Ο Ερντογάν ξεκίνησε την ομιλία του ευχαριστώντας τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για τις προσπάθειές του, καθώς η θητεία του ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην απουσία του Παλαιστίνιου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς από τη Γενική Συνέλευση για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

«Πρώτα απ’ όλα, θα ήθελα να εκφράσω τη λύπη μου. Ο πρόεδρος του κράτους της Παλαιστίνης, Μαχμούντ Αμπάς, τον οποίο έχει αναγνωρίσει επίσημα η συντριπτική πλειονότητα των κρατών-μελών, δεν μπορεί να βρίσκεται σε αυτή την αίθουσα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Αυτή η αδικία εις βάρος των Παλαιστινίων αδελφών μας πληγώνει τις συνειδήσεις», ανέφερε. Τόνισε ότι, παρά την απουσία του Αμπάς, η Τουρκία θα συνεχίσει να εκφράζει από το βήμα του ΟΗΕ τη θέση υπέρ μιας «ελεύθερης και κυρίαρχης Παλαιστίνης».

Παράλληλα, κάλεσε για ακόμη μία φορά τις χώρες που δεν έχουν αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος να επανεξετάσουν τη στάση τους. «Η Γάζα είναι το πιο ντροπιαστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης» Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε με ιδιαίτερα σκληρούς χαρακτηρισμούς στην κατάσταση στη Γάζα. «Η Γάζα σήμερα δεν είναι μόνο το μεγαλύτερο παιδικό νεκροταφείο στον κόσμο, αλλά και η περιοχή με το υψηλότερο ποσοστό ακρωτηριασμών παιδιών παγκοσμίως», είπε. Και πρόσθεσε:

«Η Γάζα είναι το πιο απάνθρωπο και το πιο ντροπιαστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης της εποχής μας». Σύμφωνα με τον Ερντογάν, ακόμη και μετά την κατάπαυση του πυρός, περισσότεροι από 1.500 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί. Υποστήριξε επίσης ότι, παρά το γεγονός πως «το παλαιστινιακό κίνημα αντίστασης» έχει αποδεχθεί τη δεύτερη φάση της συμφωνίας, το Ισραήλ δεν δείχνει διάθεση να τερματίσει την κατοχή.

Αναφερόμενος στη Δυτική Όχθη, έκανε λόγο για την «πιο σκληρή περίοδο» βίας από εποίκους, ενώ κατήγγειλε ότι στην Ιερουσαλήμ παρεμποδίζεται η πρόσβαση μουσουλμάνων και χριστιανών στους ιερούς τόπους. «Έχουμε απέναντί μας μια γενοκτονική νοοτροπία που δεν χορταίνει να σκοτώνει», δήλωσε ο Ερντογάν, προσθέτοντας ότι κανένας άνθρωπος «με ανθρωπιά, έλεος, συνείδηση και αίσθηση δικαιοσύνης» δεν μπορεί να κλείνει τα μάτια μπροστά σε αυτή την κατάσταση.

Κατά του ΟΗΕ

Ο Ερντογάν στράφηκε στη συνέχεια κατά της λειτουργίας των Ηνωμένων Εθνών, υποστηρίζοντας ότι ο Οργανισμός έχει απομακρυνθεί από τον σκοπό για τον οποίο ιδρύθηκε. «Ο ΟΗΕ, ο οποίος ιδρύθηκε πριν από 81 χρόνια για να διαφυλάσσει την ειρήνη και την ασφάλεια, έχει καταστεί ανίκανος να επιτελέσει την αποστολή του – ή, μάλλον, έχει καταστεί έτσι. Ο Οργανισμός συνεχίζει να χάνει έδαφος», ανέφερε.

Στο επίκεντρο της κριτικής του βρέθηκε το Συμβούλιο Ασφαλείας και το δικαίωμα βέτο των πέντε μόνιμων μελών. «Το Συμβούλιο Ασφαλείας πρέπει οπωσδήποτε να μεταρρυθμιστεί στη βάση της αρχής ότι “ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από τους πέντε”», τόνισε, επαναλαμβάνοντας το σύνθημα που αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό στοιχείο της τουρκικής επιχειρηματολογίας για τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ.

Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο και το Σουδάν, σημειώνοντας ότι όσοι έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους στον ΟΗΕ βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με απογοήτευση. «Κάποια μέρα όλοι θα αναγκαστούν να καταφύγουν στην κοινή συνείδηση της ανθρωπότητας», είπε.

Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η σημερινή δομή του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες διεθνείς ισορροπίες. «Ας δεχθούμε ότι ένα σύστημα στο οποίο η βούληση περισσότερων από 190 χωρών εξαρτάται από τη βούληση πέντε χωρών ούτε δίκαιο είναι ούτε μπορεί να αποκαταστήσει πλήρως την εμπιστοσύνη», ανέφερε.

Παράλληλα, ζήτησε αλλαγή της αντίληψης ότι το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται διαφορετικά στους ισχυρούς και διαφορετικά στους αδύναμους. «Πρέπει να αλλάξουμε τη σημερινή αντίληψη, σύμφωνα με την οποία το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται διαφορετικά στους ισχυρούς και διαφορετικά στους αδύναμους», τόνισε. Και κατέληξε: «Ένα σύστημα στο οποίο οι πράξεις μένουν ατιμώρητες είναι καταδικασμένο να σαπίσει».

To μήνυμα Ερντογάν στην Ευρώπη

Ο Τούρκος πρόεδρος έστειλε και ένα σαφές μήνυμα προς την Ευρώπη, συνδέοντας την ασφάλεια της ηπείρου με τον ρόλο της Τουρκίας, ενώ παράλληλα επανέλαβε τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας για την Ουκρανία, την Ανατολική Μεσόγειο και το Κυπριακό. Συγκεκριμένα ο Ερντογάν δήλωσε:

«Στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, επιθυμία μας είναι να διασφαλιστούν η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και να επιτευχθεί ειρήνη. Συνεχίζουμε τις επαφές μας με όλες τις πλευρές, με στόχο να αποτραπεί η επέκταση του πολέμου σε ευρύτερη γεωγραφική περιοχή. Τονίζω για ακόμη μία φορά ότι οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα, ανεξαρτήτως του ποιος τις πραγματοποιεί, είναι απαράδεκτες.

Επιθυμούμε τα ζητήματα στον Περσικό Κόλπο, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύονται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Η πρότασή μας για τη Διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο θα συμβάλει στη δημιουργία ενός κοινού εδάφους συνεννόησης. Με την ευκαιρία αυτή, πρέπει να κατοχυρωθούν η κυρίαρχη ισότητα και το ισότιμο διεθνές καθεστώς του τουρκοκυπριακού λαού και να τερματιστεί πλέον η απάνθρωπη απομόνωση στην οποία έχει υποβληθεί.

Καλώ τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ) και να εγκαθιδρύσει πολιτικές, διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις μαζί της. Η Τουρκία, με την αναπτυσσόμενη αμυντική της βιομηχανία και την οικονομία της, η οποία παρουσιάζει ανθεκτικότητα απέναντι στους κλυδωνισμούς, εξακολουθεί να αποτελεί, θα έλεγε κανείς, ένα νησί σταθερότητας εν μέσω των συγκρούσεων.

Ως αναπόσπαστο τμήμα της Ευρώπης, η χώρα μας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της ευημερίας και της ασφάλειας της ηπείρου. Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ που φιλοξενήσαμε στην Άγκυρα αποτέλεσε απτό δείγμα της αποφασιστικότητάς μας για την κοινή μας ασφάλεια. Μια Ευρώπη που θα αφήνει την Τουρκία εκτός της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της δεν μπορεί να είναι πιο ασφαλής», ανέφερε.

Το πρόγραμμα του Ερντογάν

Στο πρόγραμμά του Ερντογάν περιλαμβάνονται επίσης συναντήσεις με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, τον πρωθυπουργό της Βρετανίας Άντι Μπέρναμ και την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι.  Στο αναλυτικό πρόγραμμα που έχει ανακοινωθεί δεν περιλαμβάνεται κατ’ ιδίαν συνάντηση του Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι δύο ηγέτες, ωστόσο, θα βρεθούν στον ίδιο χώρο το βράδυ της 22ας Σεπτεμβρίου. Ο Ερντογάν θα παραστεί στη δεξίωση που θα παραθέσουν ο Τραμπ και η σύζυγός του προς τιμήν των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων και των συζύγων τους.

Δεν αποκλείεται να υπάρξει επαφή μεταξύ των δύο ηγετών στο περιθώριο της εκδήλωσης. Το εάν αυτή η επαφή θα εξελιχθεί σε ξεχωριστή, προγραμματισμένη διμερή συνάντηση, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως. Την τελευταία ημέρα της επίσκεψής του, στις 23 Σεπτεμβρίου, ο Ερντογάν αναμένεται να συναντηθεί με τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν και τον πρωθυπουργό του Ιράκ Αλί Ζεϊντί.

Οι κυρώσεις 

Να σημειωθεί ότι από τις 23 Σεπτεμβρίου τίθενται σε εφαρμογή οι νέες αμερικανικές κυρώσεις σε βάρος των ιρανικών αεροπορικών εταιρειών, οι οποίες πλήττουν και την Τουρκία: Η Turkish Airlines και η AJet δεν εμφανίζουν πτήσεις προς το Ιράν έως τον Μάρτιο του 2027, ενώ η Pegasus έχει αφαιρέσει τις πτήσεις προς τη χώρα από το σύστημα κρατήσεών της.

Τα μέτρα εντάσσονται στην ευρύτερη εκστρατεία κυρώσεων της Ουάσινγκτον με στόχο να περιορίσει τις οικονομικές δυνατότητες του Ιράν, πλήττοντας τη μεταφορά προσωπικού, φορτίων και κεφαλαίων. Παράλληλα, αεροδρόμια και εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στις ιρανικές αεροπορικές εταιρείες κινδυνεύουν με αποκλεισμό από συναλλαγές σε δολάρια.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, από τη Νέα Υόρκη ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, φρόντισε να στείλει ένα διαφορετικό μήνυμα για το επίπεδο των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. «Η Τουρκία τα τελευταία δύο χρόνια έχει καταστεί μία από τις πιο κρίσιμες και πολύτιμες σχέσεις μας», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι «η σχέση Τουρκίας και ΗΠΑ είναι πιο στενή από ποτέ».

Ο Μπάρακ χαρακτήρισε την Τουρκία «πολύ ισχυρή χώρα» και αναφέρθηκε ειδικότερα στο ζήτημα των S-400. Όπως είπε, η χρήση του ρωσικού συστήματος «δεν είναι σε καμία περίπτωση συμβατή με το αμερικανικό σύστημα», προσθέτοντας ότι το Κογκρέσο θα πρέπει να συζητήσει τρόπους επίλυσης του ζητήματος.

Στις 15/09/2023 έγινε η πολιτική κηδεία του Σπύρου Χαλβατζή. Πολύς ο κόσμος, εκπρόσωποι των πολιτικών κομμάτων, αλλά και απλοί άνθρωποι που τον γνώρισαν, διάβασαν τα βιβλία του ή άκουσαν απλά για αυτόν. Ο Γ.Γ. του ΚΚΕ, ο Δημήτρης Κουτσούμπας, μίλησε πρώτος και έδωσε μια συνολική εικόνα της παρουσίας του στο δημόσιο βίο της χώρας, σκιαγραφώντας σε αδρές γραμμές, λιτά, την πορεία της ζωής του. Ταυτόχρονα, όμως, ξεδίπλωσε και την ιστορία μιας εποχής. Την πορεία του ίδιου του τόπου των τελευταίων ογδόντα χρόνων, όσων ήταν περίπου και η ζωή του Σπύρου Χαλβατζή. 

Ο Σπύρος Χαλβατζής γεννήθηκε στις 29 Οκτώβρη 1947 στην Κοζάνη. Ο πατέρας του, τσαγκάρης, ήταν αγωνιστής στον ΕΛΑΣ και αναπόφευκτα κατέληξε στην Μακρόνησο και την εξορία. Η μητέρα του, που ήταν και αυτή αγωνίστρια στον ΕΛΑΣ και μέλος του ΚΚΕ, μεγάλωσε για μεγάλο διάστημα τα παιδιά της μόνη της. Ο ίδιος δούλεψε ως γουνεργάτης από τα έντεκα χρόνια του και από το 1962 συμμετείχε στη Νεολαία της ΕΔΑ και μέχρι την 21η Απριλίου του 1967 στη Νεολαία Λαμπράκη στην οποία ήταν και Γραμματέας.

Με την επιβολή της δικτατορίας, εξορίστηκε, κατά συνέπεια, αρχικά στη Γυάρο, στο Λακκί της Λέρου, στον Ωρωπό και πάλι στη Γυάρο και αποφυλακίστηκε τον Οκτώβρη του 1970 για να ξανασταλεί πάλι στη Γυάρο μετά το Πολυτεχνείο, τον Νοέμβρη του 1973 και να αφεθεί ελεύθερος με την πτώση της δικτατορίας, οπότε άρχισε να δουλεύει ως εργάτης. Από τα δημόσια αξιώματα που κατέλαβε στη συνέχεια, σημαντική ήταν η εκλογή του στη θέση του Γ.Γ. της ΚΝΕ από το 1979 (δεύτερο Συνέδριο της ΚΝΕ) μέχρι και το 1986, της μαζικότερης νεολαιίστικης πολιτικής οργάνωσης στα μεταπολιτευτικά χρόνια.

Μια ζωή συνδεδεμένη με τους αγώνες της Αριστεράς

Υπήρξε, επίσης, μέλος της ΚΕ και του ΠΓ του ΚΚΕ και κατ’ επανάληψη Βουλευτής του Κόμματος από το 2007 ως το 2014 και, τέλος, Πρόεδρος του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) και μέλος της Διοίκησής του μέχρι το τέλος της ζωής του. 

Παρεμπιπτόντως, ό,τι και αν ήταν και ό,τι και αν έκανε ο Σπύρος Χαλβατζής άφηνε πάντα πίσω του ένα αποτύπωμα που μαρτυρά την ιστορική συγκυρία και συνδέει την ατομική μνήμη του καθενός από εμάς με τη συλλογική μνήμη και την προέκτασή της μέσα στην ιστορία. Ξεφυλλίζοντας τη ζωή του συναντάμε τον ΕΛΑΣ, τον Ελληνικό Απελευθερωτικό Στρατό, στην περίοδο της Κατοχής και τον αγώνα του για την απελευθέρωση της χώρας μέσα από τη δράση των γονιών του. Στη συνέχεια τις διώξεις τους, την Μακρόνησο και την εξορία.

Όλη την μετεμφυλιακή πολιτική, δηλαδή, του ελληνικού κράτους που δεν ασκούνταν σε φανταστικά, μυθικά, έστω, πρόσωπα, σε ήρωες χάρτινους, αλλά σε καθημερινούς ανθρώπους, όπως ο τσαγκάρης από την Κοζάνη, η γυναίκα του και πολλοί άλλοι.  Συναντάμε στη συνέχεια τον ίδιο στη Νεολαία της ΕΔΑ και, με τις φυλακές ακόμα γεμάτες, τη συμμετοχή του στην προσπάθεια της Αριστεράς να συγκροτήσει πολιτικό λόγο και να βγάλει τους κυνηγημένους Αριστερούς από την αφάνεια της απομόνωσης του πιστοποιητικού κοινωνικών φρονημάτων και του στιγματισμού τους ως κοινωνικών μιασμάτων.

Ο ίδιος στο δρόμο του θα συναντήσει επίσης τη Νεολαία Λαμπράκη και εμείς είμαστε πλέον υποχρεωμένοι να την γνωρίσουμε και να αναζητήσουμε τη συμβολή της στην ανάπτυξη πολιτικής αλλά και πολιτισμικής ταυτότητας στους νέους της εποχής.  Αναπόφευκτα, η μετάφραση όλης αυτής της δράσης σε εγκληματική συμπεριφορά από την τότε κρατική εξουσία, οδήγησε τον Σπύρο Χαλβατζή στην εξορία. Αναφέραμε τους τόπους πριν. Μόνο που η εξορία δεν ήταν διακοπές, ούτε απλή στέρηση του οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος του κρατούμενου. Ήταν βασανιστήρια, εξευτελισμοί, τρομοκρατία.

Η απορία των μετέπειτα γενεών, που δεν έζησαν την εποχή αυτή, αλλά και όσων δεν είχαν την ίδια πορεία, για το πως άντεξαν οι άνθρωποι που διώχτηκαν τότε όλα αυτά θα μείνει αναπάντητη γιατί, είτε μίλησαν είτε δεν μίλησαν για όσα έζησαν, η απάντηση στο ερώτημα ξεπερνά και τους ίδιους και αγγίζει την ιδιοτυπία της ανθρώπινης φύσης, με την οποία δεν είναι στις προθέσεις μας και στις δυνατότητες μας να ασχοληθούμε.

Η προσέγγισή της, όμως, αφήνει έναν θαυμασμό για τους ανθρώπους που έζησαν τότε, έναν πόνο ίσως, αλλά και έναν αδιόρατο φόβο, για εμάς πλέον, για το δικό μας μέλλον, που όσοι βασανίστηκαν, ασυνείδητα σχεδόν τον αντιλαμβάνονται από την προσπάθεια μας να τους ηρωοποιήσουμε, να τους διαχωρίσουμε, δηλαδή, από τον κοινό μέσο άνθρωπο που είμαστε όλοι εμείς.

Ξορκίζουμε τον δικό μας φόβο, τη δική μας αμηχανία με το να σπρώχνουμε όσους υπήρξαν θύματα βίας σε ένα νέο τόπο εξορίας και απομάκρυνσης που ο θαυμασμός μας δημιουργεί, αφήνοντάς τους ουσιαστικά μόνους να διαχειριστούν τις μνήμες τους, αλλά και την ταυτότητα του ήρωα που εμείς τους δώσαμε και την οποία πρέπει να σηκώνουν μαζί με την επαναβεβαίωσή της που και οι ίδιοι ούτε θέλουν, ούτε μπορούν, τις περισσότερες φορές, να αμφισβητήσουν. 

Η πολιτιστική άνοιξη μιας εποχής

Πολλοί από τους ανθρώπους αυτούς έκρυψαν καλά τον μετατραυματικό τους πόνο για χρόνια, άλλοι τον διαχειρίστηκαν όπως μπορούσαν, άλλοι έζησαν και πέθαναν χωρίς να τον αντιληφθούν. Ο Σπύρος Χαλβατζής τον μετουσίωσε σε δράση. Στη μεταπολίτευση ήταν άλλωστε, τουλάχιστον στην Αριστερά, τόσο κοινό να έχει βασανιστεί κάποιος τα προηγούμενα χρόνια που όσο πιο κοντά σε εκείνα τα χρόνια έζησε ο καθένας από εμάς, τόσο λιγότερο εντυπωσιάζεται από το σακάτεμα ψυχών και σωμάτων ανθρώπων που υπήρχαν γύρω μας, στον φιλικό και οικογενειακό μας κύκλο.

Παρά ταύτα, ήταν τόση η ανακούφιση από την πτώση της δικτατορίας που η συμμετοχή στις πολιτικές νεολαίες και στα πολιτικά κόμματα της εποχής φάνταζε ως εχέγγυο και υπόσχεση ότι ποτέ δεν θα ξαναζήσουμε Γυάρο, Μακρονήσι και ΕΑΤ – ΕΣΑ.  Ο Σπύρος Χαλβατζής εκείνα τα χρόνια ήταν Γ. Γραμματέας της ΚΝΕ, που όποιος περνούσε από αυτή τουλάχιστον έβγαινε εγγράμματος, όχι μόνο στον μαρξισμό – λενινισμό, αλλά και στον πολιτισμό, στην τέχνη, στην ποίηση, στην λογοτεχνία, στην κουλτούρα γενικά. Δεν έχει καμία σημασία, αν έπρεπε οπωσδήποτε να δει την ταινία του Αλέα “Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη”, μια αξιόλογη πράγματι ταινία, την ίδια στιγμή ακολουθούσαν οι ταινίες των Ταβιάνι, Βάιντα, Ταρκόφσκι, Κόπολα, Φασπίντερ ο Bergman και πολλών άλλων.

Ο Γιάννης Ρίτσος κατέβαινε μαζί με το πλήθος στις πορείες και χάριζε στην τότε ΚΝΕ τον ύμνο της. Παντού ξεφύτρωναν πολιτισμικοί σύλλογοι που οργάνωναν δανειστικές βιβλιοθήκες, μουσικές εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις και κινηματογραφικές βραδιές. Τα δε φεστιβάλ των νεολαιών, με πολυπληθέστερο αυτό της ΚΝΕ, ήταν το σύμβολο της νέας ελευθερίας των καιρών. 

Δεν θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ στο πως ο πολιτικός κόσμος της μεταπολίτευσης και πολύ περισσότερο αυτός της Αριστεράς χειρίστηκε όλον αυτόν τον πλούτο που προέκυψε τότε και περισσότερο το πως χειρίστηκε το έμψυχο δυναμικό που τον πλαισίωσε. Το πως, κάτω από το βάρος τεκτονικών αλλαγών στον κόσμο, η αντίθετη πορεία της ιδιώτευσης, της μόνωσης, της αναζήτησης από πολλούς της ατομικής ευμάρειας, είχε ήδη αρχίσει.

Η αρχική ευφορία αντικαταστάθηκε από τη σταδιακή απίσχνανση δικαιωμάτων και κεκτημένων που πριν φαίνονταν ακλόνητα και οι άνθρωποι απομακρύνονταν, όλο και περισσότερο, από αυτούς που τα υπερασπίζονταν, στριμώχνοντας και περιορίζοντας σε ολοένα και μικρότερα ακροατήρια την εμβέλεια του λόγου τους.

Καθάρια φωνή… 

Καθάρια φωνή και καθάρια σκέψη ο Σπύρος Χαλβατζής υπερασπίστηκε τον άνθρωπο στις νέες συνθήκες και από τη Βουλή και με το δημόσιο λόγο του και από τα ΜΜΕ και γενικά η παρουσία του ήταν πάντα ανάσα ορθολογισμού στην αναταραχή των καιρών που ακολούθησαν.

Ήταν όλα εύκολα όμως όπως φαίνονταν σε όσους δεν ήταν πολύ κοντά; Η ραγισμένη φωνή του γιού του ήταν το μέτρο των δυσκολιών που πέρασε και ο ίδιος και η οικογένειά του μαζί του. Ένας τρυφερός αποχαιρετισμός του γιου σε έναν πατέρα και όχι σε έναν ήρωα, σε έναν πατέρα που θα λείψει από τη γυναίκα του, τα παιδιά του, τα εγγόνια του, τους δικούς του ανθρώπους.

Ο Σπύρος Χαλβατζής συνόδεψε με τη ζωή του την εποχή που έζησε ή μπορεί να συνέβη και το ανάποδο. Όπως και να έχει όμως ο άνθρωπος είναι οι πράξεις του και η ιστορία οι πράξεις ανθρώπων ανώνυμων και επώνυμων. Απλά συμβαίνει η ζωή μερικών ανθρώπων να συμπίπτει με τον ιστορικό βηματισμό μιας χώρας, να ξεκλειδώνει τα μυστικά του συλλογικού της βίου και να γίνεται μέσο και καθρέφτης για την αυτογνωσία της. 

Ο σκοπός, όμως, αυτού εδώ του κειμένου δεν είναι να καταδείξει πόσο σπουδαίος άνθρωπος ήταν ο Σπύρος Χαλβατζής, που πράγματι ήταν, πολλοί όμως άλλοι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν γι’ αυτό καλύτερα από εμένα. Ο προβληματισμός μου έχει σχέση με το τέλος μιας εποχής και τις απώλειες της.

Η εποχή που κλείνει με τους αλλεπάλληλους θανάτους των ανθρώπων αυτής της γενιάς που αγωνίστηκε με το σώμα της και το μυαλό της και άφησε σημάδι σε ό,τι οι υπόλοιποι βιώνουμε ως ελευθερία, δημοκρατία ή ό,τι άλλο θεωρούμε ως κατάκτηση, κάνει φανερότερο το κενό και τα τωρινά ελλείμματα στην κατανόηση των νέων καιρών.

Ένας χαοτικός κόσμος στην κόψη του ξυραφιού

Τον προηγούμενο μήνα πέθανε ένας άλλος σπουδαίος άνθρωπος και σημαντικός διανοούμενος, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς και αυτόν ο Σπύρος Χαλβατζής. Όποιος βλέπει την ίδια στιγμή έναν λαό να αποσύρεται στο βάθος και να αφήνει σαλτιμπάγκους και επαγγελματίες της πολιτικής να καθορίζουν την τύχη του, έχει κάθε λόγο να ανησυχεί για το μέλλον.

Και το χειρότερο είναι ότι στην εποχή που ξημερώνει η εξουσία και η δύναμη συγκεντρώνεται σε λίγους και ο απλός άνθρωπος δεν μπορεί ούτε να ακουμπήσει τις νέες δομές που δημιουργούνται και πολύ περισσότερο να τις επηρεάσει και αυτό το ξέρει’ ενστικτωδώς, τις περισσότερες φορές, το αντιλαμβάνεται.

Ακόμη και αν οι νέες προφητείες για τη βέβαιη καταστροφή του κόσμου δεν υλοποιηθούν, ο ελληνιστικός μας κόσμος δεν φαίνεται να γνωρίζει ούτε πως, ούτε γιατί έχει γίνει μέσα σε λίγα χρόνια χαοτικός, ούτε πως έφτασε πάλι να κινείται στην κόψη του ξυραφιού από τις συνεχείς ανατροπές των οποιωνδήποτε σταθερών είχε με πολύ κόπο δημιουργήσει.

Και το κυριότερο δεν γνωρίζει το πως ο πλανήτης θα τεθεί πάλι σε ασφαλή και ελεγχόμενη τροχιά για τον μέσο άνθρωπο. Το μέλλον είναι πλέον ανοικτό σε πολλές εκδοχές και αυτό είναι αρκούντως επώδυνο. 

Το 32ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας με Χρυσό Χορηγό τη ΔΕΗ, θα πραγματοποιηθεί από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 11 Οκτωβρίου 2026, με ένα πλούσιο πρόγραμμα προβολών και δράσεων που θα μετατρέψει την Αθήνα σε μια μεγάλη κινηματογραφική γιορτή. Οι προβολές και οι δράσεις του Φεστιβάλ θα φιλοξενηθούν σε εμβληματικούς πολιτιστικούς και κινηματογραφικούς χώρους της πόλης, όπως στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, τους κινηματογράφους Δαναός, Άστορ και Cinobo Opera, καθώς και το Τριανόν.

Με έμφαση στο ελληνικό σινεμά και τους νέους δημιουργούς, οι φετινές Νύχτες Πρεμιέρας παρουσιάζουν ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα προβολών και δράσεων. Οι πολυαναμενόμενες ελληνικές πρεμιέρες κάνουν το πρώτο τους βήμα και συνεχίζουν το ταξίδι τους σε κινηματογραφικές αίθουσες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ το Διαγωνιστικό Τμήμα Ελληνικών Ταινιών Μικρού Μήκους προσφέρει για περισσότερα από δεκατέσσερα χρόνια ένα φιλόξενο πεδίο σε νέους δημιουργούς να παρουσιάσουν τη δουλειά τους στο ευρύ κοινό. Παράλληλα, τα εξειδικευμένα εργαστήρια και τα masterclasses που υλοποιούνται σε συνεργασία με φορείς της εγχώριας και ευρωπαϊκής κινηματογραφικής σκηνής, με την παρουσία διεθνώς αναγνωρισμένων δημιουργών και συντελεστών, δημιουργούν έναν χώρο συνάντησης και διαλόγου ανάμεσα στο κοινό και τους ανθρώπους του κινηματογράφου.

Η Γενική Διευθύντρια Εταιρικών Σχέσεων και Επικοινωνίας του Ομίλου ΔΕΗ, κα Σοφία Δήμτσα, δήλωσε σχετικά: «Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που εγκαινιάζουμε τη συνεργασία μας με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, έναν θεσμό με ξεχωριστή θέση στη σύγχρονη πολιτιστική ζωή της πόλης. Για τη ΔΕΗ, η στήριξη του πολιτισμού αποτελεί σταθερή επιλογή και ουσιαστικό μέρος της σχέσης μας με την κοινωνία. Μέσα από αυτή τη νέα συνεργασία, στηρίζουμε τη σύγχρονη κινηματογραφική δημιουργία, τους νέους δημιουργούς και τη δυνατότητα του κοινού να έρχεται πιο κοντά σε σημαντικά έργα και νέες φωνές του κινηματογράφου».

Η ΔΕΗ στηρίζει δύο από τις σημαντικότερες διακρίσεις του Φεστιβάλ

Στο πλαίσιο της συνεργασίας με τις Νύχτες Πρεμιέρας, η ΔΕΗ υποστηρίζει δύο από τις σημαντικότερες διακρίσεις του Φεστιβάλ, τα βραβεία Χρυσή Αθηνά Καλύτερης Ταινίας και Χρυσή Αθηνά Καλύτερου Ντοκιμαντέρ, με χρηματικό έπαθλο 3.000 ευρώ για κάθε βραβείο.

Η Χρυσή Αθηνά Καλύτερης Ταινίας απονέμεται από τη Διεθνή Κριτική Επιτροπή του Φεστιβάλ στην ταινία του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος που ξεχωρίζει για την τεχνική και αισθητική της αρτιότητα. Αντίστοιχα, τη Χρυσή Αθηνά Καλύτερου Ντοκιμαντέρ απονέμει Διεθνής Κριτική Επιτροπή επαγγελματιών με εξειδίκευση στο σινεμά τεκμηρίωσης.

Με σταθερή πίστη στη δύναμη της τέχνης να δημιουργεί κοινωνική συνοχή και εξέλιξη, η ΔΕΗ παραμένει σταθερά #μετονΠολιτισμό, στηρίζοντας πρωτοβουλίες και θεσμούς που αναδεικνύουν την πολιτιστική κληρονομιά και φέρνουν το κοινό πιο κοντά σε σημαντικά έργα και δημιουργούς.

Την τελετή εγκαινίων τίμησαν με την παρουσία τους ο Πρωθυπουργός, υπουργοί, εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας, ο περιφερειάρχης Αττικής, δήμαρχοι, η αθλητική ηγεσία, αθλητές, ανάμεσά τους Ολυμπιονίκες και Παραολυμπιονίκες, καθώς και εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου, της τοπικής κοινωνίας και των ΜΜΕ.

Το κοινό παρακολούθησε ένα υπερθέαμα μουσικής, εικόνας και ήχου, όπου τις εντυπώσεις έκλεψαν παιδιά από Αθλητικούς Συλλόγους των όμορων, με την ανάπτυξη, Δήμων, που με ένα εντυπωσιακό δρώμενο, με επικεφαλής τον Ολυμπιονίκη, Λευτέρη Πετρούνια, μετέφεραν τον παλμό της γιορτής, της συμμετοχής και της κοινής εμπειρίας στον κόσμο.

Στον χαιρετισμό του κατά τη διάρκεια της τελετής των εγκαινίων, ο Πρωθυπουργός τόνισε μεταξύ άλλων: «Το The Ellinikon Sports Park είναι ένα έργο το οποίο ανήκει σε όλους τους κατοίκους των νοτίων προαστίων, ανήκει τελικά στους κατοίκους ολόκληρης της Αττικής, στους ερασιτέχνες, στους επαγγελματίες αθλητές και τους Παραολυμπιονίκες μας, μία υποδομή την οποία και θα αποκαλούσα έναν σημαντικό «πνεύμονα» για μία καλύτερη καθημερινότητα, αλλά κι ένα εφαλτήριο για περισσότερες νίκες στους στίβους και στα γήπεδα. Προστίθεται έτσι μία ακόμα «ψηφίδα» στη μεγαλύτερη ανάπλαση που υλοποιείται αυτή την εποχή στην Ευρώπη. Μία παρέμβαση εμβληματική, όχι μόνο λόγω του μεγέθους της όσο, θα έλεγα, λόγω της σημασίας που αποκτά, σηματοδοτώντας την επικράτηση του αύριο απέναντι στο χθες».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της LAMDA Development, Οδυσσέας Αθανασίου ανέφερε στην ομιλία του: «Αν υπάρχει μια λέξη που χαρακτηρίζει αυτό το πάρκο είναι η συνύπαρξη. Του πρωταθλητισμού με την καθημερινή άσκηση. Των αθλητικών συλλόγων με τις οικογένειες. Των παιδιών με τους μεγαλύτερους. Της προσπάθειας με τη χαρά. Αυτό που για χρόνια πολλοί πίστευαν ότι δεν θα γίνει ποτέ, αρχίζει πλέον να γίνεται καθημερινότητα και από τη στιγμή που ένας χώρος γεμίζει ανθρώπους, παύει πραγματικά να ανήκει σε εκείνους που τον σχεδίασαν ή τον κατασκεύασαν. Ανήκει σε εκείνους που τον ζουν. Το Ελληνικό ήταν για όλους εμάς μια υπόσχεση, σήμερα ακούγοντας τις φωνές των παιδιών σε αυτά τα γήπεδα μπορούμε επιτέλους να πούμε: η υπόσχεση αρχίζει να γίνεται ζωή και αυτή η ζωή ανήκει σε όλους».

Ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, δήλωσε: «Η παράδοση του The Ellinikon Sports Park σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον αθλητισμό και αναβαθμίζει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής στη νότια Αττική και σε ολόκληρο το Λεκανοπέδιο. Πρόκειται για μια σύγχρονη, πράσινη και πλήρως προσβάσιμη υποδομή, που δημιουργεί νέες δυνατότητες για αθλητές και πολίτες. Η Περιφέρεια Αττικής θα προχωρήσει άμεσα στη μίσθωση μέρους του νέου Αθλητικού Πάρκου, ώστε, σε συνεργασία με τον ΣΕΓΑΣ, να μεταφέρουμε εδώ δραστηριότητες των αθλητών του στίβου και παράλληλα να αναπτύξουμε προγράμματα μαζικού αθλητισμού και σημαντικές αθλητικές διοργανώσεις. Επενδύουμε σε υποδομές σύγχρονες, ασφαλείς και ανοιχτές σε όλους».

Με στόχο να δημιουργήσει έναν ζωντανό χώρο συνύπαρξης και συμπερίληψης, η LAMDA Development συνέδεσε τα εγκαίνια του The Ellinikon Sports Park με μια κίνηση υψηλού συμβολισμού, παραχωρώντας στην Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή γραφεία, εντός του νέου Αθλητικού Πάρκου. Στο πλαίσιο της τελετής των εγκαινίων, ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Γιώργος Καπελλάκης, παρέλαβε aπό τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της LAMDA, Οδυσσέα Αθανασίου, το κλειδί των νέων εγκαταστάσεων, που θα στεγάζονται, πλέον, στο The Ellinikon Sports Park.

Ο πρόεδρος της ΕΠΕ Γιώργος Καπελλάκης δήλωσε: «Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες προς τη LAMDA Development για την έμπρακτη στήριξή της προς την Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή. Ιδιαίτερη αξία έχει για εμάς το γεγονός ότι τα νέα μας γραφεία βρίσκονται στο The Ellinikon, σε ένα σύγχρονο, οργανωμένο και υψηλών προδιαγραφών περιβάλλον, που δημιουργεί ένα ξεχωριστό πλαίσιο για τη νέα μας πορεία».

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ανακοινώθηκε στρατηγική συνεργασία με το Mouratoglou Racket Club, ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα διεθνή brands στον χώρο του αθλητισμού, το οποίο θα αναπτυχθεί στο The Ellinikon Sports Park στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης ανάπτυξης.

Σχετικά με το The Ellinikon Sports Park

Το The Ellinikon Sports Park έχει έκταση 287.000 τ.μ. Διαθέτει, μεταξύ άλλων, 4 γήπεδα ποδοσφαίρου, 2 γήπεδα μπάσκετ, 2 γήπεδα τένις, ανοιχτό στίβο, χώρους άσκησης και ξενώνες για αθλητές, ενώ το αμέσως επόμενο διάστημα θα παραδοθούν και εγκαταστάσεις υγρού στίβου.

Σχετικά με τη LAMDA Development

Η LAMDA Development S.A., η οποία ιδρύθηκε από την οικογένεια Σπύρου Λάτση, είναι εισηγμένη στην Κύρια Αγορά του Euronext Athens. Η κορυφαία αυτή εταιρεία συμμετοχών, στην οποία τα συμφέροντα της οικογένειας Σπύρου Λάτση εξακολουθούν να διατηρούν τον πλειοψηφικό έλεγχο, δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη, επένδυση και διαχείριση ακινήτων. Ο Όμιλος κατέχει ηγετική θέση στην Ελληνική αγορά μεγάλων εμπορικών και ψυχαγωγικών κέντρων, ενώ διατηρεί ισχυρή παρουσία και στον τομέα των οικιστικών και επαγγελματικών αναπτύξεων κυρίως στην Ελλάδα και τη Ν.Α. Ευρώπη.

Το διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο του Ομίλου περιλαμβάνει τέσσερα μεγάλα εμπορικά και ψυχαγωγικά κέντρα – The Mall Athens, Golden Hall και Designer Outlet Athens στηνΑθήνα, Mediterranean Cosmos στη Θεσσαλονίκη – καθώς και στρατηγικής σημασίας εκτάσεις γης και εμβληματικά περιουσιακά στοιχεία στον τομέα των μαρινών, όπως η Μαρίνα Φλοίσβου, η Μαρίνα Αγίου Κοσμά και η Μαρίνα mega-yacht στην Κέρκυρα. Η LAMDA Development υλοποιεί το εμβληματικό έργο του Ελληνικού, τη μεγαλύτερη αστική ανάπλαση στην Ευρώπη.

Το έργο αναπτύσσεται στον χώρο του πρώην Διεθνούς Αεροδρομίου Αθηνών και θα αποτελέσει μια σύγχρονη, «έξυπνη» πόλη με επίκεντρο το μεγαλύτερο παράκτιο πάρκο της Ευρώπης. Η ανάπτυξη, που έχει σχεδιαστεί και υλοποιείται με βάση τις αρχές βιωσιμότητας και καινοτομίας, περιλαμβάνει σύγχρονες κατοικίες, εμπορικό κέντρο, πολυτελή ξενοδοχεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα, αθλητικές εγκαταστάσεις, εμπορικούς προορισμούς, χώρους πολιτισμού, αναψυχής, γραφείων και υπηρεσιών υγείας.

Εκτιμάται ότι ο πιλότος του μαχητικού F-16 έκανε χρήση του συστήματος εκτίναξης και διασώθηκε, ωστόσο, σύμφωνα με το ειδησεογραφικό δίκτυο n-tv, το οποίο επικαλείται την περιφερειακή διοίκηση του Μπίτμπουργκ-Προυμ της Γερμανίας τουλάχιστον ένα άτομο έχει τραυματιστεί. Στο σημείο βρίσκεται σε εξέλιξη μεγάλη επιχείρηση της Πυροσβεστικής και σωστικών συνεργείων.

Τι είπε ο Τραμπ για το Ιράν

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι, από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, επέλεξε τη δράση αντί των «ατελείωτων συζητήσεων», λέγοντας χαρακτηριστικά: «Ενώ άλλοι μιλούσαν, εγώ έδρασα. Ενώ άλλοι μιλούσαν για ειρήνη, εγώ έφερα την ειρήνη. Ενώ άλλοι αγνοούσαν τις απειλές, εγώ τις αντιμετώπισα».

Αναφερόμενος στις σχέσεις με την Τεχεράνη, ο Τραμπ παρουσίασε τη δική του εκδοχή για την πορεία των γεγονότων μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνησή του επιχείρησε να ανοίξει δρόμο για συμφωνία με το Ιράν, προσφέροντας οικονομική συνεργασία με αντάλλαγμα τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος και της υποστήριξης προς τρομοκρατικές οργανώσεις. «Αλλά αρνήθηκαν. Αρνήθηκαν απόλυτα. Ήταν μεγάλο λάθος», ανέφερε χαρακτηριστικά

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επιχείρηση “Midnight Hammer”, υποστηρίζοντας ότι ο αμερικανικός στρατός «κατέστρεψε» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο, όπως είπε, ήταν προστατευμένο κάτω από βουνά και ενισχυμένες εγκαταστάσεις. «Και πάλι κάλεσα το Ιράν να κάνει μια συμφωνία. Και πάλι αρνήθηκαν», δήλωσε. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι η Τεχεράνη είχε αναπτύξει πυραύλους ικανούς να πλήξουν την Ευρώπη, παρουσιάζοντας το ιρανικό οπλοστάσιο ως άμεση απειλή για τη διεθνή ασφάλεια.

Στη συνέχεια της ομιλίας του, ο Τραμπ έθεσε το δίλημμα που, όπως είπε, βρίσκεται πλέον μπροστά στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Έχω μια μεγάλη απόφαση να πάρω», ανέφερε, περιγράφοντας δύο επιλογές: την επίτευξη μιας συμφωνίας που θα επέτρεπε στην ιρανική οικονομία να ανακάμψει ή τη συνέχιση της πίεσης με ακόμη σκληρότερα μέτρα. «Να εξαφανίσω την Ισλαμική Δημοκρατία – και να το κάνω γρήγορα;» είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας σε άλλο σημείο: «Να τους οδηγήσω στην κόλαση;».

Παρά τις απειλές κλιμάκωσης, ο Τραμπ επανέλαβε την εκτίμησή του ότι τελικά θα υπάρξει συμφωνία με το Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο. «Πιστεύω ότι θα κάνουμε μια συμφωνία αμέσως μετά τις εκλογές, γιατί δεν έχει νόημα για αυτούς να μην το κάνουν», ανέφερε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η στάση της Τεχεράνης δεν προέρχεται από ισχύ αλλά από αδυναμία. «Το Ιράν συμπεριφέρεται άσχημα, όχι επειδή είναι ισχυρό και γεμάτο αυτοπεποίθηση, αλλά επειδή είναι αδύναμο και απελπισμένο», είπε. Παράλληλα κάλεσε τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ να «σταθούν ενωμένα» απέναντι στην ιρανική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι ο τερματισμός της υποστήριξης της Τεχεράνης προς ένοπλες οργανώσεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση στις ενεργειακές αγορές. «Οι τιμές του πετρελαίου θα πέσουν κατακόρυφα», υποστήριξε. Ο Τραμπ κατέληξε λέγοντας ότι «με θάρρος και αποφασιστικότητα όλα είναι δυνατά» και ότι «μεγάλες αλλαγές μπορούν να συμβούν και να συμβούν γρήγορα».

«Έχω τερματίσει οκτώ πολέμους»

Στην ίδια ομιλία ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε επίσης τον ισχυρισμό του ότι κατά τη δεύτερη θητεία του έχει συμβάλει στον τερματισμό οκτώ πολέμων, λέγοντας ότι ήταν «μεγάλη τιμή» για τον ίδιο. Στη λίστα που παρουσίασε περιλαμβάνονται οι συγκρούσεις:

• Ισραήλ – Χαμάς
• Ισραήλ – Ιράν
• Αίγυπτος – Αιθιοπία
• Ινδία – Πακιστάν
• Σερβία – Κόσοβο
• Ρουάντα – ΛΔ Κονγκό
• Αρμενία – Αζερμπαϊτζάν
• Καμπότζη – Ταϊλάνδη

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι σχεδόν όλες οι χώρες αυτές του έστειλαν επιστολές ευχαριστιών, ενώ ανέφερε πως ο πρωθυπουργός του Πακιστάν τού είπε ότι «έσωσε 30 εκατομμύρια ζωές». Η ομιλία του Τραμπ στον ΟΗΕ κινήθηκε συνολικά σε ιδιαίτερα πανηγυρικό τόνο, με τον Αμερικανό πρόεδρο να παρουσιάζει την οικονομία, την τεχνολογία και τον στρατό των ΗΠΑ ως παγκόσμιους ηγέτες.

«Η Αμερική επέστρεψε και η χώρα μας είναι σήμερα ισχυρότερη από ποτέ», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνησή του παρέλαβε μια «σκοτεινή εποχή» και τη μετέτρεψε σε «χρυσή εποχή της Αμερικής». Στη συνέχεια, ο Τραμπ απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε πυρομαχικά, υποστηρίζοντας ότι η χώρα διαθέτει αποθέματα σε επίπεδα που «δεν θα μπορούσε καν να σκεφτεί να χρησιμοποιήσει».

«Δεν είναι αλήθεια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χαμηλά αποθέματα πυρομαχικών. Έχουμε περισσότερα πυρομαχικά από όσα θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε ότι θα χρησιμοποιήσουμε», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, απαντώντας στις αναφορές που έχουν γίνει το τελευταίο διάστημα για πιέσεις στα αμερικανικά στρατιωτικά αποθέματα. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του αυξάνει την παραγωγή πυρομαχικών «σε επίπεδα που δεν έχουμε δει ποτέ πριν», σημειώνοντας ότι οι ΗΠΑ δημιουργούν νέες μονάδες παραγωγής και ενισχύουν τα αποθέματά τους.

«Αυξάνουμε τα αποθέματά μας πιο γρήγορα από ποτέ», ανέφερε ο Τραμπ, επαναλαμβάνοντας ουσιαστικά μήνυμα που είχε δημοσιεύσει νωρίτερα στα κοινωνικά δίκτυα, όπου κατηγόρησε όσους υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ έχουν περιορισμένα αποθέματα ως «δειλούς και προδότες».

Βενεζουέλα-Κούβα

Στην ίδια ομιλία, ο Τραμπ παρουσίασε τις ενέργειες της κυβέρνησής του στη Βενεζουέλα ως μεγάλη επιτυχία και ως προειδοποίηση προς άλλες χώρες. «Οι ενέργειές μας στη Βενεζουέλα αποδεικνύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιτρέψουν πλέον σε απειλές κατά της Αμερικής να αποκτούν βάση οπουδήποτε στο δυτικό ημισφαίριο», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον θα χρησιμοποιήσει «την ασυναγώνιστη στρατιωτική της ισχύ» εφόσον χρειαστεί για την προστασία των εθνικών της συμφερόντων.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στην επιχείρηση στη Βενεζουέλα, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «στον νικητή ανήκουν τα λάφυρα», ενώ έκανε λόγο για ενισχυμένη πρόσβαση των ΗΠΑ στα πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας.

Ο Τραμπ στράφηκε στη συνέχεια στην Κούβα, δηλώνοντας ότι η κυβέρνησή του επιδιώκει «θεμελιώδη αλλαγή» στο νησί, το οποίο χαρακτήρισε «αποτυχημένο κράτος». Τη στιγμή εκείνη, τα μέλη της κουβανικής αντιπροσωπείας αποχώρησαν από την αίθουσα. «Αποτυγχάνει όπως ποτέ άλλοτε και θα πέσει», είπε, υποστηρίζοντας ότι ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την κουβανική πλευρά.

Παράλληλα τόνισε ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν «ένα καταφύγιο για ξένους αντιπάλους που απειλούν την Αμερική στην ίδια της την αυλή». «Ο κομμουνισμός δεν θα έρθει ποτέ στην Αμερική, αλλά η ελευθερία θα έρθει στην Κούβα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Θα υπάρξουν συμφωνίες για Ουκρανία και Ιράν»

Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η σύγκρουση οδεύει προς λύση, λέγοντας ότι η Ουάσιγκτον συνεργάζεται στενά με τις δύο πλευρές. «Γίνεται πιο γρήγορα απ’ όσο καταλαβαίνει ο κόσμος», ανέφερε, εκφράζοντας την ανησυχία του για τις απώλειες στο πεδίο της μάχης. «Είναι ώρα να σταματήσει η αιματοχυσία», είπε, σημειώνοντας ότι πρόσφατα υπέγραψε νομοθεσία που του δίνει «τεράστιες νέες αρμοδιότητες στους δασμούς», τις οποίες θα χρησιμοποιήσει, όπως είπε, εφόσον χρειαστεί, για την άσκηση πίεσης στη Ρωσία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ευχαρίστησε επίσης τη σύζυγό του Μελάνια για τις προσπάθειές της σχετικά με την επιστροφή εκτοπισμένων ανθρώπων και παιδιών στην Ουκρανία. Κλείνοντας την αναφορά του στο Ιράν, ο Τραμπ επανέλαβε ότι ΗΠΑ και Τεχεράνη «σίγουρα» θα καταλήξουν σε συμφωνία. «Θα γίνει γρήγορα. Έχουν συμβεί πολλά από την τελευταία φορά που συναντηθήκαμε εδώ πριν από έναν χρόνο», ανέφερε.

Τραμπ για Γροιλανδία

Στη συμφωνία με τη Δανία που, όπως υποστήριξε, θα εξασφαλίσει στις Ηνωμένες Πολιτείες «μόνιμο έλεγχο της ασφάλειας» στη Γροιλανδία αναφέρθηκε ο Τραμπ σε άλλο σημείο της ομιλίας του. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η συμφωνία, η οποία όπως είπε θα υπογραφεί αργότερα την Τρίτη, προβλέπει την έναρξη διαδικασίας για την ανάπτυξη σημαντικής αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.

«Θα ξεκινήσουμε άμεσα τη διαδικασία ανάπτυξης μεγάλης στρατιωτικής παρουσίας στις κατάλληλες τοποθεσίες», ανέφερε, προσθέτοντας ότι περιλαμβάνεται η δημιουργία «δύο πολύ μεγάλων στρατιωτικών βάσεων». Ο Τραμπ τόνισε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη ισχυρή στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, ωστόσο υποστήριξε ότι η νέα συμφωνία θα επιτρέψει την «επέκταση του αμερικανικού αποτυπώματος στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό».

Το μήνυμα για την ΑΙ

Στην ομιλία του ο Τραμπ αναφέρθηκε εκτενώς και στην τεχνητή νοημοσύνη, την οποία χαρακτήρισε τεχνολογία που μπορεί να ξεπεράσει σε σημασία ακόμη και τη βιομηχανική επανάσταση ή το διαδίκτυο. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να αποκαλείται «υπερνοημοσύνη» (SI – Super Intelligence), υποστηρίζοντας ότι ο όρος αυτός «ακούγεται πολύ καλύτερα» και αποδίδει καλύτερα τις δυνατότητές της.

«Κάθε νέα τεχνολογία φέρνει προκλήσεις και αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση», ανέφερε, ωστόσο επέκρινε όσους προειδοποιούν για τους κινδύνους της AI, συγκρίνοντας τις ανησυχίες αυτές με προηγούμενες προειδοποιήσεις για την κλιματική αλλαγή. «Οι ίδιοι άνθρωποι που έλεγαν ότι όλοι θα πεθάνουμε σε 12 χρόνια λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι οι ίδιοι που τώρα λένε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μας καταστρέψει και ότι τα ρομπότ θα επιτεθούν σε όλους», είπε.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προηγούνται «κατά πολύ» της Κίνας και άλλων χωρών στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. «Δεν πρόκειται να περιορίσω την ανάπτυξη κάτι που πολλοί λένε ότι θα είναι μεγαλύτερο από τη βιομηχανική επανάσταση, ίσως μεγαλύτερο ακόμη και από το διαδίκτυο», ανέφερε.

Φόρος άνθρακας στη ναυτιλία

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στην παρέμβαση της κυβέρνησής του κατά των προσπαθειών του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) να θεσπίσει παγκόσμιο μηχανισμό φορολόγησης των εκπομπών άνθρακα στη ναυτιλία. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι «αναγκάστηκε να παρέμβει» για να σταματήσει έναν «ακριβό φόρο» που, όπως είπε, προωθούσε ένας οργανισμός του ΟΗΕ.

Παράλληλα έκανε ειδική αναφορά στη σύζυγό του Μελάνια Τραμπ και στις προσπάθειές της για την επανένωση παιδιών από την Ουκρανία που έχουν απομακρυνθεί από τις οικογένειές τους. Η αναφορά αυτή έγινε δεκτή με χειροκροτήματα από την αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης.

Το χτεσινό απρόοπτο

Πάντως, χτες ένα ιδιαίτερο σκηνικό διαδραματίστηκε σε εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, στο πλαίσιο της οποίας ο Τραμπ πραγματοποίησε δηλώσεις χωρίς να ακούγεται λέξη από όσα είπε. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ συμμετείχε στην τελετή εγκαινίων του νέου ελικοδρομίου στο Νότιο Γκαζόν, μιλώντας μπροστά σε ένα πλήθος που φορούσε κράνη και φωσφοριζέ κίτρινα γιλέκα υψηλής ορατότητας. Ωστόσο, το τι ακριβώς έλεγε, παρέμεινε… μυστήριο, καθώς δεν υπήρχαν δημοσιογράφοι για να του τοποθετήσουν μικρόφωνα.

Αντίθετα, η επίσημη μετάδοση του Λευκού Οίκου δεν μπόρεσε να συλλάβει κανέναν ήχο, εκτός από το εκκωφαντικό βουητό ενός ελικόπτερου “Marine One” που βρισκόταν σταθμευμένο λίγα μέτρα μακριά. Ο ήχος του Τραμπ ήταν εντελώς παραμορφωμένος. Ακόμη και το Newsmax -ένα από τα λίγα δίκτυα που μετέδωσαν την εκδήλωση- αναγνώρισε ότι ήταν “ένα παράδειγμα” του σχεδίου λογοκρισίας του προέδρου που “έφερε ελαφρώς αντίθετα αποτελέσματα”. “Προφανώς, οι συνέπειες είναι εδώ μπροστά μας. Δεν ακούγεται τι λέει ο πρόεδρος”, σχολίασε η παρουσιάστρια του Newsmax, Μπιάνκα ντε λα Γκάρζα.

Νωρίτερα, τέσσερα από τα μεγαλυτερα τηλεοπτικά δίκτυα των ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι αναστέλλουν την “κοινή” τηλεοπτική κάλυψη του προέδρου Τραμπ, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς το CNN, στο οποίο έχει ήδη απαγορευτεί η πρόσβαση στο Λευκό Οίκο. “Το κοινό έχει ζωτικό συμφέρον να λαμβάνει ακριβείς και ανεξάρτητες πληροφορίες σχετικά με την κυβέρνησή του. Καμία κυβέρνηση δεν πρέπει να περιορίζει έναν ειδησεογραφικό οργανισμό επειδή διαφωνεί με την κάλυψή του”, ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους τα ABC, CBS, CNN, Fox και NBC.

Οι τηλεοπτικοί σταθμοί αναλαμβάνουν εκ περιτροπής την ευθύνη για τη μαγνητοσκόπηση του προέδρου των ΗΠΑ σε ορισμένες εκδηλώσεις. Νωρίτερα, CNN, MS NOW και Politico έκαναν γνωστό ότι θα ασκήσουν αγωγή κατά της κυβέρνησης Τραμπ για την απαγόρευση της πρόσβασής τους στον Λευκό Οίκο. Σε πρόσφατη δε δημοσκόπηση, η δημοτικότητα έχει κατρακυλήσει στο 32%.

Η πρόταση του Ιράν για το Ορμούζ

Έτοιμο να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες δηλώνει το Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα μειώσουν τη στρατιωτική πίεση και θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ανέφερε προηγουμένος ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Reuters, η Τεχεράνη ζητά από την Ουάσιγκτον σαφή πολιτική δέσμευση ότι επιθυμεί επιστροφή στη διπλωματία και συμφωνία σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τα επόμενα βήματα. Όπως ανέφερε ο ίδιος αξιωματούχος, η ιρανική αντιπροσωπεία που βρίσκεται στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έχει πλήρη εξουσιοδότηση για επανεκκίνηση των επαφών με τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Reuters, η ιρανική πρόταση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών διαβιβάστηκε στις ΗΠΑ μέσω μεσολαβητών στις 16 Σεπτεμβρίου, ενώ οι λεπτομέρειες μιας πιθανής συμφωνίας μπορούν να συζητηθούν στη Νέα Υόρκη μέσω τρίτων πλευρών.

«Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ είναι μια χρυσή ευκαιρία για τις ΗΠΑ να επιστρέψουν στη διπλωματία», ανέφερε ο αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη θα ανταποκρινόταν θετικά εφόσον η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε συγκεκριμένα βήματα. Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν αναχώρησε την Τρίτη για τη Νέα Υόρκη, ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεν προβλέπεται συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Η κίνηση της Τεχεράνης έρχεται, ενώ παραμένει αυξημένη η ένταση με τις ΗΠΑ. Την Κυριακή, η κεντρική στρατιωτική διοίκηση του Ιράν ανακοίνωσε ότι είχε πληροφορηθεί πως η Ουάσιγκτον προετοιμάζεται για επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων με τη στήριξη χωρών της περιοχής. Η ιρανική πλευρά προειδοποίησε ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα απαντήσει «χωρίς περιορισμούς και υπολογισμούς».

Ο μοντερνισμός, αντίθετα, άρχισε να αποσυνδέει την καλλιτεχνική αξία από την αναπαράσταση, την ομορφιά και τη δεξιοτεχνία. Αυτό υπήρξε ιστορικά γόνιμο, αλλά δημιούργησε ένα πρόβλημα που δεν λύνεται εύκολα: όταν σχεδόν τίποτε δεν είναι αναγκαίο για να είναι ένα αντικείμενο τέχνη, τι είναι αυτό που μπορεί ακόμα να το κάνει σπουδαία τέχνη;

Εδώ βρίσκεται ο Pollock. Ο Pollock δεν ζωγραφίζει ένα αντικείμενο, αλλά αφήνει επάνω στον καμβά τα ίχνη μιας πράξης. Το χρώμα στάζει, εκτοξεύεται, διασχίζει την επιφάνεια. Η χειρονομία γίνεται περιεχόμενο. Αλλά εδώ πρέπει να τεθεί μια ανελέητη ερώτηση: Γιατί μια χειρονομία είναι καλλιτεχνικά σημαντική;

Επειδή είναι αυθόρμητη; Τότε και η αυθόρμητη κίνηση οποιουδήποτε ανθρώπου θα μπορούσε να αποκτήσει καλλιτεχνική αξία. Επειδή είναι προσωπική; Τότε κάθε προσωπική χειρονομία είναι δυνητικά έργο τέχνης. Επειδή είναι δύσκολο να επαναληφθεί; Η δυσκολία δεν ισοδυναμεί με αισθητική αξία. Επειδή είναι του Pollock; Αυτό όμως μετατρέπει την αξία, από ιδιότητα του έργου, σε ιδιότητα του ονόματος.

Η υπεράσπιση του Pollock μπορεί βεβαίως να απαντήσει ότι τίποτε από αυτά δεν αρκεί: η αξία βρίσκεται στην εξαιρετικά σύνθετη οργάνωση της επιφάνειας, στον ρυθμό, στην πυκνότητα, στις σχέσεις των ιχνών και στην ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο και στην απρόβλεπτη κίνηση. Αλλά τότε η υπεράσπιση επιστρέφει, σχεδόν αναγκαστικά, σε αισθητικά κριτήρια. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η αδυναμία τής πιο ακραίας εκδοχής του “ζωγραφικού συμβάντος”: η πράξη της δημιουργίας δεν μπορεί από μόνη της να πιστοποιήσει την αξία του δημιουργήματος.

Είναι αισθητική αξία η τυπολατρική πειθαρχία;

Το αντίθετο πρόβλημα συναντούμε στον Mondrian. Εδώ δεν έχουμε έκρηξη χειρονομίας, αλλά σχεδόν τυπολατρική πειθαρχία: οριζόντιες και κάθετες γραμμές, ορθογώνια, λευκό, μαύρο και βασικά χρώματα. Η ζωγραφική απογυμνώνεται από το “περιττό”, μέχρι να μείνουν οι στοιχειώδεις σχέσεις. Αλλά ακριβώς τότε πρέπει να ρωτήσουμε: τι έχει κερδίσει η τέχνη και τι έχει χάσει; Αν η αφαίρεση αφαιρεί το σώμα, το πρόσωπο, το τοπίο, την ιστορία, τη μυθολογία, το δράμα, τον χαρακτήρα και τη συγκεκριμένη ανθρώπινη εμπειρία, τότε δεν πρέπει να απαιτήσουμε από αυτήν μια εξαιρετικά ισχυρή δικαιολόγηση για το τι μας προσφέρει στη θέση τους;

Ο Mondrian μπορεί να απαντήσει ότι δεν θέλει να αναπαραστήσει τον κόσμο, αλλά να αποκαλύψει μια βαθύτερη τάξη μέσα από την καθαρότητα των σχέσεων. Αυτό είναι συνεπές. Αλλά τότε προκύπτει μια νέα δυσκολία: πώς αποδεικνύεται ότι αυτή η συγκεκριμένη σύνθεση αποκαλύπτει πράγματι κάτι βαθύτερο και δεν είναι, στην καλύτερη περίπτωση, απλώς ένα κομψό γεωμετρικό σχέδιο;

Εδώ ακριβώς η κριτική μπορεί να προχωρήσει σε μεγαλύτερο βάθος. Διότι μπορεί κανείς να φανταστεί έναν πίνακα του Mondrian ελάχιστα διαφορετικό: μια γραμμή λίγο μακρύτερη, ένα τετράγωνο λίγο μεγαλύτερο, ένα χρώμα μετατοπισμένο κατά λίγα εκατοστά. Σε ποιο ακριβώς σημείο η σύνθεση περνά, από το “μεγάλο έργο”, στο “αδιάφορο σχέδιο”; Και ποιο είναι το κριτήριο που μας επιτρέπει να το γνωρίζουμε;

Αν η απάντηση είναι ότι αυτό το κριτήριο είναι αισθητικό, τότε πρέπει να το διατυπώσουμε. Αν είναι ιστορικό, τότε η αξία εξαρτάται εν μέρει από τη θέση του έργου στην ιστορία. Αν είναι θεωρητικό, τότε η θεωρία αποκτά αποφασιστικό ρόλο. Και αν είναι θεσμικό (αν δηλαδή ένα έργο είναι τέχνη επειδή το αναγνωρίζει ο κόσμος της τέχνης), τότε εμφανίζεται ο πιο ενοχλητικός κίνδυνος: μήπως ο κόσμος της τέχνης δεν ανακαλύπτει πάντοτε την αξία, αλλά ενίοτε την κατασκευάζει και, μάλιστα, με αυθαίρετα, ή και δόλια, ή και διεστραμμένα, κριτήρια;

Αυτό δεν σημαίνει ότι η μοντέρνα τέχνη είναι απάτη ή ότι οι καλλιτέχνες της δεν είχαν τεχνική. Σημαίνει κάτι πολύ πιο σοβαρό: ότι η μοντέρνα τέχνη μετέφερε ένα μέρος του βάρους της καλλιτεχνικής αξίας, από το έργο, στο πλαίσιο μέσα στο οποίο το έργο ερμηνεύεται, και μάλιστα συχνά, το έκανε αυτό χωρίς έναν θεμελιώδη λόγο και διάλογο περί κριτηρίων.

Το κρίσιμο ερώτημα

Και εδώ εμφανίζεται ένα σόφισμα του κύκλου: Το έργο δεν είναι εντυπωσιακό με τα παραδοσιακά κριτήρια, άρα χρειαζόμαστε νέα κριτήρια. Τα νέα κριτήρια προκύπτουν από τη θεωρία του μοντερνισμού. Και στη συνέχεια, η επιτυχία του έργου αποδεικνύεται επειδή ανταποκρίνεται στα κριτήρια που δημιουργήθηκαν ακριβώς για να εξηγήσουν αυτό το είδος έργου. Έτσι, δημιουργείται η υποψία ενός αυτοεπικυρούμενου συστήματος.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι η μοντέρνα τέχνη εγκατέλειψε τους κανόνες. Το πρόβλημα είναι ότι, αφού τους εγκατέλειψε, πρέπει να απαντήσει σε μια ερώτηση από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει: Γιατί αυτό είναι καλύτερο από εκείνο; Όχι “γιατί είναι διαφορετικό”. Όχι “γιατί είναι πρωτοποριακό”. Όχι “γιατί έχει ιστορική σημασία”. Όχι “γιατί ο καλλιτέχνης το εννοούσε έτσι”. Αλλά: τι υπάρχει μέσα στο ίδιο το καλλιτεχνικό επίτευγμα που δικαιολογεί την αισθητική μας κρίση; Αυτό είναι το πραγματικό δικαστήριο στο οποίο πρέπει να προσέλθουν τόσο ο Pollock όσο και ο Mondrian.

Και εδώ βρίσκεται η παράδοξη θέση της μοντέρνας τέχνης: η μεγαλύτερη επιτυχία της είναι ταυτόχρονα η μεγαλύτερη πρόκλησή της. Έστω ότι κατόρθωσε να αποδείξει ότι τέχνη μπορεί να υπάρξει χωρίς την παραδοσιακή αναπαράσταση, χωρίς αφήγηση και χωρίς την παλαιά έννοια της δεξιοτεχνίας. Αλλά, ακριβώς γι’ αυτό, μας ανάγκασε να ξαναθέσουμε το δυσκολότερο ερώτημα της αισθητικής: Όταν σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να γίνει τέχνη, τι είναι αυτό που κάνει κάτι άξιο να είναι τέχνη;

Αν δεν μπορούμε να απαντήσουμε χωρίς να επικαλεστούμε το όνομα του καλλιτέχνη, την αυθεντία του μουσείου, τον λόγο του κριτικού ή την ιστορική του θέση, τότε ίσως το πρόβλημα της μοντέρνας τέχνης δεν είναι ότι κατήργησε την τέχνη. Είναι ότι έκανε δυσκολότερο να ξεχωρίσουμε την τέχνη από την ερμηνεία της, και ιδίως από τις εκάστοτε κρατούσες κλίκες ερμηνευτών (και μάρκετινγκ).

Φάση Α: Αποκλεισμός της δεξιάς λωρίδας και της Λωρίδας Έκτακτης (ΛΕΑ) από το 71,6ο χλμ. έως και το 75,55ο χλμ. με την κυκλοφορία να διεξάγεται από την αριστερή λωρίδα. Ταυτόχρονα, αποκλεισμένος θα είναι ο κλάδος εξόδου του Ανισόπεδου Κόμβου (Α/Κ) Ριτσώνας. Οι οδηγοί θα εξέρχονται από τον Ημικόμβο (ΗΜΚ) Σχηματαρίου (66,385ο χλμ.) και θα κατευθύνονται μέσω της δεξιάς παράπλευρης οδού του ΑΘΕ στον Α/Κ Ριτσώνας.

Φάση Β: Αποκλεισμός της δεξιάς λωρίδας και της ΛΕΑ από το 75,2ο χλμ. έως και το 76ο χλμ. με την κυκλοφορία να διεξάγεται από την αριστερή λωρίδα. Ταυτόχρονα, κλειστός θα είναι ο κλάδος εισόδου του Α/Κ Ριτσώνας. Οι οδηγοί θα κατευθύνονται για είσοδο στον αυτοκινητόδρομο από τον Α/Κ Θηβών (89,835ο χλμ.) μέσω της δεξιάς παράπλευρης οδού του αυτοκινητοδρόμου.
Σημειώνεται ότι, οι εργασίες θα πραγματοποιούνται Δευτέρα με Παρασκευή από τις 18:00 έως και τις 07:00.

Σε περίπτωση ταχύτερης ολοκλήρωσης των εργασιών, η κυκλοφορία θα αποκατασταθεί νωρίτερα από τον προγραμματισμένο χρόνο.

Η Νέα Οδός έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια και εξυπηρέτηση των οδηγών, ενώ σχετικές προσωρινές σημάνσεις θα τοποθετηθούν με στόχο την πλήρη ενημέρωση όλων των οδηγών. Η Νέα Οδός ευχαριστεί για την κατανόηση και εφιστά την προσοχή των οδηγών καθώς οι τελευταίοι οφείλουν να συμμορφώνονται πλήρως με τη σχετική σήμανση.

Βασισμένη στο ανολοκλήρωτο, φιλόδοξο έργο Άτλαντας της Μνημοσύνης του ιστορικού και θεωρητικού τέχνης Άμπι Βάρμπουργκ (1866- 1929) – έναν οπτικό χάρτη συλλογικής πολιτιστικής μνήμης που θα φανέρωνε την καταγωγή της Αναγέννησης από την ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα – η έκθεση βασίζεται στην ιδέα ενός ζωντανού παρελθόντος που ταξιδεύει, εισέρχεται στο σήμερα και μεταπλάθεται με νέους τρόπους αναπαράστασης.

Δεν πρόκειται για μια απλή, αποστασιοποιημένη αντιπαραβολή εικόνων και μοτίβων αλλά για μια έκθεση που αντικατοπτρίζει την έννοια του «pathosformel» του Βάρμπουργκ. Σύμφωνα με αυτήν, η τέχνη της αρχαιότητας απορρέει από έντονες συναισθηματικές καταστάσεις και αποτελεί φορέα μιας πρωταρχικής, έντονης ψυχικής ενέργειας που δεν χάνεται ούτε περιορίζεται χρονικά αλλά αντιθέτως επιβιώνει, εμμένει και εισβάλλει με την δύναμή της στο παρόν για να γονιμοποιήσει νέες ιδέες.

Οι γεμάτες ένταση, μυστήριες και συχνά αιχμηρές εικόνες της γεννημένης στην Βαρσοβία το 1976 Βαλιζέφσκα με το νέο-γοτθικό τους ύφος, ακόμα και όταν δεν γοητεύουν το θεατή, είναι κατά κάποιον τρόπο οι πλέον κατάλληλες για να προβάλλουν την ιδέα αυτή (μιας ενδόρρηξης του παρελθόντος στο παρόν) καθώς αναδεικνύουν αρχέγονες και ασυνείδητες δυνάμεις διαχρονικής σημασίας που δρουν υπόγεια και καθορίζουν την ανθρώπινη συνείδηση.

Τα έργα της καλλιτέχνιδος αναδεικνύουν μια σκοτεινή πραγματικότητα αναμέτρησης με πάθη και με αντιθετικές δυνάμεις, με τον θάνατο, την επιθυμία, τον έρωτα, την βία, την εξουσία, την γέννηση και την καταστροφή, την θνητότητα και την μεταμόρφωση. Σε έναν από τους δεκαέξι πίνακες της έκθεσης, το προφίλ ενός αλόγου φέρει στο εσωτερικό του τους κολασμένους που οδηγούνται στον Άδη. Υποδηλώνει ίσως τέσσερα μαύρα άλογα του άρματος του Άδη. Ένα αγαλματίδιο (750 – 725 π.Χ.) απεικονίζει μια κουροτρόφο θεότητα σε άλογο . Το άλογο είναι σύμβολο δύναμης και κοινωνικής υπεροχής και με αυτή την έννοια το έργο της καλλιτέχνιδος τοποθετείται κοντά σε μελανόμορφο κρατήρα με σκηνή μάχης (5^ος – 4^ος αιώνας π.Χ.).

Μάγισσες, υβριδικά πλάσματα, φαντάσματα, νεράιδες, ανθρωπόμορφες γάτες, ζώα που φέρνουν στο νου τα μεσαιωνικά βιβλία με θηρία, ζωντανοί νεκροί και μοτίβα-σύμβολα πλάθουν ένα κόσμο μυθολογιών με έντονο το αλληγορικό, φαντασιακό και απόκοσμο στοιχείο. Στα περισσότερα έργα ελλοχεύουν η απειλή και ο κίνδυνος, μια μετέωρη, αμφίσημη κατάσταση ανάμεσα στον έρωτα και τον θάνατο, την υποταγή και την ενεργητική δράση.

Επανερχόμενο μοτίβο το φίδι ως σύμβολο καταστροφής αλλά και θεραπείας (σύμβολο του Ασκληπιού), γνώσης, προστασίας (σύμβολο των Φαραώ) και αναγέννησης εκφράζει την διττή φύση της πραγματικότητας. Σε ένα από τα έργα τα ξάγρυπνα ανοιχτά μάτια μιας γυναικείας μορφής δίπλα στη οποία στέκεται ένα μικροσκοπικό φίδι αποδίδου αυτές τις αινιγματικές αμφισημίες προσθέτοντας ένα ίχνος παιγνιώδους διάθεσης.

Η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη

Από μια άποψη το στυλιστικό ιδίωμα της Βαλιζέφσκα εκφράζει μια εδραιωμένη καλλιτεχνική τάση διερεύνησης του αλλότριου και της υποκουλτούρας που αντιπαλεύουν το συμβατικό και ευρέως αποδεκτό – κυρίως ως προς το ρόλο των γυναικών – για να διεκδικήσουν μια πιο ελεύθερη, ρευστή και γεμάτη ενδεχομενικότητες πραγματικότητα που δεν αναπτύσσεται γραμμικά αλλά με διακλαδώσεις και αμφίδρομες διαδρομές ανάμεσα στο χθες, το σήμερα και το όραμα ενός μέλλοντος.

Τα έργα της Βαλιζέφσκα είναι σύγχρονα στον προβληματισμό τους κυρίως ως προς την έμμεση διερεύνηση μιας λιγότερο λογικής και τεχνο-επιστημονικής προσέγγισης της πραγματικότητας, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητούν την «διακριτή» ταυτότητα των φύλων. Διακριτικά τοποθετημένα όπως είναι ανάμεσα σε εκθέματα όλων των εποχών γεννούν  μια περιέργεια γύρω από την σημασία που σύμβολα και μοτίβα αποκτούν διαχρονικά, μια περιέργεια που δεν είναι μόνο εγκυκλοπαιδική αλλά προκύπτει μέσα από τις αισθήσεις και μια επιθυμία για μια βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης ύπαρξης.

Πολυαναφορική, η καλλιτέχνης παντρεύει διαφορετικές μεταξύ τους επιρροές όπως χαρακτηριστικά ο συμβολισμός (η έκθεση Dark Arts στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Βαρσοβίας συνέδεσε το έργο της με τον συμβολισμό στην Πολωνία, την Ουκρανία, την Τσεχία και τις Βαλτικές χώρες) και επιδράσεις από το σλαβικό φολκλόρ,  όπως επίσης την πολωνική οπτική κουλτούρα και την πολωνική τέχνη. Κάποιες συγγένειες ανιχνεύονται σε έργα καλλιτεχνών όπως ο Marian Wawrzeniecki (Μαριάν Βαβζενιέτσκι,1863 – 1943), οι ζωγράφοι της Mloda Polska (Νεαρή Πολωνία) στα τέλη του 19^ου αιώνα, ο Βέλγος συμβολιστής Λεόν Σπιλιαέρτ ή μεταγενέστεροι καλλιτέχνες όπως οι Zdzisław Beksiński (Zντζίσουαφ Μπεκσίνσκι 1929-2005)  –ακόμα και με τα έργα του συνομηλίκου Πολωνού ζωγράφου Jakub Julian Ziółkowski (Γιάκουμπ Γιούλιαν Ζιολκόφσκι 1980).

Το σκεπτικό της έκθεσης προκύπτει από την μέθοδο της καλλιτεχνικής πρακτικής της Βαλιζέφσκα και συγκεκριμένα από την συστηματική και διαρκή αναδίφηση της στην ιστορία της τέχνης (ο κατάλογος της έκθεσης ξεδιπλώνει τις πολλαπλές αναφορές). Η ζωγράφος αντλεί ιδέες από μια τεράστια δεξαμενή έργων, όμως η διερεύνηση της συνδέεται με προσωπικά βιώματα, όπως με τον κεντρικό ρόλο που η γυναικεία παρουσία είχε στην ζωή της καθώς η ίδια ανήκε σε η ίδια ανήκε σε οικογένεια γυναικών καλλιτεχνών, μεταξύ των οποίων η γιαγιά της Άννα Ντέμπσκα, μια καταξιωμένη γλύπτρια της μεταπολεμικής περιόδου γνωστή για την απεικόνιση ζώων.

Συνεχίζοντας την ίδια παράδοση, η Βαλιζέφκσα απεικονίζει συχνά την γάτα της – στην έκθεση η Mitusia επιστρέφει στην ζωή στο υπόβαθρο μιας σκηνής μεσαιωνικού «μακάβριου χορού». Η αντιπαραβολή με ένα κύπελλο του 1^ου αιώνα μ.Χ. είναι εδώ κυρίως χρωματική.

Η γυναίκα πρωτοστατεί

Η γυναίκα ως δυναμική αλλά και δευτερευόντως ως πεδίο εκδίπλωσης της ανδρικής ισχύος  είναι εκείνο που κυρίως πρωτοστατεί στην έκθεση. Η απειλητική γυναίκα γοργόνα σε αντιπαραβολή με ένα διακοσμητικό ανάγλυφο (Κυκλάδες, 17^ος – 18^ος αιώνας) γοργόνας (η πολεμίστρια γοργόνα γνωστή “Syrenka Warszawska” είναι επίσης σύμβολο της Βαρσοβίας και κοσμεί τον θυρεό της πόλης) αποτελεί παράδειγμα της σχέσης αυτής. Όμως αν προσέξει κανείς καλύτερα, οι ανδρικές φιγούρες στο υπόβαθρο και οι απολήξεις των χεριών της γοργόνας υποδηλώνουν την ανυπεράσπιστη γυναικεία παρουσία. Τέτοιου είδους διφορούμενα είναι διαρκή.

Ένας άλλος πίνακας απεικονίζει το τσίμπημα του γυναικείου στήθους από φίδι (σε γειτνίαση με ένα χρυσό βραχιόλι σε σχήμα φιδιού από τον 1ο αιώνα μ.Χ.) και φέρνει στο νου τον μύθο της Κλεοπάτρας ως μιας ανεξάρτητης, δυνατής γυναίκα που επιλέγει η ίδια να πεθάνει από το δάγκωμα ενός φιδιού. Φέρνει επίσης στο νου την σχέση έρωτα και θανάτου και από ψυχαναλυτική σκοπιά.

Ίσως από τα πιο αινιγματικά και λιγότερο αφηγηματικά έργα είναι η απεικόνιση ενός χεριού με μακριά, μανιεριστικού ύφους δάχτυλα που προβάλλει πίσω από μια πόρτα πιάνοντας το πόμολό της. Σε γειτνίαση, μια εικόνα του Αγίου Αντωνίου της ύστερης Παλαιολόγειας περιόδου: Τα χαρακτηριστικά επιμήκη δάχτυλα στις βυζαντινές εικόνες είναι ένας από τους τρόπους που η τέχνη αυτή αποδίδει την υπεροχή της πνευματικότητας έναντι της ύλης.

Στο σύνολό της η έκθεση στο μουσείο Μπενάκη αποτελεί μια επιτυχημένη ένταξη σύγχρονης τέχνης ανάμεσα στην πλούσια συλλογή του μουσείου. Απαιτεί το χρόνο του θεατή, εστιάζει στις λεπτομέρειες και αναδεικνύει σταθερές στην πορεία των μοτίβων ανά τους αιώνες.

Ως τις 27/9, Μουσείο Μπενάκη, κεντρικό κτίριο (Κουμπάρι 1 & Βασιλίσσης Σοφίας), ώρες:   Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 10:00 – 18:00, Πέμπτη:10:00 – 00:00, Κυριακή:10:00 – 16:00, Τρίτη κλειστά.

Από τον Σεπτέμβριο έως και τον Μάιο, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε βιωματικές δράσεις που ενισχύουν τη φαντασία, τη συνεργασία και την ενεργό μάθηση. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εικαστικά εργαστήρια, παιχνίδια επικοινωνίας, εργαστήρια STEM, θεατρικές παραστάσεις, κουκλοθέατρο, ενημερωτικές δράσεις και ξεναγήσεις. Ενδεικτικά, το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει:

• Από  το τηλέφωνο στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο: Με αφορμή τη συμπλήρωση 150 χρόνων από την εφεύρεση του τηλεφώνου, τα παιδιά θα γνωρίσουν την ιστορία του και τους ανθρώπους που συνέβαλαν στην εξέλιξη των τηλεπικοινωνιών. Μέσα από εικαστικά εργαστήρια, αφήγηση και παιχνίδι, θα δημιουργήσουν τις δικές τους κατασκευές από πηλό και ανακυκλώσιμα υλικά, συνδέοντας τη γνώση με τη φαντασία και τη δημιουργικότητα.
• Ρομποτική  και Τεχνητή Νοημοσύνη: Τα εργαστήρια STEM προσκαλούν τους μικρούς επισκέπτες να  γίνουν μηχανικοί ανακύκλωσης και να προγραμματίσουν έξυπνα ρομπότ κυκλικής οικονομίας, ανακαλύπτοντας με βιωματικό τρόπο πώς η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει ένα βιώσιμο μέλλον. Μέσα από πειραματισμό και παιχνίδι, τα παιδιά θα γνωρίσουν τις βασικές αρχές της Τεχνητής Νοημοσύνης και θα κατανοήσουν τις διαφορετικές εφαρμογές της στην καθημερινότητά μας.
• Επικοινωνία για όλους: Για 6η χρονιά, το Μουσείο «ταξιδεύει» στην περιφέρεια με το εικαστικό εργαστήριο «Μηνύματα χωρίς σύνορα», που πραγματοποιείται διαδικτυακά σε δημοτικά σχολεία της Ελλάδας.

Η σταθερή αυτή εκπαιδευτική δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αποστολής του Μουσείου: να παρουσιάζει στις νεότερες γενιές την εξέλιξη των τηλεπικοινωνιών στην Ελλάδα και παγκοσμίως και να αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία επηρεάζει την επικοινωνία, το πώς συνδεόμαστε και κατανοούμε τον κόσμο γύρω μας.

Η συμμετοχή σε όλες τις δράσεις του Μουσείου Τηλεπικοινωνιών είναι δωρεάν και πραγματοποιείται μέσω online κρατήσεων στο www.otegroupmuseum.gr.

Μουσείο Τηλεπικοινωνιών Ομίλου ΟΤΕ

Το Μουσείο Τηλεπικοινωνιών του Ομίλου ΟΤΕ, που φέτος συμπληρώνει 36 χρόνια λειτουργίας, παρουσιάζει τη διαχρονική εξέλιξη της επικοινωνίας στην Ελλάδα και στον κόσμο, από τους πυρσούς και τις φρυκτωρίες της αρχαιότητας, έως τα κινητά τηλέφωνα, τους δορυφόρους, το Internet και το Gaming! Με περισσότερα από 37.000 τεκμήρια στις συλλογές του, σχεδόν όλα ψηφιοποιημένα, διατηρεί ζωντανή μια σημαντική πλευρά της τεχνολογικής και κοινωνικής ιστορίας της χώρας, αναδεικνύοντας παράλληλα την πορεία του Ομίλου ΟΤΕ, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάπτυξη της σύγχρονης Ελλάδας.

Απέναντι σε αυτές τις απαιτήσεις, όπως υπογράμμισε, η Πολιτεία οφείλει να αξιοποιεί τις γνώσεις τους, να σέβεται την προσφορά τους και να τους δίνει λόγους να παραμένουν στην υπηρεσία, προσφέροντάς τους προοπτική για το μέλλον τους.

Ο Μιχάλης Κατρίνης κατήγγειλε τη βίαιη ανατροπή της σταδιοδρομίας των υπηρετούντων υπαξιωματικών, τη βαθμολογική καθήλωση και την απαξίωση ανθρώπων που στηρίζουν επί δεκαετίες τη λειτουργία των μονάδων.

Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι ανέτρεψε εκ των υστέρων τους κανόνες με τους οποίους οι συγκεκριμένοι άνθρωποι επέλεξαν να υπηρετήσουν, περιορίζοντας δραστικά την προοπτική εξέλιξής τους και αποδυναμώνοντας τα κίνητρα παραμονής τους, χωρίς επαρκή μεταβατική περίοδο.

Αναφέρθηκε, επίσης, στις καταγγελίες των ενώσεων στρατιωτικών για παραιτήσεις ακόμη και από μονάδες που διαθέτουν νεότερα οπλικά συστήματα, για αποχωρήσεις από τις στρατιωτικές σχολές, αλλά και για αναδρομικές περικοπές αποζημιώσεων αποστολών.

Επισήμανε ότι η κυβέρνηση είχε προειδοποιηθεί πως η υποβάθμιση του ρόλου των υπαξιωματικών θα επιβαρύνει το ηθικό, θα ενισχύσει τις τάσεις αποχώρησης και θα πλήξει ακόμη περισσότερο την ελκυστικότητα των στρατιωτικών σχολών.

Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι παραμένει αναπάντητη για περισσότερους από τρεις μήνες ερώτησή του, με την οποία ζητά στοιχεία για τις αποχωρήσεις, τις κενές θέσεις στις σχολές και τους παράγοντες που επηρεάζουν την απόφαση ενός στελέχους να παραμείνει ή να αποχωρήσει από τις Ένοπλες Δυνάμεις.

Συγκεκριμένη νομοθετική λύση ζήτησε και για τη βαθμολογική αδικία που, όπως ανέφερε, υφίστανται οι υπαξιωματικοί που κατατάχθηκαν το 1992 και το 1993, θέμα για το οποίο είχε καταθέσει ερώτηση από τις 16 Ιουνίου.

«Τους οφείλετε καθαρή απάντηση και λύση, όχι μια απάντηση που απλώς επικαλείται το ισχύον πλαίσιο», τόνισε χαρακτηριστικά.

Τέλος, ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν και για το στεγαστικό ζήτημα των στρατιωτικών. Ζήτησε από την κυβέρνηση να παρουσιάσει τα αποτελέσματα της στεγαστικής της πολιτικής και να εξηγήσει γιατί ο νέος φορέας αξιοποίησης της στρατιωτικής περιουσίας παραμένει χωρίς διοίκηση δεκατέσσερις μήνες μετά τη σύστασή του.