Η εστίαση του ενδιαφέροντος εκεί είναι λογική. Αυτό που δεν είναι λογικό όμως, είναι η εμφανής τάση ακόμα και καταξιωμένων μέσων ενημέρωσης να υπερεκτιμούν τη σημασία της. Ωστόσο, όχι μόνο απαιτείται αυτοσυγκράτηση κατά την αξιολόγηση της αποστροφής των λόγων του Ρούμπιο, αλλά κυρίως να αντιληφθούμε ότι υπάρχει μια μεγάλη παγίδα για την ελληνική εθνική ασφάλεια. Έστω δυνητική…

Μήπως τελικά αυτή η δέσμευση δραστηριοποίησης των ΗΠΑ παράγει και μια αποσταθεροποιητική δυναμική; Διότι οι ειλικρινείς προθέσεις της Ουάσινγκτον που δηλώνει πως συμφωνεί και προωθεί το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, είναι η μία πλευρά του νομίσματος.

Η άλλη, που δεν είναι άγνωστη, είναι ότι θέτει την ελληνοτουρκική σύγκρουση σε ένα «πλαίσιο ασφαλείας». Δηλαδή, οι δυο πλευρές, ελληνική και τουρκική, έχουν τη βεβαιότητα ότι εάν «πιαστούν στα χέρια», η εμφάνιση των Αμερικανών είναι απλώς θέμα χρόνου. Αυτό θα είχε όμως αξία, εάν η παρέμβαση θα ισοδυναμούσε πρωτίστως με συνδρομή αμυνόμενου. Διότι τώρα εργαλειοποιείται στο πλαίσιο της στρατηγικής του επιτιθέμενου.

Δυστυχώς, η αμερικανική στρατηγική δεν διακρίνει ανάμεσα σε επιτιθέμενο και αμυνόμενο. Η παρέμβαση αφορά την «απαγόρευση εκτροπής». Παρότι προφανώς έχει άποψη η Ουάσινγκτον, ο επιδιαιτητικός της ρόλος της επιβάλλει να σταματά εκεί. Δεν επιχειρεί να θεραπεύσει, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να διαιωνίζεται. Και ως γνωστόν, το «ψυγείο» βοηθά στη συντήρηση…

Η Τουρκία βαδίζει στα σίγουρα

Όσοι πανηγυρίζουν, λογικά έχουν ξεχάσει ότι η Άγκυρα κινείται μόνο εάν το αποτέλεσμα μιας τεχνητής κρίσης είναι διασφαλισμένο. Πηγαίνει τόσο – όσο… Δεν αναλαμβάνει μη υπολογισμένα ρίσκα, φοβούμενη τις συνέπειες. Γνωρίζει ότι το εσωτερικό μέτωπο είναι εξαιρετικά ασταθές και εύφλεκτο.

Σε μια κοινωνία εθισμένη και ευάλωτη στη ρητορική της ηγεσίας περί «τοπικής υπερδύναμης», η αμφισβήτηση αυτής της εικόνας στην πράξη θα είχε συνέπειες. Οι δυνητικές εσωτερικές εξελίξεις θα μπορούσαν να είναι σοβαρές και να εξελιχθούν με μεγάλη ταχύτητα…

Άρα, η τουρκική ηγεσία ασκεί παρακινδυνευμένη πολιτική, η οποία αφενός στηρίζεται στην εικόνα που της έχει καλλιεργήσει η Αθήνα με την πάροδο των ετών και αφετέρου στη βεβαιότητα μη εκτροπής, μέσω της παρέμβασης της Ουάσινγκτον.

Έχοντας εκπαιδευθεί από τη διαχρονική συμπεριφορά του ελληνικού πολιτικού συστήματος που εκπέμπει την εικόνα, ότι δεν τολμά να επιχειρήσει να εκθέσει τα όρια της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής, συχνά πυκνά αποφασίζει να ξαναδοκιμάσει. Πώς λέμε «ομάδα που κερδίζει δεν αλλάζει»; Κάτι παρόμοιο ισχύει και για την ασκούμενη τουρκική πολιτική…

Το επιχείρημα είναι απλό: Η βεβαιότητα αμερικανικής παρέμβασης, δεν θέτει απλώς όρια στον ελληνοτουρκική σύγκρουση! Διότι ταυτόχρονα καταπολεμά την πραγματική φοβία της Άγκυρας, ότι σε περίπτωση που μια κρίση ξεφύγει από τον έλεγχο οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν τη δυνατότητα να επιφέρουν βαρύτατα πλήγματα.

Στο μυαλό των «ισλαμοεθνικιστών» (σ.σ. για να τεθεί μετριοπαθώς…) της Άγκυρας, η πιθανότητα αποφασιστικής ελληνικής στάσης εξακολουθεί να μην συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Παρά το προηγούμενο του 2020. Κι αυτό δημιουργεί αρνητική δυναμική. Ακόμα κι αν έγιναν από ελληνικής πλευράς τα δέοντα, η πεποίθηση ότι στην πορεία θα αναζητηθεί πρόφαση απεμπλοκής, προσφέρει διαρκώς διέξοδο στην Τουρκία.

Τα Ίμια που δεν μας δίδαξαν

Ας θυμηθούμε τι έγινε στα Ίμια. Ένα κλασικό παράδειγμα παρακινδυνευμένης επιλογής από την πλευρά της Τουρκίας. Η πρωθυπουργός Τσιλέρ που επιθυμούσε να ενισχύσει τη θέση της στο εσωτερικό, στηρίχθηκε στην εκτίμηση ότι η ελληνική πολιτική ηγεσία δεν έχει καμία διάθεση σύγκρουσης και στο τέλος θα υποχωρήσει για να αποφύγει τον πόλεμο. Παρά τις προειδοποιήσεις των στρατηγών που δεν επιθυμούσαν κλιμάκωση.

Όπως αποδείχθηκε όμως, ορθώς μας είχε διαβάσει… Οι δε δηλώσεις που ακολούθησαν και οι αποκαλύψεις για τη συμπεριφορά των Ελλήνων αρμοδίων κατά τη διάρκεια της κρίσης, έκαναν τα πάντα για να δικαιώσουν τα εκτιμήσεις της. Αυτό έσπειρε τον σπόρο για τον επόμενο γύρο πλήττοντας την ελληνική αποτροπή. Σημαίες που θα τις έπαιρνε ο αέρας, το αλήστου μνήμης «και τι θέλατε, να κάνουμε πόλεμο;»…

Όποιος τολμούσε να αναρωτηθεί … «ποιο είναι το μήνυμα που εισπράττει η Άγκυρα μέσω τέτοιων δηλώσεων», αντιμετώπιζε σφοδρό «καθεστωτικό πυρ». Μετά τον φαιδρό πολιτικό χειρισμό, έμειναν όσοι ήταν πραγματικά έτοιμοι για όλα στην κορύφωση της κρίσης να συζητούν τι θα είχε συμβεί εάν τους είχε δοθεί το πράσινο φως. Τα ίδια όμως και απέναντι. Διότι οι Τούρκοι στρατηγοί γνώριζαν καλά τι θα συνέβαινε.

Όντως “αδιανόητο”, αλλά…

Για να μην ξεχνιόμαστε λοιπόν: Αμερικανική παρέμβαση στα Ίμια όντως εκδηλώθηκε. Στο τέλος άκουσαν και «ευχαριστώ» από τον ίδιο τον τότε πρωθυπουργό, από του βήματος της Βουλής. Η Ελλάδα όμως έχοντας προσέλθει σε διαπραγμάτευση υπό το βάρος τετελεσμένου, βρέθηκε στη συνέχεια αντιμέτωπη με μια διαρκώς διευρυνόμενη λίστα «γκρίζων ζωνών». Υπενθύμιση για όποιον ξέχασε το αποτέλεσμα…

Οι «γκρίζες ζώνες» δεν απομακρύνθηκαν έκτοτε, εμπλουτίζοντας την τουρκική αναθεωρητική ρητορική και πράξη. Καθιστώντας ακόμα δυσκολότερη την εξεύρεση διεξόδου, αφού την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων ακολούθησε η αμφισβήτηση της ίδιας της ελληνικής κυριαρχίας. Κάπως έτσι ενταφιάστηκε και η αφελής προσδοκία πολλών ότι θα προέκυπτε συμφωνία για συνυποσχετικό παραπομπής της διαφοράς στη Χάγη.

Για να υπάρξει πραγματική δικαστική κρίση. Αυτό διαφέρει από την πρότερη διμερή συμφωνία και εν συνεχεία προσφυγή για την απόσπαση νομιμοποιητικής σφραγίδας εκ μέρους του διεθνούς δικαστηρίου. Ενός οργάνου που δεν έχει αντίρρηση να συνυπογράψει οτιδήποτε, εφόσον αυτό συνιστά συμφωνία μεταξύ αντιδίκων χωρών…

Τίποτε δεν αλλάζει για Ελλάδα-Τουρκία

Εν ολίγοις, όσοι πανηγυρίζουν για την δεδομένη πρόθεση παρέμβασης των Αμερικανών, καλά θα κάνουν να το ξανασκεφθούν. Εκτός κι εάν ανήκουν στους υπέρμαχους μαζικών ελληνικών υποχωρήσεων απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, δήθεν για να πετύχουμε την ειρήνη. Δεν θα την πετύχουμε διότι η Τουρκία θα επανέλθει. Για να μην προσθέσουμε ότι το «οι ΗΠΑ δραστηριοποιούνται για να αποσοβήσουν μια κρίση» είναι ακόμα πιο πολύπλοκο…

Ας υποθέσουμε πως παρεμβαίνουν, ώστε μια κατάσταση όπως αυτή με την πόντιση του καλωδίου να μην εξελιχθεί σε κρίση. Η Ουάσινγκτον επικοινωνεί με τους εμπλεκόμενους, Ελλάδα και Τουρκία. Γνωρίζοντας ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν το GSI (Great Sea Interconnector), η Άγκυρα θα δηλώσει ότι ποτέ δεν αρνήθηκε την εκτέλεση του έργου και ότι απλά ζητά να αναγνωριστεί η δικαιοδοσία της στη θαλάσσια περιοχή!

Όπως δεν ενίσταται και στην προσφυγή στο διεθνές δικαστήριο! Αρκεί όμως η Αθήνα να συμφωνήσει να παραπέμψει και ζητήματα κυριαρχίας που θέτει πλέον η Τουρκία, που αφορούν ελληνικές νήσους και νησίδες! Αυτά όμως δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά από την ελληνική πλευρά! Πού καταλήγει αυτό;

Η τουρκική στρατηγική να βραχυκυκλώνει κάθε εξέλιξη στην κατεύθυνση της επίλυσης κάθε προβλήματος εάν δεν πετύχει τους στόχους της, δεν πλήττεται από την δέσμευση αμερικανικής εμπλοκής. Αντιθέτως, ευεργετείται από το πλαίσιο ασφαλείας που προσφέρουν οι Αμερικανοί, που ασχολούνται αποκλειστικά και μόνο να μην εξελιχθεί σε πόλεμο ενδεχόμενη ελληνοτουρκική κρίση.

Η αμερικανική παρέμβαση θα έχει πάντα πυροσβεστικό χαρακτήρα. Δυστυχώς για εμάς όμως, η Τουρκία χρησιμοποιεί συχνά τη μέθοδο της… περιορισμένης φωτιάς για την επίτευξη των στόχων της. Διότι η κινητοποίηση των… πυροσβεστικών δυνάμεων έχει συνυπολογιστεί στη στρατηγική της. Και η μέθοδος αυτή θα συνεχίσει να αξιοποιείται, όσο η Αθήνα δεν φροντίζει η φωτιά να στραφεί και να αρχίσει να καίει και προς Ανατολάς…

Φαεινές ιδέες;

Και κάτι τελευταίο που θα πρέπει πάντα να το έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας… Αυτό είναι το ενδεχόμενο, σε κάποια χρονική στιγμή να επείγει για τις ΗΠΑ η προώθηση μιας διευθέτησης στην ευρύτερη περιοχή. Υπάρχει άραγε βολικότερη μέθοδος στα ελληνοτουρκικά, από το να επιτραπεί η εκδήλωση «θερμού επεισοδίου» που θα οδηγήσει σε άμεση παρέμβαση της Ουάσινγκτον, οδηγώντας στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης τις δυο πλευρές;

Κι εκεί, συνήθως, η πίεση στρέφεται στον πιο… συνεννοήσιμο. Όχι στον άκαμπτο. Το προηγούμενο των Ιμίων προσφέρει μια ιδέα της λειτουργίας του μηχανισμού «συνεννόησης» υπό πίεση. Παρότι η εκδήλωση της κρίσης δεν αποτελούσε επιθυμία της Ουάσινγκτον. Οι εκτιμήσεις για τις πιθανότητες υλοποίησης ενός τέτοιου σεναρίου, ασφαλώς ποικίλουν. Η ουσία του συλλογισμού όμως δεν αλλάζει.

Σε συνεργασία με το defence-point.gr

Για το ενδεχόμενο σύγκρουσης Ελλάδος και Τουρκίας, ο κ. Ρούμπιο, ανέφερε πως «είναι κάτι αδιανόητο για εμένα, κάτι που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί και που δεν πιστεύω ότι θα συμβεί» (συνέντευξη στην αθηναϊκή “Καθημερινή”). Τούτη η αναφορά του ξεκαθάρισε ότι οι Αμερικάνοι έχουν έγνοια να μη οδηγηθούν σε πολεμική σύγκρουση δυο στρατηγικοί τους εταίροι.

Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι το περιεχόμενο των αμερικανικών παρεμβάσεων, που έχουν εξαγγελθεί. Δεν διαφαίνεται ότι κινούνται σε μια λογική αποτροπής. Να σταματήσουν, δηλαδή, την κατοχική πλευρά να παρενοχλεί και να κλιμακώνει την ένταση, να παρέμβει στρατιωτικά, αλλά στη διαμόρφωση μιας φόρμουλας συνεννόησης, συμβιβασμού, αν και η Τουρκία δεν έχει λόγο στην περιοχή. Και δεν έχει ρόλο και στο συγκεκριμένο έργο.

Την ίδια ώρα, είναι προφανές ότι η αμερικανική παρέμβαση, που στόχο θα έχει να ξεκινήσει και να προχωρήσει το έργο για την Ηλεκτρική Διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου, ενισχύει τους σχεδιασμούς της Αθήνας και της γαλλικής εταιρείας για τα επόμενα βήματα. Πληροφορίες αναφέρουν πως οι εργασίες θα ξεκινήσουν μεταξύ 15-25 Οκτωβρίου, η ημερομηνία ωστόσο αλλάζει αναλόγως τεχνικών ενίοτε και πολιτικών δεδομένων. Αλλά σίγουρα θα είναι εντός του τρέχοντος μηνός.

Αμερικανική παρέμβαση για Ελλάδα-Τουρκία

Οι Αμερικανοί θέλουν να αποφευχθεί ένα θερμό επεισόδιο μεταξύ συμμάχων. Ένα επεισόδιο μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, στο οποίο εκ των πραγμάτων θα εμπλακεί και η Γαλλία, λόγω της γαλλικής εταιρείας Meridiam, που ανέλαβε το έργο. Αυτό σημαίνει τρεις νατοϊκές χώρες θα βρεθούν σε μια ακραία ένταση.

Πληροφορίες αναφέρουν πως τα τελευταία 24ωρα πριν την άφιξη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, η Άγκυρα έστειλε με διάφορους τρόπους μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν θα επιτρέψει τις εργασίες, εκτός εάν η ίδια δώσει την άδεια.

«Η Τουρκία δείχνει αποφασιστικότητα να επιβάλει τη δική της προσέγγιση», αναφέρουν ενημερωμένες πηγές στην Αθήνα, που έχουν γνώση του παρασκηνίου. Τούτο, μπορεί να καθορίσει και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα προχωρήσει η αμερικανική μεσολάβηση. Αυτό μπορεί να σημαίνει πως σε μια αμερικανική μεσολάβηση αποτροπής επεισοδίου, τούτο θα λήξει αφήνοντας «φιλοδώρημα» στην Τουρκία, η οποία, θεωρεί, πως εάν υποχωρήσει πλήρως από τις παράλογες και παράνομες αξιώσεις της τότε θα ακυρωθεί το ( παράνομο) τουρκολιβυκό σύμφωνο και η “Γαλάζια Πατρίδα”. Έτσι αντιμετωπίζει η Άγκυρα το όλο θέμα.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η γαλλική πλευρά, η εταιρεία Meridiam, που έχει το πάνω χέρι στο Great Sea Interconnector (GSI) προτίθεται να λύσει το πρόβλημα ενημερώνοντας τα κράτη της περιοχής και συγκεκριμένα την Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο για τις εργασίες. Αυτό από μόνο του δεν φαίνεται να ικανοποιεί την κατοχική δύναμη.

Ωστόσο, πολλά θα εξαρτηθούν το πώς θα εκμεταλλευθεί και αξιοποιήσει την ενημέρωση αυτή η Άγκυρα. Και κατά πόσο, δηλαδή, θα παρουσιάσει τούτο ως κίνηση με την οποία οι Γάλλοι ζητούν την άδεια της. Σε αυτή την περίπτωση αναμένεται ότι θα προχωρήσει εκδίδοντας NAVTEX.Το ίδιο θα πράξει και η Αθήνα. Σε μεταγενέστερο στάδιο και η Κύπρος.

Πρέπει να σημειωθεί πως η Άγκυρα, έχοντας στραμμένη την προσοχή της στις επόμενες κινήσεις για τον GSI, παράλληλα κινείται επαναρχίζοντας έρευνες στη θαλάσσια περιοχή βορείως της Κύπρου. Όπως έγινε γνωστό, το τουρκικό σεισμογραφικό πλοίο «Oruç Reis», βρίσκεται στα ανοιχτά της κατεχόμενης Κερύνειας.

Για τις δραστηριότητες του “Oruç Reis” στην περιοχή, η Τουρκία εξέδωσε παράνομη NAVTEX, η οποία έχει ισχύ μεταξύ 1-25 Οκτωβρίου 2026. Το “Oruç Reis” συνοδεύουν τρία πλοία υποστήριξης και οι έρευνες του συνδέονται με το έργο κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου για μεταφορά φυσικού αερίου από την Τουρκία στην κατεχόμενη Κύπρο.

Αυτή η ενέργεια, που όχι τυχαία γίνεται σε αυτή τη χρονική φάση, εντάσσεται και σε μια προσέγγιση κλιμάκωσης και επιβολής νέων τετελεσμένων. Για τις παράνομες αυτές ενέργειες υπήρξε έντονη διαμαρτυρία της Κυπριακής Δημοκρατίας τόσο προς τα Ηνωμένα Έθνη όσο και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Θέμα πακέτου;

Τι διαπιστώνουν οι Αμερικανοί διαχρονικά; Μια μόνιμη αντιπαράθεση Ελλάδος και Κύπρου με την Τουρκία. Η Ουάσιγκτον θεωρεί και τα τρία κράτη στρατηγικούς εταίρους και προφανώς και δεν επιθυμεί τη συντήρηση αυτής της αντιπαράθεσης, ιδιαίτερα εάν φθάσει στα άκρα. Σε σχέση με το Κυπριακό, η κατάσταση προδήλως διαφοροποιείται καθώς η Τουρκία κατέχει εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας και εδραιώνει την παράνομη παρουσία της με την επιβολή τετελεσμένων.

Στα ελληνοτουρκικά μια είναι, ως γνωστό, η διαφορά ενώ στο κάδρο, εκ των πραγμάτων, μπαίνουν και οι επεκτατικές βλέψεις της Άγκυρας, που εκφράζονται μέσα από συστηματικές και μεθοδικές αμφισβητήσεις της κυριαρχίας της Ελλάδας. Διαχρονικά στο προσκήνιο εμφανίζονται, κατά καιρούς, διάφορες φόρμουλες για την επίτευξη μιας συμφωνίας πακέτο, τοποθετώντας όλες τις «διαφορές» κάτω από μια ομπρέλα. Πρόκειται για μια φόρμουλα που οι Αμερικανοί ενδεχομένως να την θεωρούν ως την καλύτερη διέξοδο και μέθοδο, γρηγορότερη, εντάσσοντας στην ατζέντα τα ενεργειακά, το Κυπριακό και τα ελλαδοτουρκικά.

Αυτό ευνοεί και η Άγκυρα, όχι όμως η Λευκωσία και η Αθήνα. Κυρίως η Λευκωσία, η οποία έχει να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα εισβολής, κατοχής με επιδίωξη την ανατροπή αυτών των δεδομένων και έχει να χάσει από μια πακετοποίηση. Διαχρονικός στόχος της Άγκυρας είναι να θέσει όλες τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και να εισέλθει σε ένα ανατολίτικο παζάρι. Παράλληλα, θα συντηρεί τον μπαμπούλα μιας νέας πειρατικής ενέργειας στη θαλάσσια περιοχή της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ένα απόγευμα, που ψάχναμε για κάτι ξεχωριστό κι απομακρυνθήκαμε, σταματήσαμε σ’ ένα χωριό. Πηγαίνοντας προς το καφενείο, βλέπω να κάθονται σ’ ένα τραπεζάκι, μόνοι τους, ο Olof Palme και η γυναίκα Lisbeth. Προχώρησα με πλατύ χαμόγελο  και όταν έφτασα μπροστά τους, ρώτησα στα σουηδικά: «Finns det nog’n som talar svenska här?» (υπάρχει κάποιος που να μιλάει σουηδικά, εδώ;) Και οι δύο είπαν με χαμόγελα «Jaaa…» (Ναι…).

Είπα ποιος είμαι, με δύο φράσεις και μάς είπαν να καθίσουμε μαζί τους για ένα τσιπουράκι. Σίγουρα μείναμε μία ώρα και περιέγραφα τη ζωή μου στη Σουηδία που είχα αγαπήσει, αλλά διηγιόμουν και κάποιες σπαρταριστές ιστορίες που τους άρεσαν και γελούσαν τρανταχτά. Χαιρετηθήκαμε και φύγαμε. Α! Το ζευγάρι ήταν ντυμένο πολύ απλά με σορτσάκια και φανελάκια, ίσως και αγορασμένα από τα φτηνά σουηδικά Hennes & Mauritz.

Όταν επέστρεψα στη Σουηδία, έγραψα ένα πολύ κολακευτικό σημείωμα για τη συνάντηση με το ζεύγος Palme στην Κρήτη, στο ελληνικό περιοδικό της Σουηδίας «Μεταναστευτικά Νέα». Δεν περίμενα καθόλου αυτό που συνέβη. Να πω ότι οι Σουηδικές αρχές, ρίχναν πάντα μια «ματιά» σ’ όλα τα ξενόγλωσσα περιοδικά των μεταναστών, για να έχουν κάποια ιδέα για τυχόν προβλήματά τους. Φαίνεται ότι είδαν το σημείωμά μου για τον Palme και του το προώθησαν.

Έτσι κάποιο απόγευμα χτύπησε το τηλέφωνο. (Όταν χτυπούσε το τηλέφωνό μου, εγώ απαντούσα με το όνομά μου. Μόνο «Πάνος»). Και όταν είπα στο τηλέφωνο «Πάνος», άκουσα: Olof Palme. Ξαφνιάστηκα, το κατάλαβε και μου είπε αμέσως ευχαριστίες για το κολακευτικό κομμάτι. Μάλιστα συμπλήρωσε, ότι δεν ξεχνούν με τη γυναίκα του, την ιστορία που τους διηγήθηκα με την αγράμματη, αλλά τετραπέρατη γριά….

Τις επόμενες ημέρες από το τηλεφώνημα, διηγήθηκα σε κάποιους φίλους το περιστατικό και το πόσο με εντυπωσίασε, εμένα, τον καταγόμενο από την Μεσόγειο και ειδικά από την Ελλάδα! Ένας απ’ αυτούς, ο Arnfinn, πανεπιστημιακός, μου διηγήθηκε ότι σε κάποια εορταστική βραδιά με δείπνο, από το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, ήταν καλεσμένος και ο Palme.

Η ηγεσία του Πανεπιστημίου δεν κάθισε σε ξεχωριστό τραπέζι με τον πρωθυπουργό (για γλείψιμο), όχι!, αλλά τα μέλη της διασκορπίστηκαν σε διάφορα τραπέζια και σ’ ένα απ’ αυτά, κάθισε ο Palme. Προς το τέλος της βραδιάς, άρχισαν σιγά-σιγά να σηκώνονται οι συνδαιτυμόνες. Σηκώθηκε κι ο Palme και επειδή είδε κάποια βαβούρα από τον κόσμο που έβγαινε απ’ την αίθουσα, αυτός περίμενε όρθιος στο τραπέζι του κι άρχισε να μαζεύει τα πιάτα του τραπεζιού μαζί, καθώς και τα μαχαιροπήρουνα μαζί, για να διευκολύνει, τους σερβιτόρους…

Ουδείς προφήτης, ουδείς…

Κυνηγημένος και στη …Σουηδία ο Palme και να μία χαρακτηριστική (σχετική μ’ αυτό) ιστορία, που θα σας πω τώρα και που το εξηγεί περίτρανα. Λοιπόν, αρχές της δεκαετίας του 1980 ο πρώτος γιος του Palme, ο Joakim_Palme (τώρα, Καθηγητής Εθνολόγος, όχι δεν έγινε με βύσμα, λόγω ονόματος…) μετά τις σπουδές του, στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, βρέθηκε για μεταπτυχιακά, στο πανεπιστήμιο Harvard της Αμερικής. Το 1984, το Harvard, προσκάλεσε τον πρωθυπουργό Olof Palme, για μία διάλεξη στους φοιτητές του, η οποία, είχε ιστορική σημασία, λόγου του περιεχομένου της: «Απασχόληση και κοινωνικό κράτος» (Employment and Welfare), χαρακτηρίστηκε δε ως «λαμπρή»! Το Harvard πρόσφερε 5.000 δολάρια στον Πάλμε και αυτός αρνήθηκε σεμνά την αμοιβή, οπότε το Harvard δεν επέμενε.

Θέλοντας το Πανεπιστήμιο να κάνει, με τη …σειρά του, κάτι για τον Palme, δεν δέχτηκε τα δίδακτρα των 30.000(;) δολαρίων που κόστιζαν οι ετήσιες σπουδές του γιου του. Οι εφημερίδες έγραψαν τιμητικά λόγια για τον Palme, εκτός από έναν γνωστό Γαλλοσουηδό δημοσιογράφο-λιβελογράφο, τον Jan Guillou, καταδικασμένον ως κατάσκοπο της KGB! Αυτός, αδίστακτος (hänsynslös), πρόσβαλλε τον Palme, ισχυριζόμενος δημόσια, ότι για τα 30.000 δολάρια που του «χαρίστηκαν», έπρεπε να πληρώσει φόρο (γύρω στο 35-40%) και τον κατηγόρησε για «φοροδιαφυγή». (Τα έζησα, αφού ήμουν στη Στοκχόλμη, τότε).

O Ρalme αρνήθηκε να πληρώσει και άφησε τη δικαιοσύνη να αποφασίσει, η οποία τον απάλλαξε πανηγυρικά! (Φαντάζεστε να γινόταν κάτι τέτοιο εδώ; Έ, ρε πλάκες Χατζηαβάτη μου…) Να σας πω, τώρα, ότι αυτά που γράφω επιβεβαιώνονται από τον Henrik Berggren, βιογράφο του Πάλμε, αλλά και από τον ξεχωριστό Ελληνοσουηδό δημοσιογράφο, Γιώργο Λογοθέτη, βιογράφο του Μίκη Θεοδωράκη αλλά και του Olof Palme.

Εγώ γνώριζα τον Joakim Palme, ο οποίος έμενε σ’ ένα δυαράκι στο πίσω κατηφοριστό μέρος του σπιτιού της οικογένειας (σάς τα δείχνω στην επόμενη κάρτα και προσέξτε την…) κι όταν πήγε στο Χάρβαρντ, για να μη μένει άδειο το δυαράκι και για να υπάρχει κάποιο έσοδο, το νοίκιασε ο καλός μου φίλος Σπύρος Καραολίδης, Κύπριος, φίλος καλός του Joakim αλλά και του Olof. Είχα βρεθεί αρκετές φορές εκεί, αλλά και στο υπόλοιπο σπίτι. Και για να δείτε τη σεμνότητα της οικογένειας Πάλμε, αλλά και της Σουηδίας γενικότερα, ο Joakim είχε ένα παλιό Saab κι επειδή όλο κάτι παρουσίαζε, πήγαινε ο φίλος Δήμος Καρέλλας, καθηγητής φυσικός και έβαζε «χέρι», καμιά φορά κι εγώ. (Α! Πλενόμασταν μετά…)

Απλότητες του Palme

1. Πήγαινε να ψωνίσει μόνος του στο σούπερ μάρκετ και γύριζε με δύο σακούλες γεμάτες. Τον είδε ο Σπύρος Καραολίδης που ανέβαινε την ανηφορίτσα για το σπίτι του και του πρότεινε να τον βοηθήσει. Ο Ούλοφ αρνήθηκε, λέγοντας ότι είναι άσκηση!

2. Μάρτυς στο γεγονός που θα πω τώρα η γυναίκα του Γιώργου Λογοθέτη, η Φωτεινή και η μητέρα της, όταν μπαίνοντας σ’ ένα σούπερ μάρκετ, είδαν σ’ ένα ταμείο να περιμένουν η Λίσμπετ, γυναίκα του Πάλμε, φορτωμένη και ίδιος ο Πάλμε να έχει στον ώμο του ένα χαλί τυλιγμένο ρολό! Όταν κάποιος προσφέρθηκε να βοηθήσει αυτός χαμογέλασε και δε δέχτηκε Δεν μπορούσε να το πιστέψει η (Ελληνίδα) μητέρα της Φωτεινής…

3. Σε μια υπαίθρια ανοιχτή λαϊκή εκδήλωση, παραβρέθηκε και ο Ούλοφ Πάλμε και συναντήθηκε με τον Γιώργο Λογοθέτη και την Φωτεινή, καθώς και το νεογέννητο κοριτσάκι τους που κρατούσανε, την Μαρίνα. Χάρηκε που την είδε ο Πάλμε και την πήρε στην αγκαλιά του, αλλά φωτογραφία δε ζητάω…

Η κηδεία του Πάλμε

Συμπληρώθηκαν φέτος (2026) 40 χρόνια από τη δολοφονία του! Δεν θέλω να μιλήσω για τη δολοφονία του, όχι ότι ξέρω τίποτα …μυστικά, αλλά γιατί από ό,τι έχω καταλάβει, «κανείς δεν πρέπει να μιλάει και να σχολιάζει τη δολοφονία». Σεβαστόν! Ακόμα και ειδικοί δεν μιλάνε, όπως ο Σουηδός ρεμπέτης Åke (πολύ στενός φίλος μου), με σπίτι στα Εξάρχεια, μεγάλος νομικός και πρόεδρος του σουηδικού Αρείου Πάγου. Αυτός, όταν συζητούσαμε το θέμα Ρalme, έλεγε …αυτολεξεί, αυτό στο οποίο κατέληξε η Σουηδική Δικαιοσύνη και τίποτ’ άλλο!

Α. Στην κηδεία του Olof Palme, το μόνο τραγούδι που ακούστηκε ήταν «Ο καημός» του Μίκη Θεοδωράκη, με τίτλο στα σουηδικά, «Sång för frihet», («Τραγούδι για την ελευθερία»), με ερμηνεύτρια την Φιλανδέζα Arja Saijonmaa. Μην παραξενεύεστε! Οι Σουηδοί, οι Γερμανοί και οι Λατινοαμερικάνικοι, αγαπούσαν και αγαπούν τον Μίκη, περισσότερο από τους Έλληνες! Ναι, ορκίζομαι και οι δύσπιστοι, ας μιλήσουν σχετικά, με τον Δημήτρη Τυπάλδο και τον Γιώργο Λογοθέτη. (Κάποιοι που το έχουμε δει με τα μάτια μας και το βλέπουμε ακόμα, ΔΕΝ το συζητάμε το θέμα…).

Β. Από πλευράς επίσημων Ελλήνων, στην τελετή της κηδείας, βρέθηκαν, καλεσμένοι από την οικογένεια Πάλμε, η Μελίνα Μερκούρη και Γιώργος Παπανδρέου. Παραβρέθηκε και ο Ανδρέας καθώς και ο Παπούλιας, αλλά αυτοί δεν ήταν επίσημα καλεσμένοι και ξέρω πολύ καλά τι λέω. Όποιος θέλει επιβεβαίωση, ας ψάξει τα ντοκουμέντα του Γιώργου Λογοθέτη.

Ο Ανδρέας, βέβαια, ήρθε για να πουλήσει μούρη και (ενδεχομένως;) να τον έπιασαν τα συναισθηματικά του επειδή το 1981 που βγήκε πρώτη φορά πρωθυπουργός, στην προεκλογική εκστρατεία, ο Palme τον στήριξε. Όμως κάποια στιγμή ο Palme απομακρύνθηκε από τον Ανδρέα, γιατί αυτός …κατηγόρησε (εδώ, γελάνε…) το Σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (το οποίο «αντέγραψε», τη χρονιά 1968-1969 που ήταν πολιτικά εξόριστος εκεί, πριν πάει στον Καναδά) και μετά πρόβαλε ως καλύτερο το …σοσιαλιστικό ΠΑΣΟΚ. (Vad kan jag kommentera? Partiets nuvarande fall, är min kommentar…).

Και ένα υπερσυντέλικο, υστερόγραφο!

Στην τραγωδία «Αντιγόνη» του Σοφοκλή (στίχοι 620-623), διαβάζουμε: «τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν τῷδ᾽ ἔμμεν’ ὅτῳ φρένας θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν», ήγουν, τουτέστι, δηλαδή, με άλλους λόγους ήτοι: «Αν θέλει ο θεός να σπρώξει κάποιον στη συμφορά, σκοτίζει το μυαλό του και το κακό το εκλαμβάνει για καλό». Το πήραν και τα …Λατινόπουλα και το έκαναν βάιραλ βάζοντας τον Δία, ενώ αργότερα έλαβε και βιβλική μορφή: «μωραίνει Κύριος ὃν βούλεται ἀπολέσαι». Η φράση. δεν υπάρχει αυτούσια στη Βίβλο, γιατί «τις αλήθειες τις φοβάται κι ο Θεός», όπως έλεγε ο ανάπηρος Αντριτσο-Πεντελέος… Σα να μου φαίνεται (άποψή μου είναι…) ότι ο Θεός μώρανε πολλούς «πρωτοκλασάτους» πολιτικούς μας κι έτσι, είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ! (Θα μπορούσε να πει κανείς κάτι τέτοιο για τον Πάλμε;)

Πρόκειται προφανώς για δύο αρχαίες ελληνικές πόλεις με πλούσια ιστορία, όπως έχουν φέρει στο φως οι αρχαιολογικές έρευνες. Πάντως, η σχετική συζήτηση επανέρχεται και στα πλαίσια της ακραιφνούς προσκόλλησης στο Ισραήλ που έχει καταβάλει την Αλβανία, την οποία το καθεστώς Ράμα παρουσιάζει ως μία χώρα ανοιχτή και φιλόξενη στον Εβραϊσμό – συγκροτείται μάλιστα και σχετικό μουσείο – παρά τον μουσουλμανικό πληθυσμό της.

Όμως, αυτή η στάση της αλβανικής κυβέρνησης συναντά ουκ ολίγες αντιδράσεις στην αλβανική κοινωνία, τις οποίες οξύνουν μουσουλμανικοί κύκλοι με διασυνδέσεις με την Τουρκία, που δεν βλέπουν με καλό μάτι την όλο και μεγαλύτερη διείσδυση του Ισραήλ στα Δυτικά Βαλκάνια.

Είναι γνωστό ότι με την συγκρότηση των εθνικών κρατών στα Δυτικά Βαλκάνια και με την πανσπερμία των εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων, η αρχαιολογία έχει πολλές φορές πέσει θύμα πολιτικής εργαλειοποίησης, καθώς τίθεται στην “υπηρεσία” του εκάστοτε εθνικού αφηγήματος, παραβλέποντας κάθε επιστημονικό κανόνα. Να σημειωθεί ότι στους Αγίους Σαράντα (τον αρχαίο και Βυζαντινό Ογχίασμο), η Βασιλική του 5ου αιώνα στο κέντρο της πόλης – κατά τους ισχυρισμούς της “σύγχρονης” αλβανικής αρχαιολογίας – έχει συγκροτηθεί επί πρώην… ιουδαϊκής Συναγωγής!

Η ανιστόρητη προσέγγιση Ράμα 

Επισυνάπτουμε απόσπασμα από ομιλία στην Ιερουσαλήμ του Ράμα, όπως έχει αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργικού Συμβουλίου της Αλβανίας: “Last year, I had the honour to hand over a list of 3750 names to the most honourable rector of Yad Vashem. This number may somehow sound prophetic when one looks back at the history. There were 3000 Hebrews in 70-73 AD, shortly after the destruction of the Temple, who found shelter in Albania. I am highlighting this because there aren’t many among the Jewish community who know the history, and even they happen to know, history wasn’t just World War II and the custom “Besa”.

It goes back deep to history. These 3000 Jews, after they successfully hijacked a roman vessel carrying them to be held in slavery, these Jews berthed in the Albanian shores and founded flourishing cities like Phoinikè or Orikum. About 3000 were also the Sephardim Jews fleeing the Reconquista in Spain and Portugal at the end of the 15th century to whom Albania and especially the urban area of Vlora offered freedom, security and prosperity”.

Μόνο που το… γλείψιμο με το αζημίωτο καταρρίπτεται από τα τεκμήρια! Μόνο για χλευασμό είναι οι ισχυρισμοί του “αρχαιολόγου” Ράμα, την στιγμή που αμφότερες οι Hπειρωτικές πόλεις υπήρχαν αποδεδειγμένα, πολύ πριν από τις σχετικές αναφορές του Αλβανού πρωθυπουργού! Όμως, την ίδια στιγμή αυτοί οι ισχυρισμοί αναπαράγονται ευρέως στο διαδίκτυο, δείχνοντας πως η ιστοριογραφία στην Αλβανία εργαλειοποιείται προς εξυπηρέτηση πολιτικών-εφήμερων συμφερόντων, υπονομεύοντας την συνοχή της αλβανικής κοινωνίας.

Ως γνωστόν, προκειμένου να αποκρυφτεί η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και πνεύματος στον φυσικό και ιστορικό του χώρο του Ιονίου και Αδριατικού κόλπου στην Αλβανία, έχουν κατασκευαστεί κάθε λογής αβάσιμων και αντιεπιστημονικών θεωριών. Όλα αυτά την στιγμή που λαοί και έθνη με ισχυρή παρουσία στην Ιστορία αναζητούν σχέση και όσμωση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και το Βυζάντιο, στην Αλβανία είναι έτοιμοι να κάνουν τα πάντα για να τον απαρνηθούν!

Φοινίκη-‘Ωρικον: Η ιστορική πραγματικότητα

Μία είναι, όμως, η ιστορική πραγματικότητα των προχριστιανικών και προ-βυζαντινών χρόνων, για τις δύο πόλεις που ο Ράμα “αφιερώνει” γαλαντόμα στους Εβραίους: Η Φοινίκη – απέναντι στην Κέρκυρα και στον ίδιο γεωγραφικό χώρο με το Βουθρωτό – μαρτυρείται κατοικούμενη υπό των Χαόνων, με επιγραφική αφιέρωση που έχει ανευρεθεί στις ανασκαφές – ήδη από το 330 π.Χ. Η επίσημη ονομασία της ήταν «Κοινόν των Ηπειρωτών των περί την Φοινίκην» (231 π.Χ.). Ενώ ο Πολύβιος σημειώνει «τὴν ὀχυρωτάτην ἅμα καὶ δυνατωτάτην πόλιν τῶν ἐν Ἠπείρῳ» (2.5-2.8).

Για την ‘Ωρικον, το φυσικό λιμάνι στον ομώνυμο Κόλπο με πλούσιες αναφορές στην ιστοριογραφία – που σύγχρονοι ιστορικοί και γεωγράφοι μάλιστα ορίζουν ως το φυσικό γεωγραφικό σημείο επαφής του Ελληνισμού με ντόπιους πληθυσμούς Ιλλυριών (Παλαιά και Νέα Ήπειρος, κατά την προσέγγιση των Δυτικών) – αναφέρεται η σημείωση του Σκύλακος του Καρυανδρέου: «Οἱ δὲ Ὠρικοὶ κατοικοῦσι τῆς Ἀμαντίας χώρας. Οἱ δὲ Ἀμαντιεῖς εἰσὶ μέχρι ἐνταῦθα Ἰλλυριοὶ ἀπὸ Βουλινῶν. Τὸ δὲ στόμα τοῦ Ἰονίου κόλπου ἐστὶν ἀπὸ Κεραυνίων ὀρῶν μέχρι ἄκρας Ἰαπυγίας».

Όλα αυτά είναι βέβαια ψιλά γράμματα για τον παντογνώστη Ράμα! Ο δε πνευματικός του πατέρας, Ενβέρ Χότζα, είχε μια πιο προσεκτική στάση και έλεγχε “επιστήμονες” που έδειχναν υπερβάλλοντα ζήλο σε ό,τι αφορά τα αρχαιολογικά ευρήματα και την ιστορία – επισήμως επικαλούνταν τον ιστορικό υλισμό των μαρξιστών-λενινιστών – στην πραγματικότητα πάσχιζε να τους προστατέψει από την γελοιοποίηση στην διεθνή επιστημονική κοινότητα! Την οποία βέβαια ο Ράμα δεν διστάζει να προκαλεί!

Το πλήγμα, μία μόλις ημέρα έπειτα από ένα στο ίδιο αεροδρόμιο που άφησε τρεις νεκρούς, είναι ένα από τα πλέον αιματηρά στην πορεία της αντιπαράθεσης μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των ανταρτών από την Υεμένη που έχουν την υποστήριξη του Ιράν.

Aeropuerto Internacional de Riad, Arabia Saudita es desalojado luego de un ataque desde Yemen, varias ambulancias han llegado al lugar.

El grupo Ansar Allah habían advertido que aviones podían despagar o aterrizar solo con su permiso. https://t.co/Qgml5479dS

— Caoz (@Caoz_ES) October 10, 2026

Από τα θύματα, 4 είναι από τη Σαουδική Αραβία, δύο από το Μπαγκλαντές και από ένας από ΗΠΑ, Αίγυπτο, Ιοραδνία, Συρία, Σουδάν και Παλαιστίνη. Είναι, σε κάθε περίπτωση, μία από τις πλέον πολύνεκρες επιθέσεις από την πλευρά των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας.Πέρα από τα θύματα, υπάρχουν ακόμη υλικές ζημιές, το εύρος των οποίων τελεί υπό διερεύνηση.

Τραμπ: Απαράδεκτη η επίθεση

Η πολύνεκρη επίθεση εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου του Ριάντ δεν μπορεί να γίνει «αποδεκτή», δήλωσε σε δημοσιογράφους το Σάββατο ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

«Αυτό που έγινε στη Σαουδική Αραβία δεν είναι αποδεκτό», τόνισε και πρόσθεσε ότι έχει σκοπό να συζητήσει τηλεφωνικά πολύ σύντομα με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον de facto ηγέτη του βασιλείου.

Εν τω μεταξύ, η στρατιωτική συμμαχία υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας που υποστηρίζει την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης κατηγόρησε τους Χούθι για την πολύνεκρη επίθεση. Τόνισε δε ότι «θα ανταποδώσει με αποφασιστικότητα».

Ο εκπρόσωπος της συμμαχίας, Σαουδάραβας συνταγματάρχης Νούρι αλ Μάλκι, χαρακτήρισε «έγκλημα πολέμου» και πρόσθεσε ότι το βασίλειο εννοεί να «ανταποδώσει με αποφασιστικότητα» την «τρομοκρατική επίθεση αυτή».

Ρούμπιο: «Οι επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν τώρα»

Σε αυστηρό τόνο κινήθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος καταδίκασε τις πρόσφατες επιθέσεις των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.

Μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι οι επιθέσεις καταδεικνύουν «κατάφωρη περιφρόνηση για τις ζωές αθώων αμάχων», ζητώντας τον άμεσο τερματισμό τους.

Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στέκονται στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας και του λαού της, εκφράζοντας συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων.

ΟΗΕ: «Επικίνδυνη κλιμάκωση» στη Μέση Ανατολή

Την ανησυχία του εξέφρασε ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στην Υεμένη, Χανς Γκρούντμπεργκ, χαρακτηρίζοντας την επίθεση «επικίνδυνη κλιμάκωση».

Όπως επισήμανε, τέτοιες ενέργειες αποτελούν σοβαρή απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια, συντηρούν τον κύκλο της βίας και δυσχεραίνουν τις προσπάθειες αποκατάστασης της ειρήνης στην Υεμένη.

Ο αξιωματούχος κάλεσε εκ νέου τους Χούθι να σταματήσουν τις επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων στη Σαουδική Αραβία.

Καταδίκη και από το Πακιστάν

Στις διεθνείς αντιδράσεις προστέθηκε και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, ο οποίος καταδίκασε την επίθεση στο αεροδρόμιο του Ριάντ.

«Επιθέσεις εναντίον αμάχων και υποδομών ζωτικής σημασίας είναι εντελώς απαράδεκτες», ανέφερε μέσω X, προειδοποιώντας ότι τέτοιες ενέργειες απειλούν σοβαρά την περιφερειακή ειρήνη και ασφάλεια.

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει κλιμακώσει σημαντικά την εκστρατεία οικονομικής πίεσης μέσω της “Operation Economic Outcast”, την οποία παρουσίασε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στις 24 Αυγούστου. Η επιχείρηση διευρύνει τις δευτερογενείς κυρώσεις σε κρίσιμους τομείς της ιρανικής οικονομίας και αυξάνει τον κίνδυνο για εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τρίτων χωρών που συνεχίζουν να συνεργάζονται με την Τεχεράνη.

Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να περιορίσει τις οικονομικές “οδούς διαφυγής” του καθεστώτος και να καταστήσει όλο και πιο δύσκολη τη χρηματοδότηση του πολέμου, των πυραυλικών προγραμμάτων και των δραστηριοτήτων των Φρουρών της Επανάστασης. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην αγορά πετρελαίου. Οι εξαγωγές ιρανικού αργού προς την Κίνα, τον σημαντικότερο αγοραστή του Ιράν, έχουν μειωθεί δραστικά. Σύμφωνα με νεότερα στοιχεία του Reuters, οι ιρανικές αποστολές προς την Κίνα υποχώρησαν τον Σεπτέμβριο στις περίπου 590.000 βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023.

Την ίδια στιγμή, κινεζικά ανεξάρτητα διυλιστήρια στράφηκαν περισσότερο σε ιρακινό και καταριανό πετρέλαιο, καθώς ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός περιορίζει την πρόσβαση στο ιρανικό αργό. Και αυτό παρότι τα φορτία γίνονται τρομερά ακριβότερα, πέραν των απωλειών.

Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η εξέλιξη αυτή αυξάνει δραματικά το κόστος για την Τεχεράνη. Η αμερικανική στρατηγική, ωστόσο, αντιμετωπίζει ένα δύσκολο ερώτημα: Πόσο οικονομικό πόνο χρειάζεται να υποστεί ένα κράτος, προτού αποφασίσει ότι είναι προτιμότερη μια συμφωνία από τη συνέχιση της σύγκρουσης; Και ακόμη σημαντικότερο, υπάρχει πραγματικά σήμερα μια συμφωνία που το Ιράν θα θεωρούσε αρκετά ελκυστική ώστε να αλλάξει στάση;

Η συμφωνία του Ιουνίου

Το προηγούμενο παράδειγμα δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό για την αμερικανική στρατηγική. Στις 17 Ιουνίου ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν ένα προσωρινό μνημόνιο που προέβλεπε τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για μια οριστική συμφωνία, μέσα σε διάστημα έως 60 ημερών.

Το κείμενο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την προετοιμασία ενός σχεδίου τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν.

Η συμφωνία αυτή δεν αποτέλεσε οριστική ειρηνευτική διευθέτηση, αλλά ένα πλαίσιο για την επίτευξή της. Η ουσία, ωστόσο, παραμένει. Η Τεχεράνη είχε μπροστά της ένα πακέτο σημαντικών οικονομικών κινήτρων, ενώ η Ουάσιγκτον προσέφερε συγκεκριμένο δρόμο προς την αποκλιμάκωση. Παρ’ όλα αυτά, η διαδικασία κατέρρευσε και η αντιπαράθεση επανήλθε.

Αν ένα πλαίσιο που περιλαμβάνει άμεση αποκλιμάκωση, άρση περιορισμών και προοπτική τεράστιων επενδύσεων δεν κατόρθωσε να οδηγήσει σε διαρκή συμφωνία, δεν είναι αυτονόητο ότι ακόμη περισσότερες κυρώσεις, χωρίς αντίστοιχο νέο κίνητρο, θα επιτύχουν καλύτερο αποτέλεσμα.

Η Τεχεράνη δεν είναι ενιαία

Ένας ακόμη παράγοντας που περιπλέκει την αμερικανική στρατηγική είναι η εσωτερική ισορροπία εξουσίας στο Ιράν. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει έναν πόλεμο επ’ αόριστον και έχει υπερασπιστεί την προηγούμενη συμφωνία, απέναντι στους σκληροπυρηνικούς επικριτές της. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι ένα τμήμα της ιρανικής ηγεσίας αναζητά τρόπο αποκλιμάκωσης.

Την ίδια στιγμή, όμως, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας αποτελεί πεδίο όπου η επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης και των σκληροπυρηνικών παραμένει καθοριστική. Ο διορισμός του πρώην διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης Μοχσέν Ρεζάι στη θέση του γραμματέα του Συμβουλίου προσθέτει ένα διαφορετικό μήνυμα. Η στάση του απέναντι στα Στενά του Ορμούζ και στις απειλές κατά των περιφερειακών αντιπάλων του Ιράν, δείχνει ότι μέσα στην ιρανική ηγεσία υπάρχουν ισχυρές δυνάμεις που δεν θεωρούν την υποχώρηση μονόδρομο.

Το πρόβλημα των συμμάχων

Η Ουάσιγκτον δεν πιέζει μόνο την Τεχεράνη. Πιέζει και τις χώρες που εξακολουθούν να συναλλάσσονται μαζί της, κυρίως την Κίνα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Τουρκία και άλλους περιφερειακούς εμπορικούς εταίρους. Ο Μπέσεντ έχει προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να αποκλείσουν από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα όσους διευκολύνουν οικονομικές συναλλαγές με το ιρανικό καθεστώς.

Όμως η πίεση προς τους τρίτους μπορεί να έχει και αντίστροφο αποτέλεσμα. Όσο περισσότερο η Ουάσιγκτον ζητά από χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ να συμμετάσχουν στην οικονομική απομόνωση του Ιράν, τόσο περισσότερο αυξάνεται ο κίνδυνος να γίνουν οι ίδιες στόχος ιρανικών αντιποίνων. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο σημείο για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας αποτελεί κοινό συμφέρον, αλλά και σημαντικό μοχλό πίεσης για την Τεχεράνη.

Η εικόνα, επομένως, είναι πιο σύνθετη από μια απλή εξίσωση «οικονομική κατάρρευση = συμφωνία». Η ιρανική οικονομία πράγματι πιέζεται έντονα, οι εξαγωγές πετρελαίου έχουν περιοριστεί και η Ουάσιγκτον αυξάνει διαρκώς το κόστος για όσους βοηθούν την Τεχεράνη να παρακάμπτει τις κυρώσεις.

Αυτό όμως δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι το Ιράν είναι έτοιμο να υπογράψει. Για να αλλάξει η στάση της Τεχεράνης, η οικονομική πίεση πρέπει να συνοδεύεται από έναν αξιόπιστο και εφαρμόσιμο δρόμο προς την αποκλιμάκωση. Μέχρι στιγμής, η Ουάσιγκτον προσφέρει κυρίως περισσότερη πίεση και ζητά από το Ιράν να υποχωρήσει, χωρίς να έχει παρουσιάσει ένα εξίσου συγκεκριμένο νέο αντάλλαγμα.

Το κρίσιμο τεστ θα είναι αν οι άνθρωποι που πραγματικά διαμορφώνουν την πολιτική ασφαλείας του Ιράν αρχίσουν να θεωρούν το κόστος της συνέχισης της αντιπαράθεσης μεγαλύτερο από το κόστος ενός συμβιβασμού. Αν αυτό δεν συμβεί, η οικονομική ασφυξία μπορεί να αποδυναμώνει το Ιράν, χωρίς να το οδηγεί στην παράδοση που επιδιώκει η Ουάσιγκτον.

Την Παρασκευή την ίδια ερώτηση την έθεσε ο Άρης Πορτοσάλτε (ο οποίος στο παρελθόν είχε πει από τηλεοράσεως “Μητσοτάκη μέχρι να σβήσει ο ήλιος”), στον πρωθυπουργό. Και μάλιστα με απαξιωτικό τρόπο: «Στην ήττα εκεί μπαίνει το ποσοστό του 25%. Ότι αν την Κυριακή των εκλογών πάρει 25% η Νέα Δημοκρατία, θα σηκωθούν λέει μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδος να πουν “φύγε πρόεδρε”, και εν μέσω διερευνητικών εντολών να αλλάξει πρόεδρο η ΝΔ. Τι λέτε»; Προφανώς περίμενε μία κατηγορηματική απόρριψη σαν του φίλου του, Αδώνι.

Ο Κυριάκος μάλλον τον εξέπληξε: «Να σας πω ότι, αν έφερνα 25% στις εκλογές καλά θα έκαναν να τα έλεγαν αυτά, να είμαι σαφής. Δηλαδή, από ένα σημείο και πέρα όλοι κρινόμαστε. Η ΝΔ έχει και μια παράδοση να ανταμείβει τους αρχηγούς οι οποίοι πηγαίνουν καλά και βέβαια οι ίδιοι οι αρχηγοί, όταν δεν πηγαίνουν καλά, να κάνουν στην άκρη, να έρχεται κάποιος άλλος».

Στο 25% βάζει τον πήχυ ο Μητσοτάκης 

Με την απάντηση ο Μητσοτάκης έβαλε στην ατζέντα το θέμα της διαδοχής του και τροφοδοτεί την σχετική φιλολογία. Εφόσον όμως δεν πετύχει το 25% τότε προκύπτει αμέσως το ερώτημα: Θα παραμερίσει την επομένη των εκλογών, ώστε οι διεργασίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης να γίνουν από άλλον αρχηγό; Ή στην περίπτωση αποτυχίας σχηματισμού κυβέρνησης, θα οδηγήσει στις επαναληπτικές εκλογές άλλος που θα εκλεγεί από την Κοινοβουλευτική Ομάδα; 

Δεν είναι δίχως σημασία ότι ο Μητσοτάκης είναι το αγκάθι στην προσπάθεια σχηματισμού συμμαχικής κυβέρνησης αφού κανείς δεν συνεργάζεται μαζί του. Θα είναι διαφορετικό το ερώτημα εάν στην θέση του είναι πχ ο Νίκος Δένδιας, που προβάλλει ως ο βασικός δελφίνος. 

Ο Κυριάκος δήλωσε ακόμη ότι παρέλαβε τη ΝΔ σε κακή κατάσταση κοντά στο 30%. Προφανώς εννοεί δημοσκοπικά. Τις εκλογές του 2015 ο Αντώνης Σαμαράς τις έχασε με 27,81%, μέσα όμως σε περίοδο μνημονιακής κρίσης και τον Σεπτέμβριο ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης πήρε 28,09% αλλά με μικρότερο αριθμό ψήφων. Το 2009 ο Κώστας Καραμανλής είχε χάσει με 33,5%. Πέρα από τα ποσοστά, οι αριθμοί των ψήφων έχουν την σημασία τους. Στις εκλογές του Ιουνίου του 2015 ο Σαμαράς πήρε 1.718.000 ψήφους, έχοντας χάσει περίπου 107.000 από τις εκλογές του Ιουνίου του 2012. Στις εκλογές του Μάϊου του 2023 ο Μητσοτάκης κέρδισε με 2.407.000 ψήφους, 40,79%, με ποσοστό συμμετοχής 61% (2.115.000 και 40,56% είχε τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου). Έναν χρόνο αργότερα στις ευρωεκλογές του 2024 πήρε 1.125.000 ψήφους, ποσοστό 28,3% με συνολική συμμετοχή μόλις 41%. Για την ιστορία 1.119.000 ψήφους είχε πάρει ο Αντώνης Σαμαράς στο ιστορικό χαμηλό της ΝΔ τον Μάιο του 2012. Βέβαια δεν υπάρχει ευθεία σύγκριση ανάμεσα σε έθνικές και ευρωεκλογές. 

Εάν λοιπόν στις επόμενες εκλογές ο Κυριάκος πάρει κάτω από 25% – από το 40,75 % του 2023 – μετά από οκτώ χρόνια που ασκεί απρόσκοπτα την πρωθυπουργία και έχει απέναντι του μία κατακερματισμένη και αδύναμη αντιπολίτευση και σε περίοδο οικονομικής ανάπτυξης, θα είναι καθαρή πολιτική ήττα ακόμη και αν διατηρήσει την πρώτη θέση, που είναι και το πιθανότερο. 

Από τις εκλογές του Μαΐου του 2023 μέχρι τις ευρωεκλογές του 2024 η ΝΔ έχασε περισσότερους από 1.200.000 ψηφοφόρους. Το 28,3% οφείλεται στην χαμηλή συμμετοχή. Από εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για τον Κυριάκο. Οι δημοσκόποι ακόμη και δημοσίως, στα τηλεοπτικά παράθυρα, συμφωνούν στην εκτίμηση που προκύπτει από τις διασταυρώσεις των ποιοτικών στοιχείων, ότι μέχρι τώρα τουλάχιστον, οι ψηφοφόροι που αποχώρησαν, δεν γυρίζουν στη ΝΔ. Μπορεί να μείνουν στον καναπέ τους ή να ψηφίσουν άλλα κόμματα, πιθανότερο μάλιστα το κόμμα Σαμαρά που πριν ανακοινωθεί το βρίσκουν πλέον στο 6% με δεξαμενή στο 15%-16%.

Αποστασιοποίηση Καραμανλή

Καθοριστική είναι η συνεχιζόμενη κριτική και η αποστασιοποίηση του Κώστα Καραμανλή τον οποίο το Μαξίμου αντιμετωπίζει με σπασμωδικές κινήσεις, επιχειρώντας πλέον να του χρεώσει ευθύνη για την διάσταση. Τα ποσοστά στην πρόθεση ψήφου ή στην εκτίμηση, της ΝΔ, προκύπτουν επί τη βάση των αποτελεσμάτων και της συμμετοχής των ευρωεκλογών.

Αυτό σημαίνει ότι και όλους τους ψηφοφόρους των ευρωεκλογών να κρατήσει η ΝΔ, εάν η συμμετοχή κυμανθεί στο επίπεδο των εθνικών εκλογών τότε το ποσοστό της πέφτει καθαρά κάτω από το 20%, περίπου στο 18,7%. Στις of the record συζητήσεις τους οι δημοσκόποι συμφωνούν ότι η ΝΔ κινείται σήμερα στην πρόθεση ψήφου γύρω στο 23%-25% και χωρίς να έχει κατέβει το κόμμα Σαμαρά. 

Πολιτικά συνένοχοι οι βουλευτές

Αλλά ακόμη και με ποσοστό στο 25,5% – όσο του δίνει, σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες το δικό του επιτελείο – τα πράγματα θα είναι δύσκολα. Το να επιδιώξει ο Κυριάκος με εκβιαστικά διλήμματα και δεύτερες εκλογές, μία κυβέρνηση συνεργασίας (μετά από δύο τετραετίες με 41%) και ενώ έχει κλείσει τον κύκλο του, έχει εξαντληθεί η δυναμική του και δεν διαθέτει κανένα αφήγημα, μοιάζει πολιτικά παράταιρο.

Οι συνέπειες του νεοφιλελεύθερου μετασχηματισμού που επέβαλε ο Μητσοτάκης βαραίνουν ήδη την οικονομία και την κοινωνία και θα γίνουν πιο έντονα αισθητές στα επόμενα χρόνια. Η επόμενη κυβέρνηση θα διαχειριστεί καμένη γη. Ο Κυριάκος γνωρίζει τι έρχεται. Θα επιδιώξει με εκβιασμούς μία κυβέρνηση συνεργασίας και μειωμένης νομιμοποίησης που θα έχει να διαχειριστεί τα αδιέξοδα που ο ίδιος δημιούργησε; Μέσα από αυτό το πρίσμα η αναζήτησή διεξόδου και η αποχώρηση, πριν (παρότι το απέρριψε) ή μετά τις εκλογές, προκύπτει όχι ως προσωπική επιλογή αλλά από την λογική των πραγμάτων. 

Από την άλλη ένα σχήμα συνεργασίας που ενδεχομένως προκύψει δεν θα μπορεί να κυβερνήσει εάν δεν παραπέμψει στην δικαιοσύνη κάποια από τα πολλά σκάνδαλα, έστω και σαν άλλοθι για την δική του αδυναμία να αντιμετωπίσει την κατάσταση που θα κληρονομήσει. Και αυτό δημιουργεί αδιέξοδο. 

Στην αποδρομή του ο Μητσοτάκης συμπαρασύρει τη ΝΔ. Οι βουλευτές του που χειροκροτούσαν ηχηρά σε κάθε παραβίαση του Συντάγματος και συγκάλυψη των σκανδάλων, είναι συνυπεύθυνοι και πολιτικά συνένοχοι. Αυτό από τη μία συσπειρώνει τις δυνάμεις που του απομένουν, από την άλλη δημιουργεί αντιδράσεις πανικού. Ο Σαμαράς πλέον μιλά για παρακμή της χώρας και για ανάγκη “απομητσοτακοποίησης” της παράταξης. 

Ο σώζων εαυτόν σωθήτω 

Όσο τα ποσοστά παραμένουν χαμηλά και οι προοπτικές με βάση τα ποιοτικά στοιχεία των δημοσκόπων δεν είναι ευοίωνες τόσο αυξάνεται ο εκνευρισμός στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ. Όπως μεταφέρουν οι κάπως πιο ψύχραιμοι τείνει να επικρατήσει το “ο σώζων εαυτόν σωθήτω” στις εκλογικές τους περιφέρειες. “Ψήφισε εμένα όχι τον αντίπαλο”, λένε στους ψηφοφόρους εννοώντας τους ανταγωνιστές στο ίδιο κόμμα. Με 25% περισσότεροι από τους μισούς νυν βουλευτές θα μείνουν εκτός βουλής. 

Ήδη αναπτύσσονται κακοφωνίες στα τηλεοπτικά παράθυρα. Χαρακτηριστικές είναι οι δημόσιες αντιδικίες περί “κακομοιριάς” και αλαζόνων υπουργών. Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και μητσοτακικοί βουλευτές, όπως ο Γιάννης Λοβέρδος πρόσφατα κατακεραύνωσε τέσσερις συναδέλφους του, τον Γιώργο Φλωρίδη, τον Άγγελο Συρίγο, τον Χάρη Θεοχάρη και τον Κώστα Τσιάρα για ατυχείς όπως θεωρεί δηλώσεις τους. 

Αν και αυτή η κίνηση του Τσάρου Αλέξανδρου Β’ εξυπηρετούσε και ρωσικά στρατηγικά συμφέροντα, παραμένει ιστορικό γεγονός ότι η φυσική παρουσία του ρωσικού στόλου απέτρεψε τους αγγλογάλλους να παρέμβουν επίσημα υπέρ της Συνομοσπονδίας στον Εμφύλιο Πόλεμο και βοήθησε στη διατήρηση των Ηνωμένων Πολιτειών (HistoryNet). Η τότε Μεγάλη Βρετανία αντιλαμβάνονταν ότι οι πλούσιες σε φυσικούς πόρους Ηνωμένες Πολιτείες θα αναδεικνύονταν σε διεθνή ανταγωνιστή της. Γι’ αυτό, προσπάθησε να τις μετατρέψει σε δύο μικρότερα κράτη που θα έλεγχε με το γνωστό της τρόπο: Στρέφοντας το ένα εναντίον του άλλου, χορηγώντας τους δάνεια εξάρτησης, πουλώντας τους όπλα κλπ. 

Αγγλική επιρροή

Επειδή η Γηραιά Αλβιώνα δε το βάζει κάτω, αυτές οι φιλικές σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας υπονομεύθηκαν σοβαρά μερικές δεκαετίες αργότερα. Η αρχή έγινε όταν το 1913 δημιουργήθηκε η αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα με βάση το βρετανικό πρότυπο: «Η ανάγνωση των κυριότερων μετόχων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Αποθεμάτων το 1914 αποκαλύπτει την άμεση διασύνδεση με το Λονδίνο» (HeritageHistory).

Η επιρροή του City of London άνοιξε τις πύλες των ΗΠΑ σ΄όλες τις διαβόητες βρετανικές “λέσχες” που άρχισαν να διεισδύουν σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, κληροδοτήματα και κυβερνητικούς φορείς. Είναι χαρακτηριστικό ότι κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια (Χάρβαρντ, Γέιλ, Κολούμπια κ.α.) πρότειναν τον περιορισμό των εγγραφών φοιτητών από μειονότητες, προκειμένου να διατηρηθεί η παραδοσιακή αγγλοσαξονική προτεστάντικη κουλτούρα των πανεπιστημιουπόλεων (WASP).

Εκείνη την εποχή ξεκίνησε η μεγάλη μετάβαση που τελικά μετέτρεψε τη Ρωσία σε εχθρό των ΗΠΑ. Σήμερα, ενώ οι περισσότεροι τομείς βρετανικής επιρροής στις αμερικανικές ελίτ έχουν μειωθεί δραστικά, εκείνο που σίγουρα παραμένει είναι η εχθρότητα τους προς τη Ρωσία. 

Υπολειμματική πολιτισμική εμμονή

Αμερικανοί ερευνητές (όπως ο βραβευμένος με Πούλιτζερ δημοσιογράφος Γκρίνγουολντ) υποστηρίζουν ότι η ρωσοφοβία των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα υποδαυλίστηκε σε σημαντικό βαθμό από το ότι πολλοί από τους πιο μαχητικούς αμερικανούς νεοσυντηρητικούς υπήρξαν πρόσφυγες ή απόγονοι προσφύγων από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες ή χώρες σοβιετικής επιρροής (Ουκρανία, Λευκορωσία, Πολωνία, Λιθουανία κ.α.). Πολλοί εβραίοι πολιτικοί και διανοούμενοι εκδιώχθηκαν (ανάμεσα τους και οι γνωστοί pravozashchitniki), ενώ η ΕΣΣΔ θεωρούνταν σταθερά εχθρική προς το Ισραήλ, συχνά στηρίζοντας τους άραβες στους πολέμους της Μέσης Ανατολής. 

Πολλοί απ΄αυτούς τους αμερικανοεβραίους νεοσυντηρητικούς (Μπρεζίνσκι, Γούλφοβιτς, Περλ, Νούλαντ, Κέϊγκαν, Μπλίνκεν κ.α.) θεωρούν την ΕΣΣΔ και στη συνέχεια τη Ρωσία ως έναν από τους χειρότερους εχθρούς τους. Επρόκειτο για μια υπολειμματική πολιτισμική εμμονή που οι άνθρωποι αυτοί συνεχίζουν να τρέφουν από τη στιγμή που έφθασαν στις ΗΠΑ και άρχισαν να εργάζονται στο αμερικανικό κράτος εθνικής ασφάλειας.

Φονταμενταλισμός της παγκοσμιοποίησης

Άλλη σημαντική πηγή της ρωσοφοβίας είναι η παγκοσμιοποιημένη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία που έχει κυριαρχήσει στη Δύση. Οι ρωσικές παραδοσιακές αξίες (Ορθόδοξος Χριστιανισμός, οικογενειακές αξίες, αντι-woke πεποιθήσεις) αντιπροσωπεύουν αυτό που ο νεοφιλελευθερισμός μισεί βαθιά.

Είναι ένας φονταμενταλισμός που απαιτεί την απόλυτη και χωρίς συμβιβασμούς προσήλωση στην ιδεολογία και θεμελιώδη δόγματα του. Όποιος επιλέξει να μην ακολουθήσει την ιδεολογία του, τιμωρείται και ακυρώνεται. Είναι μια αφόρητη “αίρεση” που αποδέχεται την πολλαπλότητα των ατόμων και όχι των πολιτισμών. 

Κάποιοι άλλοι ερευνητές πιστεύουν ότι ο νεοφιλελεύθερος διεθνισμός μοιράζεται ορισμένες αξίες με τον τροτσκιστικό διεθνισμό. Μετά την επικράτηση του σταλινισμού δόθηκε προτεραιότητα στην ανάπτυξη του εθνικού κομμουνισμού εντός της Ρωσίας και όχι διεθνώς, όπως προωθούσαν οι τροτσκιστές. Αναπόφευκτα, στα μάτια τους η σταλινική Σοβιετία είχε προδώσει τη διεθνιστική φύση του τροτσκιστικού κομμουνισμού. 

Η λεηλασία της Ρωσίας

Πέρα από τα γεωπολιτικά και πολιτισμικά κίνητρα, υπάρχουν και συγκεκριμένα σημαντικά οικονομικά κίνητρα. Ειδικά μετά τη τερματισμό της αποικιοκρατίας που τροφοδοτούσε τη Ευρώπη με φυσικούς πόρους που της επέτρεπαν να ευημερεί και να συνεχίζει την παντοκρατορία της, η Ευρώπη σήμερα βρίσκεται σε αναζήτηση νέων κατακτήσεων. 

Αυτή η πολιτική δεν είναι άνευ αντικειμένου. Η Ρωσία είναι παγκοσμίως η μεγαλύτερη σε έκταση χώρα και έχει τους πλουσιότερους φυσικούς πόρους (αξίας άνω των 75 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, περίπου διπλάσια των ΗΠΑ). Εύλογα, μετά τη πτώση της Σοβιετίας αυτός ο πλούτος έγινε στόχος ξένων συμφερόντων και άρχισε να υλοποιείται συστηματικά την εποχή Γιέλτσιν: «Η λεηλασία της Ρωσίας» (WashingtonPost). 

Χαρακτηρίστηκε «Το μεγαλύτερο σκάνδαλο ξεπλύματος χρήματος στην ιστορία. Αφορούσε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια κρατικής περιουσίας και οικονομικά αποθέματα. Η κλίμακα και το εύρος του ήταν πράγματι ασύλληπτα, με τους δυτικούς “μεταρρυθμιστές” να βρίσκονται στο επίκεντρο. Η λεηλασία της Ρωσίας ενορχηστρώθηκε από την Ουάσιγκτον και τον ισχυρότερο χρηματοπιστωτικό της οργανισμό, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο» (CEPR). Με νομοθεσία που εισήγαγε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο Πούτιν έβαλε τέλος στη λεηλασία που χαρακτήριζε τη δεκαετία του 1990. Δε του το συγχώρησαν ποτέ οι δυτικές νεοφιλελεύθερες ελίτ.

Reductio ad Hitlerum

Όταν οι δυτικές κυβερνήσεις και τα συμμαχικά της ΜΜΕ θέλουν να δικαιολογήσουν τον πόλεμο εναντίον μιας κυρίαρχης χώρας και την επακολουθούσα λεηλασία της, πρώτα δαιμονοποιούν τον ηγέτη της. Η προσωποποίηση της χώρας στον ηγέτη της είναι μια τυπική τεχνική προπαγάνδας. Συνεπώς, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι από το τέλος του Β’ΠΠ η Δύση έχει ανακαλύψει πολυάριθμους “νέους Χίτλερ”. Αυτή η τακτική είναι γνωστή ως “εις άτοπον απαγωγή στον Χίτλερ” (Reductio ad Hitlerum): Μια προσπάθεια να ακυρωθεί η θέση κάποιου με το σκεπτικό ότι την ίδια άποψη υποτίθεται ότι είχε ο Χίτλερ.

Αρχικά, κάθε Αμερικανός ηγέτης που συναλλάχθηκε με τον Πούτιν δήλωνε ότι είναι ένας αξιόπιστος, ορθολογικός ηγέτης με τον οποίο μπορούσαν να κάνουν συμφωνίες: «Ο Μπους χαρακτήρισε τον Πούτιν ως άνθρωπο ειλικρινή και αξιόπιστο» (BBC). Ο Ομπάμα συνεργάστηκε στενά μαζί του: «Ο Ομπάμα τηλεφώνησε στον Πούτιν για να τον ευχαριστήσει και να αναγνωρίσει τον σημαντικό ρόλο της Ρωσίας στην οριστικοποίηση της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν» (DW). Αλλά όταν ο Πούτιν καταδίκασε τη μεταψυχροπολεμική ψευτο-συναίνεση και δυτικό επεκτατισμό και σταμάτησε οριστικά τη λεηλασία της Ρωσίας, έγινε ξαφνικά ο “νέος Χίτλερ”.

Είναι ένα προπαγανδιστικό αφήγημα που αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη, ταυτόχρονα αναδεικνύοντας τον αυτοαναιρητικό χαρακτήρα του. Για παράδειγμα, ενώ το 2008-2010 η Δύση ισχυριζόταν ότι ο τότε πρόεδρος του Ιράν, Αχμαντινετζάντ, ήταν ένας “νέος Χίτλερ”, πρόσφατα οι αμερικανο-ισραηλινοί προσπάθησαν να τον επανεγκαταστήσουν ως ηγέτη-μαριονέττα του Ιράν ποντάροντας στη δημόσια κριτική του κατά του θρησκευτικού καθεστώτος (NewYorkTimes). Δεν τους απασχολεί καθόλου το γεγονός ότι, σύμφωνα με την ίδια τους τη προπαγάνδα, προσπαθούσαν να επανεγκαταστήσουν έναν “νέο Χίτλερ” στο Ιράν.  

«Γιατί να το κρύψουν άλλωστε»; Παρά την κραυγαλέα υποτίμηση της νοημοσύνης των άλλων, η προπαγάνδα τους θα συνεχίσει να επιβάλλεται όσο θα συνεχίζουν να καθορίζουν το γεωπολιτικό τοπίο μέσω της οπλοποίησης της παγκόσμιας αλληλεξάρτησης. Εξάλλου, τίποτα δεν κάνει την πλύση εγκεφάλου ενός πληθυσμού ευκολότερη από το να αγνοεί την ιστορική αλήθεια και από το να μπορεί η ηγεσία του να του απαγορεύει να ακούει εναλλακτικές απόψεις για τις τρέχουσες εξελίξεις. 

«Προτείνω η Ουκρανία να αποκτήσει έναν νέο ηγέτη που να μπορεί να καταλήξει σε συμφωνία. Για κάποιον λόγο, ο Ζελένσκι δεν καταλήγει ποτέ σε συμφωνίες», δήλωσε και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι ήρθε η ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο».

Ο Τραμπ συνέδεσε την κριτική του με τα ουκρανικά πλήγματα στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, λέγοντας ότι το Κίεβο αγνόησε τις αμερικανικές συστάσεις να μην επιτίθεται σε διυλιστήρια.

Trump on Ukraine War:

Zelensky wants to make problems for the world. He wants to make problems for our farmers by hitting Russian refineries. https://t.co/yJSdGcSY5R

— Clash Report (@clashreport) October 10, 2026

«Τους είπαμε: “Μπορείτε να κάνετε ό,τι θέλετε στη Ρωσία, μην χτυπάτε τα διυλιστήρια, γιατί αυτό δημιουργεί παγκόσμιο πρόβλημα”», ανέφερε.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια περιορίζουν την προσφορά ντίζελ, επιβαρύνοντας τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους των ΗΠΑ.

«Θέλει να δημιουργήσει προβλήματα στους αγρότες μας, στους κτηνοτρόφους μας με το ντίζελ, επειδή η Ρωσία προμηθεύει μεγάλο μέρος του ντίζελ σε όλο τον κόσμο», υποστήριξε, απευθύνοντας στον Ζελένσκι την προειδοποίηση: «Καλύτερα να σταματήσει».

Πώς φτάσαμε στο ενεργειακό deal Τραμπ-Πούτιν

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αποφάσισε να προχωρήσει στη σύναψη συμφωνίας με τη Ρωσία για την προμήθεια ντίζελ, από τη στιγμή που ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι αγνόησε «μισή ντουζίνα αμερικανικά αιτήματα» να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, δήλωσε στο Axios Αμερικανός αξιωματούχος που έχει άμεση γνώση της υπόθεσης.

Η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν πυροδότησε μια νέα κρίση στις σχέσεις με την Ουκρανία και απειλεί να εκτροχιάσει τη νέα προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης για την επίτευξη συμφωνίας με στόχο τον τερματισμό του πολέμου. «Ο Ζελένσκι δεν αντιλαμβάνεται σωστά την κατάσταση. Συνεχίζοντας να πλήττει τα διυλιστήρια, υπονομεύει την καλή θέληση που έχει οικοδομήσει με τον Τραμπ τους τελευταίους έξι μήνες» δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Σε συνέντευξή που παραχώρησε στο Axios μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι αιφνιδιάστηκε από την εξέλιξη, την οποία χαρακτήρισε «άδικη και ανέντιμη», καθώς και αδικαιολόγητο δώρο προς τον Πούτιν. Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε ότι θα υποστήριζε τη χαλάρωση των κυρώσεων στη ρωσική ενέργεια, εφόσον γινόταν στο πλαίσιο μιας συμφωνίας για παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στην Ουκρανία και στη Ρωσία κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

«Αν το τίμημα είναι η εκεχειρία στην ενέργεια, αυτή η διαπραγμάτευση είναι καλή», είπε ο Ζελένσκι. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι ο Τραμπ θα είχε πιθανότατα ανακοινώσει μια τέτοια επιτυχία, αν ο Πούτιν είχε συμφωνήσει σε κάτι τέτοιο. «Τι πήρε [ο Τραμπ]; Ότι θα έχει περισσότερο ντίζελ; Για ποιον; Περισσότερο ρωσικό ντίζελ για τους Αμερικανούς; Δείχνει αδυναμία του κόσμου», σημείωσε ο Ζελένσκι.

Ο Ζελένσκι παρομοίασε τη σημερινή συμφωνία με τη σύνοδο κορυφής Τραμπ-Πούτιν στο Άνκοριτζ πέρυσι, η οποία έληξε με τον Αμερικανό πρόεδρο να αποδέχεται πολλές από τις ρωσικές απαιτήσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία, χωρίς να λάβει τίποτα σε αντάλλαγμα. «Μοιάζει με Αλάσκα νούμερο 2», είπε.

Αντιδρά η ΕΕ

Αντιδράσεις στην Ευρώπη προκαλεί η συμφωνία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Γερμανία και η Βρετανία ξεκαθαρίζουν ότι δεν σκοπεύουν να ακολουθήσουν την Ουάσινγκτον και θα συνεχίσουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα ότι δεν πρόκειται να αλλάξει την ενεργειακή της πολιτική λόγω της συμφωνίας Τραμπ – Πούτιν. «Η Ευρώπη γνωρίζει πολύ καλά το κρυφό κόστος που συνδέεται με την υπερβολική εξάρτηση από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες. Και δεν επιθυμεί να τροφοδοτεί τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας», δήλωσε εκπρόσωπος της Κομισιόν.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από τα ρωσικά καύσιμα μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο, «θα συνεχίσει αποφασιστικά να το κάνει». Παράλληλα, η Κομισιόν επανέλαβε την ανάγκη να υπάρξει κατάπαυση του πυρός, ώστε να προστατευτούν οι ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία και τη Ρωσία, αλλά και να διασφαλιστεί ο παγκόσμιος εφοδιασμός τροφίμων.

Η Γερμανία επιμένει στις κυρώσεις

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Γερμανία, η οποία ξεκαθαρίζει ότι η απόφαση των ΗΠΑ δεν επηρεάζει τη δική της στάση. Ο εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης, Στέφαν Κορνέλιους, ανέφερε ότι το Βερολίνο έχει ενημερωθεί για την αμερικανική απόφαση, αλλά θα συνεχίσει να εφαρμόζει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Μάλιστα, η γερμανική κυβέρνηση εξετάζει μαζί με τους Ευρωπαίους εταίρους της το ενδεχόμενο επιβολής νέων περιοριστικών μέτρων στη Μόσχα. Παράλληλα, επανέλαβε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία και τις προσπάθειες για μια ειρηνευτική συμφωνία. Η στάση της Γερμανίας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς για πολλά χρόνια η χώρα στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων.

Η Βρετανία 

Ανάλογη είναι η αντίδραση και του Λονδίνου, που δηλώνει αποφασισμένο να συνεχίσει τόσο τη στήριξη προς την Ουκρανία όσο και τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. «Η θέση του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα μπορούσε να είναι σαφέστερη», αναφέρει η βρετανική κυβέρνηση σε επίσημη ανακοίνωσή της.

Το Λονδίνο ξεκαθαρίζει ότι θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με τους συμμάχους του, ώστε η Ουκρανία να λαμβάνει τη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια που χρειάζεται για να αμυνθεί. Παράλληλα, τονίζει ότι θα διατηρήσει την οικονομική πίεση στη Μόσχα μέσω των αυστηρών κυρώσεων που έχει επιβάλει.

Η βρετανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Ουκρανία έχει δείξει επανειλημμένα πως επιθυμεί την ειρήνη, ενώ κατηγορεί τη Ρωσία ότι απορρίπτει προτάσεις για κατάπαυση του πυρός και συνεχίζει τις επιθέσεις σε αμάχους και ενεργειακές υποδομές. «Η Ρωσία θα μπορούσε να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο σήμερα», επισημαίνει στην ανακοίνωσή της.

Πάντως, παρά τη διαφωνία με την αμερικανική απόφαση για το ρωσικό ντίζελ, η Βρετανία διευκρινίζει ότι εξακολουθεί να στηρίζει τις προσπάθειες των ΗΠΑ για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία. Το Λονδίνο τονίζει επίσης ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις αγορές ενέργειας και συνεργάζεται με άλλες χώρες για να διασφαλιστεί η επάρκεια καυσίμων.

Τι λένε αναλυτές

Ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners, εκτίμησε ότι το deal αφορά ενδεχομένως αύξηση της προσφοράς κατά 5% έως 6% μέχρι το τέλος του έτους. «Είναι χρήσιμο, αλλά δεν αλλάζει ουσιαστικά τα δεδομένα για την παγκόσμια αγορά ντίζελ», ανέφερε στο CNN.

Ο ίδιος στάθηκε και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν οι ποσότητες από τον Τραμπ. Όπως παρατήρησε, υπάρχει λόγος που ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να μιλήσει για τόνους αντί για βαρέλια: Ο αριθμός ακούγεται μεγαλύτερος στο ευρύ κοινό. Κατά την εκτίμησή του, πρόκειται περισσότερο για πολιτική κίνηση παρά για μια εξέλιξη ικανή να ανατρέψει τις συνθήκες στην αγορά.

Η αμφιβολία των αναλυτών δεν περιορίζεται στην επίδραση που θα μπορούσε να έχει η συμφωνία στις τιμές. Αφορά και το κατά πόσο η Μόσχα είναι πράγματι σε θέση να διαθέσει τις συγκεκριμένες ποσότητες. Η Ρωσία είχε απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ στις αρχές Ιουλίου, καθώς τα ουκρανικά πλήγματα με drones σε διυλιστήρια είχαν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή και ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό της χώρας. Η απαγόρευση, η οποία παρατάθηκε τον περασμένο μήνα, αφαίρεσε από την παγκόσμια αγορά περίπου 800.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με το CNN. Οι απώλειες αυτές ήρθαν να προστεθούν στις πιέσεις που είχε ήδη προκαλέσει στην ενεργειακή αγορά ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν.

Για να υλοποιηθεί, επομένως, η συμφωνία που ανακοίνωσε ο Τραμπ, η Ρωσία θα πρέπει όχι μόνο να ανατρέψει τους περιορισμούς στις εξαγωγές της, αλλά και να διαθέτει επαρκή παραγωγική δυνατότητα σε μια περίοδο κατά την οποία τα διυλιστήριά της εξακολουθούν να αποτελούν στόχο ουκρανικών επιθέσεων.

Ο Γκρέγκορι Μπρου, αναλυτής της Eurasia Group για θέματα ενέργειας, κλίματος και φυσικών πόρων, περιέγραψε την ενδεχόμενη επίδραση της συμφωνίας ως ένα προσωρινό «μπάλωμα». Ακόμη κι αν ο Πούτιν παραδώσει το ντίζελ, εκτίμησε, η κίνηση δεν θα αποτελέσει κάτι περισσότερο από μια βραχυπρόθεσμη λύση. Ο ίδιος εξέφρασε και την υποψία ότι ο Ρώσος πρόεδρος ενδέχεται να περιμένει ως αντάλλαγμα τη διακοπή των ουκρανικών επιθέσεων στα διυλιστήρια. Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του αναλυτή και όχι για επιβεβαιωμένο όρο της συμφωνίας.

Παρά τις επιφυλάξεις, η αγορά αντέδρασε αρχικά θετικά στην ανακοίνωση, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του ντίζελ να υποχωρούν περίπου 4% στο κλείσιμο της Παρασκευής. Η βραχυπρόθεσμη αυτή αντίδραση, ωστόσο, δεν απαντά στο ερώτημα αν οι τιμές θα παραμείνουν χαμηλότερες.

Πέρα από την αποτελεσματικότητα της συμφωνίας στην αγορά καυσίμων, Αμερικανοί πρώην αξιωματούχοι επισημαίνουν και μια δεύτερη, πολιτικά πιο ευαίσθητη διάσταση: το μήνυμα που στέλνει η Ουάσιγκτον για τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας. Ο Ρίτσαρντ Νέφιου, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρμόδιος για την πολιτική κυρώσεων, προειδοποίησε μέσω CNN ότι η ζημιά στο ευρύτερο καθεστώς περιορισμών μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το ερώτημα που θέτει είναι πώς θα μπορούν οι ΗΠΑ να ζητούν από άλλες χώρες να τηρούν τις κυρώσεις, όταν οι ίδιες επικαλούνται μια οικονομική ανάγκη για να δικαιολογήσουν τη χαλάρωσή τους.

Το δε CNN καταγράφει μια εικόνα αρκετά διαφορετική από εκείνη που επιχείρησε να παρουσιάσει ο Λευκός Οίκος: ακόμη κι αν ο Πούτιν τηρήσει όσα υποσχέθηκε, η πρόσθετη προσφορά ντίζελ ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ μικρή για να προκαλέσει ουσιαστική και διαρκή αποκλιμάκωση των τιμών.

Το αίτημα Τραμπ στον Ζελένσκι

Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου τους τελευταίους μήνες ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικές και προκάλεσαν ενεργειακή κρίση στη Ρωσία. Σε απάντηση, η Ρωσία επέβαλε απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις διεθνείς αγορές του καυσίμου, οι οποίες ήδη δοκιμάζονται από τον πόλεμο στο Ιράν.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε δηλώσει στον Ντόναλντ Τραμπ και στους απεσταλμένους του, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ότι ήταν διατεθειμένος να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, εφόσον η Ρωσία σταματούσε τις επιθέσεις στους ουκρανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, ο Τραμπ ήθελε η Ουκρανία να σταματήσει μονομερώς τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, καθώς αυτές συνέβαλλαν στις υψηλές τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ. Ο ίδιος αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ δεν θεωρούσε τις επιθέσεις στα διυλιστήρια ισοδύναμες με τις ρωσικές επιθέσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ουκρανίας.

Τι συνέβη στις συνομιλίες

Κατά τη διάρκεια των οκτάωρων διαπραγματεύσεων την Παρασκευή στο Μαϊάμι, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ ενημέρωσαν την ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα ότι ο πρόεδρος αναμενόταν να συνομιλήσει με τον Πούτιν και να άρει τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.

Στην ουκρανική πλευρά μεταφέρθηκε ότι ο Τραμπ αποφάσισε να προχωρήσει στη συμφωνία, επειδή η Ουκρανία αγνόησε επανειλημμένα τα αιτήματα για διακοπή των επιθέσεων στα ρωσικά διυλιστήρια, οι οποίες επηρέαζαν άμεσα τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Ουκρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ απείλησαν πως ο Τραμπ θα μπορούσε να διακόψει την πρόσβαση της Ουκρανίας στις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, εάν συνέχιζε να αγνοεί τα αιτήματά του. Ο Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε ότι διατυπώθηκε τέτοια απειλή. Ανέφερε ότι οι δύο απεσταλμένοι τόνισαν στους Ουκρανούς πως οι ΗΠΑ αποτελούν ισχυρό εταίρο της χώρας, παρέχοντάς της πυρομαχικά και πληροφορίες. Για τον λόγο αυτό, υποστήριξαν, η Ουκρανία δεν θα έπρεπε να προβαίνει σε ενέργειες που πλήττουν τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, η νέα κρίση γύρω από τη συμφωνία για το ντίζελ ξέσπασε αφού οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές είχαν πραγματοποιήσει εποικοδομητικές συνομιλίες με Ουκρανούς και Ευρωπαίους διπλωμάτες στο Μαϊάμι την Παρασκευή. Κύριος στόχος των συνομιλιών ήταν η οριστικοποίηση των εγγυήσεων ασφαλείας που θα παρείχαν στην Ουκρανία οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ στο πλαίσιο μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου. Συζητήθηκαν επίσης νέες προτάσεις για εδαφικές διευθετήσεις.

Ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ παρουσίασαν ένα πακέτο μέτρων για τη μεταπολεμική Ουκρανία, το οποίο περιλάμβανε τρόπους χρηματοδότησης της ανοικοδόμησης και ανασυγκρότησης του ουκρανικού στρατού, καθώς και προτάσεις για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων που έχουν προκύψει εξαιτίας του πολέμου. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν επίσης έναν οδικό χάρτη για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και τη μελλοντική σχέση της χώρας με το ΝΑΤΟ μετά τη λήξη του πολέμου.

Επιπλέον, οι δύο Αμερικανοί απεσταλμένοι έθεσαν το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός μεταπολεμικού πλαισίου ασφαλείας μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας, το οποίο θα μπορούσε να είναι αποδεκτό και από τις δύο πλευρές. Ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ ενημέρωσαν τους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους για πιθανές ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία, οι οποίες, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, θα μπορούσαν να μειώσουν τις τιμές της ενέργειας και να οδηγήσουν τη Μόσχα σε παραχωρήσεις στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε στο Axios ότι οι δύο απεσταλμένοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να επισκεφθούν τη Μόσχα και το Κίεβο την επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να συζητήσουν τις προτάσεις για την ειρήνη. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς θα επηρεάσει τα σχέδιά τους η έντονη αντιπαράθεση που ξέσπασε την Παρασκευή.

«Ο Πούτιν πλήττει σκληρά την Ουκρανία, αλλά πιστεύουμε ότι είναι ανοιχτός σε συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου. Θέλουμε να εργαστούμε πάνω σε μια νέα πρόταση που θα είναι αρκετά καλή για εκείνον, ώστε να τον πείσουμε να σταματήσει» δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Ωστόσο, στη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας διάρκειας 90 λεπτών με τον Τραμπ, ο Πούτιν αρνήθηκε να δεσμευτεί ότι θα επαναλάβει τις ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία, σύμφωνα με όσα δήλωσε στους δημοσιογράφους ο σύμβουλός του για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσάκοφ.

Ο Ουσάκοφ ανέφερε ότι οι ουκρανικές επιθέσεις στη Μόσχα και σε άλλες πόλεις κατά τη διάρκεια των ρωσικών βουλευτικών εκλογών «ματαίωσαν τη δυνατότητα άμεσης επανέναρξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας». «Ο πρόεδρος είπε ότι θα εξετάσουμε πότε θα μπορούσαν να επαναληφθούν αυτές οι διαπραγματεύσεις» πρόσθεσε ο Ουσάκοφ.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις του ΕΟΔΥ από τον Ιανουάριο του 2025 μέχρι σήμερα σημειώθηκαν 94 θάνατοι από COVID-19 και 170 θάνατοι από γρίπη. Το στέλεχος του ιού της γρίπης που μόλυνε τον ασθενή που νοσηλεύεται σε ΜΕΘ καλύπτεται από το φετινό τριδύναμο εμβόλιο, όμως ο ασθενής μολύνθηκε προτού εμβολιασθεί. Υπενθυμιζεται ότι για να παραγάγει αντισώματα ο οργανισμός “χρειάζεται” περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό και ότι η γρίπη “κορυφώνεται” Γενάρη με Φλεβάρη.

Η ανοσοποίηση από το εμβόλιο δεν είναι απόλυτη αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις διασφαλίζει ότι ακόμα και αν ένας εμβολιασμένος νοσήσει, θα ασθενήσει ελαφρύτερα απ’ ό,τι αν δεν ειχε εμβολιασθεί καθόλου. Τα αντισώματα που παράγονται από το κοινό τριδύναμο εμβόλιο, κρατάνε 3-4 μήνες -που σημαινει ότι αν κάποιος το κάνει αύριο το πρωί, στα μέσα Ιανουαρίου θα έχει σχετικά λίγα αντισώματα, γι΄ αυτό και παλιά γίνονταν δύο εμβολιασμοί, ένας το φθινόπωρο και ένας στο καταχείμωνο.

Το λεγόμενο “ενισχυμένο” τριδύναμο  εμβόλιο, που περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα ιού, προκαλεί εντονότερη ανοσολογική αντίδραση και τα αντισώματα κρατούν ίσως και έξι μήνες. Τόσο κρατούν και τα αντισώματα από το τρίτο διαθέσιμο τύπο εμβολίου, εκείνον που περιέχει και μια ανοσοδιεγερτική ουσία για παραγωγή περισσότερων αντισωμάτων.

Τα είδη των εμβολίων

Στα “κλασικά” εμβόλια η σύνθεσή τους είναι συνολικά 45 mcg αντιγόνων για τα τρία στελέχη του ιού της γρίπης που προβλέπεται να κυκλοφορήσουν φέτος στο βόρειο ημισφαίριο ( 15 mcg + 15 mcg + 15 mcg για κάθε στέλεχος). Στα ενισχυμένα, η ποσότητα είναι πολύ μεγαλύτερη: 60 mcg για κάθε στέλεχος. Το κοινό εμβόλιο χορηγείται δωρεάν χωρίς ιατρικής συνταγή. Για τα ενισχυμένα απαιτείται συνταγή, αλλά χορηγούνται κι αυτά δωρεάν.

Όλα τα εμβόλια, είτε κοινά είτε ενισχυμένα, είναι τριδύναμα φέτος, επειδή σχεδιάστηκαν κατά τριών στελεχών της γρίπης -πέρσι υπήρχε και τέταρτο στέλεχος οπότε κυκλοφορούσε και τετραδύναμο εμβόλιο, όμως επειδή στόχευε σε στέλεχος που δεν ανιχνεύθηκε πουθενά, φέτος το τέταρτο στέλεχος αφαιρέθηκε.

Εκτός από το “συμβατικό” εμβόλιο, που το έκαναν πέρσι γύρω στα δύο εκατομμύρια άτομα, υπάρχουν και τα ενισχυμένα -πέρσι χορηγήθηκαν σε 800.000 άτομα γιατί τόσες παρτίδες είχαν εισαχθεί ή γιατί τόσα επέλεξε ο κόσμος και οι γιατροί. Τα ενισχυμένα εμβόλια δεν χορηγούνται στη διάρκεια εγκυμοσύνης.

Προορίζονται κυρίως για άτομα σε ανοσοκαταστολή ή για τους άνω των 65, επειδή από μια ηλικία και μετά το ανοσοποιητικό του ανθρώπου αποδυναμώνεται. Αυτά τα εμβόλια περιέχουν υπερτριπλάσια ποσότητα αντιγόνων του ιού σε σύγκριση με τα κοινά εμβόλια, και έτσι ο οργανισμός “κινητοποιείται” περισσότερο στην παραγωγή αντισωμάτων. Και αυτά τα εμβόλια πάντως πάντως χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες για να δράσουν, δηλαδή για να προλάβει το σώμα να παράξει επαρκή αντισώματα. Δεκαπέντε μέρες “χρειάζονται” και οι τρεις τύποι εμβολίων.

Οι διαφορές των δύο τύπων ενισχυμένων

Υπάρχουν δύο τύποι ενισχυμένων εμβολίων. Αυτοί διεγείρουν το ανοσοποιητικό με διαφορετικό τρόπο. Ο ένας τύπος είναι του εμβολίου Υψηλής Δόσης (High-Dose) και περιέχει 60 mcg ανά στέλεχος αντί για 15 mcg των συμβατικών. Στοχεύει στο να διεγείρει περισσότερο τον οργανισμό με την μεγάλη ποσότητα του αντιγόνου. Ο άλλος τύπος εμβολίου ενισχύει επειδή περιέχει ανοσοδιεγερτική ή ανοσοενσχυτική ουσία. Αυτός ο τύπος περιέχει μεν ίση ποσότητα αντιγόνων με τα κοινά εμβόλια (δηλαδή μόνο 15 mcg αντιγόνων ανά στέλεχος), αλλά περιέχει και μία ουσία που διεγείρει το ανοσοποιητικό για να αντιδράσει πιο έντονα.

Η ουσία έχει “βαφτιστεί” MF59 και πρόκειται για ένα μίγμα φυσικών ελαίων. Η ονομασία προήλθε από την φράση Microfluidized Formulation (Μικρορευστοποιημένη Σύνθεση) και από τον αριθμό της κλινικής δοκιμής που την ανέπτυξε κατά την δεκαετία της δεκαετίας του ΄90. Η κύρια δραστική ουσία είναι το σκουαλένιο, το οποίο παράγεται και από το ανθρώπινο σώμα (από το ήπαρ και τους σμηγματογόνους αδένες).