη. Σε μια νύχτα όμως, του 2019, η Ελληνική Βουλή εγκατέλειψε παντελώς την Εθνική Υγειονομική Σχολή. Η Σχολή βυθίστηκε χωρίς σωσίβιο, χωρίς διασωθέντες. Επομένως, ποιος είναι ο λόγος που γίνεται τόση συζήτηση για την πρόληψη;

Απίστευτο αλλά αληθινό: Κανένας από τους διάφορους οργανισμούς, που σχετίζονται με την υγεία (για την προστασία της, την πρόληψη, την πρωτοβάθμια φροντίδα, την κοινοτική ιατρική, την αποκατάσταση μετά τη νοσηλεία ή για την ολιστική ιατρική) δεν αντέδρασε για τον “θάνατο” της ΥΣΑ, ούτε εξέφρασε καμμία διαμαρτυρία, ούτε έκανε οποιαδήποτε ανακοίνωση. Και τούτο, παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα, γίνονται πολλές καταγγελίες, ακόμη και για ασήμαντα γεγονότα.

Υ.Γ. για την υγεία

Στο τελευταίο έργο του, ο Ιωάννης Καρδαμάτης (ο “μύγας” και Δρ. Ντάρλινγκ της πατρίδας) ανέλυσε τη “μάστιγα της ελονοσίας” και μίλησε για τα ελαττώματα των Ελλήνων. Αναφέρεται στους πολιτικούς καυγάδες και στην εξαφάνιση των δασών από τη φωτιά και τον άνθρωπο. Σε υπόμνημα προς τη Βουλή (1907) και στην αλληλογραφία του με τον Βενιζέλο (1917) έθεσε το πρόβλημα της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα.

Ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον τότε Υπουργό Υγιεινής Αλέξανδρο Παππά: «Καλά, μα ήταν ανάγκη να γίνει η Υγειονομική Σχολή Αθηνών, αφού υπάρχει η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου;» «Δεν είναι το ίδιο!», απάντησε ο Παππάς, «διότι οι αρχές των Ιατρικών Σχολών, σε όλα τα μέρη του κόσμου, είναι διαφορετικές από τις αρχές των Υγειονομικών Σχολών». Μερικά χρόνια αργότερα στο ΕΘΝΟΣ το 1931 ειπωθηκε «H ανέργεσις της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών οφείλεται εις την μεταπολεμικές επιβληθείσαν επιδίωξιν της πρακτικής εφαρμογής της αντιλήψεως, καθ’ήν πάσης άλλης πρωτεύει δι’ένα λαόν η ανάγκη όπως αναπτύσσεται και ζή υπό υγιεινάς συνθήκας. Και την αντίληψιν αυτήν ενεστερνίσθη η παρούσα Κυβέρνησις, η οποία αφιέρωσε αρκετόν μέρος του δημόσιου προϋπολογισμού δια την υγείαν του λαού».

Ο πρώτος και Βρετανός Διευθυντής της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών Norman White και άνθρωπος της Κοινωνίας των Εθνών (1929-1934), έφυγε ξαφνικά από την Ελλάδα, χωρίς ποτέ να ξαναμιλήσει για την ελληνική του εμπειρία. Εγώ ήμουν ο δεύτερος Βρετανός Διευθυντής (Κοσμήτορας) της Υγειονομικής Σχολής: ήρθα, έμεινα και τελικά, “εμφάνισα όμοια συμπτώματα” με εκείνα του Καρδαμάτη.

Στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, λαμβάνοντας υπόψη την ελληνική πραγματικότητα, εκείνη την εποχή, η ΣΧΟΛΗ (ΥΣΑ) είχε πιστοποιηθεί επίσημα, ενώ τα μεταπτυχιακά της προγράμματα είχαν λάβει πλήρη διεθνή αναγνώριση, μέσω αυτού που ονομάζεται αξιολόγηση, από υψηλού μορφωτικού επιπέδου επιστήμονες (1984-85-1992). Ως αποτέλεσμα, η αρχική αποστολή της (1929) για την πρόληψη ενισχύθηκε, έγιναν καινοτόμες προσεγγίσεις στη διαχείριση της δημόσιας υγείας και ενισχύθηκε η διεπιστημονική και διατομεακή συνεργασία.

Στο μέγιστο των δυνατοτήτων της, η Σχολή, μαζί με τα προγράμματά της, πιστοποιήθηκε επίσημα και ανεπίσημα, μέσω διεθνών κριτικών αξιολογήσεων, ως ένα γνήσιο μεταπτυχιακό εκπαιδευτικό ίδρυμα, με προϋπόθεση εισόδου σε αυτήν, την κατοχή πανεπιστημιακού πτυχίου. Σημαντικά αποτελέσματα ήταν η ενίσχυση της αποστολής της για πρόληψη, η ανάπτυξη της διαχείρισης δημόσιας υγείας και η δημιουργία ενός ισχυρού κινήτρου για διεπιστημονικότητα.

Πηγές

^{Levett Jeffrey, Το Μέλλον της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών, Ιατρικό Βήμα, Νο 17, Μάρτιος 1991
Levett Jeffrey, Υγειονομική Σχολή Αθηνών: Μια Σύντομη Ιστορική Ανασκόπηση, Πληροφορική, Νέες Τεχνολογίες και Υγεία, 5:57-60, 1991
Levett Jeffrey, Days of Dengue, Nights of Sorrow, Athens 1928. I-JPHE 6 (2004), E 31-34}

Η Κομισιόν των Βρυξελλών σπεύδει να ζητήσει απ’ την γαλλική κυβέρνηση «μέτρα λιτότητας», απ’ αυτά που ξέρουμε καλά στον τόπο μας, που όμως στη Γαλλία προσκρούουν στις διαδηλώσεις της σπουδάζουσας νεολαίας, που ζητεί κι άλλα λεφτά για την Παιδεία. Η αντήχηση θα ακουστεί κι εδώ, με σύνθημα “λεφτά για εξοπλισμούς υπάρχουν, για τα νοίκια των φοιτητών όχι”…

Η κοινωνική δυσανεξία μεταφράζεται σε πολιτική αβεβαιότητα κι εδώ και στην Γαλλία αλλά γι’ άλλους λόγους – όχι για την άνοδο των επιτοκίων που απαιτούν οι villigantes των ομολόγων, ωθούμενοι από τον υψηλό πληθωρισμό (3,5%) του πετρελαίου, αλλά εκεί για τις εντάσεις που προξενεί το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, προσαρμοσμένο στις ανάγκες των Γερμανών βιομηχάνων – ενώ εδώ από την έλλειψη στέγης.

Η βασική αιτία της καθελκύσεως του ευρώ στην δεκαετία το 1980 ήταν η δυσφορία των Γερμανών εξαγωγέων, από τις υποτιμήσεις του γαλλικού φράγκου και της ιταλικής λιρέτας. Με την τελωνειακή ένωση και ελευθερία κυκλοφορίας των αγαθών, δεν μπορούσαν ν’ ανταγωνισθούν τα γαλλικά τυριά και ιταλικά κρασιά.

Έτσι, γεννήθηκε το εξάμβλωμα του ευρώ, με τα πολλαπλά, χωρικά επιτόκια (έναντι ενός του δολαρίου) κι αφέθηκε στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η εξομάλυνση του πολυμερούς ευρώ, για το οποίο ο διάσημος διοικητής της ΕΚΤ, ο “μάγος” Μάριο Ντράγκι είχε πει, ότι «θα κάνει μπορεί για να περισώσει το ευρώ».

Η οργή από την Γαλλία, στην Ευρώπη… 

Πράγματι, κατά την πιστωτική κρίση 2010-15, ο “μάγος” φούσκωσε τον ισολογισμό της ΕΚΤ με ομόλογα των κρατών του ευρώ, παραβαίνοντας το καταστατικό της. Σήμερα όμως ούτε η διακοπή της πιστωτικής σύσφιξης, μήτε το πάγωμα των επιτοκίων με ανερχόμενο τον πληθωρισμό του πετρελαίου, μπορεί να συγκρατήσει τις ρευστοποιήσεις ομολόγων, που στον ισολογισμό της ΕΚΤ έχουν φθάσει τα 6,6 τρισ. ευρώ.

Στην Γερμανία, επίσης, το ανερχόμενο κόμμα της πατριωτικής Εναλλακτικής επιθυμεί επαναφορά του γερμανικού μάρκου και παρόμοιες φωνές ακούγονται και σ’ άλλες χώρες που είναι στα πρόθυρα της ζώνης του “οθνείου νομίσματος”, όπως η Δανία, Ισλανδία, Σουηδία, οι οποίες σοφά διατηρούν ακόμη την νομισματική ανεξαρτησία τους.

Το όντι, εάν η Γαλλία είχε σήμερα το φράγκο θα έκανε μια υποτίμηση 34%, θ’ αύξανε τα δημόσια έσοδα ισοσκελίζοντας τον προϋπολογισμό της, τυπώνοντας φράγκα και θα ενίσχυε την ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή. Τον εντεύθεν πληθωρισμό θα τον φόρτωνε στους μουλάδες του Ιράν, όπως κάνει ο “θείος” Τράμπ.

Ο πρόεδρος του Eurogroup ημέτερος κ. Πιερρακάκης ας αφουγκρασθεί τους φοιτητές στο Σύνταγμα, την Τρίτη 14 του μηνός, γιατί το κύμα της κοινωνικής διαμαρτυρίας φουσκώνει…

Στο δεύτερο μέρος της Ημερίδας θα διεξαχθεί συζήτηση στρογγυλής τράπεζας με την συμμετοχή εκπροσώπων της Ελληνικής Βιομηχανίας. Η παρούσα Μελέτη του ΙΕΝΕ, πάει πέρα από τα υφιστάμενα όρια που θέτει ο δημόσιος διάλογος στην Ελλάδα για την πυρηνική ενέργεια και ο οποίος περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από τα – απόλυτα δικαιολογημένα – ζητήματα αρχών πολιτικής, όπως το κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει μέρος του ενεργειακού μείγματος της χώρας. ποιοι είναι οι κίνδυνοι, ποιο ενδέχεται να είναι το κόστος και αν η κοινή γνώμη θα την αποδεχόταν.

Αντίθετα, το ερώτημα που θέτει η Μελέτη του ΙΕΝΕ, και κατ’ επέκταση η Ημερίδα, είναι πιο περιορισμένο, πιο συγκεκριμένο και με πιο άμεση σημασία: για πρώτη φορά διερευνάται συστηματικά τι μπορεί να προσφέρει η υφιστάμενη βιομηχανική βάση της Ελλάδας στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα των SMR και τι θα έπρεπε να συμβεί ώστε αυτή η συνεισφορά να μετουσιωθεί σε συμβασιοποιημένη βιομηχανική συμμετοχή.

Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR) εισέρχονται στον εγχώριο δημόσιο διάλογο κυρίως ως ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας. Η Μελέτη του ΙΕΝΕ υποστηρίζει ότι αυτή η προσέγγιση, αν και κατανοητή, παραβλέπει την πιο άμεση και εμπορικά σημαντική
διάσταση αυτού που αντιπροσωπεύει η παγκόσμια βιομηχανία των SMR. Η Ελλάδα έχει μια ρεαλιστική ευκαιρία, στο άμεσο μέλλον, να καταστεί μέρος της παγκόσμιας υποδομής μέσω της οποίας κατασκευάζονται οι SMRs, και όχι απλώς ένας δυνητικός καταναλωτής της ενέργειας που αυτοί παράγουν.

Η εν λόγω Μελέτη του ΙΕΝΕ, η πρώτη ολοκληρωμένη στρατηγική ανάλυση σχετικά με το θέμα, συντάχθηκε σε μια στιγμή ουσιαστικής θεσμικής σύγκλισης: στις 10 Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τη Στρατηγική της για τους SMR (COM/2026/117), θεσπίζοντας το σημαντικότερο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για την πυρηνική ενέργεια εδώ και μια γενιά. Την ίδια ημέρα ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης προέβη σε μία ιστορική σημασίας δήλωση για την πυρηνική ενέργεια κατά την
διάρκεια της 2ης Συνόδου Κορυφής για την Πυρηνική Ενέργεια στο Παρίσι.

Αυτό ενισχύθηκε από την διμερή δήλωση συνεργασίας στο τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας, που υπεγράφη μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας κατά την επίσημη επίσκεψη του Προέδρου Μακρόν τον Απρίλιο του 2026.

Η Μελέτη του ΙΕΝΕ βασίζεται σε έρευνα πολλαπλών μεθόδων, η οποία συνδυάζει τη συστηματική βιβλιογραφική έρευνα, τη γεωχωρική χαρτογράφηση με τη χρήση συστημάτων GIS, την αξιολόγηση των βιομηχανικών δυνατοτήτων ανά κλάδο και την απευθείας διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τo πρόγραμμα της εκδήλωσης, τους ομιλητές και την εγγραφή, καθώς και για τη μελέτη του ΙΕΝΕ “Greece in the Global SMR Supply Chain”, μπορείτε να βρείτε εδώ.

Σχετικά με το ΙΕΝΕ

Το Ινστιτούτο Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ) είναι ανεξάρτητος οργανισμός, ο οποίος δραστηριοποιείται σε περιφερειακή βάση στην ΝΑ Ευρώπη και καλύπτει όλο το φάσμα του ενεργειακού τομέα, με στρατηγική που είναι προσανατολισμένη στην ενεργειακή
μετάβαση και την βιώσιμη ανάπτυξη. Το ΙΕΝΕ παρέχει τακτική ενημέρωση στα μέλη του για τις εξελίξεις στην Ελλάδα και την περιοχή, εκπονεί μελέτες και έρευνες, οργανώνει εκδηλώσεις (συνέδρια, workshops, webinars) και εκπαιδευτικά σεμινάρια. Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε www.iene.gr και www.iene.eu

Το κύμα μαθητικών κινητοποιήσεων που ξεκίνησε στη Γαλλία εξαπλώνεται πλέον σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με την Ελλάδα να συμμετέχει στις διαμαρτυρίες Οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία άρχισαν στα μέσα Σεπτεμβρίου στο Παρίσι ως τοπική διαμαρτυρία μαθητών λυκείου, αλλά εξελίχθηκαν σε μαζικό πανεθνικό κίνημα. Μαθητές, γονείς και συνδικάτα εκπαιδευτικών ζητούν αυξημένη χρηματοδότηση για την εκπαίδευση. Από τις διαδηλώσεις δεν έχουν λείψει και σοβαρά επεισόδια, που περιλαμβάνουν εμπρησμούς σχολείων, ακόμα και επιθέσεις σε εκπαιδευτικούς!

Υπάρχουν όμως και περιστατικά αστυνομικής βίας.  Τις τελευταίες ημέρες σημειώθηκαν συγκρούσεις μεταξύ της γαλλικής αστυνομίας και διαδηλωτών, με αποκορύφωμα τον σοβαρό τραυματισμό ενός 15χρονου, ο οποίος έχασε το χέρι του από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης που φέρεται να εκτόξευσε η αστυνομία. Πάνω από 6.500 άτομα –στην πλειονότητά τους ανήλικοι– έχουν συλληφθεί από την έναρξη των διαδηλώσεων στη Γαλλία.

Γονείς παίρνουν τα παιδιά από τις διαδηλώσεις!

Την ώρα που οι ταραχές και οι συγκρούσεις έξω από τα σχολεία κλιμακώνονται, στο διαδίκτυο κυκλοφορούν βίντεο, που δείχνουν νεαρούς διαδηλωτές να σύρονται κυριολεκτικά από τους γονείς τους, μακριά από τον χώρο «κινδύνου»! Σε ένα βίντεο, μια έξαλλη μητέρα φαίνεται να βγαίνει από το αυτοκίνητό της και να τρέχει προς τον γιο της, ενώ στο παρασκήνιο υψώνονται στήλες καπνού. Η μητέρα αρπάζει το παιδί της με το αριστερό της χέρι, αφήνοντας το δεξί της ελεύθερο για να τον χτυπήσει στην πλάτη, ενώ τον σπρώχνει προς το αυτοκίνητο. Στη συνέχεια, η μητέρα σπρώχνει μέσα στο αυτοκίνητο τον γιο της, ο οποίος την ξεπερνά σε ύψος.

Σε ένα άλλο βίντεο, μια μητέρα αρπάζει τα ρούχα της φανερά ενοχλημένης κόρης της και την τραβάει μέσα από το πλήθος των μαθητών σε ένα σχολικό οδόφραγμα. Η εξοργισμένη κόρη αντιστέκεται και μένει ακίνητη, αλλά τελικά υποχωρεί αφού ανταλλάσσει βλέμματα με την εξαγριωμένη μητέρα της.

Αλλού, ένας πατέρας καταγράφηκε να απομακρύνει ήρεμα τον γιο του από τους διαδηλωτές φοιτητές, κρατώντας τον από το πίσω μέρος του λαιμού. Στο βάθος του βίντεο ακούγονται φωνές, ενώ αστυνομικοί αποκλείουν τον δρόμο μπροστά.

Σε αναβρασμό η Ευρώπη

Αστυνομία και διαδηλωτές συγκρούστηκαν στη Λιέγη του Βελγίου, καθώς η οργή των μαθητών για το κόστος της εκπαίδευσης και τις συνθήκες στα σχολεία εντείνεται, θυμίζοντας τις μαζικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία. Οι αρχές στη Λιέγη απαγόρευσαν τις συγκεντρώσεις περισσότερων των τριών ατόμων στους δρόμους, σύμφωνα με τον βελγικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα VRT. Η απαγόρευση, που επέβαλε ο δήμαρχος της Λιέγης, Βίλι Ντεμέγιερ, θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 23:00 της 16ης Οκτωβρίου.

Άγρια επεισόδια, όμως, σημειώθηκαν στο κέντρο των Βρυξελλών, κατά τη διάρκεια της μεγάλης πορείας των εργαζομένων ενάντια στα μέτρα λιτότητας.» Στη διαδήλωση που οργάνωσαν τα δύο μεγάλα συνδικάτα της χώρας, CSC-ACV και FGTB-ABVV, οι εργαζόμενοι διαμαρτυρήθηκαν για τα νέα μέτρα της κυβέρνησης, τονίζοντας πως το βάρος πέφτει ξανά στους πολίτες. Η ειρηνική πορεία όμως χάλασε, όταν εκατοντάδες κουκουλοφόροι μπήκαν ανάμεσα στους διαδηλωτές και άρχισαν επεισόδια με την αστυνομία.

Οι κουκουλοφόροι επιτέθηκαν στην αστυνομία πετώντας μπουκάλια, κροτίδες, κάδους σκουπιδιών και ξύλα, ενώ έστησαν οδοφράγματα στους δρόμους χρησιμοποιώντας ηλεκτρικά πατίνια και ποδήλατα. Η αστυνομία απάντησε με χρήση δακρυγόνων και αύρες νερού για να διαλύσει τις ομάδες των ταραχοποιών, ενώ σύμφωνα με τα βελγικά μέσα ενημέρωσης έγιναν και αρκετές συλλήψεις.

Παρά τις συγκρούσεις στους γύρω δρόμους, η κεντρική πορεία συνεχίστηκε κανονικά, με τις ηγεσίες των συνδικάτων να ζητούν ψυχραιμία από τους διαδηλωτές. Την ίδια ώρα, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων έστειλαν ξεκάθαρο μήνυμα στην κυβέρνηση, τονίζοντας ότι δεν θα δεχτούν καμία νέα οικονομική επιβάρυνση στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Καταλήψεις λυκείων ξεκίνησαν επίσης στο Τορίνο και τη Ρώμη. Οι μαθητές διαμαρτύρονται για την υποχρηματοδότηση, την κακή κατάσταση των σχολικών κτιρίων και το αυξημένο κόστος ζωής. Αντιπροσωπεία τους ταξίδεψε στο Παρίσι σε ένδειξη αλληλεγγύης.

Φοιτητικοί σύλλογοι από την Αθήνα καλούν σε συγκέντρωση την επόμενη εβδομάδα στις 18:00 στο Υπουργείο Οικονομικών, κάτω από την πλατεία Συντάγματος. Όπως τονίζουν «Τρίτη 13 Οκτώβρη κατασκηνώνουμε στο Σύνταγμα για να καταλάβουν ότι δεν πάει άλλο!», ενώ εκτός της συγκέντρωσης προγραμματίζουν συμβολική κατασκήνωση στην πλατεία Συντάγματος, με συναυλίες και δράσεις.

Στην κορυφή των προβλημάτων βρίσκονται οι τιμές ρεύματος, καυσίμων, η ακρίβεια στα σούπερ-μάρκετ, αλλά και οι χαμηλοί μισθοί, σε συνδυασμό με την ακρίβεια στα ενοίκια και την ανύπαρκτη φοιτητική στέγη. Οι φοιτητικοί σύλλογοι στην ανακοίνωσή τους υπογραμμίζουν πως όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα επιτυχόντες των πανελλαδικών να μην εγγράφονται στις σχολές τους, ενώ άλλοι αναγκάζονται να αφήσουν ανολοκλήρωτες τις σπουδές τους.

Γενική απεργία στην Ισπανία 

Δυόμισι εβδομάδες πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί στην Ισπανία γενική απεργία για το στεγαστικό ζήτημα. Είναι η πρώτη έπειτα από 14 χρόνια. Η ημερομηνία, 11 Νοεμβρίου, συμφωνήθηκε από τα μεγάλα εργατικά συνδικάτα που στηρίζουν το κάλεσμα και τους εκπροσώπους των κατασκηνώσεων διαμαρτυρίας. Σύμφωνα με την εφημερίδα EL PAÍS, την κινητοποίηση στηρίζουν επίσης σημαντικά περιφερειακά συνδικάτα, όπως το CIG της Γαλικίας και τα βασκικά συνδικάτα ELA και LAB.

Ο χρόνος στον οποίο αποφασίστηκε η γενική απεργία στην Ισπανία για το στεγαστικό έχει επικριθεί από κάποια κλαδικά συνδικάτα, αλλά κυρίως από τις επιχειρηματικές ενώσεις CEOE και Cepyme. Υποστηρίζουν ότι «τα αιτήματα που οδήγησαν σε αυτή την ανακοίνωση δεν αφορούν, στην ουσία, εργασιακά ζητήματα» και θεωρούν «απαράδεκτο» να «μετακυλίεται το κόστος μιας τακτικής πίεσης που στρέφεται κατά της κυβέρνησης και των χειρισμών της, στις επιχειρήσεις, στους εργαζομένους τους και στην οικονομία συνολικά». Επίσης, αμφισβητούν τη νομιμότητά της.

Το Λαϊκό Κόμμα (PP) και το Vox, που μαζί με το καταλανικό Junts καταψήφισαν τη νομοθεσία, έχουν επίσης εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις κατά των συνδικάτων. Οι εκπρόσωποι του PP και του Vox, Σεμπαστιά Σαγκρέρας και Μανουέλα Κανιάδας αντίστοιχα, υποστηρίζουν η γενική απεργία «στρέφεται κατά των κομμάτων της αντιπολίτευσης».

Ακραία ρητορική από το VOΧ

Την ίδια στιγμή, ο θάνατος της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, μετά την έξωσή της από το διαμέρισμα όπου ζούσε στη Μαδρίτη από το 1956, έχει εξελιχθεί σε νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ισπανία. Το ακροδεξιό Vox επιχειρεί να αξιοποιήσει στο έπακρο την υπόθεση, κατηγορώντας την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ ότι φέρει ευθύνη για την κρίση στέγασης και ότι εκμεταλλεύτηκε πολιτικά την τραγωδία.

Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ πέθανε σε νοσοκομείο την Τετάρτη, λίγες εβδομάδες μετά την έξωσή της από το διαμέρισμα της Μαδρίτης που νοίκιαζε επί δεκαετίες. Η υπόθεσή της είχε προκαλέσει αντιδράσεις σε ολόκληρη την χώρα και είχε μετατραπεί σε σύμβολο της στεγαστικής κρίσης στην Ισπανία. Μετά από έντονες πιέσεις της κοινής γνώμης, η εταιρεία ακινήτων που είχε προχωρήσει στην έξωση συμφώνησε να της επιτρέψει να επιστρέψει στο σπίτι της. Ωστόσο, η Ένωση Ενοικιαστών της Μαδρίτης υποστήριξε ότι η συμφωνία ήρθε πολύ αργά.

Μετά τον θάνατό της, το Vox εξαπέλυσε επίθεση κατά της σοσιαλιστικής κυβέρνησης. «Σκότωσαν τη Μαρικάρμεν», έγραψε το κόμμα στο X, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι χρησιμοποίησε τον πόνο μιας ηλικιωμένης γυναίκας για μια εκστρατεία που, κατά την άποψή του, αποκρύπτει την κυβερνητική ευθύνη για τη στεγαστική κρίση. Ο Σάντσεθ, από την πλευρά του, εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια και στους ανθρώπους που αισθάνονται την απώλεια ως δική τους.

Σε ακόμη υψηλότερους τόνους κινήθηκε η επικεφαλής του Podemos, Ιόνε Μπελαρά, χρησιμοποίησε πολύ σκληρότερη γλώσσα, σε άλλη λογική βεβαίως από το VOX, υποστηρίζοντας ότι η 87χρονη δεν «πέθανε», αλλά «δολοφονήθηκε» από όσους ήθελαν να της πάρουν το σπίτι, καθώς και από το δικαστικό σύστημα και τις διοικήσεις που το επέτρεψαν. Ο ηγέτης του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, κάλεσε, αντίθετα, να μην υπάρξει «εκστρατεία, πάρτι ή ιδιοτελής εκμετάλλευση» του θανάτου της.

Η υπόθεση της Μαρικάρμεν έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την ισπανική πολιτική σκηνή. Ο Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου, αφού οι συντηρητικοί αντίπαλοί του μπλόκαραν δύο προτεινόμενα διατάγματα για τη στέγαση. Για το Vox, όμως, η εκλογική αναμέτρηση δεν είναι απλώς μια μάχη για την αύξηση των εδρών του. Είναι η ευκαιρία να συμμετάσχει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της επόμενης κυβέρνησης και να μετατρέψει τις πολιτικές του θέσεις σε κυβερνητική ατζέντα. Οι δημοσκοπήσεις το φέρνουν στην τρίτη θέση, με περίπου 18%, ενώ το Λαϊκό Κόμμα αναμένεται να έρθει πρώτο με περίπου 33%. Εφόσον οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, το PP θα χρειαστεί σχεδόν σίγουρα το Vox για να σχηματίσει σταθερή κυβερνητική πλειοψηφία.

Και αυτό δίνει στον Σαντιάγο Αμπασκάλ σημαντική διαπραγματευτική δύναμη. Το 2023 το Vox είχε εξασφαλίσει 33 από τις 350 έδρες του Κογκρέσου. Τώρα εκτιμάται ότι μπορεί να διπλασιάσει τη δύναμή του. Ο ίδιος ο Αμπασκάλ χαρακτήρισε την προκήρυξη των εκλογών «εξαιρετική είδηση», ενώ εκπρόσωπος του κόμματος υποστήριξε ότι αυτή τη φορά το Vox είναι «πολύ ισχυρότερο». Η πολιτική αξιοποίηση της υπόθεσης της Μαρικάρμεν εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική του Vox: να συνδέσει τις κοινωνικές και οικονομικές ανησυχίες των Ισπανών με μια συνολική επίθεση στην πολιτική του Σάντσεθ.

«Ξεκίνησαν να μου λένε είμαστε οι τάδε φασίστες και εδώ κάνουμε κουμάντο εμείς και κάτι τέτοια», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αρχικά δεν πίστεψε πως είχαν σκοπό να του επιτεθούν, αλλά θεώρησε ότι ήθελαν απλώς να τον προκαλέσουν και να κάνουν επίδειξη δύναμης. Είπε ότι  ο ένας από τους δύο φορούσε κράνος, ενώ ο δεύτερος όχι. Σύμφωνα με την καταγγελία του, όταν ο ένας του επιτέθηκε, ο ίδιος προσπάθησε να αμυνθεί και έριξε τον επιτιθέμενο στο έδαφος. Τότε, όπως ανέφερε ο παθών, ο ένας δράστης φώναξε στον συνεργό του: «Δώσ’ τον, σφάξ’ τον».

«Δεν είχα καν στο μυαλό μου εκείνη τη στιγμή ότι θα προσπαθούσαν να με σκοτώσουν», σημείωσε ξανά. «Δεν το είχα υποψιαστεί ότι 16:10 θα έρχονταν να με σκοτώσουν κάτω από το σπίτι μου. Ωστόσο είχαν σκοπό, είχαν τα μαχαίρια στα χέρια. Τους ρώτησα: “Γιατί εμένα;” και ο ένας μου είπε: “Εσύ είσαι πολλά χρόνια αριστερός και αντιρατσιστής. Εσένα ξέρουμε, σε σένα ήρθαμε. Αν ξέραμε κάποιον άλλον, θα πηγαίναμε σε άλλον”».

Ο τραυματίας ανέφερε πως «είναι γνωστό μοτίβο των φασιστών να επιτίθενται με τέτοιο θρασύδειλο τρόπο. Αν θυμάστε και στον Παύλο Φύσσα είχαν πάει 20 άτομα, δεν είχαν πάει δύο. Τους είχε πλακώσει στις μπουνιές και χρειαζόταν να έρθει ο Ρουπακιάς να τον μαχαιρώσει στην κάρδια. Αυτό είναι το μοτίβο των νεοναζί, των θρασύδειλων που λύνουν τις διαφορές τους προσπαθώντας να σκοτώσουν», είπε ο τραυματίας.

Το θύμα μαχαιρώθηκε δύο φορές στο μηρό και προσπάθησαν να τον μαχαιρώσουν και στο θώρακα, αλλά εκεί το τραύμα δεν ήταν βαθύ. Πήγε αρχικά μόνος του στο Κέντρο Υγείας Ελευσίνας με δικά του μέσα, ωστόσο επειδή ήταν πολύ βαθιά τα τραύματα που έφερε στα πόδια, χρειάστηκε να γίνει η διακομιδή του με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ στο Τζάνειο Νοσοκομείο του Πειραιά, όπου και νοσηλεύεται εκτός κινδύνου

Ανακοινώσεις κομμάτων

«Η δημοκρατία δεν εκφοβίζεται .Μηδενική ανοχή στον φασισμό.Αυτή είναι η απάντηση στη φασιστική αιματηρή επίθεση σε βάρος 32χρονου στην Ελευσίνα, που ανήκει στον αντιφασιστικό χώρο και οι θρασύδειλοι φασίστες μαχαίρωσαν στήνοντας του καρτέρι έξω από το σπίτι του», δήλώσε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Κώστας Τσουκαλάς. Ο Τσουκαλάς τόνισε πώς «το ΠΑΣΟΚ πρωτοστάτησε στον αγώνα κατά της Χρυσής Αυγής και έδωσε τη μάχη για τον πολιτικό αποκλεισμό των ναζιστικών μορφωμάτων που ακολούθησαν» και ήταν κατηγορηματικός ότι θα είναι ξανά στην πρώτη γραμμή.

Ο ΣΥΡΙΖΑ εξέφρασε την έντονη ανησυχία του, τονίζοντας πως η επίθεση «ξυπνά μνήμες από παλαιότερες υποθέσεις ρατσιστικής και φασιστικής βίας» και σε ανακοινωσή του αναφέρει «την ανάγκη να μην επιστρέψουν τα τάγματα εφόδου». Επισημαίνεται ότι οι δράστες αυτοπροσδιορίστηκαν ως φασίστες και στοχοποίησαν το θύμα γνωρίζοντας την πολιτική του ταυτότητα. Η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Η ανοχή “οπλίζει” τον νεοναζισμό. Να ξεριζώσουμε το μίσος σε κάθε γειτονιά, πριν θρηνήσουμε τον επόμενο Φύσσα!»

Το ΚΚΕ σε ανακοίνωσή του αναφέρεται σε «δολοφονική επίθεση φασιστοειδών σε βάρος του 32χρόνου αθλητή, για την αντιφασιστική του δράση, που ξυπνά μνήμες από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, χτυπά συναγερμό για το εργατικό κίνημα που τώρα πρέπει να μπει μπροστά για να στείλει ξανά αυτά τα φασιστικά θρασίμια πίσω στα λαγούμια τους.

»Αυτές τις ώρες που με την ανοχή και τη στήριξη των επιτελείων του συστήματος διάφορα φασιστοειδή επανεμφανίζονται, ύστερα και από την αποφυλάκιση του ναζί-εγκληματία Κασιδιάρη, κάθε προσπάθεια να αποσιωπηθεί ο πραγματικός χαρακτήρας της επίθεσης αυτής ρίχνει νερό στο μύλο τους. Αντίστοιχα και η όποια ανοχή του κρατικού μηχανισμού απέναντι σε φασιστικές ομάδες δίνει αέρα στα πανιά τους.»

Ο επικεφαλής της Νέας Αριστεράς, Γαβριήλ Σακελλαρίδης, κατέκρινε τις πρώτες διαρροές της Αστυνομίας που έκαναν λόγο για «ληστεία», παραβάλλοντάς τες με τις αρχικές διαρροές περί «οπαδικού καυγά» στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Ανέφερε ότι οι φασίστες αποθρασύνονται λόγω της «κανονικοποίησης της Ακροδεξιάς στη χώρα μας». Συμπλήρωσε πως «οι εγκληματικές μέθοδοι της Χρυσής Αυγής, οι τραμπουκισμοί και τα μαχαιρώματα είναι αυτό που ξέρουν να κάνουν», και κάλεσε σε πολιτική επαγρύπνηση.

Παράλληλα, έντονη ήταν η αντίδραση και από τον Σύλλογο Πολιτισμού «Παύλος Killah P Φύσσας», ο οποίος χαρακτήρισε την επίθεση κομβικής σημασίας και ζήτησε άμεση κινητοποίηση των κοινωνικών φορέων

Σε δολοφονική φασιστική επίθεση αναφέρεται και το ΜέΡΑ25: «Η επιχείρηση ξεπλύματος των ναζιστικών συμμοριών που εκτυλίχθηκε στα συστημικά ΜΜΕ της χώρας με αφορμή την αποφυλάκιση του καταδικασμένου εγκληματία Κασιδιάρη είχε κιόλας τα πρώτα αποτελέσματα. Το απόγευμα της Πέμπτης 8 Οκτωβρίου, ναζί, μέλη πιθανότατα της οργάνωσης Propatria, μαχαίρωσαν αντιφασίστα στην Ελευσίνα, με προφανή στόχο να τον δολοφονήσουν.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, οι δύο ναζιστές της Propatria, στήσανε καρτέρι θανάτου έξω από το σπίτι του αντιφασίστα αγωνιστή και του επιτέθηκαν με μαχαίρι, τραυματίζοντάς τον. Πρόκειται για μια προσχεδιασμένη, πολιτικά υποκινούμενη πράξη που θυμίζει τις πιο σκοτεινές πρακτικές των νεοναζί, μια επίθεση βγαλμένη από τα εγχειρίδια της Χρυσής Αυγής και του Κασιδιάρη. Δεν θα αφήσουμε να επιστρέψουν τα τάγματα εφόδου στους δρόμους και τις γειτονιές μας».