Η εσωτερική αυτή ρητορική, ωστόσο, δεν πρέπει να συγχέεται αυτομάτως με την πραγματική έκταση της τουρκικής ισχύος, ή με τις επιχειρησιακές δυνατότητες της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η Τουρκία έχει πράγματι διευρύνει σημαντικά την περιφερειακή της εμβέλεια από το 2016 και μετά, αξιοποιώντας στρατιωτικά μέσα, διπλωματικές σχέσεις, οικονομικούς δεσμούς και μη κρατικούς εταίρους. Η παρουσία της στη Συρία και το Ιράκ, η στρατιωτική εμπλοκή στη Λιβύη, οι σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν και η δραστηριοποίηση στη Σομαλία, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Η διεύρυνση αυτή, όμως, δεν ισοδυναμεί με περιφερειακή ηγεμονία. Η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικούς περιορισμούς, μεταξύ των οποίων οι οικονομικές πιέσεις, η εξάρτηση από διεθνείς αγορές και δυτικές τεχνολογίες, οι μεταβολές της αμερικανικής πολιτικής και ο ανταγωνισμός με άλλες περιφερειακές δυνάμεις. Η τουρκική στρατηγική, επομένως, μπορεί να ερμηνευθεί περισσότερο ως προσπάθεια διεύρυνσης του στρατηγικού βάθους και διαχείρισης μιας ασταθούς περιφέρειας, παρά ως γραμμική προσπάθεια αποκατάστασης μιας νέας “οθωμανικής τάξης”.

Αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση των σχέσεων της Τουρκίας με την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ. Οι τρεις σχέσεις δεν αποτελούν ανεξάρτητες αντιπαραθέσεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να συνδέονται μέσω κοινών γεωπολιτικών πεδίων: Των θαλάσσιων ζωνών και της οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο, της ενεργειακής ασφάλειας, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και της εξέλιξης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία.

Το γεγονός αυτό αυξάνει τη στρατηγική σημασία των επιμέρους κρίσεων. Μια αντιπαράθεση στο Αιγαίο δεν είναι υποχρεωτικό να παραμείνει αποκλειστικά ελληνοτουρκική, όπως μια κρίση στη Συρία δεν είναι απαραίτητο να παραμείνει αποκλειστικά ισραηλινο-τουρκική. Η αλληλεπίδραση των επιμέρους θεάτρων δημιουργεί δυνατότητες μετάδοσης της κρίσης.

Από τη ρητορική στην επιχειρησιακή συμπεριφορά

Για την αξιολόγηση του κινδύνου είναι χρήσιμη η διάκριση μεταξύ τριών επιπέδων: Το πρώτο αφορά τη ρητορική και τις πολιτικές, ή νομικές διεκδικήσεις. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι δημόσιες δηλώσεις, οι νέοι χάρτες, η νομοθεσία, οι διοικητικές αποφάσεις και οι διπλωματικές διαμαρτυρίες. Παρότι μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τις διμερείς σχέσεις, δεν αποτελούν καθ’ εαυτές ένδειξη επικείμενης στρατιωτικής σύγκρουσης.

Το δεύτερο επίπεδο αφορά τη στρατιωτική υποστήριξη των πολιτικών διεκδικήσεων. Εδώ εντάσσονται η ανάπτυξη πολεμικών πλοίων για τη συνοδεία ερευνητικών ή ενεργειακών σκαφών, η αυξημένη παρουσία αεροσκαφών και UAV, οι μεγάλης κλίμακας ασκήσεις σε αμφισβητούμενες περιοχές και η συστηματική παρακολούθηση των δραστηριοτήτων της άλλης πλευράς. Το τρίτο επίπεδο αφορά την άμεση στρατιωτική επιβολή: Προσπάθειες παρεμπόδισης πλοίων, επικίνδυνες αναχαιτίσεις αεροσκαφών, απειλή χρήσης βίας, αλλαγή κανόνων εμπλοκής, ή πραγματική χρήση στρατιωτικής ισχύος.

Η μετάβαση από το δεύτερο στο τρίτο επίπεδο αποτελεί την κρίσιμη ποιοτική αλλαγή. Μέχρι εκείνο το σημείο, οι κυβερνήσεις διαθέτουν σχετικά μεγάλο περιθώριο ελιγμών. Όταν όμως στρατιωτικές δυνάμεις χρησιμοποιούνται για να εξαναγκάσουν την άλλη πλευρά να εγκαταλείψει μια θέση, ο κίνδυνος ακούσιας κλιμάκωσης αυξάνεται σημαντικά.

Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος

Στο ελληνοτουρκικό μέτωπο, οι σημαντικότεροι δείκτες δεν είναι τόσο οι νέες πολιτικές δηλώσεις, όσο η μεταβολή της επιχειρησιακής συμπεριφοράς. Ιδιαίτερη σημασία θα είχε η αποστολή ερευνητικού σκάφους σε περιοχή που αμφισβητείται από την Ελλάδα και η συνοδεία του από σημαντικές τουρκικές ναυτικές δυνάμεις. Αντίστοιχα, αυξημένη σημασία θα είχε μια ελληνική απόφαση να προστατεύσει το σκάφος με πολεμικά πλοία. Σε μια τέτοια περίπτωση, η αλληλουχία θα μπορούσε να λάβει τη μορφή:

• Ερευνητική δραστηριότητα
• Τουρκική ναυτική συνοδεία
• Ελληνική παρακολούθηση
• Αεροπορικές αναχαιτίσεις
• Επικίνδυνοι ελιγμοί
• Πιθανό ατύχημα ή χρήση βίας.

Η αύξηση των περιστατικών με UAV και αεροσκάφη αποκτά συνεπώς σημασία, όχι μόνο λόγω της πολιτικής τους διάστασης, αλλά και λόγω της αυξημένης πιθανότητας ατυχήματος. Ανάλογη σημασία έχουν οι NAVTEX και οι NOTAM. Η έκδοση αλληλοαναιρούμενων οδηγιών αποτελεί κυρίως διπλωματικό και νομικό εργαλείο. Εάν όμως συνδυαστεί με στρατιωτικές δυνάμεις που επιχειρούν να επιβάλουν στην πράξη τις σχετικές οδηγίες, η φύση της αντιπαράθεσης αλλάζει.

Κύπρος και ενεργειακός ανταγωνισμός

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου αποτελεί ένα από τα σημεία όπου η ενεργειακή και η γεωπολιτική διάσταση συναντώνται. Η διαφωνία σχετικά με τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες πραγματοποιούνται οι απαραίτητες έρευνες αποκτά ιδιαίτερη σημασία εφόσον συνδέεται με την ευρύτερη τουρκική αμφισβήτηση της δικαιοδοσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων.

Η κρίσιμη εξέλιξη δεν θα ήταν μια νέα τουρκική διπλωματική διαμαρτυρία. Θα ήταν η προσπάθεια παρεμπόδισης των εργασιών μέσω στρατιωτικών μέσων. Η εμφάνιση τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή ενός σκάφους που πραγματοποιεί έρευνες ή εργασίες και η απαίτηση να διακοπεί η δραστηριότητα θα αποτελούσε σαφή ένδειξη ότι η αντιπαράθεση έχει μεταφερθεί από το διπλωματικό στο επιχειρησιακό επίπεδο.

Η Κύπρος αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση επειδή συγκεντρώνει πολλές από τις περιφερειακές διαφωνίες. Το Κυπριακό, οι θαλάσσιες διεκδικήσεις, οι ενεργειακοί πόροι, η ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα και οι στενότερες σχέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας με την Ελλάδα και το Ισραήλ δημιουργούν ένα περιβάλλον, στο οποίο οι επιμέρους κρίσεις μπορούν να αλληλοτροφοδοτούνται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια ελληνοτουρκική ή ισραηλινοτουρκική κρίση θα οδηγήσει αναγκαστικά σε στρατιωτική εμπλοκή γύρω από την Κύπρο. Αυξάνει, όμως, την πιθανότητα η Κύπρος να λειτουργήσει ως κρίσιμος συνδετικός κρίκος μεταξύ διαφορετικών θεάτρων επιχειρήσεων.

Το ισραηλινοτουρκικό μέτωπο

Στις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ, το σημαντικότερο πεδίο παρακολούθησης είναι η Συρία. Η Τουρκία επιδιώκει να διατηρήσει σημαντική επιρροή στη μεταπολεμική Συρία και να διαμορφώσει τις εξελίξεις σε ένα κράτος που βρίσκεται άμεσα στη στρατηγική της περιφέρεια. Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, επιδιώκει να διατηρήσει την ελευθερία στρατιωτικής δράσης του και να αποτρέψει τη δημιουργία απειλών κοντά στα σύνορά του.

Η δημιουργία μόνιμων τουρκικών στρατιωτικών υποδομών, ιδιαίτερα αεροπορικών βάσεων, ραντάρ ή συστημάτων αεράμυνας, θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την πιθανότητα άμεσης αντιπαράθεσης. Το πλέον κρίσιμο σημείο θα ήταν η εμφάνιση τουρκικού στρατιωτικού προσωπικού σε εγκαταστάσεις που το Ισραήλ θεωρεί αναγκαίο να πλήξει. Ένα ισραηλινό πλήγμα που θα προκαλούσε απώλειες σε Τούρκους στρατιωτικούς θα δημιουργούσε συνθήκες πολύ μεγαλύτερης πίεσης για τουρκική αντίδραση. Η αλληλουχία που θα αποτελούσε ένα από τα σοβαρότερα πιθανά μονοπάτια προς άμεση στρατιωτική σύγκρουση Τουρκίας-Ισραήλ:

• Ισραηλινό πλήγμα
• Τουρκικές απώλειες
• Τουρκική στρατιωτική απάντηση
• Ισραηλινή ανταπάντηση.

Η αξιολόγηση της κατάστασης μπορεί επομένως να βασιστεί σε συγκεκριμένους δείκτες.

• Πρώτον, αύξηση των επικίνδυνων αεροπορικών αναχαιτίσεων και των περιστατικών UAV.
• Δεύτερον, ανάπτυξη τουρκικών πολεμικών πλοίων για συνοδεία ερευνητικών ή ενεργειακών σκαφών.
• Τρίτον, αντίστοιχη ανάπτυξη ελληνικών ή άλλων συμμαχικών ναυτικών δυνάμεων για προστασία των δραστηριοτήτων αυτών.
• Τέταρτον, προσπάθεια φυσικής παρεμπόδισης πλοίων ή ενεργειακών έργων.
• Πέμπτον, μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις σε άμεση γειτνίαση με αμφισβητούμενες περιοχές, ιδίως με πραγματικά πυρά.
• Έκτον, δημιουργία ή επέκταση τουρκικών στρατιωτικών υποδομών στη Συρία, ιδιαίτερα συστημάτων αεράμυνας και αεροπορικών εγκαταστάσεων.
• Έβδομον, απώλειες στρατιωτικού προσωπικού της Τουρκίας από ισραηλινή ενέργεια ή, αντίστροφα, απώλειες ισραηλινού προσωπικού από τουρκική ενέργεια.
• Όγδοον, διακοπή ή περιορισμός των στρατιωτικών και διπλωματικών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών.
• Ένατο, ενδείξεις πραγματικής κινητοποίησης, όπως μετακινήσεις μη απαραίτητου προσωπικού, αλλαγές στην ετοιμότητα μονάδων, ή ασυνήθιστες συγκεντρώσεις δυνάμεων.
• Δέκατο, ενεργοποίηση διεθνών μηχανισμών αποκλιμάκωσης από το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση ως αποτέλεσμα συγκεκριμένου στρατιωτικού περιστατικού και όχι απλώς λόγω γενικής έντασης.

Κανένας από αυτούς τους δείκτες δεν αρκεί μόνος του για να προβλέψει πόλεμο. Η σημασία τους βρίσκεται στη συσσώρευση και στη χρονική σύμπτωσή τους.

Το σενάριο της αλληλοτροφοδοτούμενης κρίσης

Το μεγαλύτερο στρατηγικό ρίσκο προκύπτει όταν διαφορετικές κρίσεις συμπέσουν χρονικά. Μια αντιπαράθεση Ελλάδας-Τουρκίας στο Αιγαίο θα μπορούσε να συμπέσει με ένταση γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου. Ταυτόχρονα, μια ισραηλινή επιχείρηση στη Συρία θα μπορούσε να προκαλέσει τουρκικές απώλειες, ή τουρκική στρατιωτική αντίδραση.

Σε μια τέτοια κατάσταση, οι επιμέρους κρίσεις θα μπορούσαν να ερμηνευθούν από τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις ως τμήματα μιας ενιαίας στρατηγικής αντιπαράθεσης. Αυτό θα περιόριζε σημαντικά τα περιθώρια αποκλιμάκωσης. Το κρίσιμο επομένως δεν είναι μόνο εάν κάποια από τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις επιθυμεί έναν πόλεμο. Είναι εάν δημιουργείται μια αλληλουχία ενεργειών, στην οποία κάθε πλευρά αισθάνεται υποχρεωμένη να απαντήσει στην προηγούμενη ενέργεια της άλλης.

Η διαφορά μεταξύ μιας περιφερειακής κρίσης που παραμένει ελεγχόμενη και μιας κρίσης που οδηγεί σε σύγκρουση μπορεί τελικά να βρίσκεται σε ένα μόνο γεγονός: Στην πρώτη περίπτωση οι στρατιωτικές δυνάμεις χρησιμοποιούνται κυρίως για αποτροπή και σηματοδότηση. Στη δεύτερη χρησιμοποιούνται για να εξαναγκάσουν την άλλη πλευρά να αλλάξει συμπεριφορά.

Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η στρατηγική αντιπαράθεση μετατρέπεται σε άμεσο κίνδυνο στρατιωτικού επεισοδίου. Το σίγουρο είναι ότι η σημερινή κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο είναι αναμφίβολα πιο ανησυχητική, από μια απλή περίοδο έντονης διπλωματικής αντιπαράθεσης…

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται πλέον σε θεσμοθετημένη αμυντική σχέση με την Τουρκία, η οποία διατηρεί από το 1995 την απειλή χρήσης βίας. Οι τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένουν επίσης σε πλήρη αντίθεση με τις ελληνικές θέσεις. Η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας βρέθηκε δικαιολογημένα στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης. Ο Χακάν Φιντάν την χαρακτήρισε σε τεχνικό επίπεδο αντίστοιχη με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Η ομοιότητα εξαντλείται κυρίως στην αρχή της αμοιβαίας συνδρομής και δεν σημαίνει ότι οι δύο ρυθμίσεις έχουν το ίδιο θεσμικό ή επιχειρησιακό περιεχόμενο. Άλλωστε, ούτε το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ επιβάλλει σε κάθε σύμμαχο μια προκαθορισμένη μορφή στρατιωτικής απάντησης. Η ουσιώδης διαφορά βρίσκεται κυρίως στο θεσμικό και επιχειρησιακό βάθος που υποστηρίζει κάθε συμφωνία.

Πίσω από το ΝΑΤΟ βρίσκονται δεκαετίες κοινής στρατιωτικής σχεδίασης, μόνιμες διοικητικές δομές και καθιερωμένες διαδικασίες. Η συμφωνία της Μέκκας δεν διαθέτει τέτοια χαρακτηριστικά. Ο Φιντάν, άλλωστε, έχει διευκρινίσει ότι σε περίπτωση επίθεσης οι τρεις εταίροι θα καθορίζουν μέσω διαβουλεύσεων τον βαθμό και τη μορφή της συνδρομής. Αυτό, ακριβώς, περιορίζει την ιδέα μιας αυτόματης στρατιωτικής εμπλοκής, χωρίς να αναιρεί τη σημασία της νέας θεσμικής δέσμευσης.

Η συμφωνία προχωρά πάντως πέρα από μια γενική πολιτική διακήρυξη. Προβλέπονται μηχανισμοί πολιτικού και στρατιωτικού συντονισμού, κοινές ασκήσεις και συνεργασία στην αεράμυνα, στα μη επανδρωμένα συστήματα, στον ηλεκτρονικό πόλεμο και στην αμυντική βιομηχανία. Στο πλαίσιο αυτό μπορούν σταδιακά να συνδυαστούν σαουδαραβικοί οικονομικοί πόροι, σημαντικές πακιστανικές στρατιωτικές δυνατότητες και η αναπτυσσόμενη τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Οι συνέπειες δεν πρόκειται να εμφανιστούν άμεσα στο Αιγαίο. Αν όμως η συνεργασία αποκτήσει διάρκεια, χρηματοδότηση και οδηγήσει σε συγκεκριμένα κοινά προγράμματα αμυντικής βιομηχανίας, πρέπει να συνυπολογίζεται στον ελληνικό σχεδιασμό. Το κρίσιμο δεν είναι αν η συμφωνία στρέφεται σήμερα κατά της Ελλάδας, αλλά αν σε βάθος χρόνου διευρύνει τις στρατιωτικές και τεχνολογικές δυνατότητες της Τουρκίας.

Η σχέση με το Ριάντ έχει ακόμα αξία

Θα ήταν λανθασμένο να ερμηνευθεί η Μέκκα ως σαουδαραβική μεταστροφή εναντίον της Ελλάδας. Η Αθήνα έχει επενδύσει συστηματικά στη σχέση με το Ριάντ και η συνεργασία που έχει οικοδομηθεί δεν ακυρώνεται από τη νέα σαουδαραβο-τουρκική προσέγγιση. Στην πρώτη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας, τον Ιανουάριο του 2025, εγκρίθηκαν 46 κοινές πρωτοβουλίες και συγκροτήθηκαν επτά επιτροπές συνεργασίας. Ήταν η πρώτη φορά που η Ελλάδα δημιουργούσε τέτοιο θεσμικό μηχανισμό με χώρα της Μέσης Ανατολής, αποτυπώνοντας την πρόθεση να αποκτήσει η σχέση μεγαλύτερο εύρος και διάρκεια.

Υπάρχει παράλληλα ουσιαστική στρατιωτική διάσταση. Η ελληνική πυροβολαρχία Patriot βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία από το 2021 και αποτελεί απτό στοιχείο της αμυντικής σχέσης. Στο 2026 απέκτησε και επιχειρησιακή εμπειρία. Στις 19 Μαρτίου η ελληνική δύναμη αναχαίτισε δύο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που κατευθύνονταν προς σαουδαραβικά διυλιστήρια. Σύμφωνα με μεταγενέστερα δημοσιευμένα στοιχεία, είχε ήδη συμμετάσχει επιτυχώς στην αναχαίτιση τεσσάρων βαλλιστικών πυραύλων και τριών μη επανδρωμένων αεροχημάτων, ενώ στις 27 Αυγούστου καταγράφηκε εμπλοκή εναντίον εχθρικών drones. Η επιχειρησιακή εμπειρία αυτή έχει σαφή αξία και πρέπει να συνυπολογίζεται στην αξιολόγηση της αποστολής.

Υπάρχει επίσης πολιτικό προηγούμενο. Τον Ιούλιο του 2020, η Σαουδική Αραβία συντάχθηκε με την Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Κύπρο και το Μπαχρέιν σε κοινή παρέμβαση προς τον ΟΗΕ κατά της καταχώρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η στάση εκείνη δεν ακυρώνεται επειδή το Ριάντ αποφάσισε έξι χρόνια αργότερα να θεσμοθετήσει αμυντική συνεργασία με την Άγκυρα. Αυτό που πράγματι έχει αλλάξει είναι η παλιά απόσταση ανάμεσα σε Σαουδική Αραβία και Τουρκία.

Η αλλαγή έχει μεγαλύτερη σημασία από τη διμερή προσέγγιση. Στο περιφερειακό περιβάλλον που διαμορφώνεται, η στενή σχέση ενός κράτους με την Ελλάδα δεν αποκλείει μια εξίσου σημαντική συνεργασία του με την Τουρκία. Η Σαουδική Αραβία μπορεί να εμβαθύνει τη σχέση με την Αθήνα και ταυτόχρονα να οικοδομεί αμυντικούς δεσμούς με την Άγκυρα. Αντίστοιχα, η Αίγυπτος μπορεί να διατηρεί στενή στρατηγική συνεργασία με την Ελλάδα και παράλληλα να αποκαθιστά τις σχέσεις με την Τουρκία.

Για την ελληνική στρατηγική, η εξέλιξη αυτή μετατοπίζει το πραγματικό ερώτημα. Δεν έχει ιδιαίτερη αξία να επιχειρεί η Αθήνα να κατατάσσει τα περιφερειακά κράτη σε φίλους και αντιπάλους, ή να αναζητεί αποκλειστικές ευθυγραμμίσεις. Περισσότερο έχει σημασία να διαμορφώνει σχέσεις τέτοιου βάθους, ώστε η διατήρηση ισχυρών δεσμών με την Ελλάδα να αποτελεί σταθερό συμφέρον για τους εταίρους της, ακόμη και όταν αυτοί αναπτύσσουν παράλληλα συνεργασία με την Τουρκία.

Σε ελληνοτουρκική κρίση

Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η συμφωνία σε μια μελλοντική ελληνοτουρκική στρατιωτική κρίση; Η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί τη Συμφωνία της Μέκκας και να ζητήσει βοήθεια από τους εταίρους της. Δεν υπάρχει σήμερα ένδειξη ότι το Ριάντ θα έστελνε στρατιωτικές δυνάμεις εναντίον της Ελλάδας. Η συμφωνία αφήνει περιθώριο πολιτικής απόφασης, ενώ σε μια σύγκρουση έχει μεγάλη σημασία ποιος ξεκίνησε τη χρήση βίας και πώς έχει διαμορφωθεί η διεθνής αντίληψη για την κρίση.

Ακόμη όμως και χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή, η συνδρομή προς την Τουρκία μπορεί να λάβει άλλες μορφές: Πολιτική στήριξη, πληροφορίες, υλικοτεχνικές διευκολύνσεις, πρόσβαση σε στρατιωτικό υλικό ή οικονομική βοήθεια μπορούν επίσης να επηρεάσουν μια αντιπαράθεση. Το ζητούμενο δεν είναι να θεωρήσουμε δεδομένο ότι η Σαουδική Αραβία θα κινηθεί προς κάποια από αυτές τις κατευθύνσεις, αλλά να πάψουμε να θεωρούμε δεδομένο ότι δεν θα βρεθεί ποτέ μπροστά σε τέτοιο δίλημμα.

Γι’ αυτό η ελληνική διπλωματία δεν έχει συμφέρον να ζητήσει από το Ριάντ δημόσια τοποθέτηση εναντίον της Τουρκίας. Μεγαλύτερη αξία έχει η δημιουργία τέτοιου βάθους στις διμερείς σχέσεις ώστε, εάν κάποτε διαμορφωθεί μια δύσκολη κρίση, το σαουδαραβικό συμφέρον να βρίσκεται περισσότερο στην αποκλιμάκωση της κρίσης και στη συγκράτηση της Άγκυρας. Οι καλύτεροι δίαυλοι του Ριάντ προς την τουρκική ηγεσία μπορούν μάλιστα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να λειτουργήσουν ως πρόσθετος μηχανισμός επιρροής υπέρ της αποκλιμάκωσης.

Η περίπτωση της Αιγύπτου δείχνει ακόμη καθαρότερα ότι η μεταβολή αυτή δεν αφορά μόνο τη Σαουδική Αραβία. Το Κάιρο, ένας από τους σημαντικότερους εταίρους της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, εξετάζει την πιθανότητα να συμμετάσχει στη Συμφωνία της Μέκκας. Ακόμη και αν τελικά δεν προσχωρήσει, η εξέταση αυτής της δυνατότητας δείχνει ότι ακόμη και ένας από τους στενότερους περιφερειακούς εταίρους της Ελλάδας δεν θεωρεί ασύμβατη τη συνεργασία με την Αθήνα με μια ευρύτερη θεσμική προσέγγιση προς την Τουρκία. Δεν πρόκειται επομένως μόνο για σαουδαραβική επιλογή.

Αποτυπώνεται μια ευρύτερη τάση κατά την οποία τα κράτη επιδιώκουν να διατηρούν περισσότερες από μία στρατηγικές επιλογές ταυτόχρονα. Γι’ αυτόν το λόγο, η Αθήνα έχει ακόμη μεγαλύτερο συμφέρον να διατηρεί στενή συνεννόηση με το Κάιρο. Το ζητούμενο δεν είναι να απαιτήσει από την Αίγυπτο να επιλέξει ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, αλλά να διασφαλίσει ότι οι σχέσεις της με την Άγκυρα δεν θα θίγουν τα ελληνικά συμφέροντα.

Οι Patriot και οι νέες δικλείδες ασφαλείας

Η τύχη της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot επανεξετάζεται. Το υπουργείο Άμυνας εξετάζει είτε μια σύντομη παράταση με νέα αξιολόγηση μέσα στο φθινόπωρο είτε επιστροφή της πυροβολαρχίας. Είναι όμως λάθος να αποδοθεί η συζήτηση στη Συμφωνία της Μέκκας. Η επανεκτίμηση της αποστολής είχε αρχίσει νωρίτερα και συνδέεται με τις ελληνικές απαιτήσεις αεράμυνας. Υπάρχουν παράλληλα οικονομικές και τεχνικές εκκρεμότητες, όπως οφειλές της σαουδαραβικής πλευράς, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση.

Η αρχική συμφωνία προέβλεπε σαουδαραβική κάλυψη του κόστους της αποστολής, αλλά τα οικονομικά στοιχεία δεν έχουν δημοσιοποιηθεί από το Υπουργείο Άμυνας. Παράλληλα, έχουν δημοσιευθεί πληροφορίες για συζητήσεις σχετικά με σαουδαραβική χρηματοδότηση της αναβάθμισης των ελληνικών Patriot, ύψους περίπου 350 εκατ. δολαρίων, χωρίς να είναι σαφής η έκβαση. Η απόφαση για την πυροβολαρχία δεν προσφέρεται για συμβολισμούς. Αν η ελληνική αεράμυνα απαιτεί την επιστροφή της, η αποστολή πρέπει να τερματιστεί. Αν, αντιθέτως, η παραμονή της προσφέρει μεγαλύτερο στρατιωτικό, επιχειρησιακό και διπλωματικό όφελος, η ανάκλησή της για να σταλεί μήνυμα δυσαρέσκειας προς το Ριάντ δύσκολα δικαιολογείται με όρους εθνικού συμφέροντος.

Η νέα κατάσταση δικαιολογεί αυξημένη προσοχή σε επίπεδο στρατιωτικής διασύνδεσης και προστασίας ευαίσθητης επιχειρησιακής γνώσης. Δεν υπάρχει στοιχείο ότι το Ριάντ μεταφέρει ελληνικά δεδομένα στην Άγκυρα. Όταν όμως ένας εταίρος αποκτά θεσμοθετημένη αμυντική σχέση με την Τουρκία, η Ελλάδα είναι εύλογο να επανεξετάζει τις δικλείδες προστασίας της επιχειρησιακής συνεργασίας. Η γεωοικονομική διάσταση μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την στρατιωτική. Η Ελλάδα έχει λόγο να επενδύει στον IMEC, καθώς ο διάδρομος μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της χώρας ως ευρωπαϊκής πύλης για εμπορικές, ενεργειακές και ψηφιακές ροές από την Ινδία και τον Κόλπο.

Αθήνα και Ριάντ επανέλαβαν τον Μάιο 2026 ότι αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στο έργο. Η Σαουδική Αραβία, ωστόσο, δεν έχει λόγο να περιορίσει τις επιλογές της σε μία μόνο διαδρομή προς την Ευρώπη. Τον Ιούνιο υπέγραψε με την Τουρκία μνημόνια συνεργασίας για σιδηροδρόμους και logistics, με σχεδιασμό που προβλέπει σύνδεση της Σαουδικής Αραβίας με την Τουρκία μέσω Ιορδανίας και Συρίας και στη συνέχεια με την ευρωπαϊκή αγορά.

Ο σχεδιασμός απέχει από την υλοποίηση καθώς υπάρχουν μεγάλα κενά υποδομών, ζητήματα χρηματοδότησης και σοβαρές πολιτικές και τεχνικές δυσκολίες. Δεν αποτελεί σήμερα έτοιμο ανταγωνιστή του IMEC. Η σημασία του βρίσκεται κυρίως στο ότι δείχνει πως το Ριάντ δεν αντιμετωπίζει τις διαφορετικές διαδρομές προς την Ευρώπη ως αμοιβαία αποκλειόμενες. Για μια χώρα που επιδιώκει ανθεκτικότερες αλυσίδες μεταφορών και περισσότερες επιλογές πρόσβασης στις αγορές, η ύπαρξη πολλαπλών οδών αποτελεί πλεονέκτημα.

Σχέση χωρίς τις παλιές βεβαιότητες

Η εξέλιξη αυτή αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα πρέπει να βλέπει τον ανταγωνισμό των διαδρόμων προς την Ευρώπη. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ο IMEC θα επικρατήσει απέναντι σε έναν τουρκικό διάδρομο, αλλά κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να καταστήσει οικονομικά ελκυστικό και στρατηγικά χρήσιμο να διέρχεται από το έδαφος της σημαντικό μέρος των εμπορικών, ενεργειακών και ψηφιακών ροών. Η γεωγραφία προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά δεν το κατοχυρώνει.

Η αξία της ελληνικής συμμετοχής θα εξαρτηθεί από λιμένες, ενεργειακές διασυνδέσεις, ψηφιακά καλώδια, logistics, ναυτιλιακές υπηρεσίες και επενδύσεις που θα κάνουν τη διαδρομή λειτουργική και ανταγωνιστική. Κυρίως χρειάζεται να δημιουργηθούν σαουδαραβικά και ευρύτερα περιφερειακά συμφέροντα, τα οποία θα συνδέονται με τη λειτουργία της ελληνικής οδού. Οι οικονομικοί διάδρομοι αποκτούν γεωπολιτική σημασία όταν αρχίζουν να μεταφέρουν κεφάλαια, εμπορεύματα, ενέργεια και δεδομένα. Όσο μεγαλύτερο μέρος αυτών των συμφερόντων συνδέεται με την Ελλάδα, τόσο δυσκολότερο γίνεται για έναν εταίρο να την παρακάμψει. Εκεί βρίσκεται το ελληνικό στοίχημα στον IMEC.

Η Συμφωνία της Μέκκας δεν δίνει στην Ελλάδα λόγο να απομακρυνθεί από τη Σαουδική Αραβία. Η αυξανόμενη τουρκική παρουσία στο Ριάντ καθιστά ακόμη σημαντικότερο να ενισχυθεί η διμερής σχέση, αλλά το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς περισσότερες επαφές, συμφωνίες και κοινές δηλώσεις. Η Σαουδική Αραβία βλέπει την Τουρκία σαν μεγάλη περιφερειακή δύναμη, μέλος του ΝΑΤΟ, με ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, σημαντική αμυντική βιομηχανία και γεωγραφική πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα, στον Καύκασο, τη Συρία και την Ευρώπη. Η σαουδαραβική ηγεσία έχει λόγους να επιδιώκει στενότερη σχέση με την Άγκυρα και οι ελληνοτουρκικές διαφορές δεν πρόκειται να καθορίζουν τη συμπεριφορά του Ριάντ.

Η ελληνική στρατηγική χρειάζεται επομένως να μετακινηθεί από την αναζήτηση αποκλειστικότητας προς την παραγωγή στρατηγικής χρησιμότητας. Το ζητούμενο δεν είναι να παραμείνει η Ελλάδα παρούσα στη Σαουδική Αραβία, αλλά να αποκτήσει τέτοια οικονομική, μεταφορική, ενεργειακή, αμυντική και πολιτική αξία, ώστε η διατήρηση μιας ισχυρής σχέσης με την Αθήνα να αποτελεί αυτοτελές σαουδαραβικό συμφέρον. Αυτό έχει άμεση πρακτική σημασία. Η Ελλάδα χρειάζεται συστηματικό πολιτικό διάλογο με το Ριάντ και το Κάιρο, καθώς και ταχύτερη μετατροπή του IMEC από σχεδιασμό σε πραγματικές υποδομές και οικονομικές ροές. Σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου χρειάζεται να ενισχυθούν οι σχέσεις που αυξάνουν το κόστος της παράκαμψης της Ελλάδας.

Η αξία μιας στρατηγικής εταιρικής σχέσης δεν κρίνεται τελικά από το πόσο συχνά δύο κράτη δηλώνουν ότι βρίσκονται κοντά. Κρίνεται και από το πόσα πραγματικά συμφέροντα έχει το καθένα επενδύσει στη διατήρηση αυτής της σχέσης. Για αρκετά χρόνια η αντιπαλότητα Ριάντ-Άγκυρας πρόσφερε στην Ελλάδα πλεονέκτημα που προέκυπτε από επιλογές άλλων κρατών. Η νέα περιφερειακή πραγματικότητα δείχνει ότι αυτή η συνθήκη δεν θεωρείται δεδομένη. Αυτή η περίοδος τελείωσε. Εφεξής, το πλεονέκτημα θα πρέπει να το δημιουργούμε εμείς.

Ο Ελευθέριος Βεργετζής είναι αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, ερευνητής αμυντικών και στρατηγικών σπουδών, καθώς και υποψήφιος διδάκτωρ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Οι απόψεις που διατυπώνονται στο άρθρο είναι προσωπικές και δεν απηχούν θέσεις των Ενόπλων Δυνάμεων ή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC), ανακοίνωσαν πως: «Πριν από λίγες ώρες, σε τυφλές επιθέσεις που έγιναν από απελπισία, ο αμερικανικός στρατός βομβάρδισε πολλά σημεία στις νότιες ακτές του Ιράν, μεταξύ των οποίων και αρκετές περιοχές όπου βρίσκονται άμαχοι. Οι επιθέσεις αυτές έκαναν ακόμη πιο αυστηρό τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την αποφασιστικότητα των μαχητών να αντιμετωπίσουν τις ξένες δυνάμεις που παρεμβαίνουν στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ».
Κτυπήθηκαν σημεία στο Άμπου Ντάμπι και το Ντουμπάι, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Fars ως απάντηση στον βομβαρδισμό ιρανικών θέσεων από τους τους Αμερικανούς σήμερα το απόγευμα.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν και 35 τραυματίστηκαν βαριά σε αμερικανικό πλήγμα. Όπως διευκρίνισε, οι άνθρωποι αυτοί παρευρίσκονταν σε γάμο στο Σιρίκ. Αρχικά, Ιρανός αξιωματούχος είχε κάνει λόγο για δύο νεκρούς και αρκετούς τραυματίες.

Απειλές από Τραμπ 

«Νομίζω ότι μια συμφωνία μαζί τους δεν αξίζει ούτε το χαρτί στην οποία είναι γραμμένη. Τους δώσαμε πολλές ευκαιρίες», είπε ο Ντόλαντ Τραμπ. Εκτοξεύοντας νέες απειλές, υποστήριξε πως το Ιράν «θα αφανιστεί εντελώς ως χώρα» εάν προχωρήσει σε αντίποινα για τις σημερινές επιθέσεις, κάτι που το ίδιο έκανε. Ο Τραμπ υποστήριξε πως οι Ιρανοί ηγέτες πλανώνται οικτρά για την αποφασιστικότητά του. «Δεν σταματούν: Είναι τρελοί, είναι ηλίθιοι», είπε. Ανέφερε επίσης ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου είχαν ενημερωθεί πριν από την έναρξη των τελευταίων αμερικανικών επιθέσεων στην περιοχή του Ορμούζ.

Οι Φρουροί της Επανάστασης διεμήνυσαν απόψε ότι θα κάνουν τις ΗΠΑ να μετανιώσουν για τις νέες επιθέσεις που εξαπέλυσαν κατά ιρανικών στόχων κοντά στα Στενά του Ορμούζ. «Αυστηρή τιμωρία περιμένει τους επιτιθέμενους. Οι ΗΠΑ θα μετανιώσουν για τις νέες επιθέσεις τους», δήλωσε ο Χοσεΐν Μοχεμπί, εκπρόσωπος Τύπου του επίλεκτου ιρανικού σώματος.

«Οι ΗΠΑ, αυτήν την ώρα, πλήττουν ιρανικούς στόχους κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Οι επιθέσεις είναι μεγάλης κλίμακας και ισχυρές, σε αντίποινα για την αποτυχημένη απόπειρα των Ιρανών να ναρκοθετήσουν τα Στενά, τα οποία επί του παρόντος δεν έχουν νάρκες (έχουν αφαιρεθεί ή εξουδετερωθεί), και την εκτόξευση από τους Ιρανούς οκτώ πυραύλων εναντίον στρατιωτικής βάσης μας στην Ιορδανία, οι οποίοι καταρρίφθηκαν όλοι», ανέφερε προηγουμένως ο Ντόναλτ Τραμπ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε νέες απειλές κατά του Ιράν, λέγοντας πως σε περίπτωση αντιποίνων για αυτήν τη «δικαιολογημένη» επίθεση, «θα πληγεί ξανά σε μεγαλύτερη και σκληρότερη κλίμακα». Υπογράμμισε αινιγματικά πως δεν αναφέρεται στη «μεγαλύτερη επίθεση απ’ όλες», η οποία παραμένει στη φαρέτρα και σε περίπτωση που εξαπολυθεί, «ελάχιστα θα απομείνουν από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν».

«Τα πλήγματα αυτά είναι απάντηση στις πρόσφατες απόπειρες επίθεσης των Φρουρών της Επανάστασης εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και εναντίον Αμερικανών στρατιωτών που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή», ανέφερε στην ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ η Centcom (η Κεντρική Διοίκηση για τη Μέση Ανατολή) σχετικά με τα πλήγματα σε ιρανικά λιμάνια.

Άλμα στο πετρέλαιο

Η τιμή του πετρελαίου εκτοξεύτηκε και πάλι σήμερα, μετά τα νέα αμερικανικά πλήγματα με το αμερικανικό αργό να ξεπερνά τα 90 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τα τέλη Ιουλίου. Γύρω στις 20.55 (ώρα Ελλάδας) το αμερικανικό αργό WTI έφτασε τα 90,07 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο 5,03%. Το Μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας έφτασε την ίδια ώρα τα 94,56 δολάρια το βαρέλι, με άνοδο 4,5%.

Πληροφορίες από το Ιράν αναφέρουν ότι ακούστηκαν εκρήξεις στο Μπαντάρ Αμπάς, το Σιρίκ και το Τζασκ, τρία σημαντικά λιμάνια πάνω στα Στενά. Επιπλέον, ακούγονταν εκρήξεις στη νήσο Κεσμ, επίσης στα Στενά, αλλά και το Κοναράκ και το Τσαμπαχάρ, στο νοτιοανατολικό Ιράν. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη καλεί τους κατοίκους να βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα τεταμένη και υπάρχει φόβος για περαιτέρω διεύρυνση των αμερικανικών επιχειρήσεων.

«Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν καλεί τους πολίτες να προσέχουν και να είναι σε επιφυλακή», αναφέρεται σε λιτή ανακοίνωση της χώρας.

lράν: Μειώστε την βενζίνη

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου απηύθυνε σήμερα έκκληση στους πολίτες να μειώσουν την κατανάλωση βενζίνης, καθώς η Τεχεράνη αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα σε ό,τι αφορά την εισαγωγή καυσίμων λόγω του ναυτικού αποκλεισμού που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ.

«Σε κάθε περίπτωση, αυτό που είναι σαφές είναι ότι πρέπει να κάνουμε εξοικονόμηση βενζίνης» ως καταναλωτές, δήλωσε ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ σε τηλεοπτική του συνέντευξη. «Αν κάνουμε σωστή χρήση, μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα με την ποσότητα βενζίνης που παράγουμε», τόνισε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου.

Σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του, ο Γκαλιμπάφ χαρακτήρισε τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν στρατιωτική ενέργεια, ξεκαθαρίζοντας ότι η Τεχεράνη θα απαντήσει με στρατιωτικά μέσα, εάν αυτός ενταθεί. «Εάν η βούληση των ΗΠΑ είναι να μην εξάγουμε πετρέλαιο» από τον Κόλπο, ανέφερε χαρακτηριστικά, τότε «κανείς δεν θα μπορεί να εξάγει πετρέλαιο». Ο Γκαλιμπάφ υποστήριξε επίσης ότι οι ιρανικές δυνάμεις αντιστέκονται στις προσπάθειες των ΗΠΑ να διευκολύνουν τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Πλήγματα σε σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια

Δύο υπερδεξαμενόπλοια, που μετέφεραν σαουδαραβικό πετρέλαιο, χτυπήθηκαν από άγνωστα βλήματα σε διάστημα λίγων λεπτών το ένα από το άλλο ενώ διέσχιζαν το Στενό του Ορμούζ αργά χθες, Δευτέρα, σύμφωνα με τις εταιρείες πληροφοριών και παρακολούθησης πλοίων Marisks και Kpler.

«Τα σχεδόν ταυτόχρονα περιστατικά καταδεικνύουν την περαιτέρω κλιμάκωση του απειλητικού περιβάλλοντος στον διάδρομο του Ομάν», επεσήμανε η Marisks. Τα δεξαμενόπλοια είχαν φορτώσει την προηγούμενη εβδομάδα 2 εκατομμύρια βαρέλια σαουδαραβικού αργού το καθένα από τον τερματικό σταθμό Τζουάιμα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler.

Το υπερδεξαμενόπλοιο Sidr με σημαία Σαουδικής Αραβίας επλήγη από βλήματα την ώρα που βρισκόταν 16,6 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Χασάμπ του Ομάν στις 19:52 (GMT, 22:52 ώρα Ελλάδας), ανέφερε η Marisks. Λίγα λεπτά αργότερα το VLCC Senegal Prosperity με σημαία Λιβερίας έγινε στόχος τριών άγνωστων βλημάτων, περίπου 17 ναυτικά μίλια ανατολικά της Χασάμπ, πρόσθεσε η ίδια πηγή. Το πλήρωμα του δεξαμενόπλοιου είναι ασφαλές.

Η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO είχε ανακοινώσει ότι πετρελαιοφόρο έγινε στόχος τριών βλημάτων στο ίδιο σημείο του Στενού του Ορμούζ. Φαίνεται ότι πρόκειται για το ίδιο περιστατικό. Νωρίτερα σήμερα ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ένα σαουδαραβικό πετρελαιοφόρο αναγκάστηκε να σταματήσει τον πλου του την ώρα που διέσχιζε τον νότιο διάδρομο του Στενού.

Απειλές Τραμπ κατά Ιράν

Ύστερα από έναν μήνα σχετικής ηρεμίας και στροφής της Ουάσιγκτον στον «οικονομικό πόλεμο», οι εχθροπραξίες επαναλήφθηκαν και χθες Δευτέρα ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επισείει την απειλή πως θα διατάξει να βομβαρδιστεί «δυνατά» το αντίπαλο στρατόπεδο.

Για πρώτη φορά από τα τέλη του Ιουλίου, οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν βομβαρδισμούς εναντίον «δυο εκτοξευτήρων (πυραύλων) στο νησί Λαράκ», στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ. Η Τεχεράνη ανταπέδωσε εξαπολύοντας επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εφόρμησης εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην Ιορδανία και στα ΗΑΕ, ενώ ταυτόχρονα, διά στόματος του προέδρου του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, διαβεβαίωνε πως δεν θέλει να συνεχιστεί ο πόλεμος.

Καθώς η ένοπλη σύρραξη έχει πλέον εισέλθει στον έβδομο μήνα της και οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε απόλυτο αδιέξοδο, η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών έσπειρε ανησυχία στις αγορές: οι τιμές του πετρελαίου άρχισαν να ανεβαίνουν ξανά, με το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς διεθνώς, να ξεπερνά το συμβολικό όριο των 90 δολαρίων.

«Θα υπάρξει ανταπόδοση» και «θα τους πλήξουμε δυνατά», διεμήνυσε ο Τραμπ, σύμφωνα με δηλώσεις του που μεταδόθηκαν από το Fox News. Λίγο νωρίτερα, ο Ορανός ομόλογός του εκτίμησε πως η συνέχιση του πολέμου δεν θα ήταν «προς το συμφέρον ούτε» της Τεχεράνης «ούτε οποιουδήποτε άλλου» στην περιοχή, λέγοντας πως συνεχίζει να «εργάζεται για να εξευρεθεί συμφωνία».

Στο Κιργιστάν για τη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (ΟΣΣ), συναντήθηκε με τον πακιστανό πρωθυπουργό Σαμπάζ Σαρίφ, η χώρα του οποίου διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο. Στο ραντεβού αναμένονταν επίσης οι πρόεδροι της Κίνας Σι Τζινπίνγκ και της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν.

«Επικίνδυνη κλιμάκωση»

Σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»), η χτεσινή επίθεση εναντίον του Λαράκ έγινε αφού οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ισχυρός ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας, «παρατηρήθηκαν να ετοιμάζονται να εκτοξεύσουν πυραύλους φορτωμένους θαλάσσιες νάρκες στο στενό του Ορμούζ».

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για τρεις νεκρούς και επτά τραυματίες στα πλήγματα αυτά. Η Ιορδανία, ανάμεσα στους στόχους των ιρανικών αντιποίνων, ανακοίνωσε πως κατέρριψαν οκτώ πυραύλους όταν εισήλθαν στον εναέριο χώρο του χασεμιτικού βασιλείου. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν μη επανδρωμένο εναέριο όχημα πάνω από τα χωρικά τους ύδατα, καταγγέλλοντας «επικίνδυνη κλιμάκωση».

Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις προειδοποίησαν τους γείτονες ότι ενδέχεται να υπάρξει «πολύ πιο ισχυρή ανταπόδοση» σε περίπτωση οποιασδήποτε νέας «επίθεσης» των δυνάμεων της Ουάσιγκτον από τα εδάφη τους. Οι Φρουροί ανέφεραν εξάλλου ότι κατέρριψαν δυο αμερικανικά drones στους αιθέρες του στενού του Ορμούζ.

Εξάλλου τις πρώτες πρωινές ώρες ανακοινώθηκε ότι δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από τρία «άγνωστα βλήματα» καθώς διέσχιζε το στενό του Ορμούζ προς την κατεύθυνση της εξόδου από αυτό από τη βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO. Τις τελευταίες εβδομάδες επικρατούσε συγκριτική ηρεμία στην περιοχή, αλλά οι σποραδικές ανταλλαγές πυρών δεν είχαν σταματήσει, κυρίως στον τομέα του στενού.

Το θαλάσσιο πέρασμα αυτό, από το οποίο διερχόταν προπολεμικά το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως και βρίσκεται πλέον στην καρδιά της σύγκρουσης, είναι κλειστό de facto με απόφαση του Ιράν από την αρχή του πολέμου, που είχε έναυσμα την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου.

Προστασία της «ελεύθερης κυκλοφορίας»

Σε αντίποινα, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο και δηλώνουν έτοιμες «να προστατεύσουν την ελεύθερη κυκλοφορία του εμπορίου», με τη CENTCOM να διαβεβαιώνει πως «ολοκλήρωσε» την άρση ναρκών στις «διεθνείς οδούς ναυσιπλοΐας». Αλλά χθες το πολεμικό ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ανέφερε ότι πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο που προσπάθησε «παρανόμως» να διασχίσει το στενό έπεσε σε δυο ναυτικές νάρκες, κάτι που διέψευσε η CENTCOM, κάνοντας λόγο για «παραπληροφόρηση».

Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή παραμένουν σε αδιέξοδο, καθώς το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, που υπέγραψαν οι πρόεδροι των δυο χωρών στα μέσα Ιουνίου, έγινε κομματάκια προτού κλείσει ένας μήνας. Για τον επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί, «η λύση είναι ξεκάθαρη και απλή: οι ΗΠΑ πρέπει να τηρήσουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν» όταν υπογράφτηκε. «Όλα θα επανέλθουν σε τάξη» τότε.

Καθώς η ένοπλη σύρραξη αυτή είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ και καθώς πλησιάζουν οι βουλευτικές εκλογές του μέσου της προεδρικής θητείας, η κυβέρνηση Τραμπ δίνει την έμφαση στον «οικονομικό πόλεμο» εναντίον του Ιράν, που ήδη αντιμετώπιζε σειρά αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων. «Θα συνεχίσουμε να ασκούμε πίεση» στην Τεχεράνη, επέμεινε χθες Δευτέρα ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος εκφράστηκε κατά την έναρξη σειράς συναντήσεων στις ΗΠΑ με ομολόγους του της G20.

Η εκτίμηση CNN για το Ορμούζ

Τους τελευταίους μήνες, τόσο η Τεχεράνη όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υποστηρίξει ότι έχουν το πάνω χέρι στα Στενά του Ορμούζ, στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, με τις αντικρουόμενες δηλώσεις των δύο πλευρών να δημιουργούν σύγχυση ως προς το ποιος πραγματικά ελέγχει την κατάσταση.

Τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, τα οποία επικαλείται σε δημοσίευμά του το CNN, δείχνουν ότι αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ κερδίζουν έδαφος, με το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό να περιπολεί στα Στενά και το Ιράν να χάνει σημαντικό μέρος του ελέγχου που ασκούσε στην περιοχή.

Σύμφωνα με την εταιρεία αναλύσεων Kpler, η οποία παρακολουθεί την κίνηση των πλοίων μέσω αναμεταδοτών και δορυφορικών δεδομένων, περισσότερο από το 80% των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες δύο εβδομάδες πραγματοποιήθηκε μέσω της διαδρομής του Ομάν – ενός διαύλου ναυσιπλοΐας που έχει εγκριθεί από τον ΟΗΕ και στον οποίο αντιτίθεται σθεναρά η Τεχεράνη.

Το Ιράν, που έχει δηλώσει ότι ελέγχει τα Στενά, έχει επιτεθεί σε δεκάδες πλοία τα οποία επιχείρησαν να κινηθούν μέσω της βόρειας ακτής του Ομάν. Παρά τον κίνδυνο, όμως, το τελευταίο διάστημα τα περισσότερα εμπορικά πλοία επιλέγουν να αγνοούν τις απαιτήσεις της Τεχεράνης και να περνούν από τη συγκεκριμένη διαδρομή, βασιζόμενα στις διαβεβαιώσεις ότι θα προστατεύονται από τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις. «Φαίνεται ολοένα και περισσότερο ότι το Ιράν έχει χάσει, τουλάχιστον εν μέρει, τον έλεγχο των Στενών», δήλωσε ο Χομαγιούν Φαλακσαχί, επικεφαλής ανάλυσης πετρελαίου της Kpler.

Ενδεικτικά, στον ΓΕΡΜΑΝΟ οι καταναλωτές θα βρουν Back to School προσφορές**** σε laptops, όπως:

• το LENOVO IdeaPad Slim 3 15.6’’ 512GB, για κορυφαία εμπειρία χρήσης, με επεξεργαστή AMD Ryzen 3 30, μνήμη RAM 8GB υψηλής ταχύτητας και οθόνη IPS 16:10 με πιστοποίηση TÜV Low Blue Light, στα 499€***** (ισχύει έως 27/9). Επιπλέον, έως τις 30/9, αν το συνδυάσουν με επιλεγμένα LENOVO αξεσουάρ της επιλογής τους μπορούν να τα αποκτήσουν με -50% με ταυτόχρονη αγορά.

• το HP 15.6’’ 15-fc1000nv 16/512GB, ιδανικό για καθημερινή χρήση, εργασία και ψυχαγωγία με οθόνη 15.6” Full HD και επεξεργαστή AMD Ryzen 5 7520U, στα 599€ (ισχύει έως 30/9).

• το APPLE MacBook Neo, σε 4 χρώματα, με πανίσχυρο εξαπύρηνο επεξεργαστή A18 Pro, οθόνη Liquid Retina IPS 13’’ και μνήμη RAM 8GB, από 699€ (ισχύει έως 12/9).

• το ASUS TUF Gaming 16” 16 / 512GB, για να ζήσουν το απόλυτο gaming, με επεξεργαστή AMD Ryzen 7 170, μνήμη RAM 16GB και γραφικά NVIDIA GeForce RTX 4050, από 1.099€ στα 999€ (ισχύει έως 22/9).

• το APPLE MacBook Air, με πανίσχυρο επεξεργαστή M5 για κορυφαίες ταχύτητες, multitasking και εφαρμογές ΑΙ, οθόνη Liquid Retina και μπαταρία που λειτουργεί έως και 18 ώρες, από 1.299€ (ισχύει έως 12/9).

Στα καταστήματα ΓΕΡΜΑΝΟΣ οι καταναλωτές μπορούν να επιλέξουν από μία σειρά ευέλικτων τρόπων πληρωμής (με δόσεις χωρίς πιστωτική κάρτα, με ΙRIS, με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα, με αντικαταβολή) και παράδοσης (παραγγελία online και παραλαβή από το κατάστημα ακόμα και μέσα σε μία ώρα, παραλαβή από BOX NOW locker 24/7, δωρεάν παράδοση στον χώρο τους σε 1-2 ημέρες για παραγγελίες άνω των 29€), ενώ υπάρχει και δυνατότητα για δωρεάν επιστροφές. Ακόμη, με κάθε αγορά στον ΓΕΡΜΑΝΟ, τα εγγεγραμμένα μέλη του Προγράμματος Επιβράβευσης ΓΕΡΜΑΝΟΣ, κερδίζουν πόντους, τους οποίους μπορούν να εξαργυρώσουν σε εκπτωτικά κουπόνια για επόμενες αγορές τους, σε προσφορές και δώρα.

^{*Οι 48 άτοκες δόσεις ισχύουν για αγορές προϊόντων €900 και άνω. Οι 36 άτοκες δόσεις ισχύουν για αγορές €500 και άνω, οι 24 για αγορές €300 και άνω & οι 12 για αγορές €60 και άνω και με εξόφληση μέσω πιστωτικής κάρτας.}

^{**Όροι και προϋποθέσεις στα germanos.gr & στο eurobank.gr/epistrofi.}

^{***Η δωρεάν εγγύηση 4 χρόνια αφορά στα brands: APPLE, LENOVO, ASUS, HP, ACER & MSI. Ισχύει 1-30/09/2026. Ισχύουν όροι εγγύησης στο germanos.gr.}

^{****Οι προσφορές ισχύουν μέχρι τις αναγραφόμενες ημερομηνίες ή μέχρι εξαντλήσεως των αποθεμάτων.}

^{*****Όλες οι τιμές είναι ενδεικτικές και περιλαμβάνουν ΦΠΑ.}

Με αυτή, η Άγκυρα δεσμεύει θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου έως τις 15 Σεπτεμβρίου, προκειμένου το ερευνητικό R/V TÜBİTAK MARMARA να πραγματοποιήσει επιστημονικές έρευνες. Η συγκεκριμένη περιοχή βρίσκεται μέσα στη ζώνη την οποία η Τουρκία έχει εντάξει στο μονομερώς ανακοινωθέν «θαλάσσιο πάρκο» της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική απάντηση ήρθε με την έκδοση αντι-NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου, με την οποία απορρίπτεται η τουρκική ανακοίνωση για το TÜBİTAK MARMARA και υπογραμμίζεται ότι ο σταθμός της Αττάλειας δεν έχει αρμοδιότητα να εκδίδει οδηγίες προς ναυτιλομένους στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Η Αθήνα επιμένει ότι η αρμοδιότητα για τον συντονισμό της ναυσιπλοΐας και την έκδοση σχετικών ναυτιλιακών προειδοποιήσεων ανήκει στον ελληνικό σταθμό Ηρακλείου.

Η NAVTEX για το TÜBİTAK MARMARA

Το TÜBİTAK MARMARA απέπλευσε τις πρώτες πρωινές ώρες από τη Μαρμαρίδα και κινήθηκε προς την περιοχή νοτιοδυτικά του Καστελόριζου. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, ελληνικό σκάφος βρίσκεται στην περιοχή και παρακολουθεί από ασφαλή απόσταση τις κινήσεις του τουρκικού ερευνητικού, καταγράφοντας τη δραστηριότητά του, ενώ υπάρχει συντονισμός με το Πολεμικό Ναυτικό.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται από ελληνικής πλευράς στο είδος των ερευνών που θα επιχειρήσει να πραγματοποιήσει το τουρκικό πλοίο. Η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή δεν αποτελεί οριοθετημένη ΑΟΖ και η στήλη ύδατος θεωρείται ανοιχτή θάλασσα. Συνεπώς, έρευνες που περιορίζονται σε ωκεανογραφικές μετρήσεις, όπως θερμοκρασία και αλατότητα του νερού, αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε σχέση με δραστηριότητες που αφορούν τον βυθό ή το υπέδαφος.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι ελληνικές Αρχές παρακολουθούν στενά τόσο την πορεία όσο και τη δραστηριότητα του ερευνητικού. Οποιαδήποτε ένδειξη ότι οι έρευνες υπερβαίνουν τις απλές μετρήσεις στη στήλη του ύδατος θα αξιολογηθεί άμεσα. Σε κάθε περίπτωση, στην Αθήνα η νέα NAVTEX αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία κίνηση της Άγκυρας να αμφισβητήσει στην πράξη ελληνικές αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο και να συνδέσει τη ναυτιλιακή της δραστηριότητα με το τουρκικό «θαλάσσιο πάρκο». Η έκδοση της ελληνικής αντι-NAVTEX δείχνει ότι η ελληνική πλευρά επιδιώκει να μην αφήσει αναπάντητη την προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων, ενώ ταυτόχρονα είναι σε επιφυλακή για την κατάσταση γύρω από το Καστελλόριζο.

Νέες παραβιάσεις 

Με παραβιάσεις από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) ξεκίνησε και ο Σεπτέμβριος, δείχνοντας ότι η Τουρκία ετοιμάζεται για ένα «θερμό φθινόπωρο» στο Αιγαίο. Όπως ανακοίνωσε το ΓΕΕΘΑ, σήμερα Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου 2026, τέσσερα τουρκικά drones έκαναν έξι παραβάσεις στο FIR Αθηνών και πέντε παραβιάσεις στον εθνικό εναέριο χώρο, στο βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Τα τουρκικά αεροσκάφη αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, κατά πάγια πρακτική:

• ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ Κ.Ε.Κ. ΣΤΟ F.I.R. ΑΘΗΝΩΝ – ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ Ε.Ε.Χ. ΤΗΝ 01η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026
• ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ : –
• ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΑ : 4 UAV
• ΣΥΝΟΛΟ Α/Φ : 4
• ΟΠΛΙΣΜΕΝΑ : –
• ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ : 6

ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ : 5

ΕΜΠΛΟΚΕΣ : –

Έχει προηγηθεί ένα μπαράζ προκλήσεων τουρκικών προκλήσεων που δίνουν οριστικό τέλος στα “ήρεμα νερά”: Για παράδειγμα,  μερικές ημέρες μετά την ανακήρυξη θαλασσίων πάρκων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu δημοσίευσε χάρτη-πρόκληση με αυτά.

Η απόφαση του Ερντογάν που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της κυβερνήσεως της Τουρκίας προβλέπει ότι το θαλάσσιο πάρκο Φετιχιέ-Κας, έκτασης 2.170.603 εκταρίων, και το θαλάσσιο πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης 174.214 εκταρίων, τέθηκαν υπό καθεστώς προστασίας.

Ενημέρωσε ο Δένδιας

Την ευθεία απειλή που εγείρει η τουρκική στάση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια έθεσε στο τραπέζι του Άτυπου Συμβουλίου των Υπουργών Άμυνας της ΕΕ ο Νίκος Δένδιας. Προσερχόμενος στη συνεδρίαση που διεξάγεται σήμερα στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας, ο υπουργός κατέστησε σαφές ότι η προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων ταυτίζεται με την αντιμετώπιση των προκλήσεων στην περιοχή μας.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, ξεκαθαρίζοντας τις ελληνικές προθέσεις στους ομολόγους του: «Έχω επίσης την πρόθεση να συζητήσω με τους συναδέλφους, να εξηγήσω την πρόκληση που συνιστά ο αναθεωρητισμός στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Αιγαίο, στη Θράκη, για τον ευρωπαϊκό χώρο, για την ευρωπαϊκή άμυνα, για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, για την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών».

Πέρα από τις γεωπολιτικές ισορροπίες, η ατζέντα των συζητήσεων εστιάζει στις σύγχρονες μορφές πολέμου, με αφορμή και τα ανοιχτά μέτωπα. Στο συγκεκριμένο πεδίο, η Αθήνα προτάσσει την ενίσχυση της αμυντικής της βιομηχανίας, με τον υπουργό να υπογραμμίζει πως η «Ατζέντα 2030» και η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελούν την πρώτη ολιστική ευρωπαϊκή προσπάθεια αντιμετώπισης αυτών των κινδύνων.

Αναφερόμενος στη νέα επιχειρησιακή πραγματικότητα που διαμορφώνεται για τις Ένοπλες Δυνάμεις, ο κ. Δένδιας δήλωσε: «Μετά τη χθεσινή υπογραφή της σύμβασης για τον αντιαεροπορικό, anti-drone, αντιβαλλιστικό θόλο, η Ελλάδα δημιουργεί σε ευρωπαϊκό έδαφος παραγωγική βάση και δυνατότητα ακριβώς για να αντιμετωπιστούν αυτές οι νέες απειλές».

Για το συνολικό εύρος των απειλών που καλείται να διαχειριστεί η Ευρώπη, ο υπουργός ξεκαθάρισε κλείνοντας: «Σήμερα, στο πλαίσιο του Άτυπου Συμβουλίου της Ε.Ε. θα συζητήσουμε εκτός από τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, τις προκλήσεις που συνιστά για την ευρωπαϊκή Άμυνα και Ασφάλεια μια διάσταση του Διαστήματος, ο Κυβερνοχώρος, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, τα drones».

Συναγερμός και στο Ισραήλ

Την ίδια στιγμή, κινήσεις με στόχο την αποτροπή τουρκικής επιθετικότητας στη θάλασσα πραγματοποιεί το ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό, αντιδρώντας στις κινήσεις του αντίστοιχου Ναυτικού της Τουρκίας προς νέες περιοχές ισραηλινού ενδιαφέροντος, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Jerusalem Post. Στην ουσία, όπως λέει η εφημερίδα, το μήνυμα που θέλει να στείλει το ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό προς την Τουρκία είναι σαφές: εάν η Άγκυρα θεωρεί ότι μπορεί να κινεί ελεύθερα τον στόλο της, θα πρέπει να το ξανασκεφτεί.

Σύμφωνα με πληροφορίες της JPost, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή για οποιαδήποτε τουρκική κίνηση, είτε στη θάλασσα είτε στην ξηρά ή στον αέρα. Η επιτήρηση περιλαμβάνει περιοχές κοντά στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και, στο χειρότερο σενάριο, τη Συρία ή τη Γάζα.

Οι IDF αναγνωρίζουν ότι το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό αποτελεί ισχυρή δύναμη και δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ωστόσο, η μεγαλύτερη εστία κινδύνου σε σχέση με την Τουρκία εντοπίζεται στη Συρία, ιδιαίτερα μετά την ισραηλινή επίθεση σε συριακή αεροπορική βάση, η οποία, όπως παραδέχτηκαν και κυβερνητικοί παράγοντες, είχε στόχο να αποτρέψει την Τουρκία από την εγκατάσταση νέου ραντάρ ή άλλων συστημάτων που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία δράσης του Ισραήλ.

Το Ισραήλ έχει επίσης αντιταχθεί σθεναρά στη συμμετοχή της Τουρκίας στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF), την ειρηνευτική δύναμη για τη Λωρίδα της Γάζας. Σύμφωνα με την Jerusalem Post, οι IDF θεωρούν ότι η Τουρκία έχει βαθιά δέσμευση απέναντι στο συριακό καθεστώς, την οποία αποδίδουν και σε θρησκευτικά κίνητρα. Αντίθετα, εκτιμούν ότι η τουρκική εμπλοκή στη Γάζα έχει γενικότερο χαρακτήρα και συνδέεται περισσότερο με την επιδίωξη περιφερειακής επιρροής παρά με τη θρησκεία.

Στις 26 Ιουλίου, η Jerusalem Post είχε αναφέρει ότι, παρά την επαναπροσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου σε ορισμένους τομείς, υψηλόβαθμες πηγές του ισραηλινού αμυντικού μηχανισμού διακρίνουν περιθώρια συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ και Καΐρου, προκειμένου να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στις ναυτικές επιδιώξεις της Άγκυρας.

Η ρωσική πρεσβεία στη Γερμανία αναφέρει σε δήλωσή της ότι τα μέτρα οδηγούν σε μια άνευ προηγουμένου κλιμάκωση. “Ο Ρώσος πρέσβης απέρριψε εμφατικά τις κατηγορίες του Βερολίνου ως ανυπόστατες, παράλογες και αντίθετες με την κοινή λογική”. Επεσήμανε ότι τα μέτρα που ανακοινώθηκαν από τη γερμανική πλευρά συνιστούν μια άνευ προηγουμένου κλιμάκωση στις ρωσογερμανικες σχέσεις και δεν θα παραμείνουν χωρίς συνέπειες, για τις οποίες η γερμανική κυβέρνηση θα φέρει την πλήρη ευθύνη.

Η Ρωσία θα απαντήσει στις «αντιρωσικές ενέργειες» της Γερμανίας, δήλωσε σήμερα η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Interfax.  Η Μόσχα έχει απορρίψει τους ισχυρισμούς περί εμπλοκής της.

Οι κατηγορίες της Γερμανίας

Ο Αλεξάντερ Ντόμπριντ τόνισε ότι η επίθεση της 4ης Αυγούστου ακολουθούσε το «καθιερωμένο μοτίβο των ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη» και ότι η υπόθεση εργασίας ήταν ότι η Γερμανία θα αποτελούσε και πάλι στόχο. Εξήγησε ότι οι γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας καταγράφουν ένα «υψηλό επίπεδο απειλών» διαμέσου υβριδικών επιχειρήσεων στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τα στοιχεία «δείχνουν» προς την εμπλοκή της Ρωσίας, είπε. Την ίδια στιγμή, μαίνεται κρίση στο αμερικανικό Πεντάγωνο με την παραίτηση του υπουργού Στρατού, Νταν Ντρίσκολ.

Όπως πρόσθεσε ο υπουργός Εσωτερικών, για το όλο ζήτημα είχε εκτεταμένες συνομιλίες με το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, αλλά και το υπουργικό συμβούλιο και τον πρωθυπουργό Φρίντριχ Μερτς. Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για το σαμποτάζ στη Λειψία «μάς είναι γνωστά από άλλες υβριδικές επιχειρήσεις που έχει διεξάγει η Ρωσία και από τον πόλεμο της εναντίον της Ουκρανίας», είπε ο Ντόμπριντ που έδωσε λεπτομέρειες για τη διαμόρφωση του drone, τα εξαρτήματα που χρησιμοποιήθηκαν αλλά και εκρηκτικά.

Η απόπειρα επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας στις 4 Αυγούστου «ταιριάζει με το καθιερωμένο πρότυπο των ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη» και κατέληξε ότι η γερμανική κυβέρνηση καταλήγει στο συμπέρασμα «ότι η Ρωσία είναι υπεύθυνη για την υβριδική επίθεση στη Λειψία στις 4 Αυγούστου».

Για τον Ντόμπριντ, το περιστατικό στη Λειψία «δεν είναι μεμονωμένο, αλλά μέρος ευρύτερου σχεδίου υβριδικών ενεργειών», ενώ αναμένει ότι η Γερμανία θα παραμείνει στόχος των ρωσικών υβριδικών επιθέσεων. «Να είμαστε σαφείς: Δεν είμαστε σε πόλεμο, αλλά σε καθημερινό στόχο υβριδικού πολέμου», τόνισε.

Αξιοσημείωτο είναι ότι την ώρα της συνέντευξη Τύπου, ο Ρώσος πρεσβευτής στη Γερμανία περνούσε την πύλη του υπουργείο Εξωτερικών. Υπάλληλοι στο αεροδρόμιο είχαν εντοπίσει, περίπου κατά τύχη, ένα drone κοντά σε ουκρανικά αεροσκάφη μεταφοράς φορτίου. Το drone είχε πάνω του εκρηκτικό μηχανισμό που δεν εξερράγη, καθώς ο πυροκροτητής ήταν ελαττωματικός. Οι γερμανικές Αρχές υποψιάζονται ότι και ένα δεύτερο drone συγκρούστηκε με ένα αεροσκάφος μεταφοράς φορτίου που βρισκόταν σε μικρή απόσταση.

Μέτρα από το υπουργείο Εξωτερικών

Από την πλευρά του ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντερφουλ, δήλωσε ότι οι ενέργειες της Ρωσίας «ταιριάζουν σε μια μακρά σειρά με απόπειρες για αποσταθεροποίηση, παραπληροφόρηση, απειλές, σαμποτάζ και επιθετικότητα κατά της Ευρώπης». Όπως ακόμη τόνισε, «η Γερμανία δεν είναι εξαίρεση σε αυτό το μοτίβο».

Για τον υπουργό, η Ρωσία «δυστυχώς δεν δείχνει καμία προθυμία να τερματίσει τον πόλεμο με την Ουκρανία και να επιδείξει αποκατάσταση με τη Δύση». Το ρωσικό προξενείο στη Βόννη θα κλείσει σε αντίποινα για την επίθεση, όπως και ο Ρωσικός Οίκος για την Επιστήμη και ο Πολιτισμός στο Βερολίνο. Επιπλέον το Βερολίνο θα πιέσει για πιο αυστηρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, για ελέγχους εισόδου Ρώσων πολιτών και νέα μέτρα για τον σκιώδη ρωσικό στόλο.

ΝΑΤΟ-ΕΕ-Μητσοτάκης χαιρετίζουν τα μέτρα

Την πλήρη αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τη Γερμανία μετά την υβριδική επίθεση της Ρωσίας στη Λειψία, εκφράζει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με ανάρτησή του. Ο Έλληνας πρωθυπουργός υπογραμμίζει ότι οι προσπάθειες εκφοβισμού των δημοκρατιών μας δεν θα πετύχουν και σημειώνει ότι παραμένουμε αταλάντευτοι και θα διατηρήσουμε μια αξιόπιστη αποτρεπτική δύναμη για την προστασία των πολιτών μας και της ασφάλειάς μας.

«Οι αποδείξεις είναι ξεκάθαρες», δήλωσε ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, μετά την ανακοίνωση του Βερολίνου ότι η Ρωσία ήταν πίσω από την απόπειρα επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας. «Καλωσορίζω τα μέτρα που ανακοίνωσε η Γερμανία ως απάντηση», τόνισε και επεσήμανε πως το ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να ενισχύει την ικανότητα της Συμμαχίας να «αποτρέψει και υπερασπιστεί όλους τους συμμάχους έναντι κάθε απειλής», συμπεριλαμβανομένων «κακόβουλων ενεργειών», όπως εκείνη στη Λειψία και σε άλλα κράτη- μέλη.

«Οι προσπάθειες της Ρωσίας να μας εκφοβίσει, να υπονομεύσει την ενότητά μας και την προθυμία μας να υποστηρίξουμε την Ουκρανία είναι μάταιες και θα αποτύχουν», συμπλήρωσε ο Ρούτε, υπογραμμίζοντας πως είναι ακλόνητη η υποστήριξη του ΝΑΤΟ στο Κίεβο και η δέσμευση για συλλογική άμυνα.

Η ΕΕ θα παραμείνει ενωμένη, παρά τις κλιμακούμενες και σοβαρές ενέργειες, υπογράμμισε η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Είναι σαφές το μήνυμα που στέλνουν τα μέτρα της γερμανικής κυβέρνησης, υπογράμμισε: «Οι υβριδικές επιθέσεις δεν θα μείνουν χωρίς ξεκάθαρη απάντηση». Η Ρωσία επιδιώκει «να σπείρει δυσπιστία και φόβο στις κοινωνίες μας, αλλά θα αποτύχει», συνέχισε η πρόεδρος της Κομισιόν, δηλώνοντας και εκείνη ότι θα συνεχιστεί η υποστήριξη της Ουκρανίας.

Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, επίσης στήριξε τις ανακοινώσεις της γερμανικής κυβέρνησης και προανήγγειλε ότι με τους Ευρωπαίους ομολόγους του θα συζητήσουν τα επόμενα βήματα στη συνάντησή τους στην Ιρλανδία, απόψε και αύριο. Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, εξέφρασε την αλληλεγγύη της χώρας του προς τη Γερμανία. «Ξέρουμε τις στρατηγικές της Ρωσίας. Προσπαθεί να μας εκφοβίσει, να υπονομεύσει την αποφασιστικότητά μας και την προθυμία μας να υποστηρίξουμε την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική εισβολή. Δεν θα πετύχει», τόνισε.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, επίσης εξέφρασε αλληλεγγύη στη Γερμανία μετά την «εξωφρενική και απερίσκεπτη» επίθεση της Ρωσίας στη Λειψία. «Πολωνία, χώρες της Βαλτικής, Ρουμανία και τώρα Γερμανία. Η Ρωσία κλιμακώνει την ένταση σε όλη την περιοχή. Δεν θα εκφοβιστούμε και η απάντησή μας θα είναι η συνεχιζόμενη υποστήριξη της Ουκρανίας και ο πλήρης συντονισμός των μελών του ΝΑΤΟ ενάντια στον επιτιθέμενο. Η Ρωσία δεν θα νικήσει σε αυτό τον πόλεμο», τόνισε ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ.

Διχογνωμία για το G-20

Διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό της G20 καταγράφονται μετά την απόφαση της νέας αμερικανικής κυβέρνησης να επαναφέρει τη Ρωσία στις συνομιλιών της συνόδου των κορυφαίων οικονομικών αξιωματούχων, η οποία φιλοξενείται στο Άσβιλ των ΗΠΑ. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του δικτύου Politico, η επιλογή της Ουάσινγκτον έρχεται σε αντίθεση με τη θέση των Ευρωπαίων συμμάχων, οι οποίοι υποστηρίζουν τη συνέχιση της απομόνωσης της Μόσχας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος υπουργός Οικονομικών, Άντον Σιλουάνοφ, παρευρέθηκε την πρώτη ημέρα των εργασιών της Δευτέρας και πραγματοποίησε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Αμερικανό ομόλογό του, Σκοτ Μπέσεντ, στο περιθώριο της συνόδου. Όπως ανέφερε στο Politico η υφυπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ για διεθνείς υποθέσεις, Έριν Μπράουν, η συνάντηση ήταν «παραγωγική», με τον κ. Μπέσεντ να μεταφέρει την αμερικανική θέση υπέρ του τερματισμού του πολέμου και της εξεύρεσης ενός ειρηνικού αποτελέσματος. Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου διευκρίνισε ότι κατά τη συνάντηση συζητήθηκε «το σχέδιο του Τραμπ για ειρήνη και οικονομική ανάπτυξη».

Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το αμερικανικό μέσο, όταν ο Ρώσος υπουργός προσπάθησε να θέσει προς συζήτηση τομείς ενδιαφέροντος για ανάληψη δράσης, ο κ. Μπέσεντ διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να προχωρήσουν σε κάποια ενέργεια μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η κ. Μπράουν σημείωσε ότι η συμμετοχή της Ρωσίας στη σύνοδο υπήρξε κεντρική απόφαση της κυβέρνησης. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, απαντώντας σε δημοσιογράφους, υπερασπίστηκε την επιλογή του αναφέροντας: «Μας αρέσει να τα πηγαίνουμε καλά με όλους. Ένας από τους λόγους που είμαι τόσο επιτυχημένος είναι ότι τα πηγαίνω καλά με όλους».

Η συμμετοχή της Ρωσίας αποτελεί αλλαγή σε σχέση με τη διαχείριση παρόμοιων συναντήσεων από το 2022 και μετά. Επί διακυβέρνησης Μπάιντεν, Αμερικανοί αξιωματούχοι (όπως η Τζάνετ Γέλεν) και Ευρωπαίοι εκπρόσωποι αποχωρούσαν από τις αίθουσες διαμαρτυρόμενοι για τη ρωσική παρουσία.

Στη φετινή σύνοδο, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξέφρασαν τη διαφωνία τους κατά τον προγραμματισμό της καθιερωμένης ομαδικής φωτογραφίας. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, δήλωσε πως κατέστησε σαφές ότι δεν θα πόζαρε μαζί με τον Ρώσο υπουργό.

Έχοντας συντονίσει τη στάση του με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους αξιωματούχους, η ομαδική φωτογραφία πραγματοποιήθηκε τελικά και δόθηκε στη δημοσιότητα από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, χωρίς να περιλαμβάνεται σε αυτή ο κ. Σιλουάνοφ. Ο κ. Κλίνγκμπαϊλ πρόσθεσε ότι αξιοποίησε τις συνομιλίες για να μεταφέρει και προσωπικά στον Ρώσο ομόλογό του τη θέση ότι ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί.

Η επιλογή της κυβέρνησης να προσκαλέσει τη ρωσική αντιπροσωπεία προκάλεσε την αντίδραση στελεχών του Δημοκρατικού κόμματος. Η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν, κορυφαίο μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, επέκρινε την απόφαση αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι η κυβέρνηση «πρέπει να πιέσει τον Πούτιν και τους φίλους του, όχι να τους προσφέρει πλατφόρμα». Ζήτησε, επίσης, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων να προχωρήσει στην έγκριση ενός νέου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο είχε ψηφιστεί από τη Γερουσία νωρίτερα τον ίδιο μήνα.

Η παραίτηση Ντρίσκολ 

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Στρατού των ΗΠΑ, Νταν Ντρίσκολ, υπέβαλε την παραίτησή του στον Λευκό Οίκο έπειτα από μήνες έντασης με τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, δήλωσε στο Reuters πηγή με γνώση του θέματος. Ο Ντρίσκολ, για τον οποίο αξιωματούχοι δήλωσαν ότι είναι κοντά στον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, είναι ένας ακόμη ανώτερος αξιωματούχος που είτε απολύθηκε είτε εκδιώχθηκε από το Πεντάγωνο του Χέγκεθ.

Αυτό συμβαίνει επίσης σε μια περίοδο που οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εμπλέκονται στον πόλεμο με το Ιράν, με χιλιάδες στρατιώτες του Αμερικανικού Στρατού να έχουν αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή. ,Δεν ήταν σαφές εάν ο Λευκός Οίκος είχε αποδεχθεί την παραίτησή του.

«Ο Ντρίσκολ εξέφρασε ανησυχίες στην κυβέρνηση σχετικά με τον μετασχηματισμό του Χέγκεθ που απέλυσε στρατηγούς και την ετοιμότητα του Στρατού», ανέφερε η πηγή, αναφερόμενη στις προσπάθειές του υπουργού πολέμου για εκσυγχρονισμό του Στρατού. Ο Στρατός αρνήθηκε να σχολιάσει την είδηση, η οποία αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τη Wall Street Journal.

«Ο υπουργός Ντρίσκολ υπήρξε ιδιαίτερα αποτελεσματικός στην προώθηση της ατζέντας του Προέδρου Τραμπ για να «Κάνουμε την Αμερική ξανά Δυνατή» στο Υπουργείο Στρατού, παρέχοντας εξαιρετική ηγεσία κατά τη διάρκεια ιστορικών στρατιωτικών επιχειρήσεων, δίνοντας έμφαση στην ετοιμότητα και την αποτελεσματικότητα, βοηθώντας στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και πολλά άλλα», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι.

Ο Ντρίσκολ, ο οποίος ανέλαβε την κορυφαία θέση του Στρατού Ξηράς τον Φεβρουάριο του 2025, έκανε τον Στρατό Ξηράς να είναι πιο ευέλικτος στην απόκτηση φθηνότερων όπλων και επέπληξε τους μεγάλους κατασκευαστές όπλων. Ο Γραμματέας του Στρατού Ξηράς είναι υπεύθυνος για την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό των στρατιωτών.

«Η αμυντική βιομηχανική βάση γενικά, και οι κορυφαίοι ηγέτες ειδικότερα, εξαπάτησαν τον αμερικανικό λαό, το Πεντάγωνο και τον Στρατό», δήλωσε ο Ντρίσκολ πέρυσι αναφερόμενος σε μεγάλες αμυντικές εταιρείες.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι ο Χέγκσεθ έβλεπε τον Ντρίσκολ ως απειλή και ήθελε εδώ και καιρό να τον απομακρύνει. Αλλά οι δεσμοί του με τον Βανς, είπε ο αξιωματούχος, δυσκόλευαν τον Χέγκσεθ να το πράξει. Ο Ντρίσκολ απέκτησε εξέχουσα θέση εκτός του Πενταγώνου όταν ο Τραμπ του πρότεινε να συμμετάσχει σε συνομιλίες με τη Μόσχα και το Κίεβο για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία – ένα σπάνιο διπλωματικό καθήκον για έναν γραμματέα του Στρατού.

Τον Απρίλιο, ο Χέγκεθ απέλυσε τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού των ΗΠΑ, Ράντι Τζορτζ, μια σημαντική αλλαγή προσωπικού που ήρθε καθώς ο αμερικανικός στρατός πολεμούσε έναν μεγάλο πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Ο αξιωματούχος είπε ότι η απόλυση του Τζορτζ αιφνιδίασε τον Ντρίσκολ και οδήγησε σε αυξημένη απογοήτευση με τον Χέγκσεθ. Τον Ιούνιο, ο Χέγκσεθ απέλυσε επίσης τον επικεφαλής των δυνάμεων του στρατού των ΗΠΑ στην Ευρώπη και μπλόκαρε προσωπικά την προαγωγή ανώτερων αξιωματούχων του στρατού.

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι ένα έργο τέτοιου ύψους δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια γενική αναφορά ποσοστού ελληνικής συμμετοχής. Ζητά να γνωστοποιηθούν τα κριτήρια και η διαδικασία επιλογής των 19 εταιρειών, το συγκεκριμένο αντικείμενο και η οικονομική αξία που αντιστοιχούν σε καθεμία, καθώς και ο βαθμός στον οποίο τα 750 εκατ. ευρώ αποτελούν δεσμευτικές και εκτελεστές συμβατικές υποχρεώσεις.

Παράλληλα, ζητά σαφή εικόνα για την πραγματική ελληνική προστιθέμενη αξία, τη συμμετοχή σε παραγωγή, έρευνα και ανάπτυξη, λογισμικό, μεταφορά τεχνογνωσίας και δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη σύνδεση του ελληνικού έργου με τις ήδη εγκεκριμένες αμυντικές προτεραιότητες, στην αξιοποίηση και διαλειτουργικότητα υφιστάμενων εθνικών δυνατοτήτων, όπως η ΕΑΒ, ο ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ, το ΕΛΚΑΚ και ο ΘΩΡΑΞ, αλλά και στον εθνικό έλεγχο του κεντρικού συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου.

Με την αίτηση κατάθεσης εγγράφων ζητούνται τα στοιχεία για τη διαδικασία επιλογής, τις συμβατικές δεσμεύσεις, την επιχειρησιακή ιεράρχηση, την αξιολόγηση των υφιστάμενων ελληνικών δυνατοτήτων και τα δικαιώματα του Ελληνικού Δημοσίου επί του λογισμικού, του πηγαίου κώδικα, των τεχνικών δεδομένων και των διεπαφών, κατά το μέρος που δεν είναι νομίμως διαβαθμισμένα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που «γυρίζουν την πλάτη» στη ΕΕ. Κατά την Ισλανδική Τραπεζική κρίση 2008-10, που χάθησαν 5,5 δις. ευρώ καταθέσεις, εδέχθησαν αγογγύστως το κλείσιμο των Τραπεζών που είχαν εξοκείλει, αρνήθησαν ν’ αποζημιώσουν τους Βρεταννούς, Ολλανδούς και Γερμανούς φοροφυγάδες (με καταθέσεις στις Ισλανδικές Τράπεζες) και αντέστησαν επιτυχώς ακόμη και στις απειλές πολέμου Βρετανικού ναυτικού (πάσα παρομοίωσης συμπτωματική).

Το κυριότερο όμως χαρακτηριστικό της πιστωτικής κρίσεως στην Ισλανδία ήταν ότι βάρος δεν το έφεραν οι εισοδηματικώς ασθενέστερες τάξεις, όπως στην Ελλάδα, αλλά οι ευπορότερες. Ο πρόεδρος της Ισλαμικής δημοκρατίας επανειλημμένως απέρριψε συμβιβαστικές λύσεις με τους πιστωτές της χώρας και προστάτευσε το εθνικό εισόδημα που υπεχώρησε 10% περίπου έναντι 25% της «τρίτης Ελληνικής δημοκρατίας» το ίδιο διάστημα.

Το «όχι» της Ισλανδίας και το μήνυμα για την Ελλάδα

Τα αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος το περασμένο Σάββατο στην Ισλανδία ήταν αναμενόμενο. Η απειλή του Αμερικανού προέδρου Τράμπ να καταλάβει την γειτονική Γροιλανδία γαλβάνισε τα πατριωτικά αισθήματα των Ισλανδών, που είδαν με καχυποψία την χλιαρά αντίδραση της Κομισιόν στα αναθεωρητικά σχέδια της Ουάσιγκτον ανάλογα με εκείνα της Αγκύρας – δια τους σκεπτομένους.

Υπό την έννοια αυτή, το Ισλανδικό όχι αποτελεί ένα προμήνυμα για τις προσεχείς Ελληνικές εκλογές. Μπορεί ο ευρωβουλευτής  κ. Γιάννης Μανιάτης να ζητεί Ευρωπαϊκές κυρώσεις στη Τουρκία, για τις παραβιάσεις της Ελληνικής επικρατείας αλλά η αποχή της «διηρημένης Ευρώπης» από μέτρα προστασίας της ιδικής της κυριαρχίας -ούτε κάν της Ελληνικής – απέναντι σε μία αναθεωρητική Τουρκία που δεν σέβεται την διεθνή έννομη τάξη , προκαλεί συνειρμούς με την ψήφο των Ισλανδών. 

Συντόμως θα το διαπιστώσει η ΝΔ , όσες «παροχές» κι αν μοιράσει ο κ. Κυρ. Μητσοτάκης στη Μακεδονία όπου «μετανάστευσε» ύστερα από πολύ καιρό!

Στην πορεία όμως διαπιστώνουμε, ότι τα αυταρχικά καθεστώτα, όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούνται συλλήβδην όσοι δεν ασπάζονται επακριβώς τον δικό μας κώδικα αρχών και αξιών, απολαμβάνουν πλεονεκτήματος. Διότι έχουν μεγαλύτερη αυτονομία στη λήψη και στην υλοποίηση αποφάσεων από ότι στις δυτικού τύπου Δημοκρατίες. Στην προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος, όμως, αρχίζουν οι εκπτώσεις σε αυτές τις αρχές και τις αξίες!

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της εποχής είναι η απαγόρευση πρόσβασης στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, με την αιτιολογία ότι διασπείρουν ψευδείς ειδήσεις και χρησιμοποιούνται ως εργαλεία προπαγάνδας. Αυτό όμως δηλώνει την πεποίθηση ότι τα δικά μας μέσα ενημέρωσης απόσχουν από τέτοιες πρακτικές και μεταδίδουν αποκλειστικά το προϊόν της δημοσιογραφικής έρευνας! Πώς είναι όμως δυνατό, εάν δεν υπάρχει πρόσβαση και ανεξάρτητη αξιολόγηση του περιεχομένου των Μίντια του αντιπάλου;

Κατά συνέπεια, ξεκινάει νέος γύρος κατηγοριών για υποκρισία. Κι όσο αυτή η “υπεροχή” που κηρύττει η Δύση δεν μεταφράζεται σε επιτυχίες επί του πεδίου, τόσο θεριεύει ο φόβος “μόλυνσης” των ημετέρων κοινωνιών από την “κακόβουλη επιρροή” (malign influence) των αντιπάλων μας! Και αντί περισσότερης ελευθερίας, ώστε η θεωρία μας να συνάδει με την πράξη, οι επιλογές μας παραπέμπουν σε αναβίωση της μακαρθικής περιόδου στις μεταπολεμικές ΗΠΑ…

Ένα δεύτερο παράδειγμα θα μας βοηθήσει θα συνδέσουμε το σχόλιο με την τρέχουσα επικαιρότητα. Υπάρχει άραγε συστημικό μέσο ενημέρωσης στη Δύση που δεν έχει κάνει κατάχρηση της αναφοράς περί απομόνωσης του Πούτιν, συνεπεία της εισβολής στην Ουκρανία; Πέραν της κατ’ επανάληψη διάψευσης της κατά κόρον προβεβλημένης θεωρίας περί επικείμενης κατάρρευσης της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ή τουλάχιστον του καθεστώτος Πούτιν.

Ο Οργανισμός της Σαγκάης

Έχοντας αυτά κατά νου αξίζει να προσεγγίσει κανείς την είδηση της σύγκλησης Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης στο Μπισκέκ του Κιργιστάν, με τη συμμετοχή 17 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων: Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Τουρκία, Ιράν… Και μόνο τον πληθυσμιακό παράγοντα να αθροίσεις, το επιχείρημα περί απομόνωσης καταρρέει μοναχό του. Αντιθέτως, αν κάτι προκύπτει ολοένα και περισσότερο πιο ευδιάκριτα, είναι μάλλον η απομόνωση της Δύσης από τον μισό πλανήτη τουλάχιστον! Κι αυτό, διότι θέτει προδιαγραφές για να δεχθεί κάποιον ως συνομιλητή!

Στο τέλος θα πούμε στην Τουρκία… ευχαριστώ που με την ιδιότητα του κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ βρέθηκε στη σύνοδο του Οργανισμού της Σαγκάης, έστω κι αν εκπροσωπούσε τον εαυτό της και μόνο. Για να βρει λύση στο πρόβλημα των F-35, ο Ερντογάν έκανε το αυτονόητο. Ζήτησε να συναντηθεί με τον Πούτιν που έχει βέτο στο τι θα γίνουν οι S-400.Πάντα υπό φυσιολογικές συνθήκες…

Οι χώρες που βρέθηκαν στη σύνοδο στο Κιργιστάν δεν σημαίνει ότι συμφωνούν παντού μεταξύ τους, ή ότι δεν υπάρχουν προβλήματα στις διμερείς σχέσεις τους. Τότε, η Ινδία δεν θα έπρεπε να παραστεί, λόγω της Κίνας, αλλά και του Πακιστάν! Κι όταν ο Ινδός πρωθυπουργός Μόντι συνάντησε τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν, του είπε ξεκάθαρα ότι η χώρα του επιθυμεί λήξη του πολέμου στην Ουκρανία. Δεν του χάιδεψε τα αυτιά. Για να λάβει την απάντηση ότι «δουλεύουμε σε αυτή την κατεύθυνση». Με ό,τι θα μπορούσε αυτό να σημαίνει.

Τα ίδια προκύπτουν και από την παρουσία του Ιρανού προέδρου Πεζεσκιάν. Μόνο σαν κλάδος ελαίας μπορεί να ερμηνευθεί η αναφορά του, ότι το Ιράν «θα ανταποκριθεί άμεσα» εάν οι ΗΠΑ επιστρέψουν στις προβλέψεις του Μνημονίου Κατανόησης της 17ης Ιουνίου. Εξάλλου το δήλωσε απερίφραστα: «Ο πόλεμος δεν είναι προς το συμφέρον μας». Δηλαδή, ζητά πλέον να απομακρυνθούν από τη συγκρουσιακή λογική. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί εάν η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει την πλήρη επιβολή της θέλησής της στο Ιράν, θεωρώντας κάθε τέτοια αναφορά ως απόδειξη αδυναμίας και… επικείμενης κατάρρευσης.

Η άνευ όρων υποχώρηση δεν συνάδει με την ιστορία και τον αυτοσεβασμό του Ιράν, ασχέτως εάν κανείς το συμπαθεί ή το αντιπαθεί. Επιδεικνύει συναλλακτική διάθεση και πρόθεση να βρεθεί διέξοδος στο αδιέξοδο. Προφανώς, απαιτείται αλλαγή στάσης του καθεστώτος της Τεχεράνης απέναντι στο Ισραήλ. Οι εσωτερικές ανάγκες το καθιστούν πολύ δύσκολο, μη αφήνοντας περιθώριο για μια ουσιαστική διπλωματική διαδικασία. Αυτά όμως δεν συζητιούνται στα τηλεοπτικά παράθυρα.

Ας μην ξεχνούμε ποια ήταν κάποτε η στάση του σουνιτικού αραβικού κόσμου και πόσο έχει αλλάξει, παρά τις επιπτώσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, που είχε ακριβώς αυτό ως στόχο. Η ειρήνη πλήττει πολλούς… Υπ’ αυτή την έννοια, η σύνδεση της Τεχεράνης με τη Συμφωνία της Μέκκας δεν θα ήταν κακή ιδέα. Όχι λόγω της παρουσίας της Τουρκίας, αν και μας έχει συνηθίσει σε θεαματικές κωλοτούμπες ο Ερντογάν. Λόγω της Σαουδικής Αραβίας…

Κώδικας επικοινωνίας και Δύση

Επανερχόμενοι στα του “δυτικού απομονωτισμού”, με ποια λογική π.χ. η ΕΕ απέχει από μια τόσο σημαντική συνάντηση, όπως η σύνοδος του Οργανισμού της Σαγκάης; Δεν θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί ως παρατηρητής; Δεν θα έπρεπε να προωθεί μια ευρωπαϊκή ανάγνωση των παγκοσμίων εξελίξεων; Εάν υπήρχε σοβαρή ευρωπαϊκή εκπροσώπηση, ποιος από τους ηγέτες που βρίσκονται εκεί δεν θα επιθυμούσε να ενισχύει τις σχέσεις του με την ΕΕ;

Πού είναι οι ευρωπαϊκές ηγεσίες μιας άλλης εποχής, η διπλωματική εκπροσώπηση των οποίων προκαλούσε παγκόσμιο δέος; Κάποιους ξεχάσαμε μάλλον… στη “συμπερίληψη”. Εκτός κι αν δεν υπάρχουν πια, ως αποτέλεσμα των βαθύτατων κοινωνικών αλλαγών και μετασχηματισμών στη Γηραιά Ήπειρο. Ή μήπως λείπουν τα προβλήματα και οι σκληρότατες διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ρωσία και Κίνα; Κι όμως, όσα ειπώθηκαν από τον Πούτιν και τον Σι είναι χαρακτηριστικά.

Εν γνώσει όλων των δυσχερειών, βασιζόμενοι επί των κοινών συμφερόντων, έχουν κώδικα επικοινωνίας. «Η στρατηγική συνεργασία ανάμεσα στη Ρωσία και την Κίνα αποτελεί πρότυπο διακρατικών σχέσεων», δήλωσε ο Πούτιν. «Ακόμα πιο πολλά υποσχόμενες προοπτικές» για τη σινορωσική συνεργασία «χάρη στις κοινές προσπάθειες», διαπίστωσε ο Σι! Αυτά αφορούν τα… atmospherics! Και δεν… παρεξηγούνται όταν ακούσουν «όχι» από τον συνομιλητή! Συνεχίζουν μέχρι να βρουν έναν αμοιβαία αποδεκτό συμβιβασμό.

Μήπως τελικά αυτό το διαχρονικό modus operandi είναι πολύ πιο φυσιολογική διεθνής συμπεριφορά, εν συγκρίσει με την φορτισμένη ιδεολογικά της δικής μας Δύσης; Μήπως δημιουργεί καλύτερα τη βασική προϋπόθεση μη προσφυγής σε καταναγκαστικές πρακτικές; Τουλάχιστον πέραν κάποιων ορίων που δυνητικά θα απειλούσαν με εκτροπή και σύγκρουση; Απλά, οι δυο χώρες είναι αποφασισμένες… να συνυπάρξουν και στον υπό ανάδυση κόσμο.

Ίσως να προκαλούν χαμόγελα σε Μόσχα και Πεκίνο οι δυτικές αναφορές περί άξονα! Και τελικά, μήπως η δυτική προσέγγιση και στάση ρίχνει νερό στο μύλο όσων επιθυμούν τη μετεξέλιξη σε άξονα; Διότι και αυτό με βάση τα κοινά συμφέροντα θα συνέβαινε! Η κυβέρνηση Τραμπ έδειξε να κατανοεί αυτή την πραγματικότητα στις αρχές της θητείας της. Ο άτσαλος και παρορμητικός τρόπος διαχείρισης των διεθνών υποθέσεων εκ μέρους του σημερινού ενοίκου του Λευκού Οίκου δεν βοηθά.

Συνοψίζοντας λοιπόν: Μήπως οι κορώνες περί απομόνωσης που εκτοξεύουν τα δυτικά Μίντια δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα; Μήπως η εμμονή που επιδεικνύεται θα δικαιολογήσει στο τέλος την κριτική ότι αυτά συνιστούν προπαγάνδα και παραπληροφόρηση; Η Δύση με την ιστορία, την κουλτούρα και τη δημοκρατική παράδοση, πώς είναι δυνατόν να αποδέχεται ελαφρά τη καρδία αυτή την κατάσταση που αλλοιώνει, κυριολεκτικά, την ψυχή της; Κάπως έτσι προσφέρονται αποδεικτικά στοιχεία που παραπέμπουν στην αυτοαπομόνωση και τελικά στην αυτοϋπονόμευση.

Σε συνεργασία με το defencepoint