Όμως, ίσως αυτή ακριβώς η διάκριση να είναι παραπλανητική. Γιατί η Woke κουλτούρα και ο ακραίος καπιταλισμός, παρότι εμφανίζονται σαν αντίπαλοι, μπορούν να εξεταστούν ως εκφάνσεις μιας κοινής βαθύτερης ανθρωπολογικής αντίληψης. Και αυτή είναι η αντίληψη του ανθρώπου πρωτίστως ως ενός αυτάρκους, αυτόνομου και βουλησιαρχικού ατόμου.

Όπως ανέφερα στο προηγούμενο άρθρο μου, βασικό στοιχείο της Woke κουλτούρας είναι η αποδόμηση των συλλογικών ταυτοτήτων. Έθνος, λαός, κοινωνία, οικογένεια, φύλο, ακόμη και η ίδια η έννοια μιας κοινής ανθρώπινης φύσης αντιμετωπίζονται ως κατασκευές που πρέπει να αποδομηθούν. Ας μην ξεχνάμε, παρεμπιπτόντως, ότι στις συλλογικές ταυτότητες ανήκουν και οι κοινωνικές τάξεις. Και εδώ εμφανίζεται μια παράδοξη συγγένεια με τον ακραίο φιλελεύθερο καπιταλισμό.

Η περίφημη φράση που συνδέθηκε με τη Μάργκαρετ Θάτσερ, ότι “δεν υπάρχει κοινωνία παρά μόνον άτομα”, συμπυκνώνει μια συγκεκριμένη αντίληψη: Η κοινωνική πραγματικότητα συγκροτείται πρωτίστως από άτομα και τις επιλογές τους. Ένα ανάλογο ανθρωπολογικό υπόβαθρο μπορεί να εντοπιστεί και σε ακραίες εκδοχές του σύγχρονου δικαιωματισμού. Μόνο που πλέον στο “δεν υπάρχει κοινωνία”, έχει προστεθεί και ότι “δεν υπάρχει φύση”.

Woke κουλτούρα: Το άτομο στο επίκεντρο

Στο κέντρο και των δύο κοσμοαντιλήψεων βρίσκεται το “γυμνό”, σχεδόν απέραντο άτομο. Ένα άτομο που θεωρεί ότι προηγείται των σχέσεών του, των συλλογικών του εντάξεων, της ιστορίας του και, στην ακραία εκδοχή αυτής της λογικής, ακόμη και ορισμένων δεδομένων της φύσης του. Δεν συγκροτείται μέσα από τις σχέσεις του, αλλά θεωρείται ότι υπάρχει πλήρες πριν από αυτές και κατόπιν επιλέγει ποιες θα αποδεχθεί.

Έτσι, δύο πολιτικοί κόσμοι που εμφανίζονται σαν θανάσιμοι αντίπαλοι μπορεί να συναντώνται σε ένα πολύ βαθύτερο επίπεδο. Ο ένας δημιουργεί τον απόλυτο καταναλωτή και ο άλλος το απόλυτο δικαιωματικό υποκείμενο. Και οι δύο όμως μπορεί να έχουν ως έσχατο σημείο αναφοράς το κυρίαρχο άτομο.

Η Θεολογία της Ισχύος

Αν θελήσουμε να αναζητήσουμε ορισμένες από τις βαθύτερες πολιτισμικές ρίζες αυτής της ανθρωπολογίας, πρέπει να προχωρήσουμε πολύ πίσω. Στον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης βρίσκεται ο Δυτικός Χριστιανισμός και οι αντιλήψεις περί Θεού και ανθρώπου που αναπτύχθηκαν στο εσωτερικό του. Εδώ απαιτείται μια σημαντική διευκρίνιση. Δεν υποστηρίζεται φυσικά ότι υπάρχει κάποια ευθεία γραμμή που ξεκινά από τον Αυγουστίνο και καταλήγει στη Woke κουλτούρα, ή στον σύγχρονο καπιταλισμό. Μια τέτοια θέση θα ήταν ιστορικά αφελής. Οι πολιτισμοί λειτουργούν μέσα από μακροχρόνιες μεταμορφώσεις, αντιστροφές και εκκοσμικεύσεις αρχικών σχημάτων, που μπορεί να καταλήξουν σε αποτελέσματα τα οποία οι δημιουργοί τους ουδέποτε θα αναγνώριζαν.

Ωστόσο, όπως έχει υποστηρίξει ο πατήρ Νικόλαος Λουδοβίκος, στη δυτική θεολογική παράδοση αναπτύσσεται αυτό που αποκαλεί “Θεολογία της Ισχύος”. Στον Αυγουστίνο, υπό την επίδραση και του νεοπλατωνικού κόσμου, η πνευματική διάσταση του ανθρώπου αποκτά μια σχέση ιεραρχικής υπεροχής έναντι του σώματος και της ύλης. Το ανώτερο καλείται να κυριαρχήσει επί του κατώτερου. Έτσι μπορεί να συγκροτηθεί σταδιακά ένα πολιτισμικό σχήμα στο οποίο η ιεράρχηση και η κυριαρχία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Όταν αυτό συνδυάζεται με μια αντίληψη του ανθρώπου ως οντολογικά αυτοτελούς υποκειμένου, τότε οι σχέσεις παύουν να είναι εκείνες που συγκροτούν το πρόσωπο και κινδυνεύουν να μετατραπούν σε σχέσεις μεταξύ ήδη ολοκληρωμένων, αυτόνομων μονάδων. Η διαφορά είναι θεμελιώδης. Άλλο είναι να θεωρείς ότι υπάρχω και μετά σχετίζομαι και άλλο ότι υπάρχω επειδή σχετίζομαι. Στη δεύτερη περίπτωση βρίσκεται η σχεσιακή οντολογία του προσώπου. Στην πρώτη βρίσκεται η δυνατότητα της οντολογίας του κυριαρχικού ατόμου.

Από τον Θεό στον ανθρωποθεό

Με τον Διαφωτισμό πολλά από τα θεολογικά σχήματα του Δυτικού Πολιτισμού δεν εξαφανίστηκαν, αλλά εκκοσμικεύθηκαν και έγιναν πανίσχυρα, απαλλασσόμενα από το μεταφυσικό τους πλαίσιο. Ο Θεός απομακρύνθηκε σταδιακά από το κέντρο του κοσμοειδώλου, αλλά η θέση που κατείχε δεν έμεινε αναγκαστικά κενή. Ο αυτοθεοποιημένος άνθρωπος έσπευσε να καταλάβει τη θέση του. Εδώ εμφανίζεται αυτό που –χρησιμοποιώντας έναν ντοστογιεφσκικό όρο – θα μπορούσαμε να ονομάσουμε ανθρωποθεό.

Το υποκείμενο δεν αρκείται πλέον να είναι ελεύθερο μέσα στον κόσμο, αλλά επιδιώκει να καταστεί κυρίαρχο του κόσμου. Και η βούληση αποκτά κεντρικό ρόλο στην αυτοκατανόησή του. Στο νεωτερικό και κυρίως στον μετανεωτερικό άνθρωπο δεν αρκεί πλέον “να είμαι αυτό που είμαι”, αλλά να “είμαι αυτό που θέλω να είμαι”. Από το cogito ergo sum μπορούμε έτσι, σχηματικά, να περάσουμε σε ένα volo ergo sum: θέλω, άρα υπάρχω. Η βούληση, με άλλα λόγια, μετατρέπεται σε δημιουργό της πραγματικότητας.

Και εδώ βρίσκεται η βαθύτερη συγγένεια που αξίζει να εξεταστεί μεταξύ φαινομένων, τα οποία πολιτικά και ιστορικά μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικά. Δεν πρόκειται για εξομοίωση της Woke κουλτούρας με ολοκληρωτικά καθεστώτα ούτε, φυσικά, με το Ναζισμό. Μια τέτοια εξίσωση θα ήταν ιστορικά και ηθικά απαράδεκτη. Υπάρχει, όμως, ένα ερώτημα που αξίζει να τεθεί: Μπορεί άραγε διαφορετικά φαινόμενα της δυτικής νεωτερικότητας να περιέχουν έναν κοινό βουλησιαρχικό πυρήνα;

Στο Ναζισμό η βούληση εμφανίστηκε στην πιο βίαιη εξωστρεφή μορφή της. Ο ίδιος ο τίτλος της ταινίας της Λένι Ρίφενσταλ “Ο θρίαμβος της θέλησης”, είναι αποκαλυπτικός μιας ολόκληρης κοσμοαντίληψης: Dιά της βούλησης και της ισχύος ο άνθρωπος επιχειρεί να κυριαρχήσει στον κόσμο. Σε ακραίες εκδοχές του μετανεωτερικού ατομικισμού η κίνηση μπορεί να αντιστραφεί προς τα μέσα. Το κυρίαρχο υποκείμενο δεν διεκδικεί αναγκαστικά να κατακτήσει τον εξωτερικό κόσμο.

Διεκδικεί όμως απόλυτη κυριαρχία επί του δικού του μικρού σύμπαντος, επιλέγοντας για παράδειγμα το φύλο του. Κάθε όριο που δεν έχει επιλέξει το ίδιο μπορεί να αντιμετωπιστεί ως καταπιεστικό. Η κυριαρχία μετατρέπεται έτσι σε αυτοκυριαρχία και η αυτοκυριαρχία σε απαίτηση απελευθέρωσης ακόμη και από το δεδομένο. Το τελευταίο όριο είναι η ύπαρξη. Και πρέπει να πάψει να υπάρχει!

Ένα τρομακτικό φιλοσοφικό ερώτημα

Αλλά εδώ εμφανίζεται ένα τρομακτικό φιλοσοφικό ερώτημα: Εάν η απόλυτη ελευθερία σημαίνει ότι τίποτε δεν μπορεί να δεσμεύει το κυρίαρχο υποκείμενο χωρίς τη συγκατάθεσή του, ποιο είναι το τελευταίο όριο που απομένει; Η απάντηση είναι η ίδια η ύπαρξη. Ο Ντοστογιέφσκι είχε αντιληφθεί με σχεδόν προφητική οξύτητα αυτή τη δυνατότητα. Στους “Δαιμονισμένους”, ο Κιρίλοφ οδηγεί τη λογική της απόλυτης ανθρώπινης αυτονομίας μέχρι το έσχατο σημείο της.

Εάν ο Θεός δεν υπάρχει και ο άνθρωπος πρέπει να γίνει ο ίδιος Θεός, τότε πρέπει να αποδείξει την απόλυτη ελευθερία του, νικώντας ακόμη και τον φόβο του θανάτου. Η αυτοκτονία μετατρέπεται έτσι, μέσα στην παραληρηματική αλλά φιλοσοφικά συνεπή λογική του Κιρίλοφ, σε απόδειξη θεότητας. Εδώ το volo ergo sum φθάνει στην τελική του αντιστροφή. Δηλαδή, μπορώ να επιλέξω να μην υπάρχω. Άρα είμαι απόλυτα ελεύθερος.

Και αυτό ακριβώς εκφράζει η Patricia MacCormack. Και για αυτό οι απόψεις της δεν είναι κάτι γραφικό και περιθωριακό, αλλά μέρος ενός πολύπλοκου ιστορικοπολιτισμικού αρχιτεκτονήματος. Το ενδιαφέρον στις απόψεις της δεν είναι απλώς ο αντιγεννητισμός. Ούτε χρειάζεται να υποστηρίξει κανείς ότι οι απόψεις της οδηγούν αναγκαστικά σε κάποια βίαιη πολιτική εξόντωσης της ανθρωπότητας. Το βαθύτερο φιλοσοφικό ζήτημα είναι διαφορετικό. Για πρώτη ίσως φορά η λογική της αυτοκατάργησης δεν αφορά απλώς το άτομο, αλλά το ανθρώπινο είδος ως συλλογικό υποκείμενο.

Με άλλα λόγια, ανθρωπότητα καλείται να αποφασίσει ότι δεν δικαιούται να υπάρχει. Και αυτή η κραυγή της αυτοεξάλειψης έχει στον πυρήνα της το έντονο στοιχείο της κυριαρχίας, πάνω στο οποίο βασίστηκαν οι ολοκληρωτικές ιδεολογίες της Δύσης. Η ανθρωπότητα επιβεβαιώνει την απόλυτη κυριαρχία της επάνω στον κόσμο, αποφασίζοντας να αποσύρει τον ίδιο της τον εαυτό από αυτόν. Η αυτοεξάλειψη μπορεί έτσι να αναγνωσθεί ως η έσχατη και πιο παράδοξη μορφή κυριαρχίας επί του κόσμου και επί του εαυτού.

Woke κουλτούρα: Για μια διαφορετική κατανόηση

Μπορώ να καταστρέψω τον κόσμο, άρα είμαι Θεός! Μπορώ, όμως, και να καταργήσω τον εαυτό μου. Άρα δεν υπάρχει τίποτε πλέον πάνω από τη βούλησή μου. Εδώ ίσως ολοκληρώνεται ένας παράξενος κύκλος. Η Θεολογία της Ισχύος ξεκινά από την κυριαρχία. Το ανώτερο επί του κατώτερου, το πνεύμα επί της ύλης, ο άνθρωπος επί της φύσης, το υποκείμενο επί του κόσμου. Όταν, όμως, το υποκείμενο δεν αναγνωρίζει πλέον τίποτε –έξω από αυτό– που να μπορεί να του θέσει όρια, η κυριαρχική βούληση αναγκαστικά επιστρέφει στον ίδιο τον εαυτό της.

Και τότε η Θεολογία της Ισχύος μπορεί να μετατραπεί σε Θεολογία της Αυτοχειριαστικής Ισχύος. Ίσως λοιπόν η περίπτωση MacCormack να μην είναι σημαντική επειδή αποκαλύπτει κάποια συγκεκριμένη πολιτική απειλή, αλλά επειδή λειτουργεί ως καθρέφτης μιας πολύ βαθύτερης πολιτισμικής κρίσης. Μας επιτρέπει να δούμε πού μπορεί να οδηγήσει μια ανθρωπολογία, στην οποία η ελευθερία ταυτίζεται με την απουσία κάθε δεδομένου ορίου και η ανθρώπινη ολοκλήρωση με την απόλυτη κυριαρχία της βούλησης.

Η απάντηση σε αυτή την κρίση ίσως δεν βρίσκεται στην επιστροφή σε νέους καταναγκασμούς, ούτε στην άρνηση της ελευθερίας και των δικαιωμάτων. Βρίσκεται πιθανώς σε μια διαφορετική κατανόηση της ίδιας της ελευθερίας. Στον άνθρωπο όχι ως απομονωμένο άτομο, αλλά ως πρόσωπο, όπως τονίζει η Ελληνορθόδοξη Παράδοση, η οποία θα μπορούσε να προσφέρει ένα νέο οντολογικό μοντέλο για τη Δύση αλλά και για τον κόσμο. Αυτό το μοντέλο βασίζεται στην οντολογία του ανθρώπου, ο οποίος δεν καταπιέζεται επειδή σχετίζεται, αλλά υπάρχει πλήρως ακριβώς επειδή σχετίζεται.

Ο άνθρωπος που δεν αντιλαμβάνεται τη φύση, το σώμα, τον άλλο άνθρωπο και τον κόσμο ως εχθρικά όρια, τα οποία πρέπει να συντρίψει για να γίνει ελεύθερος, που δεν χρειάζεται να γίνει ανθρωποθεός για να αποκτήσει αξία. Γιατί ίσως το μεγάλο παράδοξο του σύγχρονου Δυτικού Πολιτισμού είναι ακριβώς αυτό.

Ότι, δηλαδή, στην προσπάθειά του να απελευθερώσει απόλυτα τον άνθρωπο κινδυνεύει να τον αφήσει τόσο μόνο, τόσο αποσυνδεδεμένο και τόσο κυρίαρχο, ώστε η τελευταία απόδειξη της κυριαρχίας του να είναι να στραφεί εναντίον του ίδιου του εαυτού του. Η αυτοεξάλειψη, τότε, είναι η έσχατη πράξη αυτοπραγμάτωσης ενός υποκειμένου που πιστεύει ότι πρέπει να ελέγχει πλήρως τη μοίρα του. Και ίσως αυτό ακριβώς είναι το βαθύτερο πρόβλημα που βρίσκεται κάτω από την κορυφή του παγόβουνου.

Κι όμως, η ρωσική οικονομία, ενώ μεταμορφώθηκε ριζικά, δεν κατέρρευσε· η στρατιωτική μηχανή δεν σταμάτησε, αλλά εξελίχθηκε τεχνολογικά· το καθεστώς, παρά τους εσωτερικούς κλονισμούς και τη πολεμική φθορά, δεν έπεσε. Ο Πούτιν βρίσκεται ακόμα στο Κρεμλίνο.

Αυτή είναι η συναρπαστική ιστορία ενός πρώην αξιωματικού της KGB, ο οποίος κληρονόμησε μια διαλυμένη, ταπεινωμένη αυτοκρατορία στις στάχτες της Σοβιετικής Ένωσης, και έχτισε ένα κράτος τόσο αδίστακτα ρεαλιστικό και θεμελιωδώς παρεξηγημένο από τη Δύση που απορρόφησε τον βαρύτερο οικονομικό βομβαρδισμό στη σύγχρονη ιστορία και παρέμεινε όρθιο. Είναι μια ιστορία επιβίωσης, ισχύος και κρυφών μηχανισμών ενός κόσμου που δεν είναι πλέον μονοπολικός. Είναι η ιστορία του απόλυτου γεωπολιτικού σφάλματος της Δύσης;

Δεκαετία ταπείνωσης

Για να κατανοήσουμε πώς ο Πούτιν επέζησε από την τεράστια εκστρατεία πίεσης, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη κρίση που σφυρηλάτησε την προσωπικότητα του, την γεωπολιτική τύφλωση των αντιπάλων του και τις σιωπηλές συμμαχίες που επέτρεψαν στο ρωσικό κράτος να αναπνέει όταν η Δύση προσπαθούσε να το πνίξει.

Η κατάρρευση της Σοβιετίας το 1991 οδήγησε σε μια δεκαετία βαθιάς ταπείνωσης και οικονομικού χάους. Ο υπερπληθωρισμός εξαφάνισε τις οικονομίες εκατομμυρίων ρώσων πολιτών, το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε κατακόρυφα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πτώχευσε, και μια μικρή ομάδα ολιγαρχών, συχνά με στενούς δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα, λεηλατούσε τη κρατική περιουσία.

Δυτικοί οικονομικοί σύμβουλοι συνταγογραφούσαν θεραπείες-σοκ που επιδείνωναν τη δυστυχία του μέσου πολίτη. Ο δεύτερος πόλεμος της Τσετσενίας μαινόταν, απειλώντας να διαλύσει ολόκληρο το Βόρειο Καύκασο· η ανατολική επέκταση του ΝΑΤΟ απορροφούσε τα κράτη του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας. Όλοι περίμεναν ότι μια διαιρεμένη, αδύναμη Ρωσία θα διαμελιζόταν, θα γινόταν αντικείμενο εκμετάλλευσης και τελικά θα καταστρεφόταν από ξένες δυνάμεις.

Το απόλυτο αμάρτημα στη γεωπολιτική

Ο Πούτιν είχε παρακολουθήσει τη σοβιετική αυτοκρατορία να διαλύεται, χωρίς να πέσει τουφεκιά. Ήταν η στιγμή που διαμόρφωσε την κοσμοθεωρία του: Η αδυναμία είναι το απόλυτο αμάρτημα στη γεωπολιτική.

Όταν διαδέχθηκε τον Γιέλτσιν το 1999, η πρώτη πολιτική πράξη του ήταν η αποκατάσταση της κυριαρχίας του κράτους. Ανοικοδόμησε την κάθετη δομή εξουσίας, συγκεντρώνοντας την στο Κρεμλίνο· γονάτισε τους περιφερειακούς κυβερνήτες που ενεργούσαν σαν ανεξάρτητοι πολέμαρχοι· διεξήγαγε έναν βάναυσο, ασυμβίβαστο πόλεμο στην Τσετσενία στέλνοντας ένα μήνυμα στα αυτονομιστικά κινήματα: Η εδαφική ακεραιότητα της Ρωσικής Ομοσπονδίας είναι αδιαπραγμάτευτη.

Όσοι οικονομικοί ολιγάρχες έμειναν εκτός πολιτικής και ήταν παραγωγικοί για το κράτος διατηρήσαν τον πλούτο τους· όσοι αμφισβήτησαν το κράτος φυλακίστηκαν και τα περιουσιακά τους στοιχεία κατασχέθηκαν. Επανεθνικοποιήθηκε ο ενεργειακός τομέας, φτιάχτηκαν επιτυχημένες κρατικές επιχειρήσεις (Gazprom, Rosneft), και χάρη στις υψηλές τιμές βασικών αγαθών της δεκαετίας του 2000 γέμισαν τα κρατικά ταμεία. Εξοφλήθηκε το εξωτερικό χρέος και δημιουργήθηκαν μεγάλα αποθέματα ξένου συναλλάγματος. Για δύο δεκαετίες αυτή η φόρμουλα λειτούργησε. Το ΑΕΠ της Ρωσίας αυξήθηκε, η μεσαία τάξη επεκτάθηκε και τα ποσοστά αποδοχής του Πούτιν κυμαίνονταν σταθερά κοντά στο 80%.

Παράλληλα, πολλά ελεγχόμενα από ολιγάρχες ΜΜΕ τέθηκαν υπό συντακτική καθοδήγηση, ορισμένες ακτιβιστικές οργανώσεις (ΛΟΑΤΚΙ κ.α.) ετέθησαν εκτός νόμου, καταργήθηκαν οι χρηματοδοτούμενες από το εξωτερικό ΜΚΟ και απαγορεύθηκε η λειτουργία των κομμάτων που στήριζαν. Σε μια διαλυμένη και ταπεινωμένη χώρα που προσπαθούσε να ορθοποδήσει, ο πολιτικός πλουραλισμός ανταλλάχθηκε με σταθερότητα. Για έναν πληθυσμό που είχε τραυματιστεί από το χάος της δεκαετίας του 1990, ήταν κάτι που αποδέχθηκε πρόθυμα.

Αυτή τη περίοδο, η Δύση απολάμβανε φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο και επικερδείς αγορές για τα είδη πολυτελείας και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες της, κάνοντας τα στραβά μάτια στους περιορισμούς των ελευθεριών από το Κρεμλίνο. Πόνταρε στο ότι καθώς οι πολίτες γίνονταν πλουσιότεροι θα απαιτούσαν μια δυτικού τύπου νεοφιλελεύθερη δημοκρατία, και η οικονομική παγκοσμιοποίηση τελικά θα τιθάσευε το Κρεμλίνο. Ήταν μια βαθιά παρερμηνεία της ρωσικής ψυχής και της φύσης του καθεστώτος.

Καθεστώς κυρώσεων

Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, το δυτικό καθεστώς κυρώσεων που ακολούθησε ήταν το πιο συντριπτικό που επιβλήθηκε ποτέ σε μεγάλη δύναμη. ΕΕ, ΗΠΑ, Αγγλία και οι σύμμαχοι τους πάγωσαν περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια από τα ρωσικά συναλλαγματικά αποθέματα· επέβαλαν εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο· έκλεισαν τις δυτικές επιχειρήσεις και απαγόρευσαν τις εξαγωγές δυτικής τεχνολογίας στη Ρωσία· αποσύνδεσαν τις τράπεζες της από το διεθνές σύστημα Swift.

Προέβλεπαν ταχεία οικονομική κατάρρευση της Ρωσίας: Διψήφια συρρίκνωση του ΑΕΠ, υπερπληθωρισμό που θα εξαφάνιζε το ρούβλι, μαζική έξοδο της μορφωμένης μεσαίας τάξης που θα πυροδοτούσε πολιτική κρίση. Πίστευαν ότι το τεράστιο βάρος αυτής της τιμωρητικής πολιτικής θα ανάγκαζε τον Πούτιν, είτε να διαπραγματευτεί μια αποχώρηση από την Ουκρανία, ή να ανατραπεί από εσωτερική εξέγερση. Η πραγματικότητα τους διέψευσε: Ο Πούτιν, όχι μόνο δεν ανατράπηκε αλλά είναι ο τρίτος μακροβιότερος Ρώσος ηγέτης μετά τη Μεγάλη Αικατερίνη και το Στάλιν.

Οι δυτικοί “φωστήρες” παρερμήνευσαν ριζικά τη δομή της ρωσικής οικονομίας που της επέτρεψε να λάβει επώδυνα μέτρα που απέτρεψαν την άμεση οικονομική καρδιακή προσβολή που είχαν προβλέψει. Αναπροσανατολίστηκε από μια οικονομία που στρεφόταν προς την Ευρώπη και καθοδηγούνταν από τις αγορές, σε μια οικονομία που στρέφεται προς την Ασία και καθοδηγείται από το κράτος. Σε θέματα ενέργειας, οι ευρωπαϊκές κυρώσεις γύρισαν μπούμερανγκ, διότι οι “φωστήρες” της ΕΕ δεν υπολόγισαν τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών λύσεων, όπως «η παρουσία μεγάλων οικονομιών εκτός του συνασπισμού κυρώσεων, οι στρατηγικές επιλογές των κρατών, τα κίνητρα των εμπορικών παραγόντων» (Brookings).

Το κοινωνικό συμβόλαιο στη Ρωσία έχει μετατοπιστεί ριζικά. Δεν βασίζεται πλέον στην ενσωμάτωση με τη Δύση, αλλά σε παραδοσιακές αξίες, αντιδυτικό εθνικισμό, αμοιβαία επωφελή οικονομικά ανοίγματα στο παγκόσμιο Νότο. Αυτή η μετατόπιση επεκτείνεται και στη αμυντική της αντίληψη: Ακόμα κι αν υπάρξουν αλλαγές στην ψήφο του ευρωπαϊκού κοινού και στις προσωπικότητες της ηγεσίας του, δεν θα υπάρξει καμία αλλαγή στη διατλαντική στρατηγική που απαιτεί ένα μόνιμο πόλεμο με τη Ρωσία, απευθείας ή συγκαλυμμένο.

Δυαδική επιλογή σε πολυπολική πραγματικότητα

Οι αμερικανικοί στρατηγικοί κύκλοι έχουν εντάξει τον ουκρανικό πόλεμο στα ευρύτερα πλαίσια των σχεδιασμών τους που καθιστούν το περιορισμό του πολυπολικού κόσμου μια υπαρξιακή αναγκαιότητα για την αυτοκρατορία. Γι’ αυτό, ο Πούτιν παρουσίασε τον ουκρανικό πόλεμο ως μάχη εμπροσθοφυλακής του πολυπολικού κόσμου, επισημαίνοντας ότι η Ρωσία πολεμά μ’ ολόκληρο το ΝΑΤΟ. Για να ικανοποιήσουν την “Λίστα Προτεραιότητας Ουκρανικών Απαιτήσεων ” (PURL), νατοϊκές κυβερνήσεις αδειάζουν τα αμυντικά τους αποθέματα και αφαιμάζουν τους εθνικούς τους προϋπολογισμούς. Χωρίς τη νατοϊκή στήριξη (όπλα, χρήμα, ηλεκτρονική καθοδήγηση) η Ουκρανία θα είχε καταρρεύσει προ πολλού.

Μέχρι τώρα, το Κρεμλίνο δεν απαντά στις νατοϊκές προκλήσεις με ανταποδοτικές επιθέσεις στην ευρωπαϊκή επικράτεια, αλλά συνεχίζει να αποσυναρμολογεί συστηματικά την Ουκρανία ως στρατιωτική απειλή. Αντισταθμίζει την αποδυνάμωση του δόγματος στρατηγικής αποτροπής μ’ ένα σταδιακά αυξανόμενο αποκλεισμό της Ουκρανίας από αέρα, θάλασσα και ξηρά, με συνεχιζόμενες επιθέσεις σε ενεργειακά συστήματα, εφοδιαστικούς κόμβους, στρατιωτικοβιομηχανικά συγκροτήματα.

Σ’ έναν κόσμο που καθοδηγείται ολοένα και περισσότερο από την ωμή βία και τον έλεγχο των ενεργειακών ροών, η Δύση ένωσε το δικό της μπλοκ, αλλά αποξένωσε τον υπόλοιπο κόσμο. Η προσπάθεια της να δημιουργήσει έναν παγκόσμιο συνασπισμό εναντίον της Ρωσίας απέτυχε, επειδή προσπάθησε να επιβάλει μια δυαδική επιλογή σε μια πολυπολική πραγματικότητα. Αυτή η πραγματικότητα έδειξε ότι η Ρωσία δεν ήταν ποτέ πραγματικά απομονωμένη· απλά ήταν απομονωμένη από τη Δύση. Και επειδή η Δύση δεν είναι πλέον η μόνη κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας οικονομίας, η απομόνωση απ’ αυτή δεν είναι πλέον θανατική καταδίκη.

Η ιστορία θα κρίνει αν ο Πούτιν υπήρξε ένας λαμπρός στρατηγιστής, ή μια τραγική φιγούρα που οδήγησε τη χώρα του σε τέλμα. Όμως, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το γεγονός ότι αντιστάθηκε σθεναρά στη συνδυασμένη οικονομική, στρατιωτική και διπλωματική ισχύ της Δύσης, και δεν κατέρρευσε. Αναδιαμόρφωσε την παγκόσμια γεωπολιτική, ξεμπρόστιασε τη προσχηματική “Μετα-Ψυχροπολεμική Συναίνεση” (PWC) των δυτικών νεοφιλελεύθερων ελίτ, και ανάγκασε τον κόσμο να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα ότι η εποχή της αδιαμφισβήτητης δυτικής ηγεμονίας τελειώνει. Η ιστορία θυμάται τους ηγέτες για τον κόσμο που άφησαν πίσω τους.

Μέσα από αυτό το πρίσμα, το πραγματικό ερώτημα είναι εάν το ένστικτο αυτοσυντήρησης της (πλειονότητας) της κοινωνίας, που πλέον δεν έχει ψευδαισθήσεις και δεν παραπλανάται από τις κυβερνητικές υποσχέσεις και τα ψεύτικα εκβιαστικά διλήμματα – “ποιος θα σηκώσει το τριψήφιο τηλέφωνο”, “Μητσοτάκης ή χάος” κλπ – θα επικρατήσει τελικά επί των πολιτικών μεθοδεύσεων της κυβέρνησης και του κατακερματισμού του πολιτικού συστήματος, ενισχύοντας έναν ή περισσότερους φορείς που μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική λύση, ανοίγοντας μία νέα προοπτική για την χώρα.

Ο κεντροαριστερός πόλεμος ευνοεί τον Μητσοτάκη

Ο πόλεμος που ξέσπασε ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, οδηγεί στο μελαγχολικό συμπέρασμα ότι τα δύο κόμματα της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης αναγνωρίζουν το ένα το άλλο ως τον βασικό εχθρό. Ο μεν Τσίπρας κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ ότι με το δυσθεώρητο χρέος του που έχει φθάσει τα 550 εκ. ευρώ και συνεχίζει να αυξάνεται, ουσιαστικά είναι υποθηκευμένο στις τράπεζες και στερείται πολιτικής αυτονομίας.

Το ΠΑΣΟΚ απάντησε με το ερώτημα “που βρίσκει τα λεφτά για να κάνει πολιτική εκστρατεία ο Αλέξης Τσίπρας;”, και κλιμάκωσε, υπονοώντας ότι το κόμμα του είναι από την αφετηρία του υποθηκευμένο σε ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες και στην εγχώρια διαπλοκή. Γενικότερα σε κάθε ευκαιρία το ΠΑΣΟΚ επιτίθεται στον Τσίπρα. 

Προκύπτει έτσι ότι στόχος τους είναι όχι η διεκδίκηση της εξουσίας και της πρώτης θέσης έναντι της ΝΔ, αλλά η δεύτερη θέση και η πρωτοκαθεδρία στον οικείο χώρο. Δεν πρόκειται για συνήθη πολιτική αντιπαράθεση, άλλα για εχθρότητα που κόβει τις γέφυρες μελλοντικής συνεννόησης και ενδεχομένως κυβερνητικής συνεργασίας. Και αυτό, παρότι η αντιπαράθεση με τη ΝΔ με ανοιχτό το ενδεχόμενο σύγκλισης έστω και σε δεύτερο χρόνο, είναι η μόνη ρεαλιστική προοπτική και για τους δύο. 

Οι ευθύνες του Ανδρουλάκη

Στον βαθμό που έχει σημασία, είναι το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη που συμπεριφέρεται σαν παρακολούθημα της ΝΔ και έχει την βασική ευθύνη για την εχθρότητα στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Από το 2019 σταθερός του στόχος δεν ήταν η αντιμετώπιση του Μητσοτάκη, αλλά η διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ. Αρνήθηκε ακόμη και την απλή αναλογική και την δυνατότητα κυβέρνησης συνεργασίας. Γιατί άραγε; Επειδή θεωρούσε ότι μπορεί να γίνει αυτοδύναμα κυβέρνηση;

Ακόμη όμως και όταν ο ΣΥΡΙΖΑ για δικούς του εσωτερικούς λόγους διαλύθηκε, ο Ανδρουλάκης έδειξε ότι έχει περιορισμένες δυνατότητες. Γι’ αυτό άλλωστε έχασε την δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις, με το που εμφανίστηκε το κόμμα Τσίπρα. Το περισσότερο που μπορεί να ελπίσει το ΠΑΣΟΚ είναι να συμμετάσχει σε μία κυβέρνηση υπό τη ΝΔ (με ανοιχτό το ερώτημα με ή χωρίς τον Μητσοτάκη), προοπτική που ευνοεί το μισό στελεχιακό δυναμικό του κόμματος. 

Καθώς το ΠΑΣΟΚ έχει δείξει τις δυνατότητές του, το θεωρητικό ενδεχόμενο ο φορέας που θα εκφράσει μία κυβερνητική προοπτική να προέλθει από τον χώρο της Κεντροαριστεράς επικεντρώνεται στο κόμμα του Τσίπρα. Το οποίο όμως προς το παρό,  ενώ έχει επικρατήσει δημοσκοπικά στον χώρο, δεν αποκτά αντίστοιχη κυβερνητική δυναμική. 

Ενώ όμως αυτά αφορούν το επίπεδο της μικροπολιτικής και του μεταξύ τους ανταγωνισμού, τα δύο κόμματα με τα προγράμματά τους εμφανίζονται σαν παραλλαγές της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, δίχως φυσικά την εκτεταμένη διαφθορά και με ενισχυμένο τον κοινωνικό χαρακτήρα. Δεν αμφισβητούν το μοντέλο και σε καμία περίπτωση δεν κομίζουν μία ριζικά διαφορετική πρόταση για την χώρα. Το να λειτουργήσει πχ ο ανταγωνισμός ώστε να περιοριστούν τα κέρδη των καρτέλ στους βασικούς τομείς της οικονομίας και να αποκατασταθεί η θεσμική τάξη, είναι ο εξορθολογισμός και η διόρθωση του υπάρχοντος μοντέλου και όχι η υπέρβαση ή η αλλαγή του. 

Κινητικότητα και στην Κεντροδεξιά 

Όσο τα κόμματα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς αναλώνονται σε μεταξύ τους εχθροπραξίες λειτουργώντας σαν χορηγοί του Κυριάκου , το ερώτημα της κυβερνητικής προοπτικής μετά τις εκλογές μεταφέρεται στον χώρο της Κεντροδεξιάς. 

Με την ολοκλήρωση των δεκαπενθήμερων διακοπών του, ανάμεσα σε ποδηλασίες, μπάνια στο Μαράθι και χαλαρές βόλτες στην παλιά πόλη των Χανίων, ο Μητσοτάκης θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα συσσωρευμένα προβλήματα (οικονομία, σκάνδαλα, πυρκαγιές, ακρίβεια) και με την υποβόσκουσα αναταραχή στη ΝΔ, που εκ των πραγμάτων συνδέεται με την προοπτική της δημιουργίας του κόμματος από τον Αντώνη Σαμάρα. Μόνο μία μειοψηφία φανατικών περί τον Κυριάκο, που άλλωστε έχουν συνδέσει την τύχη τους μαζί του, εξακολουθεί να πιστεύει ότι υπάρχει η προοπτική μίας τρίτης τετραετίας και το άνοιγμα ενός νέου κύκλου. 

Καθώς η αυτοδυναμία έχει αποκλειστεί και το ενδεχόμενο να προκύψει κυβέρνηση από την κεντροαριστερά απομακρύνεται, ο Μητσοτάκης ήδη πιέζεται ώστε να ανοίξει δρόμο, προκειμένου η ΝΔ να παραμείνει στην εξουσία ως ο βασικός πυλώνας μίας κυβέρνησης συνεργασίας. Τα πράγματα δεν είναι εύκολα καθώς η απομάκρυνση του Μητσοτάκη από την ηγεσία θα συμπαρασύρει το καθεστώς και τα πρόσωπα που ασμένως συμμετείχαν. 

Το βασικό στοιχείο είναι το ποσοστό που θα αποσπάσει η ΝΔ. Κάτω από το 25% θα τεθεί θέμα ηγεσίας από τους δελφίνους, που ήδη κινούνται. Παρότι υπάρχουν πληροφορίες και εκτιμήσεις ότι σε καμία περίπτωση ο Μητσοτάκης δεν θα εγκαταλείψει, δύσκολα θα διατηρήσει την ηγεσία. Το δεύτερο στοιχείο είναι ο παράγων Σαμαράς ο οποίος κομίζει μία συνολικά διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης και επανατοποθέτησης της χώρας και υπό προϋποθέσεις μπορεί να ανατρέψει συνολικά τις ισορροπίες στον χώρο της κεντροδεξιάς. 

Υπό το πρίσμα του γενικευμένου αιτήματος αποχώρησης του Μητσοτάκη, το ποσοστό που θα αποσπάσει το κόμμα Σαμαρά είναι συνάρτηση των προσδοκιών και της αντίστοιχης δυναμικής που θα δημιουργήσει στο κοινωνικό σώμα, και η οποία δεν μπορεί να υπολογιστεί και να αποτυπωθεί δημοσκοπικά. Τουλάχιστον επί του παρόντος. 

Ο παράγοντας Σαμαράς

Μέχρι τώρα ο Σαμαράς πέτυχε την αποδόμηση της διακυβέρνησης Μητσοτάκη και την απόκρουση του πρώτου γύρου των επιθέσεων που εξαπέλυσε εναντίον του το καθεστώς. Παράλληλα επεδίωξε να ακυρώσει εν τη γενέσει του την προοπτική να εστιαστεί η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το δίπολο Μητσοτάκης-Τσίπρας. Εκ των πραγμάτων το επόμενο βήμα δεν μπορεί να αργήσει. Και λόγω του ότι κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει τον χρόνο των εκλογών που μετρά αντίστροφα, αλλά και γιατί χρειάζεται ζωτικό χώρο και χρόνο, ώστε να ξεδιπλώσει τις προγραμματικές του θέσεις και να συνδιαμορφώσει την ατζέντα της επικαιρότητας και της εκλογικής αντιπαράθεσης. 

Απώτερος στόχος δεν μπορεί παρά να είναι η διαμόρφωση του κυβερνητικού σχήματος της επόμενης ημέρας. Καθώς και γι’ αυτόν η αυτοδυναμία (ακόμη και αν πάει καλά στις εκλογές) αποκλείεται, αυτό περνά μέσα από την αλλαγή ηγεσίας στη ΝΔ. Κάτι όμως που προϋποθέτει και την “απομητσοτακοποίηση” του κόμματος. 

Θεωρητικά υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο ο Μητσοτάκης να διατηρήσει ένα μειοψηφικό, αλλά κρίσιμο ποσοστό, ώστε να παραμείνει πολιτικά κυρίαρχος και μετά τις εκλογές – για λόγους που έχουν αναλυθεί: Εκλογικές πελατείες, παροχές και επιδόματα, κατακερματισμός του πολιτικού συστήματος. Τότε όμως η χώρα θα μπει σε μία παρατεταμένη περίοδο παρακμής, όπου οι κοινωνικές εντάσεις θα αναδειχθούν στο προσκήνιο. 

Πού σημειώθηκε η επίθεση

Αλλες πηγές όμως αναφέρουν ότι η προσαγωγή είχε ολοκληρωθεί και οι Ρομά εισέβαλαν στο αστυνομικό τμήμα όχι μόνο χτυπώντας αστυνομικους αλλά και σπάζοντας έπιπλα. Μετά το επεισόδιο μετέβη στην Ηλεία και ο γενικός συντονιστής Αστυνομίας Νότιας Ελλάδας, αντιστράτηγος Νικόλαος Σπυριδάκης, για να ενημερωθεί και να δώσει εντολές για τις έρευνες, κάτι που ενισχύει τις πληροφορίες ότι εξετάζονται οι συνθήκες υπό τις οποίες τρεις άνδρες μπόρεσαν να μπουν στο ΑΤ και να απελευθερώσουν κρατούμενο.

Δεν είναι σαφές πόσοι άνδρες βρίσκονταν στο αστυνομικό τμήμα εκείνη την ώρα, αλλά μάλλον μόνον δύο,. Ακολούθησε πάντως συμπλοκή μεταξύ των τεσσάρων Ρομά και δύο αστυνομικών. Οι τελευταίοι φέρονται να τραυματίσθηκαν ελαφρά, ενώ και οι τέσσερις Ρομά κατάφεραν να διαφύγουν.  Οι δύο αστυνομικοί, αφού αρχικά μετέβησαν στο Κέντρο Υγείας Γαστούνης προκειμένου να τους παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες, επέστρεψαν κανονικά στα καθήκοντά τους. Ακολούθησε κινητοποίηση της αστυνομίας, αλλά οι τέσσερις δράστες δεν εντοπίσθηκαν.

Αναζητούνται τέσσερις

Συνελήφθη ο 16χρονος αδελφός του 18χρονου δραπέτη. Όπως έγινε γνωστό από την αστυνομία, ενημερώθηκε ο εισαγγελέας Υπηρεσίας της εισαγγελίας Πρωτοδικών Ηλείας – Π.Ε. Αμαλιάδας, με εντολή του οποίου ο ανήλικος αφέθηκε ελεύθερος. Για το περιστατικό διενεργείται προανάκριση, ενώ κατασχέθηκε το ΙΧ αυτοκίνητο που οδηγουσε ο 18χρονος.

Πάντως έχουν ταυτοποιηθεί οι τρεις που απελευθέρωσαν τον 18χρονο, οπότε αναζητούνται ένας νεαρός 22 ετών, ένας 23χρονος και ένας 20χρονος. Εις βάρος του 23χρονου εκκρεμεί καταδικαστική απόφαση ποινής φυλάκισης από το Τριμελές Εφετείο ανηλίκων Πατρών.

Η άνοδος των επιτοκίων είναι ενοχλητική αλλά συγκρατεί τον πληθωρισμό. Μόνο η υγεία του προέδρου μπορεί να αναταράξει την Γώλλ Στρήτ που τραβάει απτόητη την ανηφόρα τιμών των μετοχών.

Η Ρωσία επωφελείται από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου και φυσικού αερίου, προμηθεύεται βενζίνες από τα Ινδικά διυλιστήρια, εξάγει φυσικό αέριο από τον Αρκτικό κύκλο κι απειλεί να κλείσει όλα τα λιμάνια της Μαύρης Θαλάσσης, προκαλώντας ασφυξία στην Ουκρανική οικονομία που συναντά δυσκολίες για την συνέχιση ενός καταστρεπτικού  πολέμου με δανεικά.

Το στοίχημα Τραμπ

Τα ευρωπαϊκά ταμεία στερεύουν όπως και τα πολεμοφόδια για τους Ουκρανούς που ζητούν απεγνωσμένα αντιαεροπορική κάλυψη. Αντίθετα η ρωσική βιομηχανία στρατικοποιείται, όπως επί Στάλιν στον πόλεμο με την Γερμανία, η οποία έχει προβλήματα ηγεσίας. Οι Πέρσες προσπαθούν να εξαναγκάσουν τους Αμερικανούς να δεχθούν Ιρανικό έλεγχο των στενών του Ορμούζ κι ο πρόεδρος Τραμπ απαντά με επίταση του ναυτικού αποκλεισμού. Μπορεί απεριορίστως να αντικαθιστά αεροπλανοφόρα και πολεμικά πλοία στον Ινδικό ωκεανό και προβλήματα τύπου ΛΙΝΚΟΛΝ είναι διαχειρίσιμα.

Η μόνη πηγή εισαγωγών για την Τεχεράνη είναι οι ακτές της Κασπίας, αλλά  οι «γείτονες», Κίνα και η Ρωσία δεν επαρκούν για να καλύψουν στοιχειώδεις ανάγκες του Ιρανού καταναλωτού που υφίσταται τα δεινά του πολέμου επί δύο χρόνια. Βεβαίως, ο έλεγχος της Ιρανικής εξουσίας παραμένει στα χέρια των φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και είναι άγνωστος ο ρόλος του «υπερτάτου» ηγέτη της Ισλαμικής «δημοκρατίας» Μοτζάμπα Χαμενεΐ.

Όταν έλθει η εξάντληση στον Περσικό…

Η αυτοκρατορική και ναζιστική Γερμανία έχασε δύο πολέμους τον 20^ον αιώνα όχι στο πεδίο της μάχης αλλά από ναυτικό αποκλεισμό. Ο Τραμπ δεν είναι διατεθειμένος να τον άρει, για να πέσουν οι τιμές τις βενζίνης στην Καλιφόρνια.

Κοντολογίς, μπαίνουμε στην τρίτο χειμώνα του πολέμου  στον Περσικό Κόλπο και στον πέμπτο του Ευξείνου Πόντου χωρίς να διαφαίνεται ελπίς ειρηνεύσεως στους δύο παρανοϊκούς πολέμους. Η υπομονή κι οι αντοχές του υπολοίπου κόσμου, του πρώτου που πουλεί όπλα, του δευτέρου που στενάζει από την ακρίβεια της ζωής και του «τρίτου κόσμου» αρχίζει να εξαντλείται. Ο πληθυσμός της Αφρικής μειώνεται. Αυτός θα είναι ο μεγάλος χαμένος…

Δεν πρέπει να γίνει το λάθος να θεωρηθεί ότι κάθε τουρκικό θαλάσσιο πάρκο αποτελεί αυτομάτως παράνομη πράξη, ή ότι η Τουρκία στερείται δικαιώματος προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Ένα τέτοιο επιχείρημα θα ήταν νομικά υπερβολικό και πολιτικά αντιπαραγωγικό. Το πραγματικό ζήτημα βρίσκεται αλλού. Το κρίσιμο δεν είναι ο χαρακτηρισμός, αλλά οι συντεταγμένες.

Ένα κράτος μπορεί να θεσπίζει, στο πλαίσιο της εσωτερικής του έννομης τάξης, καθεστώτα προστασίας του περιβάλλοντος στις θαλάσσιες περιοχές όπου διαθέτει νόμιμη δικαιοδοσία. Μπορεί να καθορίζει ζώνες προστασίας, να απαγορεύει συγκεκριμένες δραστηριότητες και να θεσπίζει κανόνες για την προστασία της βιοποικιλότητας.

Δεν μπορεί όμως, μέσω μιας τέτοιας εσωτερικής πράξης, να δημιουργήσει μονομερώς διεθνώς δεσμευτικό θαλάσσιο όριο έναντι άλλου κράτους. Αυτό είναι θεμελιώδες. Η ύπαρξη χαρτών και γεωγραφικών συντεταγμένων προσδίδει ακρίβεια στην εφαρμογή του εσωτερικού καθεστώτος. Δεν μετατρέπει όμως τις συντεταγμένες αυτές σε διεθνώς συμφωνημένη γραμμή οριοθέτησης. Επομένως, η ελληνική πλευρά πρέπει να εξετάσει, όχι απλώς τον τίτλο των αποφάσεων, αλλά το ακριβές γεωγραφικό αποτύπωμά τους. Εκεί βρίσκεται η ουσία.

Το Fethiye-Kaş και το Καστελλόριζο

Η περιοχή Fethiye-Kaş έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, επειδή βρίσκεται απέναντι από το Καστελλόριζο. Το Καστελλόριζο δεν είναι μια “ειδική περίπτωση” που μπορεί να εξαφανιστεί από έναν χάρτη, επειδή βρίσκεται κοντά στις τουρκικές ακτές. Είναι ελληνικό έδαφος. Και τα νησιά, ως γενική αρχή του δικαίου της θάλασσας, διαθέτουν θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Το διαφορετικό ζήτημα είναι το αποτέλεσμα της οριοθέτησης όταν υπάρχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές.

Επομένως, εάν οι τουρκικές συντεταγμένες θεωρηθούν ότι επιχειρούν να αποτυπώσουν μια θέση που περιορίζει εκ των προτέρων τα θαλάσσια δικαιώματα του Καστελλορίζου, η Ελλάδα οφείλει να το καταστήσει απολύτως σαφές ότι δεν αναγνωρίζει καμία τέτοια οριοθετική συνέπεια.

Εδώ αποκτούν σημασία τα άρθρα 74 §3 και 83 §3 της UNCLOS. Όταν η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας μεταξύ κρατών δεν έχει συμφωνηθεί, τα ενδιαφερόμενα κράτη οφείλουν να καταβάλλουν προσπάθειες για προσωρινές πρακτικές ρυθμίσεις και να αποφεύγουν ενέργειες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο, ή να παρεμποδίσουν την επίτευξη τελικής συμφωνίας.

Η διάταξη αυτή δεν απαγορεύει κάθε μονομερή δραστηριότητα. Απαγορεύει όμως, κατά τη διεθνή νομική προσέγγιση, τη δημιουργία καταστάσεων που μπορούν να υπονομεύσουν την τελική οριοθέτηση. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να επικεντρωθεί δυναμικά και πρακτικά η ελληνική προσοχή.

Απόπειρα επιθετικής αλλαγής του status quo

Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία εάν ένα τετελεσμένο ονομαστεί “ενεργειακή πολιτική”, “περιβαλλοντική προστασία”, “θαλάσσιο πάρκο” ή “διοικητική ρύθμιση”. Σημασία έχει τι έννομες και πραγματικές συνέπειες επιχειρεί να παράγει. Και εκεί χρειάζονται όρια, τόσο λεκτικά όσο και επί του πεδίου εάν χρειαστεί. Η προστασία του περιβάλλοντος και η άσκηση δικαιοδοσίας είναι δύο διαφορετικά πράγματα.

Το γεγονός ότι μία περιοχή χαρακτηρίζεται εθνικό θαλάσσιο πάρκο δεν σημαίνει ότι το κράτος που την χαρακτηρίζει αποκτά αυτομάτως αποκλειστική δικαιοδοσία επί κάθε δραστηριότητας στην περιοχή. Επομένως, εάν στο μέλλον ο περιβαλλοντικός χαρακτηρισμός χρησιμοποιηθεί ως βάση για παρεμπόδιση ελληνικής ναυσιπλοΐας, αλιείας, επιστημονικής έρευνας ή άλλης νόμιμης δραστηριότητας σε περιοχή όπου η Τουρκία δεν διαθέτει σχετική δικαιοδοσία, τότε το ζήτημα αλλάζει χαρακτήρα.

Δεν θα πρόκειται πλέον απλώς για περιβαλλοντικό μέτρο. Θα πρόκειται για άσκηση δικαιοδοσίας και, ενδεχομένως, για αμφισβήτηση δικαιωμάτων άλλου κράτους. Η Αθήνα πρέπει να αντιμετωπίσει κάθε τουρκική περιβαλλοντική πρωτοβουλία ως απόπειρα επιθετικής αλλαγής του status quo.

Η Ελλάδα έχει μεν συμφέρον να υποστηρίζει με συνέπεια ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι θεμιτός και αναγκαίος σκοπός, οφείλει δε να απορρίψει τη χρησιμοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής ως μέσου παραγωγής οριοθετικών αποτελεσμάτων.
Η διάκριση αυτή είναι απολύτως κρίσιμη.

Tί πρέπει να κάνει η Ελλάδα

Η ελληνική αντίδραση πρέπει, κατά την άποψή μου, να κινηθεί σε τρία επίπεδα: Πρώτον, να αναγνωρίσει το γενικό δικαίωμα κάθε κράτους να προστατεύει το θαλάσσιο περιβάλλον εντός της νόμιμης δικαιοδοσίας του. Το κάνει ήδη και η Ελλάδα. Δεύτερον, να δηλώσει ρητά ότι οι τουρκικές αποφάσεις, οι χάρτες και οι συντεταγμένες τους δεν αναγνωρίζονται ως διεθνής οριοθέτηση και δεν μπορούν να επηρεάσουν τα ελληνικά δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Τρίτον, να καταστήσει σαφές ότι οποιοδήποτε εφαρμοστικό μέτρο υπερβαίνει τη νόμιμη τουρκική δικαιοδοσία θα αξιολογηθεί αυτοτελώς και θα αντιμετωπιστεί με τα διαθέσιμα μέσα του διεθνούς δικαίου, ακόμα και δυναμικά επί του πεδίου. Αυτή η προσέγγιση είναι νομικά ισχυρότερη από μια γενικευμένη καταγγελία, ενώ τέλος, υπάρχει μία παράμετρος που δεν πρέπει να αγνοηθεί.

Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος είναι κοινό περιβαλλοντικό οικοσύστημα. Η ρύπανση, η υπεραλίευση, η κλιματική αλλαγή και η προστασία της βιοποικιλότητας δεν σταματούν στα όρια μιας εθνικής δικαιοδοσίας. Η Ελλάδα θα μπορούσε υποθετικά, να συνεργαστεί με μία καλόπιστη Τουρκία για αυτά τα ζητήματα. Αλλά η συνεργασία πρέπει να είναι λειτουργική και όχι οριοθετική:

• Να προστατεύει τη θάλασσα χωρίς να προδικάζει τα σύνορα.
• Να παράγει περιβαλλοντικό αποτέλεσμα χωρίς να δημιουργεί νομική αναγνώριση.
• Να μην επιτρέπει σε μία περιβαλλοντική συμφωνία να μετατραπεί εκ των υστέρων σε επιχείρημα περί αποδοχής συγκεκριμένης θαλάσσιας γραμμής.

Θαλάσσια πάρκα και τετελεσμένα 

Οι δύο τουρκικές αποφάσεις δεν πρέπει ούτε να υποτιμηθούν ούτε να υπερδραματοποιηθούν. Δεν αποτελούν από μόνες τους διεθνή συμφωνία οριοθέτησης. Δεν μπορούν, όμως, και να αντιμετωπισθούν ως μια απλή διοικητική λεπτομέρεια χωρίς γεωπολιτική σημασία, ιδίως εάν οι συντεταγμένες τους συμπίπτουν με ευρύτερες τουρκικές θέσεις για το θαλάσσιο χώρο.

Το ζητούμενο για την Ελλάδα είναι να εμποδίσει τη δημιουργία σωρευτικών τετελεσμένων. Γιατί τα τετελεσμένα δεν δημιουργούνται πάντοτε με μία μεγάλη και θεαματική πράξη. Μπορούν να δημιουργούνται σταδιακά, με έναν χάρτη, μία συντεταγμένη, έναν κανονισμό, ένα διοικητικό μέτρο, μία εφαρμοστική πράξη και, τελικά, με την επίκληση της προηγούμενης πρακτικής ως «δεδομένου». Επομένως, η ελληνική θέση πρέπει να είναι σταθερή και απλή:

• Προστασία του περιβάλλοντος, Ναι.
• Διεθνής συνεργασία, Ναι.
• Μονομερής οριοθέτηση μέσω περιβαλλοντικών χαρακτηρισμών, Όχι.

Η θάλασσα πρέπει να προστατεύεται. Τα θαλάσσια όρια, όμως, δεν χαράσσονται μονομερώς με περιβαλλοντικές αποφάσεις…

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Έλληνας χειριστής είχε μεγάλη εμπειρία και πολλές ώρες πτήσεως στα στρατιωτικά ελικόπτερα τύπου Chinook. Μόλις τον τελευταίο χρόνο, για να ενισχύσει το οικογενειακό του εισόδημα, είχε ενεργοποιήσει το πτυχίο του για να πετά με ελικόπτερα πολιτικού τύπου.

Οι τρεις βρήκαν ακαριαίο θάνατο. Από το ελικόπτερο, που μετά τη συντριβή τυλίχθηκε στις φλόγες, δεν έμεινε σχεδόν τίποτα.  Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο Σίφνου, Μανώλη Φουτουλάκη, ο οποίος μίλησε στον Alpha, αυτόπτες μάρτυρες τόνισαν ότι πριν από τη συντριβή του ελικοπτέρου άκουσαν έναν παράξενο θόρυβο, ενδεχομένως από κάποια μηχανική βλάβη. Μάρτυρες αναφέρουν ότι είδαν να βγαίνει καπνός από το ελικόπτερο, ενώ προσέγγιζε το ελικοδρόμιο.

Η σύγκρουση στην Ψάθα

Όσον αφορά στη σύγκρουση πυροσβεστικών ελικοπτέρων στην Ψάθα, Σύμφωνα με όσα μετέδωσε ο ΣΚΑΪ, οι δύο άνδρες που επέβαιναν στο ελικόπτερο και επέζησαν της σύγκρουσης κατέθεσαν τα προηγούμενα 24ωρα στην Αστυνομία, περιγράφοντας τι αντιλήφθηκαν τις τελευταίες στιγμές πριν από το δυστύχημα. «Δεν είχαμε οπτική επαφή», φέρονται να είπαν στους αστυνομικούς, εξηγώντας ότι δεν είδαν το άλλο ελικόπτερο με το οποίο τελικά συγκρούστηκαν. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περιγραφή τους για τη στιγμή της πρόσκρουσης. Όπως φέρεται να υποστήριξαν, όταν αισθάνθηκαν το χτύπημα δεν αντιλήφθηκαν ότι είχε προηγηθεί σύγκρουση με άλλο εναέριο μέσο. «Νομίζαμε ότι πέσαμε πάνω σε καλώδια», ανέφεραν.

Πιο συγκεκριμένα, το ένα θαλάσσιο πάρκο βρίσκεται στο Βόρειο Αιγαίο μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης. Το δεύτερο καλύπτει πολύ μεγάλη θαλάσσια περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκόπτοντας πλήρως το Καστελλόριζο από τη Ρόδο. Οι τουρκικές ενέργειες προφανώς και πρέπει να ενταχθούν στις διπλωματικές κινήσεις που έχουν ως στόχο την κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και με τη χρήση καταναγκαστικών πρακτικών, απόσπαση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη αφορά τη δήλωση Τραμπ για τη Συμφωνία της Μέκκας. Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, μέσω του λογαριασμού του στο Truth Social, χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντική εξέλιξη για την ασφάλεια και τη συνεργασία στη Μέση Ανατολή και με το σύνηθες πομπώδες ύφος διάνθισε την ανάρτηση δηλώνοντας «πολύ χαρούμενος» που οι τρεις χώρες υπέγραψαν «επιτέλους» τη Συμφωνία! Μας ενημέρωσε δε, ότι αυτό το… «μεγάλο, τολμηρό και σημαντικό πρώτο βήμα», αποτελεί ένδειξη μεγαλύτερης ενότητας της Μέσης Ανατολής!

Από διπλωματικής απόψεως, η σκοπιμότητα της δήλωσης θα ήταν κατανοητή. Βέβαια, χωρίς να το αναφέρει, εστιάζει στη σημασία της για την αντιμετώπιση του Ιράν και δεν γίνεται καμία αναφορά στη σημασία της αναφορικά με το Ισραήλ, άρα και τις δυνητικές της επιπτώσεις στην περιοχή αμέσου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος των δυο χωρών του Ελληνισμού. Ούτε οι έστω υπερβολικές, προς το παρόν, ανησυχίες πολλών περί «Ισλαμικού ΝΑΤΟ» απασχόλησαν τον Τραμπ. Έστω και έμμεσα.

Τραμπ: Γεωπολιτική και business

Αυτό είναι το γεωπολιτικό περιβάλλον που νομιμοποιεί την Αθήνα να θέσει, έστω ως υπόθεση εργασίας στο πλαίσιο του σχεδιασμού της, το ερώτημα, τι θα γίνει εάν η νέα αυτή, σουνιτική, συμμαχία επιχειρήσει όχι μόνο να αμύνεται, αλλά και να… επιτίθεται πιο αποτελεσματικά; Ρητορικό και θεωρητικό αλλά ουχί αναιτιολόγητο ερώτημα.

Είναι γνωστή και καλά τεκμηριωμένη η «αδυναμία» του Αμερικανού προέδρου στους τρεις ηγέτες των χωρών της Συμμαχίας της Μέκκας. Τον Σαουδάραβα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, γνωστό και ως MbS, τον Τούρκο Ερντογάν και τέλος, τον πραγματικό ηγέτη του Πακιστάν, τον Στρατάρχη Μουνίρ. Εάν προσεγγίζαμε τις διακρατικές σχέσεις με αμιγώς γεωπολιτικά κριτήρια, το πόρισμα θα υπογράμμιζε ότι η θερμή σχέση καθεμιάς χώρας με την Ουάσινγκτον έχει εντελώς διαφορετικούς λόγους ως εξήγηση.

Ο Τραμπ όμως έχει αποδείξει την αδυναμία του στις επιχειρηματικές δραστηριότητες. Και αυτό δεν περιορίζεται απλά στην αντιμετώπιση των διεθνών υποθέσεων από την οπτική γωνία των οικονομικών-επιχειρηματικών συμφωνιών, κάτι το οποίο από διεθνοπολιτικής αναλυτικής άποψης θα ήταν κατανοητό. Το πρόβλημα είναι, πάντα σύμφωνα με δημοσιεύματα ξένων μέσων ενημέρωσης και εκτιμήσεις αναλυτών, ότι συχνά ταυτίζει το οικονομικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών με το επιχειρηματικό δικό του.

Πολύ χονδρικά και ενδεχομένως κάπως απλουστευτικά, όλο αυτό καταλήγει στο ότι αντί τα γεωπολιτικά συμφέροντα των χωρών να αποτελούν πυξίδα για τις επιχειρηματικές συμφωνίες, τελικά μοιάζει να συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Αν θεωρηθεί ως δεδομένο της εξίσωσης, δεν μπορεί να μην συνυπολογιστεί. Ας δούμε κάποια από τα στοιχεία.

Οι διπλωματικοί ελιγμοί του Πακιστάν

Η ιδική σχέση είναι εξόφθαλμα ορατή τα τελευταία χρόνια στην περίπτωση του Πακιστάν. Παράλληλα, η αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από την Ινδία είναι ευδιάκριτη. Όπως άλλωστε και η προνομιακή πρόσβαση του πανίσχυρου Στρατάρχη Μουνίρ, στον Λευκό Οίκο. Δεν απέχει χρονικά πολύ η εποχή που η Ινδία εθεωρείτο ως το μεγάλο γεωπολιτικό έπαθλο για τις ΗΠΑ, που επεδίωκαν να την προσελκύσουν στην άτυπη συμμαχία των χωρών – κυρίως της Αυστραλίας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας – με κοινό συμφέρον την ανάσχεση της κινεζικής ισχύος και του καταγγελλόμενου «ηγεμονισμού» του Πεκίνου.

Στις μέρες μας, η διπλωματική κινητικότητα και η μεσολάβηση του Ισλαμαμπάντ για την εξεύρεση μιας λύσης απεμπλοκής από τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και η γενικότερη συνεργασία στην αντιμετώπιση του Αφγανιστάν, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αιτιολογία της ιδιαίτερης “συμπάθειας” με την οποία ο Τραμπ αντιμετωπίζει τη χώρα.

Ωστόσο, από την εξίσωση δε λείπουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα. Στο “πόθεν έσχες” του Τραμπ για το 2025, ξεχωρίζει η οικονομική οντότητα World Liberty Financial (WLF) στην οποία συμμετέχει η προεδρική οικογένεια και έχει στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων της τον τομέα των κρυπτονομισμάτων (cryptocurrencies), τα έσοδα ύψους 500 εκατομμυρίων δολαρίων! Το Πακιστάν ήταν από τις πρώτες χώρες που ενδιαφέρθηκαν και συνεργάστηκαν…

Μόλις τον περασμένο Ιανουάριο, το πακιστανικό υπουργείο Οικονομικών υπέγραψε Μνημόνιο κατανόησης (MoU) με την εταιρία SC Financial Technologies, που τυγχάνει θυγατρική της World Liberty Financial. Αντικείμενο θα είναι η εξέταση της χρήσης του κρυπτονομίσματος, η τιμή του οποίου είναι συνδεδεμένη (pegged) με την τιμή του αμερικανικού δολαρίου, για την πραγματοποίηση διασυνοριακών πληρωμών, χωρίς τη μεσολάβηση τραπεζών!

Στην τελετή ήταν παρόντες και ο στρατάρχης Μουνίρ και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαρίφ. Την υπογραφή για λογαριασμό της αμερικανικής εταιρίας έβαλε ο Ζακ Γουίτκοφ, γιος του προεδρικού συμβούλου Στιβ Γουίτκοφ και απεσταλμένου μαζί με τον πολυπράγμονα προεδρικό γαμβρό Τζάρεντ Κούσνερ. Τυπικά βέβαια, ακόμα δεν έχει καταγραφεί κάποια συναλλαγή.

Επίσης, θα πρέπει να τονιστεί ότι το Πακιστάν έσπευσε να εγκαθιδρύσει ρυθμιστικούς κανόνες για τη δραστηριοποίηση στον τομέα των κρυπτονομισμάτων. Ιδρύθηκε κρατική αρχή (Pakistan Virtual Assets Regulatory Authority – PVARA) η οποία θα αδειοδοτεί, αλλά και παράλληλα θα επιβάλει σκληρές ποινές φυλάκισης – μέχρι πέντε χρόνια – σε όποιους επιχειρήσουν να δραστηριοποιηθούν χωρίς άδεια. Μόνο ως θετικό θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί όμως… από όποιον την έχει ήδη εξασφαλίσει. Αυτά είναι τα δεδομένα προς αξιολόγηση.

“Χορεύοντας” με τους Σαουδάραβες

Η σχέση του Τραμπ με τον MbS επίσης εστιάζει στις επιχειρηματικές συμφωνίες. Παρότι δεν έχουν γίνει και πολλές κινήσεις υλοποίησης των εξαγγελιών για επενδύσεις και συνεργασίες ύψους από 600 δισ. δολ. έως 1 τρισ. δολάρια, σε διάφορες δηλώσεις του ο Τραμπ “έσταζε μέλι” για τον Σαουδάραβα ηγέτη, φθάνοντας στο σημείο να επαινέσει τον μεταρρυθμιστικό του ρόλο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η συγκεκριμένη αναφορά προκάλεσε αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον και όχι μόνο, δεδομένης της “υπόθεσης Κασόγκι”, του αντικαθεστωτικού δημοσιογράφου που δολοφονήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για την υπόθεση που είχε προκαλέσει σκληρότατες προσωπικές αναφορές από την πλευρά του Ερντογάν, οι οποίες αποδείχθηκε οριστικά κατά την υπογραφή της Συμφωνίας της Μέκκας, είχαν ημερομηνία λήξης.

Τέλος, στην Ουάσινγκτον έχουν τύχει μεγάλης δημοσιότητας τα έσοδα 59,5 εκατ. δολαρίων του Τραμπ, από τη διεθνή δραστηριότητα στον τομέα των ακινήτων (real estate) για το έτος 2025, καθώς σημείωσαν αύξηση 71% σε σχέση με το 2024 και δεκαπλασιάστηκαν σε σχέση με το 2023. Τα 25,8 εκατ. δολ. προέρχονται από δραστηριότητα στη Σαουδική Αραβία. Αρμόδιοι φορείς εγείρουν ζητήματα δεοντολογίας και σύγκρουσης συμφερόντων, μεταξύ των προεδρικών καθηκόντων Τραμπ και των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων.

Καταληκτικά, εξέτασης χρήζουν και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του Αμερικανού προέδρου στη χώρα του – κατά δήλωση – «φίλο» του Ερντογάν, την Τουρκία. Η φύση του καθεστώτος κατά κανόνα εμπλέκει τον προεδρικό κύκλο με τις μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες, παρότι τυπικά οι αντισυμβαλλόμενοι από την τουρκική πλευρά δεν έχουν καμία σχέση. Αν και για να είμαστε δίκαιοι, τέτοια χαρακτηριστικά συχνά παρατηρούνται και σε προηγμένες δυτικού τύπου δημοκρατίες…

Τραμπ και Τουρκία

Όσον αφορά λοιπόν την Τουρκία και τον «εκλεγμένο δικτάτορα» Ερντογάν, καταγγελίες αναφέρουν ότι συχνά εμφανίζονται «καταπιστεύματα» (trusts) στις συμφωνίες αυτές. Αφανής δικαιούχος είναι ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος και οι δυο γιοι του συχνά έχουν σημαντικούς ρόλους σε αυτά… Λογική είναι η έγερση ανησυχιών για την ιδιότυπη συμπαιγνία επιχειρηματικών συμφερόντων και πολιτικής εξουσίας. Στην Τουρκία δεν εκπλήσσει κανέναν. Στις ΗΠΑ, είναι λογικό τέτοιες υποψίες να λειτουργούν διαφορετικά.

Πολλά έχουν γραφτεί για τη συμφωνία του πανίσχυρου “Doğan Group”, το 2008, με τον Οργανισμό Τραμπ και τους δυο ουρανοξύστες στην Κωνσταντινούπολη. Παρών στα εγκαίνια ήταν ο ίδιος ο Ερντογάν, μόνο που η σχετική φωτογραφία εξαφανίστηκε από τα κοινωνικά δίκτυα του Τούρκου προέδρου, παρότι αρχικά είχε αναρτηθεί. Επίσης, τα πέρα δώθε της – ευφυέστατης – αγαπημένης θυγατέρας του Τραμπ, της Ιβάνκα, στην Τουρκία και τα θερμά λόγια για τον Ερντογάν με την ευκαιρία των συμφωνιών, είναι καταγεγραμμένα.

Το 2013 ο Όμιλος Τραμπ συνεργάστηκε με την εταιρία κατασκευής επίπλων πολυτελείας “Dorya International” για την παραγωγή επίπλων που θα φέρουν το όνομα του σημερινού προέδρου και θα διανεμηθούν από εταιρία του Ομίλου Τραμπ… με πρώτο πελάτη την Τουρκία. Η ίδια η εταιρία στον διαδικτυακό της κόμβο ενημερώνει ότι έχει εξοπλίσει τα γραφεία του Τούρκου προέδρου, του πρωθυπουργού – πλέον η θέση… μας τελείωσε – των ενόπλων δυνάμεων και τουρκικών πρεσβειών ανά τον κόσμο. Χρυσοφόρα συμβόλαια…

Τούτων λεχθέντων και δεομένου ότι αποτέλεσε προσωπική επιλογή του Τραμπ για τη θέση του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών (DNI: Director of National Intelligence), τα λόγια της Τούλσι Γκάμπαρντ – που προσφάτως αποχώρησε από τη θέση, επισήμως λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας του δεύτερου συζύγου της – για τον Ερντογάν έχουν σημασία… Είναι μεγαλομανής και φανατικός Ισλαμιστής και ο στόχος του είναι να ιδρύσει ισλαμιστικό χαλιφάτο με τον ίδιο χαλίφη! Χρειάζεται κάποιον ιδιαίτερο σχολιασμό;

Τουλάχιστον όσα αφορούν στην Τουρκία, δεν μπορούν παρά να… αφιερωθούν σε όσους αντιμετωπίζουν τους εξοπλισμούς ως εργαλείο αγοράς πολιτικής επιρροής στους διαδρόμους της Ουασινγκτον του Τραμπ. Άγνοια ή αφέλεια; Και για να μην μας απαντήσουν ότι πρόκειται για συμφωνίες δισεκατομμυρίων, η απάντηση έχει δυο σκέλη. Αφενός στις προμηθεύτριες εταιρίες δεν υπάρχει κάποιο ορατό συμφέρον της οικογενείας Τραμπ. Αφετέρου, τα οπλικά συστήματα έχουν τεράστιο κόστος ανάπτυξης και κατασκευής.

Άρα, οι αριθμοί μπορεί να εντυπωσιάζουν, όμως το ποσοστό κέρδους καταρρίπτει τον γνωστό αστικό μύθο… Ας μείνουμε όμως στην αφορμή του σημερινού σχόλιου. Είναι πηγή ανησυχίας οι τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου ή όχι;

Σε συνεργασία με το defencepoint

«Η Ευρώπη δεν φαίνεται πρόθυμη να δεχθεί την Τουρκία ως πλήρες μέλος και η ένταξη στην ΕΕ δεν βρίσκεται πλέον ψηλά στην ατζέντα μας. Εάν αυτή η πορεία δεν προχωρήσει, χαμένη θα βγει η Ευρώπη», είπε ο Τούρκος πρόεδρος που επικεντρώνεται στο νέο μπλοκ που σχηματίζει.

Τα F-35 και το μουσουλμανικό ΝΑΤΟ

Αναφερόμενος στο ζήτημα των αμερικανικών μαχητικών F-35, είπε ότι «πήρα υπόσχεση από τον Τραμπ για τα F-35. Περιμένω να τηρηθεί». Εν συνεχεία προσέδωσε μεγάλη σημασία στην Κοινή Συμφωνία Άμυνας που υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν στη Μέκκα, που προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων και είπε ότι η συμφωνία αυτή «έστειλε σημαντικό μήνυμα στον κόσμο».

Ο Ερντογάν άφησε παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης του νέου αμυντικού σχήματος, αναφέροντας ότι στο μέλλον θα μπορούσε να συμμετάσχει και η Αίγυπτος. Για τα Στενά του Ορμούζ, ο Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι βασική προτεραιότητα της Τουρκίας είναι η επαναλειτουργία τους. Όπως είπε, το να παραμείνουν κλειστά τα Στενά δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα καμίας πλευράς. Παράλληλα, εξήρε τον ρόλο του Κατάρ στις προσπάθειες διαμεσολάβησης για να δοθεί τέλος στις συγκρούσεις στην περιοχή.

Ο Ερντογάν για Λιβύη και Σουδάν

Παράλληλα δήλωσε ότι σχεδιάζει να επισκεφθεί τη Συρία και αναφέρθηκε στη συνεργασία της Τουρκίας με το Σουδάν και τη Λιβύη. Για τους Κούρδους της Συρίας ανέφερε ότι «θα πρέπει και αυτοί να επωφεληθούν από την ειρήνη και τη σταθερότητα, εμείς θα συνεχίσουμε να ενισχύο9υμε τις σχέσεις της με τις κουρδικές κοινότητες».

Για την Λιβύη είπε: «Οι σχέσεις μας παραμένουν σταθερές. Η Τουρκία θα συνεχίσει να εργάζεται για την αποκατάσταση της σταθερότητας στη χώρα και δεν θα αφήσει τη Λιβύη μόνη». Αναφερόμενος στο Σουδάν, δήλωσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει τη στήριξή της και χαρακτήρισε καλές τις σχέσεις του με τον επικεφαλής του Συμβουλίου Κυριαρχίας, Αμπντέλ Φατάχ αλ Μπουρχάν.

Όσον αφορά στην Γάζα, ο Τούρκος πρόεδρος επανέλαβε ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει τη στήριξή της. «Δεν μπορούμε να αφήσουμε μόνη ούτε τη Γάζα», δήλωσε. «Η Χαμάς εκπληρώνει με καλή πίστη τις υποχρεώσεις της, αλλά το Ισραήλ συνεχίζει τον πόλεμο». Πρόσθεσε ότι και ο Τραμπ έχει θορυβηθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο, και ότι «οι ΗΠΑ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο να δοθεί τέλος σε αυτή τη σύγκρουση».

Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ τονίζουν ότι τα θαλάσσια πάρκα αυτά που βασίζονται στο παράνομο Τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δεν αναγνωρίζουν την επήρεια των Ελληνικών νησιών του συμπλέγματος Καστελλορίζου, της Σαμοθράκης και της Λήμνου, όπως αυτή προβλέπεται στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού κεκτημένου και εκτείνονται πέραν των Τουρκικών χωρικών υδάτων, παραβιάζοντας τα Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα αφού περιλαμβάνουν περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ακόμη και χωρικών υδάτων που με βάση την UNCLOS δικαιούνται τα ελληνικά νησιά στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Έχοντας υπόψη ότι η Τουρκική ανακήρυξη των δύο αυτών «θαλασσίων πάρκων» έρχεται σε συνέχεια της κατάθεσης στην Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO των σχετικών χαρτών πέρσι τέτοια εποχή, αλλά και νέων προκλήσεων που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και αποτελούν περαιτέρω κλιμάκωση, ακυρώνοντας στην πράξη την πολιτική των «ήρεμων νερών», οι τέσσερις ευρωβουλευτές ρωτούν την Ύπατη Εκπρόσωπο για την Εξωτερική πολιτική και Αντιπρόεδρο της Επιτροπής Κάγια Κάλλας, τι μέτρα προτίθεται να λάβει για την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας έναντι των μονομερών και παράνομων ενεργειών της Τουρκίας.

Η σημερινή παρέμβαση των ευρωβουλευτών, έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων προειδοποιήσεων του ΠΑΣΟΚ, τόσο προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς όσο και προς την Ελληνική Κυβέρνηση για τις ενέργειες της τουρκικής κυβέρνησης. «Με αίσθημα ευθύνης ζητούμε από τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς να τοποθετηθούν και από την Ελληνική Κυβέρνηση να απαντήσει θεσμικά στην νέα πρόκληση, η οποία αποτελεί πλέον την εφαρμογή στο πεδίο του κυοφορούμενου από καιρό αφηγήματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”, για το οποίο προειδοποιήσαμε έγκαιρα. Καμια ολιγωρία και καμία υποβάθμιση της νέας αυτής πρόκλησης δεν δικαιολογείται», σημειώνουν οι τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης

Θέμα: Ανακήρυξη θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία κατά παράβαση Διεθνούς Δικαίου και των Ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο

«Με δύο Προεδρικά διατάγματα που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου η Τουρκία προχώρησε στην ανακήρυξη δύο δήθεν «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», στην περιοχή μεταξύ Φέτιγιε και Κας, αποκλείοντας ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου το πρώτο και στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου το δεύτερο.

Τα θαλάσσια πάρκα αυτά που βασίζονται στο παράνομο Τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δεν αναγνωρίζουν την επήρεια των Ελληνικών νησιών του συμπλέγματος Καστελλορίζου, της Σαμοθράκης και της Λήμνου, όπως αυτή προβλέπεται στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού κεκτημένου και εκτείνονται πέραν των Τουρκικών χωρικών υδάτων, παραβιάζοντας τα Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα αφού περιλαμβάνουν περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ακόμη και χωρικών υδάτων που με βάση την UNCLOS δικαιούνται τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου.

Έχοντας υπόψη ότι η Τουρκική ανακήρυξη των δύο αυτών «θαλασσίων πάρκων» έρχεται σε συνέχεια της κατάθεσης στην Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO των σχετικών χαρτών πέρσι τέτοια εποχή, αλλά και νέων προκλήσεων που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και αποτελούν περαιτέρω κλιμάκωση, ακυρώνοντας στην πράξη την πολιτική των «ήρεμων νερών»,

Ερωτάται η Ύπατη Εκπρόσωπος: Τι μέτρα προτίθεται να λάβει για την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας έναντι των μονομερών και παράνομων ενεργειών της Τουρκίας;»