Οι διαπραγματεύσεις, που ξεκίνησαν την Τρίτη (10/11) με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Ουκρανία, πραγματοποιούνται με χαμηλές προσδοκίες για άμεση συμφωνία, καθώς σημαντικές διαφωνίες εξακολουθούν να χωρίζουν τη Μόσχα και το Κίεβο.

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια παραμένει το καθεστώς του Ντονέτσκ, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο. Η Μόσχα απαιτεί την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τις περιοχές που εξακολουθεί να ελέγχει το Κίεβο, ενώ η ουκρανική πλευρά επιδιώκει το πάγωμα της υφιστάμενης γραμμής του μετώπου, θεωρώντας τις συγκεκριμένες περιοχές κρίσιμες για την ασφάλειά της.

Παρότι καμία πλευρά δεν έχει μεταβάλει επισήμως τις απαιτήσεις της, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο BBC ότι στις ιδιωτικές συζητήσεις έχει διαφανεί «κάποια ευελιξία». Ο ίδιος αναγνώρισε, ωστόσο, ότι το εδαφικό δεν μπορεί να επιλυθεί ανεξάρτητα από τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα ισχύουν μετά τον πόλεμο.

«Δεν θα λύσουν το ζήτημα του Ντονέτσκ και το εδαφικό ζήτημα μέχρι να γνωρίζουν ποια θα είναι η αρχιτεκτονική ασφαλείας μετά τον πόλεμο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι τα δύο ζητήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν παράλληλα.

Λαβρόφ: Στο επίκεντρο οι εγγυήσεις ασφαλείας

Τη σημασία των εγγυήσεων ασφαλείας ανέδειξε και ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, συνδέοντας τις συνομιλίες με την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ευρύτερου πλαισίου συλλογικής ασφάλειας.

Η Μόσχα επιδιώκει η συζήτηση να μην περιοριστεί στην Ουκρανία, αλλά να περιλαμβάνει και ζητήματα που αφορούν τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη.

Για το Κίεβο, οι εγγυήσεις αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν δεσμεύσεις των συμμάχων του για υποστήριξη σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης. Αντίθετα, η Ρωσία επιδιώκει εδώ και χρόνια τον περιορισμό της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη, μια προοπτική που προκαλεί ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Σύμφωνα με το BBC, μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται βρίσκονται η δημιουργία απευθείας διαύλων επικοινωνίας για τη διαχείριση κρίσεων, αμοιβαία μέτρα αποκλιμάκωσης και η πιθανή επανενεργοποίηση του Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ρωσίας, το οποίο παραμένει ουσιαστικά ανενεργό από το 2022.

“Άλλη Ουκρανία μετά τον πόλεμο”

Η προοπτική αναθεώρησης των ουκρανικών συνόρων στο πλαίσιο μιας επικείμενης ειρηνευτικής διευθέτησης με τη Ρωσία τέθηκε εκ νέου στο προσκήνιο από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε ότι η χώρα θα παρουσιάζει «λίγο διαφορετικό σχήμα» μόλις ολοκληρωθούν οι εχθροπραξίες.

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε την έντονη πεποίθησή του ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται εξαιρετικά κοντά στην επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας για την κατάπαυση του πυρός.

Σε τηλεοπτική του συνέντευξη στην εκπομπή «60 Minutes» του δικτύου CBS News, ο Αμερικανός ηγέτης εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος ως προς την έκβαση των διπλωματικών διεργασιών, αποφεύγοντας ωστόσο να εξειδικεύσει το εύρος των εδαφικών παραχωρήσεων που ενδεχομένως θα υποχρεωθεί να αποδεχθεί το Κίεβο.

«Πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε, πιστεύω ότι θα συμβεί και ότι τελικά η Ουκρανία θα έχει λίγο διαφορετικό σχήμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, απαντώντας σε ερώτημα σχετικά με το κατά πόσο το ουκρανικό κράτος θα διατηρήσει την ελευθερία και την ανεξαρτησία του μετά την περάτωση της σύγκρουσης.

Η τοποθέτηση αυτή επαναφέρει δυναμικά τη συζήτηση για το καθεστώς των εδαφών, ένα ζήτημα που αποτελεί το βασικότερο αγκάθι στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Η Ρωσία, η οποία ξεκίνησε την ευρείας κλίμακας στρατιωτική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, διατηρεί υπό τον έλεγχό της περίπου το 20% των ουκρανικών εδαφών. Η Μόσχα αξιώνει την επίσημη αναγνώριση αυτών των απωλειών, περιλαμβάνοντας ακόμη και περιοχές στις οποίες δεν ασκεί πλήρη στρατιωτικό έλεγχο. Από την άλλη πλευρά, η ουκρανική ηγεσία απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε φόρμουλα που θα νομιμοποιούσε τη ρωσική κατοχή.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν διευκρίνισε αν οι αναφορές του εδράζονται σε κάποιο επίσημο αμερικανικό σχέδιο ή αν αποτελούν προσωπική του εκτίμηση. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο ίδιος υποστήριξε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, αποδίδοντας αποκλειστικά στον εαυτό του την ικανότητα τερματισμού της σύγκρουσης.

«Πιστεύω ότι αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει και θα τελειώσει σύντομα. Και ο μόνος λόγος που θα τελειώσει θα είμαι εγώ», δήλωσε.

Παράλληλα, ισχυρίστηκε εκ νέου ότι η εισβολή δεν θα είχε εκδηλωθεί ποτέ αν ο ίδιος βρισκόταν στην ηγεσία των ΗΠΑ το 2022. Αναφερόμενος στις σχέσεις των Βλαντίμιρ Πούτιν και Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε την προσωπική τους αντιπαλότητα ως έναν από τους κυριότερους παράγοντες που δυσχεραίνουν τη επίτευξη συμβιβασμού.

Ερωτηθείς σχετικά με το ποιον από τους δύο προέδρους εμπιστεύεται περισσότερο, ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να πάρει θέση, δηλώνοντας: «Θα προτιμούσα να μην το πω, αλλά τα πηγαίνω καλά και με τους δύο». Παράλληλα, απέρριψε την άποψη ότι η Μόσχα κωλυσιεργεί εσκεμμένα στις διαπραγματεύσεις, ενώ υπογράμμισε τη σκληρή πολιτική που ακολούθησε έναντι του Κρεμλίνου: «Κανείς δεν έχει υπάρξει πιο σκληρός απέναντι στη Ρωσία από εμένα».

Οι τοποθετήσεις αυτές συμπίπτουν με την έναρξη του νέου γύρου τριμερών ειρηνευτικών διαβουλεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από τη Ρωσία, την Ουκρανία και τις ΗΠΑ, όπου την αμερικανική πλευρά εκπροσωπούν ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ.

Η ατζέντα περιλαμβάνει την κατάπαυση των εχθροπραξιών, τις μεταπολεμικές εγγυήσεις ασφαλείας και ανθρωπιστικά ζητήματα. Προηγουμένως, Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν επαφές στις Βρυξέλλες με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.

Την ίδια στιγμή, το χάσμα μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών παραμένει βαθύ. Η Ρωσία επιμένει στην εκτός ΝΑΤΟ πορεία της Ουκρανίας, ενώ το Κίεβο απαιτεί ισχυρές διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας.

Παράλληλα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξέφρασε στους Ευρωπαίους εταίρους τον φόβο ότι οι ρωσικές δυνάμεις σχεδιάζουν πλήγματα στις γέφυρες του ποταμού Δνείπερου, με στόχο τη διχοτόμηση της χώρας.

Ο Μιχάλης Κατρίνης στάθηκε ιδιαίτερα στο περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης, το οποίο, παρά τα σχετικά αιτήματα, δεν έχει γνωστοποιηθεί. Επικαλέστηκε μάλιστα δημοσίευμα της «Καθημερινής», σύμφωνα με το οποίο η διακοίνωση απεστάλη στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και την Τουρκία. Ζήτησε από τον υπουργό Εξωτερικών να εξηγήσει εάν η ελληνική κυβέρνηση γνώριζε το περιεχόμενό της και πώς συμβιβάζεται αυτή η πληροφορία με τις δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου.

«Το θέμα δεν είναι μόνο το κείμενο αυτό καθαυτό. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα στο πεδίο», υπογράμμισε. Υπενθύμισε ότι την ασφάλεια των ερευνών και την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων τις εγγυάται το ελληνικό κράτος και όχι η γαλλική εταιρεία. Αντέκρουσε, επίσης, την κυβερνητική επίκληση της τουρκικής αντι-NAVTEX, τονίζοντας ότι πρόκειται για πάγια τουρκική πρακτική.

Έθεσε ακόμη το ερώτημα γιατί, ενώ η ελληνική NAVTEX εκδόθηκε στις 6 Νοεμβρίου, το γαλλικό ερευνητικό παρέμενε στο Ηράκλειο κατά την ώρα της συζήτησης. «Πότε θα αποπλεύσει το γαλλικό ερευνητικό και πότε θα ξεκινήσουν οι έρευνες;» ρώτησε, αμφισβητώντας τις πανηγυρικές κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι όλα προχωρούν κανονικά.

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ ζήτησε από τον Πρωθυπουργό να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς, προκειμένου να υπάρξει κοινή στάση σε ένα ζήτημα που απαιτεί λεπτούς χειρισμούς. Επισήμανε ότι η κλειστή ενημέρωση της Επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας από τον υπουργό Εξωτερικών δεν αρκεί όσο τα κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.

Όπως ανέφερε ο Πρωθυπουργός «Το τι λέει η Τουρκία δημόσια δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία. Σημασία έχει η πραγματικότητα, ποιος έδωσε την άδεια και από ποιον ζητήθηκε. Η άδεια ζητήθηκε απο ελληνικές και κυπριακές αρχές και όχι από την Τουρκία ή από κάποιο άλλο παράκτιο κράτος», είπε ο κ. Μητσοτάκης

Ο πρωθυπουργός έστρεψε τα πυρά κατά της αντιπολίτευσης υποστηρίζοντας ότι «σε ορισμένα ζητήματα εθνικού ενδιαφέροντος δεν μπορεί να υπάρχει ελάχιστος κοινός παρονομαστής και γιατί κάποιοι επιλέγουν να πιστέψουν την άλλη πλευρά και όχι την κυβέρνηση», είπε, προσθέτοντας ότι ο υπουργός Εξωτερικών ενημερώνει τα κόμματα σε μυστικές συνεδριάσεις της Βουλής.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε μία σειρά από ενέργειες, όπως την ψηφιοποίηση, που είναι προσπάθειες μείωσης της διαφθοράς. «Είμαστε στην αρχή. Για εμάς η ατζέντα των επόμενων εκλογών θα είναι η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης», ανέφερε.

Όπως είπε, η ΤΝ μπορεί να κάνει θαύματα. Η κυβέρνηση πέτυχε μια σειρά από στόχους, επειδή κατάφερε να την αξιοποιήσει.

«Η τεχνητή νοημοσύνη και δημόσιες συμβάσεις μπορούν να αλλάξουν πάρα πολλά στη διαφάνεια μιας διαδικασίας η οποία αυτή τη στιγμή ακόμα παίρνει αρκετό χρόνο», εξήγησε.

«Η κυβέρνηση αποφάσισε να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα», σχολίασε, ερωτηθείς για τις υποθέσεις διαφθοράς. Θα πρέπει να μας πει κανείς μπράβο; Ήταν το αυτονόητο, αλλά στη χώρα μας δεν ήταν αυτονόητο. Το ζήτημα των κανόνων για όλους, ώστε κανείς πολίτης να μην αισθάνεται ότι βρίσκεται σε αδύναμη θέση, την έβαλα ως έννοια πολύ δυνατά στον δημόσιο διάλογο μετά τις εκλογές του 2023. Και έχουμε να πούμε πολλά για το ζήτημα, όπως για την παραβατικότητα στα πανεπιστήμια, την αντιμετώπιση της βίας στο ποδόσφαιρο.

‘Όπως ειπε, πρόκειται για μία σοβαρή προσπάθεια. «Το FBI εμείς το φτιάξαμε, πριν δύο χρόνια. Η κυβέρνηση αποφασίζει να βάλει τάξη», είπε.

Παράλληλα, εξήγησε ότι τώρα έρχονται τα αποτελέσματα της προσπάθειας που ξεκίνησε το 2023. Η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής ήταν εντατική από το 2023 μέχρι τώρα. Αλλά πλέον έχουμε 9 δισ. έσοδα παραπάνω στην τετραετία. «Η προσπάθεια δεν είναι έμπρακτη απόδειξη ότι ο νόμος ισχύει για όλους. Έχει και πρακτικό αποτέλεσμα», είπε, εξηγώντας ότι οι πόροι για τα ποσά που θα δοθούν σε ευάλωτους, βρέθηκαν από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.

Δήλωση Μαρινάκη

Την κατηγορηματική διάψευση ότι ζητήθηκε οποιουδήποτε τύπου άδεια από την Τουρκία για το καλώδιο του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου επανέλαβε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης.

«Όλα όσα έχουν ακουστεί σχετικά με την ενημέρωση από τη Γαλλία, είτε ως κινδυνολογία, είτε με δόλο, είτε χωρίς δόλο, δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα», τόνισε μιλώντας στο Ertnews και πρόσθεσε: «Υπάρχει μια προσπάθεια κινδυνολογίας από την αντιπολίτευση, θεωρώ ότι στα εθνικά θέματα δεν πρέπει να τσακωνόμαστε. Προσπαθώ και εγώ και πρώτος ο Πρωθυπουργός να μην σηκώνουμε τους τόνους, αλλά να απαντάμε με ευπρέπεια και κάποιες φορές ίσως ανεβαίνουν οι τόνοι. Τα εθνικά θέματα δεν είναι σε αυτό το πεδίο της αντιπαράθεσης. Δεν θα έπρεπε να είναι, εν πάση περιπτώσει».

«Δεν βάζουμε ποτέ στο ζύγι ή στη διαπραγμάτευση ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αυτό είναι σαφές», τόνισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Παράλληλα χαρακτήρισε τη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας ως την ηπιότερη μορφή διπλωματικής επικοινωνίας μεταξύ κρατών, η οποία «δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, δεν συνιστά σε καμία περίπτωση άδεια και σε καμία περίπτωση δεν αναγνωρίζει το οποιοδήποτε κυριαρχικό δικαίωμα». Τόνισε ότι ούτε η γαλλική εταιρεία ούτε οποιοσδήποτε άλλος ζήτησε άδεια από την Τουρκία ή άλλη χώρα, υπογραμμίζοντας ότι το έργο προχωρά βάσει του προγραμματισμού του και ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία διαπραγμάτευση ζητημάτων κυριαρχικών δικαιωμάτων. Για την τουρκική αντι-NAVTEX σημείωσε ότι δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα και δεν μεταβάλλει την πορεία του έργου, ενώ διευκρίνισε ότι δεν υπήρξε καμία συνεννόηση ή επικοινωνία μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας για το συγκεκριμένο ζήτημα

Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, λοιπόν, για ένα τέτοιο έργο δεν προβλέπει αδειοδότηση, προβλέπει ενημέρωση της παράκτιας χώρας που ασκεί δικαιοδοσία, δηλαδή η έρευνα πραγματοποιείται σε ΑΟΖ άλλου κράτους. Μετά από αυτή τη διευκρίνιση, ας δούμε τι έγραψαν τουρκικά και ελληνικά ΜΜΕ, όπως τα παραθέτει σχετικό δημοσίευμα της Türkiye Today.

Η επίσημη Αθήνα, λοιπόν, επιμένει ότι η Γαλλία απλώς ενημέρωσε την Άγκυρα για τις προγραμματισμένες έρευνες και ότι ουδέποτε ζήτησε τουρκική άδεια. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ήταν κατηγορηματικός: «Άλλο η άδεια και άλλο η ενημέρωση. Όσα διακινούνται δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα». Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η γαλλική εταιρεία ζήτησε τις απαραίτητες εγκρίσεις μόνο από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, αναγνωρίζοντας τη δική τους δικαιοδοσία στην περιοχή.

Η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει ότι έχει ολοκληρώσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες, έχει εγκρίνει τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου και έχει εκδώσει NAVTEX στις 6 Νοεμβρίου. Η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις γνωστές διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, οι πληροφορίες που δημοσιεύονται για τις κινήσεις της Γαλλίας δεν είναι ενιαίες. Το Enikos κάνει λόγο για μια τυπική ενημέρωση προς την Τουρκία και την Αίγυπτο, χωρίς αίτημα άδειας. Το Sigma Live επικαλείται ελληνική πηγή, σύμφωνα με την οποία υπήρξε γραπτή ενημέρωση προς χώρες της περιοχής, χωρίς να είναι σαφές εάν περιλαμβάνονταν ακόμη και οι συντεταγμένες της πορείας του ερευνητικού πλοίου.

Στον αντίποδα, το MEGA, επικαλούμενο τουρκικές πηγές, μεταδίδει ότι η Γαλλία υπέβαλε αίτημα προς την Άγκυρα και ότι διαμορφώθηκε μια φόρμουλα συνεννόησης με το Παρίσι, χωρίς να απαιτηθεί ξεχωριστή επικοινωνία με την Αθήνα. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Λοβέρδος δήλωσε, πάντως, ότι δεν γνωρίζει την ύπαρξη μιας τέτοιας διευθέτησης και επέμεινε ότι η Ελλάδα δεν ενημέρωσε την Τουρκία.

Άλλη είναι η εκδοχή της Καθημερινής, σύμφωνα με την οποία η Γαλλία απέστειλε διπλωματική νότα στην Ελλάδα, στην Κυπριακή Δημοκρατία, στην Αίγυπτο και στην Τουρκία, αλλά η Άγκυρα φέρεται να εξέφρασε δυσαρέσκεια για ορισμένες διατυπώσεις. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, η τουρκική πλευρά ενδέχεται να επιδιώκει είτε σαφέστερη διατύπωση ως προς το αίτημα έγκρισης είτε αναθεώρηση της επικοινωνίας, ώστε να αντανακλά περισσότερο τις τουρκικές θέσεις για τα θαλάσσια όρια στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης και της επιστολής της Άγκυρας προς τον ΟΗΕ το 2020.

Καλώδιο: Η ουσία της αντιπαράθεσης

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της αντιπαράθεσης. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και πολλοί άλλοι μιλάνε για ενημέρωση με σκοπό να πουν ότι δεν ζήτησαν άδεια, με σκοπό να αποκρυβεί ότι είναι η επίσημη ενημέρωση που δημιουργεί αρνητικό διπλωματικό προηγούμενο για την Ελλάδα. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιδιώκει να μην πραγματοποιούνται έρευνες (για την πόντιση του καλωδίου) σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι είναι δική της υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, δηλαδή ότι είναι δική της δικαιοδοσία, χωρίς συντονισμό μαζί της.

Η ελληνική αντιπολίτευση ζητά να δημοσιοποιηθεί η γαλλική ρηματική διακοίνωση, προκειμένου να διαπιστωθεί τι ακριβώς διαβιβάστηκε στην Άγκυρα. Ο Μαρινάκης απαντά ότι η Αθήνα δεν μπορεί να δώσει στη δημοσιότητα την αλληλογραφία άλλου κράτους, αλλά το επιχείρημα δεν στέκει, αφού το ζήτημα αφορά την Ελλάδα. Έτσι, το κρίσιμο έγγραφο παραμένει εκτός δημόσιας συζήτησης, ενώ οι διαφορετικές εκδοχές συνεχίζουν να αναπαράγονται.

Την ίδια ώρα, το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo παραμένει στο λιμάνι του Ηρακλείου. Το προγραμματισμένο δοκιμαστικό ταξίδι του αναβλήθηκε, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εγκαταλείφθηκε η αποστολή του. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το πλοίο παραμένει έτοιμο να ξεκινήσει τις εργασίες βάσει της NAVTEX 1411/26, με αρχικές δοκιμαστικές διαδρομές και στη συνέχεια έρευνες στην ευρύτερη περιοχή. Ελληνικές πληροφορίες αναφέρουν ότι αρχικά θα κινηθεί εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, προτού ενδεχομένως προσεγγίσει περιοχές που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Από τουρκικής πλευράς, οι διπλωματικές πηγές εμφανίζονταν προηγουμένως αισιόδοξες ότι η διαφωνία είχε επιλυθεί. Ο Χακάν Φιντάν, απαντώντας σε ερώτηση της Καθημερινής, περιορίστηκε στη φράση «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Μια δήλωση που δεν συνιστά επιβεβαίωση των σεναρίων περί συμφωνίας ή διευθέτησης, αλλά ούτε και αποσαφηνίζει τι ακριβώς έχει προηγηθεί. Ο Τούρκος σχολιαστής της φιλοκυβερνητικής Γενί Σαφάκ, Γιαχιά Μποστάν, υποστήριξε επίσης ότι η Γαλλία απέστειλε γραπτή ενημέρωση στην Άγκυρα μέσω επίσημων διαύλων. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι το περιεχόμενό της δεν είναι γνωστό και ότι μένει να φανεί εάν η Τουρκία τη θεωρεί επαρκή.

Το θρίλερ με την ρηματική διακοίνωση 

Παράλληλα, οι πληροφορίες περί αμερικανικής παρέμβασης προσθέτουν ακόμη μία διάσταση στην υπόθεση. Ορισμένα ελληνικά δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί να παρεμποδιστεί το έργο και αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο προφορικής ενημέρωσης από τον Αμερικανό πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ. Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, δηλώνει ότι δεν υπήρξε αμερικανική παρέμβαση, ενώ και από την Άγκυρα δεν προκύπτει επιβεβαιωμένη πληροφορία για παρέμβαση των ΗΠΑ.

Η απουσία, σύμφωνα με την Καθημερινή, μεγάλης συγκέντρωσης ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, με εξαίρεση τις πτήσεις τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών νότια της Κάσου, δείχνει ότι προς το παρόν δεν καταγράφεται στρατιωτική κλιμάκωση. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει νέα ένταση στη θάλασσα, κάτι που δεν διαφαίνεται. Είναι το τι ακριβώς σηματοδοτεί η διπλωματική διαχείριση. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου παρουσιάζεται από την Αθήνα ως έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια. Η Τουρκία, αντίθετα, εκμεταλλεύθηκε την υπόθεση για να προωθήσει τις δικές της αναθεωρητικές αξιώσεις για τη θαλάσσια δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όλα δείχνουν ότι όσο δεν δίνεται στη δημοσιότητα η γαλλική ρηματική διακοίνωση, η δημόσια συζήτηση θα κινείται ανάμεσα σε διαρροές, ερμηνείες και αντικρουόμενες πληροφορίες. Και όσο το κρίσιμο διπλωματικό έγγραφο παραμένει αθέατο, τόσο θα πολλαπλασιάζονται οι εκδοχές για το τι πραγματικά συνέβη. Σε μια υπόθεση όπου όλοι επικαλούνται ανώνυμες πηγές, αλλά κανείς δεν παρουσιάζει ολόκληρη την εικόνα, η σύγχυση είναι αναπόφευκτη και από ό,τι φαίνεται επιδιωκόμενη.

Και με παρέμβαση της Λευκωσίας, του Προέδρου, θα γίνει και η κοινή συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του Διεθνούς Οργανισμού. Επέμενε ο Πρόεδρος και το αποδέχθηκε και η κ. Ολγκίν. Αυτή η εξέλιξη, της ύστατης στιγμής, διατηρεί το Κυπριακό ζωντανό και συντηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει συνέχεια. Επί της ουσίας.

Είναι σαφές πως το ταξίδι-αστραπή του υπουργού Εξωτερικών της κατοχικής Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, στα κατεχόμενα την περασμένη Παρασκευή, ανέτρεψε όλες τις μέχρι τότε συζητήσεις. Ουσιαστικά, η εντολή που δόθηκε στον Έρχιουρμαν, ήταν να κάνει βήματα πίσω χωρίς να τουμπάρει η διαδικασία και φορτωθεί η τουρκική πλευρά την ευθύνη. Μάλλον είχε αποστολή να προκαλέσει την ε/κ πλευρά να απορρίψει προτάσεις, που βρίσκονταν εκτός του πλαισίου.

Τι καταφέρε η Ολγκίν;

Συμφωνήθηκε το ελάχιστο στα οδοφράγματα (δυο που εν πολλοίς δεν εξυπηρετούν) και μπήκαν στο… ψυγείο τα υπόλοιπα, μέχρι νεωτέρας. Και της Αθηένου-Πυροΐου-Αγλαντζιάς και της Μιας Μηλιάς. Δεν έφυγαν, όμως, από το τραπέζι. Όσον αφορά αυτό των Κοκκίνων, είναι γνωστό ότι συζητήθηκε και απορρίφθηκε η πρόταση της ελληνοκυπριακής πλευράς. Απορρίφθηκαν και οι εναλλακτικές που κατατέθηκαν από τον Πρόεδρο σε σχέση με τα Κόκκινα.

Μάλλον δεν ήταν παρούσα η κ. Ολγκίν και δεν την ενημέρωσαν οι συνεργάτες της για να δηλώνει ότι «δεν ήταν στο τραπέζι». Όπως δεν ενημερώθηκε, με βάση αυτά που αναφέρει δημόσια, για τα 19 σημεία της Λευκωσίας και για την επιστολή Χριστοδουλίδη προς Γκουτέρες. Αλλά αυτό δεν μας αφορά, είναι εσωτερικό θέμα του ΟΗΕ. Είναι πρόδηλο ότι η Τουρκία θέλει σε αυτή τη φάση «μερική κινητικότητα», μόλις και να συντηρείται το θέμα. Κι αυτό το ξεκαθάρισε στον Έρχιουρμαν, ο οποίος προσαρμόσθηκε αμέσως. Και δεν προσαρμόσθηκε μόνο αλλά επιχείρησε να περιπλέξει τις συζητήσεις.

Είναι σαφές ότι για την ελληνική πλευρά, το μείζον, σε αυτή τη φάση, είναι να μην υπάρξει αδιέξοδο. Να μην καταθέσει τα… όπλα ο Γενικός Γραμματέας. Ο τελευταίος έδειξε πως θα προσπαθεί μέχρι τέλους. Άλλωστε ανάλωσε χρόνο και κόπο για το Κυπριακό. Εάν κανείς θέλει να τον επικρίνει είναι για το γεγονός ότι επέλεγε λάθος συνεργάτες! Την ίδια ώρα, η μη επίτευξη συμφωνίας δεν οφείλεται στα Ηνωμένα Έθνη και στον Γενικό Γραμματέα, αλλά στην κατοχική δύναμη.

Προφανώς και το Κυπριακό δεν θα λυθεί με το άνοιγμα κι άλλων οδοφραγμάτων. Λειτουργούν ήδη εννέα. Και τα δυο που ανακοινώθηκαν χθες δεν αναμένεται να προσθέσουν κάτι καινούργιο. Ειδικά όταν γνωρίζουμε πώς αντιμετωπίζει η κατοχική πλευρά τα οδοφράγματα. Η φιλοσοφία της σε σχέση με τις διόδους, είναι αυτή που δημόσια, ακόμη και χθες είπε ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σε δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους κατά την επιστροφή του από το Αζερμπαϊτζάν, ο Τούρκος Πρόεδρος ανέφερε πως «δεν θεωρούμε την έλλειψη λύσης στην Κύπρο ως λύση από μόνη της. Αντιθέτως, υποστηρίζουμε σθεναρά τη λύση των δύο κρατών».

Έρευνες δείχνουν ότι η αυτοδιάγνωση και η αυτοθεραπεία, ή η εμπιστοσύνη σε μη καταρτισμένες πηγές για τη λήψη συμβουλών, μπορούν να οδηγήσουν σε λάθη, λανθασμένη χρήση φαρμάκων και καθυστέρηση στην αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας. Το διαδίκτυο έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αποκτούν πρόσβαση σε πληροφορίες υγείας. Πριν από μερικές δεκαετίες, κάποιος που ανησυχούσε για ένα σύμπτωμα θα μπορούσε να συμβουλευτεί έναν γιατρό, έναν φαρμακοποιό ή κάποιο ιατρικό σύγγραμμα. Σήμερα, μια μηχανή αναζήτησης μπορεί να εμφανίσει χιλιάδες αποτελέσματα μέσα σε δευτερόλεπτα.

Προσοχή στο διαδίκτυο για θέματα υγείας

Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι όλες οι πληροφορίες υγείας στο διαδίκτυο αξιόπιστες. Ορισμένοι ιστότοποι μπορεί να είναι δύσχρηστοι, να χρησιμοποιούν περίπλοκη γλώσσα ή να παρέχουν ελλιπείς, παρωχημένες ή ανακριβείς πληροφορίες. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ειδικότερα, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ταχεία διάδοση ανακριβών και παραπλανητικών πληροφοριών για την υγεία. Αυτό καθιστά δύσκολο για τους ανθρώπους να κρίνουν ποιες πηγές μπορούν να εμπιστευτούν.

Οι αξιόπιστες πηγές συνήθως εξηγούν τα οφέλη και τους κινδύνους, παραθέτουν τις έρευνες στις οποίες βασίζονται οι συμβουλές τους και παραδέχονται πότε τα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι σαφή. Αντιθέτως, συμβουλές που υπόσχονται «θαυματουργές» θεραπείες, εγγυώνται αποτελέσματα ή υποβαθμίζουν την επαγγελματική εξειδίκευση, θα πρέπει να προκαλούν ανησυχία.

Τα συμπτώματα είναι συχνά δύσκολο να ερμηνευθούν χωρίς ιατρική κατάρτιση. Οι πονοκέφαλοι, η κόπωση, ο πόνος στην κοιλιακή χώρα και τα δερματικά εξανθήματα μπορεί να οφείλονται σε δεκάδες διαφορετικές αιτίες. Μια αναζήτηση για τον όρο «πονοκέφαλος» μπορεί να εμφανίσει σπάνιες και τρομακτικές διαγνώσεις, όπως όγκους στον εγκέφαλο, προκαλώντας αδικαιολόγητο πανικό. Αν και οι διαδικτυακές αναζητήσεις μπορεί ενίοτε να κατευθύνουν τους ανθρώπους προς τη σωστή οδό, μπορούν επίσης να πυροδοτήσουν περιττό άγχος.

Κάποιος που νιώθει σίγουρος για μια διάγνωση που έκανε μέσω διαδικτύου, ενδέχεται να αναβάλει την επίσκεψη σε επαγγελματία υγείας, ακόμη και όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται. Η έγκαιρη διάγνωση συχνά βελτιώνει την έκβαση σε διάφορες παθήσεις, από λοιμώξεις έως καρκίνο. Όταν οι άνθρωποι αφιερώνουν εβδομάδες ή μήνες στην αυτοθεραπεία, χάνονται ευκαιρίες για έγκαιρη παρέμβαση.

Το πρόβλημα με τους influencers

Η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εκτείνεται πέρα ​​από το ζήτημα της διάγνωσης. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται σε influencers και δημιουργούς περιεχομένου για συμβουλές σχετικά με τη θεραπεία. Κάποιοι προτείνουν συμπληρώματα, φυτικά σκευάσματα ή μη συνταγογραφούμενα φάρμακα για διάφορα ζητήματα, από το άγχος έως τον χρόνιο πόνο.

Σε αντίθεση με τους γιατρούς και τους φαρμακοποιούς, οι influencers δεν υποχρεούνται να αποδείξουν ότι οι συμβουλές τους βασίζονται σε έρευνες. Οι προτάσεις τους μπορεί να πηγάζουν από προσωπική εμπειρία και όχι από επιστημονική τεκμηρίωση. Μια θεραπεία που φαίνεται αθώα μπορεί να αλληλεπιδράσει με συνταγογραφούμενα φάρμακα ή να επιδεινώσει μια υπάρχουσα πάθηση.

Για παράδειγμα, το βαλσαμόχορτο -ένα φυτικό σκεύασμα που λαμβάνεται συχνά για τη βελτίωση της διάθεσης- μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα ορισμένων συνταγογραφούμενων φαρμάκων, όπως ορισμένα αντισυλληπτικά και αντιπηκτικά. Χωρίς την καθοδήγηση επαγγελματία, αυτές οι αλληλεπιδράσεις μπορεί εύκολα να διαφύγουν της προσοχής.

Η αγορά φαρμάκων μέσω διαδικτύου εγείρει επιπλέον ανησυχίες. Χιλιάδες ιστοτόποι πωλούν πλέον φάρμακα απευθείας στους καταναλωτές, υποσχόμενοι συχνά ευκολία και ιδιωτικότητα. Αν και πολλά διαδικτυακά φαρμακεία λειτουργούν νόμιμα, άλλα δεν ακολουθούν τους κανόνες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για την είσοδο πλαστών ή ακατάλληλων φαρμάκων στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Τα προϊόντα αυτά ενδέχεται να περιέχουν λάθος συστατικά, λανθασμένες δόσεις ή να στερούνται εντελώς τη δραστική ουσία. Όχι μόνο αποτυγχάνουν να θεραπεύσουν την ασθένεια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν άμεση βλάβη. Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για τους καταναλωτές να εντοπίσουν τα πλαστά φάρμακα, ειδικά όταν οι ιστοτόποι παρουσιάζουν μια εικόνα επαγγελματισμού και αξιοπιστίας.

Η ενεργός συμμετοχή στη φροντίδα της υγείας σας μπορεί να βοηθήσει. Όσοι κατανοούν την πάθησή τους και συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπεία τους, είναι συχνά σε καλύτερη θέση να τη διαχειριστούν. Ωστόσο, η λήψη αποφάσεων για την υγεία σας είναι πιο αποτελεσματική όταν υποστηρίζεται από αξιόπιστες πληροφορίες και συμβουλές επαγγελματιών. Τρεις απλοί κανόνες:

• Εμπιστευτείτε αξιόπιστες πηγές, όπως αναγνωρισμένους ιατρικούς φορείς, αντί για προσωπικά ιστολόγια (blogs) ή πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
• Ένα συμπλήρωμα, ένα φυτικό σκεύασμα ή ένα φάρμακο που προτείνεται από κάποιον influencer ενδέχεται να μην υποστηρίζεται από επιστημονικά στοιχεία και θα μπορούσε να αλληλεπιδράσει με άλλες θεραπείες.
• Σε περίπτωση αμφιβολίας, συμβουλευτείτε έναν φαρμακοποιό ή γιατρό πριν το δοκιμάσετε.

Η ευκολία και η σιγουριά δεν εγγυώνται ακρίβεια. Το να κάνετε λάθος στην υγεία σας μπορεί να σας κοστίσει πολύ περισσότερο από τον χρόνο που εξοικονομείτε.

ΠΗΓΗ: www.theconversation.com
Σε συνεργασία με το womanidol

Ποια ακριβώς ακίνητα θα περάσουν στον ΦΑΑΕΔ; Πόσο αποτιμώνται; Ποιος θα αποφασίζει για την αξιοποίησή τους; Με ποιους όρους θα μπορούν να παραχωρούνται ή να μισθώνονται; Ποιος θα ελέγχει τις συμβάσεις; Και κυρίως, πού θα καταλήγει κάθε ευρώ που θα προκύπτει από αυτή την περιουσία; Δεν αρκεί να βαφτίζουμε τα πάντα “αξιοποίηση”.

Γιατί η απόσταση από την αξιοποίηση μέχρι την εκποίηση μπορεί να γίνει επικίνδυνα μικρή όταν απουσιάζουν η διαφάνεια, ο ουσιαστικός έλεγχος και η λογοδοσία. Και για αυτά, υπάρχει ένας πολύ απλός δρόμος: Όλα στο φως. Πλήρης κατάλογος των ακινήτων. Πλήρεις αποτιμήσεις. Κάθε διαγωνισμός και κάθε μεγάλη σύμβαση στη δημοσιότητα. Καμία συμφωνία πίσω από κλειστές πόρτες.

Κανένα τετελεσμένο

Τα στελέχη και η Φυσική Ηγεσία δεν είναι και δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζονται ως…άβουλοι θεατές. Είναι οι άνθρωποι που υπηρετούν στον Έβρο, στα νησιά, στα πολεμικά πλοία, στις μονάδες και στα στρατιωτικά αεροδρόμια. Είναι οι οικογένειες που ακολουθούν συνεχείς μεταθέσεις και αναζητούν, κάθε λίγα χρόνια, ένα σπίτι με ενοίκιο που να μπορούν να πληρώσουν. Και το συγκεκριμένο ζήτημα με την σοβαρή αντιμετώπισή του από την πολιτική ηγεσία μπορεί – και πρέπει- να αποτελέσει την βάση για την αντιμετώπιση πολλών θεμάτων που απασχολούν το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων.

Αυτό το προσωπικό πρέπει, πριν από όλα, να ωφεληθεί από κάθε πραγματική αξιοποίηση. Και αυτό δεν μπορεί να γίνει με την λευκή επιταγή που ζητά – και για αυτό το θέμα – από την Φυσική Ηγεσία και τα στελέχη, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας. Είναι λοιπόν ανάγκη να δοθεί στην δημοσιότητα το συνολικό σχέδιο για την περιουσία των Ενόπλων Δυνάμεων.

Πρέπει να απαντηθεί το κρίσιμο ερώτημα: Ποιος εγγυάται σήμερα ότι ο Φορέας Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Ενόπλων Δυνάμεων (ΦΑΑΕΔ) δεν θα αποτελέσει αύριο τον μηχανισμό μέσα από τον οποίο πολύτιμη στρατιωτική περιουσία θα περάσει, άμεσα ή έμμεσα, σε μακροχρόνια ιδιωτική εκμετάλλευση; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι «εμπιστευθείτε μας». Σε θέματα δημόσιας περιουσίας δεν είναι δυνατόν να δίδονται λευκές επιταγές.

Είναι ανάγκη να υπάρχουν κανόνες, έλεγχος και λογοδοσία. Γιατί η περιουσία των Ενόπλων Δυνάμεων δεν χαρίζεται. Δεν εκποιείται. Και δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση…

H Ουκρανία δεν μπορούσε, μεταξύ άλλων, να πλήξει αποτελεσματικά τις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού στα μετόπισθεν. Η αεράμυνά της κυριολεκτικά κατέρρευσε και οι ρωσικές δυνάμεις καταλάμβαναν σχεδόν έναν έως δύο οικισμούς την ημέρα, στο διάστημα του δεκαήμερου του “κόφτη”.  Όταν το όλο σύστημα επανήλθε πλήρως, η προέλαση κόπηκε σχεδόν “μαχαίρι”.

Στην τελευταία επίσημη εβδομαδιαία σύνοψη που εκδόθηκε από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας στις 6 Νοεμβρίου για πρώτη φορά δεν αναφέρεται καμία κατάληψη οικισμού από τις 31 Οκτωβρίου και μετά. Η ανακοίνωση αναφέρεται σε πλήγματα σε υποδομές και γενικώς σε «επιχειρήσεις προέλασης». Σε αυτό πέραν των λόγων που αναφέρονται κατωτέρω, παίζουν ρόλο και οι βροχές που δυσχεραίνουν κάθε μετακίνηση λόγω της λάσπης σε υπολογίσιμο βάθος.

Δεν είναι μόνον το Starlink

Συντρέχουν και άλλοι παράγοντες για την στασιμότητα πέραν του Starlink, δεδομένου ότι τον Σεπτέμβριο (όταν δηλαδή λειτουργούσε κανονικά το Starlink για τους Ουκρανούς), η Ρωσία είχε ανακοινώσει 51 καταλήψεις οικισμών. Αυτοί οι 51 οικισμοί ήταν εγκαταλελειμμένα χωριά και ασήμαντοι, σε σύγκριση με τους 40 που κατέλαβαν οι Ρώσοι τον Οκτώβριο.

Εντούτοις το νούμερο “51” είναι εντυπωσιακό – σε σύγκριση με το μηδέν της τελευταίας εβδομάδας και το γεγονός ότι καταλήφθηκαν δεκάδες οικισμοί με το Starlink, πλήρως λειτουργικό για την Ουκρανία – κάτι που σημαίνει ότι η τωρινή στασιμότητα οφείλεται και σε άλλους λόγους.

Άλλα αίτια

Οι δυτικοί αναλυτές όπως το ISW θεωρούν ότι τα ουκρανικά πλήγματα στις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού και στις αποθήκες πυρομαχικών έχουν στοιχίσει ακριβά στην ρωσική πρώτη γραμμή. Η Ουκρανία άλλαξε παράλληλα μέσα στο 2006 λίγο την στρατηγική της σε σχέση με την αποτυχημένη, άκαμπτη αντεπίθεση του 2023. Μέσα στο 2026, προχώρησε σε στοχευμένες, ευέλικτες επιχειρήσεις (όπως η “Επιχείρηση Βιβάλντι” από το 3ο Σώμα Στρατού) που είχε κάποια αποτελέσματα.

Σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις και δεδομένα που επεξεργάζεται το Mediazona σε συνεργασία με το BBC, συνάμα μειώθηκε κατά 20% ο ρυθμός κατάταξης νέων συμβασιούχων, παρά τα τεράστια οικονομικά κίνητρα και τη διαγραφή χρεών που προσφέρει η ρωσική κυβέρνηση – αυτό, αν αληθεύει, μειώνει κάπως το πλεονέκτημα της Μόσχας σε έμψυχο δυναμικό.

Άλλος παράγοντας που αναφέρουν δυτικοί και Ρώσοι είναι ότι το σύγχρονο πεδίο μάχης έχει μετατραπεί σε μια απόλυτα επιτηρούμενη, “διαφανή” ζώνη από αναγνωριστικά και FPV drones και από τις δύο πλευρές. Αυτό αναγκάζει και τους δύο στρατούς σε έναν εξαντλητικό πόλεμο φθοράς θέσεων (attritional warfare), όπου η κατάληψη ακόμη και λίγων μέτρων γης απαιτεί τεράστιες θυσίες.

Όμως το πεδίο είναι διαφανές για τους Ουκρανούς εδώ και χρόνια, άρα αυτό δεν παίζει ρόλο για την τωρινή στασιμότητα. Από πέρσι εξάλλου η Ρωσία στέλνει ομάδες πεζικού των 4-8 ατόμων που προσπαθούν να διεισδύσουν πεζή. Αυτή η μέθοδος γλιτώνει ζωές και εξοπλισμό, αλλά καθυστερεί την κατάληψη εδαφών.

Έλλειψη συντονισμού και πλασματική πληροφόρηση

Παρά την ανωτερότητα της Ρωσίας στα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, το ρωσικό δίκτυο Rybar (Ρώσοι εθνικιστές πολεμικοί ανταποκριτές που δεν ταυτίζονται με το Κρεμλίνο και το υπουργείο Άμυνας σε κάποια σημεία) συχνά παραπονιούνται για έλλειψη συντονισμού των ενόπλων δυνάμεων, με αποτέλεσμα ουκρανικά FPV drones να πλήττουν τις πρώτες γραμμές χωρίς επαρκή κάλυψη.

Επίσης γκρινιάζουν επειδή ορισμένοι διοικητές δίνουν πλασματική εικόνα στην πολιτική ηγεσία, «παρουσιάζοντας ως εκκαθαρισμένες περιοχές, κάποιες που παραμένουν γκρίζες ζώνες, υπερβάλλοντας στις ανακοινώσεις για καταλήψεις εδαφών και οδηγώντας την στρατιωτική ηγεσία σε εσφαλμένες αποφάσεις».

Ινδοί: Η Ρωσία δεν βιάζεται

Μεγάλα ινδικά αμυντικά δίκτυα (όπως το WION και το Firstpost) και αναλυτές της περιοχής, που έχουν σχετικά πιο θετική στάση έναντι της Μόσχας, επισημαίνουν δύο άλλους βασικούς παράγοντες για τη στασιμότητα. Ο ένας είναι ότι η Ρωσία δεν βιάζεται πλέον να καταλάβει εδάφη.

Εκτιμούν ότι ο αντικειμενικός σκοπός του ρωσικού επιτελείου έχει μετατοπιστεί από την εδαφική επέκταση: Τώρα στοχεύει στην εξουθένωση του ουκρανικού στρατού σε έμψυχο δυναμικό, αλλά και στην εξάντληση των δυτικών αποθεμάτων σε πυρομαχικά, καθώς και σε υποδομές. Η στασιμότητα των συνόρων, επομένως, θεωρείται από κάποιους αναλυτές ως εσκεμμένη επιλογή της Μόσχας για τη διατήρηση ενός σταθερού μετώπου φθοράς, μια που απομένει μόνον 10-12% του Ντονμπάς υπό ουκρανικό έλεγχο.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ως δεύτερο παράγοντα στασιμότητας το γεγονός ότι αν και η Ρωσία έχει μετατρέψει το 40% του προϋπολογισμού της σε πολεμική οικονομία, η διατήρηση μιας γραμμής μετώπου μήκους 1.000 χιλιομέτρων απαιτεί τεράστια εφοδιαστική αλυσίδα, η οποία δοκιμάζεται συνεχώς.

Τα οχυρά που ετοιμάζονταν 12 χρόνια

Όλοι εν τω μεταξύ  συμφωνούν πως η στασιμότητα οφείλεται και στο ότι οι Ρώσοι έφτασαν πια στην τελευταία και κρίσιμη ζώνη των Φρουρίων (Fortress Belt). Το Κραματόρσκ, το Σλοβιάνσκ και η Κωνσταντινίφκα δεν είναι απλώς δύο-τρεις οχυρωμένες πόλεις το βορειοδυτικού Ντονιέτσκ: Πρόκειται για την πιο βαριά οχυρωμένη γραμμή άμυνας σε ολόκληρη την Ουκρανία, η οποία προετοιμάζεται και ενισχύεται συστηματικά από το 2014. Η Κωνσταντινίφκα πάντως έχει καταληφθεί από τις ρωσικές δυνάμεις παρά τις διαψεύσεις των δυτικών.

Το Κραματόρσκ και το Σλοβιάνσκ είναι ένα πολύ μεγάλο αστικό σύμπλεγμα με μια σχεδόν συνεχή αστική γραμμή μήκους 50 χιλιομέτρων. Οι μάχες σε τέτοιο αστικό περιβάλλον είναι εξαιρετικά αργές και πολύνεκρες (για το Μπαχμούτ οι Ρώσοι χρειάστηκαν εννέα μήνες). Οι πόλεις αυτές περιβάλλονται από στρατηγικής σημασίας λόφους και τα υψώματα ευνοούν τους αμυνόμενους. Επιπλέον, η βόρεια πλευρά προστατεύεται από τον ποταμό Σεβέρσκι Ντονέτς.

Οι Ουκρανοί μηχανικοί έχουν μετατρέψει επιπλέον όλη την γύρω περιοχή σε ένα δίκτυο που αποκόπτει τον επιτιθέμενο σε ζώνες εξόντωσης (kill zones) με λαβυρίνθους χαρακωμάτων εκατοντάδων χιλιομέτρων που συνδέονται με υπόγεια τσιμεντένια καταφύγια (bunkers) δομημένα ώστε να αντέξουν βαριά πλήγματα.

Η περιοχή είναι σκαμμένη παντού με βαθιές αντιαρματικές τάφρους, χιλιάδες σειρές από “δόντια του δράκου” και τεράστια πυκνά ναρκοπέδια. Οι οχυρώσεις έχουν σχεδιαστεί ειδικά για την εποχή του drone warfare, με υπόγειες επικοινωνίες και θωρακισμένους σταθμούς ελέγχου. Μέρος του ανεφοδιασμού του μπορεί να γίνεται και υπογείως.

Το “εδαφικό αδιέξοδο”

Η Ρωσία δεν κατάφερε μέχρι στιγμής να εφαρμόσει εκεί την “τανάλια” για να περικυκλώσει και να αποκόψει τον ανεφοδιασμό, οπότε αναγκαστικά εμπλέκεται σε μια επίμονη, αργή και αιματηρή κατά μέτωπο επίθεση (frontal fight), τετράγωνο προς τετράγωνο. Για την Ουκρανία, η διατήρηση αυτής της γραμμής είναι ζωτικής σημασίας, γιατί αν πέσει η «Ζώνη-Φρούριο», ανοίγει ο δρόμος για τις ανοιχτές πεδιάδες προς τα δυτικά, όπου δεν υπάρχουν πλέον φυσικά ή έτοιμα τεχνητά εμπόδια μέχρι τον ποταμό Δνείπερο ή το Χάρκοβο.

Η ανάλυση του Rybar (υπό τη διεύθυνση του Μιχαήλ Ζβίντσουκ) βλέποντας κατά την κρίση της “εδαφικό αδιέξοδο” στο μικρό τμήμα του Ντονμπάς που απομένει προς κατάληψη, εκτιμά ότι ο πόλεμος μεταφέρεται σε ένα νέο επίπεδο ενόψει του χειμώνα: στον πόλεμο των υποδομών βαθιά στα μετόπισθεν.

Ο Ζβίντσουκ θεωρεί ότι η Ρωσία είναι αναγκασμένη να ξεκινήσει ένα μαζικό κύμα πληγμάτων κατά του ενεργειακού δικτύου όλης της Ουκρανίας για να γονατίσει τη στρατιωτική της βιομηχανία. “Βλέπει” έναν μακρύ, εξαντλητικό πόλεμο θέσεων (attritional war) που θα κινείται με ρυθμούς χελώνας όλο το χειμώνα.

Το Starlink

Στο δεκαήμερο της υπολειτουργίας του Starlink τον Οκτώβριο οι ρωσικές δυνάμεις σταθεροποίησαν τις θέσεις τους, ενισχύθηκαν και σταμάτησαν τις ουκρανικές αντεπιθέσεις. Ωστόσο, το Rybar αναφέρει ότι η Ρωσία δεν μπόρεσε να το εκμεταλλευθεί στο έπακρον, όχι μόνον λόγω της ουκρανικής οχύρωσης, αλλά και του μεγάλου αριθμού ουκρανικών drones που κινούνταν χωρίς το Starlink.

Όταν επανήλθε το Starshield (του στρατιωτικού σκέλους του Starlink), απέδειξε την ισχύ του όπως και το Φεβρουάριο του 2026. Μέχρι τότε οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις προέλαυναν με σχετική ευκολία, παρά τις εξαιρετικές ουκρανικές οχυρώσεις. Όμως τον Φεβρουάριο υπό την πίεση της Ουκρανίας οι ΗΠΑ (και όχι ο Μασκ όπως πολλοί το προσωποποιούν) έδωσε κωδικούς μόνο για τα ουκρανικά τερματικά.

Οι Ρώσοι αίφνης δεν μπορούσαν να κάνουν χρήση του συστήματος (έως τότε έπαιρναν τερματικά από άλλες χώρες, τα οποία πλέον “δεν έπιαναν” στην περιοχή). Αυτό προκάλεσε χάος στις ρωσικές επικοινωνίες που άργησαν να αναδιοργανωθούν.

Κάθετη επιβράδυνση

Κατά το τρίμηνο Φεβρουαρίου, Μαρτίου και Απριλίου του 2026, σημειώθηκε μια σημαντική ανατροπή στην προέλαση των ρωσικών δυνάμεων, η οποία οδήγησε στην ουσιαστική καθήλωση και αποτυχία της εαρινής επίθεσης της Μόσχας, σύμφωνα με τους δυτικούς. Ενώ το 2025 οι Ρώσοι είχαν καταφέρει να καταλάβουν σημαντικά εδάφη (με προέλαση περίπου 13 τ.χλμ. την ημέρα), όταν τους “κόπηκε” το Starlink ο ρυθμός αυτός κατέρρευσε κατά 80%, πέφτοντας στα μόλις 2,5 τ.χλμ. ημερησίως.

Ο Μάρτιος του 2026 καταγράφηκε από το Institute for the Study of War (ISW) ως ο πρώτος μήνας μετά από 2,5 χρόνια στον οποίο η Ρωσία είχε ασήμαντο καθαρό εδαφικό κέρδος, καθώς οι ελάχιστες προελάσεις της αντισταθμίστηκαν πλήρως από τις ουκρανικές ανακαταλήψεις εδαφών.

Μέχρι τα μέσα Μαρτίου, οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν απωθήσει τις ρωσικές από το μεγαλύτερο μέρος και της περιφέρειας του Ντνιπροπετρόφσκ, όπου οι Ρώσοι επιδιώκουν να δημιουργήσουν “ζώνη ασφαλείας”. Οι δυτικοί αποδίδουν τον ρόλο κλειδί στο Starlink.

Γιατί δεν προέβλεψε τον παράγοντα Starlink η Ρωσία;

Η αποτυχία της Ρωσίας να προβλέψει τη στρατηγική ισχύ του Starlink και η αδυναμία της να αναπτύξει έγκαιρα ένα δικό της ανάλογο δίκτυο οφείλονται στην υπερβολική αυτοπεποίθηση σχετικά ηλικιωμένων στρατηλατών, σε οικονομικούς περιορισμούς, αλλά και στην υποτίμηση του Starlink καθαυτού.

Ο πρώην επικεφαλής της Roscosmos (της ρωσικής διαστημικής υπηρεσίας), Γιούρι Μπορίσοφ, αναφερόμενος στη δορυφορική τεχνολογία της SpaceX είχε σχολιάσει: «Αποδείχθηκε ότι δεν ήμασταν έτοιμοι για αυτό». Η ρωσική στρατιωτική ηγεσία σχεδίασε την εισβολή στην Ουκρανία με βάση το δόγμα ενός παραδοσιακού πολέμου (άρματα μάχης, πυροβολικό, κλασικές τηλεπικοινωνίες). Δεν αντιλήφθηκε ότι ο σύγχρονος πόλεμος θα βασιζόταν στα drones και στα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο (real-time data).

Θεωρούσαν ότι το Starlink ήταν απλώς ένα «εμπορικό δίκτυο για παροχή ίντερνετ σε επαρχίες» και όχι μια κρίσιμη στρατιωτική υποδομή και εκτιμούσαν ότι τα πανίσχυρα ρωσικά συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου (Electronic Warfare) θα μπορούσαν εξάλλου εύκολα να τυφλώσουν, ή να παρεμβάλουν οποιοδήποτε δορυφορικό σήμα. Το Starlink τους διέψευσε.

Όταν συνειδητοποίησαν το τεράστιο πρόβλημα, ο πόλεμος είχε πια αρχίσει για τα καλά και έκριναν πολύ δαπανηρή την προσπάθεια για δικό τους δορυφορικό πλέγμα, οπότε ναι μεν το κίνησαν, αλλά στράφηκαν σε άλλες προσωρινές λύσεις, όπως τα τερματικά τρίτων χωρών.

Κίνα και Rassvet

Η συνεργασία με την Κίνα δεν μπορούσε να τους διευκολύνει πέραν των μικροτσίπ, για πολλούς λόγους. Ένας από αυτούς είναι ότι η Κίνα διαθέτει μεν 1.600 δορυφόρους (οι 500 χαμηλής τροχιάς), αλλά όπως πάντα, με την στρατηγική του “ήσυχου γίγαντα” που δεν ενοχλεί, τους διαθέτει για εμπορικούς στόχους και πάντως δεν τους έχει πάνω από ευρωπαϊκές και ρωσικές περιοχές.

Στο ερώτημα, “γιατί η Κίνα, όπως και η Ρωσία, άφησαν την πρωτοκαθεδρία επ’ αυτού στις ΗΠΑ”, η απάντηση είναι ότι ίσως η Κίνα διακατέχεται από τη σιγουριά ότι κανείς δεν θα τα βάλει με ένα στρατό της τάξης των οκτώ εκατομμυρίων συν τα 600 (!) εκατομμύρια άτομα που είναι ικανά προς θητεία, άνδρες και γυναίκες.

Το αμερικανικό δίκτυο τροφοδοτείται από περίπου 11.200 μικροδορυφόρους χαμηλής τροχιάς. Η Ρωσία διέθετε (και διαθέτει) εξαιρετικούς, αλλά λίγους, τεράστιους και πανάκριβους στρατιωτικούς δορυφόρους σε υψηλή τροχιά. Αυτοί προσφέρουν κάλυψη αλλά με τεράστια καθυστέρηση στο σήμα, καθιστώντας αδύνατη την καθοδήγηση drones, ή τη ζωντανή μετάδοση από το πεδίο της μάχης.

Η μαζική παραγωγή εκατοντάδων δορυφόρων απαιτεί εν τω μεταξύ γραμμές συναρμολόγησης, όπως στις αυτοκινητοβιομηχανίες, κάτι που η ρωσική διαστημική βιομηχανία δεν διέθετε. Επιπλέον αυτοί οι μικροί δορυφόροι χρειάζονται μικροτσίπ υψηλής τεχνολογίας και μετά τις κυρώσεις του 2022, η Ρωσία αποκόπηκε από αυτές τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Παρόλο που στράφηκε στην Κίνα για βοήθεια, η αντικατάσταση των δυτικών προτύπων τσιπ πήρε πολύ χρόνο.

Η Ρωσία συνέχιζε να κλέβει το σήμα των Αμερικανών μέσω τρίτων χωρών, δηλαδή εισάγοντας από αυτές πάνω από 50.000 τερματικά Starlink, τα οποία ενσωμάτωνε στο στράτευμά της. Όμως, όταν τον Φεβρουάριο με τους νέους κωδικούς της SpaceX ο ρωσικός στρατός υπέστη σοκ, μένοντας χωρίς επικοινωνίες στην πρώτη γραμμή, η Μόσχα ξεκίνησε έναν αγωνιώδη αγώνα δρόμου για να φτιάξει τον δικό της κλώνο του Starlink, το δίκτυο Rassvet (Αυγή).

Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με δυτικά μέσα, το Rassvet παρέχει σήμα πάνω από την Ουκρανία μόνο για συνολικά δύο ώρες την ημέρα, και αυτό το δίωρο “μοιρασμένο σε δεκαπεντάλεπτα μέσα στο 24ωρο. Το Starlink όμως με τους χιλιάδες δορυφόρους του παρέχει αδιάλειπτη κάλυψη 24/7. Η Ρωσία στοχεύει να έχει ένα ανάλογο λειτουργικό δίκτυο έως το 2035.

Η πρόσφατη σειρά συγκρούσεων, ωστόσο, ανέδειξε τους περιορισμούς της εξάρτησης από αυτήν την υπάρχουσα εξωτερική προστασία – αποδεικνύοντας ότι ακόμη και οι πιο ισχυρές συνεργασίες ασφαλείας ενδέχεται να μην εγγυώνται την αποφυγή ασύμμετρων επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, διατηρώντας ανοιχτές τις ναυτιλιακές οδούς ή περιορίζοντας τους περιφερειακούς πολέμους. Η προοπτική ανανεωμένων εχθροπραξιών ΗΠΑ-Ιράν – ειδικά, μετά το πρόσφατο ξέσπασμα συγκρούσεων – ενθάρρυνε τις περιφερειακές κυβερνήσεις να διαφοροποιήσουν τις διπλωματικές τους επιλογές.

Η στροφή του Ιράν

Η συνάντηση στην Τεχεράνη, στις 26 Οκτωβρίου 2026, δεν κατέληξε σε κάποιο σύμφωνο ασφαλείας, αλλά απέφερε κάτι εξίσου σημαντικό: Τη δέσμευση για συνέχιση του διαλόγου. Υπό τη σκιά του πολέμου του 2026 μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, αξιωματούχοι από τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Τουρκία – τα τρία μέρη της Κοινής Συμφωνίας Άμυνας της Μέκκας – κάθισαν στο ίδιο τραπέζι με Ιρανούς ηγέτες, σε μια περίοδο που η περιοχή βρισκόταν αντιμέτωπη με ζοφερές αβεβαιότητες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνάντηση αυτή συνοδεύτηκε από μια κίνηση που υποδηλώνει μια πιο ώριμη και ρεαλιστική σαουδαραβική διπλωματία: Προσφέρθηκε το ποσό του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων στους Χούθι, μέσω ιρανικών διαύλων επικοινωνίας, με στόχο την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός και τον τερματισμό των επιθέσεων στο σαουδαραβικό έδαφος.

Αν και οι συμμετέχοντες στη διάσκεψη αποχώρησαν χωρίς επίσημη συμφωνία ή δέσμευση από την πλευρά του Ιράν για τον περιορισμό των επιθέσεων των Χούθι, για πολλούς, το γεγονός αυτό αποτέλεσε, κατά τα φαινόμενα, το θεμέλιο για περιφερειακές συνεννοήσεις – αν όχι για την παροχή εγγυήσεων για μια διασφαλισμένη ειρήνη. Αν και δεν μπορεί να θεωρηθεί άμεσο ισοδύναμο της κατάρρευσης της αμερικανικής ή δυτικής ηγεμονίας στον τομέα της ασφάλειας, ο συγκεκριμένος διπλωματικός δίαυλος σηματοδοτεί, αναμφίβολα, ένα ιστορικό σημείο καμπής.

Οι ΗΠΑ διατηρούν, δίχως αμφιβολία, απαράμιλλες στρατιωτικές δυνατότητες σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο, εκτεταμένες υποδομές στην περιοχή, καθώς και επιρροή στις αλυσίδες εφοδιασμού αμυντικού υλικού. Αντίστοιχα, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν διατηρούν σημαντικές σχέσεις – διαφορετικού βάθους – με την Ουάσιγκτον και τους δυτικούς εταίρους.

Ωστόσο, ήταν η πρώτη φορά που ορισμένα κράτη της Μέσης Ανατολής – τα οποία ιστορικά συνδέονταν με τη Δύση μέσω συνθηκών αμοιβαίας άμυνας – επιδίωξαν ενεργά έναν παράλληλο διπλωματικό δίαυλο με την Τεχεράνη. Η κίνηση αυτή υποδηλώνει μια βαθιά στροφή προς ένα μοντέλο αναδιαμόρφωσης της ασφάλειας, αν όχι προς μια ριζικά νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων.

Γιατί αυτός ο “παράξενος” διάλογος;

Μια εύλογη ερμηνεία του διαλόγου θα μπορούσε να είναι μια παράλληλη προσπάθεια διαφοροποίησης στον τομέα της ασφάλειας, και όχι μια ριζική αναδιάταξη συμμαχιών. Υπό αυτό το πρίσμα, οι περιφερειακές κυβερνήσεις ενδέχεται να αναζητούν επιπλέον επιλογές, ώστε τα συμφέροντά τους να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από αποφάσεις που λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον ή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Σύμφωνα με πακιστανικές πηγές, ο κεντρικός στόχος του απροσδόκητου διαλόγου που έλαβε χώρα στην Τεχεράνη στις 26 Οκτωβρίου 2026 ήταν η διαπραγμάτευση ενός περιφερειακού δικτύου μη επίθεσης. Άλλοι πιθανοί λόγοι ενδέχεται να είναι ο περιορισμός της σύγκρουσης μεταξύ Χούθι και Σαουδικής Αραβίας, καθώς και η προώθηση μιας συγκεκριμένης ειρηνευτικής πρότασης μέσω παρασκηνιακών διαύλων – την οποία παρουσίασε ο Αρχηγός του Πακιστανικού Στρατού, Στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ (Asim Munir), και η οποία φέρεται να υποστηρίχθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ – με στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Για το Ιράν, η φιλοξενία του Σαουδάραβα υπουργού Άμυνας, του Πακιστανού Στρατάρχη και του επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, αποτέλεσε έναν τεράστιο θρίαμβο δημοσίων σχέσεων και μια σημαντική ώθηση στις προσπάθειες του ιρανικού καθεστώτος να διασφαλίσει την επιβίωσή του.

Ιρανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζαΐ (Mohsen Rezaei), παρουσίασαν τον τετραμερή αυτό διάλογο ως απόδειξη ότι η ασφάλεια στη Δυτική Ασία πρέπει να προέρχεται “εκ των έσω”, μέσω της περιφερειακής συνεργασίας, και όχι μέσω εξωτερικών παρεμβάσεων.

Επιπλέον, την ίδια ακριβώς ημέρα (26 Οκτωβρίου) με τη διάσκεψη της Τεχεράνης, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Sayyid Badr Albusaidi, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάλεσε τα κράτη του Κόλπου να αναλάβουν συλλογική ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια, μέσω ενός περιεκτικού περιφερειακού πλαισίου (το οποίο θα περιλαμβάνει το Ιράν και το Ιράκ, μαζί με τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου).

Ομάν και Κίνα

Για να γίνει η κατάσταση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, ο Σουλτάνος ​​του Ομάν πραγματοποίησε επίσκεψη στην Κίνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη της Αυτού Μεγαλειότητας, του Σουλτάνου του Ομάν – χώρας γνωστής, ιστορικά και διπλωματικά, για την άσκηση μιας ανεξάρτητης, ουδέτερης και αδέσμευτης εξωτερικής πολιτικής, παρά για μια καθαρά “φιλοδυτική” στάση – στην Κίνα, από την εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών το 1978.

Μια εξέλιξη που, στη συγκεκριμένη συγκυρία, είναι βέβαιο ότι προκάλεσε έκπληξη και ερωτηματικά σε ορισμένους κύκλους. Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι τόσο το Ιράν όσο και το Ομάν ελέγχουν την έξοδο από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, όπου οι ναυτιλιακοί διάδρομοι εκτείνονται τόσο στα χωρικά ύδατα του Ομάν, όσο και του Ιράν. Μια παλαιότερη πρόταση του Ομάν για κοινό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ είχε απορριφθεί από το Ιράν, το οποίο ωστόσο συμφώνησε στον καθορισμό «ασφαλών» διαδρομών διέλευσης για τα πλοία που εισέρχονται και εξέρχονται από τα Στενά.

Η επίσκεψη του Σουλτάνου του Ομάν στην Κίνα εγείρει, αναπόφευκτα, μια σειρά ερωτημάτων. Μήπως το Ομάν επιδιώκει να πείσει η Κίνα το Ιράν να αποδεχθεί τον κοινό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ; Ή μήπως πρόκειται για μια προσπάθεια προώθησης μιας πολυπόθητης αμερικανο-ιρανικής συναίνεσης, με στόχο την αποκατάσταση της ομαλότητας στην περιοχή; Εάν ισχύει κάτι τέτοιο, απολαμβάνει άραγε αυτή η πρωτοβουλία κάποιου είδους αμερικανικής υποστήριξης; Και αν ναι, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια επιθυμητή προσέγγιση μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ – και με ποιο κόστος;

Το όλο περιστατικό θα μπορούσε να εκληφθεί (έστω και έμμεσα) ως μια ριζική αλλαγή παραδείγματος στον τρόπο αντίληψης της ασφάλειας στον Κόλπο. Μια εξέλιξη που αμφισβητεί ευθέως τον μακροχρόνιο ρόλο των ΗΠΑ ως του βασικού εγγυητή ασφαλείας στην περιοχή. Συνοψίζοντας, αντί να βασίζονται στην παραδοσιακή δυτική προστασία, οι χώρες του Κόλπου επέλεξαν την απευθείας εμπλοκή με το Ιράν, προκειμένου να αποτρέψουν την ολίσθηση της Μέσης Ανατολής σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο…

Η πρώτη χαρακτηριστική υπόθεση ήταν η κατάσχεση της Can Holding, στις 11 Σεπτεμβρίου 2025. Ο όμιλος, στον οποίο ανήκαν μεταξύ άλλων τα Habertürk, Show TV, Bloomberg HT, Doğa Kolejleri και το Πανεπιστήμιο Bilgi , διέθετε συνολικά 121 εταιρείες. Η επιχείρηση ερμηνεύτηκε ως αναμέτρηση ισχύος στο εσωτερικό της κυβέρνησης.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η κατάθεση του ιδιοκτήτη του ομίλου, Κεμάλ Τζαν, ο οποίος υποστήριξε ότι οι εξαγορές των τελευταίων ετών είχαν πραγματοποιηθεί, κατόπιν υποδείξεων «ανώτατων κρατικών αξιωματούχων». Δεν διευκρινίστηκε, ωστόσο, ποιοι ήταν αυτοί. Η αναφορά θεωρήθηκε από πολιτικούς κύκλους της Άγκυρας πιθανό μήνυμα προς συγκεκριμένα κέντρα εξουσίας: Η κυβέρνηση γνώριζε ποιοι επιχειρούσαν να αποκτήσουν επιρροή στα μέσα ενημέρωσης και στο επιχειρηματικό πεδίο.

Ακολούθησε, στις 9 Δεκεμβρίου 2025, η σύλληψη του πρώην διευθυντή ειδήσεων του Habertürk, Μεχμέτ Ακίφ Ερσόι, στο πλαίσιο έρευνας για ναρκωτικά. Ο Ερσόι παραμένει προφυλακισμένος. Σύμφωνα με τις συζητήσεις που έγιναν τότε στην Άγκυρα, η σύλληψή του ερμηνεύτηκε και ως μήνυμα προς εκείνους που είχαν συμβάλει στην τοποθέτησή του. Παρότι δεν αναφέρονταν συγκεκριμένα ονόματα, οι υπαινιγμοί κατευθύνονταν προς τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

Το σκάνδαλο και οι συγκρούσεις στο ΑΚΡ

Το φθινόπωρο του 2026, στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων. Ορισμένοι πολιτικοί στην Άγκυρα, μεταξύ των οποίων και στελέχη του AKP, εκτιμούν ότι η κρίση μπορεί να αποτελεί εσωτερική απόπειρα πλήγματος κατά του ίδιου του Ερντογάν.

Στην υπόθεση επανήλθε και το όνομα του Φουρκάν Τορλάκ. Ο Τορλάκ είχε διατελέσει επί χρόνια σύμβουλος του εκπροσώπου Τύπου του AKP, Ομέρ Τσελίκ, και στη συνέχεια επικεφαλής του Κέντρου Καταπολέμησης της Παραπληροφόρησης της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της Προεδρίας.

Παραιτήθηκε όταν το όνομά του αναφέρθηκε στην έρευνα για τα ναρκωτικά, αλλά αργότερα ανέλαβε καθήκοντα συντονιστή επικοινωνίας του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ. Κατά τη διάρκεια της κρίσης με τα επενδυτικά κεφάλαια απομακρύνθηκε από τη θέση του, αφού καταγγέλθηκε στον πρόεδρο ως υπεύθυνος για διαρροές που αφορούσαν στελέχη του AKP.

Η διαδοχή που κανείς δεν συζητά…

Η συζήτηση για την πολιτική διάρκεια του φαινομένου Ερντογάν παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στην Άγκυρα. Ο Τούρκος πρόεδρος δεν έχει κρύψει ότι επιθυμεί να παραμείνει στην εξουσία, όσο του το επιτρέπει η υγεία του, αντιμετωπίζοντας την πολιτική ως αποστολή που πρέπει να συνεχιστεί μέχρι την τελευταία στιγμή.

Τα στελέχη του AKP, ωστόσο, γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή θα βρεθούν αντιμέτωπα με το ζήτημα της επόμενης ημέρας. Πρόκειται για ένα θέμα που αποφεύγεται στις δημόσιες συζητήσεις και περιορίζεται σε ιδιωτικούς πολιτικούς κύκλους. Ένα μεγάλο μέρος του κόμματος εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητη την παρουσία του Ερντογάν για ακόμη μία περίοδο και δεν είναι ούτε έτοιμο ούτε πρόθυμο να συζητήσει την απουσία του.

Στο παρελθόν, η ανάδειξη πολιτικών προσώπων όπως ο Σουλεϊμάν Σοϊλού, ο Χουλουσί Ακάρ και ο γαμπρός του προέδρου, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, είχε τροφοδοτήσει εκτιμήσεις ότι προετοιμάζονταν για το μέλλον. Ο Ερντογάν, όμως, φρόντισε στη συνέχεια να εξισώσει τους ισχυρούς υπουργούς, αναθέτοντάς τους κοινοβουλευτικές θέσεις και υπενθυμίζοντας ποιος διατηρεί τον τελικό έλεγχο. Ακόμη και ο Σοϊλού, του οποίου οι ηγετικές φιλοδοξίες έχουν κατά καιρούς συζητηθεί, έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να απομακρύνει τέτοιες εντυπώσεις, δηλώνοντας πρόσφατα ότι διανύει την τελευταία του περίοδο.

Ο Μπιλάλ Ερντογάν και η οικογενειακή διαδοχή

Στα τέλη του 2025, ιδιαίτερα μετά την επιχείρηση στο Habertürk, ο γιος του προέδρου, Μπιλάλ Ερντογάν, έγινε περισσότερο ορατός στη δημόσια ζωή. Αυτό προκάλεσε εκτιμήσεις ότι ο πατέρας του τον προετοιμάζει ως διάδοχό του. Η προβολή του, ωστόσο, περιορίστηκε σταδιακά.

Για ορισμένα στελέχη του AKP, η ανάδειξή του αποτελούσε καθησυχαστική προοπτική: Μια μετάβαση από τον πατέρα στον γιο θα μπορούσε να διατηρήσει την πολιτική επιρροή του ονόματος Ερντογάν χωρίς εσωτερικές συγκρούσεις. Άλλοι εκτιμούν ότι ο πρόεδρος τον έφερε στο προσκήνιο για να περιορίσει τις φιλοδοξίες όσων σκέφτονται τη διαδοχή ή για να διαπιστώσει ποιοι θα τον υποστήριζαν. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι έχει αποφασιστεί μια τέτοια εξέλιξη.

Τα τέσσερα στρατόπεδα στο AKP

Σύμφωνα με αναλυτές, στο κυβερνών κόμμα διαμορφώνονται τέσσερα πιθανά στρατόπεδα για την επόμενη ημέρα. Αρχικά, η σύγκρουση ενδέχεται να διεξαχθεί μεταξύ συμμαχιών και στη συνέχεια να μεταφερθεί στο εσωτερικό τους. Το AKP, άλλωστε, ιδρύθηκε ως συμμαχία διαφορετικών πολιτικών προσωπικοτήτων, όπως ο Ερντογάν, ο Αμπντουλάχ Γκιουλ, ο Μπουλέντ Αρίντς και ο Αμπντουλατίφ Σενέρ. Σήμερα, από εκείνη την αρχική ομάδα, έχει απομείνει μόνο ο Ερντογάν.

Πρώτο στρατόπεδο είναι η οικογένεια. Τρεις είναι οι βασικοί εκπρόσωποί του: O Μπιλάλ Ερντογάν, ο Μπεράτ Αλμπαϊράκ και ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ. Ο Αλμπαϊράκ θεωρούνταν για χρόνια πιθανός διάδοχος, έχοντας αναλάβει διαδοχικά τα υπουργεία Ενέργειας και Οικονομικών. Παρά την επιρροή που απέκτησε στη γραφειοκρατία και στο κόμμα, δεν κατάφερε να δημιουργήσει ευρύτερη πολιτική συμπάθεια. Μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση παρέμεινε για χρόνια μακριά από τη δημόσια σκηνή.

Το όνομά του επανήλθε στην επικαιρότητα εξαιτίας των αναφορών ότι ορισμένοι από τους γραφειοκράτες που εμπλέκονται στο σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων είχαν διοριστεί επί υπουργικής θητείας του. Ο ίδιος αντιμετώπισε την κρίση ως συνωμοσία με στόχο τον Ερντογάν και αντέδρασε δημόσια, μέσω ανακοίνωσης του δικηγόρου του.

Από την πλευρά του, ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ διαθέτει ισχυρό οικονομικό και τεχνολογικό υπόβαθρο μέσω της Baykar, την οποία ανέπτυξε μαζί με τον αδελφό του Χαλούκ. Έχει αποκτήσει δημοτικότητα, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων, και επιρροή στον χώρο της αμυντικής βιομηχανίας. Ωστόσο, η επιχειρηματική επιτυχία και η δημόσια αναγνωρισιμότητα δεν συνεπάγονται αυτομάτως πολιτική ηγετική ικανότητα. Δεν είναι επίσης σαφές πώς θα διαμορφωθούν οι σχέσεις μεταξύ των τριών μελών της οικογένειας.

Δεύτερο στρατόπεδο: Οι εκπρόσωποι της “Milli Görüş”

Σε αυτή την ομάδα εντάσσονται πρόσωπα όπως ο Νουμάν Κουρτουλμούς, ο Μουσταφά Σεντόπ, ο Αμπντουλχαμίτ Γκιουλ και ο Γιουσούφ Τεκίν. Παρότι ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι εγκατέλειψε την ισλαμική-πολιτική παράδοση της “Milli Görüş” (“Εθνική Άποψη”) τα συγκεκριμένα στελέχη αποτελούν τον σκληρό πυρήνα του κόμματος.

Έχουν κοινές πολιτικές και ιδεολογικές αναφορές, γνωρίζουν τους μηχανισμούς του κόμματος και μπορούν να αξιοποιήσουν εργαλεία όπως το δίκαιο, η στρατηγική και η διπλωματία. Στο στρατόπεδο αυτό θα μπορούσαν να βρουν θέση και άλλες πολιτικές τάσεις, μεταξύ των οποίων οι εθνικιστές.

Τρίτο στρατόπεδο: Οι “ελίτ του Φιντάν”

Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δεν έχει εκφράσει δημόσια φιλοδοξίες για την επόμενη ημέρα, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τερματίσει πρόωρα την πολιτική του πορεία. Ωστόσο, στην Άγκυρα θεωρείται από πολλούς ισχυρός υποψήφιος για τη διαδοχή, λόγω των θέσεων που έχει αναλάβει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.

Στον στενό κύκλο του αναφέρονται ο αντιπρόεδρος του AKP Εφκάν Αλά, ο Μουτζαχίτ Αρσλάν και ο εκπρόσωπος του κόμματος, Ομέρ Τσελίκ. Ορισμένοι προσθέτουν τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Τζεβντέτ Γιλμάζ και τον επικεφαλής της MİT Ιμπραήμ Καλίν. Η ομάδα αυτή έχει καταφέρει να αποκτήσει επιρροή σε κρίσιμες κρατικές θέσεις, από την ασφάλεια και τις υπηρεσίες πληροφοριών έως το υπουργείο Εξωτερικών και τις νομαρχίες.

Το βασικό της πλεονέκτημα έναντι των άλλων στρατοπέδων είναι η διεθνής αναγνωρισιμότητα. Ωστόσο, υπάρχει σημαντική απόσταση ανάμεσα σε αυτή την ομάδα και στα παραδοσιακά κομματικά στελέχη που έχουν διαμορφωθεί μέσα από την κομματική δράση και την παρουσία τους στη βάση.

Τέταρτο στρατόπεδο: Εκείνοι που θα επιλέξουν πλευρά

Πρόκειται για στελέχη που θα περιμένουν να δουν πώς θα εξελιχθεί η αναμέτρηση ανάμεσα στις τρεις βασικές ομάδες και τον ίδιο τον Ερντογάν, προτού αποφασίσουν πού θα σταθούν. Μπορεί να μην αποτελούν ενιαία και συγκροτημένη ομάδα, αλλά η υποστήριξή τους σε κρίσιμες στιγμές θα μπορούσε να επηρεάσει την έκβαση της μάχης.

Η μάχη δεν αφορά μόνο την προεδρία

Η συζήτηση για τη μετά Ερντογάν εποχή επικεντρώνεται κυρίως στην προεδρία της Δημοκρατίας, καθώς το σύστημα συγκεντρώνει εκτεταμένες εξουσίες στο πρόσωπο του προέδρου. Ωστόσο, η κατάκτηση της προεδρίας δεν αρκεί. Για να ασκήσει κάποιος αποτελεσματικά πολιτική και να διαθέτει ισχυρή παρουσία στην Εθνοσυνέλευση, χρειάζεται και τον έλεγχο ενός κόμματος.

Γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία θα έχει και η διεκδίκηση της ηγεσίας του AKP μέσω του κομματικού συνεδρίου. Μετά το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων, πολλά στελέχη θεωρούν ότι ο Ερντογάν πρέπει να προχωρήσει σε απομάκρυνση των υπεύθυνων γραφειοκρατών, κυβερνητικό ανασχηματισμό και σύγκληση συνεδρίου. Μέχρι στιγμής, έχει περιοριστεί σε ορισμένες αλλαγές στη γραφειοκρατία.

Η πρόσφατη δήλωση του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, στις 3 Νοεμβρίου, περί εγκληματικής δομής που περιλαμβάνει ανώτατα στελέχη της χρηματοοικονομικής γραφειοκρατίας, ενίσχυσε τις ανησυχίες. Το ερώτημα είναι εάν η υπόθεση θα συνδεθεί τελικά και με καταγγελίες περί απόπειρας πλήγματος κατά του ίδιου του προέδρου. Ο χρόνος ενός ενδεχόμενου κυβερνητικού ανασχηματισμού παραμένει αβέβαιος, αλλά θα μπορούσε να δώσει σημαντικές ενδείξεις για τους μελλοντικούς συσχετισμούς. Ακόμη σημαντικότερο, ωστόσο, θεωρείται το κομματικό συνέδριο.

Οι ενδείξεις ότι η επόμενη ημέρα του Ερντογάν δεν θα σχεδιαστεί χωρίς συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο ξεκάθαρες. Και η κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων έφερε αυτές τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις στην επιφάνεια.