Το ηχητικό ντοκουμέντο δημοσιεύεται στο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά, “Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974” εκδόσεις Μεταίχμιο. Το είπε και Μπουλέντ Ετζεβίτ στον Χένρι Κίσινγκερ, το βράδυ της 19ης Ιουλίου 1974: «Σε διαβεβαιώνω ότι δεν προσπαθούμε να κατακτήσουμε την Κύπρο, απλώς να δημιουργήσουμε ένα προγεφύρωμα. Το “προγεφύρωμα” είναι η λέξη-κλειδί καθώς την είχε χρησιμοποιήσει ο Ιωαννίδης, ο Ετζεβίτ και ο Κίσινγκερ (“Ένοχος”, Ιγνατίου και Βενιζέλος, από τις εκδόσεις “Ρίζες”).

Η Κερύνεια, παρά την προδοσία, τις εντολές “μην απαντάτε στα τουρκικά πυρά”, κράτησε απέναντι στους εισβολείς, με τις όποιες δυνάμεις υπήρχαν. ‘Έπεσε στα χέρια των κατακτητών στις 22 Ιουλίου.

Όχι απλά ένα σύνθημα

Έκτοτε η Κερύνεια θεωρείτο “δεδομένο” (;) ότι δεν θα επιστρεφόταν, με όποια σενάρια λύσης του Κυπριακού κι εάν συζητούνταν. Το γιατί δεν είναι αντιληπτό. Μήπως επειδή ήταν το θύμα στη συνεννόηση του τριγώνου; Αυτό προέβλεπε ο σχεδιασμός, που διαμορφώθηκε στα… υψηλά δώματα και υπήρξε συμφωνία σε αυτό από ελληνόφωνους προδότες; Ήταν μέρος του παιχνιδιού σε βάρος της Κύπρου. Αυτό δεν είναι συμπέρασμα, τεκμηριώνεται. Παραδόθηκε η Κερύνεια στους Τούρκους, οι οποίοι στη συνέχεια- σε συνεννόηση πλέον με τους Αμερικανούς- προχώρησαν στην κατάληψη και των υπολοίπων περιοχών, που βρίσκονται μέχρι σήμερα υπό κατοχή.

Και το σύνθημα, “τα σύνορα μας είναι στην Κερύνεια”; Είναι μόνο σύνθημα; Ή είναι το σύνθημα αυτό ακραίο και εθνικιστικό; Όταν αναφερόμαστε, όμως, σε πραγματική λύση κι όχι νομιμοποίηση των αποτελεσμάτων της εισβολής και των επιπτώσεων από τη συνεχιζόμενη κατοχή, μπορούν να γίνουν αποδεκτές ρυθμίσεις με περιορισμούς; Να υπάρχουν σύνορα;

Κι όμως, ρεαλιστικά και ορθολογιστικά σε μια λύση, τα σύνορα μας θα είναι στην Κερύνεια. Και οι Κερυνιώτες θα ζουν εκεί. Όπως και οι Τουρκοκύπριοι στις πόλεις και τα χωριά τους. Διαφορετικά τι λύση θα είναι; Το είπε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, στην αντικατοχική εκδήλωση των Δήμων, Κοινοτήτων, προσφυγικών Σωματείων και οργανώσεων Κερύνειας (Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026, Τύμβος Μακεδονίτισσας):

«Η αξίωση ότι τα σύνορα μας είναι στην Κερύνεια δεν είναι σύνθημα, είναι ο στόχος μας για μια λύση που θα διασφαλίζει την πραγματική επανένωση της χώρας στο έδαφος, στους θεσμούς, την οικονομία και κάθε έκφανση της καθημερινότητας». Δεν νοείται, ανέφερε, μισό δισεκατομμύριο Ευρωπαίοι πολίτες να έχουν δικαιώματα σε όλη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά οι Κύπριοι Ευρωπαίοι πολίτες να μην έχουμε τα ίδια δικαιώματα στη δική μας πατρίδα.

Δεν θα ξεγράψουμε την Κερύνεια

Η επιστροφή των εδαφών, η απελευθέρωση τους θα πρέπει να είναι, σε μια λύση, δεδομένο και αδιαπραγμάτευτο. Σήμερα σε αυτό υπάρχουν ταμπού. Καλλιεργήθηκε για δεκαετίες αυτό το αφήγημα. Και καλλιεργήθηκε σκοπίμως ότι η όποια λύση θα είναι αποτέλεσμα εδαφικών αναπροσαρμογών, πολλών περιορισμών και παρεκκλίσεων. Λάθος. Κι αυτό γιατί δεν θα είναι λύση, αλλά διαιώνιση των αποτελεσμάτων της εισβολής.

Δεν μπορεί, λοιπόν, κάποιος να μιλά για την Κερύνεια και να θεωρείται εθνικιστής: “Τι γυρεύεις ρε εθνικιστή στην Κερύνεια;”. Εθνικιστές είναι αυτοί που θεωρούν πως πρέπει να ξεχαστεί η πόλη, ότι δεν θα επιστραφεί. Εθνικιστές υπό την έννοια ότι εκφράζουν- άθελα τους- τον τουρκικό εθνικισμό.

«Υπάρχουν 29 άνθρωποι σε σοβαρή κατάσταση, περιλαμβανομένων πέντε παιδιών», επεσήμανε ο Χάνζα, αναρτώντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια φωτογραφία που δείχνει μαύρο καπνό να υψώνεται πάνω από ένα μεγάλο κτίριο. Σε νεότερη ενημέρωσή του σήμερα τα ξημερώματα ο Χάνζα δήλωσε ότι εννέα άνθρωποι θεωρούνται αγνοούμενοι, ανάμεσά τους δύο παιδιά, και οι διασώστες εξακολουθούν να τους αναζητούν στα ερείπια του εμπορικού κέντρου.

Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την επίθεση «απολύτως κυνική και ειδεχθή», εξηγώντας ότι δεύτερο ρωσικό drone έπληξε το εμπορικό κέντρο μισή ώρα μετά το πρώτο, καταγγέλλοντας ότι επρόκειτο για σκόπιμη απόπειρα να στοχοθετηθούν τα σωστικά συνεργεία.

«Τέτοιου είδους επιθέσεις δεν είναι τίποτα λιγότερο από τρομοκρατικές ενέργειες», υπογράμμισε στο Telegram ζητώντας από τη διεθνή κοινότητα να αναγκάσει τη Ρωσία να λογοδοτήσει και υποσχόμενος: «σίγουρα θα απαντήσουμε». Σε ξεχωριστή επίθεση χθες τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι, ανάμεσά τους τρία παιδιά, σκοτώθηκαν και μία γυναίκα τραυματίστηκαν σε πλήγμα με ρωσικό drone στη νότια επαρχία Μικολάιφ, μετέδωσα ουκρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.

«Μη κατοικήσιμες πόλεις»

Φωτογραφία που έδωσε στη δημοσιότητα το γραφείο του γενικού εισαγγελέα της Ουκρανίας δείχνει το κατεστραμμένο και φλεγόμενο εσωτερικό ενός κτιρίου. Βίντεο, του οποίου η αυθεντικότητα δεν έχει επιβεβαιωθεί από το AFP, δείχνει ένα drone να συντρίβεται μέρα μεσημέρι στην οροφή ενός κτιρίου από το οποίο ήδη βγαίνει καπνός.

«Πρόκειται για σχεδιασμένη τρομοκρατία. Η Ρωσία θέλει να καταστήσει τις ουκρανικές πόλεις μη κατοικήσιμες», κατήγγειλε η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας στο X. Αυτές οι βομβιστικές επιθέσεις καταδεικνύουν την «απόλυτη και ολοκληρωτική εξαχρείωση» του πολέμου που διεξάγει η Μόσχα, πρόσθεσε

Τεσσεράμισι χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι αεροπορικές επιδρομές μεγάλης εμβέλειας αυξάνονται και στις δύο πλευρές του μετώπου, στοχοθετώντας ολοένα και περισσότερες μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπως αποθήκες, και προκαλώντας μεγάλο αριθμό θυμάτων.

Στο Κίεβο οι αρχές κάλεσαν εκ νέου τους κατοίκους να αναζητήσουν καταφύγιο τη νύκτα της Παρασκευής προς Σάββατο λόγω της απειλής ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ήδη από τις ρωσικές επιθέσεις ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή σε πυρκαγιά που ξέσπασε σε αποθήκη στο Κίεβο, ενώ στη Ζαπορίζια πλήγμα με drone στη διάρκεια της νύκτας προκάλεσε τον θάνατο ενός άνδρα.

Στο μεταξύ για πέμπτη φορά η Ουκρανία προετοιμάζεται να γιορτάσει εν μέσω πολέμου τη Δευτέρα την επέτειο της ανεξαρτησίας της το 1991, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις για πρόοδο στις διπλωματικές προσπάθειες να τερματιστεί η πιο φονική σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στο περιθώριο των εορτασμών αυτών πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να επισκεφθούν το Κίεβο για να δηλώσουν τη στήριξή τους στην Ουκρανία, ενώ θα πραγματοποιηθεί και μια συνεδρίαση της Συμμαχίας των Προθύμων. Της συνάντησης θα συμπροεδρεύσουν ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και για πρώτη φορά ο νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας Άντι Μπέρναμ, σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία.

Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, στη διάρκεια της συνεδρίασης αυτής θα συζητηθεί το ζήτημα της ενίσχυσης της αντιαεροπορικής άμυνας της Ουκρανίας, την ώρα που η χώρα εμφανίζεται ολοένα και πιο ευάλωτη στα ρωσικά πλήγματα λόγω έλλειψης πυραύλων αναχαίτισης.

Πώς θα το καταλάβεις; Η αφυδάτωση του οργανισμού μας μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα, όπως πονοκέφαλο, δυσφορία, κόπωση, ζαλάδες και εκνευρισμό. Συμπτώματα μάλιστα, που πολύ πιθανό να τα εμφανίσουμε μέσα στην ημέρα, χωρίς όμως να σκεφτούμε ότι μπορεί να οφείλεται… στη δίψα μας!

Ένας εύκολος τρόπος για να καταλάβεις εάν χρειάζεσαι ενυδάτωση είναι το χρώμα των ούρων σου. Το σκούρο χρώμα υποδηλώνει αφυδάτωση, ενώ όσο πιο ανοιχτόχρωμο χρώμα έχουν τόσο το καλύτερο

Τρόποι για να αυξήσεις την ενυδάτωση σου!

Οι ανάγκες υγρών για τις γυναίκες αντιστοιχούν περίπου στα 2 λίτρα ημερησίως και για τους άνδρες γύρω στα 2,5 λίτρα. Πώς θα καλύψετε αυτά τα «λίτρα»; Πάμε να δούμε ορισμένους εύκολους και – πάνω από όλα – δροσιστικούς τρόπους ενυδάτωσης:

Το γνωστό σε όλους μας νερό

Αποτελεί έναν από τους πιο κλασσικούς και εύκολους τρόπους ενυδάτωσης τους καλοκαιρινούς μήνες. Aπό τη βρύση ή εμφυαλωμένο, σε ποτήρι ή μπουκάλι, μπορείτε να το αναζητήσετε παντού. Συνδυάστε το με λίγο πάγο και ολόκληρα κομμάτια φρούτων για διαφορετική γεύση και άρωμα!

Η αγαπημένη συνήθεια του στιγμιαίου καφέ

Είτε σου αρέσει να τον καταναλώνεις ζεστό είτε κρύο, σου δίνει τη δυνατότητα να καλύψεις τις ανάγκες σου σε υγρά. Οι καλοκαιρινοί μήνες σίγουρα η επιλογή του φραπέ είναι η πιο ιδανική, καθώς 200ml νερό, λίγος πάγος και η κατάλληλη δοσολογία – που αντιστοιχεί στα 2 κουταλάκια του γλυκού (4g καφέ), είναι αρκετά για να δημιουργήσεις το ρόφημά σου. Μάλιστα, 1 ποτήρι φραπέ θα σου δώσει και 860mg αντιοξειδωτικών, όσα δηλαδή περιέχονται σε 5,5 ποτήρια χυμό πορτοκάλι-καρότο!

Tο ήξερες ότι ο αγαπημένος σου καφές βρίσκεται στη 2η θέση της Διατροφικής Κανάτας για την ενυδάτωση του οργανισμού σου;Επιπλέον, ο στιγμιαίος καφές ως ρόφημα αποδίδει 2 θερμίδες/100ml, κάτι που σημαίνει ότι πίνοντας 1 ποτήρι φραπέ λαμβάνετε λιγότερο από 5 θερμίδες. Το θερμιδικό περιεχόμενο του καφέ αυξάνεται ανάλογα με τα υλικά «συντροφιάς» που θα χρησιμοποιήσετε, όπως ζάχαρη, γάλα, κρέμα, κουλουράκια.

Φρούτα & Λαχανικά για χρώμα, θρέψη και όχι μόνο

Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν και αυτά ένα ακόμη τρόπο ενυδάτωσης. Μπορεί να μην είναι «ροφήματα», αλλά από τη φύση τους περιέχουν υψηλά ποσοστά νερού. Προσπαθήστε λοιπόν να τηρείτε ακόμα περισσότερο τις συστάσεις κατανάλωσης των φρούτων και των λαχανικών, που αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 5 μερίδες, ώστε να λάβετε και από εκεί κάποια επιπλέον… ml υγρών! Κάντε λοιπόν τη διατροφή σύμμαχό σας! Να περνάτε όμορφα και… να ενυδατώνετε το σώμα σας!

Η Ελένη Τσαχάκη είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε κοινότητα, κάθε ενορία, κάθε συνεταιρισμός, κάθε επιχείρηση και κάθε πολίτης, μπορούν, οφείλουν, δικαιούνται να έχουν μέσα σε σαφώς καθορισμένους ρόλους, συγκεκριμένες ευθύνες και κατάλληλη εκπαίδευση, να συμβάλουν ενεργά στην προστασία του τόπου τους, της ανθρώπινης ζωής, του φυσικού περιβάλλοντος και της πατρίδας.

Η πρόταση αυτή αντιμετωπίζει την πυροπροστασία όχι μόνο ως ζήτημα κρατικής οργάνωσης, αλλά και ως ευκαιρία αναγέννησης της κοινωνικής συμμετοχής, της συλλογικής ευθύνης και της έμπρακτης αλληλεγγύης. Γιατί μια κοινωνία που οργανώνεται για να προστατεύσει τον τόπο της γίνεται ταυτόχρονα πιο συνεκτική, πιο υπεύθυνη και πιο ανθεκτική απέναντι σε κάθε μεγάλη απειλή και κίνδυνο.

Αναγκαστικά, στρατηγικοί εταίροι σε αυτήν την στρατηγική πρέπει να είναι η πολιτεία, το υπουργείο πολιτικής προστασίας, η πυροσβεστική υπηρεσία, το υπουργείο εσωτερικών, το υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης, αλλά και η Εκκλησία της Ελλάδος και η πανελλαδική δομή της.

Η οργάνωση της κοινωνικής συμμετοχής μπορεί να δομείται εκ των κάτω: Από το επίπεδο της γειτονιάς, της κοινότητας, της ενορίας, του δήμου, με στόχο την ανάληψη κοινωνικής και ατομικής ευθύνης, δυνατότητα άμεσης τοπικής επέμβασης και αξιοποίηση όλων των κοινωνικά  διαθέσιμων μέσων (υπάρχουν τεράστια μέσα που μένουν αναξιοποίητα).

Η διεθνής εμπειρία κοινωνικής συμμετοχής

Το θέμα που καλούμε να συζητηθεί δεν αποτελεί ούτε πρωτότυπη ούτε επαναστατική πρόταση. Αποτελεί θέμα παγκόσμιου διαλόγου, διεθνών φορέων και οργανισμών για την αντιμετώπιση κρίσεων και καταστροφών. Υπάρχουν καταγεγραμμένα πετυχημένα διεθνή παραδείγματα. Το τραγικό και απογοητευτικό είναι ότι εμείς αρνούμαστε να λάβουμε υπ’ όψιν αυτά τα παραδείγματα…  Ίσως  γιατί ακόμα επιμένομε να θεωρούμε πανάκεια την περιθωριοποίηση της κοινωνίας, της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Τα μοντέλα κοινωνικής συμμετοχής με την καλύτερη διεθνή παραδοχή απόδοσης θεωρούνται  της Ιαπωνίας, της Κούβας, το Μπανγκλαντές, της Αυστραλίας, που μοιράζονται ένα κοινό στοιχείο ανεξαρτήτως κυρίαρχης πολιτικής φιλοσοφίας:  Μοιράζονται επένδυση στην πρόληψη, μόνιμη επένδυση σε δομές πριν την εμφάνιση της καταστροφής, δομές  έτοιμες να αντιμετωπίσουν την καταστροφή σε επίπεδο γειτονιάς, όχι  μόνον σε επιχειρησιακό σχεδιασμό που ενεργοποιείται μόνο την ώρα της κρίσης.

Διεθνή καλά παραδείγματα

1) Αυστραλία (RFS) — Το μοντέλο της “παράλληλης επαγγελματικής δομής”

Η ιδιαιτερότητα εδώ είναι ότι ο εθελοντής δεν είναι βοηθός του επαγγελματία, είναι ισότιμος επιχειρησιακός κρίκος. Οι τοπικές ταξιαρχίες (brigades) έχουν δικό τους αρχηγό, δικά τους οχήματα (ιδιοκτησία της ταξιαρχίας, όχι δανεικά), δική τους ιεραρχία βαθμών, και σε πολλές αγροτικές περιοχές είναι η μόνη διαθέσιμη δύναμη — ο επαγγελματίας πυροσβέστης απλώς δεν υπάρχει εκεί.

Αυτό δημιουργεί ένα καθεστώς θεσμικής ισοτιμίας της κοινωνικής συμμετοχής: ο εθελοντής δεν καλείται “όταν χρειαστεί”, αλλά είναι μόνιμα εγγεγραμμένος στο επιχειρησιακό σχέδιο της περιοχής του, με προκαθορισμένο ρόλο, βάρδιες, και νομική κάλυψη ισοδύναμη του επαγγελματία. Το τίμημα είναι ότι απαιτεί δεκαετίες θεσμικής συνέχειας για να χτιστεί —δεν εισάγεται εν μία νυκτί.

2) Πορτογαλία (Bombeiros Voluntários) — Το μοντέλο της “κοινοτικής ιδιοκτησίας”

Στην Πορτογαλία η ιδιαιτερότητα έχει ιστορικές ρίζες: Τα ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΣΒΕΣΤΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ  δεν δημιουργήθηκαν από το κράτος και μοιράστηκαν στις κοινότητες. Δημιουργήθηκαν από τις ίδιες τις κοινότητες τον 19ο αιώνα και το κράτος αργότερα τα χρηματοδότησε και τα εποπτεύει. Κάθε corpo de bombeiros είναι νομικά ένωση/σωματείο (associação), όχι κρατική υπηρεσία, με δικό του διοικητικό συμβούλιο εκλεγμένο από μέλη της κοινότητας.

Αυτό σημαίνει ότι η αίσθηση “ιδιοκτησίας” του σώματος από την τοπική κοινωνία είναι πολύ ισχυρότερη —ο σταθμός πυροσβεστικής είναι σαν την εκκλησία του χωριού, θεσμός ταυτότητας, όχι απλώς υπηρεσία. Βέβαια, εξαρτάται πολύ από την τοπική οικονομική βιωσιμότητα, με αποτέλεσμα μεγάλες ανισότητες ποιότητας ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς δήμους. Με άλλα λόγια, η Πορτογαλία θαυματουργεί στηριγμένη σε κοινοτικούς θεσμούς  στους οποίους η Ελληνική κοινωνία έχει μεγαλουργήσει.

3) Ιαπωνία (Jishu Bosai Soshiki) — Το μοντέλο της “προ-καταγεγραμμένης καθημερινότητας”

Η πιο ριζική ιδιαιτερότητα  της ΙΑΠΩΝΊΑΣ:  Το Ιαπωνικό κοινωνικό σώμα παρέμβασης στην περίπτωση πυρκαγιάς δεν είναι  απλά αντιπυρικό σώμα δράσης αλλά αποτελεί μέρος μια προ-σχεδιασμένης αρχιτεκτονικής κοινωνικής συμμετοχής.

Κάθε γειτονιά (τυπικά 100-300 νοικοκυριά) έχει καταγεγραμμένο, εκ των προτέρων, ποιος κάνει τι σε περίπτωση καταστροφής: ποιος ελέγχει ηλικιωμένους μονήρεις κατοίκους, ποιος κλείνει παροχές αερίου, ποιος ανοίγει την αποθήκη εξοπλισμού, ποιος συντονίζει με το σχολείο-καταφύγιο.

Δεν βασίζεται σε ενθουσιασμό εθελοντισμού τη στιγμή της κρίσης, αλλά σε τακτικές, θεσμοθετημένες ασκήσεις (bousai kunren) που γίνονται σε προγραμματισμένες ημερομηνίες κάθε χρόνο σε επίπεδο γειτονιάς, σχολείου, εργασιακού χώρου. Το αποτέλεσμα είναι ότι σε μια πραγματική καταστροφή, ο κόσμος δεν αυτοσχεδιάζει — εκτελεί κάτι που έχει ήδη “παίξει” δεκάδες φορές. Είναι το πιο απαιτητικό μοντέλο σε πολιτισμική συνέπεια (πειθαρχία, επανάληψη) και το λιγότερο εξαρτημένο από ατομικό ηρωισμό.

4) Ελβετία (Zivilschutz) — Το μοντέλο της “καθολικής υποχρέωσης”

Μοναδική ιδιαιτερότητα: Δεν είναι εθελοντισμός, είναι θητεία. Κάθε άνδρας πολίτης οφείλει είτε στρατιωτική είτε πολιτική-άμυνας υπηρεσία, με αποτέλεσμα η κοινωνία να διαθέτει μόνιμα ένα τεράστιο, ανανεούμενο απόθεμα εκπαιδευμένων πολιτών, οργανωμένο σε καντονικό επίπεδο με υλικοτεχνική υποδομή (καταφύγια, αποθήκες) διάσπαρτη σε κάθε κοινότητα.

Το πλεονέκτημα είναι η προβλεψιμότητα του αριθμού και της εκπαίδευσης — δεν εξαρτάται από τη διάθεση συμμετοχής. Το μειονέκτημα είναι ότι δημιουργεί λιγότερο “ζεστή” σχέση πολίτη-θεσμού απ’ ό,τι ο εθελοντισμός — είναι υποχρέωση, όχι επιλογή, άρα λιγότερο βαθιά εσωτερικευμένη.

5) Ισραήλ (Home Front Command) — Το μοντέλο της “διπλής χρήσης”

Η ιδιαιτερότητα εδώ είναι ότι ο μηχανισμός σχεδιάστηκε αρχικά για πολεμική απειλή (βομβαρδισμοί, πυραυλικές επιθέσεις) και μετά προσαρμόστηκε και σε φυσικές καταστροφές. Αυτό σημαίνει άκρως στρατιωτικοποιημένη ιεραρχία διοίκησης, ενιαία κεντρική εντολή (ένα Command, όχι αποκεντρωμένες κοινότητες), αλλά και εξαιρετικά γρήγορη κινητοποίηση, αφού βασίζεται σε λογική “γενικής επιστράτευσης”.

Η ιδιομορφία: Πρόκειται για  ένα μοντέλο φτιαγμένο για απειλή με σαφή προειδοποίηση (σειρήνες, γνωστός εχθρός) δεν μεταφέρεται αυτόματα σε απειλή χωρίς προειδοποίηση όπως μια αιφνίδια πυρκαγιά — γι’ αυτό και το Ισραήλ διατηρεί παράλληλα ξεχωριστές πολιτικές φρουρές γειτονιάς.

6) Κούβα (Defensa Civil) — Το μοντέλο της “κρατικής επιβολής με λαϊκή εκτέλεση”

Το πιο αντιφατικό εκ πρώτης όψεως, αλλά αποτελεσματικό μοντέλο: αυστηρή, κεντρικά σχεδιασμένη εντολή (ποιος εκκενώνεται, πότε, πού) που όμως εκτελείται μέσω πυκνού δικτύου τοπικών υπευθύνων —σε κάθε τετράγωνο, σχολείο, εργοστάσιο, υπάρχει ονομαστικά ορισμένος υπεύθυνος. Η αποτελεσματικότητα δεν προέρχεται από την ελευθερία επιλογής των πολιτών, αλλά από τη συνδυασμένη ισχύ κρατικής εξουσίας + προσωπικής γνώσης προσωπικής και συλλογικής της γειτονιάς.

Η ιδιαιτερότητα-δίδαγμα: δείχνει ότι “λαϊκή συμμετοχή” δεν χρειάζεται να είναι φιλελεύθερη/εθελοντική για να λειτουργεί — μπορεί να είναι υποχρεωτική αλλά αποκεντρωμένη στην εκτέλεση, κι αυτό αρκεί για να σώσει ζωές σε τυφώνες.

7) Μπανγκλαντές (CPP) — Το μοντέλο της “τοπικής αξιοπιστίας”

Ιδιαιτερότητα: οι 76.000 εθελοντές δεν είναι τεχνοκράτες αλλά κάτοικοι του ίδιου χωριού, μισοί γυναίκες, επιλεγμένοι ακριβώς επειδή τους γνωρίζει και τους εμπιστεύεται η κοινότητα — άρα η προειδοποίηση δεν έρχεται ως απρόσωπη κρατική ανακοίνωση αλλά από πρόσωπο που ξέρεις. Αυτό λύνει το κλασικό πρόβλημα “οι άνθρωποι δεν πιστεύουν την προειδοποίηση εκκένωσης” — η εμπιστοσύνη είναι προσωπική, όχι θεσμική.

8) Ολλανδία (Waterschappen) — Το μοντέλο της “αυτοδιοικούμενης φορολογικής εξουσίας”

Η πιο ριζική θεσμική ιδιαιτερότητα απ’ όλα τα παραδείγματα: πρόκειται για φορείς με δική τους φορολογική εξουσία, ανεξάρτητοι από την κεντρική διοίκηση, που υπάρχουν αποκλειστικά για τη διαχείριση του νερού εδώ και αιώνες. Δεν είναι “εθελοντισμός” με τη σύγχρονη έννοια, αλλά θεσμοθετημένη αυτοδιαχείριση κινδύνου από όσους ζουν άμεσα εκτεθειμένοι σε αυτόν.

Το ζητούμενο δεν είναι να δώσαμε μια έκθεση ιδεών για το ξεκίνημα, την χάραξη αυτής της αναγκαίας στρατηγικής. Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν, ότι μπορούν να υπάρξουν προτάσεις. Και αν ανοίξει ο διάλογος, με χαρά να συμμετέχομε.

«Είναι Παρασκευή βράδυ. Έχουμε άφθονο χρόνο», είπε προτού απαγγείλει το The Snake, ένα ποίημα που χρησιμοποιεί συχνά στις προεκλογικές του συγκεντρώσεις για να υπογραμμίσει τις αντιμεταναστευτικές πολιτικές του. «Τι στο καλό πρέπει να κάνω; Να πάω πίσω και να βομβαρδίσω λίγο ακόμη το Ιράν;», διερωτήθηκε.

Οι δηλώσεις του έγιναν ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων συνεχίζεται. Μέχρι την Παρασκευή, οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν εκτρέψει από την πορεία τους 68 εμπορικά πλοία, προκειμένου να συμμορφωθούν με τους όρους του αποκλεισμού, σύμφωνα με ανάρτηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ και το Ιράν δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε ειρηνευτική συμφωνία, καθώς η σύγκρουση πλησιάζει πλέον το ορόσημο των έξι μηνών.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να εντείνει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη για να την αναγκάσει να αποδεχθεί τους όρους του, περιορίζοντας την πρόσβασή του στο Στενό του Ορμούζ, μια θαλάσσια δίοδο ζωτικής σημασίας για τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας. Από το Στενό διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 1/5 της παγκόσμιας ποσότητας πετρελαίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης.

Οι τελευταίες δηλώσεις του Τραμπ αποτελούν συνέχεια όσων είχε πει την περασμένη εβδομάδα, όταν απείλησε να ανακηρύξει το Στενό του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια. «Ουσιαστικά, αυτό ακριβώς είναι. Έχουμε αποκλεισμό. Κανένα πλοίο δεν περνά, εκτός αν το θέλουμε εμείς», είχε δηλώσει κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε αστυνομική ακαδημία της Νέας Υόρκης. Λίγες ημέρες αργότερα, τη Δευτέρα, επανήλθε στο θέμα όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για το συγκεκριμένο σχόλιο. «Το ελέγχουμε μέσω του αποκλεισμού και μου αρέσει η ιδέα να το ανακηρύξουμε επικράτεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανήρτησε μάλιστα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εικόνα χάρτη, στην οποία το Στενό του Ορμούζ εμφανιζόταν με την ένδειξη “νέα επικράτεια των ΗΠΑ”. Η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν σκληρή, με τον υφυπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, να χαρακτηρίζει τις δηλώσεις του Τραμπ «παραισθήσεις».

Φέτος λοιπόν ο Μητσοτάκης έχει ήδη προπληρώσει τον Ιούνιο 6,94 δισ. ευρώ και προγραμματίζεται να πληρωθούν 2,5 δισ. ευρώ στον EFSF, 2,2 δισ. ευρώ για ένα ομόλογο που κανονικά έληγε το 2027 και 1,2 δισ. ευρώ μείωση των εντόκων γραμματίων. Ακόμη ποιο εντυπωσιακό είναι ότι από το 2019 έως σήμερα, η Ελλάδα έχει αποπληρώσει πρόωρα δάνεια ύψους περίπου 36 δισεκατομμυρίων ευρώ, όσο ήταν δηλαδή το πακέτο του Ταμείου Ανάκαμψης! Το συνολικό οικονομικό όφελος από τόκους από τις προπληρωμές (μαζί με τα 13 δισ. ευρώ) υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια.

Στόχος είναι το ελληνικό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να πέσει κάτω από το επίπεδο της Ιταλίας. Φέτος αναμένεται να υποχωρήσει στο 136%-137% του ΑΕΠ και το 2027 στο 128%. Έτσι, η Ελλάδα θα πάψει να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης, λέει η κυβέρνηση. Και ποιος δεν το θέλει αυτό, ιδιαίτερα η δεξιά που χρεοκόπησε τη χώρα.

Στο βρόντο 72 δισ. χαμένης ανάπτυξης

Και έτσι ο Μητσοτάκης θα πηγαίνει στα Sommet σαν παγώνι. Ο μάγος που διεκδικεί τη θέση του ντα Κόστα και της Ούρσουλας αργότερα. Αλλά πριν δούμε τα μαγικά του Μητσοτάκη και με τι κόστος τα καταφέρνει, πρέπει να σκεφτούμε το opportunity cost. Διότι το λογικό θα ήταν μετά την απελευθέρωση από τα μνημόνια και με 100 δισ. επενδυτικό κενό, το ελατήριο της ανάπτυξης έπρεπε να εκτιναχθεί στο 4,5% με 6%. Αυτό δεν έγινε, μείναμε στο οριακό 1,8-2%.

Αυτά τα 36 δισ. προεξόφλησης τα στερήθηκε η ανάπτυξη και εγγράφτηκαν στα ρεκόρ ανισότητας. Θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν μεγάλα έργα υποδομής (νοσοκομεία, σχολεία, δρόμους, δίκτυα ενέργειας), γενναίες μειώσεις φόρων (π.χ. μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα ή του φόρου εισοδήματος) για την καταπολέμηση της ακρίβειας και να συμβάλλον στην κοινωνική πολιτική (αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα). Αν μάλιστα αυτά τα 36 της προεξόφλησης είχαν λειτουργήσει μαζί με τα 36 του Ταμείου Ανάκαμψης, η ελληνική οικονομία θα είχε γίνει πύραυλος με ρυθμό ανάπτυξης 7-8%.

Γιατί δεν το έκανε αυτό ο Μητσοτάκης; Η απάντηση έρχεται από το ψυχαναλυτικό πεδίο. Μα, πρώτον, γιατί η αντίληψη που για την ανάπτυξη είναι για τους λίγους και όχι για τους πολλούς. Το απέδειξε με τις λοβιτούρες του Ταμείου Ανάκαμψης και τις απ’ ευθείας αναθέσεις σε ημέτερους. Δεύτερον, ως “πριγκιπόπουλο” δεν έχει ιδέα πως επιβιώνουν οι παρακατιανές μάζες και οι νεόπτωχοι μεσοαστοί. Τρίτον, γιατί ως πλούσιος του αρέσει να κάνει φιλανθρωπίες για να σώσει την ψυχή του και δίνει επιδόματα από την τσέπη μας. Έχει και τέταρτον, αλλά δεν είναι του παρόντος.

Μάγκας με το μαξιλάρι του Τσίπρα

Σε κάθε περίπτωση το ερώτημα είναι πως ο μάγος Μητσοτάκης κατάφερε να ξεπληρώσει πρόωρα τα 36 δισ. ευρώ. Διότι, οι έξι προϋπολογισμοί 2020-25 του Δημοσίου ή Κράτους ή Κεντρικής Διοίκησης ήταν όλοι ελλειμματικοί, με συνολικό έλλειμμα 51,7 δισ. Φέτος προπληρώνει 13 δισ. όταν στο α’ εξάμηνο 2026 είχε έλλειμμα 866 εκ. ευρώ.

Πού βρήκε τα λεφτά ο Μητσοτάκης; Πρώτον, η Κυβέρνηση αδειάζει κάθε 15 ημέρες τα ταμεία όλων των δημόσιων φορέων ή φορέων Γενικής κυβέρνησης (ΟΚΑ, ΟΤΑ, Πανεπιστήμια, Ταμείο Παρακαταθηκών, ΟΠΕΚΕΠΕ κ.α.). Δεύτερον, δανείζεται με βραχυχρόνια δάνεια (repos) και καλύπτει τα ελλείμματα του Δημοσίου ή Κράτους ή Κεντρικής Διοίκησης (60,6 δισ. στις 31.12.25). Τρίτον, καταχρεώνοντας τη χώρα με νέα δάνεια που έχουν εκτινάξει το χρέος στα 427,1 δισ. ευρώ από 361,2 δισ. στις 31.12.2019.

Τέταρτον, η όλη μαεστρία ήταν ότι άδειασε το “μαξιλάρι” ασφαλείας των 37 δισ. του Τσίπρα που παρέλαβε το 2019. Από αυτά, ήταν «κλειδωμένο» ένα ποσό 15,7 δισ. ευρώ από τα δάνεια του ESM μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο για την πληρωμή του χρέους αν η χώρα ξεμείνει τελείως από επιλογές σε έκτακτη ανάγκη. Φαίνεται λοιπόν πως βρήκε ευκαιρία να βάλει χέρι στα υπόλοιπα με αφορμή την πανδημία του Covid-19 (2020-2022) και την ενεργειακή κρίση. Στα κρατικά λογιστικά και με την τακτική σύγχυσης περί των όρων, στην κυβερνητική ρητορική το «μαξιλάρι ασφαλείας» και τα «ταμειακά διαθέσιμα» κατέληξαν να είναι ίδιο πράγμα.

Έτσι, μπορεί η κυβέρνηση να ισχυρίζεται ότι δεν πείραξε το “μαξιλάρι” ότι είναι εκεί στα διαθέσιμα της Τράπεζας της Ελλάδος που είναι κοντά στα 40 δισ. ευρώ. Μόνο που αυτά προέρχονται από δανεισμό (όχι από τις αγορές) αλλά από το Ευρωσύστημα που αγόρασε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου αξίας 39 δισ. στη διάρκεια της πανδημίας σύμφωνα με το ετήσιο δελτίο δημόσιου χρέους 2022.
Τώρα, γιατί μια χώρα κρατάει «παγωμένα» στο ταμείο 40 δισεκατομμύρια είναι ένα ερώτημα.

Η απάντηση είναι «ασπίδα» προστασίας από τις κρίσεις (πχ. ξαφνική άνοδος των επιτοκίων διεθνώς) και ότι η Ελλάδα δεν θα ξεμείνει από μετρητά. Χμμ;… Εκεί κρύβεται μια άλλη αποτυχία του Μητσοτάκη. Η Ελλάδα κρατάει σχεδόν το 17% του ΑΕΠ (Eurostat) επειδή κουβαλάει ακόμα την «κακή φήμη» των μνημονίων, ενώ οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες κρατούν στα ταμεία τους κατά μέσο όρο γύρω στο 2% με 4% του ΑΕΠ τους. Να γιατί επί 7 χρόνια η Moody’s δεν του έδωσε την πλήρη επενδυτική βαθμίδα, γιατί ξέρει τι κρύβεται πίσω από τα μαγικά του Μητσοτάκη.

Το βασικό μήνυμα του Αμερικανού στρατηγικού συμβούλου φέρεται να είναι συγκεκριμένο: Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη Νέα Δημοκρατία δεν είναι απλώς η απώλεια ποσοστών, αλλά η παγίωση μιας τιμωρητικής ψήφου απέναντι στην κυβέρνηση. Η κοινωνική δυσαρέσκεια, σύμφωνα με την ανάγνωση που αποδίδεται στον Γκρίνμπεργκ, έχει πλέον διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Μετά από επτά χρόνια στην εξουσία, ο ψηφοφόρος δεν αξιολογεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη με βάση τις προθέσεις και τις εξαγγελίες, αλλά με βάση το αποτέλεσμα: Το διαθέσιμο εισόδημα, την ακρίβεια, το κόστος της καθημερινότητας, τις υπηρεσίες του κράτους και κυρίως την αίσθηση ότι η ζωή του γίνεται διαρκώς δυσκολότερη. Πολύ περισσότερο όταν προκαλείς την νοημοσύνη της κοινωνίας, ως οργανωτής και προστάτης της κλεπτοκρατίας, λέγοντας ότι: «Η χώρα δεν μπορεί να είναι άλλο αιχμάλωτη των κυκλωμάτων του ρουσφετιού και του παλαιοκομματισμού»!

“Πονοκέφαλος” η Τουρκία

Υπάρχει άλλη λύση για το καθεστώς Μητσοτάκη να ξεφύγει από την οργή της κοινωνίας; Σύμφωνα με ορισμένους, υπάρχει μόνο ένα γεγονός που μπορεί να αλλάξει την ατζέντα στην προεκλογική περίοδο: Μια διένεξη με την Τουρκία και απειλές για πόλεμο. Αυτό όμως, για να μην ξεπεράσει τα όρια και φτάσει σε πραγματική ένοπλη σύγκρουση, απαιτεί να δεχτεί η Άγκυρα να παίξει το παιχνίδι και να βοηθήσει την Μητσοτάκη, πράγμα πολύ δύσκολο, έως απίθανο να κάνει τέτοιο για τα μάτια του Κυριάκου… Άλλωστε η τουρκική κυβέρνηση μπλόκαρε όλες τις προσπάθειες της Αθήνας, τόσο για ηλεκτρική, όσο και για τηλεπικοινωνιακή σύνδεση με την Κύπρο.

Το τμήμα των ερευνών που απομένει, ωστόσο, είναι και το πλέον πολιτικά ευαίσθητο, καθώς η Τουρκία υποστηρίζει ότι μέρος της θαλάσσιας περιοχής νοτίως της Κάσου εμπίπτει στη δική της υφαλοκρηπίδα, στη βάση των ορίων που η Άγκυρα διεκδικεί μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου. Πρόκειται για την ίδια περιοχή στην οποία, τον Ιούλιο του 2024, οι έρευνες του υπό ιταλική σημαία “Ievoli Relume” για την ηλεκτρική διασύνδεση είχαν προκαλέσει σοβαρή ελληνοτουρκική ένταση, μετά την αποστολή τουρκικών πολεμικών πλοίων και την αμφισβήτηση από την Άγκυρα του δικαιώματος διεξαγωγής των ερευνών.

Τότε είχαν προκληθεί και έντονες αντιδράσεις της Λευκωσίας προς την Αθήνα, για τους όρους και το κόστος του έργου από τη “γαλάζια” ΔΕΗ. Επιπλέον να θυμίσουμε το γεγονός της αποχώρησης το 2024 – μετά τις τουρκικές αντιδράσεις και απειλές – της γαλλικής εταιρείας Total Energys από τις έρευνες υδρογονανθράκων στην Ελλάδα στα δύο οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Και ο φίλος μας ο Εμμανουέλ Μακρόν που έχει μεγάλα συμφέροντα στην Τουρκία, έκανε το κορόιδο.

Υπάρχουν και τα σκάνδαλα… 

Τα σενάριο για εξάντληση της τετραετίας έχει και άλλους κινδύνους, καθώς η σκυταλοδρομία των σκανδάλων θα συνεχιστεί και οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αποκαλύπτουν διαρκώς τα μεγέθη της διαφθοράς. Πολύ φοβάμαι ότι ο Μητσοτάκης, τώρα που δεν κατόρθωσε να βρει μια θέση στην Κομισιόν ώστε να δραπετεύσει ασφαλής, θα αναγκαστεί να υποστεί την ποινή που θα του επιβάλουν οι ψηφοφόροι.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο να βρεθεί μια δουλειά. Είναι τι είδους δουλειά βρίσκεται. Οι νέοι στην Ελλάδα αμείβονται, κατά μέσον όρο, περίπου 40% λιγότερο από τους συνομηλίκους τους στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ το 43% των εργαζομένων κάτω των 30 ετών κατατάσσεται στους χαμηλόμισθους – σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Σημαντικό μέρος της νεανικής απασχόλησης συγκεντρώνεται στον τουρισμό, στην εστίαση και στη φιλοξενία: Κλάδους πολύτιμους για τη χώρα, αλλά συχνά εποχικούς, ασταθείς και χαμηλά αμειβόμενους.

Δεν πρόκειται για υποτίμηση του τουρισμού, ούτε για περιφρόνηση της εργασίας σε οποιονδήποτε κλάδο. Είναι όμως απαραίτητο να αναρωτηθούμε αν ένα παραγωγικό μοντέλο μπορεί να προσφέρει σε μια νέα γενιά κάτι πέρα από πρόσκαιρη απασχόληση: Προοπτική, εξέλιξη και ασφάλεια. Όταν το 55% της νεανικής απασχόλησης συγκεντρώνεται σε εμπόριο, μεταφορές, καταλύματα και εστίαση, η οικονομία χρειάζεται περισσότερα μονοπάτια προς τη γνώση, την τεχνολογία, την παραγωγή, την πράσινη μετάβαση, την έρευνα και τις υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Τι καταγράφει η έκθεση του ΟΟΣΑ

Η έκθεση καταγράφει και μια δεύτερη, βαθύτερη δυσλειτουργία: Τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας. Η Ελλάδα έχει αυξήσει σημαντικά το ποσοστό νέων με τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αξιοπρεπή επαγγελματική αποκατάσταση. Η ανεργία των πτυχιούχων 25-34 ετών φθάνει το 12,3%, το υψηλότερο ποσοστό στον ΟΟΣΑ για αυτή την εκπαιδευτική κατηγορία. Παράλληλα, μόνο το 4,2% των νέων συνδυάζει σπουδές και εργασία, έναντι 14% κατά μέσον όρο στον ΟΟΣΑ.

Αυτό δείχνει ότι η χώρα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερα πτυχία. Χρειάζεται καλύτερες γέφυρες: Σοβαρό επαγγελματικό προσανατολισμό στο σχολείο, πρακτική άσκηση με πραγματικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο, αξιόπιστη επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, διαφανείς μαθητείες, και σταθερή συνεργασία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, τοπικών κοινωνιών και επιχειρήσεων. Σήμερα, λιγότεροι από τους μισούς 15χρονους φοιτούν σε σχολεία που προσφέρουν επαγγελματικό προσανατολισμό, έναντι 82% κατά μέσον όρο στον ΟΟΣΑ. Η ανισότητα ευκαιριών αρχίζει έτσι πριν καν οι νέοι εισέλθουν στην αγορά εργασίας.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι το 15,6% των νέων 15-29 ετών δεν βρίσκεται ούτε σε εργασία, ούτε σε εκπαίδευση, ούτε σε κατάρτιση. Οι λεγόμενοι NEETs [Not in Employment, Education or Training] είναι άτομα που κινδυνεύουν να αποσυνδεθούν από την οικονομική και κοινωνική ζωή, να υποστούν μακροχρόνια φτώχεια, απογοήτευση και απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό άνεργων NEETs στον ΟΟΣΑ. Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους λιγότερο μορφωμένους: Νέοι με μεσαία ή υψηλή εκπαίδευση εμφανίζουν υψηλή πιθανότητα να βρεθούν εκτός εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Διέξοδος η επιχειρηματικότητα;

Η επιχειρηματικότητα παρουσιάζεται συχνά ως η αυτονόητη απάντηση. Πράγματι, οι νέοι Έλληνες δείχνουν ισχυρή επιχειρηματική διάθεση: Το 11% των εργαζομένων 20-29 ετών είναι αυτοαπασχολούμενοι, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όμως η έκθεση προειδοποιεί ότι η αυτοαπασχόληση συχνά δεν αποτελεί επιλογή ευκαιρίας, αλλά καταφύγιο ανάγκης. Περίπου ένας στους τρεις νέους που ξεκινούν επιχείρηση δηλώνει ότι το έκανε επειδή δεν έβρισκε δουλειά.

Μια πολιτική για τη νεανική επιχειρηματικότητα δεν μπορεί, επομένως, να περιορίζεται σε επιδοτήσεις έναρξης ή σε πανηγυρικές αφηγήσεις περί start-ups. Απαιτεί πρόσβαση σε αρχική χρηματοδότηση, αξιόπιστη συμβουλευτική, μέντορες, δίκτυα, χρηματοοικονομική παιδεία και απλούστερους κανόνες. Σχεδόν 45% των νέων που ερωτήθηκαν θεωρούν την έλλειψη αρχικού κεφαλαίου το σημαντικότερο εμπόδιο. Και μόλις 8% των νέων επιχειρηματιών αναμένει να δημιουργήσει τουλάχιστον 19 νέες θέσεις εργασίας μέσα στην επόμενη πενταετία.

Η στεγαστική κρίση

Το πιο ορατό, ίσως, πρόβλημα είναι η κατοικία. Περίπου επτά στους δέκα νέους 18-24 ετών ανησυχούν αν θα μπορέσουν να βρουν ή να διατηρήσουν κατάλληλη στέγη. Πάνω από επτά στους δέκα νέους ζουν με τους γονείς τους. Η οικογενειακή αλληλεγγύη υπήρξε διαχρονικά σωτήρια στην Ελλάδα, αλλά δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μόνιμο υποκατάστατο μιας λειτουργικής στεγαστικής πολιτικής.

Η παραμονή στο πατρικό σπίτι δεν είναι κατ’ ανάγκην αποτυχία. Μπορεί να είναι επιλογή, σχέση φροντίδας ή πολιτισμική προτίμηση. Γίνεται όμως πρόβλημα όταν είναι η μόνη ρεαλιστική επιλογή: Όταν οι μισθοί δεν επαρκούν, τα ενοίκια αυξάνονται, η προσφορά προσιτής κατοικίας είναι περιορισμένη και η ανεξαρτησία μετατίθεται επ’ αόριστον. Τότε επηρεάζονται όχι μόνο η ιδιωτική ζωή και η αξιοπρέπεια των νέων, αλλά και η δημογραφική πορεία της χώρας.

Η Ελλάδα έχει σήμερα δείκτη γονιμότητας 1,2 παιδιά ανά γυναίκα, κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και πολύ κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού. Η μέση ηλικία τεκνοποίησης έχει ανέβει στα 32,1 έτη. Αυτές οι τάσεις δεν πρέπει να ιδεολογικοποιούνται, ούτε να αντιμετωπίζονται με ηθικολογικές προτροπές προς τους νέους να κάνουν παιδιά. Η απόφαση για οικογένεια απαιτεί στοιχειώδη προβλεψιμότητα: Εισόδημα, στέγη, παιδική φροντίδα, ισότητα στην εργασία και δυνατότητα να σχεδιάσει κανείς τη ζωή του χωρίς διαρκή φόβο.

Κάποια βήματα έχουν γίνει: Μεταρρυθμίσεις στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, ενίσχυση της κατάρτισης και της επαγγελματικής εκπαίδευσης, διεύρυνση της γονικής άδειας, ενισχύσεις για οικογένειες, πρωτοβουλίες για προσιτή και κοινωνική κατοικία. Δεν είναι αμελητέα. Αλλά η έκθεση του ΟΟΣΑ υπογραμμίζει σωστά ότι απαιτείται συντονισμένη πολιτική και όχι ένα άθροισμα αποσπασματικών μέτρων.

Τι πρέπει να γίνει με τη νέα γενιά 

Το ζητούμενο είναι μια νέα δημόσια συμφωνία με τη νεολαία. Πρώτον, αξιοπρεπείς και σταθερές θέσεις εργασίας, με έλεγχο της υποδηλωμένης και επισφαλούς απασχόλησης. Δεύτερον, ουσιαστική σύνδεση εκπαίδευσης και εργασίας, χωρίς να υποβαθμίζεται η γενική παιδεία. Τρίτον, αξιολόγηση των προγραμμάτων κατάρτισης και επιδότησης, ώστε οι δημόσιοι πόροι να παράγουν μετρήσιμα αποτελέσματα.

Τέταρτον, αποφασιστική πολιτική αύξησης της προσφοράς προσιτής και κοινωνικής ενοικιαζόμενης κατοικίας – όχι μόνο επιδόματα που, χωρίς επαρκή προσφορά, κινδυνεύουν να καταλήξουν σε περαιτέρω αύξηση των τιμών. Πέμπτον, συστηματική συμμετοχή των ίδιων των νέων στη διαμόρφωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών που καθορίζουν το μέλλον τους. Η διάσταση αυτή συνδέεται άμεσα και με την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ, η εμπιστοσύνη στην εθνική κυβέρνηση στην Ελλάδα υποχώρησε αισθητά: Το ποσοστό όσων δηλώνουν υψηλή ή μέτρια υψηλή εμπιστοσύνη μειώθηκε από 32% το 2023 σε μόλις 24% το 2025, έναντι μέσου όρου 40% στις χώρες του ΟΟΣΑ. Όταν οι νέοι βιώνουν χαμηλούς μισθούς, επαγγελματική αβεβαιότητα, αδυναμία στέγασης και διαρκή αναβολή των σχεδίων ζωής τους, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς φθείρεται. Η αποτελεσματική πολιτική για τη νεολαία είναι, συνεπώς, και πολιτική αποκατάστασης της θεσμικής αξιοπιστίας.

Η οικονομική ανεξαρτησία δεν είναι πολυτέλεια, ούτε ατομική ανταμοιβή για τους “ικανότερους”. Είναι προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής, δημογραφικής ανθεκτικότητας και δημοκρατικής εμπιστοσύνης. Αν μια κοινωνία ζητά από τους νέους να μείνουν, να εργαστούν, να καινοτομήσουν και να δημιουργήσουν οικογένεια, οφείλει πρώτα να τους προσφέρει ένα αξιόπιστο έδαφος για να σταθούν.

Και επειδή ξέρω ότι οι δυτικοί είναι μεγάλα μαστόρια στο παιχνίδι των λέξεων και στην προπαγάνδα, σ’ αυτό που οι μοντέρνοι λένε γνωστικό πόλεμο, έψαξα να βγάλω άκρη για το τι παίζεται εδώ…

Το κόλπο γκρόσο των δυτικών είναι ότι προσδίδουν στις δικές τους αποφάσεις ισχύ διεθνούς νόμου! Ναι, ναι, όπως τ’ ακούσατε!

Έχουν, λοιπόν, επιβάλει κυρώσεις στο Ιράν ή στη Ρωσία και απαιτούν να τις εφαρμόσουν όλα τα κράτη! Σιγά ρε μάγκες! Είσαστε πλούσιοι, παλιοί αποικιοκράτες, αλλά δεν είσαστε ο… ΟΗΕ!

Και επειδή ως Κόμπρα κατάγομαι από την Ινδία, δεν τρώω δυτικό σανό! Εάν ένα δεξαμενόπλοιο δεν έχει ασφαλιστεί στις δικές τους ασφαλιστικές εταιρείες, δεν σημαίνει ότι είναι… σκιώδες!

Η… σκιώδης επιβολή της Δύσης ξεθωριάζει

Εάν σ’ ένα άλλο έχουν επιβάλει κυρώσεις, έχουν δικαίωμα να το κατακρατήσουν μόνο όταν καταπλεύσει σε λιμάνια τους ή μπει στα χωρικά τους ύδατα.

Εάν το αρπάξουν με τη βία σε διεθνή ύδατα, όπου ισχύει η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, αυτό έχει όνομα και το όνομα είναι πειρατεία!

Είναι αλήθεια ότι τα πλοία του λεγόμενου σκιώδους στόλου αλλάζουν συχνά σημαία και γενικότερα κάνουν διάφορα κόλπα για να μην εντοπίζονται…

Γιατί τα κάνουν όλα αυτά; Τα κάνουν για να αποφεύγουν τις συνέπειες των δυτικών κυρώσεων! Εξωθούνται δηλαδή… Είναι σαν να σου βγάζουνε το μάτι και μετά να σε φωνάζουν κοροϊδευτικά γκαβό!

Ο κόσμος που οι δυτικοί ήταν τα μεγάλα αφεντικά, που έφτιαχναν κανόνες στα μέτρα τους και απαιτούσαν να τις τηρούν οι άλλοι, που έβγαζαν φετφάδες και τα… σκυλιά δεμένα, τελειώνει!

Δεν έχει ακόμα τελειώσει, αλλά τελειώνει… Κι αν δεν με πιστεύετε, κοιτάξτε την Κίνα, κοιτάξτε και την Ινδία μου…

Το Σάββατο θα είναι πολύ ζεστή μέρα, κυρίως στη Θεσσαλία, αλλά και στην Αθήνα, στην ανατολική Στερεά Ελλάδα εν γένει και στην ανατολική Πελοπόννησο, καθώς και στην Κεντρική Μακεδονία με τη θερμοκρασία να προσεγγίζει ή και να ξεπερνά κατά τι τους 40°C.

Η αυξημένη υγρασία θα κάνει την ατμόσφαιρα ακόμα πιο δυσάρεστη. Σε μερικές περιοχές θα πνέουν άνεμοι με ένταση 6 Μποφόρ, αλλά θα ειναι βορειοδυτικοί και δεν θα φέρουν δροσιά. Στα ορεινά, παρά τις υψηλές θερμοκρασίες, το Σαββατοκύριακο θα εκδηλωθεί ίσως εκδηλωθούν τοπικές βροχοπτώσεις ή και μπόρες. Η θερμοκρασία την Κυριακή θα διατηρηθεί σε παρόμοια επίπεδα, πλησιάζοντας τους 40 βαθμούς στα ανατολικά.

Για το Σάββατο η ΕΜΥ προβλέπει τα εξής:

ΑΤΤΙΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος. Λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις απογευματινές ώρες.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 μποφόρ και τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα νότια παράκτια από νότιες διευθύνσεις έως 3μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 23 έως 36 με 37 και πιθανόν τοπικά τους 38 βαθμούς Κελσίου.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 μποφόρ και τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα νότια παράκτια από νότιες διευθύνσεις έως 3 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 22 έως 36 βαθμούς Κελσίου.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες, οπότε είναι πιθανό να σημειωθούν τοπικές βροχές ή όμβροι στα ορεινά της Μακεδονίας.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 μποφόρ και τις πρωινές ώρες στα ανατολικά θα πνέουν ανατολικοί βορειοανατολικοί 3 με 4 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 21 έως 38 με 39 και στην κεντρική Μακεδονία τοπικά 40 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΔΥΤ. ΣΤΕΡΕΑ, ΔΥΤ. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα ηπειρωτικά ορεινά, όπου θα σημειωθούν τοπικές βροχές ή όμβροι.

Άνεμοι: Δυτικοί βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ και τοπικά 6 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 23 έως 34 και στα ηπειρωτικά τοπικά 35 με 37 βαθμούς Κελσίου.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΑΝΑΤ. ΣΤΕΡΕΑ, ΕΥΒΟΙΑ, ΑΝΑΤ. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα ηπειρωτικά ορεινά όπου είναι πιθανό να σημειωθούν τοπικές βροχές ή όμβροι.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 3 με 4 μποφόρ και στα νότια από νότιες διευθύνσεις έως 4 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 22 έως 38 με 39 και, τοπικά τους 40 βαθμούς Κελσίου.

ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΚΡΗΤΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος.

Άνεμοι: Βόρειοι βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ και τοπικά 6 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 24 έως 34 και στην Κρήτη 35 με 36 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΑΝΑΤ. ΑΙΓΑΙΟΥ – ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Καιρός: Γενικά αίθριος.

Άνεμοι: Βόρειοι βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ και τοπικά 6 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 24 έως 36, τοπικά στα νότια 37 βαθμούς Κελσίου.