Το ταμείο αυτό είναι ένα ιδιωτικό επενδυτικό μέσο, όχι ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης ή αποζημιώσεων, και δεν θα περιλαμβάνει κυβερνητικά χρήματα ή επιχορηγήσεις, ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν συμφωνήσει να δεσμευτούν για χρηματοδότηση. Οι επενδύσεις για τις οποίες υπάρχουν δεσμεύσεις αφορούν τομείς όπως η ενέργεια, η επιμελητεία, η μεταποίηση και οι μεταφορές, ανέφερε η πηγή.

Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια ως πολεμικές αποζημιώσεις από τις ΗΠΑ, αλλά η Ουάσινγκτον είχε δηλώσει ότι δεν θα τα παρείχε. Τότε δημιουργήθηκε η ιδέα για το ταμείο, το οποίο θα ονομάζεται Ταμείο Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης.

Ο μηχανισμός προβλέπει ότι οι χώρες της περιφέρειας θα συνεισφέρουν με διάφορους τρόπους, σημείωσε η ιρανική πηγή. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή δανείων, η δημιουργία πιστωτικών γραμμών ή η άμεση χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης υποδομών που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων όπως το χαλυβουργικό συγκρότημα Mobarakeh, διυλιστήρια, αεροδρόμια. Το Ιράν, μια από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Μέσης Ανατολής, δεν έχει προσελκύσει σχεδόν καθόλου άμεσες ξένες επενδύσεις τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες λόγω των διεθνών και αμερικανικών κυρώσεων.

Στη χώρα υπάρχουν τα δεύτερα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα φυσικού αερίου και τα τέταρτα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα πετρελαίου. Έχει επίσης έναν νεαρό, μορφωμένο πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων, μια διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση και σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό σε τομείς που κυμαίνονται από τα πετροχημικά και την εξόρυξη έως τον τουρισμό και τη γεωργία.

Το επενδυτικό ταμείο δεν θα συσταθεί ούτε θα τεθεί σε λειτουργία μέχρι να συναφθεί μια οριστική και ικανοποιητική συμφωνία. Μόλις υπογραφεί το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ- Ιράν, θα ακολουθήσει μια διαδικασία διαπραγμάτευσης που προβλέπεται να διαρκέσει 60 ημέρες.

«Θα συσταθεί μόλις υπογραφεί η τελική συμφωνία», δήλωσε η πηγή. «Στη διάρκεια αυτών των 60 ημερών οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με Ιρανούς και επενδυτές για να σχεδιάσουν τα έργα». Το Ιράν και το Πακιστάν, που μεσολάβησε για την σύναψη του μνημονίου κατανόησης, δεν έχουν σχολιάσει προς το παρόν τις πληροφορίες.

Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου παρέπεμψε στη συνέντευξη που παραχώρησε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς τη Δευτέρα στην οποία δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκ. δολαρίων υποστηριζόμενο από τις χώρες του Κόλπου, αν καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον. Η πηγή δεν διευκρίνισε ποιος και πώς θα διαχειρίζεται το ταμείο, σημειώνοντας ότι οι βασικές λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη οριστεί.

Αντίστοιχα, στους κοινούς λογαριασμούς των νοικοκυριών, το ακατάσχετο για χρέη μεταξύ ιδιωτών (τράπεζες, προμηθευτές κλπ) αυξάνεται από τα 2.000 στα 2.200 ευρώ το μήνα. Η μεταβολή αυτή ισοδυναμεί με επιπλέον προστασία 200 ευρώ μηνιαίως, ή έως 2.400 ευρώ σε ετήσια βάση.

Ξεχωριστή δήλωση ΙΒΑΝ σε ΑΑΔΕ και σε τράπεζα

Τα νέα ακατάσχετα όρια θα ισχύσουν μετά την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου, η οποία αναμένεται στα τέλη του Ιουνίου. Ωστόσο η προστασία δεν παρέχεται αυτόματα. Η διάταξη προβλέπει ότι για να ισχύσει η προστασία για οφειλές προς το Δημόσιο, ο τραπεζικός λογαριασμός (ΙΒΑΝ) πρέπει να έχει δηλωθεί ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ από τον οφειλέτη, ως μοναδικός ακατάσχετος λογαριασμός. Αν υπάρχει λογαριασμός μισθοδοσίας, σύνταξης ή καταβολής ασφαλιστικών παροχών, δηλώνεται αποκλειστικά αυτός.

Επιπλέον “ανάσες”

Παράλληλα, με άλλες διατάξεις, το νομοσχέδιο θεσπίζει και δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης σε τραπεζικό λογαριασμό, εφόσον ο οφειλέτης καταβάλει το 25% της βασικής οφειλής για την οποία επιβλήθηκε η δέσμευση, μαζί με τις αντίστοιχες προσαυξήσεις και τόκους. Η δυνατότητα αυτή αφορά και υφιστάμενες κατασχέσεις, δίνοντας διέξοδο σε οφειλέτες που είχαν λογαριασμούς δεσμευμένους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Με τον τρόπο αυτό, αίρονται οι ασφυκτικοί περιορισμοί που προκαλεί κατάσχεση στην καθημερινή λειτουργία των οφειλετών. Ωστόσο η άρση χορηγείται μία φορά και μόνο σε κάθε οφειλέτη, αποτρέποντας καταχρηστικές επαναλήψεις. Επιπλέον, ορίζονται εξαιρέσεις για περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει καταφύγει στην πτώχευση ή σε διαδικασίες αφερεγγυότητας.

Ξεχωριστή πρόβλεψη εισάγεται με το πολυνομοσχέδιο και για τις οικονομικές ενισχύσεις ειδικής αγωγής, οι οποίες χαρακτηρίζονται ρητά ανεκχώρητες, ακατάσχετες και μη συμψηφιζόμενες με οφειλές προς το Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, ΟΤΑ και πιστωτικά ιδρύματα, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι ηγέτες θεωρούν πως αυτή είναι η «σωστή στιγμή» για τη λήψη επιπρόσθετων μέτρων σε βάρος της Μόσχας, μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που προβλέπει το άνοιγμα του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ.

Πέρα από την υποστήριξη με τη χορήγηση όπλων και πυρομαχικών στον στρατό του Κιέβου η G7 υποσχέθηκε επίσης βοήθεια στην Ουκρανία στον τομέα της ενέργειας, ώστε η χώρα να μπορέσει να αντεπεξέλθει «τον επόμενο χειμώνα», παρά το ότι ο ρωσικός στρατός βάζει στο στόχαστρο σταθμούς παραγωγής και το δίκτυο διανομής.

Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οικοδεσπότης της συνόδου, τη χαρακτήρισε «στιγμή στρατηγικής αφύπνισης» και μίλησε σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram για «νίκες» ως προς την υποστήριξη της Ουκρανίας. Ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μίλησε για «ημέρα ελπίδας» και «πιθανότητα για (να αποκατασταθεί) ειρήνη», επισημαίνοντας τη δήλωση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τον οποίο είναι καιρός η Ρωσία «να κλείσει συμφωνία» με την Ουκρανία για να τελειώσει η σύρραξη.

Ο κ. Φλωρίδης στάθηκε επίσης στο ζήτημα της μεταμέλειας, επισημαίνοντας ότι ο Άρειος Πάγος έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη συμπεριφορά του καταδικασμένου και στο κατά πόσο έχει επιδείξει έστω και στοιχειώδη μεταμέλεια.

«Το δεύτερο είναι ότι ο Άρειος Πάγος λέει ότι πρέπει να παίζει σημαντικό ρόλο το αν έχει δείξει στοιχειωδώς μεταμέλεια ο καταδικασθείς. Έδειξε ότι εδώ όχι μόνο δεν υπάρχει μεταμέλεια, μάλλον δεν του καίγεται καρφί. Όταν ζητάς να βγεις πριν από το ανώτατο όριο με όρους, για να γίνει δεκτό πρέπει να έχει δείξει μια συμπεριφορά ότι κάτι πρέπει να έχεις αισθανθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ερωτηθείς για την προχωρημένη ηλικία του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, ο υπουργός Δικαιοσύνης ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί να υποκαταστήσει τη Δικαιοσύνη, ωστόσο υπενθύμισε τη βαρύτητα των εγκλημάτων για τα οποία έχει καταδικαστεί.

«Δεν θέλω να γίνω δικαστής, αλλά αυτός που είναι 83 χρονών έχει και 17 φόνους στην πλάτη του», δήλωσε.

Η Ελλάδα, λόγω της μοναδικής γεωγραφικής της θέσης – με τα κομβικά λιμάνια του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης και της Αλεξανδρούπολης, τη στρατηγική βάση της Σούδας και τα υποθαλάσσια κοιτάσματά της – αποτελούσε τον φυσικό αντίποδα στη γερμανική ηπειρωτική ηγεμονία. Ήταν, με άλλα λόγια, ένας δυνητικός κόμβος αμερικανικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Μια οικονομικά ισχυρή Ελλάδα, ικανή να αναπτύξει αυτόνομα τους ενεργειακούς της πόρους, θα αποτελούσε μόνιμη στρατηγική πρόκληση για τον τότε αναπτυσσόμενο γερμανο-ρωσικό ενεργειακό άξονα. Αν αυτή η ερμηνεία ευσταθεί, τότε ο πρωταρχικός στόχος των Μνημονίων δεν ήταν η δημοσιονομική εξυγίανση της χώρας, αλλά η γεωπολιτική της εξουδετέρωση (την οποία θα εξετάσουμε πιο διεξοδικά σε επόμενο σημείωμα).

Το πιο σκοτεινό δεδομένο αυτής της περιόδου, ωστόσο, δεν κρύβεται στα δημοσιονομικά στατιστικά, αλλά στις ανθρώπινες ζωές. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Open, ο δείκτης αυτοκτονιών στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 35% μεταξύ 2010 και 2012, ανεβαίνοντας από τις 3,37 στις 4,56 αυτοκτονίες ανά 100.000 κατοίκους. Σε απόλυτους αριθμούς, η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε άνοδο των θανάτων από αυτοκτονία από 377 το 2010 σε 533 το 2013, για να φτάσουν τους 567 το 2018 – οκτώ ολόκληρα χρόνια μετά την έναρξη της υποτιθέμενης «διάσωσης». Αυτοί οι νεκροί δεν αποτελούν μια στατιστική παρένθεση. Αιωρούνται πάνω από κάθε επιχείρημα που ακολουθεί.

Η θεσμική υποκρισία της ΕΕ στην ελληνική κρίση

Η αδράνεια των ευρωπαϊκών θεσμών απέναντι στις λογιστικές ανωμαλίες που προηγήθηκαν της χρεοκοπίας δεν μπορεί εύκολα να αποδοθεί σε απλή αμέλεια. Η Eurostat δεσμευόταν από ένα σαφές κανονιστικό πλαίσιο (Κανονισμοί 322/97 και 223/2009), το οποίο προέβλεπε τακτικές και υποχρεωτικές τεχνικές επιτροπές με τις εθνικές στατιστικές αρχές. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί γνώριζαν – ή όφειλαν να γνωρίζουν – την πραγματική οικονομική κατάσταση κάθε κράτους-μέλους.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το περίφημο swap της Goldman Sachs το 2001 (πρόγραμμα “Αίολος”). Η Eurostat δεν το κατέγραψε τότε ως χρέος, διότι το λογιστικό πρότυπο ESA 95 εξαιρούσε σκόπιμα τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα. Η εξαίρεση αυτή δεν ήταν μια αθώα τεχνική παράλειψη. Παρόμοιες πρακτικές “ωραιοποίησης” των ελλειμμάτων χρησιμοποιούσαν εκείνη την περίοδο η Ιταλία, το Βέλγιο, η Φινλανδία, ακόμα και η ίδια η Γερμανία, προκειμένου να πληρούν τεχνητά τα κριτήρια του Μάαστριχτ. Αν η Eurostat αποκάλυπτε τότε το ελληνικό swap, θα αναγκαζόταν να ανοίξει τα κατάστιχα όλων των υπόλοιπων χωρών, τινάζοντας στον αέρα την αξιοπιστία του νεοσύστατου ευρώ.

Όταν όμως ξέσπασε η παγκόσμια κρίση του 2008, οι ίδιοι θεσμοί επιστράτευσαν τις δικές τους συνειδητές παραλείψεις ως κατηγορητήριο. Μετέτρεψαν μια νόμιμη – βάσει των τότε ισχυόντων κανόνων – λογιστική διαχείριση στο αφήγημα της «ελληνικής απάτης». Αυτή η επιλεκτική εφαρμογή των κανόνων αποτελεί από μόνη της ένα δομικό πρόβλημα δημοκρατικής νομιμότητας.

Η αποδόμηση του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού

Κορυφαίοι νομικοί και ακαδημαϊκοί έχουν καταγράψει ότι κατά τη διαχείριση της ελληνικής κρίσης παραβιάστηκε κατάφωρα ο σκληρός πυρήνας των πέντε θεμελιωδών αρχών που συγκροτούν το δημοκρατικό και νομικό θεμέλιο της ΕΕ.  Πρόκειται για μια συστηματική θεσμική εκτροπή: Η Αρχή της Αναλογικότητας ισοπεδώθηκε από μέτρα δομικά ακατάλληλα, όπως η βίαιη εσωτερική υποτίμηση που οδήγησε σε απώλεια άνω του 25% του ΑΕΠ και σε εκτόξευση του χρέους, με το ίδιο το ΔΝΤ να ομολογεί αργότερα τη μοιραία υποτίμηση των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών.

Η Αρχή Προστασίας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων καταλύθηκε με την κατάργηση συλλογικών συμβάσεων, τη δραματική μείωση του κατώτατου μισθού και τις αντισυνταγματικές περικοπές συντάξεων, την ώρα που η ανεργία μετέτρεπε το δικαίωμα στη ζωή σε τραγική στατιστική (κάθε μονάδα αύξησής της αντιστοιχούσε σε 20 επιπλέον αυτοκτονίες, πλήττοντας κυρίως τις παραγωγικές ηλικίες).

Παράλληλα, η Αρχή της Δικαιολογημένης Εμπιστοσύνης και Ασφάλειας Δικαίου θυσιάστηκε στο βωμό του PSI το 2012, όταν μικροομολογιούχοι και ασφαλιστικά ταμεία είδαν τις αποταμιεύσεις τους να εκμηδενίζονται αναδρομικά και χωρίς αποζημίωση. Η Αρχή της Αλληλεγγύης (Άρθρο 3 ΣΕΕ) αντικαταστάθηκε από το τιμωρητικό αφήγημα του «ηθικού κινδύνου», λειτουργώντας ως προπέτασμα καπνού για τη μεταφορά του τραπεζικού ρίσκου: Τα δάνεια “διάσωσης” κατευθύνθηκαν στην αποπληρωμή ξένων ομολόγων στο 100% της αξίας τους, επιτρέποντας στις γαλλικές και γερμανικές τράπεζες να απεγκλωβιστούν αλώβητες, μεταφέροντας το 80% του χρέους στις πλάτες των επίσημων θεσμών και των Ελλήνων φορολογουμένων.

Τέλος, η Αρχή της Θεσμικής Ισορροπίας και Δημοκρατικής Νομιμοποίησης εξοβελίστηκε με τη μετατόπιση των αποφάσεων στο Eurogroup – ένα άτυπο όργανο χωρίς νομική προσωπικότητα και δημοκρατική λογοδοσία – και στην Τρόικα, παρακάμπτοντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μετατρέποντας τους κοινοτικούς θεσμούς σε απλούς εντολοδόχους της γερμανικής οικονομικής ατζέντας.

Η κρίση και η «αναπόφευκτη τραπεζική κατάρρευση»

Η επίσημη αφήγηση ότι η Ελλάδα έπρεπε να υποβληθεί σε αυτή τη θυσία για να μην καταρρεύσει το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα καταρρίπτεται από τα ίδια τα νούμερα. Η έκθεση των γερμανικών τραπεζών στο ελληνικό χρέος (45-50 δισ. δολάρια) αντιπροσώπευε μόλις το 1,3% με 1,5% του γερμανικού ΑΕΠ.

Η σύγκριση με το τι είχε πράξει το ίδιο το Βερολίνο μόλις δύο χρόνια νωρίτερα είναι αποκαλυπτική: Το 2008, η Γερμανία δημιούργησε το SoFFin, ένα ταμείο σταθεροποίησης των αγορών ύψους 480 δισ. ευρώ, διαθέτοντας πάνω από 100 δισ. ευρώ μόνο για τη διάσωση της Hypo Real Estate – μιας τράπεζας που είχε καταρρεύσει από τοξικά αμερικανικά ομόλογα.

Το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Αν η Γερμανία μπορούσε να κινητοποιήσει 100 δισ. για μία και μόνο τράπεζα το 2008, γιατί μια ζημιά 45-50 δισ. μοιρασμένη σε πολλά πιστωτικά ιδρύματα το 2010 βαφτίστηκε «συστημική απειλή» που απαιτούσε την κατεδάφιση του ελληνικού κοινωνικού κράτους; Η απάντηση είναι ότι το πρόβλημα δεν ήταν οικονομικό, αλλά γεωπολιτικό.

Η εγχώρια εξαίρεση: Δικαστές και Τράπεζα της Ελλάδος

Η αρχή Salus populi suprema lex esto (“Η σωτηρία του λαού είναι ο υπέρτατος νόμος”), την οποία επικαλέστηκαν τα ανώτατα δικαστήρια για να νομιμοποιήσουν τα μέτρα λιτότητας, εφαρμόστηκε με βαθύτατα επιλεκτικό τρόπο. Με την απόφαση 88/2013 του Ειδικού Δικαστηρίου, οι ανώτατοι δικαστές έκριναν τις δικές τους μισθολογικές περικοπές αντισυνταγματικές, επικαλούμενοι την «ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας» (αν και ο διορισμός της ηγεσίας της Δικαιοσύνης απευθείας από το Υπουργικό Συμβούλιο παραδόξως δεν θεωρήθηκε ότι θίγει αυτή την ανεξαρτησία). Την ίδια στιγμή, το Συμβούλιο της Επικρατείας χαρακτήριζε τις αντίστοιχες περικοπές για δασκάλους, γιατρούς και συνταξιούχους ως «συνταγματικά θεμιτές» λόγω του «δημοσίου συμφέροντος».

Παράλληλα, οι μισθοί των υπαλλήλων της Τράπεζας της Ελλάδος παρέμειναν ανέπαφοι μέσω εσωτερικών συλλογικών συμβάσεων, με το πρόσχημα της «ευρωπαϊκής υποχρέωσης λειτουργικής ανεξαρτησίας» των κεντρικών τραπεζών. Το νομικό πλαίσιο αποδείχθηκε εξαιρετικά ελαστικό: Αρκετά σκληρό για να δικαιολογήσει τη φτωχοποίηση του λαού, αλλά αρκετά μαλακό για να εξασφαλίσει την ασυλία των προνομιούχων θεσμικών κλάδων…

Σε παλαιότερο άρθρο μου είχα αναφερθεί στην εθνοκτόνα φιλελέ ιδεοληψία ότι οι μουσουλμάνοι παράνομοι μετανάστες θα λύσουν το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας. Στο σημερινό εξετάζω τον καιροσκοπικό και αναποτελεσματικό τρόπο με τον οποίον οι άρχουσες ελίτ της ΕΕ αντιμετωπίζουν το προσφυγικό-μεταναστευτικό ρεύμα προς την Ευρώπη, που κλιμακώθηκε μετά το 2001.

Οι στρατιωτικές επεμβάσεις της Δύσης στο Αφγανιστάν και λίγο αργότερα στο Ιράκ προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές και αναμφίβολα τροφοδότησαν τις προσφυγικές-μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη. Θα ήταν, ωστόσο, λάθος να θεωρηθεί πως αυτές οι ροές προκλήθηκαν αποκλειστικά από τις εν λόγω επεμβάσεις. Τα κύματα των παράνομων μεταναστών που διεισδύουν από κάθε ρωγμή στις ανεπτυγμένες κοινωνίες της Δύσης δεν είναι τίποτα άλλο από τη σύγχρονη εκδοχή της εισβολής των βαρβαρικών φυλών στις αυτοκρατορίες της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα. Τότε, είχαμε τις επιδρομές άγριων ιππέων, που αναζητούσαν πλούσιο έδαφος και πιο φιλικό περιβάλλον για να εγκατασταθούν. Σήμερα, έχουμε ταλαίπωρους ανθρώπους που με κίνδυνο της ζωής τους αναζητούν μια θέση στον ευρωπαϊκό “ήλιο”.

Τις ροές από τη ζώνη της υπανάπτυξης στη ζώνη της ανάπτυξης προκαλεί η μεγάλη διαφορά βιοτικού επιπέδου και ειδικότερα τα επιδόματα, που στη Γερμανία είναι κατά παράδοση γενναιόδωρα. Η παγκοσμιοποίηση ήταν ο καταλύτης για να ισχύσει η μεταφορά στο κοινωνικό επίπεδο της αρχής των συγκοινωνούντων δοχείων. Η διεύρυνση του χάσματος στην κατανομή του πλούτου, η δημογραφική έκρηξη στον Τρίτο Κόσμο και η υπογεννητικότητα στις αναπτυγμένες χώρες οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη διόγκωση της παράνομης μετανάστευσης.

Όποιος τρυπώσει!

Πριν 18 χρόνια έγραφα: «Τα ευρωπαϊκά κράτη ακολουθούν μία υποκριτική πολιτική ημιμέτρων. Εμποδίζουν την παράνομη είσοδο, αλλά στην πράξη ανέχονται όσους παράνομους μετανάστες καταφέρουν να εγκατασταθούν στην επικράτειά τους. Η αντιφατική αυτή πολιτική τροφοδοτεί το φαινόμενο. Το γεγονός ότι αρκετοί καταφέρνουν να εγκατασταθούν στη “Γη της Επαγγελίας” διατηρεί ζωντανό το όνειρο μίας νέας ζωής και σ’ όσους μένουν πίσω. Το αποτέλεσμα είναι ότι έτσι ωθούνται ολοένα και περισσότεροι κάτοικοι του Τρίτου Κόσμου να επιχειρήσουν το άλμα, τροφοδοτώντας τα κυκλώματα των δουλεμπόρων» (Καθημερινή, 23 Οκτωβρίου 2008).

Η πρακτική να γίνεται ανεκτός στο κοινωνικό περιθώριο όποιος παράνομος μετανάστης καταφέρνει να τρυπώσει στην Ευρώπη ήταν για μια περίοδο βολική για τις άρχουσες ελίτ. Είναι, όμως, ασύμβατη με το Κράτος Δικαίου και τον ανθρωπισμό, αφού παραπέμπει σ’ ένα είδος φυσικής επιλογής. Με τη διφορούμενη αυτή πολιτική στο μεταναστευτικό, οι ευρωπαϊκές άρχουσες ελίτ εξασφάλιζαν ελεγχόμενες εισροές με δύο στόχους:

• Πρώτον, την κάλυψη θέσεων εργασίας που δεν θέλουν οι Ευρωπαίοι.
• Δεύτερον, τη συμπίεση του ευρύτερου κόστους της ανειδίκευτης εργασίας.
• Τρίτον, την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, με σταδιακή ενσωμάτωση στις δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες νέου πληθυσμιακού δυναμικού.

Με την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης και την αύξηση της ανεργίας, η ανοχή των δυτικών κοινωνιών και των αντίστοιχων κυβερνήσεων έναντι της παράνομης μετανάστευσης άρχισε να συρρικνώνεται. Σ’ αυτό συνέβαλε αποφασιστικά και η πολιτισμική ασυμβατότητα των νέων –κυρίως μουσουλμάνων– μεταναστών με τα δυτικά ήθη, η οποία παρήγαγε πλήθος κοινωνικών παρενεργειών.

“Ο σώζων εαυτόν σωθήτω”

Είναι, ωστόσο, άδικο για τους μετανάστες, ακόμα και για τους παράνομους, να αντιμετωπίζονται με συγκυριακούς όρους. Από ηθικής και πολιτικής απόψεως, καθαρή λύση είναι η νόμιμη μετανάστευση. Εάν κάποιες χώρες-μέλη της ΕΕ θεωρούν ότι χρειάζονται εργατικό δυναμικό και ευρύτερα πληθυσμιακή ένεση, ας εφαρμόσουν μια πολιτική οργανωμένης νόμιμης μετανάστευσης, η οποία θα αποτρέψει τα φαινόμενα υπερεκμετάλλευσης και μαύρης εργασίας και ενδεχομένως να μείωνε κάπως τις κοινωνικές παρενέργειες. Η νόμιμη μετανάστευση, βεβαίως, δεν θα εξαφάνιζε τις παράνομες ροές, αλλά θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με ταυτόχρονη πολιτική μηδενικής ανοχής.

Μόνο μετά την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης η ΕΕ και την εκδήλωση αντιδράσεων από τις ίδιες τις δυτικές κοινωνίες, άρχισε να κινείται για τη λήψη κάποιων δειλών μέτρων εναντίον της παράνομης μετανάστευσης. Το φθινόπωρο του 2008 κατέληξε σ’ ένα σύμφωνο μεταναστευτικής πολιτικής, πολύ κατώτερο των αναγκών. Τον Ιούνιο του 2009 έγινε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ένα ακόμα ανεπαρκές βήμα, δεδομένου ότι το σύμφωνο του 2008 έθετε μόνο τις βασικές αρχές και δεν προέβλεπε πρακτικά μέτρα. Την πρωτοβουλία είχαν λάβει τέσσερις χώρες-μέλη της ευρωπαϊκής περιφέρειας οι οποίες ήταν πύλες εισόδου (Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος και Μάλτα) και την είχαν υποστηρίξει όχι μόνο η Ισπανία και η Πορτογαλία, αλλά εν μέρει και η Γαλλία και η Βρετανία.

Το 2009 διαπίστωνα: «Η παράνομη μετανάστευση είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Οι χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή υφίστανται τη μεγαλύτερη πίεση, αλλά ο τελικός προορισμός των παράνομων μεταναστών είναι οι πλουσιότερες χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης. Οι κυβερνήσεις αυτών των χωρών είναι απρόθυμες να πληρώσουν το οικονομικό κόστος για τη λήψη δραστικών μέτρων, επειδή το βαρύ φορτίο πέφτει σε ξένες πλάτες. Η στάση αυτή, όμως, είναι πολιτικά κοντόθωρη.

»Οι χώρες της πρώτης γραμμής (ειδικότερα η Ελλάδα με τα εκτεταμένα θαλάσσια σύνορα) είναι πρακτικά αδύνατο να αποτρέψουν την παράνομη είσοδο. Και βεβαίως δεν είναι διατεθειμένες να συγκρατούν στην επικράτειά τους έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό παράνομων μεταναστών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν δεν εφαρμοσθεί μία ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου, αναπόφευκτα θα επικρατήσει η αρχή “ο σώζων εαυτόν σωθήτω”. Με άλλα λόγια, οι χώρες-πύλες θα σταματήσουν να εμποδίζουν τη μετάβαση των παράνομων μεταναστών που βρίσκονται στην επικράτειά τους στις χώρες τελικού προορισμού […] Έτσι, έγινε δεκτή η αρχή ότι πρέπει να ισχύσουν οι αρχές της αλληλεγγύης και της δίκαιης κατανομής βαρών» (Καθημερινή, 21 Ιουνίου 2009).

Κενό γράμμα αποφάσεις για μεταναστευτικό

Μόνο που οι αρχές αυτές έμειναν σε μεγάλο βαθμό κενό γράμμα. Λίγες ημέρες νωρίτερα, διαβλέποντας ότι η γεωπολιτική αστάθεια και οι ένοπλες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή δεν επρόκειτο να σταματήσουν, έγραφα: «Σε περιπτώσεις κρίσεων και πολέμων, η Δύση οφείλει να αναλάβει το κόστος κατασκευής και συντήρησης καταυλισμών για την υποδοχή και την ανακούφιση των προσφύγων στην περίμετρο της ανασφαλούς περιοχής. Γενικότερα, όμως, η πολιτική αναχαίτισης θα φέρει μόνο πρόσκαιρα αποτελέσματα, εάν δεν συνδυασθεί με την παροχή γενναίας αναπτυξιακής βοήθειας για την άμβλυνση των διαφορών. Αυτό επιβάλλει όχι μόνο ο ανθρωπισμός της Δύσης, αλλά και το ιδιοτελές συμφέρον της» (Καθημερινή, 18 Ιουνίου 2009).

Αν ληφθούν υπόψη οι αποφάσεις της ΕΕ, καθίσταται εξόφθαλμο ότι οι πολιτικοί ταγοί της παραμένουν μέχρι και σήμερα δραματικά κατώτεροι των περιστάσεων. Ανακυκλώνουν αλυσιτελείς φόρμουλες, οι οποίες το μόνο που καταφέρνουν είναι να εξοργίζουν τις δυτικές κοινωνίες και να τις στρέφουν προς αντιμεταναστευτική κατεύθυνση. Κι όμως, οι αρχές στις οποίες πρέπει να πατήσει μία αποτελεσματική ευρωπαϊκή πολιτική για το μεταναστευτικό είναι απλές:

• Πρώτον, άσυλο να δίνεται μόνο σε όσους το έχουν πραγματικά ανάγκη κι όχι με τα ξεχειλωμένα ασαφή κριτήρια με τα οποία δίνεται σήμερα.
• Δεύτερον, η εξέταση των αιτήσεων για παροχή ασύλου πρέπει να ολοκληρώνεται ταχύτατα. Όσοι το δικαιούνται να το λαμβάνουν, αλλά οι υπόλοιποι πρέπει να επαναπροωθούνται άμεσα στις πατρίδες τους.
• Τρίτον, να αξιοποιηθεί το πολιτικό-οικονομικό βάρος της ΕΕ για να εφαρμοστούν τρόποι επαναπροώθησης των παράνομων μεταναστών στις πατρίδες τους. Πρακτικοί τρόποι γι’ αυτό υπάρχουν, αν υπάρξει η πολιτική βούληση.
• Τέταρτον, όποιες χώρες έχουν ανάγκη εργατικό δυναμικό πρέπει να την καλύπτουν με διακρατικές συμφωνίες για προστατευμένη εποχική εργασία. Και όποιες χώρες έχουν ανάγκη δημογραφικές ενέσεις να την καλύπτουν αποκλειστικά με νόμιμη επιλεγμένη μετανάστευση, που προοπτικά θα συνοδεύεται με την παραχώρηση και ιθαγένειας.

Ανήκει, για παράδειγμα, ο πρωτοδιοριζόμενος επίκουρος καθηγητής πανεπιστημίου, με καθαρό μισθό από 1150 έως 1500 ευρώ στη μεσαία τάξη; Ανήκει στη μεσαία τάξη ο πρωτοδιοριζόμενος γιατρός στο ΕΣΥ με καθαρό μισθό 1100 ευρώ; Ποια είναι τα διαφοροποιητικά τους πολιτισμικά στοιχεία εν συγκρίσει με τον ανεκπαίδευτο εύπορο έμπορο ή τεχνίτη που χαίρει ενός υψηλού εισοδήματος;  Ή μήπως ανήκει στην εργατική τάξη το εξειδικευμένο στέλεχος ή ο τεχνοεπιστήμονας ο απασχολούμενος στη βιομηχανία με μισθό 2500 ευρώ για παράδειγμα;  

Η έννοια της κοινωνικής τάξης, υπό την έννοια της κοινωνικής ευταξίας, έχει μακρινό ιστορικό παρελθόν. Όμως ο Μαρξ την είδε υπό την οπτική της κοινωνικής διαφοροποίησης σε δύο ανταγωνιζόμενα κοινωνικά στρώματα εν σχέσει με τη θέση τους στην κοινωνική παραγωγή: την εργατική τάξη και τους ιδιοκτήτες του κεφαλαίου. Ήταν μια ανάγνωση του 19ου αιώνα, όταν η ανάλυση του βιομηχανικού συστήματος παραγωγής, βασισμένου κυρίως στο κεφάλαιο, και οι κοινωνικές σχέσεις που εντός αυτού παράγονταν, αντιμετωπίζονταν με οικονομικούς κυρίως όρους.

Το σύστημα αυτό, υπό την επωνυμία του καπιταλισμού, αντιμετωπίστηκε στην ολότητά του, ως δομή παραγωγής αγαθών αλλά και ως υπερδομή παραγωγής πνευματικών αξιών, ιδεών και κουλτούρας, εξ ου και οι κοινωνικές επιστήμες το εκλαμβάνουν ως Υπερσύστημα ή ως κοινωνική συναρμογή. 

Στο “Κεφάλαιο” του Μαρξ δεν γίνεται λόγος για μεσαία τάξη. Όμως στα πολιτικά του κείμενα και κυρίως στην “Κριτική του στο Πρόγραμμα της Γκότα”, θεωρεί ως ένα ενδιάμεσο κοινωνικό στρώμα μεταξύ προλεταριάτου και κεφαλαίου τα μικροαστικά στρώματα, αποτελούμενα κυρίως από μικροϊδιοκτήτες. Υποστηρίζει πως είναι τα τελευταία ενδιαφέρονται για τη σταθερότητα του οικονομικού συστήματος γι’ αυτό και ενσωματώνουν την καπιταλιστική ιδεολογία, συνεργαζόμενα με την τάξη του κεφαλαίου. 

Από τότε έχει τρέξει πολύ νερό στο αυλάκι, όχι μόνο γιατί δεν ισχύει ως κύρια κοινωνική διαφοροποίηση ο διαχωρισμός της κοινωνίας σε κοινωνικές τάξεις, αλλά γιατί η καπιταλιστική συναρμογή δεν βασίζεται μόνο πάνω στις συνθήκες παραγωγής και στις παραγωγικές σχέσεις, ειδικά, σήμερα, όπου το οικονομικό πλεόνασμα δεν αντλείται από την εργατική δύναμη, αλλά από την ανθρώπινη γνώση. 

Η μορφή της κεφαλαιοκρατικής εξουσίας  

Αφήνοντας πίσω μας μια μακρά οικονομικο-επιστημονική παράδοση, από τον Μαρξ έως τα κλασικά οικονομικά και τον Κέυνς, είναι γενική η παραδοχή πως η παραγωγικότητα και ο πλούτος παράγονται από την εντατικοποίηση της πνευματικής εργασίας και την καινοτομία. Σημειωτέον, πως ως υποκείμενα γνώσης θεωρούνται και όλα τα ψηφιακά δημιουργήματα, από τα ρομπότ έως τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, που όλο και περισσότερο αντικαθιστούν τους εργαζομένους γνώσης σε κάθε τομέα παραγωγής και διακίνησης αγαθών, όπως στη βιομηχανία και το εμπόριο, στις τράπεζες και τις μεταφορές, στην επικοινωνία και στην ενέργεια, στην επιστημονική έρευνα και διδασκαλία. 

Η καθιέρωση της γνώσης ως κεντρικού συντελεστή παραγωγής ανήγαγε το εμπλεκόμενο στις παραγωγικές διαδικασίες άτομο, από φορέα εργατικής δύναμης και συντελεστή εργασίας σε νου ικανό να παράγει ιδέες, ο οποίος πλέον θα έπρεπε να τύχει ειδικής χειραγώγησης. Η έννοια της μαρξιστικής εκμετάλλευσης έχει υποχωρήσει, ενώ η έννοια της βιοπολιτικής από τα τέλη ήδη του 20ού αιώνα φαίνεται να συλλαμβάνει πληρέστερα τη νέα μορφή της κεφαλαιοκρατικής εξουσίας.  

Η βιοπολιτική δεν δρα όπως στο παρελθόν η νεωτερική εξουσία ως δύναμη μεσολαβητική μεταξύ συντελεστών παραγωγής, αλλά δρα υπόγεια επί του συνόλου του πληθυσμού, με πλήθος επιστημονικών τρόπων, κυρίως ιατρικών και θεραπευτικών πρακτικών ασκουμένων επί του ιδίου του σώματος του εργαζομένου, του εγκεφάλου συμπεριλαμβανομένου ως μέρους του σώματος. Το σώμα αναδείχθηκε από τον νέο Λεβιάθαν του άυλου χρηματιστικού κεφαλαίου σε πεδίο τιθάσευσης μέσα από τις πρακτικές της κατανάλωσης και μιας επίπλαστης συγκίνησης. Το γεγονός αυτό δεν αντισταθμίζεται από την επίτευξη μακροζωίας. Ίσα, ίσα, που η μακροζωία αξιοποιείται ως δόλωμα για την ενίσχυση της βιοπολιτικής. 

Τον 21ο αιώνα, οι εξελίξεις στις νευροεπιστήμες και τον έλεγχο του εγκεφάλου κάνουν πολλούς να μιλούν σήμερα για νευροπολιτική. Η τελευταία ενεργοποιείται και επί του πραγματικού πεδίου, αλλά κυρίως επί του εικονικού του διαδικτύου. Πρόκειται για μια πιο εξελιγμένη βιοπολιτική εξουσία η οποία στις μέρες μας υιοθετήθηκε από την “αλγοριθμική διακυβέρνηση” προκειμένου να ελέγχεται το εικονικό προσομοίωμα του ανθρώπου. 

Η σημασία της κοινωνικής τάξης σήμερα

Επιπρόσθετα, ιδεολογικοί μηχανισμοί, τροποποιητικοί και ρυθμιστικοί της ανθρώπινης σεξουαλικότητας, του φύλου και των παραδοσιακών θεσμών, αναπτύχθηκαν στην εποχή μας προκειμένου να συνδράμουν την βιοπολιτική. Οικοδομούν ένα νέο υποκείμενο ευαίσθητο  στις δικαιωματικές διεκδικήσεις, αποτρέποντάς το έτσι από επιδιώξεις μιας ευρύτερης κοινωνικής αλλαγής. Παράλληλα, ειδικοί επιστήμονες απασχολούνται στα τμήματα ανθρωπίνου δυναμικού των μεγάλων εταιρειών, εκπονώντας ειδικές πολιτικές για την πρόσληψη, αξιολόγηση και προαγωγή εργαζομένων γνώσης, βάσει των αρχών που έχει επεξεργαστεί ο κλάδος της συναισθηματικής νοημοσύνης. Απώτερος σκοπός είναι να επιτύχουν τη δέσμευση του ψυχικού κόσμου των ανθρώπων σε στρατηγικές αυξημένης αποδοτικότητας. 

Η τεχνολογία της επικοινωνίας έδωσε το τελικό χτύπημα στον ταξικό προσδιορισμό της συνείδησης, αφού κάτω από τη σκέπη της παγκόσμιας πληροφόρησης και των κοινωνικών μέσων δικτύωσης όλοι γινόμαστε παθητικά μέλη μιας παγκόσμιας κοινότητας με την αυταπάτη της συμμετοχής μας στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, συντελώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στη μετατροπή της ζώσας πραγματικότητα στο νέο κόσμο της ψηφιακής και εικονικής γλώσσας. Υπ’ αυτό το πρίσμα, ο όρος “κοινωνική τάξη” δεν έχει αντίκρισμα, εξ ου και τα ίδια τα άτομα δεν αυτοπροσδιορίζονται ως μέλη μιας τάξης ούτε αντιπαρατίθενται σε άλλες τάξεις. Βεβαίως μπορεί κανείς να αναφέρεται σε κοινωνικές επαγγελματικές κατηγορίες, όπως των αγροτών, των εμπόρων ή των δημοσίων υπαλλήλων.

Η μεσαία τάξη τον καιρό της βιοπολιτικής

Βάσει των όσων εθίγησαν, ο σύγχρονος μετα- ή νεοκαπιταλισμός ή νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός δεν είναι μόνο οικονομικό υπερσύστημα. Είναι υπερσύστημα κουλτούρας, παραγωγής και διοχέτευσης ενός συλλογικού νοήματος που εξυπηρετεί τις δικές του ανάγκες παραγωγής άυλου πλούτου, κυρίως πληροφορίας και αισθητικής. Οι σύμμαχοι και συνεργάτες του για την εκπόνηση εκλεπτυσμένων πολιτικών ελέγχου του συναισθήματος και της ορθολογικής σκέψης, ήτοι βιοπολιτικής, προέρχονται από τους κύκλους των σύγχρονων επιστημόνων και καλλιτεχνών, τους οποίους λανθασμένα τα κόμματα εντάσσουν στη μεσαία τάξη.

Σχεδόν όλοι ανήκουν είτε στους  παραγωγούς επικοινωνίας και πληροφορίας (από τους γνώστες και χειριστές της νέας τεχνολογίας και τους συμβούλους επικοινωνίας έως τους youtubers και τους influencerς), είτε στους επιστήμονες-επαγγελματίες γνώσης (γιατροί, μηχανικοί, οικονομολόγοι, κ.ά.), είτε στους διαμορφωτές της κοινής γνώμης (δημοσιογράφοι, διαφημιστές και άνθρωποι του θεάματος). Τα μέλη όλων αυτών των επαγγελμάτων θεωρούν τους εαυτούς τους έξω από κάθε ταξικό προσδιορισμό, ανεξαρτήτως αν διακατέχονται από την επιθυμία να εισέλθουν ή ήδη απολαμβάνουν την είσοδό τους σ’ έναν άνετο, “ανεξέταστο” βίο οικονομικών απολαβών, λόγω της συνεργασίας τους με πρόσωπα διασημότητας ή ισχύος. 

Τα κόμματα ίσως καταλαβαίνουν πως η μάχη για το κέντρο δεν είναι τελικά παρά μάχη για να έχουν μαζί τους τα επιστημονικά-καλλιτεχνικά στελέχη του συστήματος, τα οποία είναι εντόνως επιδραστικά στο σώμα των ψηφοφόρων. Ωστόσο, δεν υποψιάζονται ότι όσα από αυτά τα στελέχη δεν έχουν απορροφηθεί από τις σειρήνες του νεοκαπιταλισμού, μαζί μ’ ένα πεπαιδευμένο μέρος του εκλογικού σώματος, ακόμη κι αν δεν έχουν αφομοιώσει τις θεμελιακές αλλαγές της εποχής μας, έχουν αποκτήσει βαθιά εμπειρία από τις μεγάλες διαψεύσεις που η ιστορία τους δίδαξε. 

Αυτή τους η εμπειρία, παρά την ανάγκη και απαίτηση για καλύτερες οικονομικές απολαβές, τους κάνει τελικά είτε να απέχουν είτε να αναζητούν ένα κόμμα που θα μιλήσει στο νου και την καρδιά τους για ένα νέο νόημα, υποστηρικτικό της προσωπικής και εθνικής τους αξιοπρέπειας. Όχι με γενικές, αφηρημένες αρχές, αλλά με πολιτικές προτάσεις συγκεκριμένες, όπως, για παράδειγμα, αφορώσες το εκπαιδευτικό σύστημα, την απονομή της δικαιοσύνης, την ανάδειξη της Ελλάδας ─όχι μόνο στη συνείδηση του τουρίστα αλλά και στη συνείδηση του Έλληνα─ ως χώρου πολιτισμού αλλά και ως χώρου με σπάνια φυσική ομορφιά, πράγμα που σημαίνει σεβασμό στη φύση και στην παράδοση. Μόνο τότε αυτός ο κόσμος θ’ ανοίξει τα αυτιά του στον λόγο των πολιτικών για να ακούσει αυτό το νέο μήνυμα.

Παράλληλα, ο Φιντάν χαιρέτισε τη πρόσφατη διπλωματική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ- Ιράν χαρακτηρίζοντάς την ως κρίσιμο ορόσημο για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.

Ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα και διαμεσολάβηση για την Ουκρανία

Οι διμερείς συνομιλίες στη Μόσχα πραγματοποιούνται μετά από μήνες αυξημένων εντάσεων στη Μαύρη Θάλασσα, όπου Ουκρανία και Ρωσία έχουν ανταλλάξει κατηγορίες για επιθέσεις με drones σε εμπορικά δεξαμενόπλοια κοντά στις βόρειες ακτές της Τουρκίας.

Η Άγκυρα είχε ήδη υποβάλει επίσημες διαμαρτυρίες και προς τις δύο πλευρές, μετά από περιστατικό όπου τουρκικής ιδιοκτησίας πλοίο βρέθηκε στο επίκεντρο των συγκρούσεων.

Ο Φιντάν τόνισε ρητά ότι η Τουρκία αναμένει από τη Ρωσία να αποφεύγει ενέργειες που πλήττουν τα τουρκικά συμφέροντα, προσθέτοντας ότι και οι δύο πλευρές εξέτασαν μηχανισμούς για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Επανέλαβε επίσης ότι η Άγκυρα αντιτίθεται σε κάθε στόχευση αμάχων και πολιτικών υποδομών.

Η Τουρκία, η οποία έχει προγραμματιστεί να φιλοξενήσει σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο, διατηρεί λειτουργικές σχέσεις τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο από την έναρξη της πλήρους εισβολής το 2022. Μετά από αίτημα του Κιέβου τον Απρίλιο για φιλοξενία συνόδου ηγετών, ο Φιντάν επιβεβαίωσε ότι η Άγκυρα είναι απολύτως έτοιμη να φιλοξενήσει επόμενους γύρους δομημένων, προσανατολισμένων σε αποτέλεσμα ειρηνευτικών συνομιλιών, εφόσον συμφωνήσουν και οι δύο πλευρές.

Κίνδυνος «σαμποτάζ» στο αμερικανοϊρανικό σύμφωνο από το Ισραήλ

Στρέφοντας την προσοχή στη Μέση Ανατολή, ο Φιντάν εξέφρασε στήριξη στη διπλωματική πρόοδο μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Σημείωσε ότι η πολιτική βούληση που επέδειξαν οι ηγέτες των ΗΠΑ και του Ιράν ήταν καθοριστική για την επίτευξη της προκαταρκτικής συμφωνίας.

Η Άγκυρα εξέφρασε την ελπίδα ότι η προσωρινή ύφεση θα μετατραπεί σε μόνιμη και δομική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Ο Φιντάν τόνισε την ανάγκη προστασίας της συμφωνίας μέχρι την τελική υπογραφή και εφαρμογή της, προειδοποιώντας συγκεκριμένα κατά ρητορικής που θα μπορούσε να βλάψει το κλίμα ειρήνης και για πιθανές προσπάθειες «σαμποτάζ» από το Ισραήλ που θα επιχειρούσαν να εκτροχιάσουν τη διαδικασία.

Κλείνοντας, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία του να παραμείνει ανοικτά το Στενό του Ορμούζ για ασφαλή, ελεύθερη και απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα. Τόνισε ότι η διατήρηση της πρόσβασης στο στενό, σε συνθήκες αντίστοιχες με τις προπολεμικές, είναι ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, το διεθνές εμπόριο και τις ευρύτερες περιφερειακές ειρηνευτικές πρωτοβουλίες.

Σημείωσε ότι, παρά τις περιφερειακές εντάσεις, οι επιπτώσεις στην Υεμένη υπήρξαν μέχρι στιγμής «σχετικά περιορισμένες», επισημαίνοντας ότι δεν έχουν σημειωθεί νέες επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα και ότι η «σχετική ηρεμία στο εσωτερικό της Υεμένης μετά την εκεχειρία του 2022 συνεχίζει να διατηρείται».

Αναφέρθηκε επίσης στις διαμαρτυρίες στο ‘Αντεν και σε άλλες επαρχίες για τις ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας, χαιρετίζοντας παράλληλα τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις της Κυβέρνησης της Υεμένης και την πρόσφατη σαουδαραβική επιχορήγηση ύψους «150 εκατομμυρίων δολαρίων» για την προμήθεια καυσίμων σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Ο κ. Γκρούντμπεργκ επισήμανε την πρόοδο στο ζήτημα των κρατουμένων, λέγοντας ότι τα μέρη συμφώνησαν τον περασμένο μήνα στην απελευθέρωση «περισσότερων από 1.600 κρατουμένων που συνδέονται με τη σύγκρουση», έπειτα από 14 εβδομάδες διαπραγματεύσεων στο Αμμάν, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ως «τη μεγαλύτερη επιχείρηση απελευθέρωσης που έχει συμφωνηθεί στην ιστορία της σύγκρουσης».

Στο σκέλος της ασφάλειας, ανέφερε ότι το Γραφείο του συγκάλεσε συναντήσεις στο πλαίσιο της Επιτροπής Στρατιωτικού Συντονισμού και προγραμματίζει να καλέσει τις αντιπροσωπείες σε τριμερή συνάντηση. Τόνισε ότι οι προσπάθειες αυτές υπηρετούν τον «βασικό στόχο» της έναρξης μιας χωρίς αποκλεισμούς πολιτικής διαδικασίας, η οποία, όπως είπε, έχει «αναβληθεί για πάρα πολύ καιρό».

Ενημερώνοντας το Συμβούλιο για την ανθρωπιστική κατάσταση, ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας για Ανθρωπιστικές Υποθέσεις και Συντονιστής Έκτακτης Βοήθειας, Τομ Φλέτσερ προειδοποίησε ότι «η ανθρωπιστική κρίση στην Υεμένη επιταχύνεται», με την πείνα να αυξάνεται και την ανταπόκριση να βρίσκεται «στα όρια της». Όπως είπε, μέσα σε μόλις έναν μήνα, το ποσοστό των ανθρώπων που αδυνατούν να καλύψουν βασικές διατροφικές ανάγκες αυξήθηκε «σε σχεδόν 60%», ενώ όσοι αντιμετωπίζουν την πιο ακραία στέρηση αυξήθηκαν «από έναν στους τέσσερις σε σχεδόν έναν στους τρεις».

Ο κ. Φλέτσερ ανέφερε επίσης ότι περισσότερα από «2,2 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών υποφέρουν από οξύ υποσιτισμό», ως αποτέλεσμα ενός θανατηφόρου συνδυασμού «σύγκρουσης, οικονομικής κατάρρευσης, αύξησης των τιμών και απώλειας εισοδημάτων», σε συνδυασμό με ένα υπερφορτωμένο σύστημα υγείας.

Διατύπωσε επίσης τρία αιτήματα προς το Συμβούλιο: «να διασφαλιστεί η απελευθέρωση των κρατούμενων συναδέλφων», «να χρηματοδοτηθεί η ανταπόκριση» και «να στηριχθούν οι ειρηνευτικές προσπάθειες».

Η Ελλάδα, δια της Μόνιμης Αντιπροσώπου της στα Ηνωμένα Έθνη, Πρέσβεως Αγλαΐας Μπαλτά, χαιρέτισε την ανακοίνωση για την απελευθέρωση κρατουμένων που συνδέονται με τη σύγκρουση, χαρακτηρίζοντάς την ως «τη μεγαλύτερη απελευθέρωση που έχει συμφωνηθεί από την έναρξη της σύγκρουσης». Όπως σημείωσε, τέτοια μέτρα «μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των μερών» και να δημιουργήσουν «πιο ευνοϊκό περιβάλλον για διάλογο». Παράλληλα, εξέφρασε την «πλήρη υποστήριξή» της στις προσπάθειες του Ειδικού Απεσταλμένου για «μια διαρκή πολιτική λύση στη σύγκρουση», μέσω μιας «χωρίς αποκλεισμούς, υπό ηγεσία και ιδιοκτησία της Υεμένης διαδικασίας», υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Η Ελλάδα επανέλαβε επίσης την έκκλησή της για την «άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση όλων όσοι κρατούνται αυθαίρετα από τους Χούθι», συμπεριλαμβανομένων των 73 μελών του προσωπικού του ΟΗΕ, και υπογράμμισε την ανάγκη για «ασφαλή, διαρκή και ανεμπόδιστη πρόσβαση» του ανθρωπιστικού προσωπικού σε όσους έχουν ανάγκη. Δήλωσε, ακόμη, «βαθιά ανήσυχη» για την επιδείνωση της επισιτιστικής ανασφάλειας και ζήτησε «επείγουσα και διαρκή διεθνή στήριξη» για την κάλυψη των χρηματοδοτικών κενών και τη συνέχιση της σωτήριας βοήθειας.

Η Ελληνίδα Μόνιμη Αντιπρόσωπος «καταδίκασε απερίφραστα» την πρόσφατη πυραυλική επίθεση των Χούθι κατά του Ισραήλ και «με τον πιο έντονο τρόπο» την ανακοίνωση για επανάληψη επιθέσεων κατά της διεθνούς ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα. Τόνισε ότι «οποιεσδήποτε πράξεις που απειλούν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι απαράδεκτες» και υπογράμμισε ότι οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί πρέπει να προστατεύονται, ώστε να διασφαλίζεται η «ανοικτή, ασφαλής και αδιάλειπτη διέλευση της εμπορικής ναυτιλίας».

Τέλος, η Ελλάδα σημείωσε ότι παραμένει προσηλωμένη στην προώθηση της ναυτικής ασφάλειας και, από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως συν-εισηγήτρια, στηρίζει την παράταση για ακόμη έξι μήνες της μηνιαίας ενημέρωσης του Γενικού Γραμματέα για τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ επανέλαβε τη στήριξή της στην επιχείρηση της ΕΕ «ASPIDES», στο πλαίσιο της αμυντικής της εντολής και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η τουρκική προεδρία δεν έδωσε λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συνομιλιών στο προεδρικό μέγαρο στην Άγκυρα. Ο Βαρθολομαίος, είχε συναντηθεί για τελευταία φορά με τον Ερντογάν κατά την επίσκεψη του Πάπα στην Τουρκία τον Νοέμβριο. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο που το μέλλον της Χάλκης επανέρχεται στο επίκεντρο των τουρκοαμερικανικών επαφών, αλλά και εν μέσω ευρύτερων εντάσεων μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας.

Η Σχολή, που βρίσκεται στο νησί της Χάλκης κοντά στην Κωνσταντινούπολη, ιδρύθηκε το 1844 και για δεκαετίες αποτέλεσε το κύριο θεολογικό εκπαιδευτικό ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Εκεί εκπαιδεύτηκαν γενιές ορθόδοξων κληρικών, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο Βαρθολομαίος.

Η σχολή παραμένει κλειστή από το 1971, μετά από απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Τουρκίας, που όρισε ότι τα ιδιωτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να υπάγονται στον κρατικό έλεγχο. Το Πατριαρχείο ζητά εδώ και χρόνια την επαναλειτουργία της, υποστηρίζοντας ότι η απουσία της εμποδίζει την εκπαίδευση κληρικών στην Τουρκία.

Ο παράγοντας Τραμπ

Ο Βαρθολομαίος δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι εργασίες αποκατάστασης του κτηρίου αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Σεπτέμβριο και ότι αναμένει από τις τουρκικές αρχές να επιτρέψουν την επαναλειτουργία της σχολής. Όπως ανέφερε, ο Ερντογάν είχε δώσει εντολή στον υπουργό Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν το 2024 να εξετάσει το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της σχολής. Ο υπουργός επισκέφθηκε τη Χάλκη τον Μάιο της ίδιας χρονιάς και έκτοτε έχουν ξεκινήσει συζητήσεις μεταξύ του υπουργείου Παιδείας, του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Το θέμα συνδέεται επίσης με τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου, στην οποία αναμένεται να παραστεί και ο Τραμπ. Η επαναλειτουργία της Χάλκης ήταν ένα από τα λίγα ζητήματα που έθεσε ο Τραμπ, όταν συναντήθηκε με τον Ερντογάν στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο του 2025. «Είμαστε έτοιμοι να κάνουμε ό,τι μας αναλογεί για τη σχολή της Χάλκης», είχε δηλώσει τότε ο Ερντογάν, προσθέτοντας ότι θα συζητήσει το θέμα με τον Πατριάρχη μετά την επιστροφή του στην Τουρκία.

Ελληνοτουρκικές εντάσεις

Η συνάντηση πραγματοποιείται, επίσης, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας για το επίμαχο νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας” που θα καθορίσει τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας στα 6 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, όπου η Άγκυρα αντιτίθεται σε πιθανή ελληνική επέκταση πέρα από το σημερινό όριο, με την απειλή του casus belli, παρά τις προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας.

Ο Βαρθολομαίος τόνισε ότι οι εντάσεις μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας δεν πρέπει να μεταφέρονται στις μειονότητες των δύο χωρών.
Οι Έλληνες Ορθόδοξοι της Τουρκίας, όπως είπε, θέλουν να αντιμετωπίζονται ισότιμα και να αισθάνονται αναπόσπαστο μέρος της χώρας «και όχι ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας». Αντίστοιχη επιθυμία, πρόσθεσε, υπάρχει και για τη μουσουλμανική μειονότητα στη Δυτική Θράκη.

Η Τουρκία συνδέει εδώ και χρόνια την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής Χάλκης με την αρχή της αμοιβαιότητας με την Ελλάδα, συνδέοντας συχνά τα δικαιώματα της ελληνικής ορθόδοξης κοινότητας με τα δικαιώματα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη.

Η Άγκυρα ζητά από την Ελλάδα να αναγνωρίσει «τον τουρκικό αυτοπροσδιορισμό» μέρους της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης – όταν η Συνθήκη της Λωζάνης προβλέπει τον ορισμό αποκλειστικά μουσουλμανικής μειονότητας – να επιτρέψει την εκλογή μουσουλμάνων θρησκευτικών ηγετών (μουφτήδων) και να επιλύσει ζητήματα που αφορούν σχολεία και θρησκευτικά ιδρύματα της μειονότητας.