«Δεν υπάρχει κανένα μήνυμα που μπορεί να δοθεί στην Τουρκία μέσω επίδειξης ισχύος. Εάν επιχειρηθεί να σταλεί μήνυμα προς εμάς με αυτόν τον τρόπο, δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να το αποδεχθούμε», πρόσθεσε. Ο Τσελίκ υπογράμμισε ακόμη ότι η τουρκική έμφαση σε μια «τάξη βασισμένη σε κανόνες» δεν αποτελεί αδυναμία, ενώ προειδοποίησε ότι «κανείς δεν πρέπει να υιοθετεί μια στάση που μετατρέπει το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε μέρος της εσωτερικής πολιτικής».

Η άρση του εμπάργκο όπλων στην Κυπριακή Δημοκρατία

Αναφερόμενος στην απόφαση των ΗΠΑ να ανανεώσουν για ακόμη ένα έτος την άρση του εμπάργκο όπλων προς την Κυπριακή Δημοκρατία, ο εκπρόσωπος του AKP επανέλαβε την αντίθεση της Άγκυρας. Όπως είπε, όταν είχε επιβληθεί αρχικά το εμπάργκο, στόχος ήταν να αποτραπεί η κλιμάκωση της κρίσης στην Κύπρο, να διατηρηθούν οι ισορροπίες στο νησί και να μην μετατοπιστούν οι διαπραγματεύσεις σε διαφορετική βάση.

«Η απόφαση των ΗΠΑ να άρουν το εμπάργκο όπλων προς την Κυπριακή Δημοκρατία και τώρα να ανακοινώσουν την παράτασή της για ακόμη ένα έτος δεν ήταν σωστή απόφαση», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια εξέλιξη που θα οδηγήσει σε περαιτέρω διάβρωση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο.

Ο Τσελίκ τόνισε παράλληλα ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να στηρίζει με αποφασιστικότητα «την κυριαρχία της Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου και τις αρχές του κυπριακού τουρκικού ζητήματος», συμπεριλαμβανομένης, όπως είπε, της ασφάλειας της ΤΔΒΚ.

«Τουρκία χωρίς τρομοκρατία»

Στο ζήτημα της διαδικασίας «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» και των εξελίξεων στην περιοχή, ο Τσελίκ δήλωσε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις που αφορούν τον αφοπλισμό διαφόρων οργανώσεων και την υπαγωγή μη κρατικών ένοπλων δυνάμεων στην κρατική εξουσία.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη δήλωση του πρωθυπουργού του Ιράκ, Αλί Φαχρί Ζεϊντί, σημειώνοντας ότι η θέση πως δεν πρέπει να υπάρχουν όπλα εκτός των κρατικών δομών και ότι όλες οι ένοπλες ομάδες πρέπει να υπαχθούν σε μία ενιαία κρατική αρχή είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Παράλληλα, τόνισε ότι η ιρακινή κυβέρνηση πρέπει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων, της ασφάλειας και της έννομης προστασίας των ανθρώπων που ζουν στις περιοχές αυτές.

Προειδοποιήσεις για την τεχνητή νοημοσύνη

Ο εκπρόσωπος του AKP αναφέρθηκε επίσης στις αυξανόμενες διεθνείς ανησυχίες σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, επικαλούμενος δηλώσεις ηγετών οργανισμών του κλάδου αλλά και μηχανικών που εργάζονται σε αυτούς. Όπως είπε, υπάρχουν πλέον πολλές προειδοποιήσεις για την ανάπτυξη κακόβουλων δραστηριοτήτων από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ακόμη και για το ενδεχόμενο αυτά να μπορούν να οργανώνονται μεταξύ τους και να δημιουργούν αυτόνομους «πράκτορες» χωρίς άμεσο ανθρώπινο έλεγχο.

Ο Τσελίκ υποστήριξε ότι οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν κινδύνους που φτάνουν μέχρι την παραγωγή βιολογικών όπλων και γενικότερα απειλούν την ανθρωπότητα. «Έχουν δημοσιευθεί πολλές ειδήσεις σχετικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε μαζικές δολοφονίες στη Γάζα. Τώρα έρχονται και ειδήσεις ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ξεφύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο και να παράγει όπλα», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία δεν πρόκειται να μείνει εκτός της διεθνούς κούρσας για την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, όμως, θα επιδιώξει να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη διαμόρφωση των αρχών που θα διέπουν τη χρήση της, ώστε η τεχνολογία να μην εξελιχθεί σε απειλή για την ανθρωπότητα και να μη δημιουργηθεί ένα περιβάλλον στο οποίο θα περιορίζονται η ανθρώπινη ελευθερία και ανεξαρτησία.

Ο Τσελίκ για το νέο Σύνταγμα

Ο Τσελίκ αναφέρθηκε ακόμη στην ανάγκη κατάρτισης νέου Συντάγματος, χαρακτηρίζοντας την κληρονομιά της 12ης Σεπτεμβρίου μία από τις μεγαλύτερες ζημιές που υπέστη η Τουρκία. «Εξακολουθεί να υπάρχει μπροστά στην πολιτική η υποχρέωση να καταρτιστεί ένα νέο Σύνταγμα. Αυτό αποτελεί χρέος μας απέναντι στις επόμενες γενιές», δήλωσε.

Υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν αφορά απλώς την τροποποίηση ή την επανεξέταση των συνταγματικών άρθρων, αλλά τη δημιουργία ενός Συντάγματος «με το έθνος στο επίκεντρο». Όπως είπε, το AKP αξιοποιεί όλες τις δυνατότητες προκειμένου να οδηγήσει την Τουρκία στην υιοθέτηση ενός νέου Συντάγματος.

«Όχι πρόωρες εκλογές»

Τέλος, ο εκπρόσωπος του AKP επιχείρησε να βάλει τέλος στη συζήτηση για το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Ριζούντα. Ο Τσελίκ υποστήριξε ότι η αναφορά του Τούρκου προέδρου στις εκλογές δεν αποτελεί ένδειξη πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. «Είναι σαφές ότι η δήλωση του προέδρου μας σχετικά με την ημερομηνία των εκλογών δεν έχει καμία σχέση με πρόωρες εκλογές», δήλωσε.

Εξήγησε ότι ο τρόπος με τον οποίο ο Ερντογάν ασκεί την πολιτική βασίζεται στην κομματική οργάνωση και ότι η φράση «προετοιμαζόμαστε για τις επόμενες εκλογές» είναι κάτι που επαναλαμβάνει συχνά όταν συναντά πολίτες και διαπιστώνει τη στήριξή τους. «Η φράση “προετοιμαζόμαστε για τις επόμενες εκλογές” δεν αποτελεί μήνυμα για πρόωρες εκλογές», κατέληξε.

Η κυρία Λεπέν καταδικάστηκε για υπεξαίρεση δημόσιων πόρων. Η κυρία Μελόνι ανέστειλε τα ανοιχτά σύνορα με την Ισπανία, όπως προβλέπονται από την Συμφωνία Schengen την οποία είχε συνομολογήσει η χώρα της. Με το AfD της κυρίας Alice Weidel να εκλέγει πρόσφατα βουλευτές στην Saxony-Anhalt έναν πλαστογράφο, διάφορους ποινικά ελεγχόμενους για σχέσεις με νεοναζιστικές οργανώσεις και… έναν παλιό αξιωματικό της Stasi!

Τι υπόσχεται η άκρα Δεξιά

Είναι ξεκάθαρο πια ότι, σε όλο τον δυτικό κόσμο, η άκρα Δεξιά δηλώνει συστημική δύναμη, με βασική της επαγγελία ότι θα υπηρετήσει το «σύστημα» πιο αποτελεσματικά από όσους το κάνουν μέχρι τώρα και απέτυχαν. Αποδίδοντας την αποτυχία αυτή στον δισταγμό τους να παραβιάζουν την δημοκρατική τάξη πραγμάτων. Υπόσχεται η άκρα Δεξιά ότι θα κινηθεί χωρίς αναστολές πέρα, έξω και κόντρα στην ομαλότητα, ακόμα και νομιμότητα, αν έτσι κρίνει ότι επιβάλλεται από το δημόσιο ή και στενά δικό της συμφέρον (στις γραμμές της έχουν ήδη τρυπώσει τυχοδιώκτες).

Προτείνει ως θεραπεία των αστοχιών της Δημοκρατίας… την κατάργησή της. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι οι αστοχίες αυτές οφείλονται ακριβώς σε αλλεπάλληλες δημοκρατικές εκπτώσεις, παραβιάσεις ακόμα και παρανομίες. Με το κατεστημένο το οποίο ευθύνεται για αυτές να αισθάνεται απλώς υποχρεωμένο να τηρεί κάποια προσχήματα.

Όπως, παραδείγματος χάριν, η δήλωση Κυριάκου Μητσοτάκη μετά την αποκάλυψη παρακολουθήσεων τηλεφωνικών συνδιαλέξεων με παράνομο λογισμικό τις οποίες είχε παραγγείλει ο ίδιος: «Δεν έπρεπε να γίνουν». Το πρόβλημα βέβαια δεν είναι πως στέκεται απέναντι στην άκρα Δεξιά ο όποιος εξουσιαστικός μηχανισμός. Το ερώτημα είναι αν έχουμε συνείδηση του πολλαπλάσιου κόστους το οποίο θα φορτωθούμε, αν υποκύψουμε στην ευκολία της έωλης αντιπαράθεσης τους.

Η απάντηση στην απειλή

Ή αλλιώς -και επειδή η Δημοκρατία μας είναι συντεταγμένη- έχει το «συνταγματικό τόξο» πολιτικά βέλη να εκτοξεύσει κατά των πολιορκητών του ή έχει ήδη συνθηκολογήσει μαζί τους; Και φυσικά, τέτοια βέλη δεν είναι τα «φύλλα συκής» σε δημοκρατικές εκπτώσεις. Έχει συνείδηση ότι η (απαραίτητη σε κάθε περίπτωση) ενεργοποίηση της Δικαιοσύνης για την δίωξη παράνομων πράξεων ή δράσεων εκ μέρους ακροδεξιών δεν φτάνει;

Ότι στην καθαρή και τρέχουσα απειλή «να μας βάλλουν στον γύψο» πολιτική απάντηση είναι μόνον η, ολιστική και χωρίς αστερίσκους, προάσπιση των αρχών της Δημοκρατίας, των εγγυήσεων με τις οποίες συντάσσεται και η θωράκιση της με αποτελεσματικές ρυθμίσεις; Συγκεκριμένα: αποκατάσταση της ισονομίας, της ισοπολιτείας και της ισηγορίας, αλλαγές στο πλαίσιο λειτουργίας και συνύπαρξης των κομμάτων με τις οποίες θα γίνονταν ξανά αποθετήρια λαϊκών ελπίδων και, τέλος, ρήτρες ώστε οι συμπολίτες να αισθανόμαστε όλο και πιο ελεύθεροι, όλο και πιο προστατευμένοι από αυθαιρεσίες εις βάρος μας.

Το αναγκαίο πολιτικό διάβημα και ο σημαιοφόρος του

Μπορεί η Αριστερά (ρεφορμιστική, ριζοσπαστική, «κεντροαριστερά», άλλη) να υιοθετήσει ένα τέτοιο πολιτικό διάβημα; Να πείσει και συντηρητικούς πολίτες, ανεξαρτήτως του κόμματος που ψήφισαν ή και ψηφίζουν ακόμα, να συμπράξουν σε αγώνα για την προάσπιση της Δημοκρατίας;

Πως αλλιώς σκέπτεται να νικήσει στις εκλογές; Βέβαια, καθοριστικής σημασίας είναι το ποιος είναι ο σημαιοφόρος αυτού του πολιτικού διαβήματος, το ηθικό του διαμέτρημα, το ειδικό του βάρος και η αξιοπιστία του. Ψάχνουμε κάποιον από εμάς, δίχως άλλο, όχι όμως και «όποιον να’ ναι φτάνει να είναι από ‘μας». Αυτές ως ελάχιστες προδιαγραφές, μιας και εκτός από την άκρα Δεξιά, μας απειλούν και άλλα.

Το ίδιο πρόβλημα που ενίσχυσε την εκλογική επιρροή της Ακροδεξιάς, είναι αυτό που τη συρρικνώνει! Το μεταναστευτικό. Η Σουηδία ήταν από τις πρώτες χώρες που υπέστησαν τις επιπτώσεις αυτού που προσωπικά αποκαλείται «πολιτισμική ασυμβατότητα». Η συντριπτική πλειοψηφία των μεταναστευτικών πληθυσμών είναι μουσουλμανική. Σημαντικό είναι και το ποσοστό όσων διατηρούν ευήκοον ους -στην καλύτερη περίπτωση- στα νάματα του εξτρεμιστικού-φονταμενταλιστικού Ισλάμ.

Ως αποτέλεσμα και σε πείσμα των ιδεοληψιών που είχαν καλλιεργηθεί περί ενσωμάτωσης και ομαλής υιοθέτησης των δυτικών αρχών και αξιών, αντιστάθηκαν σθεναρά σε κάθε απόπειρα ενσωμάτωσης. Επέμειναν στις δικές του συντηρητικές αρχές και αξίες, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα, που πολλοί ζητούν πλέον ανοικτά την υιοθέτηση της Σαρία, του ισλαμικού νόμου, στον οποίο επιθυμούν να υπάγονται, απορρίπτοντας συλλήβδην τα ευρωπαϊκά νομικά συστήματα!

Η υποχώρηση της Ακροδεξιάς στη Σουηδία

Δεν είναι όμως μόνο αυτό… Την τελευταία τετραετία η κυβέρνηση της «μετριοπαθούς Δεξιάς» απένειμε υπηκοότητα σε περίπου 200.000 μετανάστες μη ευρωπαϊκής προέλευσης. Απέκτησαν δικαίωμα ψήφου που φαίνεται πως έχει παίξει καταλυτικό ρόλο στο εκλογικό αποτέλεσμα. Τόσο στην κατάληψη της δεύτερης θέσης σε βάρος της Ακροδεξιάς όσο και στην τελική επικράτηση με διαφορά περίπου 30.000 ψήφων των Σοσιαλδημοκρατών. Η Ακροδεξιά απώλεσε περισσότερες από 200.000 ψήφους. Στη μείωση της εκλογικής απήχησης συνέβαλε πιθανότατα και η στήριξη της κυβέρνησης της μετριοπαθούς Δεξιάς.

Θα επανέλθουμε, αλλά έχει σημασία στο σημείο αυτό να προβούμε σε μια πρώτη εκτίμηση των συνθηκών που οδήγησαν στην αποκλιμάκωση των ποσοστών της Ακροδεξιάς στη Σουηδία. Είναι απλό! Η δραματική επιδείνωση των συνθηκών ασφαλείας στις μεγαλύτερες πόλεις μιας πάλαι ποτέ θεωρούμενης χώρας-μοντέλου (σ.σ. εγκληματικότητα που συνδέεται με τους μεταναστευτικούς πληθυσμούς), ώθησε, έστω και με σημαντική καθυστέρηση, τις βασικές πολιτικές δυνάμεις σε αναθεωρήσεις. Η Ακροδεξιά είχε επισημάνει ακριβώς αυτό το πρόβλημα και την ανάγκη λήψης δραστικών μέτρων για την αντιμετώπισή του. Αυτό είχε προσφέρει ούριο άνεμο στα εκλογικά της πανιά και είχε οδηγήσει στις εντυπωσιακές πολιτικές της επιδόσεις. Η αλλαγή στάσης των παραδοσιακών κομμάτων επιβραβεύθηκε από το εκλογικό σώμα! Αυτό είναι όμως και το κρίσιμο σημείο…

Αντί λοιπόν πολιτικά φορτισμένων πανηγυρισμών, η ορθή ανάγνωση του φαινομένου επιβάλλει και την συμπερίληψη του λιγότερο ευδιάκριτου σε αυτή τη φάση μηνύματος: Η κοινωνία σε μια χώρα που έβγαλε πολιτικούς του βεληνεκούς ενός Ούλοφ Πάλμε, δεν λησμόνησε ποτέ τις αρχές της. Δεν έγιναν ούτε ρατσιστές ούτε ξενοφοβικοί, ενισχύοντας το κόμμα της Ακροδεξιάς. Απλά αντέδρασαν στα προβληματικά αντανακλαστικά που επεδείκνυαν επί μακρόν οι κυβερνήσεις τους.

Αρχικά, με την ψήφο τους εξέφρασαν τη διαμαρτυρία για την ολιγωρία των κυβερνήσεων στην υπεράσπιση του «σουηδικού τρόπου ζωής», των αξιών και αρχών που συνδέονταν με αυτόν. Εν συνεχεία, διαπιστώνοντας την αλλαγή, έδωσαν μια ακόμη ευκαιρία. Επιδεικνύοντας πολιτική ωριμότητα, η τιμωρητική ψήφος μιας κρίσιμης πολιτικά μάζας του σουηδικού εκλογικού σώματος μετατράπηκε σε επιβράβευση. Όσον αφορά τους 200.000 νέους, μη ευρωπαϊκής προέλευσης, ψηφοφόρους, δεν υπάρχουν στοιχεία για το αν ελήφθησαν υπόψη οι επιδόσεις τους στον τομέα της ομαλής ενσωμάτωσης.

Πώς η αντιμετώπιση της πραγματικότητας ανακόπτει την Ακροδεξιά

Οι επόμενες εκλογές θα κρίνουν εάν αυτό το πραγματικό μήνυμα των εκλογών έχει ληφθεί. Θα κριθεί από την αντιμετώπιση η όχι του προβλήματος. Ασφαλώς, όσο σημαντικό και να είναι το μεταναστευτικό ζήτημα και οι επιπτώσεις του, δεν είναι το μοναδικό που έχει κρίνει τη μεταστροφή της ψήφου. Επίσης, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αναγωγής του συμπεράσματος, σφάλμα θα αποτελούσε και η αποτυχία να εντοπιστούν οι διαφορές ανάμεσα στα ακροδεξιά κόμματα στις επιμέρους χώρες.

Το συμπέρασμα λοιπόν είναι εξαιρετικά απλό. Το εκλογικό σώμα της Σουηδίας περνά με επιτυχία στον πολιτικό κόσμο της χώρας, ότι η προσκόλληση σε ιδεολογικές συνταγές, σε βάρος της αντιμετώπισης μιας πραγματικότητας που βιώνει ο μέσος πολίτης, κατέληξε στην εκχώρηση μιας λογικής πολιτικής ατζέντας στα άκρα του πολιτικού φάσματος. Κατά συνέπεια, είναι παραπλανητική και υποκριτική η γενικευμένη κινδυνολογία για την άνοδο της ακροδεξιάς, αντί της ορθής ανάγνωσης των αιτιών της!

Μένει να διαπιστωθεί εάν το εκλογικό αποτέλεσμα στη Σουηδία θα επηρεάσει τις εκλογικές διαδικασίες και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τολμώ να πω ότι σημασία θα έχει εάν τα κυβερνώντα συστημικά κόμματα θα πείσουν για τη γνησιότητα των προθέσεών τους. Δηλαδή, εάν η μεταστροφή τους έχει προεκλογικά-δημαγωγικά χαρακτηριστικά. Από αυτή τη λίστα δεν μπορεί να λείπει ούτε η Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορούν να δαιμονοποιούνται και να απορρίπτονται σαν ακροδεξιά, ερωτήματα που θέτει συχνά ο μέσος πολίτης. Για ποιο λόγο δεν επιστρέφουν στις χώρες τους μεταναστευτικοί πληθυσμοί που αρνούνται να αποδεχθούν στοιχειωδώς τις αρχές και τι αξίες της φιλοξενούσας κοινωνίας. Η διεκδίκηση επιβολής της Σαρίας δεν συνιστά δικαίωμα και πρέπει να παταχθεί με αυστηρότητα.

Προσδίδει στη μετανάστευση χαρακτηριστικά εισβολής με προοπτική κατοχής! Με αξιοποίηση μάλιστα του… δημοκρατικού κανόνα της πλειοψηφίας! Κυρίως όμως προσβάλλει το ποσοστό των μεταναστευτικών πληθυσμών που σέβονται την κοινωνία που τους υποδέχθηκε και θέλει απλώς να διατηρεί τα έθιμά του και να ασκεί ανεμπόδιστα τα θρησκευτικά του καθήκοντα. Αυτά είναι αδιαμφισβήτητα δικαιώματα στο πλαίσιο των δυτικών δημοκρατιών. Άλλο αυτό κι άλλο η προσπάθεια επιβολής διά της ακύρωσης των δικαιωμάτων των γηγενών.

Ερωτήματα που επίσης τίθενται αφορούν τον κανόνας της αμοιβαιότητας. Με δεδομένη την κατοχύρωση των προαναφερθέντων δικαιωμάτων, για ποιο λόγο να γίνονται ανεκτές συμπεριφορές και διεκδικήσεις που δεν είναι ανεκτές στις χώρες προέλευσης! Και δεν είναι απλά τα θέματα καθημερινότητας όπως π.χ. καμπάνες vs. μουεζίνης. Σε πλήθος χωρών του ισλαμικού κόσμου ο χριστιανισμός όχι μόνο διώκεται, αλλά και δεν εξασφαλίζονται ακόμα και στοιχειώδεις λατρευτικές ελευθερίες. Παράλληλα, σε κάποιες εξ αυτών διενεργείται κυριολεκτικά σφαγή εναντίον των χριστιανών με εκατόμβη θυμάτων: Νιγηρία, Σομαλία, Υεμένη, Σουδάν κ.α. Σε άλλες, η βία κατά των χριστιανών είναι συστηματική και ακραία. Πακιστάν, και σειρά χωρών της Αφρικής είναι τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ζητήματα εγείρονται και σε χώρες όπως το Ιράν και η Σαουδική Αραβία.

Καταληκτικά, η επιστροφή της λογικής στην αντιμετώπιση των προβλημάτων μακριά από ιδεολογικές-θρησκευτικές παρωπίδες και αγκυλώσεις είναι κατά τα φαινόμενα η χρυσή συνταγή. Η ανάκτηση της λογικής πολιτικής ατζέντας από τα συστημικές πολιτικές δυνάμεις. Διότι συχνά, πίσω από ιδεολογήματα που καταστρέφουν σήμερα τις δυτικές κοινωνίες, υποκρύπτονταν ισχυρά ιδιοτελή συμφέροντα, μασκαρεμένα σαν ανθρωπιστικές αξίες…

* Σε συνεργασία με το defence-point.gr

Τι θα κάνει η Τουρκία; Πόλεμο, ρηματική διακοίνωση ή θα περιορισθή στην συνήθη απειλή ότι θα καταλάβει «ένα βράδυ κάποιο Ελληνικό νησί», επειδή δεν αναφέρεται ρητώς στα διεθνή κιτάπια αν κι απελευθερωμένον από το 1913. Μέσα στα Ελληνικά ΧΥ και σήμερα εξοπλισμένο πχ. η Ικαρία.

Ας σοβαρευθούν οι Τουρκικές εφημερίδες. Το από 35ετίας casus belli, για τυχόν υπέρβαση των 6 μιλίων, είναι διεθνώς παράνομο, αφού ισχύουν τα 12 μίλια για όλες τις άλλες χώρες, περιλαμβανομένης της γείτονος στη Μαύρη  θάλασσα.

Η πρόνοια μεν της συνθήκης Unclos του Δικαίου της Θαλάσσης ότι τα νησιά έχουν ΧΥ 12 μ., υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ και συνορεύουσα ζώνη, ισχύει σε 170 χώρες.Όπου δέ τα Ελληνικά νησιά αντικρύζουν τις ακτές της Μικράς Ασίας  (κάποτε Ελληνικής), ισχύει η μέση διαχωριστική γραμμή. Η αβλαβής διέλευση πλοίων είναι παραχώρηση της Ελλάδος ως μεγαλυτέρας ναυτιλιακής δυνάμεως του εμπορικού ναυτικού. Θα ήταν οξύμωρον το αντίθετο που όμως ισχύει για τα Στενά του Ελλησπόντου, που δεν επιτρέπουν διέλευση  πλοίων με την Κυπριακή σημαία, χώρας μέλους της Ευρωπαϊκής Ενώσεως.

Οι ρηματικές δηλώσεις δεν αρκούν

Από ρηματικές δηλώσεις έχομε χορτάσει αφού ακόμη και στον Έβρο έγιναν, για να εμποδίσουν την ολοκλήρωση του Ελληνικού φράκτη που δεν επιτρέπει την διάβαση φτωχοδιαβόλων απ’ τον ανατολικό παράδεισο στην κόλαση των Απίστων.

Πόλεμο; Τολμά ο Ερντογάν να τα βάλει με την ηνωμένη Ευρώπη, με την πολεμική αεροπορία του ανάπηρη από το προνουνστιαμέντο του 2016; Με το ναυτικό του απόλεμο; 

Θυμάται  την πρόσφατη επακούμβιση Τουρκικής φρεγάτας του που πήγε να εμβολίσει Ελληνική και κατέληξε στα ναυπηγεία; ΄Ακουσε κάτι φήμες στην Κων/λη ότι θα έχει την τύχη του Μεντερές ή θα κινήσει τα τανκς του απ’ την κατεχομένη Κύπρο προς νότον όπου όμως ισχύει η Γαλλική εγγύηση υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας;

Υπάρχουν κι άλλοι λόγοι που ο νεοσουλτάνος της Αγκύρας θα αποφύγει την πολεμική κλιμάκωση της κρίσεως την οποία ο ίδιος προκάλεσε αλλά απάδει η αναφορά των. Συνεπώς γιατί η επιλεκτική κήρυξις των 12 μιλίων «νοτίως και δυτικώς της Κρήτης» κι όχι γενικώς στην νοτιοανατολική Μεσόγειο θάλασσα;

«Σοφοί δε προσιόντων αισθάνονται» κατά τον Φιλόστρατον , «ενώ εις την οδόν έξω ουδέν ακούουν οι λαοί» , κατά μεταγραφήν του ποιητή»(*).

(*) Κ.Π.Καβάφη , ομότιτλο ποίημα του 1915

«Η ρωσική φρεγάτα εκτόξευσε δύο φωτοβολίδες προς το ελικόπτερο. Μία από αυτές πέρασε σε πολύ κοντινή απόσταση από το ελικόπτερο», ανακοίνωσαν αργά το βράδυ της Δευτέρας οι ένοπλες δυνάμεις της Δανίας.

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν κατηγορήσει τη Μόσχα ότι διεξάγει μια εκστρατεία λεγόμενου «υβριδικού πολέμου», με στόχο την αποσταθεροποίηση της Ευρώπης, ενώ παράλληλα συνεχίζει την ευρείας κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και το ΝΑΤΟ εμφανίζονται διστακτικοί ως προς το ενδεχόμενο μιας κλιμάκωσης απέναντι στη Ρωσία. «Πρόκειται για ένα ακόμη περιστατικό που εντάσσεται στο μοτίβο που βλέπουμε σε ολόκληρη την Ευρώπη», προειδοποίησε το πρωί της Τρίτης η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, μετά το περιστατικό στη θάλασσα.

«Η Ρωσία γίνεται όλο και πιο επιθετική, έχει εντείνει τον υβριδικό πόλεμο εναντίον της Ευρώπης. Και αυτό θέτει σε δοκιμασία και αποτελεί πρόκληση για το ΝΑΤΟ. Η Ρωσία θέλει να εκφοβίσει και να σπείρει τη διχόνοια. Η απάντησή μας είναι να σταθούμε πιο ενωμένοι και να ενισχύσουμε την άμυνα της Δανίας και της Ευρώπης», πρόσθεσε.

Η Δανία θα καλέσει τον Ρώσο πρέσβη να δώσει εξηγήσεις για τις ενέργειες του πληρώματος, όπως ανακοίνωσε την Τρίτη το πρωί ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος στην Κοπεγχάγη. «Οι ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν ότι ένα ελικόπτερο της πολεμικής αεροπορίας δέχτηκε πυρά από τις λεγόμενες φωτοβολίδες, στο πλαίσιο της συνήθους φωτογραφικής κάλυψης μιας ρωσικής φρεγάτας στα ύδατα ανοικτά του Γκένσερ. Αυτό είναι απολύτως απαράδεκτο. Ως εκ τούτου, ο πρέσβης της Ρωσίας κλήθηκε για συζήτηση σχετικά με το περιστατικό», δήλωσε ο Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, υπουργός Εξωτερικών της Δανίας.

Η Ρωσία για την πρόταση Τραμπ

Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι χαιρετίζει πρόταση των ΗΠΑ για ενεργειακή εκεχειρία ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία, προσθέτοντας ότι πρέπει να αρθούν οι «παράνομες» κυρώσεις στις ρωσικές προμήθειες ενέργειας. Τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία έχουν χρησιμοποιήσει πλήγματα κατά των ενεργειακών υποδομών ως ισχυρό όπλο. Η Μόσχα έχει βάλει στο στόχαστρο τον ενεργειακό τομέα και το δίκτυο ηλεκτροδότησης της Ουκρανίας, εξαπολύοντας επιθέσεις που προκαλούν διακοπές ρεύματος, ακόμη και στη διάρκεια του χειμώνα που οι θερμοκρασίες καταγράφουν κατακόρυφη πτώση.

Το Κίεβο έχει ανταποδώσει τα πλήγματα, στοχεύοντας ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε εκτεταμένες ελλείψεις καυσίμων σε πολλές περιοχές της χώρας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα, ότι η Ουκρανία και η Ρωσία συμφώνησαν να μην πλήττουν η μια τις ενεργειακές υποδομές της άλλης.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε αργότερα ότι δεν οριστικοποιήθηκε καμία συμφωνία, αν και αναγνώρισε την ύπαρξη μιας «ισχυρής αμερικανικής πρότασης για αμοιβαία παύση των πληγμάτων σε κρίσιμες υποδομές». «Αν αυτό μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης —ένα βήμα προς τον τερματισμό των ρωσικών πληγμάτων στις κρίσιμες υποδομές μας και των δικών μας πληγμάτων ως απάντηση— τότε η Ουκρανία είναι έτοιμη να στηρίξει την αποκλιμάκωση», ανέφερε.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν διστάζει να συμφωνήσει σε μορατόριουμ ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία στις επιθέσεις της μιας χώρας στις ενεργειακές υποδομές της άλλης, σύμφωνα με τους Financial Times που επικαλούνται πρόσωπα που γνωρίζουν όσα γίνονται στο Κρεμλίνο. Κατά τις πηγές των FT, ο Πούτιν πιστεύει πως οι συνεχιζόμενες επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του χειμώνα θα μπορούσαν να αυξήσουν την πίεση προς το Κίεβο για να προβεί σε παραχωρήσεις.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε σήμερα ότι η Ρωσία δεν θα σταματήσει να πολεμάει κατά τη διάρκεια οποιωνδήποτε ενδεχόμενων συνομιλιών διεξαχθούν για την Ουκρανία. Η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», όπως τη χαρακτηρίζει η Ρωσία, στην Ουκρανία θα συνεχιστεί κατά τη διάρκεια οιωνδήποτε διαπραγματεύσεων τέτοιου είδους, σημείωσε ο Λαβροφ. Η Ουκρανία έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι το σημείο έναρξης για συνομιλίες θα πρέπει να είναι μια κατάπαυση του πυρός.

Στο μεταξύ επικαλούμενο τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti μετέδωσε σήμερα ότι ο Λαβρόφ προγραμματίζει να συναντηθεί με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.

Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι θα πρέπει να αποφεύγονται ενέργειες που, κατ’ αυτό, ενδέχεται να διαβρώσουν (!) περαιτέρω την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά “εντείνει την πίεση που ασκεί”, όπως αναφέρει, στην τουρκοκυπριακή κοινότητα και ότι οι εξοπλιστικές της δραστηριότητες υπονομεύουν την περιφερειακή σταθερότητα!

Η κατοχική δύναμη, φωνάζει και διαμαρτύρεται. Η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει εντυπώσεις εξίσωσης του κατοχικού στρατού με την Εθνική Φρουρά. Εξίσωση μεταξύ του κατακτητή και της Εθνικής Φρουράς, η οποία εξοπλίζεται για αποτρεπτικούς σκοπούς. 

Τουρκία: Φωνάζει ο κλέφτης…

Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών και του παραρτήματός του στις κατεχόμενες περιοχές, υιοθετεί ακραίες και σκληρές διατυπώσεις. Αυτό οφείλεται και σε μια σειρά επιπρόσθετους  λόγους, που έχουν να κάνουν με ενέργειες  της Λευκωσίας σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο. Το σημειώνει και το υπογραμμίζει η Άγκυρα στην ανακοίνωσή της,  ότι η Κυπριακή Δημοκρατία «εντείνει την πίεση που ασκεί».

Η Άγκυρα ενοχλείται από τις δράσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως η πρόσφατη άτυπη τριμερή σύνοδο κορυφής με Ελλάδα και Αίγυπτο, που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Αιγύπτιου Προέδρου Αλ Σίσι, αλλά και η παρουσία, ως τιμώμενου προσώπου, του Προέδρου Χριστοδουλίδη, στη  διεθνή αεροπορική έκθεση του Ελ Αλαμέιν, που πραγματοποιήθηκε από τις 8 έως τις 10 Σεπτεμβρίου 2026. Ενοχλημένοι οι Τούρκοι, η Άγκυρα και εγκάθετός της στα κατεχόμενα, επειδή το κυπριακό ΥΠΕΞ με παρεμβάσεις του απέτρεψε εκδηλώσεις στα κατεχόμενα, που στόχευαν στην αναβάθμιση της αποσχιστικής οντότητας.

Η παράταση της αμερικανικής απόφασης για άρση του εμπάργκο είναι αποτέλεσμα των πρωτοβουλιών που αναπτύχθηκαν από τη Λευκωσία. Και δεν είναι μόνο αυτή η απόφαση, αλλά και το πλάνο που υπάρχει για συνεργασία, όπως είναι, σύμφωνα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, «προγράμματα που αφορούν τον εκσυγχρονισμό των υποδομών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ειδικότερα στην Αεροπορική Βάση ‘’Ανδρέας Παπανδρέου’’».

Το εμπάργκο κατά της Κύπρου αφορούσε μια στρέβλωση, που συντηρείτο επειδή το απαιτούσε η Άγκυρα. Οι ΗΠΑ τιμωρούσαν με την επιβολή εμπάργκο το θύμα της εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής. Και την ίδια ώρα, βέβαια, πουλάει όπλα στον κατακτητή. Η Τουρκία παραβιάζει αμερικανικούς νόμους, η Κύπρος όχι. 

Ιστορικό του εμπάργκο

Όπως είναι γνωστό, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλλαν εμπάργκο όπλων στην Τουρκία τον Φεβρουάριο του 1975 λόγω της εισβολής στην Κύπρο, το οποίο ήρθη το 1978. Η τουρκική εισβολή έγινε, ως γνωστό, κατά κύριο λόγο με αμερικανικά όπλα. Η Τουρκία μετά την εισβολή και για μια μικρή περίοδο, λόγω του αμερικανικού εμπάργκο, δεν μπορούσε να αγοράσει εξοπλισμό από τις ΗΠΑ. Αγόραζε, όμως, από άλλα κράτη, τα οποία ήταν σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών. Και οι αγορές αυτές γινόντουσαν με τις ευλογίες της Ουάσινγκτον. 

Όταν το 1987 οι ΗΠΑ επέβαλλαν το εμπάργκο στη μεταφορά όπλων και αμυντικού εξοπλισμού στην Κύπρο, το έπραξαν, όπως ισχυρίσθηκαν, για να ενθαρρύνουν την “επανένωση” του νησιού. Τιμώρησαν το υπό κατοχή κράτος και άφησαν στο απυρόβλητο την κατοχική δύναμη. Την ώρα κατά την οποία, ως γνωστόν, η χρήση αμερικανικού στρατιωτικού υλικού από τον κατοχικό στρατό παραβιάζει και σήμερα την αμερικανική νομοθεσία. 

Το τραγούδι έχει στίχους του ποιητή Ümit Yaşar Oğuzcan και μουσική του Rüştü Şardağ. Είναι γραμμένο σε ερωτικό, σχεδόν μελοδραματικό ύφος. Ο αφηγητής απευθύνεται στην αγαπημένη του και της λέει, ουσιαστικά, να μην τον καλεί τόσο βαθιά μέσα στην καρδιά της, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να εμφανιστεί ξαφνικά κοντά της. Η χαρακτηριστική φράση είναι:

“Bu kadar yürekten çağırma beni
Bir gece ansızın gelebilirim”

Δηλαδή: “Μη με καλείς τόσο βαθιά μέσα στην καρδιά σου,
μια νύχτα μπορεί ξαφνικά να έρθω”.

Η εισβολή στην Κύπρο

Στο αρχικό του περιεχόμενο δεν υπάρχει τίποτε πολεμικό. Υπάρχει πόθος, αναμονή, ερωτική επιστροφή, ακόμη και διάθεση υποταγής στον έρωτα. Ο αφηγητής λέει ότι, αν τον περιμένει η αγαπημένη του, μπορεί να φτάσει στην πόρτα της από τη χαρά του, να ξαναζήσει τη ζωή του από την αρχή, να γίνει ακόμη και σκλάβος της. Κάπου εδώ, όμως, αρχίζει η “δεύτερη ζωή” του τραγουδιού.

Η φράση απέκτησε πολιτικό και ιστορικό φορτίο κατά την περίοδο της κυπριακής εισβολής του 1974. Στην τουρκική και ιδιαίτερα στην τουρκοκυπριακή αφήγηση έχει συνδεθεί με τα ραδιοφωνικά μηνύματα εκείνης της εποχής. Η ελληνική πλευρά φέρεται να μετέδιδε το γνωστό τραγούδι “Bekledim de gelmedin”, δηλαδή “Περίμενα αλλά δεν ήρθες”, ενώ από την τουρκοκυπριακή πλευρά ακούστηκε ως απάντηση το εν λόγω “Bir gece ansızın gelebilirim”.

Η αντιπαράθεση αυτή έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία. Το “Περίμενα αλλά δεν ήρθες” μετατρέπεται σε “Μη με καλείς τόσο βαθιά, γιατί μπορεί μια νύχτα να έρθω ξαφνικά”. Και πράγματι, ακολούθησε η τουρκική στρατιωτική επέμβαση στην Κύπρο. Έτσι, ένας στίχος που αρχικά μιλούσε για ερωτική επιστροφή, απέκτησε ένα δεύτερο ιστορικό νόημα: Την αιφνιδιαστική άφιξη μιας στρατιωτικής δύναμης.

Από εκεί και πέρα, η φράση δεν ακούγεται πλέον στην Τουρκία μόνο ως ερωτικό τραγούδι. Ενσωματώνεται στη συλλογική μνήμη του 1974. Το τραγούδι αποκτά πολιτική “μνήμη”. Και αυτό είναι κρίσιμο για να κατανοήσουμε τη σημερινή χρήση του.

Όταν το λέει ο Ερντογάν

Όταν ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποιεί τη φράση “Bir gece ansızın gelebiliriz” απέναντι στην Ελλάδα, δεν χρειάζεται να εξηγήσει τι εννοεί στο τουρκικό ακροατήριο. Η φράση έχει ήδη αποκτήσει το δικό της ιστορικό λεξικό. Χαρακτηριστικό ήταν το 2022 όταν ο Ερντογάν, απευθυνόμενος στην Ελλάδα, είπε ότι η Τουρκία θα πράξει “όταν έρθει η ώρα” και πρόσθεσε: “Bir gece ansızın gelebiliriz” – “μπορεί μια νύχτα να έρθουμε ξαφνικά”. Η αναφορά δεν ήταν απομονωμένη. Προηγήθηκε η φράση “İzmir’i unutma” –”μην ξεχνάς τη Σμύρνη”, καθώς και αναφορές στα ελληνικά νησιά. Κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, φθινόπωρο πλέον του 2026.

Κι εδώ βρίσκεται το πραγματικό βάρος της δήλωσης. Ο Ερντογάν δεν λέει απλώς: “Θα αντιδράσουμε”. Χρησιμοποιεί έναν πολιτισμικά φορτισμένο κώδικα που παραπέμπει στην Κύπρο του 1974 και τον τοποθετεί δίπλα στη μνήμη της Σμύρνης του 1922. Με άλλα λόγια, μέσα σε ελάχιστες λέξεις ενεργοποιεί δύο διαφορετικά ιστορικά κεφάλαια της τουρκικής εθνικής μνήμης.

Σμύρνη 1922 – Κύπρος 1974 – Αιγαίο 2026

Αυτός ο συνειρμικός άξονας είναι πολύ πιο σημαντικός από τον ίδιο τον στίχο. Πρόκειται για “στρατηγική αμφισημία”. Δεν λέει ευθέως “η Τουρκία θα επιτεθεί στην Ελλάδα”. Επομένως, διατηρεί περιθώριο αναδίπλωσης και μπορεί να υποστηρίξει ότι μιλούσε γενικά ή ότι αναφερόταν στην αποφασιστικότητα της Τουρκίας. Όμως ο αποδέκτης καταλαβαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: H Τουρκία θέλει να διατηρεί το ενδεχόμενο αιφνιδιαστικής στρατιωτικής ενέργειας. Αυτό ακριβώς κάνει τη φράση αποτελεσματική. Δεν είναι μια τυπική διπλωματική διατύπωση. Είναι υπαινιγμός.

Και ο υπαινιγμός είναι ισχυρότερος όταν έχει πίσω του ένα ιστορικό προηγούμενο. Το 1974 δεν είναι για την τουρκική κοινωνία μια αφηρημένη ιστορική αναφορά. Είναι η ανάμνηση μιας στρατιωτικής επιχείρησης που πραγματοποιήθηκε αιφνιδιαστικά και κατέληξε στην τουρκική στρατιωτική παρουσία στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Το ίδιο μοτίβο στίχων και αφηγημάτων

Επομένως, όταν ο Ερντογάν λέει “μια νύχτα μπορεί να έρθουμε”, το τουρκικό κοινό το εκλαμβάνει ως υπενθύμιση του 1974. Η φράση εντάσσεται πλέον και στο ευρύτερο ιδεολογικό πλαίσιο της “Mavi Vatan” – “Γαλάζιας Πατρίδας”. Η τουρκική στρατηγική αντίληψη για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αντιμετωπίζει τη θαλάσσια περιοχή ως χώρο ζωτικών τουρκικών συμφερόντων και αμφισβητεί σειρά ελληνικών θέσεων σχετικά με τα νησιά, τις θαλάσσιες ζώνες και την κατανομή δικαιοδοσίας.

Γι’ αυτό η φράση δεν πρέπει να απομονώνεται από το υπόλοιπο τουρκικό πολιτικό λεξιλόγιο. “Γαλάζια Πατρίδα”, αποστρατιωτικοποίηση νησιών, αμφισβήτηση κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων, αναφορές στη Σμύρνη και, τέλος, “Bir gece ansızın gelebiliriz”, όλα αποτελούν διαφορετικά στοιχεία μιας ευρύτερης στρατηγικής αφήγησης.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που ο Ερντογάν χρησιμοποιεί τη φράση έχει λάβει απόφαση για στρατιωτική επίθεση. Μια τέτοια ερμηνεία θα ήταν αυθαίρετη. Η φράση λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο αποτροπής, πίεσης και ψυχολογικού πολέμου, αφήνοντας σκόπιμα ανοιχτό το ζήτημα των πραγματικών προθέσεων. Και ακριβώς αυτή η αβεβαιότητα αποτελεί μέρος της αποτελεσματικότητάς της.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελληνική πλευρά απάντησε στη συγκεκριμένη ρητορική μ’ ένα λογοπαίγνιο: “Όσοι λένε ότι μπορούν να έρθουν ένα βράδυ, τους περιμένουμε στο φως της ημέρας”. Η απάντηση αυτή ανέτρεψε συμβολικά το μήνυμα. Η τουρκική φράση στηρίζεται στη νύχτα, στον αιφνιδιασμό και στην αβεβαιότητα. Η ελληνική απάντηση αντιπαραθέτει το φως της ημέρας, την ορατότητα και την ετοιμότητα. Ο Ερντογάν λέει: “Μπορεί να έρθουμε όταν δεν το περιμένετε”. Η Αθήνα απαντά: “Δεν θα υπάρξει αιφνιδιασμός”. Πρόκειται επομένως για σύγκρουση όχι μόνο πολιτικών θέσεων αλλά και συμβολικών αφηγημάτων.

Ο ερωτικός στίχος έγινε σύνθημα απειλής

Η ιστορία του “Bir gece ansızın gelebilirim” είναι τελικά ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η πολιτική μνήμη. Ένας ποιητής έγραψε το 1968 έναν ερωτικό στίχο. Ένας συνθέτης τον έκανε τραγούδι λίγα χρόνια μετά. Η Κύπρος του 1974 του έδωσε ένα δεύτερο, ιστορικό νόημα. Και δεκαετίες αργότερα ένας Τούρκος πρόεδρος τον μετέτρεψε σε άμεσο πολιτικό μήνυμα προς την Ελλάδα.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η φράση δεν πρέπει να μεταφράζεται απλώς ως “μπορεί να έρθουμε ξαφνικά”. Στο σημερινό τουρκικό πολιτικό λεξιλόγιο σημαίνει πολύ περισσότερα. Σημαίνει: “Μην θεωρείτε ότι η Τουρκία θα  σας προειδοποιήσει για την επόμενη κίνησή της. Μην ξεχνάτε το 1974. Μην ξεχνάτε τη Σμύρνη. Και μην θεωρείτε δεδομένο ότι η σημερινή κατάσταση θα παραμείνει αμετάβλητη”.

Από ένα τραγούδι αγάπης δημιουργήθηκε, έτσι, ένας κώδικας στρατηγικής απειλής. Και ίσως αυτή να είναι η πιο παράδοξη μεταμόρφωση του συγκεκριμένου στίχου: εκεί όπου ο ποιητής έλεγε “μη με καλείς γιατί μπορεί να έρθω”, η πολιτική εξουσία σήμερα λέει, στην πράξη, “μη μας προκαλείς γιατί μπορεί να έρθουμε”. Από το “σ’ αγαπώ” στο “σε απειλώ” η απόσταση είναι τεράστια. Στην περίπτωση όμως του “Bir Gece Ansızın Gelebilirim”, η ίδια ακριβώς φράση κατάφερε να τη διανύσει και να την καλύψει.

Ο Αλέξης Τσίπρας, αφού κυβέρνησε την περίοδο 2015-2019, υπογράφοντας και εφαρμόζοντας με υποδειγματική υπακοή τις σκληρότερες μνημονιακές δεσμεύσεις, υπερφορολογώντας τη μεσαία τάξη για να καλύψει τα επιβαλλόμενα δημοσιονομικά πλεονάσματα, επανέρχεται στις εξαγγελίες της Θεσσαλονίκης με τις ίδιες ακριβώς ανεφάρμοστες υποσχέσεις που κατέρρευσαν το 2015. Από την άλλη πλευρά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει σε μια δογματική προσήλωση στα οικονομικά της προσφοράς, παρουσιάζοντας ως ανάπτυξη την εκποίηση των εθνικών υποδομών και τη φούσκα των ακινήτων.

(T>G, Taxes> Government Spending, Φόροι>κρατικές δαπάνες, και Μ>Χ, Imports>Exports, Εισαγωγές> Εξαγωγές)

Ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι από τις εξαγγελίες

Στο μοντέλο Μητσοτάκη, η επιβολή δημοσιονομικών πλεονασμάτων αφαιρεί καθαρή ρευστότητα από την εγχώρια οικονομία. Για να υπάρξει ανάπτυξη, το σύστημα βασίζεται στις ιδιωτικές επενδύσεις. Όμως, σε μια οικονομία χωρίς ισχυρή μεταποιητική βάση, κάθε επένδυση σημαίνει εισαγωγή εξοπλισμού και τεχνολογίας, επιδεινώνοντας το εμπορικό έλλειμμα. Παράλληλα, η προσέλκυση ξένων κεφαλαίων σε Real Estate και έτοιμες υποδομές (FDI) επιδεινώνει την Καθαρή Διεθνή Επενδυτική Θέση (NIIP) της χώρας, μετατρέποντας τις μελλοντικές υπεραξίες σε μόνιμη εκροή μερισμάτων προς το εξωτερικό.

Στο μοντέλο Τσίπρα, η προσπάθεια εφαρμογής Κεϋνσιανής πολιτικής ζήτησης πάσχει από μια θεμελιώδη θεωρητική ασυναρτησία: Δεν υπάρχει εθνικός Κέϋνς εντός της Ευρωζώνης. Το ελληνικό κράτος δεν εκδίδει νόμισμα, αλλά είναι απλός χρήστης του Ευρώ. Οποιαδήποτε αύξηση δαπανών είτε πρέπει να φορολογηθεί (ακυρώνοντας τον κεϋνσιανό πολλαπλασιαστή) είτε να χρηματοδοτηθεί με δανεισμό που απαγορεύουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Επιπλέον, λόγω της ελλειμματικής εγχώριας παραγωγής, η αυξημένη αγοραστική δύναμη διοχετεύεται άμεσα σε εισαγόμενα προϊόντα, διογκώνοντας το εξωτερικό έλλειμμα και το χρέος. Η Κορωνίδα: Ποιούς τελικά εξυπηρετούν αυτές οι Πολιτικές;

Όταν η οικονομική πολιτική ασκείται χωρίς παραγωγική βάση και χωρίς νομισματική κυριαρχία, οι υποσχέσεις για “γενική ευημερία” καταρρέουν. Το ερώτημα που προκύπτει είναι αμείλικτο: αφού δεν ωφελούνται η εγχώρια παραγωγική βάση και τα λαϊκά στρώματα, ποιοι είναι οι τελικοί ωφελημένοι;

Κερδισμένο βγαίνει το ξένο κεφάλαιο και οι αλλοδαποί πιστωτές, καθώς και το εγχώριο και διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα

Το Ξένο Κεφάλαιο και οι Αλλοδαποί Πιστωτές: 

• Στο μοντέλο προσφοράς, αγοράζουν σε τιμές ευκαιρίας τις εθνικές υποδομές, τα ακίνητα και τα φιλέτα της οικονομίας, διασφαλίζοντας διηνεκή ροή μερισμάτων και προσόδων προς το εξωτερικό.
• Στο μοντέλο ζήτησης, οι εισαγωγές που πυροδοτούνται από την αυξημένη κατανάλωση τροφοδοτούν τη βιομηχανική παραγωγική βάση των πλεονασματικών χωρών του πυρήνα της Ευρωζώνης (π.χ. Γερμανία), διευρύνοντας το δικό τους εμπορικό πλεόνασμα. 
• Ο Εισαγωγικός και Μεσιτικός Μεταπρατισμός: Ωφελούνται οι εγχώριοι μεταπράτες που κερδίζουν από τη διακίνηση  εισαγόμενων αγαθών.
• Ωφελούνται οι διαμεσολαβητές του Real Estate και των κατασκευών που ζουν από τη φούσκα των ακινήτων, ενώ η πλειοψηφία των πολιτών αντιμετωπίζει στεγαστική κρίση και μείωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος

Το Εγχώριο και Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Σύστημα:

• Αποκομίζει κέρδη είτε από τον αναγκαστικό ιδιωτικό δανεισμό (λόγω των δημόσιων πλεονασμάτων) είτε από την εξυπηρέτηση του συσσωρευμένου δημόσιου και ιδιωτικού εξωτερικού χρέους. 

Η Μόνη Πραγματική Διέξοδος για την Οικονομία

Η εικόνα αυτή, εκ πρώτης όψεως, αποπνέει μια βαθιά απελπισία για τον ελληνικό λαό. Όταν η επιλογή περιορίζεται ανάμεσα σε δύο αδιέξοδες εκδοχές του ίδιου δομικού εγκλωβισμού, το αίσθημα της ματαιότητας φαίνεται κυρίαρχο. Ωστόσο, η αυστηρή αυτή “διάγνωση” δεν αποσκοπεί στη μοιρολατρία, αλλά στην απομυθοποίηση. Η πραγματική απελπισία δεν γεννιέται από την αλήθεια, αλλά από τις διαψευσμένες ψευδαισθήσεις — από την αυταπάτη ότι μια απλή αλλαγή διαχειριστή στη ΔΕΘ μπορεί να φέρει ευημερία εντός ενός πλαισίου που έχει σχεδιαστεί για να την απαγορεύει.

Η συνειδητοποίηση της λογιστικής και θεσμικής πραγματικότητας είναι το πρώτο και αναγκαίο βήμα για κάθε ουσιαστική αλλαγή:

• Η αποδοχή των ορίων: Όσο η πολιτική αντιπαράθεση περιορίζεται στο αν θα διανεμηθούν επιδόματα ή θα μειωθούν φόροι, η οικονομία θα κινείται στον ίδιο φαύλο κύκλο.
• Η ανάγκη παραγωγικής θεμελίωσης: Χωρίς εγχώρια παραγωγική ανασυγκρότηση (ενέργεια, πρωτογενής τομέας, καθετοποιημένη μεταποίηση), καμία πολιτική ζήτησης ή προσφοράς δεν μπορεί να διασωθεί από τη διαρροή προς το εξωτερικό
• Η επαναξιολόγηση των εργαλείων: Η άσκηση κυρίαρχης οικονομικής πολιτικής προϋποθέτει την ανάκτηση όλων των απαραίτητων εργαλείων άσκησης νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής.

Οικονομική αγραμματοσύνη

Μετά από 16 χρόνια συλλογικής ταλαιπωρίας και οικονομικής αποδιοργάνωσης, η επιμονή του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Αλέξη Τσίπρα σε συνταγές που αγνοούν τη λογιστική ταυτότητα των τομεακών υπολοίπων συνιστά πολιτική και οικονομική αγραμματοσύνη.

Η κατάρρευση των αυταπατών δεν πρέπει να οδηγήσει στην παραίτηση, αλλά στην ωρίμανση. Όσο ο λαός αντιλαμβάνεται τους πραγματικούς μηχανισμούς της οικονομικής του αποστέρησης, τόσο η διεκδίκηση μιας πραγματικά αυτόνομης και παραγωγικής εθνικής στρατηγικής μετατρέπεται από θεωρητική υπόθεση σε επιτακτική ανάγκη επιβίωσης.

Όταν δημοσιεύτηκαν, τον Ιούνιο, πληροφορίες στον Τύπο για την επιβολή περιορισμών στη χρήση συγκεκριμένων τύπων όπλων, κυρίως πυραύλων και πιο συγκεκριμένα πυραύλων αναχαίτισης για τα αντιαεροπορικά συστήματα των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ, η κυβέρνηση τις είχε διαψεύσει. Ο πρόεδρος Τραμπ είχε διαβεβαιώσει πως η χώρα διαθέτει «τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών».

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος επέμενε ότι οι διαθέτουν «πρακτικά απεριόριστο απόθεμα πυρομαχικών», όπως δεν έπαψε να επαναλαμβάνει κατά τη διάρκεια του πολέμου, για παράδειγμα τον Μάρτιο. Ωστόσο, τουλάχιστον σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, η έλλειψη πυρομαχικών είναι τόσο σοβαρή που ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε να μην επαναληφθούν επιθέσεις ευρείας κλίμακας εναντίον του Ιράν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Παρά τη μαζική χρήση των πυραύλων αναχαίτισης, «ιρανικά πλήγματα προκάλεσαν ζημιές ή κατέστρεψαν εκατοντάδες κτίρια και εγκαταστάσεις σε στρατιωτικές βάσεις στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν, στη Σαουδική Αραβία, στο Ιράκ, στο Ομάν και στην Ιορδανία», αναφέρει η έκθεση του επιθεωρητή (σελ. 18).

Το έγγραφο, που καλύπτει την περίοδο από τον Απρίλιο ως τον Ιούνιο του 2026, αναφέρεται επίσης στις ζημιές στον στόχο των αεροσκαφών: καταστράφηκαν τέσσερα F-15, υπέστησαν ζημιές ένα F-35, επτά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού KC-135, ενώ καταστράφηκαν επίσης «ως και 30» μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα MQ-9 Reaper, μεταξύ άλλων.

Το έγγραφο υπολογίζει ότι «πάνω από 50.000» Αμερικανοί στρατιωτικοί ενεπλάκησαν στον πόλεμο στον Κόλπο, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν. Τα αντίποινα του Ιράν ή συμμάχων του κατέστρεψαν επίσης διπλωματικά κτίρια σε τέσσερις χώρες (Ιράκ, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), πάντα σύμφωνα με το έγγραφο.

Δελτίο στα λιπαντικά αυτοκινήτων

Η μεγάλη αμερικανική αλυσίδα πολυκαταστημάτων Costco ανακοίνωσε ότι θέτει περιορισμούς στο εξής στις πωλήσεις λιπαντικών. Συγκεκριμένα, οι πελάτες θα μπορούν να αγοράζουν μόνο δύο τεμάχια λαδιού μηχανής ανά εβδομάδα, τη στιγμή που η τιμή του έχει ήδη αυξηθεί από τα 30 δολάρια στα 58 δολάρια φέτος.

Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, τα διϋλιστήρια της χώρας έχουν δώσει βάρος πλέον στην παραγωγή βενζίνης και ντίζελ, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τα λιπαντικά. Προσπαθούν έτσι να εκμεταλλευτούν τα ιστορικά υψηλά περιθώρια στα συγκεκριμένα προϊόντα.

Άλμα στο πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου άρχισαν την εβδομάδα με άνοδο σήμερα, με το βαρέλι να αλλάζει χέρια έναντι 100 και πλέον δολαρίων, με φόντο τις εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή, μετά το κλείσιμο πετρελαιαγωγού-κλειδιού στη Σαουδική Αραβία και τις επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων στο Στενό του Ορμούζ.

Λίγο μετά τις 02:30 (ώρα Κύπρου), αφού άρχισαν οι συναλλαγές στις αγορές στην Ασία, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας προς παράδοση τον Νοέμβριο, κατέγραφε άνοδο 2,80% στα 107,54 δολάρια. Είχε περάσει την περασμένη εβδομάδα το όριο των 100 δολαρίων για πρώτη φορά από τον Ιούλιο — ανέβηκε 9% κατά τη διάρκειά της. Η αντίστοιχη αμερικανική ποικιλία West Texas Intermediate (WTI) προς παράδοση τον Οκτώβριο σημείωνε παράλληλα άνοδο 2,29%, στα 102,34 δολάρια.

Το Ομάν ανακοίνωσε χθες την αναβολή συνόδου σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών στο σουλτανάτο στην οποία επρόκειτο να συμμετάσχουν το Ιράν και κράτη του Κόλπου για το μέλλον του Στενού του Ορμούζ, θαλάσσιας οδού στρατηγικής σημασίας που έχει κλείσει η Τεχεράνη και αποτελεί πλέον μεγάλο διακύβευμα της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ.

Νωρίτερα χθες, εμπορικό πλοίο έγινε στόχος πλήγματος με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του μέλος του πληρώματός του, ανακοίνωσαν οι ιρανικές αρχές. Την Παρασκευή, οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσαν πως κλείνουν προσωρινά τον αγωγό Ανατολής-Δύσης, μέσω του οποίου παράκαμπταν το Στενό του Ορμούζ, έπειτα από πλήγματα μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων εφόρμησης προερχόμενων από το Ιράκ.

Στην πραγματικότητα, αυτά είναι έργα συντήρησης και υποστήριξης του τουριστικού προϊόντος και όχι εθνικής επιβίωσης. Η Αθήνα πουλάει «φύκια για μεταξωτές κορδέλες» (εργολαβίες) την ώρα που το πεδίο ζητάει εθνικές τομές. Φτιάχνουμε το λιμάνι και την αφαλάτωση για να αντέχει το νησί τους θερινούς μήνες, όταν «βουλιάζει» από επισκέπτες (και από την απέναντι τουρκική ακτή).

Όμως μόλις σβήσουν οι κάμερες και έρθει ο χειμώνας, οι 600 ψυχές μένουν πάλι μόνες. Μια επέκταση προβλήτας δεν φέρνει μόνιμο πληθυσμό· ούτε κρατάει τον νέο άνθρωπο στο νησί τον Ιανουάριο, αν δεν υπάρχει σταθερή, παραγωγική και θεσμική βάση, διότι το ζητούμενο είναι η πραγματική αναστροφή της ερήμωσης των ακριτικών νησιών.

Ιδού λοιπόν το πρόβλημα στην πραγματική του διάσταση: το «αθηνοκεντρικό κράτος» αντιμετωπίζει τα ακριτικά νησιά με όρους τουριστικής σεζόν και επικοινωνιακού κόστους, αντί να εφαρμόσει μια μακροπρόθεσμη, συγκροτημένη εθνική και κοινωνική στρατηγική επανακατοίκησης. Η δε γνωστή πολιτική των επιδομάτων τύπου pass (διότι δεν πρόκειται για ενίσχυση) που εξάγγειλε η κυβέρνηση, για να ριζώσει μια νέα οικογένεια στον ακριτικό βράχο, δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική. Απλά αγοράζει χρόνο, όχι μέλλον.

Το Καστελλόριζο χρειάζεται εθνική στρατηγική

Η διαφορά ανάμεσα στην πραγματική εθνική ενίσχυση και στο επικοινωνιακό επίδομα κρίνεται από το αν αλλάζουν οι δομές του πεδίου, που παραμένουν οι ίδιες. Απαιτείται μόνιμος κρατικός προϋπολογισμός, οργανικές θέσεις, και μόνιμη μεταφορά εθνικού βάρους στην πρώτη γραμμή, με ουσιαστικά κίνητρα προσέλκυσης μόνιμων κατοίκων. Μόνο έτσι το νησί θα μετατραπεί από ένα εποχικό τουριστικό «αξιοθέατο» σε ένα ζωντανό κύτταρο του Ελληνισμού.

Αυτό προϋποθέτει στρατηγικό βάθος και πολιτική βούληση, στοιχεία που το «αθηνοκεντρικό κράτος» στερείται, καθώς λειτουργεί αποκλειστικά με βάση το «πολιτικό κόστος» και τους δημοσκοπικούς δείκτες. Όσο η Αθήνα αρνείται να δει την κοινωνική απομόνωση, τα έργα αυτά θα είναι το «άλλοθι» μιας συνεχιζόμενης ερήμωσης.

Αν το κράτος ήθελε πραγματικά να απαντήσει στον Ομέρ Τσελίκ και στις τουρκικές απειλές ότι «αυτή θα είναι η τελευταία φορά που ο Μητσοτάκης πάει στο νησί», δεν θα έστελνε εργολάβους. Γιατί με κορδέλες εγκαινίων προεκλογικά και επιδοματικές πολιτικές, δεν κτίζεις κοινωνική ούτε εθνική στρατηγική, και τούτο είναι βέβαιο.

Ο Ιωάννης Ε. Τράτσης είναι Πλοίαρχος Α΄ Τάξεως Εμπορικού Ναυτικού.