1. Αντικατάσταση ή καθαρισμός του φίλτρου του κλιματιστικού σας

Η απλή πράξη αντικατάστασης ενός βρώμικου φίλτρου αέρα με ένα καθαρό μπορεί να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας κατά 5% έως 15%. Σκεφτείτε το: Αν το φίλτρο είναι βρώμικο, ο αέρας δεν μπορεί να περάσει. Το σύστημα κλιματισμού σας θα πρέπει να εργαστεί σκληρότερα για να ψύξει τον χώρο, το οποίο δεν θα ψύχει, και θα βρίσκεστε σε μια μάταιη (και δαπανηρή) προσπάθεια να ψύξετε το σπίτι σας.

Αντικαταστήστε το, καθαρίστε το φίλτρο μόνοι σας ή καλέστε έναν επαγγελματία για να διορθώσετε αυτό το πρόβλημα. Θα πρέπει επίσης να καθαρίσετε τα πηνία και τα πτερύγια του κλιματιστικού.

Επαναξιολογήστε τα στόρια και τα σκίαστρα

Υπάρχουν δύο τρόποι με τους οποίους μπορείτε να χρησιμοποιήσετε στόρια και σκίαστρα για να μειώσετε τον λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος: Πρώτον, να αγοράσετε πιο ενεργειακά αποδοτικά καλύμματα παραθύρων και δεύτερον, να τα ανοίγετε και να τα κλείνετε πραγματικά.

Ορισμένα προϊόντα είναι καλύτερα για τον έλεγχο της θερμοκρασίας από άλλα. Για παράδειγμα, τα καλά τοποθετημένα κυψελωτά σκίαστρα (έχουν σχήμα κηρήθρας) μπορούν να μειώσουν την απώλεια θερμότητας μέσω των παραθύρων κατά πάνω από 40% τον χειμώνα και να μειώσουν τη θερμότητα μέσω των παραθύρων το καλοκαίρι έως και 60%. Οι δαντελένιες κουρτίνες, από την άλλη πλευρά, είναι καθαρά διακοσμητικές.

Και παρόλο που σχεδόν όλα τα καλύμματα παραθύρων μας είναι ρυθμιζόμενα, πόσο τα μετακινείτε στην πραγματικότητα; Αφιερώστε πέντε δευτερόλεπτα για να κλείσετε τις περσίδες σε δωμάτια που δεν χρησιμοποιείτε ή όταν φεύγετε από το δωμάτιο.

Εγκαταστήστε έναν έξυπνο ή προγραμματιζόμενο θερμοστάτη

Αποκτήστε έναν έξυπνο ή προγραμματιζόμενο θερμοστάτη. Αν έχετε ήδη έναν, μάθετε πώς να τον προγραμματίζετε σωστά. Ρυθμίστε τη θερμοκρασία να αλλάζει 30 λεπτά ή μία ώρα πριν ξυπνήσετε.

Αφήστε το σπίτι να ζεσταθεί όσο λείπετε στη δουλειά και ρυθμίστε το να κρυώνει περίπου όταν επιστρέφετε. Η εξοικονόμηση προέρχεται από το να μην αφήνετε το σπίτι να είναι δροσερό όταν δεν χρειάζεται να είναι δροσερό. Η κοινή αντίληψη είναι ότι ένα κλιματιστικό σύστημα εργάζεται σκληρότερα για να ψύχει έναν χώρο, επομένως είναι καλύτερο να το διατηρείτε σε λειτουργία όλη την ώρα – αλλά αυτό δεν ισχύει στην πραγματικότητα.

Αν διατηρείτε τον θερμοστάτη σας στους 21°C, τη στιγμή που το σπίτι σας φτάνει τους 21°C, το κλιματιστικό θα πρέπει να τον χαμηλώσει ξανά. Η μάχη για κάθε βαθμό είναι η ίδια. Επομένως, όσο υψηλότερη είναι η θερμοκρασία του κλιματιστικού σας, τόσο μεγαλύτερη είναι η εξοικονόμηση ενέργειας.

Ελέγξτε για “βαμπίρ-κυνηγούς” ενέργειας

Οτιδήποτε συνδέεται σε μια πρίζα δεν καταναλώνει ενέργεια μόνο όταν είναι σε χρήση – αυτή η καφετιέρα εξακολουθεί να συμβάλλει στον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος σας ακόμα και στις 23 ώρες της ημέρας που δεν φτιάχνει και δεν ζεσταίνει καφέ. Μια μελέτη του 2015 έδειξε ότι περίπου το ένα τέταρτο του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος μπορεί να αποδοθεί σε αυτές τις συσκευές-βαμπίρ.

Σκεφτείτε ποιες συσκευές και αντικείμενα έχετε στην πρίζα και δεν τις χρησιμοποιείτε ποτέ ή τις χρησιμοποιείτε σπάνια και αποσυνδέστε τις. Αν θέλετε να μάθετε τεχνικές πληροφορίες, αποκτήστε μια οικιακή συσκευή παρακολούθησης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και δοκιμάστε μεμονωμένα αντικείμενα γύρω από το σπίτι σας (είναι εύκολο!).

Οικονομία ηλεκτρικού ρεύματος: Σφραγίστε ρωγμές και κενά

Οποιοδήποτε άνοιγμα στο σπίτι σας είναι ένα σημείο για να εισχωρήσει θερμότητα. Ψηλαφήστε τις περιοχές γύρω από τα τζάμια των παραθύρων και τα κουφώματα των θυρών σας. Αν νιώσετε αλλαγή θερμοκρασίας, ίσως να δοκιμάσετε να σφραγίσετε αυτές τις περιοχές, είτε με στεγανωτικό, μονωτική ταινία ή στεγανωτικό αφρού.

Άλλα ενδεικτικά σημάδια ρωγμών και κενών είναι βρώμικα σημεία στους τοίχους ή στο χαλί, ή ακόμα και λεκέδες από νερό (αν εισέρχεται υγρασία από έξω, πιθανότατα εισέρχεται και ο αέρας).

Οι πρίζες, το τζάκι και η καμινάδα, για παράδειγμα – όλα αυτά είναι σημεία όπου ο αέρας μπαίνει και βγαίνει. Οι καμινάδες του τζακιού είναι ένα σημαντικό σημείο για τη ροή του αέρα, οπότε σκεφτείτε να προσθέσετε ένα φουσκωτό μπαλόνι καμινάδας. Απλώς θυμηθείτε να το βγάλετε πριν το ανάψετε ξανά.

Σε συνεργασία με το womanidol

Ο Τραμπ, που συμμετέχει εώς την Τετάρτη στη σύνοδο της Ομάδας των 7 (G7) στο Εβιάν της Γαλλία, δήλωσε παράλληλα ότι συναντήθηκε με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι εκεί και ότι θα τον ξαναδεί αργότερα μέσα στην ημέρα.

«Η Ρωσία θα πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία. Η Ρωσία έχει χάσει ένα πρωτοφανή αριθμό ανθρώπων, όπως και η Ουκρανία» από την έναρξη της σύγκρουσης τον Φεβρουάριο του 2022, δήλωσε ο Τραμπ στο περιθώριο της συνόδου της G7, μετά από διμερή συνάντηση με τον εμίρη του Κατάρ.

Ερωτηθείς σχετικά με τον Ουκρανό πρόεδρο, δήλωσε ότι είχε «μια καλή συνάντηση». «Θα τον ξανασυντήσω αργότερα».

Οι ΗΠΑ ήταν έως τώρα «επικεντρωμένες στο Ιράν», δήλωσε ο Αμερικανός ηγέτης, που άφησε να εννοηθεί ότι θέλει πλέον να ασχοληθεί με την Ουκρανία, όχι μόνο για οικονομικούς λόγους αλλά και λόγω του τιμήματος σε ανθρώπινες ζωές.

«Ο μόνος λόγος για τον οποίο ασχολούμαι είναι ότι δεν θέλω να βλέπω 25.000 νέους να πεθαίνουν κάθε μήνα», πρόσθεσε. «Κάθε μήνα, 25.000 άνθρωποι πεθαίνουν, νέοι, που μόλις ξεκίνησαν τη ζωή τους. Πηγαίνουν στο μέτωπο και γίνονται κομμάτια, και η Ουκρανία χάνει επίσης πολύ κόσμο».

«Παραδεχθείτε ότι όλο αυτό είναι γελοίο. Άρα ναι, θα κάνω ό,τι μπορώ» για να το τερματίσω, δήλωσε.

Οι αρχηγοί κρατών της Ομάδας των 7 ισχυρότερων βιομηχανικών χωρών (G7) πραγματοποίησαν σήμερα το πρωί συνάντηση εργασίας με αντικείμενο τον πόλεμο στην Ουκρανία, παρουσία του Ζελένσκι, που έφτασε χθες στο Εβιάν.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η στρατηγική της εταιρείας βασίζεται σε ένα ολοένα πιο σύνθετο μοντέλο, όπου το LNG trading και η αξιοποίηση των ενεργειακών υποδομών λειτουργούν ως βασικά εργαλεία εμπορικής τοποθέτησης. Η πρόσφατη κίνηση της ΔΕΠΑ Εμπορίας στον τομέα του LNG, με τη δημιουργία της ATLANTIC-SEE LNG TRADE, αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική έκφραση αυτής της στρατηγικής. Η νέα εταιρεία προχώρησε στην πρώτη μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ελλάδα, με ετήσιες ποσότητες που μπορούν να φτάσουν έως και 1,5 εκατ. τόνους και δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης.

Στο ίδιο πλαίσιο, η συνεργασία με τη Naftogaz μέσω Letter of Intent, που υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2025, αφορά τη διοχέτευση αμερικανικού LNG στην ουκρανική αγορά, κατά τη χειμερινή περίοδο, με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας να έχει ήδη υλοποιήσει την πρώτη παράδοση αμερικανικού φορτίου LNG στην Ουκρανία. Πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα για την ενίσχυση της περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας και της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.

Παράλληλα, πρόσφατα κέρδισε και τον διεθνή διαγωνισμό που διεξήγαγε η Bulgartransgaz για την προμήθεια LNG στη Βουλγαρία, υποβάλλοντας την πιο ανταγωνιστική προσφορά μεταξύ των συμμετεχόντων. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει στην πράξη τη δυνατότητά της να ανταγωνίζεται δυναμικά σε περιφερειακό επίπεδο και να συμβάλει καθοριστικά στην ασφάλεια εφοδιασμού των επιμέρους αγορών.

Την ίδια στιγμή, η συμμετοχή της σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, όπως το FSRU Αλεξανδρούπολης και ο Διασυνδετήριος Αγωγός Ελλάδας – Βουλγαρίας (IGB), έχει διττό ρόλο. Πρώτον, το LNG που εισέρχεται στην εγχώρια αγορά μέσω της Αλεξανδρούπολης μπορεί να κατευθυνθεί προς γειτονικές χώρες, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής. Δεύτερον, ο IGB ενισχύει τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων εμπορικών ροών μεταξύ Ελλάδας και Βαλκανίων, προσφέροντας μεγαλύτερη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων φυσικού αερίου, αλλά και ενισχύοντας τη δυναμική της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.

Καθοριστικής σημασίας είναι και ο λεγόμενος «Κάθετος Διάδρομος», ο οποίος συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Μέσω αυτού του διαδρόμου, το LNG που εισάγεται από τις ΗΠΑ μπορεί να διοχετευθεί προς τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ενισχύοντας την ενεργειακή τους ασφάλεια και μειώνοντας την εξάρτηση από παραδοσιακές πηγές.

Συνολικά, η ΔΕΠΑ Εμπορίας μέσα από τη συμμετοχή της σε στρατηγικές υποδομές, την ενεργό παρουσία της στο LNG και την ανάπτυξη διασυνοριακών εμπορικών ροών, διαμορφώνει μια σταθερά ενισχυόμενη παρουσία στη χονδρεμπορική αγορά φυσικού αερίου και ενισχύει τον ρόλο της ως διαχειριστής ενεργειακών ροών στην ευρύτερη περιοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, το LNG trading αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο στρατηγικής τοποθέτησης, επιτρέποντας στην εταιρεία να αξιοποιεί τις ευκαιρίες της διεθνούς αγοράς και να συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός πιο ανθεκτικού και ευέλικτου ενεργειακού συστήματος για την Ελλάδα, καθιστώντας την περιφερειακό κόμβο ενέργειας και αναβαθμίζοντας τον γεωστρατηγικό της ρόλο.

Η συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στην Μέση Ανατολή είναι μία «μεγάλη είδηση για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές της ενέργειας, δήλωσε ο Φατίχ Μπιρόλ κατά την διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι «τελείως ανοικτά» την Παρασκευή, ημέρα της υπογραφής της συμφωνίας – πλαισίου στην Ελβετία για τον τερματισμό του πολέμου.

Πλοιοκτήτριες εταιρείeς δεν θα επαναλάβουν την διέλευση των Στενών του Ορμούζ για εβδομάδες, μέχρι να υπάρξει η βεβαιότητα ότι η ειρηνευτική συμφωνία υλοποιείται, δηλώνει ο διευθύνων σύμβουλος της ιαπωνικής Mitsui O.S.K. Lines στους Financial Times σε συνέντευξη που δημοσιεύεται σήμερα.

«Με δεδομένη την εμπειρία των τελευταίων μηνών, πιστεύω ότι είναι εύλογο να συμπεράνουμε ότι θα χρειασθεί κάνα δυο εβδομάδες, αν όχι μήνα», δήλωσε ο Γιοτάρο Ταμούρα.

«Αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν κινήσεις προς μία κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, οι (ναυτιλιακές) δραστηριότητες δεν θα επαναληφθούν μέχρι να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχουν ικανές συνθήκες ασφαλείας», ανακοίνωσε η Mitsui O.S.K. Lines με email στο Reuters.

«Η επανάληψη της διέλευσης θα απαιτήσει στενό συντονισμό με τις κυβερνήσεις των ενεχομένων χωρών, των ασφαλιστικών εταιρειών και άλλων ενδιαφερομένων φορέων», γράφει στην δήλωσή της η Mitsui.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν, ο οποίος δεν κάνει βήμα χωρίς να ρωτήσει την Τουρκία, πήρε, ως γνωστόν, το “διαβατήριο” για να καταστεί ο νέος εγκάθετος, καθώς από νωρίς απέφευγε αναφορές στη μορφή της λύσης. Κάτι άλλο περιγράφει δημόσια, που μάλλον σε συνομοσπονδία παραπέμπει. Κι όμως, δίνεται άλλοθι στον εγκάθετο της Άγκυρας και στρέφονται πιεστικά προς τη Λευκωσία, θέτοντας διάφορα ζητήματα. Το έργο αυτό το έχουμε ξαναδεί. Στόχος να πιεσθεί η ελληνική πλευρά για να προβεί σε υποχωρήσεις.

Εκφράζουν φόβους για την πορεία της νέας προσπάθειας. Και που οφείλονται οι φόβοι αυτοί; Όχι δεν ανησυχούν ότι θα τουμπάρει τη διαδικασία η πλευρά που θέτει τους όρους και τις προϋποθέσεις. Ανησυχούν επειδή η ελληνική πλευρά, που επιμένει στο πλαίσιο του ΟΗΕ και αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, δεν προβαίνει σε μονομερείς κινήσεις ενθάρρυνσης της κατοχικής δύναμης. Για να ενισχύσουν τη θεωρία τους, προτάσσουν το γεγονός ότι στα κατεχόμενα υπάρχει οικιστική κι άλλη ανάπτυξη και πως δεν μπορούμε πλέον να διεκδικούμε, για παράδειγμα, περιουσίες και επιστροφή, γιατί υπάρχουν τετελεσμένα. Για να μην χαλάσει η… ανάπτυξη!

Επικαλούνται το γεγονός ότι η κατοχική Τουρκία αποδέχθηκε το αλήστου μνήμης σχέδιο Ανάν και ότι το απέρριψαν οι Ελληνοκύπριοι. Δεν είχαν, βέβαια, λόγο οι Τούρκοι να μην το αποδεχθούν, καθώς ικανοποιούνταν οι επιδιώξεις τους. Θα ήταν παρόντες και με ρόλο, έλεγχο στην Κύπρο και μετά τη συμφωνία. Το αποδέχθηκαν, επειδή δεν τερματιζόταν η παρουσία τους στο νησί. Η ελληνική πλευρά δικαιολογείτο να το απορρίψει, καθώς το σχέδιο στηρίχθηκε στην ανάγκη, μέσα από μια συμφωνία, να ικανοποιηθούν οι γεωπολιτικές επιδιώξεις της Τουρκίας και της Βρετανίας. Περαιτέρω, το σχέδιο προέβλεπε ένα μοντέλο περίπλοκο, δυσλειτουργικό και με σοβαρά ελλείμματα δημοκρατίας.

Ανοίγει η όρεξη ικανοποιώντας τις τουρκικές αξιώσεις

Όταν υπάρχουν εξελίξεις θυμούνται τον Σπύρο Κυπριανού, τον Τάσσο Παπαδόπουλο και ταυτίζουν τον Νίκο Χριστοδουλίδη μαζί τους. Περίπου βλέπουν μια συνέχεια στο μέτωπο του… απορριπτισμού. Πρόκειται για την εύκολη, επιδερμική, ισοπεδωτική προσέγγιση των προσαρμοστικών. Ξεχνούν ότι και οι εκφραστές του λεγόμενου ρεαλισμού, όπως ο Κληρίδης, ο Βασιλείου, ο Χριστόφιας και ο Αναστασιάδης, δεν έλυσαν το Κυπριακό. Δεν το έλυσαν για τον ίδιο λόγο για τον οποίο δεν το έπραξαν ούτε οι άλλοι Πρόεδροι. Δεν το έλυσαν, επειδή τη συμφωνία εμπόδιζε και την εμποδίζει η κατοχική πλευρά.

Αυτοί, της λεγόμενης σχολής του ρεαλισμού, όταν κάθισαν στη θέση του διαπραγματευτή, απέναντι στον εγκάθετο της κατοχικής δύναμης, αντιλήφθηκαν ποιος παρεμπόδιζε την επίτευξη συμφωνίας. Αντιλήφθηκαν πως για να υπάρξει “λύση”, έπρεπε να ικανοποιηθούν όλες οι απαιτήσεις της κατοχικής δύναμης. Δεν ήταν συμβιβασμό που αξίωνε η κατοχική δύναμη, αλλά παράδοση. Η λογική πως θα πρέπει να ταΐζουμε συνεχώς το θηρίο για να είναι ήρεμο και να συνεργασθεί δοκιμάσθηκε και απέτυχε. Τάισε- τάισε το θηρίο, ανοίγει την όρεξη του, ζητώντας κι άλλα. Είναι σαφές πως, λόγω της έλλειψης πολιτικής πρότασης, επιμένουν σε μια αδιέξοδη πορεία προσαρμογής στα κατοχικά δεδομένα.

Νωρίτερα ο δήμαρχος της Μόσχας Σεργκέι Σομπιάνιν δήλωσε ότι ουκρανική επίθεση με μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (drones) προκάλεσε ζημιά σε εγκατάσταση στο διυλιστήριο πετρελαίου της Μόσχας που ανήκει στη ρωσική εταιρεία Gazpromneft. «Δεν υπήρξαν απώλειες. Οι υπηρεσίες εκτάκτων καταστάσεων εργάζονται στο σημείο», έγραψε ο Σομπιάνιν σε ανάρτησή του στο Telegram. Ο δήμαρχος της Μόσχας δεν διευκρίνισε αν επηρεάστηκε η λειτουργία του διυλιστηρίου.

Το εργοστάσιο, το μεγαλύτερο στην περιφέρεια της Μόσχας, επεξεργάστηκε 11,6 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου, παράγοντας 2,9 εκατομμύρια τόνους βενζίνης και 3,2 εκατομμύρια τόνους ντίζελ το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία. Ο αριθμός των πληγμάτων μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων σε ρωσικά διυλιστήρια διπλασιάστηκε από τις αρχές του 2026, οδηγώντας σε πλήρη ή εν μέρει διακοπή της επεξεργασίας πετρελαίου και σε μείωση της παραγωγής βενζίνης, ντίζελ και καυσίμου αεροσκαφών, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και υπολογισμούς του Reuters.

Το διυλιστήριο της Gazpromneft εξυπηρετεί την περιφέρεια της Μόσχας, η οποία βρίσκεται μέχρι στιγμής μεταξύ των περίπου δώδεκα ρωσικών περιφερειών όπου έχουν σημειωθεί διακοπές παροχής. Στο μεταξύ οι περιφερειακές αρχές της περιφέρειας του Κρασνοντάρ ανακοίκνωσαν σήμερα μέσω του Telegram ότι κατασβέστηκε πυρκαγιά που είχε ξεσπάσει σε εγκατάσταση αποθήκευσης πετρελαίου στο χωριό Πολτάβσκαγια στην περιφέρεια αυτή της Ρωσίας, η οποία είχε προκληθεί, σύμφωνα με τις ίδιες, από την πτώση συντριμμιών drone.

Της τουρκικής αντιπροσωπείας ηγήθηκε ο υπουργός Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν, μαζί με τον πρόεδρο του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης (YÖK), Ερόλ Οζβάρ. Ο Τεκίν δήλωσε ότι η πρωτοβουλία εντάσσεται στο όραμα του Ερντογάν για τον «Τουρκικό Αιώνα», το οποίο, όπως είπε, είχε ήδη εγκριθεί από τους ηγέτες των τουρκικών κρατών, σε σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στην ίδια πόλη έναν μήνα νωρίτερα.

Σύμφωνα με τον Τεκίν, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που εφαρμόζει η Τουρκία μέσω του “Μοντέλου Εκπαίδευσης του Αιώνα της Τουρκίας, απομακρύνει όρους της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι οποίοι –κατά την άποψή του– διαχώριζαν τα τουρκικά έθνη.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αφαιρέσαμε την έννοια της “Κεντρικής Ασίας” από τα αναλυτικά μας προγράμματα και αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε τον όρο “Τουρκιστάν”» Η αλλαγή αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναθεώρησης των σχολικών βιβλίων που ξεκίνησε τον Μάιο. Στο νέο πρόγραμμα, οι Σταυροφορίες αναφέρονται ως «Επιθέσεις των Σταυροφόρων» αντί για «Σταυροφορίες», ενώ η Εποχή των Ανακαλύψεων παρουσιάζεται ως «η αρχή της αποικιοκρατίας». Παράλληλα, ο όρος «Βυζάντιο» αντικαθίσταται από τον όρο «Ανατολική Ρώμη».

Σχολικά βιβλία και “Γαλάζια Πατρίδα”

Η τουρκική αναθεώρηση περιλαμβάνει και αλλαγές που αφορούν την Ελλάδα. Σύμφωνα με τον Τεκίν, τα σχολικά βιβλία δεν χρησιμοποιούν πλέον τον όρο «Αιγαίο Πέλαγος», αλλά τον όρο “Adalar Denizi” («Θάλασσα των Νησιών»). Ο ίδιος υποστήριξε ότι ο όρος «Αιγαίο» υιοθετήθηκε στην Τουρκία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατόπιν ελληνικού αιτήματος, ενώ η νέα ονομασία, όπως ανέφερε, χρησιμοποιούνταν την εποχή της Συνθήκης της Λωζάννης το 1923.

Επιπλέον, τα σχολικά βιβλία περιγράφουν πλέον το «Αρμενικό Ζήτημα» και το «Ποντιακό Ζήτημα» ως «αβάσιμους αρμενικούς ισχυρισμούς» και «αβάσιμους ποντιακούς ισχυρισμούς» αντίστοιχα! Το νέο πρόγραμμα γεωγραφίας ενσωματώνει επίσης τις έννοιες «Γαλάζια Πατρίδα», «Ουράνια Πατρίδα» και «Πράσινη Πατρίδα» για να περιγράψει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις, τον εναέριο χώρο και τα δάση της Τουρκίας. Περιττεύει να υπενθυμίσουμε ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις αντιβαίνουν το διεθνές δίκαιο, η δε “Γαλάζια Πατρίδα” είναι πλέον συνώνυμο των τουρκικών επεκτατικών διεκδικήσεων.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι προαναφερόμενες αλλαγές στα σχολικά βιβλία αφορούν κυρίως την Τουρκία. Στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών έχει βεβαίως υπογραφεί πλαίσιο συνεργασίας για εκπαίδευση και ανταλλαγές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το σύνολο των κεντροασιατικών κρατών έχουν ή προτίθεται να υιοθετήσουν αντίστοιχες αλλαγές στα δικά τους σχολικά προγράμματα. Ωστόσο, η εξέλιξη έχει σημασία, καθώς υπογράφηκε συμφωνία συνεργασίας.

Τι άλλο συμφώνησε ο OTS

Ο οδικός χάρτης που εγκρίθηκε στο Τουρκιστάν προβλέπει ακόμη τη δημιουργία μόνιμης γραμματείας για το πανεπιστημιακό δίκτυο TURKUNIB, τη σύσταση ειδικού ταμείου για το πρόγραμμα ανταλλαγών Orhun και τη στήριξη της αζέρικης πρότασης για τη δημιουργία “Λίγκας Τουρκικών Πανεπιστημίων”. Παράλληλα, ιδρύεται το “Δίκτυο Πληροφοριών Εκπαίδευσης των Τουρκικών Κρατών” υπό τον συντονισμό της Τουρκίας.

Οι υπουργοί συμφώνησαν επίσης το Καζακστάν να φιλοξενήσει τον επόμενο κύκλο ανταλλαγών φοιτητών του OTS, το Αζερμπαϊτζάν το πρόγραμμα ανταλλαγής εκπαιδευτικών το 2027 και η Κιργιζία την 10η Σύνοδο Υπουργών Παιδείας του οργανισμού την ίδια χρονιά. Τέλος, ο Τεκίν κάλεσε τα κράτη-μέλη να συμμετάσχουν στη Σύνοδο για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Εκπαίδευση που θα πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη στις 26-28 Ιουνίου.

Ο κ. Παπασταύρου διευκρίνισε ότι η πρώτη ερευνητική γεώτρηση προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο του 2027, στην περιοχή «Ασωπός», βορειοδυτικά της Κέρκυρας. Το συγκεκριμένο έργο αποτελεί το πιο ώριμο στάδιο ερευνών, ενώ δεύτερο είναι το «οικόπεδο 10». Το κόστος μιας ερευνητικής γεώτρησης εκτιμάται περίπου στα 80 εκατ. ευρώ, ενώ σε περίπτωση επιτυχούς εντοπισμού κοιτάσματος και εμπορικής εκμετάλλευσης, οι συνολικές επενδύσεις ενδέχεται να φτάσουν τα 3 έως 4 δισ. ευρώ.

Σε αυτό το σενάριο, τα δημόσια έσοδα για τη χώρα θα μπορούσαν να ανέλθουν έως και τα 10 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου, προερχόμενα από φορολογία και λοιπά έσοδα που συνδέονται με την παραγωγή, με το ποσοστό να εκτιμάται στο 38% με 40% των κερδών.

Ο υπουργός σημείωσε ότι ένα επιτυχές αποτέλεσμα θα ενίσχυε σημαντικά την ενεργειακή αυτονομία της χώρας, επισημαίνοντας ότι οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αποθέματα 270 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, όταν η ετήσια κατανάλωση ανέρχεται σε περίπου 6 δισ. Παράλληλα, τόνισε ότι τα πιθανά έσοδα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, ενώ θα αναβαθμίσουν συνολικά το επενδυτικό ενδιαφέρον για τα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα.

Απαντώντας σε ερωτήματα για τη σχέση υδρογονανθράκων και πράσινης ενέργειας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ενεργειακή πολιτική βασίζεται σε ένα ισορροπημένο μείγμα. Όπως είπε, η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει όλες τις διαθέσιμες πηγές – ήλιο, άνεμο, υδροηλεκτρικά αλλά και πιθανά κοιτάσματα – ώστε να εξασφαλίσει ενεργειακή αυτονομία. Διευκρίνισε ότι η ανάπτυξη των υδρογονανθράκων δεν αναιρεί τη στόχευση για βιώσιμη ανάπτυξη και απανθρακοποίηση, σημειώνοντας ότι το φυσικό αέριο παραμένει αναγκαίο για τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος. Ο υπουργός ανέφερε ότι η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχει ήδη τριπλασιαστεί από το 2019, φτάνοντας από τα 6,3 GW στα 18 GW, ενώ μόνο τον τελευταίο χρόνο προστέθηκαν περίπου 3 GW.

Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η χώρα υστερεί στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας, κάτι που οδηγεί σε απώλειες, ιδιαίτερα της ενέργειας που παράγεται τις μεσημεριανές ώρες από τον ήλιο. Όπως είπε, μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν εγκαταστάσεις αποθήκευσης συνδεδεμένες στο δίκτυο, ενώ πλέον έχουν ξεκινήσει τα πρώτα έργα, με στόχο να φτάσουν τα 700-800 MW έως το τέλος του έτους και τα 1,2-1,4 GW έως το 2027. Η αποθήκευση, όπως τόνισε, είναι κρίσιμη τόσο για την αξιοποίηση της περίσσειας ενέργειας όσο και για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.

Αναφερόμενος στις τιμές ενέργειας, σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρά τις αυξήσεις που προκάλεσαν ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όπως εξήγησε, η υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα περιόρισε τη μετακύλιση των αυξήσεων στους καταναλωτές.

Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα, ενώ τόνισε ότι η διεθνής κοινότητα καταδικάζει την εργαλειοποίηση της ενέργειας. Όπως σημείωσε, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο, με τη συμμετοχή μεγάλων εταιρειών σε Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο, επισημαίνοντας ότι πρακτικές εκβιασμού δεν είναι αποδεκτές στο νέο ενεργειακό περιβάλλον.

Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, αναγνώρισε καθυστερήσεις λόγω διαφορετικών προσεγγίσεων στην κυπριακή πλευρά, ωστόσο τόνισε ότι το έργο επανεκκινεί, με την εμπλοκή ευρωπαϊκών θεσμών για την επικαιροποίηση και προώθησή του.

Τέλος, αναφέρθηκε στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, επισημαίνοντας το ισχυρό ενδιαφέρον από διεθνή επενδυτικά κεφάλαια. Όπως είπε, το ελληνικό Δημόσιο διατηρεί το 51%, ενώ η συμμετοχή ιδιωτών αντανακλά την εμπιστοσύνη στην ελληνική οικονομία και στον ρόλο των δικτύων ως κρίσιμης υποδομής.

Η σταθερά αυτή εδράζεται σε έναν αξιακό και ιδεολογικό κώδικα, ο οποίος συγκροτήθηκε ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Οι “Αρχές του Τουρκισμού” του Ζιγιά Γκιοκάλπ, ο περίφημος “Μεγάλος Λόγος” (Nutuk) του Μουσταφά Κεμάλ, το Mîsâk-ı Millî (Εθνικός Όρκος) και αργότερα η απόρρητη έκθεση του Νιχάτ Ερίμ για το Κυπριακό συνθέτουν το βασικό υπόβαθρο της τουρκικής γεωπολιτικής σκέψης.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των κειμένων είναι η πεποίθηση ότι η Τουρκία υπήρξε ιστορικά αδικημένη από τις διεθνείς συνθήκες που ακολούθησαν τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ότι οφείλει, με πολιτικά, διπλωματικά ή άλλα μέσα, να αποκαταστήσει δικαιώματα, επιρροή και ζωτικό χώρο που θεωρεί ότι απώλεσε.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ερμηνευθεί και η “Γαλάζια Πατρίδα”. Δεν πρόκειται για ένα καινούργιο δόγμα, αλλά για τη σύγχρονη ναυτική και θαλάσσια έκφραση μιας παλαιότερης στρατηγικής αντίληψης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Τουρκία επιχειρεί πλέον να μεταφέρει τη συγκεκριμένη αντίληψη από το επίπεδο της πολιτικής θεωρίας και των στρατηγικών σχεδιασμών στο επίπεδο της νομοθετικής κατοχύρωσης. Εφόσον πράγματι κατατεθεί και ψηφιστεί σχετικό νομοσχέδιο, θα πρόκειται για μία προσπάθεια εσωτερικής θεσμοποίησης των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.

Η Τουρκία κρατά την ίδια στρατηγική

Στο σημείο αυτό εμφανίζεται και η έννοια της λεγόμενης “έρπουσας δικαιοδοσίας” (creeping jurisdiction), γνωστή στο Διεθνές Δίκαιο. Πρόκειται για τη σταδιακή διεύρυνση της κρατικής δικαιοδοσίας πέραν όσων προβλέπονται από τις διεθνείς συμβάσεις και ειδικότερα από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Τουρκία ακολουθεί εδώ και δεκαετίες μία τέτοια πρακτική. Σε διάφορες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου ενεργεί σαν να διαθέτει αρμοδιότητες και δικαιώματα που δεν της αναγνωρίζονται από το ισχύον διεθνές δίκαιο. Μέσω αυτής της διαδικασίας επιδιώκει να δημιουργήσει πολιτικά, επιχειρησιακά και διπλωματικά τετελεσμένα. Η νομοθέτηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” αποτελεί ουσιαστικά το επόμενο βήμα αυτής της στρατηγικής. Συνιστά τη μετατροπή ενός πολιτικού δόγματος σε εσωτερικό κανόνα δικαίου, με στόχο να αποκτήσει πρόσθετη νομιμοποιητική βάση.

Παράλληλα, δεν πρέπει να λησμονούμε ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν είναι καινούργιες. Από τη δεκαετία του 1940 και μετά, η τουρκική γεωπολιτική σκέψη αναφέρεται συστηματικά σε περιοχές όπως η Βόρεια Συρία, το Βόρειο Ιράκ, η Κύπρος, η Ανατολική Μεσόγειος, το Ανατολικό Αιγαίο, η Δυτική Θράκη και ο Καύκασος. Ο Frank Weber στο έργο του “Επιτήδειος Ουδέτερος” καταγράφει χαρακτηριστικά αρκετές από αυτές τις στρατηγικές επιδιώξεις.

Κατά συνέπεια, η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αποτελεί αλλαγή πορείας, αλλά επικαιροποίηση και συστηματοποίηση διαχρονικών τουρκικών επιδιώξεων.

Τι να πράξει η Ελλάδα;

Σε αυστηρά νομικό επίπεδο, η δυνατότητα αντίδρασης είναι περιορισμένη πριν από την ψήφιση και εφαρμογή οποιασδήποτε σχετικής ρύθμισης. Το διεθνές δίκαιο ενεργοποιείται όταν υπάρχει συγκεκριμένη πράξη, επίσημη αξίωση ή παραβίαση. Αντιθέτως, σε διπλωματικό επίπεδο υπάρχουν σημαντικά περιθώρια προληπτικής δράσης.

Πρώτος άξονας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα οφείλει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων συνιστά ταυτόχρονα αμφισβήτηση ευρωπαϊκών συνόρων και ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Η διάσταση αυτή είναι κρίσιμη, διότι τα ελληνικά εξωτερικά σύνορα αποτελούν και εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεύτερος άξονας είναι η διεθνοποίηση του ζητήματος μέσω του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η Αθήνα οφείλει να ενημερώσει εγκαίρως τον ΟΗΕ για κάθε πρωτοβουλία που ενδέχεται να θίγει κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Τρίτος άξονας είναι το ΝΑΤΟ. Παρά τις γνωστές δυσκολίες που παρουσιάζει η Συμμαχία στην αντιμετώπιση διαφορών μεταξύ κρατών-μελών, η Ελλάδα οφείλει να αναδείξει ότι τυχόν θεσμοθέτηση μονομερών διεκδικήσεων από την Τουρκία δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα συνοχής στο εσωτερικό της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει να επιδιώκει σχέσεις συνεργασίας και ειρηνικής συνύπαρξης με την Τουρκία. Ταυτόχρονα όμως οφείλει να παραμένει απολύτως προσηλωμένη στις πάγιες εθνικές της θέσεις και στο διεθνές δίκαιο. Η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα είναι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάθε άλλη διεκδίκηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, ανεξαρτήτως του εάν διατυπώνεται ως πολιτικό δόγμα, στρατηγικό αφήγημα ή εσωτερικός νόμος ενός άλλου κράτους.

Το επόμενο διάστημα θα αποδείξει εάν οι τουρκικές εξαγγελίες θα μετατραπούν σε συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία. Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση αυτή αποκαλύπτει ότι η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τις διαχρονικές της επιδιώξεις. Αντιθέτως, αναζητά νέους τρόπους θεσμικής κατοχύρωσης και πολιτικής νομιμοποίησής τους. Αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που οφείλει να αξιολογήσει εγκαίρως και με νηφαλιότητα η ελληνική πλευρά.