«Η πλήρης κατάπαυση του πυρός δεν έχει νόημα, παρά μόνο αν δεν παραβιάζεται από τον (αμερικανικό) ναυτικό αποκλεισμό (…) το να ανοίξουμε ξανά το στενό του Χορμούζ είναι αδύνατο όσο συνεχίζεται αυτή η κατάφωρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός», ανέφερε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ μέσω X.

Στην άλλη πλευρά, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε πως είναι «πιθανή» η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ των δυο κρατών, ορκισμένων εχθρών, τις επόμενες ημέρες. «Είναι πιθανό!» απάντησε σε μήνυμα ρεπόρτερ της New York Post, η οποία τον ρώτησε για το ενδεχόμενο να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις τις προσεχείς «36 ως 72 ώρες», με άλλα λόγια ως αύριο Παρασκευή. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν πως προχώρησαν στην «κατάσχεση» δυο πλοίων που προσπαθούσαν να διασχίσουν το στενό του Χορμούζ και τα οδήγησαν «προς τις ιρανικές ακτές».

Ο Λευκός Οίκος δεν είδε στην εξέλιξη αυτή παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός, σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, αφού «δεν πρόκειται ούτε για αμερικανικά πλοία, ούτε για ισραηλινά πλοία», αλλά για σκάφη άλλων κρατών, όπως τόνισε η εκπρόσωπος της αμερικανικής προεδρίας Κάρολαϊν Λέβιτ στο Fox News. Οι αρχές του Παναμά επιβεβαίωσαν την κατάσχεση πλοίου υπό τη σημαία της χώρας, του MSC Francesca· το παναμαϊκό ΥΠΕΞ κατηγόρησε την Τεχεράνη πως κατάφερε «σοβαρό πλήγμα» στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Τρίτο σκάφος δέχτηκε πυρά καθώς έπλεε 8 ναυτικά μίλια από τις ακτές του δυτικού Ιράν, σύμφωνα με ανακοίνωση της υπηρεσίας ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO, ωστόσο το σκάφος αυτό μπόρεσε να βγει από το στενό κατευθυνόμενο στη Τζέντα, στη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με τον εξειδικευμένο ιστότοπο MarineTraffic. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, τα πλοία όφειλαν να έχουν λάβει άδειες για να κινηθούν προς ή από τον Κόλπο μέσω του στενού· οι ΗΠΑ εμποδίζουν την πρόσβαση στα ιρανικά λιμάνια από τη 13η Απριλίου.

Δεν υπάρχει (;) προθεσμία

Οι συνομιλίες ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, που υποτίθεται πως θα επαναλαμβάνονταν στις αρχές της εβδομάδας, έπειτα από μια πρώτη συνάντηση την 11η Απριλίου, σκοπός είναι να επιτρέψουν να τερματιστεί ο πόλεμος ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ παρέτεινε μέχρι νεοτέρας διαταγής την κατάπαυση του πυρός με το Ιράν το βράδυ της Τρίτης, για δοθεί, κατ’ αυτόν, περισσότερος χρόνος στους Ιρανούς να ετοιμάσουν «πρόταση» και να πάνε στο Ισλαμαμπάντ για διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς υπό την αιγίδα του Πακιστάν. Ωστόσο «ο πρόεδρος δεν έχει ορίσει συγκεκριμένη προθεσμία για την υποβολή πρότασης από πλευράς του Ιράν», είπε χθες η εκπρόσωπος της προεδρίας Λέβιτ, προσθέτοντας πως «σε τελευταία ανάλυση αυτός θα υπαγορεύσει το χρονοδιάγραμμα».

Εν αναμονή, καμιά αντιπροσωπεία δεν έχει αναχωρήσει για το Ισλαμαμπάντ. Οι τιμές του πετρελαίου ανέβαιναν ξανά λόγω της αβεβαιότητας, πάνω από 4% τις πρώτες πρωινές ώρες, με αυτή της αμερικανικής ποικιλίας WTI να σημειώνει άνοδο 4,06% και να φθάνει τα 96,73 δολάρια και αυτή του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας 3,62% στα 105,63 δολάρια το βαρέλι.

Ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ, που ζήτησε να παραταθεί η ανακωχή, ευχήθηκε οι δυο πλευρές να μπορέσουν να «καταλήξουν σε ‘Συμφωνία Ειρήνης’». Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε χθες ότι η Τεχεράνη «εκτιμά» τις προσπάθειες που καταβάλλονται από το Πακιστάν για τον τερματισμό του πολέμου, χωρίς ωστόσο να εκφραστεί ρητώς για την παράταση της κατάπαυσης του πυρός. Παράλληλα, ο κορυφαίος πολιτικός αξιωματούχος του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού Τζον Φίλαν εγκαταλείπει τα καθήκοντά του, ανακοίνωσε εντελώς απρόσμενα το Πεντάγωνο, χωρίς να εξηγήσει γιατί.

Φονικοί βομβαρδισμοί στον Λίβανο

Στο άλλο μεγάλο μέτωπο του πολέμου, τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν χθες σε ισραηλινούς βομβαρδισμούς στον Λίβανο, παρά την ανακωχή, η ισχύς της οποίας εκπνέει την Κυριακή, με τη Βηρυτό να ετοιμάζεται να ζητήσει την παράτασή της στις συνομιλίες που προγραμματίζεται να διεξαχθούν σήμερα στην Ουάσιγκτον ανάμεσα στις δυο χώρες–που δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις–σε επίπεδο πρεσβευτών.

«Ο Λίβανος θα ζητήσει παράταση της εκεχειρίας για έναν μήνα, την αυστηρή τήρηση της κατάπαυσης του πυρός και την αναστολή από το Ισραήλ των επιχειρήσεων (…) καταστροφής (σ.σ. σπιτιών, άλλων κτιρίων, υποδομών) στις περιοχές όπου έχει παρουσία», δήλωσε πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου στη λιβανική κυβέρνηση.

Η διπλωματία του Ισραήλ διαβεβαίωσε πριν από τις συνομιλίες αυτές ότι δεν έχει «σοβαρές διαφωνίες» με την κυβέρνηση του Λιβάνου, παροτρύνοντάς τη να επιλέξει τη «συνεργασία» εναντίον της Χεζμπολά, σιιτικής οργάνωσης προσκείμενης στο Ιράν.

Κατά τον πιο πρόσφατο επίσημο απολογισμό, τουλάχιστον 2.454 άνθρωποι σκοτώθηκαν στον Λίβανο σε έξι εβδομάδες πολέμου.
Αεροπορικό πλήγμα του ισραηλινού στρατού σκότωσε τη δημοσιογράφο Άμαλ Χαλίλ και τραυμάτισε συναδέλφισσά της χθες κοντά στα σύνορα Λιβάνου-Ισραήλ, σύμφωνα με το μέσο στο οποίο εργαζόταν, την εφημερίδα Αλ Άχμπαρ, και ανακοίνωση της μη κυβερνητικής οργάνωσης Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ).

«Ο πόλεμος στην περιοχή μας αρχίζει επίσης να αποδυναμώνει την Ευρώπη», δήλωσε ο Ερντογάν στον Γερμανό ομόλογό του, προειδοποιώντας ότι χωρίς μια προσέγγιση που να δίνει προτεραιότητα στην ειρήνη, «η ζημιά που θα προκληθεί από τη σύγκρουση θα είναι πολύ μεγαλύτερη».

Η Τουρκία προβάλλεται ως διαμεσολαβητής σε πολλαπλά μέτωπα

Πέρα από τη σύγκρουση με το Ιράν, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία εργάζεται ενεργά για τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας μέσω διαπραγματεύσεων, κάνοντας παραλληλισμό με τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της Άγκυρας και στα δύο μέτωπα. Ο Τούρκος πρόεδρος παρουσίασε τον ρόλο της χώρας του ως συνεπή και προσανατολισμένο στην επίτευξη διαρκούς ειρήνης, αντί της επιλογής στρατοπέδου σε οποιαδήποτε από τις συγκρούσεις.

Θετική δυναμική στις διμερείς σχέσεις

Ο Ερντογάν σημείωσε επίσης ότι οι σχέσεις Τουρκίας–Γερμανίας έχουν αποκτήσει θετική δυναμική τους τελευταίους μήνες, μέσω σειράς επαφών υψηλού επιπέδου, σηματοδοτώντας μια θερμότερη περίοδο σε δεσμούς που κατά καιρούς έχουν δοκιμαστεί λόγω ζητημάτων όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα και η μεταναστευτική πολιτική. Η Γερμανία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς εταίρους της Τουρκίας, με ισχυρή οικονομική αλληλεξάρτηση και μια πολυπληθή τουρκική διασπορά που αριθμεί εκατομμύρια ανθρώπους.

Έκκληση προς την Ευρώπη για έγκαιρη δράση

Το μήνυμα του Τούρκου προέδρου περιείχε και μια έμμεση έκκληση προς τους Ευρωπαίους ηγέτες να διαδραματίσουν πιο ενεργό ρόλο στην αποκλιμάκωση των συγκρούσεων στην περιφέρεια της ηπείρου. Η τοποθέτηση του Ερντογάν —ότι οι πόλεμοι στη γειτονιά της Τουρκίας δεν αποτελούν πλέον μακρινό πρόβλημα για την Ευρώπη αλλά ενεργή πηγή αποδυνάμωσης— αντικατοπτρίζει τη διαχρονική θέση της Άγκυρας ότι η περιφερειακή αστάθεια έχει άμεσες συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και οικονομική σταθερότητα. Η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Ερντογάν και Σταϊνμάιερ ανακοινώθηκε από την τουρκική προεδρία το βράδυ της Τετάρτης.

Υπογραμμίζοντας τη στάση των ΗΠΑ σχετικά με την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 από την Τουρκία και τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα F-35, ο Αμερικανός πρέσβης επανέλαβε την επιθυμία της Ουάσιγκτον για την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα.

Ο Τομ Μπάρακ δήλωσε: «Η Τουρκία είναι ένας ζωτικής σημασίας σύμμαχος, που φιλοξενεί κρίσιμες αμερικανικές εγκαταστάσεις, συμβάλλει στις αποστολές του ΝΑΤΟ και αντιμετωπίζει κοινές απειλές. Οι κυρώσεις που προκλήθηκαν από την αγορά των S-400 και ο αποκλεισμός από το πρόγραμμα F-35 έχουν επιβαρύνει άσκοπα τις σχέσεις, ενώ η Ρωσία επωφελείται από αυτή την κατάσταση».

Αναφερόμενος στην επίλυση του ζητήματος των S-400, ο Μπάρακ τόνισε: «Το πρόβλημα των S-400 μπορεί και πρέπει να επιλυθεί μέσα σε λίγους μήνες, στη βάση της ισχυρής προσωπικής σχέσης μεταξύ του προέδρου Τραμπ και του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς και μέσω της προσεκτικής διπλωματίας του υπουργού (Μάρκο) Ρούμπιο».

Ο Αμερικανός πρέσβης σημείωσε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1245 του Νόμου Εθνικής Άμυνας των ΗΠΑ του 2020 (NDAA), «η ιδιοκτησία και η λειτουργικότητα του ρωσικού συστήματος S-400 μπορούν να τερματιστούν με επαληθεύσιμο τρόπο», προσθέτοντας ότι αυτό μπορεί να επιβεβαιωθεί μέσω επίσημων εγγράφων που θα κατατεθούν στο Κογκρέσο από το Πεντάγωνο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, πιστοποιώντας ότι «η τεχνολογία των F-35 δεν διατρέχει κίνδυνο».

Τόνισε επίσης ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 δεν σημαίνει υποχώρηση από πλευράς αμερικανικής αμυντικής τεχνολογίας: «Αυτό που λέω είναι ότι μια πραγματική επιτυχία είναι κοντά: η αποκατάσταση του ρόλου της Τουρκίας στο οικοσύστημα των F-35, η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας του ΝΑΤΟ, η τόνωση της αμερικανικής βιομηχανίας και η εξάλειψη της ρωσικής επιρροής».

Ο Μπάρακ υπογράμμισε ακόμη: «Πιστεύουμε στην ειρήνη μέσω ισχύος, στην ειλικρινή αξιολόγηση των πραγματικοτήτων και στην επίτευξη αποτελεσμάτων που προστατεύουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ χωρίς να οδηγούν τη χώρα σε ατέρμονες συγκρούσεις. Επιθυμούμε πραγματιστική συνεργασία με κρίσιμους εταίρους όπως η Τουρκία και έναν σαφή δρόμο προς μεγαλύτερη σταθερότητα σε μια ασταθή περιοχή».

Χεζμπολάχ και Ισραήλ

Απαντώντας στις αντιδράσεις για δηλώσεις του που φάνηκε να εξισώνουν το Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ, ο Μπάρακ υποστήριξε ότι απλώς περιέγραφε «ρεαλιστικά» την κατάσταση στο πεδίο και ότι δεν υπάρχει αλλαγή στην αμερικανική πολιτική.
«Όταν χαρακτήρισα την εκεχειρία Ισραήλ–Χεζμπολάχ ως μια “παύση” και είπα ότι όλοι είναι εξίσου αναξιόπιστοι, απλώς εξέφραζα την προφανή πραγματικότητα στο πεδίο. Αυτό είναι ρεαλισμός, όχι κριτική προς κάποια πλευρά», ανέφερε.

Επισήμανε ότι οι εκεχειρίες του Νοεμβρίου 2024 και του Απριλίου 2026 αποδεικνύουν πόσο «εύθραυστη» είναι η κατάσταση, τονίζοντας ότι οι παραβιάσεις, ο επανεξοπλισμός και οι πόλεμοι δι’ αντιπροσώπων τροφοδοτούν την αμοιβαία δυσπιστία.
«Αυτή ακριβώς η δυσπιστία είναι ο λόγος που η παρούσα διοίκηση μεσολάβησε για την επίτευξη της εκεχειρίας: για να σταματήσουν οι άσκοπες σφαγές, να δημιουργηθεί χώρος ανάσας και να χαραχθεί μια εφαρμόσιμη και ελέγξιμη πορεία που θα ενισχύσει την κυριαρχία του Λιβάνου και την ασφάλεια του Ισραήλ», σημείωσε.

Ο Μπάρακ διευκρίνισε ότι οι δηλώσεις του δεν υποδηλώνουν «ήπια στάση» απέναντι στη Χεζμπολάχ: «Ποτέ δεν τους εμπιστευθήκαμε. Αναγνωρίζουμε ότι το πολιτικό σκέλος της Χεζμπολάχ, που διαθέτει έδρες στο κοινοβούλιο του Λιβάνου, διαφέρει από την τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ. Η πολιτική εμπιστοσύνη σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να οικοδομηθεί».
Παράλληλα, επανέλαβε ότι: «Επιμένω στη θέση μου ότι στόχος δεν είναι η εξάλειψη της Χεζμπολάχ», προσθέτοντας ότι απαιτείται αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων του προβλήματος και διακοπή της στήριξης του Ιράν προς την οργάνωση.

«Ισχυρή ηγεσία» στη Μέση Ανατολή

Αναφερόμενος στην αμφιλεγόμενη δήλωσή του περί «ισχυρών καθεστώτων ηγεσίας», ο Μπάρακ διευκρίνισε ότι δεν μιλούσε ιδεολογικά αλλά βάσει εμπειρικών παρατηρήσεων.
«Όταν λέω ότι τα καθεστώτα ισχυρής ηγεσίας είναι η μόνη δομή που λειτουργεί πραγματικά στη Μέση Ανατολή, δεν μιλώ ιδεολογικά, αλλά στη βάση δεκαετιών δύσκολων παρατηρήσεων», δήλωσε.
Υποστήριξε ότι μετά την Αραβική Άνοιξη, οι χώρες που προσπάθησαν να υιοθετήσουν γρήγορα δυτικού τύπου δημοκρατία απέτυχαν σε μεγάλο βαθμό και οδηγήθηκαν σε χάος, ενώ οι μοναρχίες του Κόλπου παρουσίασαν «πραγματικές βελτιώσεις» χάρη στη σταθερότητα, την αποτελεσματική ηγεσία, την ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη.

Την ίδια περίοδο, οι χώρες της ΕΕ συνέχιζαν κανονικά τις επενδύσεις τους και συνεπώς τη διατήρηση ή και αύξηση του ποσοστού Ακαθάριστου Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου ως προς το ΑΕΠ, με αποτέλεσμα την περαιτέρω αύξηση της απόστασης από την ελληνική οικονομία. Γίνονται αντιληπτές οι απίστευτες δυσμενείς συνέπειες, που έχουν επέλθει στην ελληνική οικονομία αναφορικά με τον σχηματισμό κεφαλαίου. Αν προσθέσουμε και τις απώλειες των αμοιβών των εργαζομένων, τότε φαίνεται το μεγάλο πισωγύρισμα, που τα μνημόνια επέφεραν στην ελληνική οικονομία.

Τα τελευταία έξι χρόνια (2020-2025), το μερίδιο του Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου (ΑΣΠΚ)-Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) παρουσιάζει ανάκαμψη. Συγκεκριμένα, από το 11,0% του ονομαστικού ΑΕΠ το 2019, αυξήθηκε στο 16,9% το 2025, συρρικνώνοντας το επενδυτικό κενό έναντι της Ευρωζώνης στις 4,3 π.μ. του ΑΕΠ, από 8,8 π.μ. κατά μέσο όρο την εξαετία 2014-2019 (Γράφημα 1). Απέχουμε ακόμη αρκετά για να φθάσουμε τον μέσο όρο των χωρών της ΕΕ (21,2 % ). Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι, ακόμη και αν το επιτύχει η ελληνική οικονομία, θα καλύψει και τις απώλειες κεφαλαίου ύψους 88,7 δισ. ευρώ, που υπέστη  την δεκαετία των μνημονίων. 

Τα στοιχεία για τον ΑΣΠΚ

Επισημαίνεται ότι για ολόκληρη την περίοδο των μνημονίων μέχρι και το έτος 2021, ο καθαρός σχηματισμός παγίου κεφαλαίου ήταν αρνητικός, λόγω του ότι οι αποσβέσεις υπερέβαιναν τις ακαθάριστες επενδύσεις. Την τριετία 2022-2024, οι καθαρές επενδύσεις παγίων (επενδύσεις παγίων μείον τις αποσβέσεις) πέρασαν εκ νέου σε θετικό έδαφος για πρώτη φορά μετά το 2009, εξέλιξη που αντιστοιχεί σε σωρευτική διεύρυνση του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού κατά €16,7 δισεκατομμύρια σε τρέχουσες τιμές. 

Την εξαετία 2020-2025, η σωρευτική αύξηση των συνολικών ΑΣΠΚ ήταν 22330 δισ. ευρώ. Οι κατοικίες είχαν την υψηλότερη συνεισφορά με 6,1 δισ. ευρώ ή 27,3%. Ακολούθησαν οι κατασκευές με 5,485 δις ευρώ ή 24,56%, ο μηχανολογικός εξοπλισμός και οπλικά συστήματα με 4,4 δισ. ευρώ ή 20,4%, τα άλλα προϊόντα (προϊόντα διανοητικής ιδιοκτησίας, όπως έρευνα και ανάπτυξη, λογισμικό και δικαιώματα εκμετάλλευσης κ.α.) με 2,9 δισ. ή 13,6%, ο μεταφορικός εξοπλισμός με 1,6 δισ. ευρώ ή 7,6%, ο εξοπλισμός τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνίας με 1,3 δισ. ευρώ ή 6% και τα αγροτικά προϊόντα με μείωση κατά -0,2%.

Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ποσοτική αύξηση του Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου, αλλά και οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ), οι οποίες κυρίως κατευθύνθηκαν στο Real Estate, στις αγορές τουριστικών επιχειρήσεων και στην αγορά κατοικιών. 

Ως ποσοστό του ονομαστικού ΑΕΠ, η αύξηση των επενδύσεων παγίων κατά 5,9 π.μ. την εξαετία 2020-2025 προήλθε: Κατά 38,1% (2,3 π.μ.) από τις κατοικίες, κατά 24,4% (1,4 π.μ.) από τις άλλες κατασκευές, κατά 17,1% (1,0 π.μ.) από τον μηχανολογικό εξοπλισμό και οπλικά συστήματα, κατά 10,6% (0,6 π.μ.) από τα άλλα προϊόντα, κατά 6,2% (0,4 π.μ.) από τον μεταφορικό εξοπλισμό, κατά 4,1% (0,2 π.μ.) από τον εξοπλισμό τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνίας και κατά -0,5% (0,0 π.μ.) από τα αγροτικά προϊόντα.

Η μείωση του Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου

Η μεγάλη μείωση του συνολικού ΑΣΠΚ προήλθε πρωταρχικά από τη μείωση του ΑΣΠΚ των κατοικιών (Γράφημα 2). Ο Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου των υπολοίπων επενδυτικών αγαθών μειώθηκαν, αλλά αρκετά λιγότερο. Η παρατηρούμενη ανάκαμψη αρχίζει πρωταρχικά από το ΑΣΠΚ των κατοικιών (Γράφημα 3) γεγονός που μπορεί να ερμηνευτεί ως αναγκαίο λόγω της μεγάλης μείωσης που υπέστη ο συγκεκριμένος κλάδος, αλλά και ως αργή, αλλά σταθερή επαναφορά στο οικονομικό υπόδειγμα που έχει επιβληθεί στην ελληνική οικονομία, τουλάχιστον μετά τα μέσα της  δεκαετίας του 1960, όπου οι επενδύσεις στις κατοικίες αποτελούν αναπόσπαστο και δυναμικό κομμάτι της οικονομικής μεγέθυνσης της χώρας.

Η απαξιωτική αντίληψη που κυριαρχεί για το ρόλο των επενδύσεων στις κατοικίες δεν συνάδει με την πραγματικότητα της ελληνικής οικονομίας και το ρόλο που έχουν διαδραματίσει αυτές οι επενδύσεις στη γενικότερη οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Απλά θα μπορούσε να συνάδει με την παρατηρούμενη κατά καιρούς υπερβολή που μοιραία οδηγεί σε έντονες παραμορφώσεις και προβλήματα όχι μόνο οικονομικής φύσης, αλλά και άλλων, πχ περιβαλλοντικής.  

Ωστόσο, την ίδια περίοδο παρατηρείται διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών από -2,1% το 2019 σε -7,47%, κατά ετήσιο μέσο όρο την περίοδο 2020-2025 (κυβέρνηση Μητσοτάκη) γεγονός που δείχνει ότι οι πραγματοποιηθείσες επενδύσεις  υπερβαίνουν, με αυξητική τάση, την εθνική αποταμίευση, χρηματοδοτούμενες από το εξωτερικό.   

Μακροοικονομικά, ως γνωστόν, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, οφείλεται στην υπέρβαση του μεγέθους των επενδύσεων επί της εθνικής αποταμίευσης: Επενδύσεις μείον αποταμιεύσεις = εξαγωγές μείον εισαγωγές (I-S =X-M).  Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία (World Bank) η Ελλάδα έχει τη χαμηλότερη ακαθάριστη εγχώρια αποταμίευση ως ποσοστό του ΑΕΠ από όλες τις χώρες της Ευρωζώνης (Γράφημα 4), καθώς και από όλες τις ανεπτυγμένες χώρες.

Όσο μικραίνει η εθνική αποταμίευση (άθροισμα της ιδιωτικής και δημόσιας αποταμίευσης) τόσο η χώρα μπορεί να βρεθεί σε στενότητα πόρων, γεγονός που θα μειώσει τις αναπτυξιακές της προοπτικές. Η στενότητα των πόρων οδηγεί αναπόφευκτα στο δανεισμό από το εξωτερικό και στην εξάρτηση από το δανειστικό ξένο κεφάλαιο. Όσο υπάρχουν πρόθυμοι δανειστές να σε δανείζουν, ας πούμε ότι υπάρχει μία λύση, όχι η επιθυμητή, αλλά τέλος πάντων είναι μία λύση.

Τα προβλήματα 

Τα έντονα προβλήματα αρχίζουν όταν λιγοστεύουν οι διαθέσιμοι δανειστές. Τότε δημιουργείται στενότητα πόρων, δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν οι απαραίτητες επενδύσεις στην χώρα, μειώνεται ο ρυθμός μεγέθυνσης του εισοδήματος, μειώνεται εκ νέου η δυνατότητα αποταμίευσης και η οικονομία μπαίνει σε διαδικασία καθόδου της οικονομικής δραστηριότητας που τις περισσότερες φορές, αν δεν παρθούν τα κατάλληλα μέτρα, οδηγεί σε ύφεση και σε αποτελμάτωση. 

Στην περίπτωση της ελληνικής οικονομίας αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι το γεγονός ότι η αποταμίευση των νοικοκυριών από το 2012 μέχρι και σήμερα είναι αρνητική, σε πλήρη αντίθεση με αυτό που συμβαίνει στις χώρες της ευρωζώνης (αλλά και της ΕΕ) όπου η αποταμίευση των νοικοκυριών κυμαίνεται την ίδια περίοδο κατά μέσο όρο στο 15,5%, αποτελώντας περίπου τα 2/3 της ιδιωτικής αποταμίευσης.

Η αδυναμία των ελληνικών νοικοκυριών να αυξήσουν την αποταμίευσή τους (προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες τους μειώνουν την αποταμίευσή τους) αποτελεί καθοριστικό δείκτη για τη σημερινή κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, αλλά και των προοπτικών της, οι οποίες κρέμονται ουσιαστικά στην εισροή των ξένων πόρων. Δηλαδή στις θελήσεις των ξένων σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας οικονομικής και πολιτικής. Φυσικά αυτή η κατάσταση είναι απότοκος της πολιτικής των μνημονίων, η οποία in senso lato συνεχίζεται με την κυβέρνηση Μητσοτάκη και ΝΔ.

Όπως σημειώνει το OMB, «ο προϋπολογισμός βασίζεται στο ιστορικό συνολικό κονδύλι του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων για την Άμυνα το 2026». Η δε πρόσθετη χρηματοδότηση, αποσκοπεί στην διατήρηση κρίσιμων προτεραιοτήτων και στην παροχή ευελιξίας για την ωρίμανση νέων τεχνολογιών. Πρέπει να σημειωθεί ότι το Πεντάγωνο δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει τα πλήρη αναλυτικά έγγραφα, τα οποία συνήθως προσφέρουν πιο σαφές πλαίσιο και επιτρέπουν ασφαλέστερα συμπεράσματα. Ωστόσο, ήδη προκύπτουν ορισμένες βασικές κατευθύνσεις.

Πού πάνε τα 1,5 τρισ. – Αεροσκάφη

Η Πολεμική Αεροπορία συνεχίζει να δίνει προτεραιότητα στο μαχητικό έκτης γενιάς F-47, ζητώντας περίπου πέντε δισ. δολάρια –αυξημένα κατά 1,5 δισεκατομμύρια, σε σχέση με το 2026. Αντίθετα, το πρόγραμμα ναυτικού μαχητικού επόμενης γενιάς F/A-XX φαίνεται να παραμένει σε δεύτερη μοίρα, με μόλις 140 εκατ. δολάρια χρηματοδότηση. Παρά τις πιέσεις του Κογκρέσου, το πρόγραμμα παραμένει ουσιαστικά “παγωμένο”.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Συνεργατικής Μάχης (CCA), με σχεδόν ένα δισ. δολάρια για την έναρξη προμηθειών και επιπλέον 1,4 δισ. για έρευνα και ανάπτυξη. Η Πολεμική Αεροπορία δοκιμάζει ήδη δύο σχέδια, ενώ και το Ναυτικό και το Σώμα Πεζοναυτών αναπτύσσουν αντίστοιχα προγράμματα.

Παράλληλα, παρατηρείται μείωση άνω των 4,2 δισ. δολαρίων στον λογαριασμό προμήθειας του βομβαρδιστικού B-21 Raider, χωρίς να είναι σαφείς οι λόγοι. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα πρόσφατα σχέδια επιτάχυνσης της παραγωγής και τη διατήρηση στόχου για τουλάχιστον 100 αεροσκάφη.

Το πρόγραμμα F-35 ενισχύεται σημαντικά, με πρόβλεψη αγοράς 85 αεροσκαφών, έναντι 47 το 2026. Η αύξηση αυτή έρχεται, παρά τις καθυστερήσεις σε κρίσιμες αναβαθμίσεις. Η Πολεμική Αεροπορία ζητά επίσης χρηματοδότηση για 24 F-15EX, ενώ δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για το πρόγραμμα Boieng E-7 Wedgetail, γεγονός που προμηνύει νέα αντιπαράθεση με το Κογκρέσο.

Την ίδια στιγμή, το πρόγραμμα NGAS (U.S. Air Force’s Next Generation Air-refueling System) φαίνεται να τερματίζεται, με περιορισμένη μόνο χρηματοδότηση να μεταφέρεται σε νέα πρωτοβουλία για προηγμένα ιπτάμενα τάνκερ. Στον Στρατό, αυξάνεται σημαντικά η χρηματοδότηση για το νέο tiltrotor αεροσκάφος MV-75A (FLRAA), ενώ μειώνονται δραστικά οι προμήθειες για τα ελικόπτερα Apache, Black Hawk και Chinook, αντανακλώντας αλλαγή προτεραιοτήτων.

Πυρομαχικά

Ο προϋπολογισμός για το πρόγραμμα διηπειρωτικών πυραύλων Sentinel μειώνεται, καθώς το πρόγραμμα εξακολουθεί να αναδιαρθρώνεται μετά από υπερβάσεις κόστους. Αντίθετα, εκτοξεύεται η χρηματοδότηση για τον νέο πύραυλο AIM-260, ένδειξη ότι εισέρχεται σε φάση μαζικής παραγωγής.

Παράλληλα, αυξάνεται η επένδυση σε υπερηχητικά όπλα, με νέα κονδύλια για το HACM (Hypersonic Attack Cruise Missile) και συνέχιση της χρηματοδότησης του ARRW (Air-launched Rapid Response Weapon) παρά τις αρχικές αμφιβολίες για το πρόγραμμα. Το Ναυτικό προχωρά επίσης στην προμήθεια υπερηχητικών πυραύλων IRCPS, για τα αντιτορπιλικά Zumwalt.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πυραυλική άμυνα, με τεράστιες αυξήσεις στις προμήθειες THAAD, SM-3 και Patriot PAC-3 MSE. Οι αυξήσεις αυτές σχετίζονται άμεσα με την κατανάλωση αποθεμάτων, στις πρόσφατες επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, ενισχύονται σημαντικά οι αγορές πυραύλων PrSM, Tomahawk και JASSM, αντανακλώντας την ανάγκη για αναπλήρωση αποθεμάτων και αύξηση αποθεμάτων για μελλοντικές συγκρούσεις.

Ναυπηγική και Golden Dome

Το Ναυτικό ζητά περίπου 65,8 δισ. δολάρια για την κατασκευή 34 πλοίων – το μεγαλύτερο πρόγραμμα ναυπηγικής, σε πραγματικούς όρους, από το 1962. Σε αυτά περιλαμβάνονται υποβρύχια κλάσης Virginia και Columbia, ένα αντιτορπιλικό Arleigh Burke, η πρώτη φρεγάτα FF(X), καθώς και αμφίβια πλοία και νέα μεσαία αποβατικά. Περιλαμβάνεται επίσης χρηματοδότηση για βοηθητικά πλοία και για την έναρξη της νέας κλάσης “θωρηκτών” BBG(X).

Το πρόγραμμα πυραυλικής άμυνας Golden Dome (Χρυσός Θόλος) λαμβάνει 17,5 δισ. δολάρια, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες νέες πρωτοβουλίες, με έντονη έμφαση σε διαστημικά συστήματα. Η Διαστημική Δύναμη είναι από τους μεγάλους “κερδισμένους”, με αύξηση προϋπολογισμού σχεδόν 80%. Νέα κονδύλια κατευθύνονται σε διαστημικά συστήματα επιτήρησης (AMTI, GMTI) και δορυφορικές επικοινωνίες χαμηλής τροχιάς, σηματοδοτώντας σαφή στροφή προς επιχειρησιακές δυνατότητες στο διάστημα.

Συμπέρασμα

Πρέπει να τονιστεί ότι πρόκειται για πρόταση. Το Κογκρέσο θα παρέμβει, θα τροποποιήσει και τελικά θα εγκρίνει – ή όχι – το τελικό σχέδιο, διαδικασία που συνήθως διαρκεί μήνες. Παράλληλα, αναμένεται και ξεχωριστό αίτημα συμπληρωματικής χρηματοδότησης για επιχειρήσεις, πιθανώς δεκάδων δισ. δολαρίων.

Ωστόσο, ήδη από τώρα, ο προτεινόμενος προϋπολογισμός θέτει έναν σαφή τόνο: Επιδίωξη ταχείας ενίσχυσης κρίσιμων δυνατοτήτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην αεροπορία, τα πυρομαχικά, τη ναυτική ισχύ και το διάστημα. Το μέγεθός του, όμως, είναι ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη πρόκληση για την έγκρισή του…

Τα επιδόματα, που παρουσιάστηκαν σε μία κυβερνητική υπερπαραγωγή στην οποία συμμετείχαν ο Μητσοτάκης και οι αρμόδιοι υπουργοί, δημιουργούν επικοινωνιακό γεγονός για να προβάλλουν τα συστημικά μέσα ενημέρωσης και να αποτελέσει βάση για τις δημοσκοπήσεις της επόμενης περιόδου. Σε συνδυασμό με το αφήγημα που ανεβάζει η κυβέρνηση γύρω από την επικείμενη επίσκεψη Μακρόν στην χώρα, μπορεί από τώρα να προεξοφληθεί ότι προσεχώς θα δείχνουν την κυβέρνηση να παίρνει ξανά τα πάνω της και να κινείται στο 30%. 

Χάνει την επαφή με την πραγματικότητα

Η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός δείχνουν να έχουν χάσει την επαφή με την πραγματικότητα. Ο Μητσοτάκης αντιμετωπίζει τα σκάνδαλα, αλλά και την υποχώρηση του επιπέδου διαβίωσης των πολιτών, με αλαζονεία και περιφρόνηση. Οι φιλικές δημοσκοπήσεις αποφεύγουν δύσκολα ερωτήματα όπως πχ “ποια θεωρείτε την πιο διεφθαρμένη κυβέρνηση της αντιπολίτευσης”, ή “νομίζετε ότι έχει προσωπική εμπλοκή ο πρωθυπουργός στο σκάνδαλο των υποκλοπών;”.

Όπως και αν επιλέγουν και να διαμορφώνουν τα ερωτήματα όμως δεν μπορούν να κρύψουν την αποδοκιμασία της κοινωνίας, που προκύπτει από τα λεγόμενα ποιοτικά στοιχεία που δείχνουν τον “κανένα” να προηγείται του Μητσοτάκη στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία και ευρύτατη αποδοκιμασία για την υποβάθμιση των θεσμών.

Ο Μητσοτάκης χάνει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας και κυρίως της μεσαίας τάξης που η οικονομικής της κατάσταση υποβαθμίζεται συνεχώς, πολιορκείται από νέες αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και για το σκάνδαλο των υποκλοπών, ενώ αρχίζει και διαφαίνεται ταραχή στα ήρεμα νερά με την Τουρκία.

Μετά την Κάσο, τουρκικό πολεμικό εμπόδισε εργασίες στα όρια της ελληνικής ΑΟΖΜ, νοτίως της Κρήτης. Η χώρα είναι περιορισμένη στα έξι μίλια και οι εξοπλισμοί απλώς αυξάνουν το χρέος και εξασφαλίζουν δουλίτσες και προμήθειες στους μεσάζοντες. Στο δύσκολο ερώτημα πώς θα αντιμετωπίσει πολύ πιθανές νέες αποκαλύψεις του Ταλ Ντίλιαν για τις σχέσεις της εταιρείας του με το ελληνικό δημόσιο, πολύ απλά δεν υπάρχει απάντηση. 

Αναβρασμός στην ΚΟ – Σανίδα σωτηρίας οι εκλογές;

Εν τω μεταξύ για πρώτη φορά ο Μητσοτάκης δεν έχει τον έλεγχο της Κοινοβουλευτικής του Ομάδας. Όχι λόγω του Μάκη Βορίδη και του Άδωνι Γεωργιάδη – οι δύο προερχόμενοι από το ΛΑΟΣ παίζουν σταθερά το παιχνίδι του πρωθυπουργού, διαπραγματευόμενοι την θέση τους – αλλά εξ αιτίας της πλειονότητας των βουλευτών που πλέον ανησυχούν για το μέλλον τους.

Βουλευτές όπως ο Γιάννης Οικονόμου, ο Γιώργος Βλάχος, ο Χρήστος Μπουκώρος ξιφουλκούν πλέον κατά των “Σκέρτσων” και του επιτελείου του Μεγάρου Μαξίμου, στον οποίο χρεώνουν την ευθύνη για την εκτεταμένη διαφθορά στον ΟΠΕΚΕΠΕ και για τις αστοχίες σαν του Μακάριου Λαζαρίδη.

Μέσα από αυτό το πρίσμα έχει ενδιαφέρον η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας στις 30 Απριλίου. Οι βουλευτές αναμένεται να ζητήσουν από τον Μητσοτάκη να είναι όλοι υποψήφιοι στις επόμενες εκλογές, εφόσον δεν θα έχουν τελεσιδικήσει οι παραπομπές της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Εν ολίγοις να είναι υποψήφιοι, αν και υπόδικοι, κάτι που δύσκολα μπορεί να δεχθεί το Μαξίμου. Άλλωστε έρχονται και άλλες δικογραφίες με νέα ονόματα – αν και ίσως όχι μόνο κυβερνητικών βουλευτών. 

Μέσα σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, το ερώτημα των εκλογών είναι ανοικτό και δεν φεύγει από την ημερήσια διάταξη του Μαξίμου. Ακόμη και πολύ κοντινά πρόσωπα στον Μητσοτάκη των ωθούν να πάει σε πρόωρες εκλογές ως σανίδα σωτηρίας, όσο ακόμη έχει την σχετική πρωτοβουλία των κινήσεων και πριν η υποχώρηση πάρει την μορφή κατάρρευσης. Αν και οι τελευταίες διαρροές κάνουν λόγο για τον Οκτώβριο μετά την ΔΕΘ, δεν είναι καθόλου βέβαιον ότι θα αντέξει μέχρι τότε και ότι δεν θα ακολουθήσει τις παραινέσεις. 

Μετεκλογικά σενάρια χωρίς τον Κυριάκο

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι τα νέα κόμματα που ετοιμάζονται. Η Μαρία Καρυστιανού ανακοίνωσε το δικό της, αν και έχει προβλήματα στην στελέχωση. Ο Αλέξης Τσίπρας επισπεύδει τις κινήσεις για την παρουσίαση του νέου φορέα, μέχρι το τέλος Μαϊου. Αντίστοιχες πληροφορίες υπάρχουν και και για το κόμμα Σαμαρά, παρότι ο πρώην πρωθυπουργός σταθμίζει γενικότερες εξελίξεις.

Παρομοίως, ενδεικτικά είναι και τα σενάρια για τον σχηματισμό κυβέρνησης την επόμενη ημέρα, που διακινούνται στα πολιτικά και δημοσιογραφικά παρασκήνια. Κοινό στοιχείο είναι ότι πλέον ο Μητσοτάκης δεν περιλαμβάνεται στην κυβέρνηση της επόμενης ημέρας –αφού κανείς δεν συνεργάζεται μαζί του – παρότι ακόμη διαθέτει ισχύ και ελέγχει πρόσωπα και πράγματα. Ένα καθοριστικό ερώτημα είναι εάν θα καταφέρει να εξασφαλίσει διάδρομο διαφυγής, δίχως να τον κυνηγούν οι σκοτεινές υποθέσεις της πρωθυπουργίας του. Κάτι που φαίνεται δύσκολο. Από διάφορες πλευρές ακούγεται ότι δεν μπορεί απλά να αποχωρήσει…

Αυτή η “κυβέρνηση των αρίστων” έχει καταντήσει χλεύη του πόπολου! Οι μισοί από δαύτους δεν έχουν τα πτυχία και τα μεταπτυχιακά που δηλώνουν…

Όχι ότι τα πτυχία είναι η μοναδική απόδειξη ικανοτήτων, αλλά τέλος πάντων να μην μας δουλεύουν κιόλας!

Διόρισε, λοιπόν, ο Μητσοτάκης ο Β υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης τον εκ Λευκάδος, Καββαδά, ελπίζοντας ότι αφήνει πίσω του το σκάνδαλο που προκάλεσαν τα ψέματα και τα καραγκιοζιλίκια του Μακάριου…

Αμ δε! Στο βιογραφικό του, ο Καββαδάς δηλώνει ότι το 1980 αποφοίτησε από το Λύκειο Λευκάδας και την επόμενη χρονιά εισήχθη στην Σχολή Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας (ΣΤΥΑ).

Μετά από 40 χρόνια, το 2020 δηλώνει κάτοχος μεταπτυχιακού στη Φιλοσοφία και στο Μάνατζμεντ από το Πανεπιστήμιο Αθηνών!

Για σιγά κύριε Καββαδά μου. Την εποχή που σπούδασες, η ΣΤΥΑ ήταν διετούς φοίτησης και μάλιστα δεν απαιτούσε ούτε καν απολυτήριο Λυκείου! Μπορούσαν να δίνουν εξετάσεις και τελειόφοιτοι της Α’ Λυκείου!

Τώρα πως βρέθηκε με μεταπτυχιακό μού είναι μυστήριο. Εάν μέσα στα 40 χρόνια πήρε κανονικό πτυχίο και στα γεράματα πήρε και μεταπτυχιακό, να του πούμε και μπράβο! Αυτή είναι, όμως, η περίπτωσή του; Γιατί δεν μας το λέει;

Απ’ ότι γράφει, όμως, στο βιογραφικό του, ο Καββαδάς είχε μυαλό για μπίζνες κι όχι για γράμματα! Λέει λοιπόν ότι από το 1983 μέχρι το 2006 υπηρέτησε σε θέσεις ευθύνης στην Πολεμική Αεροπορία και φαντάζεσαι αξιώματα…

Ενώ, λοιπόν, υπηρετούσε ως υπαξιωματικός –όπως γράφει ο ίδιος– δημιούργησε την επιχείρηση “Εμπόριο Ποτών Καββαδάς”, μία από τις μεγαλύτερες της περιοχής…

Έλα, όμως, που ως (υπ)αξιωματικός δεν μπορούσε να είναι παράλληλα και επιχειρηματίας! Αυτά, ωστόσο, είναι λεπτομέρειες για τους γαλάζιους… Οι άνθρωποι είναι γεννημένοι επιχειρηματίες, που να τους συγκρατήσει ο νόμος!

Πως, λοιπόν… μπαζώθηκε το πρόβλημα που ο ίδιος ομολόγησε; Μην έχοντας περιθώριο να τον διώξει πριν καν αναλάβει καθήκοντα, Μαξίμου και Καββαδάς έφτιαξαν μια ιστοριούλα…

Απ’ ότι μας λένε τώρα κι όχι ό,τι γράφει το επίσημο βιογραφικό, λοιπόν, το 1987 η τότε γυναίκα του σύστησε την εταιρεία και ο ίδιος έγινε μέτοχος μετά την αποστρατεία του…

Α ρε πονηρούλη καταφερτζή, αντί να προστατεύεις την πατρίδα, πούλαγες ποτά! Και το μισθουλάκο και την κονόμα από την μπίζνα! Αμέ!

Κι όταν κονόμησες πήρες και μεταπτυχιακό! Πολυπράγμων ο Λευκαδίτης, με φιλοσοφικές ανησυχίες και με πολιτικές φιλοδοξίες! Και τώρα που έγινε υφυπουργάρα, πάμε να του τη χαλάσουμε!

Κάτω τα χέρια από τον Καββαδά!

Σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, ο άνδρας, περίπου 25 ετών, φέρει τραύμα από αιχμηρό αντικείμενο, πιθανότατα μαχαίρι, στην περιοχή της καρδιάς. Αποδείχτηκε ότι θύμα ήταν γιος αξιωματικού της ελληνικής Αστυνομίας.

Το σημείο έχει αποκλειστεί από αστυνομικές δυνάμεις, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται έρευνα για τη συλλογή στοιχείων και την ταυτοποίηση του θύματος.

Νωρίτερα, περίπου στις 21:15, ένας αλλοδαπός ενημέρωσε τις αρχές πως υπήρχε ένας άνδρας αιμόφυρτος και χωρίς τις αισθήσεις του στη συμβολή των οδών Ασυρμάτου και Ελπίδος.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ

Αποτελεί ακόμη μια περίπτωση πρακτικής καταχρηστικής άσκησης ένδικων μέσων που στόχο έχει να εκφοβίσει τους δημοσιογράφους και να παρεμποδίσει την ενημέρωση της κοινής γνώμης.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ καλεί για μια ακόμη φορά την Κυβέρνηση να ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο την αντιslapp Ευρωπαϊκή Οδηγία, άμεσα, καθώς εκπνέει η σχετική προθεσμία στις 7 Μαΐου 2026 και δίχως εκπτώσεις στη διαδικασία προδικαστικού ελέγχου.