Το σχέδιο σε πρώτη φάση αφορά συνολικά 26 δήμους, στον Βόρειο Τομέα Αθηνών, στην Αχαΐα, στο Ηράκλειο, στα Χανιά, στη Μαγνησία, στη Φθιώτιδα, στην Αργολίδα, στη Δράμα και στην Καστοριά. Σε αυτές τις δημοτικές ενότητες είναι υπό διαβούλευση να δημιουργηθούν 91 Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης. Σημειώνεται πως είναι μόνον ο  πρώτος κύκλος των μελετών διότι υπάρχουν και άλλοι, που περιλαμβάνουν συνολικά 194 ζώνες υποδοχής συντελεστή σε 50 δήμους.

Κατά συνέπεια εν συνεχεία θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση, επιπλέον 103 προτεινόμενες Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης, σε άλλους 24 δήμους. Μεταξύ αυτών θα είναι και 37 ζώνες μεταφοράς στην Ανατολική Αττική, 55 στην Κεντρική Μακεδονία, οκτώ στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και τρεις στην Στερεά Ελλάδα.

Οι μεταφορές θα γίνουν μέσω της Ψηφιακής Τράπεζας Γης, η οποία επιτρέπει την αξιοποίηση οικοδομικών δικαιωμάτων, που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο αρχικό ακίνητο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, σήμερα υπάρχουν 3.837 ενεργοί τίτλοι μεταφοράς συντελεστή δόμησης, που αντιστοιχούν σε περίπου 428.600 τετραγωνικά μέτρα. Παράλληλα, η δυνητική προσφορά οικοδομικών δικαιωμάτων, συνολικά στις μελετώμενες περιοχές των 194 ζωνών, εκτιμάται σε περίπου 16,4 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα.

Συντελεστές δόμησης ανά περιοχή

Η αύξηση του συντελεστή δόμησης επηρεάζει και το ύψος του κτιρίου. Αν π.χ. αυξάνεται κατά 0,50 σε ένα οικόπεδο 1.000 τ.μ. ο οικοπεδούχος κερδίζει 500 επιπλέον τ.μ. δόμησης (1.000 τ.μ. × 0,50). Αυτά τα 500 επιπλέον τ.μ. μπορούν να προστεθούν καθ’ ύψος ανάλογα με την κάλυψη. Αν π.χ. η κάλυψη είναι 250 τ.μ., τότε αυτά τα επιπλέον 500 τ.μ. σημαίνουν δύο επιπλέον ορόφους ή περίπου 6 έως 7 μέτρα πρόσθετο ύψος. Αν η κάλυψη είναι 500 τ.μ. τότε ο οικοπεδούχος κερδίζει μόνον έναν επιπλέον όροφο ή 3 έως 3,5 μέτρα πρόσθετο ύψος.

Υπάρχουν και περιοχές που το ύψος των κατοικιών προστατεύεται με προεδρικά διατάγματα είτε επειδή ειναι ιστορικές είτε επειδή θεωρούνται πνεύμονες πρασίνου είτε για άλλους λόγους. Πάντως η αύξηση επηρεάζει πολλές περιοχές που έως τώρα ειχαν μονοκατοικίες και ειδικά στις βιομηχανικές περιοχές προστίθενται πολλοί όροφοι.

Σε ό,τι αφορά τον συντελεστή δόμηση στις Ζώνες που είναι τώρα υπό διαβούλευση “συζητούνται” οι εξής προτάσεις για αύξηση:

• στην Κηφισιά από  0,50  έως 1,00
• στη Λυκόβρυση από 0,80 σε 1,00
• σε βιομηχανικές περιοχές της Μεταμόρφωσης από 1,00 σε 1,60
• στη Νέα Ερυθραία από 0,60 σε 0,70
• στη Νέα Ιωνία από 0,80 σε 1,40 και στις δύο βιομηχανικές περιοχές από 1,00 σε 1,60
• στο Νέο Ψυχικό από 1,20 σε 1,30
• στη Φιλοθέη από 0,60 σε 0,80
• στο Ψυχικό από 0,60 σε 0,80
• στου Παπάγου από 1,00 σε 1,20
• στον Χολαργό από 1,20 έως 1,50
• στο Χαλάνδρι από 0,80 έως 1,30

Το εύρος των συντελεστών δόμησης αποτυπώνουν τις ελάχιστες και τις μέγιστες τιμές των επιμέρους προτάσεων και δεν σημαίνουν ενιαία αύξηση σε όλη την Περιφερειακή Ενότητα, αλλά σε συγκεκριμένα οικοδομικά τετράγωνα.

«Ή θα μιλήσουμε με στοιχεία και ονόματα ή αλλιώς κλείστε το στόμα σας, πουλάκια μου», ανέφερε χαρακτηριστικά, δανειζόμενος τη φράση της Ντόρας Μπακογιάννη, υποστηρίζοντας ότι εάν υπήρχε οποιαδήποτε υπόνοια για τον ίδιο και την κυβέρνησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα την είχε αναδείξει στα επτάμισι χρόνια της πρωθυπουργίας του.

Συγχρόνως, εξαπέλυσε επίθεση στην κυβέρνηση για την ακρίβεια και την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών. Συγκεκριμένα, εκτίμησε ότι οι Έλληνες πολίτες βιώνουν ενδεχομένως δυσκολότερες συνθήκες ακόμη και από την περίοδο των μνημονίων, επισημαίνοντας τις μεγάλες διαφορές στους μισθούς και την αγοραστική δύναμη μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας. Στο στόχαστρό του βρέθηκαν και οι τράπεζες, τις οποίες κατηγόρησε ότι επιβαρύνουν δανειολήπτες και καταθέτες.

“Μιλήστε με ονόματα” – Σπόντες για Βελόπουλο

«Αυτή η προσπάθεια της λάσπης, της τοξικότητας, της συκοφαντίας έχει πάρα πολύ κοντά ποδάρια. Και κάθε φορά που βρισκόμαστε μπροστά σε αδιέξοδα οικονομικά και κοινωνικά, κάθε φορά που ανεβαίνει ο πληθωρισμός, σφίγγει ο κλοιός της ακρίβειας, ο κύριος Μητσοτάκης επιστρατεύει αυτή τη γνωστή τακτική της λάσπης, διότι η συκοφαντία είναι δίδυμη αδελφή της διαφθοράς.

Αν υπήρχε οποιαδήποτε υπόνοια για εμένα και την κυβέρνησή μου, πιστεύετε ότι 7,5 χρόνια τώρα που είναι πρωθυπουργός ο κύριος Μητσοτάκης και έχει, ιδίως την περίοδο που ήμουν αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και μέσα στη Βουλή, έκανε δύο ειδικά δικαστήρια; Για υποθέσεις άλλες. Δεν θα είχε αναδείξει αυτή την υπόθεση;

Μίλησα με τον πιο σκληρό τρόπο και τον επαναλαμβάνω: αυτή η πλάκα θα τελειώσει. Ή θα μιλήσουμε στοιχεία και ονόματα, ή αλλιώς θα πω αυτό που είπε η κυρία Μακογιάννη: κλείστε το στόμα σας, πουλάκια μου.

Δεν αντιμετωπίζω τον κύριο Γεωργιάδη που παραληρεί στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, έχω πολιτικό αντίπαλο. Πιστεύετε ότι το κάνει μόνος του; Είναι σε μια συνεννόηση, είναι αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, είναι υπουργός της κυβέρνησης.

Ο κύριος Μητσοτάκης, λοιπόν, ή θα μιλήσει με ονόματα και στοιχεία ή θα πάρει την πάσα που του έδωσε σε συνεννόηση, κατά την άποψή μου, ο κ. Βελόπουλος, για να προχωρήσει σε εξεταστική επιτροπή, ή θα σταματήσει αυτή τη συζήτηση για τους ποινικούς κώδικες, διότι είναι αστεία συζήτηση».

«Η εισαγγελία έχει αποφανθεί»

«Ίσως οι τηλεθεατές δεν το γνωρίζουν, η συνολική αναμόρφωση των ποινικών κωδίκων δεν είναι σαν τις τροποποιήσεις που γίνονται από τις κυβερνήσεις κάθε τρεις και λίγο. Είναι μια μεταρρύθμιση που γίνεται άπαξ και στη χώρα μας είχε να γίνει από το 1950.

Η συζήτηση και η διεργασία για τη συνολική αλλαγή των ποινικών κωδίκων είχε ξεκινήσει από το 2010. Με διαδοχικές επιτροπές νομοπαρασκευαστικές, στις οποίες συμμετέχουν οι πιο λαμπροί επιστήμονες του νομικού κόσμου της χώρας μας. Μια τέτοια συστήθηκε ξανά το 2015. Με επικεφαλής τον Χριστόφορο Αργυρόπουλο, έναν ιδιαίτερου κύρους επιστήμονα στη χώρα μας με καθηγητές και εισαγγελείς.

Και το 2018 ξεκίνησε η διαβούλευση με όλα τα κόμματα. Και αυτή η διαβούλευση ολοκληρώθηκε και μας παραδόθηκε ένας κώδικας και προγραμματίζονταν τότε να ψηφιστεί μετά τις ευρωεκλογές. Αποφάσισαν να προχωρήσουμε σε ευρύτερες αλλαγές και η χώρα δεν παραιτήθηκε.

Ούτε είχα παραιτηθεί, η Βουλή ήταν ανοιχτή, είχα προαναγγείλει τις εκλογές και υπήρξαν φωνές από τον νομικό κόσμο και από πολιτικούς μου αντιπάλους που προέτρεπαν την κυβέρνηση τότε να μην αφήσει στα συρτάρια μια τόσο μεγάλη μεταρρύθμιση. Μεταξύ αυτών ο Ευάγγελος Βενιζέλος.

Στη Βουλή ο βουλευτής σήμερα της Νέας Δημοκρατίας, τότε του Ποταμιού, στην αγόρευσή του που ψήφισε τους κώδικες, μιλούσε για μια μεταρρύθμιση του συνόλου του πολιτικού κόσμου της χώρας και όχι της παραιτήσεως.

Και έρχονται σήμερα να μιλήσουν γι’ αυτό. Είναι ντροπή. Η λάσπη και η συκοφαντία, από όπου κι αν προέρχεται, αντιμετωπίζεται, αντιμετωπίζεται με τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Η εισαγγελία έχει αποφανθεί και τα έχει πετάξει στα σκουπίδια. Έχει γίνει η προκαταρκτική, έχει γίνει προκαταρκτική εξέταση για τις δηλώσεις του, δύο φορές. Και έχει πάει στον κάδο των αχρήστων.

Να εξηγήσω όμως στους πολίτες το εξής, που μας ακούνε. Είναι άλλο πράγμα η ολική αναμόρφωση των ποινικών κωδίκων, που σας εξήγησα μέσα από ποια διαδικασία γίνεται, συμμετοχή επιστημόνων, τα κόμματα όλα συμμετέχουν, σε πολυετής διαδικασία, και είναι άλλη η τροποποίηση στον κώδικα, που μπορεί να γίνονται κάθε τρεις και λίγο και για την οποία ευθύνη έχει αποκλειστικά η κυβέρνηση που κάνει την τροποποίηση.

Μια τέτοια τροποποίηση των κωδίκων έγινε λίγους μήνες μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, τον Νοέμβριο του 2019, για τους τραπεζίτες.

Με πρόσχημα την αυστηροποίηση ποινών. Αλλά προέβλεπε το ακαταδίωκτο, δηλαδή την ποινική ασυλία στους τραπεζίτες. Αν, λοιπόν, πρέπει να ανοίξει μια συζήτηση περί γραμματίων, αυτή η συζήτηση περί γραμματίων πρέπει να πάει εκεί.

Δεν είδα όμως να ασχολείται κανένας μ’ αυτό. Και ιδίως ο κ. Βελόπουλος, ο οποίος βρέθηκε σε τεχνητό offside, να μιλήσω ποδοσφαιρικά, τραβήχτηκαν προς τα πίσω όλοι, κι αυτός έμεινε εκτεθειμένος αποδεικνύοντας όμως ποιος θα είναι ο ρόλος του μετά τις εκλογές.

Η ΝΔ θα αναζητήσει κυβερνητικούς συνέταιρους, ο κύριος Μητσοτάκης, για να σταθεί, διότι με το 25% δεν στέκεται, που είναι ο στόχος του. Θα αναζητήσει στους πρόθυμους από την δεξιά του πτέρυγα, την άκρα δεξιά, και φυσικά σε κάποιους πρόθυμους από το κέντρο μένει να το δούμε».

Επίθεση από Γεωργιάδη

Απάντηση στον Αλέξη Τσίπρα έδωσε χθες ο Άδωνις Γεωργιάδης, μετά την ανακοίνωση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ) «μιλήστε με ονόματα και όχι με γαβγίσματα» η οποία αναφέρεται στις κατηγορίες σχετικά με τη διαπλοκή επί εποχής ΣΥΡΙΖΑ.

«Μία “ψύχραιμη” απάντηση από τον Αλέξη Τσίπρα στις κατηγορίες μου… Αλέξη μου για πες το όνομα Μαδούρο να δούμε κάτι…» γράφει στην ανάρτησή του ο Άδωνις Γεωργιάδης ως απάντηση στην ανακοίνωση της ΕΛΑΣ η οποία μεταξύ άλλων αναφέρει «και ο επί της λάσπης αρμόδιος του Μαξίμου υπουργός Υγείας, ανέλαβε όπως πάντα τη βρώμικη δουλειά: Να απλώσει στην κοινωνία τη χυδαιότητα και τα γαβγίσματα για να κρύψει τα αποτελέσματα της πολιτικής του κυρίου του».

Υπενθυμίζεται πως ο Άδωνις Γεωργιάδης υποστήριξε σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι ο πρώην πρωθυπουργός είχε λάβει χρήματα από τον Νικολάς Μαδούρο το 2012.

Ο υπουργός Υγείας μίλησε και στον ΣΚΑΪ σχετικά με την αναφορά του στον Μαδούρο και τα χρήματα που φέρεται να έλαβε ο Αλέξης Τσίπρας.

Σε ερώτηση για το αν ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ του κάνει μήνυση και χρειαστεί να προσκομίσει στοιχεία, ο Άδωνις Γεωργιάδης απάντησε: «Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι δεν θα μου κάνει μήνυση, γιατί δεν μπορεί να αντέξει. Αν μου κάνει δεσμεύομαι να μην ζητήσω αναβολή και θα ζητήσω από την έδρα να κάνω facebook Live.

Θα πως ότι έχω δει το βίντεο του αξιωματούχου του Καράκας που λέει τη συγκεκριμένη μέρα πήγε στο συγκεκριμένο σημείο και του έδωσε τη βαλίτσα».

«Όχι» στην προανακριτική για τον Τσίπρα που ζητά ο Βελόπουλος

Δεν θα στηρίξει η Νέα Δημοκρατία τη συγκρότηση προανακριτικής επιτροπής για τον Αλέξη Τσίπρα, όπως ξεκαθάρισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, απαντώντας στην πρωτοβουλία του Κυριάκου Βελόπουλου για τις αλλαγές στους Ποινικούς Κώδικες το 2019.

Μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέκλεισε τη συμμετοχή της ΝΔ στη συγκεκριμένη διαδικασία, κάνοντας λόγο για «ποινικοποίηση ενός πολύ σημαντικού πολιτικού θέματος». Η τοποθέτηση διαχωρίζει την πολιτική αντιπαράθεση για τις νομοθετικές επιλογές της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ από την αναζήτηση ποινικών ευθυνών του πρώην πρωθυπουργού.

Η παρέμβαση Μαρινάκη έρχεται μετά τη διαβίβαση στη Βουλή, την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, της δικογραφίας που σχηματίστηκε έπειτα από μηνυτήρια αναφορά του προέδρου της Ελληνικής Λύσης. Ο Κυριάκος Βελόπουλος είχε προσφύγει στον Άρειο Πάγο τον περασμένο Ιούλιο, με αφορμή δημόσιους ισχυρισμούς του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη περί χρηματισμού του Αλέξη Τσίπρα, τους οποίους συνέδεσε με τις αλλαγές στους Ποινικούς Κώδικες στο τέλος της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν καταγγελίες, ενώ η διαβίβαση της δικογραφίας στη Βουλή δεν συνιστά απόδειξη της βασιμότητάς τους.

Μετά την άφιξη της δικογραφίας στο Κοινοβούλιο, ο Κυριάκος Βελόπουλος και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Ελληνικής Λύσης, Κωνσταντίνος Χήτας, ζήτησαν τη στήριξη άλλων κομμάτων για την κατάθεση πρότασης σύστασης προανακριτικής. Η Ελληνική Λύση διαθέτει 11 βουλευτές, ενώ για την κατάθεση της σχετικής πρότασης απαιτούνται τουλάχιστον 30 υπογραφές. Συνεπώς, δεν μπορεί να κινήσει αυτοτελώς τη διαδικασία και αναζητά συνυπογράφοντες. Από το βήμα της Ολομέλειας, ο Χήτας απηύθυνε σχετικό κάλεσμα προς τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης, προκειμένου το αίτημα να φτάσει προς συζήτηση στη Βουλή.

Μιλώντας το πρωί της Πέμπτης στο ραδιόφωνο των Παραπολιτικών, ο Κυριάκος Βελόπουλος επέμεινε στην πρότασή του: «Αν δεν θέλουν να διαφυλάξουν ο κ. Γεωργιάδης, ο κ. Μητσοτάκης αλλά και ο κ. Τσίπρας το πολιτικό σύστημα από εκφράσεις «τα πήρε σε βαλίτσες», «χρηματίστηκε για να αλλάξει τον ποινικό κώδικα» η Ελληνική Λύση θα βάλει σε μια τάξη τα πράγματα» είπε χαρακτηριστικά. Και πρόσθεσε: «Η επιχείρηση της μηνυτήριας αναφοράς είναι επιτέλους πολιτικά να ξεκαθαριστεί η πολιτική από αυτούς που τα παίρνουν. Είπε ο κ. Γεωργιάδης ότι τα πήρε ο κ. Τσίπρας; Το είπε. Είπε ο κ. Μητσοτάκης ότι άλλαξε τον ποινικό κώδικα και άφησε αιχμές ότι τα πήρε; Το είπε. Έρχεται η Ελληνική Λύση και τους λέει κάντε μια προανακριτική για να δούμε στη Βουλή εάν τα πήρε και από που τα πήρε».

Κατά τον πρόεδρο της Ελληνικής Λύσης «είναι ηθικής τάξεως πολιτικό το ζήτημα. Δεν μπορεί για έναν πρώην πρωθυπουργό να βγαίνει ένας αντιπρόεδρος κόμματος και μάλιστα της κυβέρνησης και να λέει ότι τα πήρε. Ο κ. Γεωργιάδης τα λέει ας τ’ αποδείξει. Δεν μπορείς να λες για έναν συνάδελφό σου ότι τα πήρε χωρίς αποδείξεις. Όσοι δεν συμφωνήσουν να γίνει προανακριτική ή καλύπτουν τον Άδωνι που ψεύδεται και βωμολοχεί και λασπολογεί εις βάρος του κ. Τσίπρα, ή αν κάνουν την προανακριτική θα αδειάσουν τον Γεωργιάδη». Και κατέληξε: «Να έρθει το θέμα στην Βουλή, να αρθεί η ασυλία του κ. Γεωργιάδη και να αποδείξει αυτό που λέει ότι τα πήρε ο Τσίπρας. Δεν μπορεί να βγαίνει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και να λέει ότι θέλει εναντίον των άλλων. Έχει μια ιδιότυπη ασυλία, προσβάλει όλο τον κόσμο, βρίζει όλο τον κόσμο, τα πήραν όλοι εκτός από αυτόν που είναι καθαρός και αμέμπτου ηθικής. Αφού λοιπόν λέει ότι τα πήρε να έρθει στη Βουλή και να μας το αποδείξει». Αναρωτήθηκε μάλιστα: «Γιατί δεν κάνει μια μήνυση ο κ.Τσίπρας στον κ. Γεωργιάδη να τελειώνει η ιστορία; Να του κάνει μήνυση γιατί λαλεί πολύ και λέει ό,τι θέλει».

Σήμερα (06/11) το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΚΣΕΔ) της Κύπρου προχώρησε σε επίσημη έκδοση NAVTEX που αφορά τις γεωφυσικές έρευνες του πλοίου «KOBI RUEGG» εντός της Κυπριακής ΑΟΖ και καλύπτει το διάστημα από τις 2 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026.

Παράλληλα, ο Σταθμός Ηρακλείου της Ελλάδας έχει ήδη σε ισχύ σχετική NAVTEX (NAVWARN 1404/26) για έρευνες του ίδιου πλοίου στο Νοτιοανατολικό Κρητικό Πέλαγος.

Παράλληλα, άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την έκδοση νέας ελληνικής NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού. Η NAVTEX αυτή αναμένεται να εκδοθεί άμεσα (εντός των επόμενων ωρών ή μέσα στο σαββατοκύριακο) προκειμένου το γαλλικό ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo» να επανεκκινήσει τις έρευνες πόντισης στην περιοχή της Κάσου.

H “ενημέρωση” που θα αποδοθεί ως αίτημα

Την εκτίμηση ότι η Τουρκία θα απαντήσει άμεσα στην αναμενόμενη έκδοση εκ μέρους της Ελλάδας NAVTEX για τις εργασίες του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, διατύπωσε ο υποναύαρχος εν αποστρατεία Στάθης Κυριακίδης, μιλώντας στο ΕΡΤnews σήμερα το πρωί της Παρασκευής (06/11).

Όπως ανέφερε, η πρώτη εκτίμηση είναι ότι η Τουρκία θα εκδώσει δική της NAVTEX, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα της ελληνικής πλευράς. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για μια πάγια πρακτική που ακολουθεί η Άγκυρα, όταν η Ελλάδα εκδίδει ναυτικές οδηγίες, χωρίς αυτό να σημαίνει -όπως είπε-  κατ’ ανάγκη ότι αμφισβητείται το περιεχόμενο της ίδιας της δραστηριότητας.

Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η έκδοση μιας τουρκικής NAVTEX, αλλά κυρίως το περιεχόμενό της. Ειδικότερα, εξήγησε ότι εάν η τουρκική ανακοίνωση περιλαμβάνει συγκεκριμένα γεωγραφικά στίγματα, χρονικά περιθώρια και ένα κείμενο ότι έχει συντονιστεί, τότε η Άγκυρα θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτά τα στοιχεία για να υποστηρίξει ότι έχει εμπλακεί στη διαδικασία.

Διευκρίνισε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν σημαίνει απαραίτητα πως έχει ζητηθεί ή δοθεί τουρκική άδεια για την εκτέλεση των εργασιών. Πάντως, όπως είπε, η έγγραφη ενημέρωση της τουρκικής πλευράς με συγκεκριμένα στοιχεία για τη θέση και τον χρόνο των δραστηριοτήτων μπορεί να αποτελέσει αφορμή για την Άγκυρα να προβάλει ισχυρισμούς περί συντονισμού.

Τι λέει η Άγκυρα

Διπλωματική πηγή κοντά στην τουρκική προεδρία ανέφερε ότι «η ενημέρωση θα εκληφθεί ως αίτημα για άδεια από την τουρκική πλευρά» και συμπλήρωσε ότι «έχουμε σχεδόν συμφωνήσει ως προς τη διατύπωση, θα απαντήσουμε στη διπλωματική αλληλογραφία, εκλαμβάνοντάς την ως αίτημα για να δοθεί άδεια από την τουρκική πλευρά και θα απαντήσουμε αναλόγως (σ.σ.: εννοεί στην ελληνική NAVTEX με τουρκική αντι-NAVTEX). Αυτό που ζητήσαμε για το ζήτημα είναι να γίνουν όλα ομαλά μέσω των διπλωματικών οδών», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πάντως, η Αθήνα εκτιμά ότι η όποια τουρκική κινητικότητα θα εκφραστεί σε διπλωματικό επίπεδο και όχι στο πεδίο.

Ο εθνικός σχεδιασμός για το έργο ορόσημο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου με το γαλλικό ερευνητικό Abeille Marengo στα ανοιχτά της Κάσου θεωρητικά προχωρά χωρίς παρεκκλίσεις, όπως δηλώνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Η ερευνητική εταιρεία έχει από καιρό διαβιβάζει στην Αθήνα τις ακριβείς συντεταγμένες των περιοχών και η αξιολόγηση με βάση τις θαλάσσιες ζώνες ολοκληρώνεται με τη θετική εισήγηση να αναμένεται έως σήμερα Παρασκευή (06/11) και δρομολογείται η NAVTEX  που θα στείλει το γαλλικό ερευνητικό στο πεδίο.

Καθώς η NAVTEX αναμένεται να έχει άμεση ισχύ, το σκάφος Abeille Marengo θα αποπλεύσει από το Ηράκλειο όπου βρίσκεται ελλιμενισμένο κατευθυνόμενο προς την περιοχή των ερευνών.

Κύπρος

Το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας – Διάσωσης (ΚΣΕΔ) της Κυπριακής Δημοκρατίας εξέδωσε NAVTEX, η οποία είναι σε ισχύ από τις 2 Νοεμβρίου και μέχρι τις 15 του μήνα για εκτέλεση γεωφυσικών ερευνών από το πλοίο “KOBI RUEGG” για το σύστημα καλωδίων του διαδρόμου East to Med (EMC), εντός της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σημειώνεται ότι ο διάδρομος EMC αφορά σε υποθαλάσσιο και επίγειο καλωδιακό σύστημα τηλεπικοινωνιών και μεταφοράς δεδομένων που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη, μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ελλάδας.

Παρομοίως, οι ελληνικές αρχές εξέδωσαν Navtex για υποθαλάσσια έρευνα στο νοτιανατολικό Κρητικό Πέλαγος για την εγκατάσταση καλωδίου οπτικών ινών από το πλοίο “KOBI RUEGG” σε περιοχή που εμπίπτει εντός της Ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Η ελληνική Navtex θα είναι σε ισχύ μεταξύ 7 και 11 Νοεμβρίου.

Το ερευνητικό πλοίο «KOBI RUEGG» πραγματοποιεί γεωφυσικές έρευνες για την πόντιση του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου οπτικών ινών EMC (East to Med Corridor).
Πρόκειται για ένα μεγάλο στρατηγικό έργο που έχει ως στόχο να συνδέσει τη Σαουδική Αραβία με την Ελλάδα (και κατ’ επέκταση την Ασία με την Ευρώπη).

Οι μεθοδεύσεις αυτές απογοητεύουν τον πολίτη και περιορίζουν τη συμμετοχή στην κάλπη σε εκείνους  που αποκομίζουν οφέλη. Εδώ ακριβώς γίνεται κρίσιμη η στρατηγική των κομμάτων του δημοκρατικού σοσιαλισμού, της Aριστεράς και της Oικολογίας. Γίνεται επιβεβλημένη η ανάγκη να διδαχθούν από την παρακαταθήκη της μεταπολίτευσης, φωτίζοντας με εναλλακτικό πρόγραμμα και εκλογικούς συσχετισμούς την ανάγκη σ’ αυτές τις εκλογές να υπάρξει προοδευτική πλειοψηφία διακυβέρνησης.

Προοδευτική πρόταση διακυβέρνησης

Πρόγραμμα που μεταξύ άλλων να αφορά την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και της νέας γενιάς, με αποκέντρωση, δίκαιη συμμετοχή των συντελεστών, πρόσβαση στα χρηματοδοτικά εργαλεία και τις τεχνολογίες. Επίσης, κράτος ικανό να διαμορφώνει κανόνες, να διασφαλίζει τα κοινά αγαθά, και Πολιτεία με πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Η κοινωνική διαστρωμάτωση της χώρας έγινε πιο σύνθετη και οι ανάγκες της δύσκολα εκφράζονται από ένα κόμμα σε πρόγραμμα διακυβέρνησης.

Αυτό χρεώνει ευθύνες στα προοδευτικά κόμματα να αντιπαραθέσουν την δυναμική της εναλλακτικής διακυβέρνησης για να αθροιστούν οι πλέον των 151 κοινοβουλευτικών εδρών. Τα προηγούμενα δεν αναιρούν τη φιλοδοξία κάθε κόμματος να διεκδικήσει δυνατή εκλογική επιρροή. Το ερώτημα όμως είναι για ποιον στόχο, αν η αυτοδυναμία –όπως φαίνεται από τις καταγραφές– δεν καταστεί δυνατή.

Οι κοινωνικές ανάγκες δεν ικανοποιούνται από τη σειρά κατάταξης στην αντιπολίτευση. Οι πολίτες συμμετέχουν όταν τα κόμματα  διεκδικούν ισχυρή εκλογική δύναμη για να επιβάλουν συνεργασίες  προοδευτικής διακυβέρνησης. Γι’ αυτό έχει σημασία να ανταγωνίζονται με σαφή τη δέσμευση της αλλαγής όχι απλώς του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά της ΝΔ από την κυβέρνηση.

Χωρίς ενότητα δε γίνεται

Το χθες πρέπει να διδάσκει, όπως συμβόλισε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος, παρά τη δίωξη που είχε υποστεί, συνεργάστηκε επιτυχώς με τον Χαρίλαο Φλωράκη και τον Λεωνίδα Κύρκο στις εκλογές του ’90, στις πέντε τότε μονοεδρικές που σήμερα έγιναν εννέα plus. Σήμερα, πέρα από τη θεμιτή επιδίωξη για πρωτιά, τα ποσοστά των κομμάτων από μόνα τους δεν κυβερνούν. Όμως ναι, το άθροισμά τους δημιουργεί δυναμική, χωρίς να αλλοιώνεται η αυτονομία του κάθε κόμματος.

Η Ευρώπη έχει δείξει τον δρόμο. Οι δυνάμεις του σοσιαλισμού, της αριστεράς και της οικολογίας, χωρίς να υποστείλουν τον ανταγωνισμό, πρέπει με μονομέτωπο αγώνα να δείξουν τον δρόμο της προοδευτικής διακυβέρνησης. Για την ευόδωση αυτού του στόχου όλοι κρίνονται, γιατί οι περιχαρακώσεις συρρικνώνουν στις επαναληπτικές εκλογές περαιτέρω τα κόμματα που τις επιλέγουν.

Η ευρωπαϊκή Στρατηγική Πυξίδα συνδέει ασφάλεια, επενδύσεις, ανθεκτικότητα και συνεργασίες. Για την Ελλάδα προέχει η ενεργός συμμετοχή σε ευρωπαϊκές συμπράξεις, με ανταλλάγματα σε τεχνογνωσία και ασφάλεια εφοδιασμού.

Κυριαρχία και διεθνής νομιμότητα

Η κυριαρχία αποτελεί νομική ιδιότητα του κράτους. Η ισχύς αφορά την δυνατότητα υπεράσπισης των δικαιωμάτων του και επηρεασμού των εξελίξεων. Η διάκριση είναι ουσιώδης: η οικονομική αδυναμία δεν καταργεί δικαιώματα, αλλά δυσχεραίνει την προστασία τους. Αντίστοιχα, η στρατιωτική υπεροχή δεν νομιμοποιεί αυθαίρετες διεκδικήσεις.

Το άρθρο 2 παράγραφος 4 του Χάρτη του ΟΗΕ απαγορεύει την απειλή ή χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή πολιτικής ανεξαρτησίας κράτους. Το άρθρο 51 αναγνωρίζει το δικαίωμα ατομικής ή συλλογικής άμυνας σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, με άμεση αναφορά των μέτρων στο Συμβούλιο Ασφαλείας και υπό τους όρους του άρθρου.

Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας διακρίνει την κυριαρχία στην αιγιαλίτιδα ζώνη από τα κυριαρχικά δικαιώματα στην ΑΟΖ και στην υφαλοκρηπίδα. Τα άρθρα 74 παράγραφος 1 και 83 παράγραφος 1 προβλέπουν οριοθέτηση με συμφωνία βάσει του διεθνούς δικαίου, με σκοπό δίκαιη λύση. Η εφαρμογή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις απαιτεί ειδική εξέταση συμβατικών και εθιμικών κανόνων.

Τουρκία και ευρωπαϊκή αλληλεγγύη

Η επίσημη ελληνική θέση προσδιορίζει ως διαφορά προς επίλυση την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Η στρατηγική οφείλει να διατηρεί απολύτως σαφές το αντικείμενο του διαλόγου και να διακρίνει τις διαπραγματεύσιμες διευθετήσεις από ζητήματα κυριαρχίας και μονομερείς αναθεωρητικές διεκδικήσεις.

Η διατήρηση της απειλής χρήσης βίας, η αμφισβήτηση της κυριαρχίας ελληνικών νησιών, οι θεωρίες περί «γκρίζων ζωνών» και οι υβριδικές πιέσεις δεν μπορούν να εξομοιώνονται με θεμιτές νομικές διαφορές. Ο διάλογος είναι αναγκαίος, αλλά αποκτά περιεχόμενο μόνον όταν δεν μετατρέπεται σε διαδικασία σταδιακής νομιμοποίησης μονομερών αξιώσεων.

Στις 21 Οκτωβρίου 2026 η δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου εξ ονόματος της ΕΕ επανέλαβε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο προσβάλλει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντί τους. Πρόκειται για θεσμική στήριξη με διπλωματική αξία.

Η μετατροπή της σε πρακτική ασφάλεια προϋποθέτει συνεχή εργασία, συντονισμό με την Κύπρο και ελληνική αποτρεπτική ικανότητα. Ο διάλογος και τα μέτρα αποφυγής επεισοδίων χρειάζονται παράλληλα, ώστε η προστασία των δικαιωμάτων να υπηρετείται με έλεγχο της κλιμάκωσης.

Στον ίδιο στρατηγικό ορίζοντα ανήκει το Κυπριακό. Η συνεχιζόμενη κατοχή εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αποτελεί περιφερειακή εκκρεμότητα που μπορεί να αποσυνδεθεί από την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διεθνή νομιμότητα.

Η Ελλάδα οφείλει να στηρίζει λύση σύμφωνη με το διεθνές και το ευρωπαϊκό δίκαιο, χωρίς εγγυήσεις τρίτων κρατών και αναχρονιστικά δικαιώματα επέμβασης. Ο σταθερός συντονισμός με την Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να συνδυάζει διπλωματία, ενεργειακό σχεδιασμό, θαλάσσια ασφάλεια και ευρωπαϊκή κινητοποίηση, με πλήρη σεβασμό στη διακριτή κρατική υπόσταση και στις αποφάσεις της.

Συμμαχίες και στρατηγική αυτονομία

Η στρατηγική αυτονομία δεν σημαίνει απομόνωση ή ίσες αποστάσεις. Σημαίνει ικανότητα διαμόρφωσης εθνικών επιλογών, αξιολόγησης των εξαρτήσεων και ανάληψης ευθύνης μέσα στις συμμαχίες της χώρας. Κάθε συμφωνία πρέπει να εξετάζεται ως προς το πεδίο εφαρμογής, τις δεσμεύσεις, τις εξαιρέσεις και τις πραγματικές δυνατότητες συνδρομής. Η γενική πολιτική συμπαράσταση δεν ταυτίζεται με συγκεκριμένη επιχειρησιακή υποχρέωση, ούτε η συμμαχική συμμετοχή υποκαθιστά την εθνική ετοιμότητα.

Το άρθρο 5 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού προβλέπει συλλογική αντίδραση σε ένοπλη επίθεση, αλλά αφήνει σε κάθε σύμμαχο την επιλογή της ενέργειας που θεωρεί αναγκαία. Το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση θεμελιώνει υποχρέωση βοήθειας και συνδρομής με όλα τα διαθέσιμα μέσα σε κράτος μέλος που δέχεται ένοπλη επίθεση στο έδαφός του. Η ελληνογαλλική στρατηγική εταιρική σχέση περιλαμβάνει ειδικότερη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής και ανανεώθηκε το 2026. Οι διαφορετικές αυτές εγγυήσεις πρέπει να αποτιμώνται νηφάλια, να ασκούνται σε πραγματικά σενάρια και να εντάσσονται σε ενιαίο εθνικό σχεδιασμό.

Προτείνεται σταθερός συντονισμός Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας, με σεβασμό στη διακριτή τους κρατική υπόσταση, και εμβάθυνση συνεργασιών με ευρωπαϊκούς, αμερικανικούς και περιφερειακούς εταίρους. Η οικονομική διπλωματία, η ναυτιλία και οι επιστημονικές σχέσεις μπορούν να διευρύνουν το πλέγμα κοινών συμφερόντων.

Κριτήριο είναι το μετρήσιμο όφελος για την ασφάλεια και την ανάπτυξη. Οι συνεργασίες οφείλουν επίσης να διατηρούν συνοχή με το διεθνές δίκαιο και τον σεβασμό των δικαιωμάτων, ώστε να στηρίζουν την αξιοπιστία της ελληνικής επιχειρηματολογίας.

Αποτροπή και ελληνική αμυντική παραγωγή

Η αποτροπή προϋποθέτει αξιόπιστες δυνατότητες, ετοιμότητα, διοικητική συνοχή και σαφή επικοινωνία των σκοπών. Η αξιολόγησή της πρέπει να περιλαμβάνει διαθεσιμότητα συστημάτων, εκπαίδευση, αποθέματα, συντήρηση και προστασία δικτύων. Η αγορά εξοπλισμού αποδίδει στρατηγικά όταν συνοδεύεται από δυνατότητα διαρκούς υποστήριξης.

Η Διακήρυξη της Χάγης του ΝΑΤΟ, το 2025, έθεσε δέσμευση ετήσιων επενδύσεων 5% του ΑΕΠ έως το 2035, με τουλάχιστον 3,5% για βασικές αμυντικές απαιτήσεις και έως 1,5% για συναφείς ανάγκες ασφάλειας και ανθεκτικότητας. Πρόκειται για πολιτική συμμαχική δέσμευση, όχι νομοθετική διάταξη, με προβλεπόμενη επανεξέταση το 2029. Για την Ελλάδα προέχει η αποδοτική κατανομή πόρων με δημοσιονομική βιωσιμότητα και διατήρηση κοινωνικών υπηρεσιών.

Προτείνεται πολυετές σχέδιο ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με ανάπτυξη κρίσιμων ικανοτήτων, συμπαραγωγές και πιστοποιημένους προμηθευτές. Συντήρηση, ανταλλακτικά, ηλεκτρονικά, ασφαλείς επικοινωνίες και λογισμικό αποτελούν προτεραιότητες. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2021/697 θεσπίζει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας για συνεργατική έρευνα και ανάπτυξη. Οι δημόσιες συμβάσεις χρειάζονται ελέγξιμη μεταφορά τεχνογνωσίας, συνολικό κόστος κύκλου ζωής και αξιολόγηση παραδόσεων. Πανεπιστήμια και τεχνική εκπαίδευση πρέπει να συνδέονται με παραγωγικές ανάγκες.

Εσωτερική ανθεκτικότητα και Κοινότητα Πολιτών

Η διαρκής ισχύς χρειάζεται εργαζόμενους, παραγωγική οικονομία και κοινωνική εμπιστοσύνη. Η ενεργειακή διαφοροποίηση, η ασφάλεια τροφίμων και νερού και η προστασία υποδομών περιορίζουν δυνατότητες εξωτερικού καταναγκασμού. Οι επενδύσεις σε λιμένες, διασυνδέσεις και ψηφιακά δίκτυα χρειάζονται παράλληλα εναλλακτικές λειτουργίας και δυνατότητα αποκατάστασης.

Στο θεσμικό πρότυπο του Χάρτη Δημοκρατικής Αναγέννησης, η Κοινότητα Πολιτών αποτελεί προτεινόμενο θεμέλιο συμμετοχής, παραγωγικής οργάνωσης και λογοδοσίας. Τα τοπικά παραγωγικά σύμφωνα μπορούν να συνδέουν αγροδιατροφή, μεταποίηση, μικρές επιχειρήσεις και έρευνα. Σκοπός είναι μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και κυκλοφορία εισοδήματος στον τόπο.

Η επανακατοίκηση της υπαίθρου απαιτεί εργασία, προσιτή κατοικία, υγεία, σχολείο και μετακινήσεις. Στα νησιά και στις παραμεθόριες περιοχές, η φροντίδα των κατοίκων ενισχύει τη συνοχή και τη βιωσιμότητα της παρουσίας τους.

Η εθνική άμυνα και η εξωτερική πολιτική παραμένουν ευθύνη του Κράτους. Το άρθρο 101 του Συντάγματος αφορά τη διοικητική αποκέντρωση και το άρθρο 102 την αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού. Η παράγραφος 5 του άρθρου 102 συνδέει τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων με αντίστοιχους πόρους. Οι προτάσεις του Χάρτη διακρίνονται σε άμεσα εφαρμόσιμες παρεμβάσεις, νομοθετικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις που απαιτούν συνταγματική αναθεώρηση. Κάθε μεταφορά αρμοδιότητας χρειάζεται πόρους και διοικητική επάρκεια.

Η συμμετοχή των κατοίκων στον αναπτυξιακό σχεδιασμό προσφέρει γνώση των πραγματικών αναγκών και κοινωνικό έλεγχο της εφαρμογής. Προϋποθέτει δημοσιότητα, ισότιμη πρόσβαση και προστασία από τοπικά συμφέροντα που μπορούν να μονοπωλήσουν τη λήψη αποφάσεων. Η Κοινότητα Πολιτών δεν υποκαθιστά το Κράτος ούτε κατακερματίζει την εθνική βούληση. Τη θεμελιώνει κοινωνικά: επαναφέρει τον πολίτη από τη θέση του θεατή στη θέση του συμμέτοχου, παράγει συνεργασία και εμπιστοσύνη και συνδέει την τοπική γνώση με τον ενιαίο εθνικό σχεδιασμό. Η δημοκρατική συμμετοχή γίνεται έτσι συντελεστής ανθεκτικότητας και όχι απλή διαδικαστική διακήρυξη.

Στρατηγική εφαρμογή και έλεγχος

Προτείνεται δεκαπενταετής εθνική στρατηγική με τετραετή προγράμματα, υπεύθυνο συντονισμό και ετήσια ενημέρωση της Βουλής. Η συνέχεια απαιτεί συμφωνία σε βασικούς στόχους, χωρίς περιορισμό της δημοκρατικής διαφωνίας. Οι αποφάσεις πρέπει να στηρίζονται σε κοινή εκτίμηση απειλών, κοστολόγηση και εξέταση εναλλακτικών.

Η πολιτική ηγεσία οφείλει να ιεραρχεί ζωτικά συμφέροντα, στόχους και χρηματοδοτήσιμες δεσμεύσεις. Δημόσιο κείμενο στρατηγικής, διαβαθμισμένα παραρτήματα και κοινοβουλευτική ενημέρωση επιτρέπουν έλεγχο εξαγγελιών, δαπανών και αποτελεσμάτων. Η επιστημονική τεκμηρίωση και η διπλωματική μνήμη απαιτούν μόνιμες υπηρεσιακές δομές.

Ο σχεδιασμός χρειάζεται τρία σενάρια: σταδιακή αποκλιμάκωση, παρατεταμένη ένταση και οξεία κρίση. Για καθένα πρέπει να προσδιορίζονται διπλωματικές επιλογές, επιχειρησιακή ετοιμότητα, οικονομικές αντοχές και μηχανισμοί επικοινωνίας. Η περιοδική αξιολόγηση θα εξετάζει αμυντική διαθεσιμότητα, εγχώρια προστιθέμενη αξία, διαφοροποίηση προμηθευτών και αντοχή υποδομών. Ο θεσμικός έλεγχος οφείλει να προστατεύει τις διαβαθμισμένες πληροφορίες και να επιτρέπει ουσιαστική λογοδοσία.

Η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει τον περιφερειακό και ευρωπαϊκό της ρόλο μόνον όταν συνδέει νόμιμους σκοπούς με αξιόπιστα μέσα και όταν η εξωτερική της πολιτική εκφράζει συνέχεια και όχι εναλλασσόμενους τακτικισμούς. Εθνική ισχύς δεν είναι μόνο τα οπλικά συστήματα. Είναι η παραγωγική ικανότητα, η τεχνολογική γνώση, η δημογραφική αντοχή, η κοινωνική δικαιοσύνη, η θεσμική αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη των πολιτών προς την Πολιτεία.

Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι μια Ελλάδα που απλώς αντιδρά στις αποφάσεις άλλων, αλλά μια Ελλάδα που γνωρίζει τι επιδιώκει, διαθέτει τα μέσα να το υποστηρίξει και έχει τον λαό της ενεργό φορέα αυτής της πορείας. Η εθνική στρατηγική γίνεται τότε πράξη δημοκρατικής αυτογνωσίας: υπεράσπιση της κυριαρχίας, συγκρότηση ισχύος και δημιουργία των όρων ώστε ο ελληνικός λαός να αποφασίζει για το μέλλον του με ελευθερία, ασφάλεια και ευθύνη.

Η παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου έρχεται μετά τη δραματική συνεδρίαση της Πέμπτης, κατά την οποία ο Dow Jones έχασε περισσότερες από 1.800 μονάδες, ο S&P 500 υποχώρησε κατά 4,4% και ο Nasdaq Composite βυθίστηκε κατά 5,5%, εισερχόμενος σε περιοχή διόρθωσης.

Οι αμερικανικές μετοχές έχασαν συνολικά περισσότερα από 3 τρισ. δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να φοβούνται ότι η νέα πολιτική ισορροπία στην Ουάσιγκτον θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερους περιορισμούς στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η πτώση μεταδίδεται την Παρασκευή και στις ασιατικές αγορές, με τον Nikkei να υποχωρεί περισσότερο από 6% και τον Kospi της Νότιας Κορέας να καταγράφει επίσης βαριές απώλειες.

Η αντίδραση Τραμπ έρχεται μόλις ένα εικοσιτετράωρο μετά το εντυπωσιακό μετεκλογικό ράλι της Τετάρτης, όταν οι επενδυτές είχαν αρχικά υποδεχθεί θετικά το αποτέλεσμα των εκλογών, προσδοκώντας περιορισμό των γεωπολιτικών εντάσεων και πιθανή αποκλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν. Πλέον, όμως, η αισιοδοξία έχει δώσει τη θέση της στον φόβο, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αποδίδει το χρηματιστηριακό σοκ στους Δημοκρατικούς, χωρίς να διευκρινίζει πώς σκοπεύει να αντιδράσει.

Το χρηματιστηριακό κραχ

Η έντονη νευρικότητα πυροδοτήθηκε από τους φόβους ότι τα εκλογικά κέρδη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές ενδέχεται να επιβραδύνουν τις γιγαντιαίες επενδύσεις στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Η νευρικότητα πέρασε ακαριαία και στην Ασία, με τον δείκτη Kospi της Νότιας Κορέας να πραγματοποιεί ελεύθερη πτώση σχεδόν 9% με το άνοιγμα της Παρασκευής, προκαλώντας την προσωρινή αναστολή των διαπραγματεύσεων για 20 λεπτά, όπως αναφέρει το CNN.

Η καθίζηση στις αμερικανικές αγορές ήταν καθολική, με τον τεχνολογικό δείκτη Nasdaq να υποχωρεί κατά 5,52% και να εισέρχεται επίσημα σε φάση διόρθωσης, απέχοντας πλέον πάνω από 10% από τα ιστορικά υψηλά της 6ης Οκτωβρίου. Για τον Nasdaq ήταν η χειρότερη συνεδρίαση από τον Απρίλιο του 2025. Παράλληλα, ο δείκτης S&P 500 και ο βιομηχανικός Dow Jones κατέγραψαν επίσης τις μεγαλύτερες ημερήσιες απώλειες των τελευταίων 18 μηνών.

Η εικόνα αυτή συνιστά απότομη μεταστροφή σε σχέση με το ράλι της Τετάρτης, όταν ο Dow Jones είχε σημειώσει άλμα 1.569 μονάδων. Την Πέμπτη, ο δείκτης έκλεισε κατά 1.833 μονάδες χαμηλότερα, εξανεμίζοντας πλήρως τα προηγούμενα κέρδη. Στο επίκεντρο των ρευστών εξελίξεων βρίσκεται η νίκη της Δημοκρατικής Τζίνα Χινοχόσα στην κούρσα για τη θέση του Κυβερνήτη στο Τέξας.

Η πολιτεία αποτελεί κεντρικό κόμβο για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, φιλοξενώντας τεράστιες επενδύσεις σε data centers από κολοσσούς όπως η Google, η Meta, η Oracle και η OpenAI. Η προεκλογική δέσμευση της Χινοχόσα για προσωρινό μοραιτόριουμ στα νέα data centers και κατάργηση φορολογικών ελαφρύνσεων προκάλεσε ισχυρούς τριγμούς:

• Η μετοχή της Nvidia πραγματοποίησε βουτιά 9,3%, διαγράφοντας όλα τα φετινά της κέρδη, ενώ ο ευρύτερος δείκτης των κατασκευαστών τσιπ σημείωσε πτώση 12,3%, τη χειρότερη των τελευταίων έξι ετών.
• Σημαντικές απώλειες κατέγραψαν η Tesla (-11%) και η SpaceX (-9%), ενώ εταιρείες ενοικίασης υπολογιστικής ισχύος όπως η CoreWeave και η Nebius υποχώρησαν κατά 10% και 15% αντίστοιχα.
• Η Qualcomm υποχώρησε κατά 9,5% μετά την ανακοίνωση αποτελεσμάτων που δεν έπιασαν τις εκτιμήσεις των αναλυτών, αποδίδοντας την πίεση στο αυξημένο κόστος των τσιπ μνήμης.

Αισιόδοξος για το Ουκρανικό

Ο Τραμπ δήλωσε πως συναντήθηκε χθες Πέμπτη με τον Κιρίλ Ντμίτριεφ, ειδικό απεσταλμένο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, όχι όμως με την ουκρανική αντιπροσωπεία που βρισκόταν στον Λευκό Οίκο για συνομιλίες με την Πρώτη Κυρία Μελάνια Τραμπ, η οποία έχει αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο για τοπικές εκεχειρίες. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, εκτίμησε ότι ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας βρίσκεται πολύ κοντά στον τερματισμό του, υποστηρίζοντας ότι η διευθέτηση της σύγκρουσης ενδέχεται να περιλαμβάνει το σύνολο της Ευρώπης.

«Θα υπάρξει συμφωνία. Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα αφορά κάτι περισσότερο από την Ουκρανία… Θα μπορούσα μάλιστα να πω ότι μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη. Θα είναι μια μεγάλη, εξαιρετική συμφωνία και όλοι θα είναι ενθουσιασμένοι», δήλωσε ο Τραμπ, μερικά 24ωρα πριν από τις συνομιλίες που θα διεξαχθούν με αμερικανική μεσολάβηση στο Αμπού Ντάμπι με στόχο την διπλωματική επίλυση της σύγκρουσης. Αναμφίβολα, οι δηλώσεις Τραμπ θα εγείρουν ερωτήματα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.

Μετά τη σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, εξέφρασε την προσδοκία ότι το ανανεωμένο Κογκρέσο θα ασκήσει «μεγαλύτερη πίεση στη Ρωσία». Την προσδοκία ότι το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών θα οδηγήσει σε ενίσχυση της αμερικανικής υποστήριξης προς την Ουκρανία εξέφρασε και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επισημαίνοντας τη σημασία της διακομματικής συνεργασίας και της διατήρησης της συμμαχίας μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.

Όπως δήλωσε σε συνέντευξή του στο γερμανικό δημόσιο δίκτυο ZDF, η ισχυρότερη οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στον Πούτιν, αναγκάζοντάς τον να επανεξετάσει τη συνέχιση του πολέμου και δημιουργώντας ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για διαπραγματεύσεις και ειρήνη.

Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τα στοιχεία του παρατιθέμενου πίνακα που καταρτίσθηκε με διαχρονικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι ότι κατάρρευση του αριθμού των σχολικών μονάδων και του μαθητικού πληθυσμού κατά την τελευταία τεσσαρακονταετία συνοδευόταν και συνοδεύεται από ιλιγγιώδη αύξηση του διδακτικού προσωπικού. Ειδικότερα, από την εξέταση των στοιχείων του πίνακα προκύπτουν οι ακόλουθες διαπιστώσεις:

• Πρώτον, την περίοδο 1985-2025 τα δημόσια νηπιαγωγεία μειώθηκαν κατά 524 μονάδες ή 10%, οι μαθητές κατά 1.155 ή 2,2%, αλλά οι δάσκαλοι αυξήθηκαν κατά 177,2%.
• Δεύτερον, η μεγάλη “σφαγή του Ηρώδη” παρατηρείται στα δημόσια δημοτικά σχολεία. Οι σχολικές μονάδες μειώθηκαν κατά 4.116 ή κατά 49,9% (διπλές έμειναν οι μισές σε σχέση με το 1985!) και οι μαθητές κατά 36.921 ή κατά 39,3%. Αντιθέτως, οι δάσκαλοι παρουσιάζουν αύξηση κατά 99,6%
• Τρίτον, συνολικά στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση κατά την ίδια περίοδο οι σχολικές μονάδες μειώθηκαν κατά 4.640 ή 34,4% και οι μαθητές κατά 330.190 ή κατά 33,8%. Αντιθέτως, οι δάσκαλοι αυξήθηκαν την ίδια περίοδο κατά 50.069 ή κατά 112,5%.
• Τέταρτον, από τη δραματική  μείωση των μαθητών και την εντυπωσιακή αύξηση του διδακτικού προσωπικού η αναλογία μαθητών ανά δάσκαλο παρουσιάζει θεαματική βελτίωση, καθώς από 21,9 (σχέση) το 1985 έφτασε στη σχέση 6,8!
• Πέμπτον, από τα ίδια στοιχεία προκύπτει και η κορυφή του δράματος: Η σχέση μαθητών προς μονάδα το 2025 βρίσκεται στα ίδια ή οριακά χειρότερα επίπεδα από την αντίστοιχη του 1985 (73 μαθητές έναντι 72,3 μαθητές το 1985), η οποία οφείλεται στην αθρόα κατάργηση των σχολικών μονάδων ιδιαίτερα σε χωριά που τα σκιάζει μια πρωτόγνωρη ερημία.

Οι 1.400.000 μαθητές έγιναν 646.000 

Σημειώνω ότι τα αποτελέσματα σύγκρισης των στοιχείων του 2025 με τα αντίστοιχα του 1965 (δηλαδή 20 χρόνια από την ερευνώμενη) είναι εφιαλτικότερα. Από τα επίσημα στοιχεία  προκύπτει ότι το σχολικό έτος  1965/1966 οι μαθητές στα νηπιαγωγεία ανέρχονταν σε 50.000. Αλλά, ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί μόνο στο 15% περίπου των παιδιών της ίδια ηλικιακής ομάδας, που ήταν περίπου  330.000. Συνεπώς, κατά την ταπεινή μου εκτίμηση, αν όλα τα παιδιά αυτά πήγαιναν στα νηπιαγωγεία, δεν θα ήταν 50.000 αλλά 330.000!

Επίσης, για το ίδιο σχολικό έτος τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν ότι οι μαθητές που ήταν εγγεγραμμένοι στο Δημοτικό ανέρχονταν σε 975.869, που αντιστοιχεί στο 95% περίπου των παιδιών της σχολικής αυτής ηλικίας. Συνεπώς, κατά τη δική μου ταπεινή εκτίμηση, ο συνολικός αριθμός των μαθητών του Δημοτικού θα ανερχόταν στα 1.030.000 αν πήγαιναν όλα τα παιδιά στο σχολείο.

Ακόμα, από επίσημα στοιχεία προκύπτει ότι στον αναγραφόμενο μαθητικό πληθυσμό του παραπάνω σχολικού έτους, δεν περιλαμβάνονται 74.700 μαθητές που εγκατέλειψαν τότε το σχολείο. Συνεπώς, κατά δική μου ταπεινή εκτίμηση, ο πραγματικός αριθμός μαθητών στο Δημοτικό κατά το σχολικό έτος 1965/1966 ανερχόταν σε 1.104.700. Αν προσθέσουμε και 330.000 νήπια (πήγαιναν μόνο 50.000 διότι δεν υπήρχαν παντού νηπιαγωγεία), τότε ο συνολικός εν δυνάμει μαθητικός πληθυσμός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση ήταν πάνω από 1.400.000!

Συνεπώς, η πραγματική μείωση του μαθητικού πληθυσμού τα τελευταία εξήντα χρόνια κατά 750.000 ή κατά 55% αγγίζει τα όρια της εθνικής συμφοράς.

Το διεθνονομικό πλαίσιο θεμελιώνεται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, με κυριότερο κανονιστικό κείμενο τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (United Nations Convention on the Law of the Sea – UNCLOS, 1982). Η προσέγγιση αυτή εξετάζει τη θαλάσσια ασφάλεια υπό το πρίσμα της νομιμότητας, της κατανομής δικαιοδοσιών και των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των κρατών. Βασικό ζητούμενο αποτελεί ο προσδιορισμός των ορίων άσκησης κρατικής εξουσίας και των προϋποθέσεων νόμιμης παρέμβασης στις διαφορετικές θαλάσσιες ζώνες.

Η UNCLOS διακρίνει τη χωρική θάλασσα, η οποία μπορεί να εκτείνεται έως 12 ναυτικά μίλια, την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), με ανώτατο εύρος 200 ναυτικών μιλίων, την υφαλοκρηπίδα και την ανοικτή θάλασσα. Κάθε ζώνη διέπεται από διαφορετικό καθεστώς κυριαρχίας, κυριαρχικών δικαιωμάτων και δικαιοδοσίας, γεγονός που επηρεάζει τις δυνατότητες επιβολής του νόμου και επιχειρησιακής δράσης.

Η νομική πτυχή της θαλάσσιας ασφάλειας

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διάκριση μεταξύ πειρατείας και ένοπλης ληστείας κατά πλοίων. Σύμφωνα με το άρθρο 101 της UNCLOS, η πειρατεία περιλαμβάνει συγκεκριμένες παράνομες πράξεις βίας, κράτησης ή λεηλασίας που διαπράττονται για ιδιωτικούς σκοπούς στην ανοικτή θάλασσα ή σε περιοχές εκτός κρατικής δικαιοδοσίας. Αντίθετα, οι αντίστοιχες επιθέσεις εντός των χωρικών υδάτων χαρακτηρίζονται κατά κανόνα ως ένοπλη ληστεία κατά πλοίων και υπάγονται στη δικαιοδοσία του παράκτιου κράτους.

Παράλληλα, η αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, της θαλάσσιας ρύπανσης, της διακίνησης ναρκωτικών και άλλων διασυνοριακών εγκληματικών δραστηριοτήτων απαιτεί την εφαρμογή διεθνών συμβάσεων, περιφερειακών συμφωνιών και εθνικών νομοθεσιών.

Επομένως, η αποτελεσματικότητα της θαλάσσιας ασφάλειας εξαρτάται όχι μόνο από τις επιχειρησιακές δυνατότητες των κρατών, αλλά και από τη σαφήνεια του εφαρμοστέου δικαίου, τη διεθνή συνεργασία και τη λειτουργία αξιόπιστων μηχανισμών επιβολής του.

Το κρατοκεντρικό ή γεωπολιτικό πλαίσιο

Το κρατοκεντρικό πλαίσιο αντλεί τις θεωρητικές του βάσεις κυρίως από τον πολιτικό ρεαλισμό και τον φιλελεύθερο θεσμισμό των διεθνών σχέσεων. Αντιλαμβάνεται τη θάλασσα ως χώρο άσκησης ισχύος, στρατηγικού ανταγωνισμού και προάσπισης εθνικών συμφερόντων. Τα κράτη αποτελούν τους κυριότερους δρώντες, καθώς διαθέτουν την πολιτική εξουσία και τα στρατιωτικά μέσα για την προστασία των θαλάσσιων συμφερόντων τους.

Από τη ρεαλιστική οπτική, η ναυτική ισχύς αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της διεθνούς κατανομής ισχύος. Επιτρέπει την αποτροπή απειλών, την προβολή στρατιωτικής ισχύος, την προστασία των εμπορικών μεταφορών και τη διασφάλιση της πρόσβασης σε στρατηγικούς πόρους. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η έννοια του θαλάσσιου ελέγχου (sea control), δηλαδή η δυνατότητα ενός κράτους να διατηρεί την επιχειρησιακή ελευθερία των δικών του δυνάμεων και να περιορίζει την αντίστοιχη ελευθερία των αντιπάλων του σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται άμεσα με την προστασία των θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας (Sea Lines of Communication – SLOCs) και των στρατηγικών θαλάσσιων στενών (maritime chokepoints). Περιοχές όπως τα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό της Μαλάκκας αποκτούν ιδιαίτερη γεωπολιτική και γεωοικονομική σημασία, καθώς συγκεντρώνουν σημαντικές εμπορικές και ενεργειακές ροές.

Οι διαταραχές της ναυσιπλοΐας στις περιοχές αυτές μπορούν να αυξήσουν το μεταφορικό κόστος, τα ασφάλιστρα ναυτιλιακού κινδύνου και τις τιμές της ενέργειας, επηρεάζοντας τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Συνεπώς, η θαλάσσια ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την οικονομική ασφάλεια και τη γεωοικονομική ανθεκτικότητα των κρατών.

Ωστόσο, ο φιλελεύθερος θεσμισμός αναδεικνύει τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας. Διεθνείς οργανισμοί, πολυμερείς συμφωνίες, κοινές ναυτικές επιχειρήσεις και μηχανισμοί ανταλλαγής πληροφοριών μπορούν να περιορίσουν την αβεβαιότητα και να ενισχύσουν τη συλλογική αντιμετώπιση απειλών.

Κατά συνέπεια, το γεωπολιτικό πλαίσιο διαμορφώνεται τόσο από τον ανταγωνισμό για τον έλεγχο των θαλάσσιων χώρων όσο και από την ανάγκη θεσμικής συνεργασίας για τη διατήρηση της διεθνούς σταθερότητας.

Ερμηνευτικό πλαίσιο

Το ερμηνευτικό πλαίσιο προέρχεται από τις σύγχρονες σπουδές ασφάλειας και την κοινωνική θεωρία. Βασική του παραδοχή είναι ότι οι απειλές δεν αξιολογούνται αποκλειστικά βάσει αντικειμενικών χαρακτηριστικών, αλλά και μέσω κοινωνικών αντιλήψεων, πολιτικών προτεραιοτήτων και κυρίαρχων αφηγημάτων.

Η προσέγγιση αυτή δεν αμφισβητεί την πραγματική ύπαρξη κινδύνων, όπως η πειρατεία ή οι επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι η αναγνώριση και η ιεράρχησή τους επηρεάζονται από τις διαδικασίες κοινωνικής και πολιτικής νοηματοδότησης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η θεωρία της ασφαλειοποίησης (securitization), η οποία αναπτύχθηκε από τη Σχολή της Κοπεγχάγης. Σύμφωνα με αυτή, ένα ζήτημα μπορεί να παρουσιαστεί ως υπαρξιακή απειλή για το κράτος ή την κοινωνία, δημιουργώντας, εφόσον γίνει αποδεκτή η σχετική επιχειρηματολογία, πολιτική νομιμοποίηση για την εφαρμογή έκτακτων μέτρων. Στη θαλάσσια ασφάλεια, η θεωρία αυτή συμβάλλει στην κατανόηση της διαφορετικής αντιμετώπισης φαινομένων όπως η πειρατεία, η παράτυπη μετανάστευση και η διακίνηση ανθρώπων.

Για παράδειγμα, όταν η παράτυπη μετανάστευση παρουσιάζεται πρωτίστως ως απειλή εθνικής ασφάλειας, ενισχύονται συνήθως οι πολιτικές συνοριακής επιτήρησης και ελέγχου. Αντίθετα, όταν αντιμετωπίζεται ως ανθρωπιστική πρόκληση, προτεραιότητα αποκτούν η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η έρευνα και διάσωση και η διεθνής συνεργασία. Αντίστοιχα, η παρουσίαση της πειρατείας αποκλειστικά ως στρατιωτικής απειλής μπορεί να οδηγήσει σε ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας, παραμερίζοντας τις κοινωνικοοικονομικές και θεσμικές αιτίες του φαινομένου.

Το ερμηνευτικό πλαίσιο επιτρέπει, επομένως, την κριτική αξιολόγηση των πολιτικών ασφάλειας, εξετάζοντας κατά πόσο οι επιλεγμένες παρεμβάσεις ανταποκρίνονται στην πραγματική φύση των κινδύνων ή επηρεάζονται από πολιτικές σκοπιμότητες και κοινωνικά στερεότυπα.

Το αιτιοκρατικό ή αναπτυξιακό πλαίσιο

Το αιτιοκρατικό ή αναπτυξιακό πλαίσιο επικεντρώνεται στις βαθύτερες κοινωνικές, οικονομικές και θεσμικές αιτίες της θαλάσσιας ανασφάλειας. Αντλεί θεωρητικά εργαλεία από την πολιτική οικονομία, τις αναπτυξιακές σπουδές και την έννοια της ανθρώπινης ασφάλειας.

Βασική του παραδοχή είναι ότι πολλές θαλάσσιες απειλές έχουν τις ρίζες τους στην ξηρά. Η φτώχεια, η ανεργία, η πολιτική αστάθεια, η διαφθορά και η αδυναμία των κρατικών θεσμών μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη παράνομων δραστηριοτήτων.

Η πειρατεία, το λαθρεμπόριο και η παράνομη αλιεία συνδέονται συχνά με περιορισμένες οικονομικές ευκαιρίες, ανεπαρκή κρατική εποπτεία και οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα. Παράλληλα, η υπερεκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων και η περιβαλλοντική υποβάθμιση μπορούν να περιορίσουν τα εισοδήματα των παράκτιων πληθυσμών, εντείνοντας την κοινωνική ευπάθεια.

Υπό αυτή την οπτική, η στρατιωτική παρουσία και η καταστολή αποτελούν αναγκαία, αλλά όχι πάντοτε επαρκή μέσα αντιμετώπισης των απειλών. Η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα των πολιτικών ασφάλειας προϋποθέτει παράλληλες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης, της θεσμικής λειτουργίας και της κοινωνικής συνοχής.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα προγράμματα οικοδόμησης ικανοτήτων (capacity-building), η ενίσχυση των λιμενικών και δικαστικών αρχών, η δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας και η αποτελεσματική διαχείριση των θαλάσσιων πόρων. Η προσέγγιση αυτή συνδέει τη θαλάσσια ασφάλεια με τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανθρώπινη ασφάλεια. Ωστόσο, αποφεύγει την απλουστευτική αντίληψη ότι η οικονομική ανάπτυξη αρκεί για την εξάλειψη της εγκληματικότητας. Η εμφάνιση των απειλών αποτελεί αποτέλεσμα σύνθετης αλληλεπίδρασης οικονομικών κινήτρων, πολιτικών επιλογών, θεσμικών αδυναμιών και γεωπολιτικών συνθηκών.

Τα τέσσερα αναλυτικά πλαίσια αναδεικνύουν τη σύνθετη και πολυεπίπεδη φύση της θαλάσσιας ασφάλειας. Το διεθνονομικό πλαίσιο προσδιορίζει τους κανόνες και τις αρμοδιότητες που διέπουν τον θαλάσσιο χώρο. Το γεωπολιτικό εξετάζει την ισχύ, τον στρατηγικό ανταγωνισμό και τη διεθνή συνεργασία. Το ερμηνευτικό αναλύει τις διαδικασίες μέσω των οποίων οι απειλές αποκτούν πολιτική σημασία, ενώ το αναπτυξιακό διερευνά τις βαθύτερες κοινωνικοοικονομικές και θεσμικές αιτίες της ανασφάλειας.

Οι προσεγγίσεις αυτές δεν είναι ανταγωνιστικές, αλλά συμπληρωματικές. Η νομική νομιμότητα δεν εγγυάται τη στρατηγική αποτελεσματικότητα, όπως και η στρατιωτική υπεροχή δεν εξασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη εξάλειψη των απειλών. Αντίστοιχα, η οικονομική ανάπτυξη δεν υποκαθιστά την ανάγκη αποτελεσματικής διακυβέρνησης.

Συνεπώς, η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής θαλάσσιας ασφάλειας προϋποθέτει τον συνδυασμό διεθνούς νομιμότητας, επιχειρησιακής ικανότητας, θεσμικής συνεργασίας και αναπτυξιακών παρεμβάσεων. Μόνο μέσα από αυτή τη συνθετική προσέγγιση μπορεί να επιτευχθεί η βιώσιμη προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας, της παγκόσμιας οικονομίας και του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Ο Νίκος Δενιόζος είναι ανώτατος αξιωματικός του Λιμενικού, Οικονομολόγος-Περιφερειολόγος, πτυχιούχος Αμυντικών και Στρατηγικών Σπουδών.

Η ανάπτυξη δε αυτού του πολυπλέγματος ενδέχεται να έχει πολύ σημαντικές θετικές συνέπειες και σε έναν άλλον τομέα. Αυτόν της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και τη διασφάλιση της ΑΟΖ. Σε αντίθεση δε με ό,τι γενικώς πιστεύεται, το Δίκαιο της Θάλασσας δεν είναι στατικό, αλλά εξελίσσεται και αλλάζει, αλληλεπιδρώντας με διάφορους παράγοντες. Ένας εξ αυτών είναι η διεθνής γεωγραφία της ισχύος. Η αλληλεπίδραση αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη όσον αφορά στη διαμόρφωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε χώρας στις θαλάσσιες εκτάσεις γύρω από αυτήν. Αυτά ισχύουν και για το Αιγαίο και για την Ανατολική Μεσόγειο.

Αρχικά να σημειωθεί ότι το αρχικό όριο των χωρικών υδάτων στα τρία ναυτικά μίλια διαμορφώθηκε εν πολλοίς από το μέγιστο βεληνεκές του χερσαίου πυροβολικού εκείνη την εποχή. Ήταν ο λεγόμενος “κανόνας βολής του πυροβόλου” (cannon shot rule) που αποτέλεσε τη βάση, πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η νομική έννοια των χωρικών υδάτων.

Σε πολύ γενικές γραμμές, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα χωρικά ύδατα αποτελούν την προέκταση της στεριάς μέσα στη θάλασσα, διαμέσου της χερσαίας στρατιωτικής ισχύος. Με πιο απλά λόγια, τα χωρικά ύδατα είναι ο θαλάσσιος χώρος όπου, στη μονομαχία μεταξύ χερσαίας και θαλάσσιας ισχύος, η χερσαία ισχύς πλεονεκτεί.

Συνακόλουθα, ένα παρόμοιο χερσαία εδραζόμενο πολυπλέγμα προβολής ισχύος προς τη θάλασσα, μέσα σε μια αρχιπελαγική δομή, αποτελεί ένα συνδετικό στοιχείο που συνδέει όλα τα νησιά σε μια ενότητα. Επίσης, μετατρέπει τη θάλασσα ανάμεσά τους σε “φυσική” προέκταση της στεριάς και de facto επιλύει το ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων δια ενός “τετελεσμένου ισχύος”. Βέβαια, αυτό απέχει από μια de jure λύση υπέρ των ελληνικών συμφερόντων, αλλά διαμορφώνει μια θετική για την Ελλάδα κατάσταση στο θεμέλιο της έννοιας των χωρικών υδάτων.

Ο “εμπλουτισμός” της ΑΟΖ

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνοτουρκική διαφορά, όσον αφορά τα χωρικά ύδατα, αλλά και την ΑΟΖ, θα ρυθμιστεί εν πολλοίς από ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο, που θα επιφέρουν και σημαντικές ανατροπές στο ισχύον Δίκαιο της Θάλασσας. Συγκεκριμένα πολλές χώρες του κόσμου, με προεξάρχουσα την Κίνα, έχουν αρχίσει να θεωρούν τα 200 ναυτικά μίλια της ΑΟΖ, ως χώρο όπου δικαιούνται να ασκούν κυριαρχία και όχι απλώς να έχουν το δικαίωμα της αποκλειστικής οικονομικής εκμετάλλευσης.

Επίσης, η Ρωσία, λόγω της διαφαινόμενης τήξης του στρώματος των αρκτικών πάγων, θεωρεί ότι είναι κρίσιμης σημασίας για την ασφάλειά της, να έχει τον πλήρη έλεγχο του Αρκτικού σε βάθος πολλών εκατοντάδων χιλιομέτρων από τις ρωσικές ακτές. Ακόμη και η Ινδία, που αποτελεί μεγάλο στρατηγικό ανταγωνιστή της Κίνας, ταυτίζεται με τις κινεζικές θέσεις όσον αφορά την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στην ΑΟΖ. Παρόμοιες θέσεις έχουν πολλές άλλες χώρες.

Άρα, ο “εμπλουτισμός” της έννοιας της ΑΟΖ, ως χώρου άσκησης εθνικής κυριαρχίας και όχι απλώς αποκλειστικής οικονομικής εκμετάλλευσης, είναι κάτι που ήδη έχει αρχίσει. Εν κατακλείδι, λοιπόν, η ΑΟΖ σταδιακά έχει την τάση να αποκτά ιδιότητες που έχουν τα χωρικά ύδατα. Όπως προαναφέρθηκε, άλλωστε, τα χωρικά ύδατα, ως νομική έννοια, εδράζονται πάνω στις ικανότητες προβολής ισχύος από τη στεριά στη θάλασσα.

Άρα, δια της οικοδόμησης πολυπλεγμάτων άρνησης και αντιπρόσβασης περιοχής στην αρχιπελαγική δομή του Αιγαίου (και της Κρήτης), η Ελλάδα θα είχε πολλαπλά οφέλη. Οφέλη στρατηγικής σημασίας οφέλη στην άμυνα, στη γεωπολιτική της λειτουργία και στην εθνική οικονομία. Επίσης, θα αποκτούσε και ένα ισχυρό χαρτί για να κατοχυρώσει τα δώδεκα ναυτικά μίλια στα χωρικά της ύδατα και να εξασφαλίσει την ΑΟΖ που δικαιούται. Και μάλιστα μια “εμπλουτισμένη” έννοια της ΑΟΖ, που θα λειτουργεί σε σημαντικό βαθμό ως χώρος άσκησης εθνικής κυριαρχίας.

Το Αιγαίο θα μετατραπεί σε λίμνη

Σε περίπτωση παρόμοιας εξέλιξης, το γεωπολιτικό ειδικό βάρος της Ελλάδας θα αυξηθεί έτι περαιτέρω, μιας και ολόκληρο το Αιγαίο και μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου θα μετατραπούν σε χώρο συμπαγούς ελληνικής εθνικής κυριαρχίας. Η ενοποίηση των αρχιπελαγικών χερσαίων δομών του Αιγαίου με τις θαλάσσιες εκτάσεις, γύρω και μέσα από αυτές, θα δημιουργήσει ένα είδος “μεγάλης Ελλάδας” με υβριδική “θαλασσοχερσαία” γεωπολιτική δομή και ο διεθνής ρόλος της χώρας μας θα ενισχυθεί αποφασιστικά.

Τέλος, σε ό,τι αφορά την διεθνή τάση για μετεξέλιξη της έννοιας της ΑΟΖ σε χώρο εθνικής κυριαρχίας, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι, αν δεν προχωρήσει η Ελλάδα στην ανάπτυξη μιας αρχιτεκτονικής ισχύος που θα καθιστά το Αιγαίο “ελληνική λίμνη”, είναι πολύ πιθανόν ότι θα το πράξει η Τουρκία. Για την ακρίβεια, ήδη κινείται σε αυτήν την κατεύθυνση.

Όλα τα παραπάνω, που στην Αθήνα αντιμετωπίζονται σαν μελλοντολογία, στην Άγκυρα θεωρούνται εδώ και πολλά χρόνια το αναπόφευκτο αύριο. Αυτός είναι ο λόγος που οι Τούρκοι και πριν τον Ερντογάν και επί των ημερών του, αρνούνται επιμόνως να αναγνωρίσουν ότι τα νησιά δικαιούνται υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, όπως ρητά προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτός είναι ο λόγος που από το 1974 επιδιώκουν να διχοτομήσουν το Αιγαίο, που έχουν χαρακτηρίσει την προβλεπόμενη από το Διεθνές Δίκαιο επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων σε casus belli.

Αυτός είναι ο λόγος που έχουν ρίξει το βάρος τους στην ανάπτυξη του Πολεμικού Ναυτικού τους και έχουν αναγορεύσει σε κυρίαρχο δόγμα τη “Γαλάζια Πατρίδα”. Αυτός είναι τέλος ο λόγος που πίεσαν την Βεγγάζη να επικυρώσει το περιβόητο Μνημόνιο, με το οποίο σφετερίζονται ελληνική ΑΟΖ και επιδιώκουν να μετατρέψουν το Μνημόνιο σε επεκτατικό τετελεσμένο.

Σε άρθρο του στο The Modern War Journal, ο ταγματάρχης της αμερικανικής Space Force Austin Moore υποστηρίζει ότι οι παραδοσιακές οδοί ανεφοδιασμού μέσω ξηράς, θάλασσας και αέρα δεν επαρκούν για τις απαιτήσεις ενός πολέμου με αντίπαλο αντίστοιχων στρατιωτικών δυνατοτήτων. Προτείνει, επομένως, τη δημιουργία ενός δικτύου δορυφόρων χαμηλής γήινης τροχιάς (LEO), οι οποίοι θα μεταφέρουν προκαθορισμένα πακέτα προμηθειών και θα μπορούν, κατόπιν εντολής, να τα απελευθερώνουν προς συγκεκριμένες περιοχές στη Γη.

Η κινεζική απειλή και η “τυραννία της απόστασης”

Ο Ινδοειρηνικός καλύπτει περισσότερο από το 50% της επιφάνειας του πλανήτη, με τις γραμμές ανεφοδιασμού να εκτείνονται σε χιλιάδες μίλια, κυρίως πάνω από ωκεάνιες περιοχές. Η γεωγραφία αυτή καθιστά τις αμερικανικές δυνάμεις ιδιαίτερα εξαρτημένες από πλοία και αεροσκάφη.

Ταυτόχρονα, η Κίνα έχει αναπτύξει τα τελευταία 30 χρόνια ένα εκτεταμένο σύστημα αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (A2/AD). Συνδυάζοντας παράκτια, ναυτικά, αεροπορικά και διαστημικά μέσα επιτήρησης και κρούσης, μπορεί να εντοπίζει και να πλήττει στόχους σε μεγάλες αποστάσεις, περιορίζοντας την ελευθερία κινήσεων των αμερικανικών δυνάμεων.

Η αμερικανική αμυντική στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αποτροπή κινεζικής επιθετικότητας κατά μήκος της λεγόμενης πρώτης αλυσίδας νησιών, η οποία εκτείνεται από την Ιαπωνία και την Ταϊβάν έως τις Φιλιππίνες. Ωστόσο, η αποθήκευση εφοδίων σε νησιά και βάσεις κοντά στο πεδίο επιχειρήσεων δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους, καθώς και αυτές οι εγκαταστάσεις μπορούν να αποτελέσουν στόχους επιθέσεων.

Πώς θα λειτουργεί ο διαστημικός ανεφοδιασμός

Η πρόταση προβλέπει την τοποθέτηση στρατιωτικών προμηθειών σε ειδικές κάψουλες, οι οποίες θα μεταφέρονται σε χαμηλή γήινη τροχιά. Εκεί θα παραμένουν ως ένα είδος εφεδρικών αποθηκών, έτοιμων να ενεργοποιηθούν όταν κάποια μονάδα χρειαστεί άμεσα εξοπλισμό ή άλλα αναλώσιμα.

Όταν δοθεί η εντολή, η κάψουλα θα αποδεσμεύεται από την τροχιά της, θα εισέρχεται ξανά στην ατμόσφαιρα και θα κατευθύνεται προς την προκαθορισμένη περιοχή παράδοσης. Με αυτόν τον τρόπο, ο ανεφοδιασμός θα μπορούσε να πραγματοποιείται ακόμη και σε περιοχές όπου η πρόσβαση αεροσκαφών ή πλοίων είναι επικίνδυνη ή αδύνατη.

Η τεχνολογία δεν ανήκει πλέον αποκλειστικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Η αμερικανική εταιρεία Varda Space Industries έχει ήδη αναπτύξει μικρές διαστημικές κάψουλες, οι οποίες εκτελούν αποστολές σε τροχιά και επιστρέφουν στη Γη με το φορτίο τους. Ο συγγραφέας θεωρεί ότι αντίστοιχες εμπορικά διαθέσιμες τεχνολογίες μπορούν να αξιοποιηθούν από το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας, με τη συνεργασία της Διαστημικής Δύναμης, της Υπηρεσίας Αμυντικής Επιμελητείας και της Διοίκησης Μεταφορών.

Η επιλογή της χαμηλής γήινης τροχιάς βασίζεται στην ταχύτητα επαναδιέλευσης των δορυφόρων πάνω από συγκεκριμένες περιοχές και στις χαμηλότερες ενεργειακές απαιτήσεις σε σχέση με υψηλότερες τροχιές. Ο Moore εξετάζει μια ενδεικτική διάταξη με κλίση περίπου 50 μοιρών, η οποία θα μπορούσε να καλύπτει γεωγραφικά πλάτη από νότια της Αυστραλίας έως τις Αλεούτιες Νήσους.

Για να μειωθεί ο χρόνος αναμονής, προτείνει τη δημιουργία 36 διαφορετικών τροχιακών επιπέδων, με απόσταση περίπου 10 μοιρών μεταξύ τους. Με βάση τις παραδοχές του άρθρου, αυτή η διάταξη θα μπορούσε να επιτρέπει την επανεπίσκεψη μιας περιοχής μέσα σε λίγες ώρες. Η κάψουλα θα πρέπει επίσης να διαθέτει δυνατότητα περιορισμένης τροχιακής διόρθωσης, ώστε να μετατοπίζει το σημείο προσγείωσης έως περίπου 100 μίλια από την προβλεπόμενη διαδρομή της.

Πρώτος στόχος οι ειδικές δυνάμεις

Στο αρχικό στάδιο, η τεχνολογία δεν προορίζεται για τη μεταφορά βαρέων οπλικών συστημάτων, ή μεγάλων στρατιωτικών οχημάτων. Οι διαθέσιμες πλατφόρμες έχουν περιορισμένη χωρητικότητα, της τάξης εκατοντάδων λιβρών, γεγονός που τις καθιστά καταλληλότερες για μικρότερες μονάδες, κυρίως ειδικές δυνάμεις.

Οι μονάδες αυτές επιχειρούν συχνά σε απομονωμένες ή εχθρικές περιοχές, καταναλώνουν γρήγορα κρίσιμα εφόδια και βασίζονται στην αεροπορική μεταφορά για τον ανεφοδιασμό τους. Σε ένα περιβάλλον όπου τα αεροσκάφη κινδυνεύουν από τα κινεζικά συστήματα κρούσης, μια διαστημική εναλλακτική θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική.

Ο συγγραφέας εκτιμά ότι η συγκεκριμένη λύση μπορεί να ανταποκριθεί στις αρχές της στρατιωτικής επιμελητείας: Ταχύτητα, ευελιξία, επιβιωσιμότητα, συνέχεια και αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων. Παρά το αρχικό κόστος και την τεχνική πολυπλοκότητα, υποστηρίζει ότι μπορεί να αξιοποιήσει υφιστάμενες εμπορικές υποδομές και συστήματα διοίκησης, χωρίς να απαιτεί εξ ολοκλήρου νέα στρατιωτική αρχιτεκτονική.

Η πρόταση δεν αντικαθιστά τις θαλάσσιες, αεροπορικές και χερσαίες μεταφορές, αλλά προσθέτει μια εναλλακτική οδό ανεφοδιασμού. Εφόσον δοκιμαστεί με επιτυχία στον Ινδοειρηνικό, θα μπορούσε σταδιακά να επεκταθεί σε περισσότερες κατηγορίες στρατιωτικών επιχειρήσεων, προσφέροντας στις αμερικανικές δυνάμεις ένα επιπλέον πλεονέκτημα σε ένα περιβάλλον, όπου οι παραδοσιακές γραμμές ανεφοδιασμού ενδέχεται να βρίσκονται υπό συνεχή απειλή.