Η εκλογή παρέχει νομιμοποίηση, δεν παρέχει όμως, από μόνη της, θεσμικά αναγνώσιμο περιεχόμενο διακυβέρνησης. Μετά την κάλπη, η λαϊκή εντολή μεταφέρεται στην κυβέρνηση ως γενική εξουσιοδότηση: η κυβέρνηση μπορεί να ισχυρίζεται ότι εφαρμόζει την εντολή που έλαβε, η αντιπολίτευση μπορεί να ισχυρίζεται ότι την προδίδει, ενώ ο πολίτης μπορεί να αισθάνεται είτε δικαιωμένος είτε εξαπατημένος. Εκείνο που λείπει είναι ένα κοινό σημείο αναφοράς, βάσει του οποίου να μπορεί να ελεγχθεί η σχέση ανάμεσα σε όσα ζητήθηκαν, όσα εγκρίθηκαν και όσα τελικά ασκήθηκαν ως πολιτική.

Ακριβώς εδώ αναδύεται το πρόβλημα της εν λευκώ εξουσιοδότησης. Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση για τον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ενδεικτική. Μετά τη διαβίβαση δικογραφίας στη Βουλή από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, ο Άδωνις Γεωργιάδης, σύμφωνα με τη δημοσιογραφική καταγραφή που έχουμε στη διάθεσή μας, είπε: «Ποιος έχει στο Σύνταγμα την αρμοδιότητα να δει αν πρέπει να ελεγχθούν; Η Βουλή. Τι λέει η Βουλή, δηλαδή η πλειοψηφία της; Ποιος είναι η πλειοψηφία της; Η ΝΔ. Τι αποφάσισε η Νέα Δημοκρατία; Ότι δεν θέλει να ελεγχθούν. Τέλος».

Η κυβέρνηση κάνει την εκλογική εντολή ό,τι θέλει;

Το ζήτημα εδώ δεν είναι η ποινική αξιολόγηση συγκεκριμένων προσώπων, αλλά η θεσμική λογική που υπονοείται: ότι η κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί να μετατραπεί από φορέα πολιτικής εντολής σε μηχανισμό τερματισμού του ελέγχου. Αυτό είναι ακριβώς το πρόβλημα της εν λευκώ εξουσιοδότησης. Η εκλογική ή κοινοβουλευτική νομιμοποίηση δεν μπορεί να εξαφανίζει την υποχρέωση λογοδοσίας· η πλειοψηφία κυβερνά, δεν απαλλάσσεται όμως από την ανάγκη να αιτιολογεί θεσμικά τις κρίσιμες επιλογές της.

Το προεκλογικό πρόγραμμα δεν καλύπτει αυτό το κενό, διότι είναι αναγκαίο εργαλείο πολιτικής πειθούς, όχι θεσμική πράξη διακυβέρνησης. Η μορφή του είναι ελεύθερη, η γλώσσα του άνιση και η μεθοδολογία του μη κοινή: Άλλο κόμμα παρουσιάζει αναλυτικό πρόγραμμα, άλλο συνθήματα, άλλο γενικές κατευθύνσεις, ενώ άλλο αποφεύγει συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Όλα αυτά είναι θεμιτά ως πολιτικός λόγος, δεν είναι όμως επαρκή ως βάση θεσμικής λογοδοσίας.

Ούτε οι προγραμματικές δηλώσεις επαρκούν. Είναι αναγκαία κοινοβουλευτική διαδικασία και συνδέονται με την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης, δεν αποτελούν όμως κοινό, συγκρίσιμο και τυποποιημένο πρότυπο μετασχηματισμού της εκλογικής εντολής σε κυβερνητική πορεία. Δεν υποχρεώνουν την κυβέρνηση να διακρίνει με μεθοδολογική ακρίβεια στόχους, μέσα, πόρους, περιορισμούς, χρονοδιαγράμματα, κριτήρια αξιολόγησης και όρους αναθεώρησης. Παράγουν πολιτική εμπιστοσύνη, αλλά δεν παράγουν, από μόνες τους, θεσμική συνέπεια.

Αυτό που λείπει είναι μια αρχή θεσμικής συνέπειας. Όχι συνέπεια με την απλοϊκή έννοια ότι μια κυβέρνηση οφείλει να εφαρμόσει μηχανικά κάθε προεκλογική της διατύπωση, καθώς η πολιτική πράξη εκτυλίσσεται μέσα σε κρίσεις, περιορισμούς, διεθνείς πιέσεις και απρόβλεπτες μεταβολές. Η απόκλιση από αρχικές δεσμεύσεις δεν μπορεί να απαγορευθεί· πρέπει όμως να αιτιολογείται.

Θεσμικός Χάρτης Διακυβέρνησης

Η θεσμική συνέπεια σημαίνει ότι κάθε κυβέρνηση οφείλει να διατηρεί δημόσια αναγνώσιμη τη σχέση ανάμεσα στην εντολή που έλαβε, στις πολιτικές που ασκεί και στις αποκλίσεις που πραγματοποιεί. Δεν καταργεί την κυβερνητική ευχέρεια, αλλά την μετατρέπει από αδιαφανές προνόμιο σε αιτιολογημένη ευθύνη.

Η πρώτη μορφή αυτής της αρχής θα μπορούσε να είναι ένας Θεσμικός Χάρτης Διακυβέρνησης. Δεν θα αντικαθιστά ούτε το προεκλογικό πρόγραμμα ούτε τις προγραμματικές δηλώσεις, αλλά θα λειτουργεί ως ενδιάμεσο θεσμικό κείμενο ανάμεσα στην εκλογική εντολή και στην καθημερινή άσκηση της εξουσίας. Θα απαντά σε βασικά ερωτήματα: ποια εντολή θεωρεί ότι έλαβε η κυβέρνηση; ποιοι είναι οι στρατηγικοί στόχοι; ποια τα μέσα; ποιοι οι πόροι; ποιοι οι περιορισμοί; ποιο το χρονοδιάγραμμα; με ποια κριτήρια θα κριθεί η επιτυχία ή η αποτυχία;

Η ενδεχόμενη θεσμική του μορφή μπορεί να είναι απλή. Σε πρώτη φάση, ο Χάρτης θα μπορούσε να προβλέπεται από τον Κανονισμό της Βουλής ή από ειδικό νόμο· θα κατατίθεται υποχρεωτικά μετά τις προγραμματικές δηλώσεις ή μαζί με αυτές, αλλά ως διακριτό κείμενο· θα έχει κοινό πρότυπο σύνταξης για όλες τις κυβερνήσεις και θα αποτελεί επίσημο σημείο αναφοράς για τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, τη δημόσια αποτίμηση και τη θεσμική μνήμη της κυβερνητικής θητείας.

Το ουσιώδες δεν είναι να επιβληθεί κοινό πολιτικό περιεχόμενο, διότι αυτό θα ήταν αντιδημοκρατικό. Το ουσιώδες είναι να υπάρξει κοινή μορφή λογοδοσίας. Όταν όλες οι κυβερνήσεις καλούνται να εκθέσουν τις δεσμεύσεις τους με συγκρίσιμο τρόπο, ο πολίτης δεν συγκρίνει απλώς υποσχέσεις, αλλά αρχιτεκτονικές διακυβέρνησης.

Ο Θεσμικός Χάρτης χρειάζεται όμως και το αναγκαίο συμπλήρωμά του: ένα Αναθεωρητικό Πλαίσιο, δηλαδή μια Έκθεση Θεσμικής Απόκλισης. Καμία κυβέρνηση δεν πρέπει να φυλακίζεται σε άκαμπτο σχέδιο· όταν όμως αποκλίνει από ουσιώδες σημείο του Χάρτη της, πρέπει να εξηγεί τι άλλαξε, ποια αρχική παραδοχή διαψεύστηκε, ποιες εναλλακτικές εξετάστηκαν, ποιο κόστος είχε κάθε επιλογή και ποιο νέο σημείο αναφοράς αντικαθιστά την αρχική δέσμευση.

Η Έκθεση Απόκλισης δεν είναι δήλωση συγγνώμης ούτε επικοινωνιακή άμυνα. Είναι μηχανισμός διάκρισης ανάμεσα στην αναγκαία προσαρμογή και στην αδιαφανή ανακολουθία. Δεν αποφασίζει εκ των προτέρων αν η κυβέρνηση έχει δίκιο ή άδικο, αλλά την υποχρεώνει να εκθέσει τους λόγους της σε δημόσια κρίση.

Η ελληνική εμπειρία δείχνει καθαρά τη σημασία μιας τέτοιας πρότασης. Το 2015 συνδυάστηκαν εκλογική εντολή, έντονη προγραμματική σύγκρουση, δημοψήφισμα και ριζική μεταβολή κυβερνητικής πορείας. Το δημοψήφισμα κατέγραψε 61,31% υπέρ του “Όχι”, ενώ λίγες εβδομάδες αργότερα η χώρα εισήλθε στο τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής.

Το ζήτημα δεν είναι να κριθεί εκ νέου αν η μεταβολή ήταν αναγκαστική, ορθή ή λανθασμένη. Το θεσμικό ερώτημα είναι άλλο: ποια διαδικασία υπήρχε για να καταγραφεί από ποια εντολή αποκλίνει η κυβέρνηση, γιατί αποκλίνει, ποιες εναλλακτικές είχε και ποιο νέο περιεχόμενο αποκτά η πορεία της; Υπήρξαν δηλώσεις, κοινοβουλευτικές συζητήσεις και δημόσιες αντιπαραθέσεις, δεν υπήρξε όμως τυποποιημένη θεσμική πράξη απόκλισης. Έτσι η δημόσια συζήτηση εγκλωβίστηκε ανάμεσα σε δύο αφηγήσεις: “αναγκαστήκαμε” και “προδώσατε”.

Ένα δεύτερο παράδειγμα είναι η Συμφωνία των Πρεσπών. Ως αντιπολίτευση, η Νέα Δημοκρατία χαρακτήρισε τη συμφωνία επιζήμια και την καταψήφισε. Ως κυβέρνηση, όμως, κλήθηκε να τη διαχειριστεί ως ισχύουσα διεθνή πραγματικότητα και στη συνέχεια την επικαλέστηκε ως δεσμευτικό πλαίσιο συμμόρφωσης της άλλης πλευράς.

Και εδώ το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν η μετατόπιση ήταν διπλωματικά αναγκαία ή πολιτικά δικαιολογημένη, αλλά ότι δεν υπήρξε θεσμικά τυποποιημένη αιτιολόγηση της μετάβασης από την αντιπολιτευτική απόρριψη στην κυβερνητική αποδοχή της δεσμευτικότητας της συμφωνίας. Ένας Θεσμικός Χάρτης θα υποχρέωνε την κυβέρνηση να εξηγήσει τι ακριβώς αλλάζει όταν ένα κόμμα περνά από την αντιπολίτευση στην άσκηση εξουσίας, ποιο μέρος της προηγούμενης θέσης διατηρείται, ποιο αναθεωρείται, ποια διεθνής δέσμευση θεωρείται πλέον μη αναστρέψιμη και ποια στρατηγική επιλέγεται έναντι της ήδη κυρωμένης συμφωνίας.

Αυτό ακριβώς πρέπει να αλλάξει. Η δημοκρατία δεν χρειάζεται να απαγορεύσει τη μεταβολή, αλλά να εμποδίσει τη μεταβολή να εξαφανίζει την ευθύνη της. Η κυβέρνηση πρέπει να μπορεί να προσαρμόζεται, χωρίς όμως να μπορεί να χάνει, χωρίς θεσμικό ίχνος, τη σχέση της με την εντολή που επικαλέστηκε για να κυβερνήσει.

Ο Θεσμικός Χάρτης δεν πρέπει να δικαστικοποιήσει την πολιτική, διότι τα δικαστήρια δεν μπορούν να αποφασίζουν αν μια κυβέρνηση τήρησε την εντολή της. Η δεσμευτικότητά του πρέπει να είναι κυρίως διαδικαστική: κατάθεση, δημοσιότητα, αιτιολόγηση, συζήτηση, θεσμική μνήμη. Το περιεχόμενο της τελικής κρίσης παραμένει πολιτικό.

Ούτε πρέπει να γίνει τεχνοκρατικό υποκατάστατο της δημοκρατίας. Δεν υπάρχει ουδέτερη διακυβέρνηση, καθώς κάθε κυβέρνηση ιεραρχεί, αποκλείει, συγκρούεται και επιλέγει. Ο Χάρτης δεν αφαιρεί την πολιτικότητα αυτών των επιλογών, αλλά την καθιστά πιο ορατή.

Η δημοκρατία χρειάζεται λογοδοσία

Εδώ βρίσκεται και η σύνδεση με την Πολιτική Οντολογία. Η εκλογή είναι στιγμή, ενώ η διακυβέρνηση είναι διάρκεια. Αν δεν υπάρχει θεσμός που να συνδέει τη στιγμή με τη διάρκεια, η εντολή φθείρεται, επανερμηνεύεται ή εξαφανίζεται, παράγοντας ένα πολιτικό εντροπικό υπόλοιπο: ασάφεια, καχυποψία, απώλεια μνήμης και απονομιμοποίηση.

Ο Θεσμικός Χάρτης Διακυβέρνησης είναι μια μορφή μείωσης αυτού του εντροπικού υπολοίπου. Δεν παγώνει τη μεταβολή, αλλά της δίνει μορφή· δεν καταργεί τη σύγκρουση, αλλά της προσφέρει κοινό σημείο αναφοράς. Δεν υπόσχεται μια πολιτική χωρίς αποκλίσεις, αλλά απαιτεί οι αποκλίσεις να γίνονται ορατές, αιτιολογημένες και θεσμικά μνημονεύσιμες.

Η ωριμότητα ενός αντιπροσωπευτικού συστήματος δεν μετριέται μόνο από την ελευθερία με την οποία εκλέγονται οι κυβερνήσεις, αλλά και από τον βαθμό στον οποίο η εντολή που τους δίνεται παραμένει αναγνώσιμη κατά την άσκηση της εξουσίας. Αυτό είναι το νόημα της θεσμικής συνέπειας: όχι να εμποδίσει την πολιτική να αλλάζει, αλλά να εμποδίσει την αλλαγή να εξαφανίζει τη λογοδοσία.

Ο Άνυτος Αγγελής σπούδασε Διεθνές Δίκαιο και Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του Παρισιού και απέκτησε τίτλο MPhil στην Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Έχει διατελέσει σύμβουλος επιχειρήσεων, ανώτερο διοικητικό στέλεχος σε οργανισμούς και εταιρείες, καθώς και διδάσκων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Την ίδια στιγμή, υποστηρικτές και από τις δύο πλευρές αξιολόγησαν θετικά τη Σύνοδο, αλλά για διαφορετικούς λόγους: Στο κυβερνητικό στρατόπεδο, το αποτέλεσμα παρουσιάστηκε ως ακόμη ένα παράδειγμα της διεθνούς επιρροής του Ερντογάν και της ικανότητας της Τουρκίας να παραμένει βασικός παίκτης στα μεγάλα διπλωματικά τραπέζια.

Σε ορισμένους κύκλους της αντιπολίτευσης, η σύνοδος θεωρήθηκε πιθανή αλλαγή πορείας μακριά από την πιο συγκρουσιακή και πειραματική εξωτερική πολιτική της προηγούμενης δεκαετίας και ως πιθανή επιστροφή σε έναν πιο προβλέψιμο ρόλο, μέσα στο πλαίσιο της δυτικής συμμαχίας.

Διέξοδο με τους S-400 ψάχνει η Τουρκία

Η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35 κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, εν μέσω διαφωνιών με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σχετικά με την πολιτική της Άγκυρας στη Συρία. Παρότι η Τουρκία παρέλαβε τα συστήματα S-400, αυτά ουδέποτε ενσωματώθηκαν στο εθνικό της δίκτυο αεράμυνας, ούτε τέθηκαν σε επιχειρησιακή λειτουργία. Με βάση τους όρους του προγράμματος F-35, η επιστροφή της Τουρκίας προϋποθέτει την επίλυση του ζητήματος των S-400.

Αναφορές που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή υποστήριξαν ότι η Άγκυρα εξετάζει τη μεταφορά των συστημάτων σε τρίτη χώρα. Οι αναφορές προήλθαν από τη στήλη της Παρασκευής του Αμπντουλκαντίρ Σελβί, φιλοκυβερνητικού αρθρογράφου της εφημερίδας Hürriyet, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι σχετική ανακοίνωση για τη μεταφορά ενδέχεται να γινόταν ακόμη και την ίδια ημέρα. Το Reuters αργότερα αναφέρθηκε στο θέμα, επικαλούμενο τη στήλη του Σελβί ως πηγή της σχετικής φημολογίας.

Η είδηση στη συνέχεια μεταδόθηκε ευρέως από ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, με αρκετά από αυτά να υπογραμμίζουν το ενδεχόμενο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) να αποτελέσουν τον προορισμό των συστημάτων. Άλλοι φιλοκυβερνητικοί σχολιαστές ανέφεραν ως πιθανές εναλλακτικές το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία, ακόμη και τη Νότια Κορέα.

Η επαναλαμβανόμενη έμφαση από τον Σελβί και άλλους φιλοκυβερνητικούς σχολιαστές στη λέξη «πώληση» έχει ιδιαίτερη σημασία, κυρίως λόγω της επικέντρωσής τους στην ιδέα ότι η Τουρκία θα αποκομίσει οικονομικό όφελος από τη συναλλαγή. Η συγκεκριμένη παρουσίαση φαίνεται να αποσκοπεί στο να εμφανίσει την κίνηση ως εμπορική απόφαση και όχι ως στρατηγική παραχώρηση. Ωστόσο, το πιθανότερο σενάριο είναι μια μεταφορά των συστημάτων σε τρίτη χώρα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συνεννόησης με την Ουάσιγκτον.

Από την άλλη πλευρά, οι επαναλαμβανόμενες αναφορές στο Κατάρ και σε άλλες εναλλακτικές επιλογές ενδέχεται επίσης να εξυπηρετούν μια εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα, καθιστώντας ευκολότερη την αποδοχή της απόφασης από τη συντηρητική βάση του Ερντογάν. Ωστόσο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εμφανίζονται ως ο πιο πιθανός προορισμός, δεδομένων των στενών σχέσεων ασφαλείας που διατηρούν τόσο με το Ισραήλ, όσο και με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αναφορά πολλών πιθανών επιλογών μπορεί να επιτρέψει στην Άγκυρα να αποφύγει την εικόνα ότι απλώς υποχωρεί στις αμερικανικές και ισραηλινές πιέσεις.

«Συνεχίστε να μας παρακολουθείτε»… 

Αργότερα την ίδια ημέρα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία και η Τουρκία είχαν συζητήσει το ενδεχόμενο μεταπώλησης των συστημάτων αεράμυνας S-400 που βρίσκονται σήμερα στο τουρκικό οπλοστάσιο και ότι οι συνομιλίες για το ζήτημα θα συνεχιστούν.

Μια μικρή αλλά χαρακτηριστική εικόνα του πόσο βαθιά πολιτικοποιήθηκε η συζήτηση γύρω από τους S-400 και μετατράπηκε σε σύμβολο πατριωτισμού στον δημόσιο λόγο της Τουρκίας.

Ο πρόεδρος Ερντογάν, απαντώντας στην ανταποκρίτρια του Reuters Χουμεϊρά Παμούκ σχετικά με το ζήτημα F-35/S-400, δήλωσε: «Συνεχίστε να μας παρακολουθείτε». Μένει να φανεί ποιο θα είναι το αποτέλεσμα…

Στην MRB, η πρόθεση ψήφου διαμορφώνεται ως εξής: ΝΔ 23,8%, ΕΛΑΣ 14,4%, ΠΑΣΟΚ 9,1%, Ελπίδα για τη Δημοκρατία 7,2%, Ελληνική Λύση 7,1%, ΚΚΕ 6%, Πλεύση Ελευθερίας 4,1%, Φωνή Λογικής 2,7% και ΜέΡΑ25 2,5%. Κοινός παρονομαστής και στις τρεις έρευνες είναι ότι η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί με διαφορά το σημαντικότερο πρόβλημα για τους πολίτες.

Στην Pulse το 46% χαρακτηρίζει την ακρίβεια ως το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας, ενώ ένα ακόμη 43% τη συμπεριλαμβάνει στα σημαντικότερα ζητήματα. Στην Alco η ακρίβεια αναδεικνύεται επίσης πρώτη με 51%, αφήνοντας πολύ πίσω τη διαφθορά (22%) και τα υπόλοιπα προβλήματα. Η MRB δεν δημοσιοποίησε αντίστοιχη μέτρηση.

Οι δύο δημοσκοπήσεις που μέτρησαν τις προοπτικές ενός ενδεχόμενου νέου κόμματος υπό τον Αντώνη Σαμαρά καταγράφουν περιορισμένη εκλογική δυναμική. Στην Pulse, το 79% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι μάλλον ή σίγουρα δεν θα το ψήφιζε (64% «σίγουρα όχι» και 15% «μάλλον όχι»), ενώ το 13% εμφανίζεται θετικό (5% «σίγουρα ναι» και 8% «μάλλον ναι»). Αντίστοιχα, στην Alco, το 83% απαντά ότι είναι «καθόλου» ή «λίγο» πιθανό να στηρίξει ένα τέτοιο κόμμα, έναντι 12% που το θεωρεί «αρκετά» ή «πολύ» πιθανό.

Πως υποδέχονται τις μετρήσεις τα κόμματα

Στα κομματικά επιτελεία οι τρεις νέες δημοσκοπήσεις αντιμετωπίζονται με διαφορετικά συναισθήματα, καθώς επιβεβαιώνουν τις βασικές τάσεις που έχουν διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα. Στη ΝΔ επικρατεί ικανοποίηση, καθώς εκτιμάται ότι η επανεμφάνιση Τσίπρα και η διαμόρφωση ενός νέου διπόλου με την ΕΛΑΣ λειτουργούν, τουλάχιστον προς το παρόν, ευνοϊκά για την κυβέρνηση.

Στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν ότι η πόλωση με τον πρώην πρωθυπουργό συσπειρώνει ένα μέρος του κεντροδεξιού ακροατηρίου και σταθεροποιεί τα ποσοστά της ΝΔ. Ωστόσο, αναγνωρίζουν ότι η αυτοδυναμία παραμένει μακρινός στόχος, καθώς καμία από τις μετρήσεις δεν δείχνει ότι διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για μια τέτοια εξέλιξη. Το κυβερνητικό στρατόπεδο επενδύει πολλά στις εξαγγελίες της ΔΕΘ τον προσεχή Σεπτέμβριο, εκτιμώντας ότι τα μέτρα για την καθημερινότητα μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω τη δυναμική του. Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένει η ανησυχία για ενδεχόμενες διαρροές προς το κυοφορούμενο κόμμα του Σαμαρά.

Στην ΕΛΑΣ οι συνεργάτες του Τσίπρα εμφανίζονται ικανοποιημένοι από την εδραίωση του κόμματος στη δεύτερη θέση και την υπερίσχυση έναντι του ΠΑΣΟΚ. Θεωρούν ότι η ανατροπή των ισορροπιών στον χώρο της Κεντροαριστεράς αποτελεί μια σημαντική πολιτική επιτυχία λίγους μόλις μήνες μετά την ίδρυση του νέου φορέα. Πίσω από τις κλειστές πόρτες, ωστόσο, δεν λείπει ο προβληματισμός.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού περίμεναν ότι η δυναμική του κόμματος θα ήταν μεγαλύτερη όσο περνά ο χρόνος. Αντίθετα, διαπιστώνουν ότι η ΕΛΑΣ μοιάζει να έχει καταλάβει στις δημοσκοπήσεις τη θέση και τον ρόλο που κατείχε μέχρι πρότινος το ΠΑΣΟΚ ως δεύτερη δύναμη, χωρίς προς το παρόν να καταγράφει το μεγάλο άλμα που θα την έφερνε πιο κοντά στη ΝΔ.

Στο ΠΑΣΟΚ, αντίθετα, το κλίμα παραμένει βαρύ. Όσο οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δεύτερη θέση απομακρύνεται και μετατρέπεται σε δύσκολα επιτεύξιμο στόχο, εντείνονται οι εσωκομματικοί προβληματισμοί. Στη Χαριλάου Τρικούπη έχει αναπτυχθεί μια τάση αμφισβήτησης της αξιοπιστίας των δημοσκοπήσεων, επιλογή με την οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν συμφωνούν όλα τα στελέχη. Ορισμένοι υπενθυμίζουν ότι πρόκειται για τακτική που ακολούθησε ο ΣΥΡΙΖΑ την περίοδο 2019-2023, χωρίς τελικά να δικαιωθεί από τα εκλογικά αποτελέσματα.

Παράλληλα, στο ΠΑΣΟΚ εξακολουθούν να ελπίζουν ότι η αρχική δυναμική της ΕΛΑΣ θα υποχωρήσει με την πάροδο του χρόνου και ότι μέρος των ψηφοφόρων θα επιστρέψει. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι μετρήσεις δεν επιβεβαιώνουν αυτό το σενάριο. Αντιθέτως, όσο η διαφορά από την ΕΛΑΣ διευρύνεται, τόσο ενισχύεται και η εσωκομματική γκρίνια γύρω από την ηγεσία του Νίκου Ανδρουλάκη.

“Game changer” ο Σαμαράς

Η συνολική εικόνα που αποτυπώνουν οι δημοσκοπήσεις δείχνει, μέχρι στιγμής, να έχει παγιωθεί. Η ΝΔ διατηρεί την πρωτιά, η ΕΛΑΣ έχει εδραιωθεί στη δεύτερη θέση και το ΠΑΣΟΚ αναζητά τρόπο να ανακόψει την πτωτική του πορεία. Σε αυτό το σκηνικό, ο πραγματικός παράγοντας που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως game changer δεν είναι άλλος από τον Σαμαρά.

Όλα δείχνουν ότι το κόμμα που προετοιμάζεται να δημιουργήσει ο Αντώνης Σαμαράς δύσκολα θα εμφανιστεί από την πρώτη στιγμή ως διεκδικητής της πρώτης ή της δεύτερης θέσης. Ωστόσο, η σημασία του δεν θα κριθεί μόνο από το αρχικό ποσοστό που θα καταγράψει, αλλά κυρίως από την ικανότητά του να μεταβάλει τις ισορροπίες στο πολιτικό σκηνικό.

Ο μεγαλύτερος αντίκτυπος από το κόμμα Σαμαρά αναμένεται να αφορά τη ΝΔ, καθώς ένα τέτοιο εγχείρημα θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικό διεμβολισμό στον χώρο της κεντροδεξιάς. Η πίεση δεν αφορά μόνο όσους δηλώνουν σήμερα ότι θα ψηφίσουν τη ΝΔ, αλλά και ένα τμήμα των ψηφοφόρων της στις εκλογές του 2023, οι οποίοι πλέον εμφανίζονται είτε ως αναποφάσιστοι είτε ως επιλογές μικρότερων κομμάτων της δεξιάς πολυκατοικίας.

Το ερώτημα που παραμένει είναι το πότε θα γίνει το επόμενο βήμα. Οι ενδείξεις συγκλίνουν ότι ο Αντώνης Σαμαράς και το επιτελείο του δεν βιάζονται να ανοίξουν τα χαρτιά τους, αλλά μετρούν το πολιτικό περιβάλλον και αναζητούν το κατάλληλο μομέντουμ. Η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης εκτιμάται ότι θα είναι κρίσιμη, καθώς θα πρέπει να συνδυάσει την καλύτερη δυνατή δημοσκοπική συγκυρία με τις πολιτικές εξελίξεις που θα έχουν διαμορφωθεί έως τότε. Με τις υποκλοπές να αποτελούν το πιο πρόσφορο έδαφος.

Ο παράγοντας ακρίβεια

Παρά τις πολιτικές ανακατατάξεις και τη διαμόρφωση ενός νέου σκηνικού με την είσοδο της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, ένας παράγοντας παραμένει σταθερά κυρίαρχος στις μετρήσεις: η οικονομική πίεση των πολιτών. Η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί το μεγάλο αγκάθι και, όπως όλα δείχνουν, μπορεί να αποτελέσει τον τελικό κριτή της εκλογικής μάχης.

Τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων είναι αποκαλυπτικά. Στην Pulse, το 46% των πολιτών χαρακτηρίζει την ακρίβεια ως το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα, ενώ επιπλέον 43% τη συμπεριλαμβάνει στα σημαντικότερα ζητήματα. Στην Alco, η ακρίβεια βρίσκεται ακόμη ψηλότερα, καθώς καταγράφεται ως το πρώτο πρόβλημα με 51%, αφήνοντας πίσω τη διαφθορά (22%) και τα υπόλοιπα ζητήματα της επικαιρότητας. Η καθημερινότητα, επομένως, παραμένει το πεδίο στο οποίο θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό η πολιτική αξιολόγηση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Αυτός είναι και ο λόγος που το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να επαναφέρει την ακρίβεια στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας, αν και μέχρι στιγμής η προσπάθεια αυτή δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα σε επίπεδο κοινωνικής αντίληψης. Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η οικονομία και το διαθέσιμο εισόδημα θα αποτελέσουν το βασικό πεδίο σύγκρισης στην τελική ευθεία προς τις κάλπες και προετοιμάζει ένα σημαντικό οικονομικό πακέτο ενόψει της ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο, με στόχο να ενισχύσει το μήνυμα της στήριξης των νοικοκυριών.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η ΕΛΑΣ. Ο πρώην πρωθυπουργός αντιλαμβάνεται ότι η πολιτική επιστροφή δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στη φθορά της κυβέρνησης ή στην καταγραφή δημοσκοπικών κερδών, αλλά απαιτεί ένα πιο συγκεκριμένο και κοστολογημένο οικονομικό αφήγημα. Η μάχη για την ακρίβεια και το κόστος ζωής αναμένεται να αποτελέσει το βασικό πεδίο στο οποίο θα επιχειρήσει να διαφοροποιηθεί από τη ΝΔ.

Ενδεικτική του νέου πεδίου αντιπαράθεσης ήταν και η χθεσινή σύγκρουση Μητσοτάκη και Ανδρουλάκη στη Βουλή για το κόστος ζωής και την επαναφορά της 13ης σύνταξης. Ο πρωθυπουργός ζήτησε από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να παρουσιάσει το δημοσιονομικό κόστος της πρότασης, με την αντιπαράθεση να μεταφέρεται στη συνέχεια και στα κοινωνικά δίκτυα. Ο Ανδρουλάκης απάντησε μέσω TikTok, υποστηρίζοντας ότι ο κ. Μητσοτάκης «έχασε το επεισόδιο» σχετικά με την πρόταση του κόμματός του.

Όχι, δεν θα έρθουν οι εξωγήινοι να μας σώσουν, εάν εμείς από μόνοι μας καταστρέψουμε τον πανέμορφο πλανήτη μας μέσα από πολεμικές συρράξεις και αλόγιστες καταχρήσεις φυσικών και ανθρώπινων πόρων. Το θέμα της ενσυναίσθησης βεβαίως, σε συνδυασμό με την αποδοχή τού διαφορετικού είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη για την επιβίωση τού Διαφωτισμού (αλλά και τού Δημοκρατικού Πολιτεύματος αυτού καθ’ εαυτού) στον τεχνολογικό-κβαντομηχανικό εικοστό πρώτο αιώνα μας.

Η μετανεωτερική συνθήκη εφαρμόζεται απόλυτα εδώ τόσο ως προς την ελευθερία τής έκφρασης όσο και ως προς την παραδοχή τής πολυπολιτισμικότητας των σύγχρονων παγκοσμιοποιημένων κοινωνιών.

Η ανθρώπινη συνθήκη στον πλανήτη Γη (Γαία, για τους αρχαίους) επιβάλλει κι απαιτεί διαρκείς επικαιροποιήσεις/αναβαθμίσεις, Σε έναν κόσμο τόσο ρευστό η ανάγκη για εξέλιξη είναι εκ των ουκ άνευ. Έτσι, για να επανέλθουμε στο συγκεκριμένο κινηματογραφικό έργο μυθοπλασίας, υπάρχει ένα σοβαρό/σημαντικό ποσοστό των κατοίκων τού πλανήτη μας (που έχουν πρόσβαση σε οθόνη – μικρή ή μεγάλη) που έχει διαρκώς στραμμένο το βλέμμα προς τα άστρα. Αυτό είναι καλό, στο βαθμό που δεν σκοντάφτουμε στην κινούμενη άμμο τής επαχθούς (επαχθέστατης) καθημερινότητας.

Ακόμα κι έτσι όμως, η τέχνη, η λογοτεχνία λειτουργεί και ως ανώδυνο μέσο/εργαλείο φυγής, ψυχοσωματικής απόδρασης από ασφυκτικώς τοξικά περιβάλλοντα (επαγγελματικά, κοινωνικά, οικογενειακά, εσωτερικά)… Τα εσωτερικά τοπία είναι αυτά που εμπλουτίζονται και διαφοροποιούνται από παρόμοια μυθοπλαστικά αφηγηματικά έργα.

Από δραματοθεραπευτικής πλευράς λοιπόν, ευπρόσδεκτο κι αυτό το ευπώλητο προϊόν τής επίσημης παγκόσμιας κινηματογραφικής βιομηχανίας που ευελπιστεί (κι αποσκοπεί – ενδεχομένως – στο) να επηρεάσει το Συλλογικό Φαντασιακό. Ευπρόσδεκτο.

Ταινία: “Ημέρα Αποκάλυψης”

2026

Έγχρ.

Διάρκεια: 145′

2,5

Επιστ. Φαντασίας

Aμερικανική

“Ημέρα Αποκάλυψης” – Πλοκή: Έχοντας κλέψει άκρως απόρρητα κυβερνητικά έγγραφα και καταδιωκόμενος από μυστικούς πράκτορες, ο Ντάνιελ Κέλνερ τρέπεται σε φυγή, παρασύροντας και τη φιλενάδα του Τζέιν. Την ίδια στιγμή, η τηλεπαρουσιάστρια Μάργκαρετ Φέρτσαϊλντ αρχίζει να συμπεριφέρεται παράξενα, έχοντας αποκτήσει τηλεπαθητικές ιδιότητες.

Σκηνοθεσία:

Στίβεν Σπίλμπεργκ

Η παγκοσμιοποίηση είναι κυρίως μια οικονομική, τεχνολογική, κοινωνική και πολιτισμική διαδικασία που οδηγεί σε μεγαλύτερη διασύνδεση των κρατών και των κοινωνιών. Ο διεθνισμός είναι μια πολιτική και ιδεολογική αντίληψη που υποστηρίζει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών και των λαών για την αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων και διαφέρει από την αντίληψη του προλεταριακού διεθνισμού που εκφράστηκε κατά την κομμουνιστική διεθνή. Ο διεθνισμός δεν σημαίνει απαραίτητα κατάργηση των εθνών ή της εθνικής κυριαρχίας. Υποστηρίζει ότι τα κράτη μπορούν να συνεργάζονται χωρίς να χάνουν την ταυτότητά τους.

Ο πατριωτισμός δεν αποκλείει τον διεθνισμό, αλλά δίνει έμφαση στην αγάπη, την αφοσίωση και το ενδιαφέρον για την πατρίδα, την ιστορία, τον πολιτισμό και τους θεσμούς της, σε συνδυασμό με την επιθυμία να συμβάλει κανείς στο κοινό καλό και την ευημερία της χώρας. Ο Εθνικισμός από την άλλη, είναι η ιδεολογία που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην υπεροχή ή στην αποκλειστική προτεραιότητα του έθνους και, σε ορισμένες μορφές του, μπορεί να οδηγήσει σε εχθρότητα απέναντι σε άλλα έθνη, όπως έχουμε ζήσει στο παρελθόν. Κατά συνέπεια μπορεί κάποιος να είναι πατριώτης χωρίς να είναι εθνικιστής.

Το όνειδος του “Οίκαδε”

Χρήσιμο επίσης είναι να θυμηθούμε ότι ακριβώς έναν αιώνα πριν δεξιά (φιλοβασιλικοί-αντιβενιζελικοί) και αριστερά (ΣΕΚΕ το οποίο βέβαια είχε πολύ μικρή δύναμη) είχαν ταυτιστεί και είχαν ταχθεί εναντίον της εκστρατείας στη Μικρά Ασία (που φυσικά ήταν θέμα απελευθέρωσης και όχι ιμπεριαλιστικού πολέμου). Με το περίφημο “οίκαδε” οι αντιβενιζελικοί ξεγέλασαν τον ελληνικό λαό και οδήγησαν στις γνωστές τραγικές συνέπειες της μικρασιατικής καταστροφής, μετά την αχρείαστη και άλογη εκστρατεία στον Σαγγάριο από την φιλοβασιλική κυβέρνηση.

Μετά τη δικτατορία Μεταξά, αρκετοί που ήταν ήδη σε ένα σύστημα εξουσίας, συνεργάστηκαν με τους κατακτητές και μετά την απελευθέρωση απετέλεσαν κρίσιμο μέγεθος στα γρανάζια της κρατικής εξουσίας για αρκετές δεκαετίες. Το ίδιο διάστημα, ο προοδευτικός κυρίως κόσμος εμπνευσμένος από ικανούς καπετάνιους πολλών αντιστασιακών ομάδων, (όπως του ΕΛΑΣ, του οποίου αρκετοί από τους καπετάνιους του ήταν στελέχη του ΚΚΕ, του Βενιζελικού αξιωματικού Ζέρβα- ΕΔΕΣ, του Ψαρρού- ΕΚΚΑ κ.α. ) αντιστέκονταν μαχόμενοι τους ναζιστοφασίστες εισβολείς, αλλά και τους ντόπιους συνεργάτες τους.

Μετά το 1990, τα εθνικά ζητήματα ήρθαν να θυμίσουν σε κάποιους το κακό τους παρελθόν και όσον αφορά το λεγόμενο “Μακεδονικό ζήτημα”, ο ηγέτης της δεξιάς παράταξης τότε διατύπωσε το περίφημο “το όνομα της Μακεδονίας θα ξεχαστεί σε δέκα χρόνια”. Από τα πράγματα διαψεύστηκε βέβαια και χρειάστηκαν μνημόνια, ανατροπή του πολιτικού στάτους στη χώρα και ανιστόρητες συμμαχίες για να υπογραφεί μία συμφωνία απολύτως αχρείαστη και ετεροβαρής για τη χώρα, καθότι με αυτή για πρώτη φορά αναγνωρίστηκε διεθνώς στη (Γιουγκοσλαβική) Βόρεια Μακεδονία, Μακεδονική εθνική ταυτότητα και Μακεδονική γλώσσα, κάτι που το βρίσκουμε, διπλωματικά, συνεχώς μπροστά μας. Προς τιμήν του, το ΚΚΕ ήταν εναντίον της Συμφωνίας, το οποίο είχε άλλωστε αναθεωρήσει την παλιά του θέση για το ζήτημα.

Θέλουν τις Πρέσπες ως “υπόδειγμα”…

Έτσι η Ελλάδα προώθησε τη Συμφωνία των Πρεσπών για συγκεκριμένους λόγους, η οποία από νομικής και ιστορικής άποψης, πρόκειται (κατά το κοινώς παραδεδεγμένο) για μια “συμφωνία αμοιβαίων παραχωρήσεων και αμοιβαίων ανταλλαγμάτων”. Δεν είναι αντικείμενο του παρόντος άρθρου να ασχοληθούμε περαιτέρω με το θέμα, αν και ο γράφων έχει επιχειρηματολογήσει για τις νομικές και πολιτικές πλημμέλειες της συμφωνίας. Χρήσιμο πάντως για τους εγχώριους πολιτικούς θα ήταν να μελετήσουν την εθνική στρατηγική της Βουλγαρίας πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα. Το ανωτέρω θέμα, αναφέρεται όμως, γατί κατά κάποιο τρόπο σχετίζεται και με τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, καθότι ακούγεται έντονα τελευταία ότι βαδίζουμε προς μία συμφωνία με πρότυπο τις “Πρέσπες”.

Επ΄αυτού παρακολούθησα πρόσφατα μία παρουσίαση βιβλίου για τα ζητήματα του Αιγαίου. Παρουσιαστές ήταν από όλο σχεδόν το πολιτικό φάσμα της χώρας (χωρίς βέβαια να εκπροσωπούν και τις κυρίαρχες θέσεις των κομμάτων τους) και διαπίστωσα ότι υπάρχει ταύτιση απόψεων για τις ελληνοτουρκικά παίρνοντας θέσεις “κατανόησης” επί των αφηγημάτων της Τουρκίας για το θέμα. Είναι δικαίωμα των επιστημόνων να γράφουν τις απόψεις τους (που σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να μην είναι και τόσο αθώες) όπως και των “δούρειων ίππων” των διάφορων διεθνιστικών κέντρων ιδεολογικοπολιτικού τάχα προβληματισμού, να προωθούν συγκεκριμένα αφηγήματα.

Οι πολιτικές ηγεσίες όμως είναι υποχρεωμένες να λαμβάνουν υπόψη τους τις απόψεις του λαού που εκπροσωπούν, για τις αποφάσεις τους, οι οποίες θα πρέπει να έχουν οπωσδήποτε έρεισμα στο εσωτερικό, αλλά κυρίως στο διεθνές δίκαιο, πέραν από ιδεοληψίες και μηδενισμούς. Με βάση αυτή την παραδοχή θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν όσοι κινούνται στη δημόσια σφαίρα, αν είναι υπέρ του δικαίου και δη του διεθνούς ή αν είναι της άποψης ότι πρέπει να απεμπολήσουμε τα νόμιμα δικαιώματά μας, για να ικανοποιούμε αμελλητί τους (φοβερούς και απειλούντες) γείτονες και τα διεθνή συμφέροντα.

Κι επειδή ειπώθηκε εκείνη τη βραδιά το ερώτημα ως απορία “μα αν επεκτείνουμε στα 12 τα ναυτικά μας μίλια, τότε το Αιγαίο θα γίνει ελληνική λίμνη’’, η απάντηση είναι: so what?  Έχουμε νόμιμο δικαίωμα να τα επεκτείνουμε ναι ή όχι; Διευκρινίζεται για τους υποστηρικτές της άλλης άποψης ότι το διεθνές δίκαιο και δη το δίκαιο της θάλασσας, προβλέπει ρητώς τι γίνεται με τη “μέση γραμμή” (όταν η θάλασσα είναι κάτω από τα 24 νμ,)  καθώς και για την “ασφαλή διέλευση” και τα διεθνή ύδατα, οπότε δεν θα μείνουμε σε αυτό. Η μέθοδος στη διπλωματία είναι γνωστή στους επαίοντες.

Ζητάει ένα κράτος τα πάντα (ανεξαρτήτως αν στηρίζονται στη διεθνή νομιμότητα ή όχι) και στο τέλος πετυχαίνει στο πλαίσιο της συνεννόησης μια “συμφωνία αμοιβαίων παραχωρήσεων και αμοιβαίων ανταλλαγμάτων”, κατά τα προηγούμενα. Άρα εκεί που δεν δικαιούται νόμιμα τίποτα, αποκομίζει τεράστια οφέλη που αποκτώνται από την αφελή και υποχωρητική στάση του έτερου κράτους που ως large που είναι (εν προκειμένω η Ελλάδα), χαρίζει τα δικαιώματα της σε όποιον με απειλή ή διακήρυξη τα απαιτεί.

Παράδειγμα η περίπτωση της “γαλάζιας πατρίδας” όπου δεν υφίσταται κανένα έρεισμα στο δίκαιο της θάλασσας. Σε περίπτωση που συνεχιστεί η ανυπαρξία της διπλωματίας της χώρας μας, μπορεί οι γείτονες να “απαιτήσουν” όλο το Αιγαίο. Κατά την έναρξη της διαδικασίας να “συμβιβαστούν” με την ένταξη στην συνεκμετάλλευση και προ΄ι΄όντος του χρόνου να ασκήσουν και κυριαρχικά δικαιώματα. Το ίδιο και στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Κύπρο, στα νησιά με την “απαγόρευση της πόντισης του καλωδίου” κ. α..

Το διεθνές δίκαιο… φοβάται!

Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα 12 νμ που αναγνώρισε η Λιβύη (2022). Αντί στα πλαίσια της αμοιβαιότητας να επεκτείνουμε κι εμείς τα ναυτικά μίλια στα 12 νοτίως της Κρήτης και έτσι να μεγαλώσουμε την κυριαρχία της χώρας, αλλά και να “σπάσουμε΄” στην πράξη το Τουρκολιβυκό σύμφωνο, απλώς κοιτάμε.

Κατανοώ πλήρως τις επιφυλάξεις για το casus belli και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στο χειρισμό του θέματος. Όμως είναι άλλο θέμα ο χειρισμός του θέματος κι άλλο τελείως να θεωρούμε τις αιτιάσεις της Τουρκίας για το “ζωτικό χώρο” τη γαλάζια πατρίδα και τα νεοοθωμανικά αφηγήματα, ως “δίκαια αιτήματα” που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας.

Κατόπιν αυτών καλό είναι τα διάφορα στελέχη του νεοπαγούς και προσωποπαγούς κόμματος του πρώην πρωθυπουργού, να είναι προσεκτικότερα στην ανακοίνωση των θέσεών τους για τα ελληνοτουρκικά που βασίζονται προφανώς στην ιδεοληπτική, δήθεν “διεθνιστική” κοσμοθέασή τους, γιατί στη γωνία καραδοκούν όσοι τρέφονται από διχασμούς και προτάσσουν τη στοχοποίηση των προοδευτικών δυνάμεων για “αντεθνική δράση” ή για “αποδοχή της βίας”, όπως έκανε προσφάτως ο Γραμματέας της ΝΔ, (τρέφονται κάποιοι άλλωστε από αυτό το κλίμα) με αφορμή το τραγικό εγκληματικό περιστατικό με τον θάνατο μιας αθώας γυναίκας στη Θεσσαλονίκη.

Μπορεί βεβαίως να υπάρχουν κι αυτές οι απολύτως μειοψηφικές απόψεις, όμως η προοδευτική παράταξη της σοσιαλιστικής δημοκρατικής αριστεράς, ήταν διαχρονικά πατριωτική. Αυτό το έδειξε και στην περίοδο της εποχής Ελευθερίου Βενιζέλου και στην Κατοχή με τη δημιουργία αντιστασιακού μετώπου, αλλά και την περίοδο διακυβέρνησης από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος στάθηκε με περηφάνια τόσο απέναντι στις προκλήσεις της Τουρκίας (1997), αλλά και συνολικά στα εθνικά θέματα με το ζητούμενο ακόμα και σήμερα “ενιαίο αμυντικό δόγμα” με την Κύπρο, όσο και με τη συνολική του στάση στη διεθνή πολιτική σκηνή μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα με ηγέτες από όλο τον κόσμο προσπάθησε να ασκήσει μία ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική σε αντίθεση με την μονολιθικότητα του σήμερα και την παράδοση των εθνικών θεμάτων, στα κελεύσματα των συμφερόντων των εξωτερικών και εσωτερικών παραγόντων.

Η Δημοκρατία δεν πρέπει να φοβάται και ιδιαίτερα δεν πρέπει να φοβάται να ζητήσει τη γνώμη των πολιτών που την αποτελούν και την στηρίζουν. Γι αυτό σε τέτοιου είδους μείζονος σημασίας εθνικά θέματα, μία προσφυγή στο συνταγματικά προβλεπόμενο δημοψήφισμα, θα έδινε τις απαντήσεις, εκφράζοντας τη λαϊκή βούληση, καθότι ο λαός είναι και το ανώτατο όργανο της δημοκρατίας.

Αυτό δυστυχώς δεν έγινε στην περίπτωση των “Πρεσπών”. Ελπίζω να γίνει στην περίπτωση του Αιγαίου και των άλλων εθνικών θεμάτων και οι “χρήσιμοι …” να μη δρουν ανεξέλεγκτα.

ΥΓ. Επειδή κάποιοι θα επικαλεστούν την κυβερνητική πλειοψηφία και συνεπώς την ελευθερία των επιλογών της και στα εθνικά θέματα, σημειώνεται ότι αν οποιοδήποτε κόμμα έχει ή είχε στο πρόγραμμα του προεκλογικά τέτοιου είδους μείζονος σημασίας εθνικά θέματα με ξεκάθαρο τρόπο και έχει αποκτήσει την απόλυτη πλειοψηφία, τότε θα μπορούσε κανείς να δεχθεί τη νομιμότητα της απόφασης. Άλλως ….

Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι τη Δευτέρα 13 Ιουλίου θα συνεδριάσει η Πολιτική Γραμματεία, προκειμένου να καθοριστούν τα επόμενα βήματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η εκλογή νέου προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και η σύγκληση της Κεντρικής Επιτροπής στις 18 Ιουλίου. Σημειώνεται ότι, μετά τις παραιτήσεις του Σωκράτη Φάμελλου και του γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής, Στέργιου Καλπάκη, η κυρία Σαπουνά αποτελεί πλέον το ανώτερο ιεραρχικά κομματικό στέλεχος.

Η απόφαση αυτή, ωστόσο, αμφισβητήθηκε άμεσα από την εσωκομματική αντιπολίτευση, η οποία επέμεινε ότι η συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί κανονικά σήμερα σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας. Την ίδια θέση υιοθέτησε και ο πρόεδρος της Επιτροπής Δεοντολογίας του ΣΥΡΙΖΑ, Φώτης Κουβέλης, τονίζοντας ότι η σύγκληση και η λειτουργία της Κεντρικής Επιτροπής δεν εξαρτώνται από την παρουσία ή την απουσία του προέδρου του κόμματος. «Το δικαίωμα της σύγκλησης και της λειτουργίας δεν εξαρτάται από το εάν απουσιάζει ή δεν απουσιάζει ο πρόεδρος του κόμματος», ανέφερε, απορρίπτοντας τη θέση της Κουμουνδούρου.

Επιστροφή Πολάκη στην ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ

Την ακύρωση της στήριξης του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, την αυτόνομη κάθοδο στις εκλογές, την ανάκληση της διαγραφής του Παύλου Πολάκη απο την Κοινοβουλευτική Ομάδα του Κόμματος, αλλά και την συνέχιση της συνεδρίασης το ερχόμενο Σάββατοκύριακο (18-19/7), αποφάσισε ομόφωνα η Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ, που συγκάλεσε η εσωκομματική αντιπολίτευση

Σύμφωνα με την απόφαση, την αοποία ανακοίνωσε ο Νίκος Παπάς: «Η έκτακτη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής της 11ης Ιουλίου στο όνομα της ενότητας της συνέχειας και της ανάκαψης του κόμματος υπερψήφισε ομόφωνα τα παρακάτω. Πρώτον, αποφασίζει τη συνέχιση των εργασιών της για το Σαββατοκύριακο 18 και 19 Ιουλίου του 2026.

Δεύτερον, διαπιστώνει ότι η απόφαση της 6ης Ιουνίου περί πολιτικής στήριξης άλλου κόμματος έχει εκ των πραγμάτων καταστεί κενή περιεχομένου μετά και τις σχετικές δημόσιες δηλώσεις των στελεχών και του Προέδρου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Ως εκ τούτου, ο ΣΥΡΙΖΑ επιταχύνει άμεσα την προετοιμασία του για τις επερχόμενες εκλογές και την οικοδόμηση μιας εκλογικής συμμαχίας με όσες και όσους επιθυμούν, με όσες και όσους μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την προοπτική. Τρίτον, καλεί την πολιτική γραμματεία, σύμφωνα με το καταστατικό, να εισηγηθεί άμεσα τον οδικό χάρτη της εκλογικής προετοιμασίας. Τέταρτον, διαπιστώνει την πολιτική αναγκαιότητα της ανάκλησης της διαγραφής του Παύλου Πολάκη από την κοινοβουλευτική ομάδα».

Δηλώσεις Πολάκη

Μετά την ολοκλήρωση της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ ο Πολάκης δήλωσε τα εξής: «Το σημερινό ήταν μία ιστορική συνεδρίαση. της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ η οποία απέτρεψε την λυσώδη προσπάθεια της Αναπληρώτριας Γραμματέως και της υπεύθυνης του οργανωτικού να καταφέρουν να μη γίνει η συνεδρίαση. Η συνεδρίαση έγινε με απαρτία και πρακτικά αποφάσισε την ακύρωση της προηγούμενης καταστροφικής απόφασης της 6ης Ιουνίου. Διατάζει τη ΠΓ της Δευτέρας να ορίσει τον οδικό χάρτη για την προετοιμασία του κόμματος για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση και βέβαια καλεί στην επιστροφή μου στην ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ.

Νομίζω ότι μετά την απόφαση αυτό δρομολογούνται οι διαδικασίες για να ξανασταθεί ο ΣΥΡΙΖΑ στα πόδια του και να αποτελέσει τον κορμό μίας ευρύτερης συμμαχίας με βαθύ προγραμματικό περιεχόμενο». Ερωτηθείς αν θα είναι υποψήφιος πρόεδρος απάντησε «Θα είμαι βέβαια».

Ανεβαίνει επικίνδυνα το θερμόμετρο

Το κλίμα γύρω από τη σημερινή συνεδρίαση παραμένει ιδιαίτερα τεταμένο. Ενδεικτική είναι η αντίδραση του διαγραφέντος από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, Παύλου Πολάκη, ο οποίος χαρακτήρισε «παράνομη» την απόφαση για αναβολή της συνεδρίασης και κάλεσε τα μέλη του κόμματος να συγκεντρωθούν στο ξενοδοχείο όπου είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί.

«Όλοι αύριο στο ξενοδοχείο WYNDHAM στις 10.30, στην πλατεία Καραϊσκάκη, στην Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ που συγκλήθηκε από τις 75 υπογραφές μελών της», έγραψε σε ανάρτησή του, προσθέτοντας: «Μην δίνετε απολύτως καμία σημασία σε μηνύματα που στέλνει μια αναπληρώτρια γραμματέας (που δεν έχει καμία τέτοια αρμοδιότητα) για αναβολή της συνεδρίασης». Παράλληλα, κατηγόρησε την κυρία Σαπουνά ότι ενεργεί «σε συνεννόηση με κύκλους που θέλουν τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ».

Η σημερινή διαδικασία προδιαγράφεται επεισοδιακή και για έναν ακόμη λόγο: σύμφωνα με πληροφορίες, η Κουμουνδούρου έχει ακυρώσει τη μίσθωση της αίθουσας όπου επρόκειτο να διεξαχθεί η συνεδρίαση. Ως αποτέλεσμα, εκτιμάται ότι δεν θα βρίσκονται στον χώρο οι αρμόδιοι διοικητικοί υπάλληλοι του κόμματος, οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι με την ταυτοποίηση των μελών και τη διαπίστωση της απαρτίας.

Παράλληλα, ανακύπτουν και θεσμικά ζητήματα σχετικά με το εάν ο Παύλος Πολάκης μπορεί να διεκδικήσει την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, δεδομένου ότι έχει διαγραφεί από αυτήν επί προεδρίας Σωκράτη Φάμελλου. Πάντως, ο Νίκος Παππάς υποστήριξε χθες ότι, μετά την παραίτηση του κ. Φάμελλου, ο κ. Πολάκης «επανεντάσσεται de facto στην Κοινοβουλευτική Ομάδα».

Δήλωση “βόμβα” από Γιαννούλη

«Φωτιά» στα εσωκομματικά του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ βάζει ανάρτηση του Εκπροσώπου Τύπου, Χρήστου Γιαννούλη, στα κοινωνικά δίκτυα και ενώ συνεδριάζει αυτήν την ώρα η πτέρυγα της μειοψηφίας.

Όπως αναφέρει σε ανάρτηση του ο κ. Γιαννουλης, «είναι πάρα πολύ κακός σύμβουλος η Βουλιμία και η αλαζονεία να πιστεύεις ότι είσαι ο ένας και μοναδικός. Όταν δε επιδεικνύεις και ανοχή στην άσκηση σωματικής βίας υποστηρίζοντας ότι αυτό συμφέρει το λαό και την αριστερά, είσαι επικίνδυνος. Μπορεί να βγάζει οριακά βουλευτές αυτό το concept αλλά μας γυρίζει πολλά χρόνια πίσω στις εποχές των …φρουρών. Αξιοπρέπεια πάνω από όλα».

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ανάρτηση του κ. Γιαννούλη αναφέρεται σε επεισόδιο που έλαβε χώρα χθες στην Κουμουνδούρου, όταν στελέχη του κλίματος Πολάκη προσήλθαν χθες το μεσημέρι στο γραφείο της Αναπληρώτριας Γραμματέα, Αναστασίας Σαπουνά ζητώντας να συνεδριάσει σήμερα η Κεντρική Επιτροπή του κόμματος. Τότε, επικράτησαν στιγμές έντασης και λογομαχίες σε φορτισμένο ύφος, ενώ παρόντα ήταν αρκετά στελέχη της Κουμουνδούρου.

Αυτές οι γυναίκες κουβάλησαν και κουβαλούν ένα σταυρό. Επέζησαν της θηριωδίας, της βαρβαρότητας. Είναι ζωντανές- νεκρές. Αυτό περιέγραψαν, αυτό αισθάνονταν και αισθάνονται τόσα χρόνια. Η αείμνηστη Στέλλα Σουλιώτη, Πρόεδρος τότε του Ερυθρού Σταυρού, σε κατάθεσή της, στο πλαίσιο προσφυγής της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δήλωσε ότι:

• Τον Αύγουστο του 1974, όταν το τηλεφωνικό σύστημα εξακολουθούσε ακόμη να εργάζεται, ο Ερυθρός Σταυρός έπαιρνε τηλεφωνικά μηνύματα από το Παλαίκυθρο και το Καπούτι (δυτικά της Κυρήνειας), που ανέφεραν βιασμούς.
• Ένας άνδρας (που το όνομά του αναφέρθηκε) δήλωσε ότι η γυναίκα του μαχαιρώθηκε στο λαιμό ενώ αντιστεκόταν στο βιασμό, και η εγγονή της, έξι χρόνων, μαχαιρώθηκε και σκοτώ­θηκε από τους Τούρκους στρατιώ­τες, που αποπειράθηκαν να τη βιά­σουν!
• Ένα κορίτσι δεκαπεντέμισι χρόνων, που είχε βιαστεί, παραδόθηκε στον Ερυθρό Σταυρό.
• Η μάρτυρας περιέθαλψε 38 γυναίκες, που απολύθηκαν από τα στρατόπεδα της Βώνης και της Γύψου. Όλες είχαν βιαστεί, μερικές δε από αυτές μπροστά στους συζύγους και τα παι­διά τους. Άλλες είχαν βιαστεί επανειλημμένα ή στάλθηκαν σε σπίτια ό­που σύχναζαν Τούρκοι στρατιώτες. Οι γυναίκες στάλθηκαν στο νοσοκο­μείο του Ακρωτηρίου, στις υπό αγγλική κυριαρχία βάσεις, όπου έτυχαν θεραπείας. Τρεις από αυτές βρέθη­καν έγκυες.

Οι γυναίκες ζητούν δικαίωση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στην έκθεσή της το 1976, συμπέραινε ότι «μέσα στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το γεγονός ότι τέτοια περιστατικά δεν παρεμποδίστηκαν, καθιστά την Τουρκία υπόλογη/αξιόποινη (imputable) για αυτές τις πράξεις».

Γυναίκες, που είχαν βιασθεί έμειναν έγκυες. Σε μια νύκτα άλλαξε η νομοθεσία σε σχέση με τις εκτρώσεις. Σε αυτό συναίνεσε και η Εκκλησία.  Η εφημερίδα “Ο Φιλελεύθερος”, 20 Οκτωβρίου 1974, υπό τον τίτλο “Το δράμα των εγκύων Ελληνίδων από βιασμό”, έγραφε: «Θα υποβληθούν εις έκτρωσιν 30 Ελληνίδες Κυπρίαι εις το Γενικόν Νοσοκομείον Λευκωσίας, μεθαύριον Τρίτην. Πρόκειται περί γυναικών που εβιάσθησαν υπό Τούρκων εισβολέων.  Δεν έχει σημασία ποιαι είναι αυταί, ούτε από ποίαν πόλιν ή χωρίον προέρχονται. Σημασίαν έχει ότι το δράμα των γυναικών αυτών, είναι μία πτυχή της τραγωδίας που έπληξε τον ελληνικόν πληθυσμόν της Κύπρου μετά την τουρκικήν εισβολήν.

Διά τας Ελληνίδας αυτάς είναι τώρα νόμιμος η έκτρωσις και δι’ αυτής θα απαλλαγούν από την συνέπεια του βιασμού. Υπάρχουν όμως άλλαι Ελληνίδες Κυπρίαι, που είναι εγκλωβισμέναι εις χείρας  των Τούρκων και δεν έχουν την ευκαιρίαν διά να τύχουν ιατρικής φροντίδος. Το δράμα αυτών είναι μεγαλύτερον και θα μεγαλώνη περισσότερον όσον θα περνά ο χρόνος. Ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός διά να τις απαλλάξη έφερε γυναίκα ιατρόν ειδικήν δι’ εκτρώσεις».

Ο βιασμός είναι έγκλημα πολέμου και  εργαλείο για υλοποίηση πολιτικής της εθνοκάθαρσης. Ο  πληθυσμός τρομοκρατείται και αναγκάζεται να φύγει. Γι αυτό και οι βιασμοί δεν ήταν μεμονωμένοι, και δεν διαπράχθηκαν από απείθαρχους στρατιώτες. Εντασσόταν στο σχέδιο Αττίλα.

Και η “χρήσιμη” Τουρκία; Διαμαρτύρεται, χαρακτηρίζει το ψήφισμα «άκυρο και ανυπόστατο», υποστηρίζοντας ότι περιλαμβάνει «αβάσιμες και παράλογες κατηγορίες κατά των ηρωικών τουρκικών ενόπλων δυνάμεων». Έχει θράσος, που ενισχύεται από την ανοχή των διαφόρων συμμάχων και φίλων της. Αλλά και εκείνων, στην ελληνική πλευρά, που προτάσσουν το “φταίμε και εμείς”, προσφέροντας άλλοθι στην κατοχική δύναμη, που εκδίωξε, σκότωσε, βίασε, κατέκτησε εδάφη.

Υ.Γ.: Πιστώνονται για το ψήφισμα όλοι όσοι εργάσθηκαν για να υιοθετηθεί, στο Ευρωκοινοβούλιο, αλλά και στην Κύπρο, με πείσμα και κόντρα στο ρεύμα.

Σύμφωνα με μαρτυρίες επιβατών, στο χθεσινό ατύχημα (06:00 το πρωί) ο ηλικίας 61 ετών Σέρβος που είχε θέση στο παράθυρο, με την αποσυμπίεση που σημειώθηκε ακαριαία, βρέθηκε σχεδόν με το κεφάλι και τους ώμους έξω. Ευτυχώς φορούσε τη ζώνη ασφαλείας που εν μέρει τον συγκράτησε και αμέσως τον άρπαξε από τα πόδια η γυναίκα του, ενώ και συνέδραμαν κι άλλοι επιβάτες για να τον τραβήξουν ολόκληρο μέσα στο αεροσκάφος μέχρι το αεροπλάνο να επιστρέψει και να προσγειωθεί πάλι στη Θεσσαλονίκη. Κανονικά η πτήση είχε προορισμό

Όταν συνέβη το ατύχημα, 10 λεπτά μετά την απογείωση, το αεροσκάφος βρισκόταν σε ύψος 2.500 χλμ. περίπου (σχεδόν όση η κορυφή του Ολύμπου που ειναι 2.918μ.), ύψος στο οποίο το οξυγόνο στην ατμόσφαιρα μειώνεται κατά 35%. Παράλληλα το Boeing έχασε απότομα πολύ ύψος, καθώς είχε προηγηθεί αιφνίδια αποσυμπίεση της καμπίνας.

Έχει ξαναγίνει

Επιβάτες δήλωσαν ότι άκουσαν έναν δυνατό κρότο, ενώ αμέσως μετά έπεσαν οι μάσκες οξυγόνου και επικράτησε πανικός. «Καταλάβαμε αμέσως ότι είχε γίνει αποσυμπίεση. Ακούγονταν κραυγές και για μια στιγμή πίστεψα ότι είχε ανοίξει κάποια πόρτα κινδύνου», περιέγραψε συνεπιβάτιδα.

Αυτό δεν θα ήταν αδιανόητο, καθώς προ τετραετίας όντως αμέλησαν να βιδώσουν καλά τέσσερα μπουλόνια σε έξοδο κινδύνου και αποκολλήθηκε η έξοδος αφήνοντας μια τεράστια τρύπα στην άτρακτο, σε καινούργιο αεροσκάφος της Alaska Airlines το 2024. Τότε στάθηκαν όλοι τυχεροί γιατί έτυχε να είναι άδειες οι θέσεις δίπλα στην έξοδο κινδύνου (ήταν από τις λεγόμενες “αναπληρωματικές” ή καλυμμένες εξόδους κινδύνου που μοιάζουν με συνέχεια του τοίχου της ατράκτου, αλλά είναι πόρτες κανονικές).

Το τμήμα εκείνο αποκολλήθηκε στα 16.000 πόδια (περίπου 5.000 μέτρα) προκαλώντας βίαιη αποσυμπίεση. Ευτυχώς, οι διπλανές θέσεις ήταν άδειες, δεν υπήρξαν θύματα και το αεροπλάνο προσγειώθηκε με ασφάλεια. Το γεγονός οδήγησε τότε στην προσωρινή καθήλωση δεκάδων αεροσκαφών MAX 9 παγκοσμίως (π.χ. της United Airlines που εντόπισε επίσης χαλαρά μπουλόνια σε δικά της αεροσκάφη).

Όπως προαναφέρεται όμως ακριβώς ίδιο περιστατικό είχε σημειωθεί σε αεροσκάφος της Southwest Airlines το 2018, όταν βλάβη στο κινητήρα “έσπασε” κομμάτια του και ένα από αυτά “βρήκε” σε παράθυρο και το αποκόλλησε.Εν προκειμένω το αεροσκάφος της Ryanair ήταν 18 ετών και δεν έχουμε καμία πληροφορία για την συντήρησή του, πέραν του ότι γίνεται βεβαίως έρευνα και προανάκριση. Πάντως πλησίαζε την ηλικία που τα αεροσκάφη θεωρούνται “ηλικιωμένα”. Εντούτοις, το 15% των εμπορικών αεροσκαφών παγκοσμίως είναι άνω των 20 ετών, που σημαίνει ότι πετάνε πάνω από 10.000 υπερήλικα αεροπλάνα.

Τι λέει η Ryanair

Για το χτεσινό ατύχημα η εταιρεία αναφέρει τα εξής: «Μια πτήση της Ryanair από τη Θεσσαλονίκη προς το Μέμινγκεν (σ.σ. κοντά στο Μόναχο, αεροδρόμιο που χρησιμοποιούν οι φθηνές ή χαμηλού κόστους εταιρείες αντί του Μονάχου) την Παρασκευή το πρωί (10 Ιουλίου) επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη λίγο μετά την απογείωση, όταν ένα παράθυρο επιβατών αποκολλήθηκε εν πτήσει. Το αεροσκάφος προσγειώθηκε κανονικά και οι επιβάτες επέστρεψαν στον τερματικό σταθμό

»Ένας επιβάτης ζήτησε και έλαβε ιατρική βοήθεια στο έδαφος στη Θεσσαλονίκη. Προκειμένου να μην υπάρξει μεγάλη καθυστέρηση, κινητοποιήθηκε αεροσκάφος για να μεταφέρει τους επιβάτες στο Μέμινγκεν, το οποίο αναχώρησε από τη Θεσσαλονίκη στις 9:35 τοπική ώρα».

Όπως ανέφερε επιβάτης «ευτυχώς δεν είχαμε λύσει ακόμη τη ζώνη ασφαλείας, η σύζυγος του Σέρβου τον κρατούσε από τα πόδια του επί περίπου πέντε λεπτά μέχρι να σπεύσουν και άλλοι επιβάτες να τον τραβήξουν ξανά μέσα στην καμπίνα». Άλλη επιβάτιδα περιέγραψε ότι η αποσυμπίεση ήταν τόσο έντονη ώστε πολλοί παρουσίασαν δύσπνοια, ενώ ο άτυχος Σέρβος αιμορραγούσε και λιποθυμούσε, ίσως εξαιτίας της έλλειψης οξυγόνου και του σοκ.

Πάντως βίντεο καταγράφει τον κατεστραμμένο κινητήρα του Boeing 737 της Ryanair, από τον οποίο εκτοξεύθηκαν μεταλλικά θραύσματα που έσπασαν παράθυρο της καμπίνας, λίγα λεπτά μετά την απογείωση. Τα μεταλλικά θραύσματα χτύπησαν την άτρακτο και διέλυσαν το παράθυρο δίπλα στα καθίσματα των επιβατών, προκαλώντας αιφνίδια αποσυμπίεση της καμπίνας. Ο Σέρβος, όπως είπε ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων, Μιχάλης Γιαννάκος,  νοσηλεύεται με εγκαύματα από τριβή και βρίσκεται σε κατάσταση σοκ, παραμένοντας όμως σε πλήρη συνείδηση.

WATCH: Video showing the damaged engine that caused debris to smash through a Ryanair 737 cabin window earlier today. https://t.co/oWAPFHOt76 pic.twitter.com/ZSOAu0oOE2

— Breaking Aviation News & Videos (@aviationbrk) July 10, 2026

🚨 COLD TERROR MID-AIR: Piece of engine shatters Ryanair window, passenger partially sucked out! ✈️💥

A holiday flight turned into an absolute living nightmare today (July 10, 2026) when Ryanair flight FR1879 from Greece to Germany suffered a catastrophic mid-air mechanical… pic.twitter.com/2WJNS5IQVy

— உடனுக்குடன் | Udanukudan (@Udanukudan) July 10, 2026

Πόσο μεγάλο θέατρο έγραψε λοιπόν, λίγο μετά τον θρίαμβο της Σαλαμίνας, ο πρώτος τραγικός μας με τόσα και τέτοια ευρήματα ή ανατροπές που κανένας ψευδομοντερνισμός δεν μπορεί να αμαυρώσει! Ένας ύμνος στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια που δεν διαχωρίζει τους νικητές από τους ηττημένους και ένας διαρκής θρήνος για την ανθρώπινη μοίρα που αφορά σε όλες τις μάνες, είτε γεννήθηκαν στην Αθήνα είτε στα Σούσα (Αισχύλος).

Και έπειτα ο ποιητικός λόγος! Τί μέγεθος διαθέτουν τόσο τα λυρικά κομμάτια του χορού όσο και οι πυκνοί μονόλογοι των πρωταγωνιστών αντιστικτικά προς τις παρεμβάσεις των κορυφαίων που εκπροσωπούν το θρηνούν πλήθος. Με αποκορύφωμα, κατά τη γνώμη μου, τον τραγικό κατάλογο των νεκρών Περσών που απαγγέλλει με οιμωγές αρχικά ο Αγγελιοφόρος – ο σωστά δραματικός Σταύρος Σβήγκος – κι έπειτα και ο χορός, ο ίδιος – που ρωτάει για την τύχη των αγαπημένων του – αλλά και ο Ξέρξης αργότερα όταν θρηνεί τους άριστους του στρατού του.

Ξενικά, πλην ελληνοποιημένα, ονόματα στη σειρά είτε αρχόντων, είτε σπουδαίων πολεμιστών που τώρα τα λείψανα τους χτυπιούνται από τα κύματα στα βράχια της Σαλαμίνας. Υψηλή ποίηση μόνο με συλλαβές (!) ακατανόητων ονομάτων που εκφωνούνται ρυθμικά και παραπέμπουν στον νηών κατάλογο του Ομήρου. Ή, τον βασιλιά της Ασίνης. Σαν αυτά του Δαδάκη, του Αρυοβαρζάνη ή του Μεγάβαζου (αυτοσχεδιάζω) και του Συμάκη και Πολέμονα – πολύς Ηρόδοτος είχε διαβαστεί προηγουμένως από τον νεαρό δραματουργό – που προλαβαίνουν τον Οζυμανδία του Σέλεϊ ή τους ήρωες του Έζρα Πάουντ.

Ο ιταμός Τραμπ

Στα ονόματα αυτά κρύβεται ατόφιος λετρισμός αλλά κι ένας σπινθήρας άπεφθης συγκίνησης για όσους σπουδαίους και τρανούς υπήρξαν χτες αλλά δεν υπάρχουν σήμερα. Σαν τους τόσους επώνυμους της ιρανικής ηγεσίας που μία βόμβα τους στέρησε από την μία στιγμή στην άλλη, το γλυκό της ημέρας φως (Πίνδαρος).

Με τον ίδιο τον Τραμπ να κομπάζει με τον πιο ιταμό τρόπο στα μικρόφωνα του κόσμου – ένα τέτοιο υπήρχε και στην ορχήστρα της Επιδαύρου – ότι θα μπορούσε να εξοντώσει σ’ ένα λεπτό και τη νέα ηγεσία των Περσών όταν αυτή οδηγούσε τον δολοφονημένο Χαμενεΐ στην τελευταία του κατοικία. Τριπλή ύβρις!

Ο σκηνοθέτης Χρήστος Θεοδωρίδης αξιοποιεί την κρουστή μετάφραση του μεγάλου φιλόλογου Παναγιώτη Μουλά προσθέτοντας, κατά το έθος, κάποια δικά του εμβόλιμα κείμενα ως αναφορές στην ζοφερή επικαιρότητα που άλλοτε λειτουργούν και άλλοτε όχι. Όπως επίσης αξιοποιεί τα 17 αγόρια και κορίτσια του νεανικού χορού – ωραία η υπέρβαση από το πρωτότυπο αφού και αυτά κάποτε θα γίνουν γέροντες – η κίνηση των οποίων, άλλοτε άναρχη κι άλλοτε ρυθμικά συντονισμένη, δημιουργούσε σταθερά ένα εικαστικό σύννεφο πάνω από την ορχήστρα.

Η ανθρώπινη φωνή

Καθόμουν στην πρώτη σειρά του κοίλου και είχα την ευκαιρία να δω και ν’ ακούσω όλα αυτά τα χειροποίητα ευρήματα από πρώτο… χέρι. Φαντάζομαι ότι οι θεατές του άνω διαζώματος θα είχαν μία ακόμα πιο εντυπωσιακή εικόνα. Εγώ όμως αφουγκράστηκα με απόλυτη ευκρίνεια το κείμενο και επίσης χάρηκα που οι πρωταγωνιστές δεν φορούσαν – τα τόσο διασπαστικά – χειλόφωνα. Αφού ο μεγάλος πρωταγωνιστής της Επιδαύρου είναι σταθερά η ανθρώπινη φωνή. Αδιαμεσολάβητη.

Σίγουρα και ο Δημήτρης Καταλειφός, ο παλιός μου φίλος από τον Συνασπισμό, και η Μαρία Ναυπλιώτου διαθέτουν τραγικό μέγεθος αλλά και το απαιτούμενο κύρος για το τόσο απαιτητικό κοίλον της Επιδαύρου. (Φανταστείτε: Ένας που έβηχε ενοχλητικά από πολύ ψηλά, κάλυπτε τα κρουστά των μεγαφώνων)! Μόνο που ο μεν Καταλειφός μού θύμιζε τον Θείο Βάνια ή τον Οιδίποδα επί Κολωνώ – σχετικά πρόσφατες του επιτυχίες – ενώ η Ναυπλιώτου τον φορμαλισμό της υπέρκομψης ερμηνείας της στην Μαρία Κάλλας. Μικρό το κακό.

Έστω κι έτσι δεν είναι συχνό να βλέπεις μεγάλα μεγέθη στην Επίδαυρο και με τέτοιαν εκφορά λόγου. Αντίθετα με γοήτευσε η μουσική του άγνωστου μου Jeph Vanger με τον ηλεκτρονικό – προγραμματικό ήχο που παρέπεμπε στον Γιάννη Χρήστου και την μεγαλειώδη παράσταση του Κουν από το 1965. Όπως και το ευρηματικό ντουέτο του λαϊκού θρήνου στο τέλος (από την Σικελία ή την Κάτω Ιταλία)

“Πέρσαι” σήμερα και τραγικός λόγος

Ο Χρήστος Θεοδωρίδης έκανε μία φιλότιμη προσπάθεια σ’ ένα κολοσσιαίο έργο και επιχειρώντας να επιλύσει τα επιμέρους προβλήματα που θέτουν οι “Πέρσαι”, κατάφερε και να συγκινήσει τους σημερινούς θεατές και να μην προδώσει τον τραγικό λόγο. Πράγμα πολύ σπουδαίο στην εποχή μας. Ευφυής ήταν επίσης η αξιοποίηση μέσω της δράσης του χορού της αχανούς πλατείας πίσω από το προσκήνιο… Κάτι που θα ήταν αδιανόητο σ’ άλλες εποχές.

Δεν κατάφερε όμως να δώσει μίαν ολοκληρωμένη σύνθεση όλων αυτών των καλαίσθητων – αναμφίβολα – σπαραγμάτων. Μεγάλες σιωπές ή δραματικά κενά λειτουργούσαν εν τέλει αντίστροφα από τις προθέσεις του δημιουργού. Δεν είναι φρόνιμο, τέλος, να εξαντλούμε όλες μας τις ιδέες και το προσωπικό μας οπλοστάσιο σε ένα μόνο έργο, σε μία παράσταση. Η οποία εγγράφεται πάντως στα θετικά του φετινού φεστιβάλ.

Η αθανασία των σκύλων

Γράφει ο Κώστας Μαυρουδής στο τόσο διεισδυτικό βιβλίο του “Η αθανασία των σκύλων”: «Η μνήμη των σκύλων που τριγυρίζουν με σιωπηλή σοβαρότητα στις πόλεις έχει κληρονομηθεί κατά το ήμισυ από τους παλιούς προγόνους τους» (σ. 38). Υφίσταται όμως βαθιά μνήμη στα ζώα που ν’ αναπαριστά κάτι;

Στους σκύλους του συγκεκριμένου βιβλίου ναι, όπως εξάλλου και στα ψάρια του Iggy Pop, όπου “the fish knows”. Αλίμονο αν δεν γινόταν μνήμη το τραύμα –η κλωτσιά του άξεστου, ας πούμε– κι αν δεν αποθησαυριζόταν το παλιό γεγονός. Τότε θα κατέρρεε εξευτελισμένος και ο, όποιος, πολιτισμός των ανθρώπων εμπρός στον ήρεμο και ταπεινό πολιτισμό των σκύλων. Στον τραγικό μύθο είναι έντονη η εικόνα των σκυλιών που κατασπαράζουν τα κουφάρια των πάλαι ποτέ ηρώων. Σαν ειρωνεία της ιστορίας. Ιδού όμως κι άλλα ερωτήματα από τον συγγραφέα:

• Τί σημαίνει αυτό που πέρασε;
• Γιατί κρύβονται, σαν παιδιά που παίζουν, τα παλιά γεγονότα” ;

Γιατί η τέχνη να μην είναι επανάσταση, θα συμπλήρωνα, και να μην μπορεί ν’ αλλάξει τον κόσμο; Μ’ άλλα λόγια, πότε η τέχνη γίνεται ιστορία και πότε η ζωή παρωδία; Δηλαδή η ειρωνεία της ιστορίας της, της ίδιας;

Σύμφωνα με την ίδια, η 46χρονη δήλωσε ότι είναι αθώα και εξέφρασε την πρόθεσή της να παρουσιαστεί αυτοβούλως στις ελληνικές Αρχές, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Εγώ είμαι εδώ και θέλω να εμφανιστώ κανονικά στις Αρχές». «Θα εμφανιστεί κανονικά στις Αρχές, δεν κρύβεται, δηλώνει αθώα και θέλει να αντιμετωπίσει την κατηγορία έτσι όπως πρέπει» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σε ερώτηση για την εμπλοκή της 46χρονης στην υπόθεση η κα Παπαρούσου ανέφερε: «Επειδή δεν έχω μελετήσει στο σύνολό της τη δικογραφία, η δικογραφία αυτή εκκινεί από ένα ανώνυμο e-mail και εδώ έχουμε διάφορα νομικά ζητήματα. Το email αυτό παίζει τον ρόλο μίας μαρτυρικής κατάθεσης, αλλά τον μάρτυρα αυτό όμως δεν θα τον έχουμε στο δικαστήριο.

Απ’ ότι είμαι σε θέση να σας πω δεν έχει γίνει καμία προσπάθεια ταυτοποίησης, εύρεσης του προσώπου αυτού. Κάθε μάρτυρας οφείλει να πει από που έμαθε αυτά που καταθέτει και οφείλει να είναι παρών στην αποδεικτική διαδικασία. Πώς είναι δυνατόν να έχει στηριχτεί η δικογραφία σε ένα ανώνυμο email;».

Σύμφωνα με την ΕΡΤ, δεν αποκλείεται η επιστροφή της να γίνει ακόμη και έως τη Δευτέρα, ώστε την Τρίτη να βρεθεί ενώπιον της Ανακρίτριας μαζί με τους δύο ήδη συλληφθέντες 42χρονους. Η παρουσία της θεωρείται κομβική για την εξέλιξη της δικαστικής έρευνας, καθώς αναμένεται να καταθέσει τη δική της θέση για την υπόθεση.

Την ίδια ώρα, στο πλαίσιο της έρευνας των Αρχών εξετάζονται και στοιχεία που προέκυψαν από την ανάλυση φωτογραφικού υλικού με τη χρήση τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι φωτογραφίες που αναλύθηκαν από τους αστυνομικούς αφορούν διακοπές της ομάδας που είχε δράσει στη Marfin το 2009.

Το συγκεκριμένο υλικό βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας, καθώς οι Αρχές επιχειρούν να διασταυρώσουν πρόσωπα, κινήσεις και πιθανές συνδέσεις που σχετίζονται με την υπόθεση. Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς με την επιστροφή της 46χρονης και την παρουσία των εμπλεκομένων ενώπιον της Ανακρίτριας αναμένεται να δοθούν περισσότερα στοιχεία για την πορεία της έρευνας.

Υπόθεση Νέστορα

Δίωξη για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο τετελεσμένη και σε απόπειρα, τρομοκρατική οργάνωση, έκρηξη, εμπρησμό και παράβαση του νόμου περί όπλων που μέσα έχει και την κατοχή εκρηκτικών άσκησε η εισαγγελέας στους τρεις συλληφθέντες για την επίθεση που είχε σαν αποτέλεσμα η Βάγια Νέστορα να χάσει τη ζωή της. Οι κατηγορίες αφορούν και τους τρεις εμπλεκόμενους και αναμένεται να προσωποποιηθούν στη διάρκεια της ανακριτικής διαδικασίας.

Μετά την άσκηση των διώξεων, οι τρεις οδηγήθηκαν στον αρμόδιο ανακριτή, από τον οποίο ζήτησαν και έλαβαν προθεσμία προκειμένου να προετοιμάσουν τις απολογίες τους.

Η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ 

Η ανάλυση όλων των στοιχείων που συλλέχθηκαν από τους αυτοσχέδιους εκρηκτικούς – εμπρηστικούς μηχανισμούς και η έρευνα που ακολούθησε μετά τις τρεις συντονισμένες επιθέσεις σε πολυκατοικίες της Θεσσαλονίκης, ανάμεσα σε αυτές και το σπίτι της οικογένειας Νέστορα, οδήγησαν την Αντιτρομοκρατική στην ταυτοποίηση των εμπλεκόμενων.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΛΑΣ, οι έρευνες επικεντρώθηκαν στις επιθέσεις που σημειώθηκαν τα ξημερώματα της 1ης Ιουλίου 2026 σε τρεις διαφορετικές περιοχές της πόλης, σε πολυκατοικίες όπου διαμένουν στελέχη και πολιτευτές της ΝΔ. Κατά τις αυτοψίες που πραγματοποιήθηκαν στα σημεία των επιθέσεων, οι αστυνομικοί εντόπισαν και κατάσχεσαν τμήματα των τριών αυτοσχέδιων εκρηκτικών – εμπρηστικών μηχανισμών που χρησιμοποιήθηκαν.

Από τις έρευνες που ακολούθησαν ταυτοποιήθηκαν τρία άτομα. Σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, ένας 29χρονος και μία 26χρονη φέρονται να είχαν τον ρόλο των φυσικών αυτουργών, ενώ ένας 24χρονος κατηγορείται ότι παραχώρησε το διαμέρισμά του για να χρησιμοποιηθεί ως κρησφύγετο πριν και μετά την τοποθέτηση των μηχανισμών.