Ωστόσο, ο ίδιος χαρακτήρισε το ζήτημα περίπλοκο, καθώς η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εύθραυστη και η κυκλοφορία στη θαλάσσια δίοδο εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ κάτω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την έναρξη του πολέμου. Το Ιράκ συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν επηρεαστεί ιδιαίτερα από το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος αποτελεί κρίσιμο κόμβο για τις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές και η δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράκ. Παράλληλα, πολλά εμπορικά πλοία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιθέσεις στην περιοχή, γεγονός που αυξάνει το ρίσκο για τις ναυτιλιακές εταιρείες και καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την απρόσκοπτη μεταφορά φορτίων.

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, το Ιράκ παρήγαγε περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της πίεσης που προκαλεί η διατάραξη των εξαγωγικών οδών. Η Βαγδάτη, προκειμένου να περιορίσει την εξάρτησή της από το Ορμούζ και να διασφαλίσει τη συνέχιση των εξαγωγών της, αναζητά πλέον εναλλακτικές διαδρομές. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η ενίσχυση των εξαγωγών μέσω του λιμανιού Τσεϊχάν στην Τουρκία, ενώ παράλληλα διερευνάται η δυνατότητα μεταφοράς ιρακινού πετρελαίου μέσω του λιμανιού Μπανιγιάς στη Συρία και του λιμανιού Άκαμπα στην Ιορδανία.

Το “διπλό πρόβλημα” του Ιράν 

Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται το Ιράν, καθώς η οικονομική πίεση από τις ΗΠΑ αυξάνεται, ενώ παράλληλα η διπλωματική οδός δεν έχει αποδώσει τα αποτελέσματα που επιδίωκε η Τεχεράνη. Σύμφωνα με το Aljazeera, το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο σύνθετο από τις εσωτερικές διαφωνίες στο ιρανικό καθεστώς, με διαφορετικές ομάδες να εμφανίζονται να υποστηρίζουν διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στις ΗΠΑ και στη γενικότερη κατάσταση ασφαλείας.

Ο Rob Geist Pinfold, ανώτερος μη μόνιμος συνεργάτης στο Διεθνές Φόρουμ του Κόλπου, περιγράφει την κατάσταση ως ένα “διπλό πρόβλημα” για το Ιράν: από τη μία πλευρά βρίσκονται οι απειλές για νέες αμερικανικές κυρώσεις και από την άλλη μια διπλωματική διαδικασία που δεν έχει οδηγήσει σε συμφωνία.

«Το Ιράν βρίσκεται σε ένα αίνιγμα αυτή τη στιγμή», εκτιμά ο Pinfold, επισημαίνοντας ότι το πρόσφατο μνημόνιο κατανόησης δεν κατάφερε να φέρει ούτε την Τεχεράνη ούτε την Ουάσιννγκτον πιο κοντά στους στόχους τους. Όπως εξηγεί, η ιρανική ηγεσία δεν αποτελεί ένα απολύτως ενιαίο μπλοκ. Στο εσωτερικό του καθεστώτος υπάρχουν διαφορετικά πρόσωπα και ομάδες, οι οποίες έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα και για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Αυτές οι διαφορές καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη τη λήψη μιας ξεκάθαρης απόφασης για την επόμενη ημέρα. Το βασικό δίλημμα, σύμφωνα με τον Pinfold, είναι αν η Τεχεράνη θα πρέπει να επιστρέψει σε μια πιο συγκρουσιακή στρατηγική ή να επιχειρήσει να δώσει εκ νέου χώρο στη διπλωματία. «Δεν υπάρχει σαφής απάντηση εδώ», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η οικονομική πίεση παραμένει, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν προσφέρει το αποτέλεσμα που επιθυμούν ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ.

Ενίσχυση της αμυντικής παραγωγικής βάσης  

Την ίδια στιγμή, το Ιράν στέλνει ένα διαφορετικό μήνυμα στο στρατιωτικό επίπεδο, ανακοινώνοντας σημαντική αύξηση της εγχώριας παραγωγής αμυντικού εξοπλισμού. Ο Ρεζά Ταλαέι-Νικ, εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας και Διοικητικής Μέριμνας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, δήλωσε ότι ο ρυθμός παραγωγής αμυντικών όπλων διπλασιάστηκε μέσα σε έναν χρόνο, από τον Ιούλιο του προηγούμενου έτους έως τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, ο ίδιος υποστήριξε ότι τα όπλα και τα πυρομαχικά που χρησιμοποιούνται στο πεδίο των επιχειρήσεων αντικαθίστανται με ταχύ ρυθμό, ενώ η παραγωγή συνεχίζεται παράλληλα με την ανάπτυξη νέων, εγχώριας κατασκευής συστημάτων. Η δήλωση αυτή καταδεικνύει την προσπάθεια της Τεχεράνης να διατηρήσει και να ενισχύσει την αμυντική της παραγωγική βάση, παρά τις οικονομικές και πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει.

Ο Ιρανός αξιωματούχος αναφέρθηκε επίσης στην απόφαση της χώρας να περιορίσει τις στρατιωτικές εκθέσεις και τις δημόσιες αποκαλύψεις σχετικά με νέα οπλικά συστήματα. Όπως υποστήριξε, η περιορισμένη δημοσιοποίηση στρατιωτικών δυνατοτήτων αποσκοπεί στη μείωση των τρωτών σημείων και στη διατήρηση του στοιχείου του αιφνιδιασμού απέναντι σε έναν πιθανό αντίπαλο.

Η λογική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που δίνει έμφαση στην εγχώρια παραγωγή και στη δυνατότητα γρήγορης αναπλήρωσης των αποθεμάτων που καταναλώνονται σε περίπτωση σύγκρουσης. «Ο μόνος τρόπος για να αντισταθεί κανείς στην ηγεμονία και να αντιμετωπίσει ξένες δυνάμεις που στοχεύουν την ανεξαρτησία, την ύπαρξη και την ταυτότητα της χώρας είναι να γίνει ισχυρότερος και πιο ισχυρός», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ταλαέι-Νικ.

Τραμπ: Αμερικανικό το Ορμούζ!

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την Παρασκευή το Στενό του Ορμούζ «αμερικανική επικράτεια», την ώρα που οι ΗΠΑ συνεχίζουν τον στρατιωτικό αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας και των λιμανιών του Ιράν και ο ίδιος αγωνίζεται να απεμπλακεί από τον πόλεμο με την Ισλαμική Δημοκρατία που έχει βαλτώσει.

«Δεν ξέρουμε καν αν νικήσαμε, γιατί αυτή τη στιγμή θεωρώ το Στενό του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια», δήλωσε ο Τραμπ ενώπιον πλήθους στη Νότια Καρολίνα, όπου συμμετείχε σε προεκλογική συγκέντρωση υπέρ της Ντάρλιν Γκρέιαμ. Η τελευταία διεκδικεί σε μόνιμη βάση την έδρα στη Γερουσία που κατείχε ο εκλιπών αδελφός της, Λίντσεϊ Γκρέιαμ. Κατά τη συνέχεια της ομιλίας του, ο Τραμπ αναφέρθηκε με σκωπτικό τρόπο και στο ενδεχόμενο νέων βομβαρδισμών στο Ιράν.

«Είναι Παρασκευή βράδυ. Έχουμε άφθονο χρόνο», είπε προτού απαγγείλει το The Snake, ένα ποίημα που χρησιμοποιεί συχνά στις προεκλογικές του συγκεντρώσεις για να υπογραμμίσει τις αντιμεταναστευτικές πολιτικές του. «Τι στο καλό πρέπει να κάνω; Να πάω πίσω και να βομβαρδίσω λίγο ακόμη το Ιράν;», διερωτήθηκε.

Οι δηλώσεις του έγιναν ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων συνεχίζεται. Μέχρι την Παρασκευή, οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν εκτρέψει από την πορεία τους 68 εμπορικά πλοία, προκειμένου να συμμορφωθούν με τους όρους του αποκλεισμού, σύμφωνα με ανάρτηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ και το Ιράν δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε ειρηνευτική συμφωνία, καθώς η σύγκρουση πλησιάζει πλέον το ορόσημο των έξι μηνών.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να εντείνει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη για να την αναγκάσει να αποδεχθεί τους όρους του, περιορίζοντας την πρόσβασή του στο Στενό του Ορμούζ, μια θαλάσσια δίοδο ζωτικής σημασίας για τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας. Από το Στενό διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 1/5 της παγκόσμιας ποσότητας πετρελαίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης.

Οι τελευταίες δηλώσεις του Τραμπ αποτελούν συνέχεια όσων είχε πει την περασμένη εβδομάδα, όταν απείλησε να ανακηρύξει το Στενό του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια. «Ουσιαστικά, αυτό ακριβώς είναι. Έχουμε αποκλεισμό. Κανένα πλοίο δεν περνά, εκτός αν το θέλουμε εμείς», είχε δηλώσει κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε αστυνομική ακαδημία της Νέας Υόρκης. Λίγες ημέρες αργότερα, τη Δευτέρα, επανήλθε στο θέμα όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για το συγκεκριμένο σχόλιο. «Το ελέγχουμε μέσω του αποκλεισμού και μου αρέσει η ιδέα να το ανακηρύξουμε επικράτεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανήρτησε μάλιστα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εικόνα χάρτη, στην οποία το Στενό του Ορμούζ εμφανιζόταν με την ένδειξη “νέα επικράτεια των ΗΠΑ”. Η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν σκληρή, με τον υφυπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, να χαρακτηρίζει τις δηλώσεις του Τραμπ «παραισθήσεις».

Η Τουρκία δεν αυτοσχεδιάζει. Αξιοποίησε μεθοδικά, με ιδιαίτερα παραγωγικό γι’ αυτήν τρόπο, την ελληνική πολιτική των “ήρεμων νερών” και την αφελή Διακήρυξη των Αθηνών, και σήμερα προσθέτει, ένα-ένα, νέα διεκδικητικά τετελεσμένα στο τραπέζι, χωρίς κανένα πολιτικό κόστος.

Αναιμική απάντηση στην “Γαλάζια Πατρίδα”

Η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών (16.8.2026) περιορίστηκε στη γνωστή πλέον φόρμουλα ότι οι τουρκικές ενέργειες “δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα”. Καμία αναφορά σε συγκεκριμένα αντίμετρα, καμία αναφορά σε προσφυγή, καμία αναφορά — ούτε καν ως ενδεχόμενο — σε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Πολλά sites σημειώνουν εύγλωττα την “αξιοσημείωτη απουσία” κάθε αναφοράς σε επέκταση κυριαρχικών δικαιωμάτων ή προσφυγή σε διεθνή δικαστήρια — επιλογές που έχουν κατά καιρούς τεθεί στον ελληνικό δημόσιο διάλογο, αλλά ποτέ δεν έγιναν κυβερνητική πολιτική.

Είναι σαν ένας γείτονας να καταπατά κομμάτι το οικοπέδου σου κι εσύ να αρκείσαι να πεις στους υπόλοιπους γείτονες ότι “αυτό που κάνει είναι παράνομο” — χωρίς να πας στα δικαστήρια, χωρίς να το καταγγείλεις στην πολεοδομία, χωρίς να ζητήσεις επιβολή προστίμου. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου επανέλαβε τη νομική επιχειρηματολογία περί έλλειψης έννομων αποτελεσμάτων, χωρίς να θέσει καμία πρόταση αντίδρασης πέρα από τη διπλωματική διαμαρτυρία. Αυτή η φόρμουλα —”δεν παράγει έννομα αποτελέσματα”— είναι ακριβώς η ίδια που χρησιμοποίησε η κυβέρνηση και για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, και για τις λιβυκές συντεταγμένες στον ΟΗΕ. Επαναλαμβάνεται σαν επωδός, ενώ τα τετελεσμένα στο πεδίο συσσωρεύονται.

Η ανεπάρκεια της κυβερνητικής απάντησης δεν είναι μονοπώλιο “κριτικής από αριστερά”. Το ΠΑΣΟΚ, μέσω του εκπροσώπου Κώστα Τσουκαλά, ζήτησε άμεσες κυρώσεις της ΕΕ και δήλωσε ότι η Ελλάδα «δεν πρέπει να υποχωρήσει ούτε βήμα από τις εθνικές κόκκινες γραμμές», ενώ έκρινε ότι η αφήγηση περί “ήρεμων νερών”«καταρρέει με πάταγο», μεταφέροντας μάλιστα το ζήτημα και στην Ευρωβουλή. Άλλα κόμματα καταγγέλλουν  απουσία “συνεκτικής εθνικής στρατηγικής” και  υποτίμηση των συνεπειών εκ μέρους της κυβέρνησης. Ενδεικτικό είναι ότι και ο πρώην πρωθυπουργός της ίδιας παράταξης, χαρακτήρισε την τουρκική κίνηση «διεθνή πειρατεία» και ζήτησε σαφέστερη ελληνική στρατηγική.

Όταν η κριτική για απουσία στρατηγικής έρχεται ταυτόχρονα από όλη την αντιπολίτευση δεν πρόκειται πια για “κομματική αντιπαράθεση”, αλλά για το συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει σχέδιο.

Η τουρκική κίνηση μπορεί να χαρακτηρισθεί ως “η μεγαλύτερη δυνατή νομιμοποιημένη πρόκληση μέχρι τώρα”, επισημαίνοντας ότι πλέον τα όρια εκτείνονται πολύ πέραν και των ίδιων των τουρκικών χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. Η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου από το ΥΠΕΞ, μπορεί να χαρακτηρισθεί αφέλεια ή εύκολη υπεκφυγή, από τη στιγμή που η Τουρκία το παραβιάζει συστηματικά. Η Ελλάδα  χάνει “ιστορική, μοναδική ευκαιρία” καθυστερώντας να προχωρήσει η ίδια σε επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ν.μ.

Τα πάρκα βεβαίως συνδέονται και αποτελούν εισαγωγική κίνηση ευθέως με το αναμενόμενο νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας” και με την προαναγγελλόμενη τουρκική αντίδραση στην επικείμενη πόντιση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου — δύο μέτωπα που η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σαν να είναι ασύνδετα, ενώ στην πράξη είναι το ίδιο σχέδιο.

Η Τουρκία δηλώνει ήδη ότι θα «προστατεύσει» επιτόπου ό,τι η ίδια θεωρεί δικό της εντός των “πάρκων”. Σύμφωνα με καταγγελίες Ελλήνων ψαράδων, τουρκικά αλιευτικά δραστηριοποιούνται ήδη όχι μόνο σε διεθνή ύδατα γύρω από ελληνικά νησιά, αλλά και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, χωρίς καμία ουσιαστική ελληνική ενέργεια επιτήρησης ή αποτροπής επί του πεδίου. Η αδράνεια αυτή διαβάζεται από την  Άγκυρα ως αδυναμία — και αξιοποιείται ως τέτοια.

Ισοδύναμη απάντηση στην Τουρκία

Η κυβέρνηση δεν μπορεί να συνεχίσει να απαντά σε πράξεις με λόγια, σε τετελεσμένα με νομικίστικες διατυπώσεις. Απέναντι σε έναν γείτονα που εφαρμόζει μεθοδικά ένα αναθεωρητικό στρατηγικό σχέδιο, η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει με πράξεις τουλάχιστον ισοδύναμου βάρους — και έχει το νομικό οπλοστάσιο για να το κάνει, αφού το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. είναι κυριαρχικό δικαίωμα κάθε παράκτιου κράτους βάσει του άρθρου 3 της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία η ίδια η Ελλάδα έχει επικυρώσει.

• Άμεση χάραξη γραμμών βάσης σε όλη τη χώρα και έκδοση Προεδρικού Διατάγματος. Η κίνηση αυτή θα αποτελέσει σαφή προειδοποίηση προς την Τουρκία ότι η Ελλάδα, θα απαντήσει και στις επόμενες κινήσεις τόσο με θεσμικές ενέργειες όσο και επί του πεδίου. Επειδή με την κίνηση αυτή θα αυξηθούν κατά κάποιο μικρό ποσοστό τα χωρικά ύδατα, θα υπάρξει ενημέρωση όλων των μερών, που θα φέρει το θέμα στην επιφάνεια.
• Άμεση ανακοίνωση επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και στην Κρήτη — όχι ως απειλή, αλλά ως άσκηση αδιαμφισβήτητου κυριαρχικού δικαιώματος που η χώρα έχει “παγώσει” για δεκαετίες υπό τουρκική πίεση.
• Δημόσια αναγγελία πρόθεσης επέκτασης και στο Ανατολικό Αιγαίο, με σαφές χρονοδιάγραμμα διπλωματικής προετοιμασίας — ώστε η τουρκική “Γαλάζια Πατρίδα” να συναντήσει, για πρώτη φορά, ελληνική αντίστοιχη αποφασιστικότητα, και όχι μόνο ανακοινώσεις περί “μηδενικής νομικής ισχύος”.
• Κατεπείγουσα προσφυγή στα αρμόδια όργανα του ΟΗΕ και αίτημα εγγραφής του θέματος στο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, με ρητό αίτημα κυρώσεων.
• Ανακοίνωση από πλευράς Ελλάδος ότι όσο δεν τηρείται από την Τουρκία το διεθνές (και ευρωπαϊκό δίκαιο) θα θέτει βέτο στις όποιες αποφάσεις της ΕΕ αφορούν χρηματοδοτήσεις ή θέματα που άπτονται τουρκικών συμφερόντων. Θα πρέπει να εμπεδωθεί ότι η αναθεωρητική στάση της Τουρκίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο θα έχει κόστος την αξιοποίηση εκ μέρους της Τουρκίας των διαδικασιών και χρηματοδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
• Ουσιαστική επιχειρησιακή παρουσία στο πεδίο, για την προστασία των χωρικών υδάτων από τα ήδη καταγγελλόμενα περιστατικά τουρκικής αλιευτικής δραστηριότητας — όχι μόνο διπλωματικές διαμαρτυρίες εκ των υστέρων.

Η Τουρκία έχει σχέδιο, το εφαρμόζει μεθοδικά, βήμα-βήμα, εδώ και χρόνια, και δεν πληρώνει κανένα πολιτικό κόστος γι’ αυτό. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αντίθετα, εξαντλείται σε ανακοινώσεις χωρίς συνέχεια, σε νομικές διατυπώσεις χωρίς πολιτική βούληση, σε “ήρεμα νερά” που έχουν καταντήσει συνώνυμο υποχώρησης.

Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι γκρίζες ζώνες προς διαπραγμάτευση σιωπηρών ανοχών· είναι θάλασσες που ορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο — αρκεί κάποιος να είναι διατεθειμένος να το επιβάλει, όχι μόνο να το επικαλείται. Όσο η Αθήνα αρκείται σε ανέξοδες ανακοινώσεις, η Άγκυρα θα συνεχίσει να χαράσσει, κυριολεκτικά, τους δικούς της χάρτες πάνω στο ελληνικό έδαφος και τις ελληνικές  θάλασσες.

Η Θεοδώρα Τζάκρη είναι ανεξάρτητη βουλευτής

Αυτό είναι θετικό και δεν υπάρχει λόγος να το υποβαθμίσουμε. Το ερώτημα αρχίζει όταν μια χρήσιμη διαδικασία δημοσιονομικού ελέγχου αποκτά στη δημόσια παρουσίασή της πολύ ευρύτερες δημοκρατικές διαστάσεις από όσες πράγματι διαθέτει. Ήδη μέρος της σχετικής δημοσιότητας περιγράφει τον νέο μηχανισμό ως “κόφτη” στις προεκλογικές υποσχέσεις, ενώ αλλού γίνεται λόγος ακόμη και για “πλήρη κοστολόγηση” των προτάσεων των κομμάτων.

Αν όμως εξετάσει κανείς το πραγματικό θεσμικό περιεχόμενο της ρύθμισης, η εικόνα είναι αρκετά διαφορετική. Η προσφυγή στον μηχανισμό δεν είναι υποχρεωτική για όλα τα κόμματα και για ολόκληρο το πρόγραμμά τους. Η διαδικασία ενεργοποιείται με πρωτοβουλία του ίδιου του πολιτικού φορέα, ενώ τα κόμματα επιλέγουν τις προτάσεις που επιθυμούν να υποβάλουν και καθορίζουν τη σειρά προτεραιότητάς τους. Για την πρώτη εφαρμογή του συστήματος προβλέπεται, μάλιστα, η αξιολόγηση έως δέκα προτάσεων ανά κόμμα. Επομένως, δεν έχουμε κοστολόγηση του πολιτικού προγράμματος ως ενιαίου συνόλου, αλλά κοστολόγηση επιλεγμένων μέτρων του.

Παρανοήσεις

Η διαφορά είναι ουσιώδης. Δέκα επιμέρους προτάσεις μπορούν να έχουν δέκα απολύτως ορθές κοστολογήσεις και παρ’ όλα αυτά να εντάσσονται σε ένα συνολικό πρόγραμμα που δεν είναι δημοσιονομικά συνεπές. Η βιωσιμότητα ενός κυβερνητικού προγράμματος δεν προκύπτει από την απλή παράθεση ανεξάρτητων αριθμών. Εξαρτάται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολιτικών, από τη χρονική τους αλληλουχία, από τους συνολικά διαθέσιμους πόρους και, σε αρκετές περιπτώσεις, από οικονομικές και κοινωνικές επιδράσεις που υπερβαίνουν την άμεση δημοσιονομική επίπτωση.

Το ίδιο το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο οριοθετεί με σαφήνεια το αντικείμενό του. Η διαδικασία είναι τεχνική και δεν αποβλέπει στην αξιολόγηση της πολιτικής σκοπιμότητας, της συνολικής ποιότητας του σχεδιασμού ή της κοινωνικής αξίας μιας πρότασης. Και αυτό είναι απολύτως εύλογο για έναν δημοσιονομικό θεσμό. Θα ήταν παράδοξο να του ζητούσαμε να μετατραπεί σε υπερκείμενο κριτή της πολιτικής.

Η διάκριση όμως πρέπει να διατηρηθεί και στη δημόσια συζήτηση: η δημοσιονομική επαληθευσιμότητα μιας πολιτικής δεν ταυτίζεται ούτε με την πολιτική της ορθότητα ούτε, πολύ περισσότερο, με τη δημοκρατική ποιότητα της σχέσης που δημιουργείται ανάμεσα στο κόμμα και στον πολίτη.

Υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα. Η τεχνική διαδικασία επιτρέπει την επικοινωνία προκαταρκτικών εκτιμήσεων και τη μεταβολή ή απόσυρση μιας πρότασης πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία. Αυτό είναι εύλογο εφόσον ο σκοπός είναι να βελτιωθεί ο σχεδιασμός μιας πολιτικής. Από τη σκοπιά όμως της δημοκρατικής λογοδοσίας γεννά ένα διαφορετικό ερώτημα: θα γνωρίζει ο πολίτης ολόκληρη την ιστορία μιας σημαντικής πολιτικής δέσμευσης —την αρχική πρόταση, τις παραδοχές της, τις αλλαγές που έγιναν και τους λόγους τους— ή κυρίως την τελική εκδοχή που επιλέχθηκε να παρουσιαστεί στον δημόσιο χώρο;

Η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη, διότι η πραγματική λογοδοσία χρειάζεται θεσμική μνήμη. Δεν αρκεί η τελευταία φωτογραφία μιας πολιτικής πρότασης· χρειάζεται να είναι ορατή και η διαδρομή που οδήγησε σε αυτήν. Το ουσιαστικότερο κενό, ωστόσο, εμφανίζεται ακριβώς εκεί όπου τελειώνει η προεκλογική περίοδος.

Τι θα γίνει με τις προεκλογικές υποσχέσεις

Ας υποθέσουμε ότι ένα κόμμα υποβάλλει μια σημαντική πρόταση στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Η πρόταση κοστολογείται, το αποτέλεσμα δημοσιοποιείται και το κόμμα το επικαλείται ως τεκμήριο αξιοπιστίας κατά την προεκλογική περίοδο. Οι πολίτες ψηφίζουν, το κόμμα αποκτά κυβερνητική εξουσία και, μετά τις εκλογές, η συγκεκριμένη πολιτική είτε δεν εφαρμόζεται είτε εφαρμόζεται με ουσιωδώς διαφορετικό τρόπο.

Τι ενεργοποιεί τότε ο μηχανισμός της προεκλογικής κοστολόγησης; Ως προς τη σχέση της αρχικής δέσμευσης με τη μετέπειτα άσκηση της εξουσίας, τίποτε. Δεν δημιουργεί από μόνος του υποχρέωση εφαρμογής. Δεν εγκαθιστά συνεχή σύγκριση ανάμεσα στην προεκλογική δέσμευση και στην κυβερνητική πράξη. Δεν απαιτεί ειδική δημόσια αιτιολόγηση της απόκλισης, ούτε συνδέει τη μεταβολή μιας υπόσχεσης με συγκεκριμένη διαδικασία επανεξέτασης και λογοδοσίας.

Εδώ βρίσκεται και η ουσιώδης διάκριση. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο μπορεί να ελέγξει πόσο κοστίζει μια προεκλογική υπόσχεση. Δεν ελέγχει ποιος δεσμεύεται από αυτήν, αν παραμένει δεσμευμένος μετά την ψήφο, αν την εφαρμόζει, γιατί αποκλίνει από αυτήν και ποιος λογοδοτεί για την απόκλιση. Αυτό δεν αποτελεί κριτική προς το ίδιο το ΕΔΣ. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ασκεί τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα που του ανατέθηκε και οριοθετεί ορθώς το τεχνικό της αντικείμενο. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η αντιμετώπιση ενός περιορισμένου αλλά υπαρκτού προβλήματος —της δημοσιονομικής αξιοπιστίας των προεκλογικών εξαγγελιών— παρουσιάζεται ως πολύ ευρύτερη θεραπεία του προβλήματος της δημοκρατικής λογοδοσίας.

Τότε κινδυνεύουμε να υποκαταστήσουμε ένα δύσκολο ερώτημα με ένα ευκολότερο. Το δύσκολο ερώτημα είναι: πώς παραμένει ο πολίτης ουσιαστικά παρών στη σχέση με εκείνον στον οποίο ανέθεσε προσωρινά την άσκηση της πολιτικής εξουσίας; Το ευκολότερο είναι: ήταν κοστολογημένες ορισμένες από τις υποσχέσεις του πριν από τις εκλογές; Το δεύτερο είναι χρήσιμο. Δεν απαντά όμως στο πρώτο.

Μια διαδικασία αληθινής λογοδοσίας

Ακριβώς πάνω σε αυτή τη διάκριση έχει αναπτυχθεί το ερευνητικό πρόγραμμα “Αληθής Αντιπροσώπευση – Εντολή με Όρους”. Δεν πρόκειται για κομματικό πρόγραμμα ούτε για πρόταση συγκεκριμένης οικονομικής, κοινωνικής ή εξωτερικής πολιτικής. Είναι μια πρόταση δημόσιας πολιτικής για την ίδια τη θεσμική σχέση αντιπροσώπευσης: εξετάζει με ποιους κανόνες μπορεί η περιοδική εκλογική εξουσιοδότηση να μετατραπεί σε σαφέστερη, ελέγξιμη και αναθεωρήσιμη πολιτική εντολή, χωρίς να καταργείται η αναγκαία αυτονομία της κυβέρνησης να κυβερνά.

Η θεωρητική αυτή αφετηρία έχει μεταφραστεί σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό πλαίσιο. Στον πυρήνα του βρίσκονται οι Δώδεκα Δημοκρατικές Δεσμεύσεις: δημόσια και μετρήσιμη Χάρτα Διακυβέρνησης, διαφάνεια των κυβερνητικών συμφωνιών, αποτύπωση της πραγματικής αποφασιστικής ισχύος, αιτιολόγηση στόχων, εναλλακτικών, κόστους και συνεπειών, συμμετοχή των πολιτών πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα, δυνατότητα πρωτοβουλίας και αναπομπής, υποχρεωτική Έκθεση Απόκλισης όταν η εφαρμογή απομακρύνεται από τη δημόσια δέσμευση, ανεξάρτητος έλεγχος της εφαρμογής, θεσμική μνήμη και κλιμακωτή λογοδοσία ανάλογη προς την πραγματική ισχύ.

Η πλήρης πρόταση, η ερευνητική της τεκμηρίωση και οι διαφορετικές βαθμίδες παρουσίασής της είναι δημόσια διαθέσιμες στην Πύλη της Αληθούς Αντιπροσώπευσης, ενώ οι Δώδεκα Δεσμεύσεις είναι διαθέσιμες και απευθείας ως επιχειρησιακός πυρήνας του σχεδίου. Η δημόσια πύλη επιτρέπει στον αναγνώστη να περάσει από μια σύντομη εισαγωγή σε αναλυτικότερη παρουσίαση και από εκεί στο πλήρες ερευνητικό σώμα που στηρίζει την πρόταση.

Η αναφορά σε αυτή την πρόταση έχει σημασία ακριβώς επειδή επιτρέπει να δούμε πού τοποθετείται η κοστολόγηση μέσα σε ένα ευρύτερο σύστημα λογοδοσίας. Η κοστολόγηση δεν απορρίπτεται. Αντίθετα, εντάσσεται εκεί όπου πραγματικά ανήκει: πρόταση → τεκμηρίωση και κοστολόγηση → δημόσια δέσμευση → εκλογική εντολή → εφαρμογή → μέτρηση → απόκλιση → αιτιολόγηση → λογοδοσία.

Πότε αρχίζει η ουσιαστική δημοκρατική σχέση

Η νέα ρύθμιση καλύπτει ένα χρήσιμο τμήμα της πρώτης φάσης αυτής της ακολουθίας. Η ουσιαστική δημοκρατική σχέση, όμως, αρχίζει όταν η τεκμηριωμένη προεκλογική πρόταση πρέπει να παραμείνει ορατή και ελέγξιμη μετά την ανάθεση της εξουσίας. Αυτό εξηγεί και γιατί η πολιτική συζήτηση γύρω από τη νέα ρύθμιση κινδυνεύει να περιοριστεί σε ένα πολύ στενό πεδίο.

Η κυβέρνηση μπορεί εύκολα να παρουσιάσει την κοστολόγηση ως ανάχωμα στις ανέξοδες υποσχέσεις της αντιπολίτευσης. Τμήμα της σχετικής δημοσιότητας ήδη υιοθετεί αυτή τη λογική, χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως “κόφτης στις προεκλογικές υποσχέσεις”. Η αντιπολίτευση, από την άλλη πλευρά, μπορεί εξίσου εύκολα να απαντήσει αμφισβητώντας τον μηχανισμό, τις παραδοχές ή την πολιτική σκοπιμότητα της πρωτοβουλίας.

Έτσι όμως κινδυνεύουμε να βρεθούμε σε έναν ακόμη κύκλο πολιτικού τακτικισμού και αντιτακτικισμού, ενώ το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει ανέγγιχτο. Η δημοκρατικά απαιτητική απάντηση θα ήταν διαφορετική: Ναι, να κοστολογούνται ανεξάρτητα και με κοινή μεθοδολογία όλες οι ουσιώδεις πολιτικές προτάσεις που μπορούν αξιόπιστα να κοστολογηθούν. Αλλά να μη σταματήσουμε εκεί.

Να ζητηθεί από κάθε κόμμα, συμπεριλαμβανομένου εκείνου που ήδη κυβερνά, να απαντήσει επίσης σε μια δεύτερη σειρά ερωτημάτων:

• Ποια ακριβώς είναι η εντολή που ζητά από τους πολίτες;
• Ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνει και πώς συνδέονται μεταξύ τους σε ένα συνολικά συνεκτικό πρόγραμμα;
• Με ποιους πόρους και σε ποιο χρονοδιάγραμμα θα υλοποιηθούν;
• Ποιος φέρει την πραγματική ευθύνη για καθεμία;
• Πώς θα μετράται δημόσια η εφαρμογή τους;
• Τι διαδικασία θα ακολουθείται όταν οι συνθήκες πράγματι επιβάλλουν αλλαγή πολιτικής;
• Πώς θα καταγράφεται και θα αιτιολογείται μια ουσιώδης απόκλιση;
• Και, τελικά, ποια πραγματική δυνατότητα γνώσης, συμμετοχής, επανεξέτασης και ελέγχου θα διαθέτει ο πολίτης στο διάστημα ανάμεσα σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις;

Αυτή είναι μια βάσανος στην οποία μπορούν να υποβληθούν με τους ίδιους όρους κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Δεν αφορά το αν ένα κόμμα βρίσκεται δεξιά, αριστερά ή στο κέντρο, ούτε υποδεικνύει στον πολίτη ποια πολιτική πρέπει να επιλέξει. Αφορά το προηγούμενο και βαθύτερο ερώτημα: με ποιους όρους είναι διατεθειμένος όποιος ζητά εξουσία, να τη δεχθεί, να την ασκήσει και να λογοδοτεί γι’ αυτήν.

Η ανεξάρτητη κοστολόγηση αποτελεί ένα χρήσιμο βήμα προς σοβαρότερες προεκλογικές δεσμεύσεις. Δεν χρειάζεται ούτε να υποτιμηθεί ούτε να εξιδανικευθεί. Χρειάζεται να τοποθετηθεί στη σωστή της θέση. Γιατί μια υπόσχεση μπορεί να είναι απολύτως κοστολογημένη και να παραμείνει απλώς μια υπόσχεση. Η δημοκρατική μεταβολή αρχίζει όταν η τεκμηριωμένη υπόσχεση μετατρέπεται σε δημόσια, διαρκώς ελέγξιμη εντολή.

Οι περισσότεροι προσβεβλημένοι δεν δηλώνονται καν ως κρούσματα, γιατί παρουσιάζουν πολύ ήπια ή και καθόλου συμπτώματα. Ένα ποσοστό που ο ΕΟΔΥ εκτιμά ότι είναι χαμηλό, παρουσιάζει έντονα συμπτώματα σαν γρίπης ή και γαστρεντερίτιδας και κάποιοι από αυτούς (κυρίως ηλικιωμένοι ή νέοι σε ανοσοκαταστολή) χρειάζονται νοσηλεία. Από εκείνους με κάπως βαριά συμπτώματα, πολλοί εμφανίζουν συμπτώματα και από το κεντρικό νευρικό σύστημα (σύγχυση, εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, παραλύσεις) και σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται κατά κανόνα διασωλήνωση και υποστηρικτική αγωγή, η οποία διασώζει περίπου το 70%-80% των ασθενών με σοβαρή νόσο. Θεραπεία στην ουσία δεν υπάρχει, αλλά η νοσοκομειακή αντιμετώπιση σώνει ζωές. Από τους 116 με βαριά νόσο φέτος, κατέληξαν οι 13.

Γιατί τόσα κρούσματα;

Η πιο μεγάλη έξαρση στη χώρα πριν τη φετινή σημειώθηκε το 2018, χρονιά κατά την οποία καταγράφηκαν 318 κρούσματα, εκ των οποίων τα 247 με εγκεφαλίτιδες ή μηνιγγίτιδες, εκ των οποίων υπέκυψαν 51 άνθρωποι. Φέτος έχουμε ήδη 157 καταγεγραμμένα κρούσματα και 13 θανάτους ενώ ο ιός κυκλοφορεί μέχρι το Νοέμβριο -πάντως μετά τον Σεπτέμβρη υποχωρεί σημαντικά ο αριθμός των κρουσμάτων. Η φετινή έξαρση, ειδικά στην Αθήνα, αποδίδεται στην πλημμελή κωνοποκτονία και στο αναποτελεσματικό σύστημα ψεκασμών στην Αττική.

Στην Δυτική Ελλάδα που εφαρμόζουν άλλο μοντέλο κωνοποκτονιών με καθημερινούς ελέγχους δεν είχαν φέτος κανένα κρούσμα. Η περιφέρεια Αττικής υποστηρίζει ότι για την φετινή κατάσταση “φταίει η κλιματική αλλαγή” όμως το φετινό καλοκαίρι μέχρι και προχθές ήταν πολύ ήπιο -μόλις τώρα, τέλη Αυγούστου, μπορούμε να μιλήσουμε για καύσωνα στην Αττική. Όσο για την ζέστη εν γένει όλη τη χρονιά, ήταν στα ίδια επίπεδα με του 2025 και μάλιστα όσον αφορά στο πρώτο εξάμηνο, το 2025 ήταν θερμότερο. Εντούτοις πέρσι είχαμε τα μισά από τα φετινά κρούσματα. Επίσης, το 2018, όταν είχαμε τα περισσότερα κρούσματα, ήταν μια αρκετά ψυχρή χρονιά, που σημαίνει ότι ο αριθμός των κρουσμάτων δεν αιτιολογείται από τις μέσες θερμοκρασίες των μηνών και από την “κλιματική αλλαγή” -ή πάντως δεν αρκεί η θερμοκρασία ως παράγοντας.

Τα κρουσματα του ιού ανά περιοχή

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ τα κρούσματα ανά δήμο και περιφέρεια έως 19/08/2026 είχαν ως εξής:

Ανατολική Αττική

Αχαρνών 4
Βάρης – Βούλας -Βουλιαγμένης 7
Διονύσου 1
Κρωπίας 3
Λαυρεωτικής 2
Μαραθώνος 3
Μαρκοπούλου Μεσογαίας 11
Παιανίας 2
Παλλήνης 5
Ραφήνας – Πικερμίου 2
Σαρωνικού 1
Σπάτων – Αρτέμιδος 14
Βορείου Τομέα Αθηνών
Αγίας Παρασκευής 6
Αμαρουσίου 1
Βριλησσίων 1
Λυκόβρυσης – Πεύκης 1
Νέας Ιωνίας 1
Παπάγου – Χολαργού 1
Πεντέλης 1
Χαλανδρίου 5
Δυτικής Αττικής
Φυλής 1
Δυτικού Τομέα Αθηνών
Αγίων Αναργύρων – Καματερού 1
Πετρούπολης 1
Χαϊδαρίου 1
Κεντρικού Τομέα Αθηνών
Αθηναίων 3
Νοτίου Τομέα Αθηνών
Αλίμου 1
Γλυφάδας 4
Ελληνικού -Αργυρούπολης 2
Καλλιθέας 1
Πειραιώς
Πειραιά 1

Θεσσαλία

Στην Καρδίτσα: στο δήμο Παλαμά 1 και στο δήμο Σοφάδων 2

Στην Λάρισα: Στο δήμο Κιλελέρ 1, Λαρισαίων 8 και Τεμπών 1

Κεντρική Μακεδονία

Στην Ημαθία, δήμος Βέροιας 3
Στη Θεσσαλονίκη, δήμος Χαλκηδόνος 1

Στην Πέλλα, δήμος Πέλλας 1 και δήμος Σκύδρας 2

Στην Πιερία, δήμος Κατερίνης 1 και στη Νέα Ζίχνη Σερρών 1

Στερεά Ελλάδα

Στην Βοιωτία, δήμος Θηβαίων 1

Υπόλοιπη Ελλάδα
Διάσπαρτα σε 39 ακόμη δήμους (Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα), λιγότερα από 3 κρούσματα ανά δήμο.

Το ηχητικό ντοκουμέντο δημοσιεύεται στο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά, “Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974” εκδόσεις Μεταίχμιο. Το είπε και Μπουλέντ Ετζεβίτ στον Χένρι Κίσινγκερ, το βράδυ της 19ης Ιουλίου 1974: «Σε διαβεβαιώνω ότι δεν προσπαθούμε να κατακτήσουμε την Κύπρο, απλώς να δημιουργήσουμε ένα προγεφύρωμα. Το “προγεφύρωμα” είναι η λέξη-κλειδί καθώς την είχε χρησιμοποιήσει ο Ιωαννίδης, ο Ετζεβίτ και ο Κίσινγκερ (“Ένοχος”, Ιγνατίου και Βενιζέλος, από τις εκδόσεις “Ρίζες”).

Η Κερύνεια, παρά την προδοσία, τις εντολές “μην απαντάτε στα τουρκικά πυρά”, κράτησε απέναντι στους εισβολείς, με τις όποιες δυνάμεις υπήρχαν. ‘Έπεσε στα χέρια των κατακτητών στις 22 Ιουλίου.

Όχι απλά ένα σύνθημα

Έκτοτε η Κερύνεια θεωρείτο “δεδομένο” (;) ότι δεν θα επιστρεφόταν, με όποια σενάρια λύσης του Κυπριακού κι εάν συζητούνταν. Το γιατί δεν είναι αντιληπτό. Μήπως επειδή ήταν το θύμα στη συνεννόηση του τριγώνου; Αυτό προέβλεπε ο σχεδιασμός, που διαμορφώθηκε στα… υψηλά δώματα και υπήρξε συμφωνία σε αυτό από ελληνόφωνους προδότες; Ήταν μέρος του παιχνιδιού σε βάρος της Κύπρου. Αυτό δεν είναι συμπέρασμα, τεκμηριώνεται. Παραδόθηκε η Κερύνεια στους Τούρκους, οι οποίοι στη συνέχεια- σε συνεννόηση πλέον με τους Αμερικανούς- προχώρησαν στην κατάληψη και των υπολοίπων περιοχών, που βρίσκονται μέχρι σήμερα υπό κατοχή.

Και το σύνθημα, “τα σύνορα μας είναι στην Κερύνεια”; Είναι μόνο σύνθημα; Ή είναι το σύνθημα αυτό ακραίο και εθνικιστικό; Όταν αναφερόμαστε, όμως, σε πραγματική λύση κι όχι νομιμοποίηση των αποτελεσμάτων της εισβολής και των επιπτώσεων από τη συνεχιζόμενη κατοχή, μπορούν να γίνουν αποδεκτές ρυθμίσεις με περιορισμούς; Να υπάρχουν σύνορα;

Κι όμως, ρεαλιστικά και ορθολογιστικά σε μια λύση, τα σύνορα μας θα είναι στην Κερύνεια. Και οι Κερυνιώτες θα ζουν εκεί. Όπως και οι Τουρκοκύπριοι στις πόλεις και τα χωριά τους. Διαφορετικά τι λύση θα είναι; Το είπε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, στην αντικατοχική εκδήλωση των Δήμων, Κοινοτήτων, προσφυγικών Σωματείων και οργανώσεων Κερύνειας (Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026, Τύμβος Μακεδονίτισσας):

«Η αξίωση ότι τα σύνορα μας είναι στην Κερύνεια δεν είναι σύνθημα, είναι ο στόχος μας για μια λύση που θα διασφαλίζει την πραγματική επανένωση της χώρας στο έδαφος, στους θεσμούς, την οικονομία και κάθε έκφανση της καθημερινότητας». Δεν νοείται, ανέφερε, μισό δισεκατομμύριο Ευρωπαίοι πολίτες να έχουν δικαιώματα σε όλη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά οι Κύπριοι Ευρωπαίοι πολίτες να μην έχουμε τα ίδια δικαιώματα στη δική μας πατρίδα.

Δεν θα ξεγράψουμε την Κερύνεια

Η επιστροφή των εδαφών, η απελευθέρωση τους θα πρέπει να είναι, σε μια λύση, δεδομένο και αδιαπραγμάτευτο. Σήμερα σε αυτό υπάρχουν ταμπού. Καλλιεργήθηκε για δεκαετίες αυτό το αφήγημα. Και καλλιεργήθηκε σκοπίμως ότι η όποια λύση θα είναι αποτέλεσμα εδαφικών αναπροσαρμογών, πολλών περιορισμών και παρεκκλίσεων. Λάθος. Κι αυτό γιατί δεν θα είναι λύση, αλλά διαιώνιση των αποτελεσμάτων της εισβολής.

Δεν μπορεί, λοιπόν, κάποιος να μιλά για την Κερύνεια και να θεωρείται εθνικιστής: “Τι γυρεύεις ρε εθνικιστή στην Κερύνεια;”. Εθνικιστές είναι αυτοί που θεωρούν πως πρέπει να ξεχαστεί η πόλη, ότι δεν θα επιστραφεί. Εθνικιστές υπό την έννοια ότι εκφράζουν- άθελα τους- τον τουρκικό εθνικισμό.

Σε μια ανάρτηση στο Telegram, ο κυβερνήτης της Σαμάρα Βιάτσεσλαβ Φεντόριστσεφ δήλωσε πως αρκετοί άνθρωποι τραυματίστηκαν στα πλήγματα. Δεν κατονόμασε τη βιομηχανική μονάδα που επλήγη, όμως ο ουκρανικός στρατός γνωστοποίησε πως έπληξε το διυλιστήριο στην πόλη Νοβοκουίμπισεβσκ, προκαλώντας φωτιά.

Η Ozon, η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία διαδικτυακού εμπορίου στη Ρωσία, ανακοίνωσε σε μια ανάρτηση στο Telegram πως το κέντρο επιμελητείας της στην περιφέρεια Σαμάρα, στην πόλη Σαπάγιεβσκ, ανέστειλε τη λειτουργία του, μετά το πλήγμα, το οποίο προκάλεσε τραυματισμούς.

Η επίθεση είναι η πρώτη εναντίον της Ozon, έπειτα από εβδομάδες επιδρομών με drone εναντίον του κυριότερου ανταγωνιστή της Wildberries, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εκστρατείας, όπως την παρουσιάζει η Ουκρανία, κατά των οικονομικών υποδομών που υποστηρίζουν τον ρωσικό πόλεμο στην Ουκρανία.

Την ίδια ώρα, στη ρωσική περιφέρεια Κρασνοντάρ, στο νότιο τμήμα, ο κυβερνήτης Βενιαμίν Κοντράτιεφ έκανε γνωστό πως δύο παιδιά σκοτώθηκαν και δύο ενήλικες τραυματίστηκαν σε ένα πλήγμα στην πόλη-λιμάνι Γιεσκ, στη Θάλασσα του Αζόφ. Σύμφωνα με τον ίδιο, πυρκαγιά ξέσπασε σε μια εγκατάσταση, που δεν διευκρίνισε, στο λιμάνι.

Ο κυβερνήτης της ρωσικής περιφέρειας Μπέλγκοροντ, η οποία συνορεύει με την Ουκρανία, δήλωσε ότι δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και 13 τραυματίστηκαν σε ουκρανικές επιθέσεις. Στην Μπριάνσκ, μια άλλη παραμεθόρια περιοχή, τέσσερις άνθρωποι τραυματίστηκαν, σύμφωνα με τον τοπικό κυβερνήτη.

Στο Λουγκάνσκ, μια ανατολική ουκρανική επαρχία, η οποία σχεδόν ολόκληρη βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Ρωσίας, ο διορισμένος από τη Μόσχα κυβερνήτης Λεονίντ Πασέτσνικ δήλωσε ότι δύο άμαχοι, μεταξύ των οποίων και ένα αγόρι 16 ετών, σκοτώθηκαν και άλλοι εννέα τραυματίστηκαν. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι κατέρριψε συνολικά 457 ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Οι επιθέσεις στην Ουκρανία 

Ο κυβερνήτης της επαρχίας Ντνιπροπετρόφσκ, όπου βρίσκεται η πόλη, η γενέτειρα του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι από τις ρωσικές επιθέσεις 22 παιδιά είναι μεταξύ των τραυματιών της επίθεσης αυτής που σημειώθηκε μέρα μεσημέρι. «Υπάρχουν 29 άνθρωποι σε σοβαρή κατάσταση, περιλαμβανομένων πέντε παιδιών», επεσήμανε ο Χάνζα, αναρτώντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια φωτογραφία που δείχνει μαύρο καπνό να υψώνεται πάνω από ένα μεγάλο κτίριο. Σε νεότερη ενημέρωσή του σήμερα τα ξημερώματα ο Χάνζα δήλωσε ότι εννέα άνθρωποι θεωρούνται αγνοούμενοι, ανάμεσά τους δύο παιδιά, και οι διασώστες εξακολουθούν να τους αναζητούν στα ερείπια του εμπορικού κέντρου.

Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την επίθεση «απολύτως κυνική και ειδεχθή», εξηγώντας ότι δεύτερο ρωσικό drone έπληξε το εμπορικό κέντρο μισή ώρα μετά το πρώτο, καταγγέλλοντας ότι επρόκειτο για σκόπιμη απόπειρα να στοχοθετηθούν τα σωστικά συνεργεία. «Τέτοιου είδους επιθέσεις δεν είναι τίποτα λιγότερο από τρομοκρατικές ενέργειες», υπογράμμισε στο Telegram ζητώντας από τη διεθνή κοινότητα να αναγκάσει τη Ρωσία να λογοδοτήσει και υποσχόμενος: «σίγουρα θα απαντήσουμε».

Σε ξεχωριστή επίθεση χθες τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι, ανάμεσά τους τρία παιδιά, σκοτώθηκαν και μία γυναίκα τραυματίστηκαν σε πλήγμα με ρωσικό drone στη νότια επαρχία Μικολάιφ, μετέδωσα ουκρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.

«Μη κατοικήσιμες πόλεις»

Φωτογραφία που έδωσε στη δημοσιότητα το γραφείο του γενικού εισαγγελέα της Ουκρανίας δείχνει το κατεστραμμένο και φλεγόμενο εσωτερικό ενός κτιρίου. Βίντεο, του οποίου η αυθεντικότητα δεν έχει επιβεβαιωθεί από το AFP, δείχνει ένα drone να συντρίβεται μέρα μεσημέρι στην οροφή ενός κτιρίου από το οποίο ήδη βγαίνει καπνός.

«Πρόκειται για σχεδιασμένη τρομοκρατία. Η Ρωσία θέλει να καταστήσει τις ουκρανικές πόλεις μη κατοικήσιμες», κατήγγειλε η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας στο X. Αυτές οι βομβιστικές επιθέσεις καταδεικνύουν την «απόλυτη και ολοκληρωτική εξαχρείωση» του πολέμου που διεξάγει η Μόσχα, πρόσθεσε

Τεσσεράμισι χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι αεροπορικές επιδρομές μεγάλης εμβέλειας αυξάνονται και στις δύο πλευρές του μετώπου, στοχοθετώντας ολοένα και περισσότερες μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπως αποθήκες, και προκαλώντας μεγάλο αριθμό θυμάτων.

Στο Κίεβο οι αρχές κάλεσαν εκ νέου τους κατοίκους να αναζητήσουν καταφύγιο τη νύκτα της Παρασκευής προς Σάββατο λόγω της απειλής ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ήδη από τις ρωσικές επιθέσεις ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή σε πυρκαγιά που ξέσπασε σε αποθήκη στο Κίεβο, ενώ στη Ζαπορίζια πλήγμα με drone στη διάρκεια της νύκτας προκάλεσε τον θάνατο ενός άνδρα.

Nord Stream: Απίστευτη εξέλιξη

Μια απίστευτη εξέλιξη, ήρθε να προσθέσει ένα ακόμη κεφάλαιο στο ήδη περίπλοκο μυστήριο γύρω από το σαμποτάζ των αγωγών φυσικού αερίου Nord Stream στη Βαλτική Θάλασσα. Ο Βολοντίμιρ Ζουράβλεφ, Ουκρανός επαγγελματίας δύτης που θεωρείται το κεντρικό πρόσωπο της γερμανικής έρευνας για τις εκρήξεις στους αγωγούς φυσικού αερίου το 2022, συνελήφθη στην Κροατία την ώρα που, σύμφωνα με γερμανικά δημοσιεύματα, είχε μεταβεί στη χώρα για να εργαστεί ως σύμβουλος στην παραγωγή μιας ταινίας του Χόλιγουντ που δραματοποιεί ακριβώς την ίδια υπόθεση.

Πρόκειται για το “Snake Island”, το πολιτικό θρίλερ του Νταγκ Λίμαν, με πρωταγωνιστές τον Σον Πεν και τον Άντριεν Μπρόντι. Η ταινία γυρίζεται αυτές τις ημέρες στην Κροατία και επικεντρώνεται σε μια ομάδα Ουκρανών δυτών που φέρεται να αναλαμβάνει μυστική αποστολή για την ανατίναξη των αγωγών Nord Stream στη Βαλτική.

Η υπόθεση αποκτά έτσι και μία πραγματική κινηματογραφική διάσταση: ένας από τους ανθρώπους που οι Γερμανοί εισαγγελείς θεωρούν ύποπτο για τη συμμετοχή του στην πραγματική επιχείρηση βρισκόταν στην Κροατία, όπου γυριζόταν μια μυθοπλαστική εκδοχή της ίδιας επιχείρησης.

Τις προηγούμενες ημέρες, οι κάτοικοι του Ζάγκρεμπ είχαν παρατηρήσει ασυνήθιστες εικόνες έξω από το ιστορικό ξενοδοχείο Esplanade. Σακιά άμμου, οδοφράγματα και κομπάρσοι με ουκρανικές στρατιωτικές στολές είχαν μετατρέψει ένα τμήμα του κέντρου της κροατικής πρωτεύουσας σε ουκρανικό σκηνικό πολέμου. Στο πλατό εμφανίστηκαν ο Άντριεν Μπρόντι και ο σκηνοθέτης Νταγκ Λίμαν, γνωστός μεταξύ άλλων για το «The Bourne Identity» και το «Mr. & Mrs. Smith».

Ο Σον Πεν βρέθηκε επίσης στην πόλη στο πλαίσιο της παραγωγής. Κροατικά μέσα μετέδωσαν εικόνες από τα γυρίσματα, ενώ το κέντρο του Ζάγκρεμπ μεταμορφώθηκε κινηματογραφικά σε ουκρανική εμπόλεμη ζώνη. Η παραγωγή θα πραγματοποιήσει επίσης γυρίσματα στην Πούλα, το ιστορικό λιμάνι της Κροατίας στην Αδριατική. Εκεί ακριβώς συνελήφθη ο Ζουράβλεφ.

Οι γερμανικές ομοσπονδιακές εισαγγελικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ο Ουκρανός συνελήφθη από τις κροατικές αρχές βάσει ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης. Οι γερμανικές αρχές τον θεωρούν επαγγελματία δύτη και υποστηρίζουν ότι συμμετείχε στην ομάδα που φέρεται να τοποθέτησε εκρηκτικά στους αγωγούς.

Το γεγονός ότι ο Ζουράβλεφ φέρεται να βρισκόταν στην Κροατία για να συμβάλει στην παραγωγή του «Snake Island» δεν έχει ακόμη εξηγηθεί επίσημα από τους παραγωγούς. Γερμανικά μέσα, μεταξύ των οποίων η «Die Welt», ανέφεραν ότι υπήρχαν ενδείξεις πως συμμετείχε στην παραγωγή ως σύμβουλος. Ο δικηγόρος του, Τίμοτεους Παπρόκι, επιβεβαίωσε ότι ο πελάτης του δεν βρισκόταν στην Κροατία για διακοπές, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τον λόγο της παρουσίας του στη χώρα.

Τι υποστηρίζουν οι Γερμανοί εισαγγελείς

Σύμφωνα με τη γερμανική έρευνα, ο Ζουράβλεφ ήταν μέλος μιας ομάδας Ουκρανών δυτών, η οποία φέρεται να είχε επικεφαλής τον Σερχίι Κ., πρώην αξιωματούχο των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας. Ο Σερχίι Κ. συνελήφθη στην Ιταλία το 2025 και εκδόθηκε στη Γερμανία, όπου αντιμετωπίζει κατηγορίες για την υπόθεση.

Οι γερμανικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα μέλη της ομάδας είχαν δεσμούς με ουκρανικές κρατικές δομές και ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολών από πρόσωπα που συνδέονταν με τις ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Οι κατηγορίες, ωστόσο, δεν έχουν αποδειχθεί δικαστικά. Ο Ζουράβλεφ αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή στις εκρήξεις. Το ίδιο έχει υποστηρίξει και ο άλλος Ουκρανός ύποπτος που βρίσκεται αντιμέτωπος με τη γερμανική Δικαιοσύνη.

Το Κίεβο έχει επίσης αρνηθεί ότι η ουκρανική κυβέρνηση είχε οποιαδήποτε σχέση με την καταστροφή των αγωγών και έχει ζητήσει να διερευνηθούν οι πραγματικές συνθήκες της υπόθεσης.

Η ιστορία του Ζουράβλεφ έχει ήδη εξελιχθεί σε μια από τις πιο παράξενες δικαστικές υποθέσεις στην Ευρώπη. Το 2024, όταν οι γερμανικές αρχές εξέδωσαν ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης σε βάρος του, ο Ζουράβλεφ βρισκόταν στην Πολωνία. Δεν συνελήφθη εγκαίρως και τελικά πέρασε τα σύνορα προς την Ουκρανία.

Θρίλερ με τον Nord Stream

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, διέσχισε τα πολωνο-ουκρανικά σύνορα κρυμμένος στο πορτμπαγκάζ ενός αυτοκινήτου που έφερε διπλωματικές πινακίδες της ουκρανικής πρεσβείας στη Βαρσοβία. Ο Ζουράβλεφ επέστρεψε αργότερα στην Πολωνία και συνελήφθη τον Σεπτέμβριο του 2025. Ωστόσο, τον Οκτώβριο του ίδιου έτους πολωνικό δικαστήριο απέρριψε το γερμανικό αίτημα έκδοσής του και διέταξε την απελευθέρωσή του.

Ο δικαστής υποστήριξε ότι η Γερμανία δεν είχε την κατάλληλη δικαιοδοσία και αντιμετώπισε την καταστροφή των αγωγών ως ενέργεια που θα μπορούσε, υπό το συγκεκριμένο πολεμικό πλαίσιο, να θεωρηθεί πράξη άμυνας της Ουκρανίας. Η απόφαση προκάλεσε ένταση στις σχέσεις Βερολίνου και Βαρσοβίας.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά για τον Nord Stream 2: «Το πρόβλημα με τον Nord Stream 2 δεν είναι ότι ανατινάχθηκε. Το πρόβλημα είναι ότι κατασκευάστηκε». Ο δικηγόρος του Ζουράβλεφ, Τίμοτεους Παπρόκι, υποστηρίζει τώρα ότι η νέα διαδικασία στην Κροατία δημιουργεί ένα σημαντικό νομικό προηγούμενο.

«Θα πρόκειται για μια υπόθεση εναντίον του ίδιου προσώπου, με τα ίδια γεγονότα, τους ίδιους σχετικούς νόμους και ευρωπαϊκές συμβάσεις και το ίδιο ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, που θα ασκηθεί από την ίδια χώρα, τη Γερμανία», δήλωσε. Και πρόσθεσε ότι το ερώτημα που τίθεται είναι εάν υπάρχει ενιαία γραμμή εφαρμογής του ευρωπαϊκού δικαίου ή εάν κάθε χώρα μπορεί να ερμηνεύει διαφορετικά το διεθνές δίκαιο. Χαρακτήρισε την υπόθεση «δοκιμασία για τη λειτουργία του ευρωπαϊκού δικαίου».

Η ταινία του Νταγκ Λίμαν

Το “Snake Island” είναι ένα πολιτικό θρίλερ που βρίσκεται αυτή την περίοδο σε παραγωγή στην Κροατία. Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται μια μυστική ομάδα Ουκρανών δυτών και μια επικίνδυνη υποβρύχια αποστολή που συνδέεται με την καταστροφή των Nord Stream. Ο Νταγκ Λίμαν, σκηνοθέτης των ταινιών «The Bourne Identity», «Mr. & Mrs. Smith» και «Edge of Tomorrow», συνεργάζεται ξανά με τον Σον Πεν, 16 χρόνια μετά το «Fair Game».

Στην ταινία πρωταγωνιστεί επίσης ο Άντριεν Μπρόντι. Τα γυρίσματα στην Κροατία αναμένεται να συνεχιστούν έως τον Σεπτέμβριο, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη ημερομηνία κυκλοφορίας. Η επιλογή της υπόθεσης των Nord Stream για μια κινηματογραφική παραγωγή είναι ενδεικτική του διεθνούς ενδιαφέροντος που εξακολουθεί να προκαλεί η υπόθεση, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τις εκρήξεις.

Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, ισχυρές υποθαλάσσιες εκρήξεις σημειώθηκαν στη Βαλτική Θάλασσα, κοντά στο δανικό νησί Μπόρνχολμ, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στους αγωγούς Nord Stream 1 και Nord Stream 2. Συνολικά, τρεις από τις τέσσερις γραμμές των αγωγών υπέστησαν καταστροφές και τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου διέρρευσαν στη θάλασσα.

Οι Nord Stream είχαν σχεδιαστεί για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής. Ο Nord Stream 2, αν και είχε ολοκληρωθεί, δεν είχε τεθεί σε εμπορική λειτουργία μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Αρχικά, η ευθύνη για τις εκρήξεις αποτέλεσε αντικείμενο έντονης διεθνούς αντιπαράθεσης, με διαφορετικά σενάρια να αποδίδουν την επίθεση στη Ρωσία, την Ουκρανία ή άλλους κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες. Οι έρευνες της Γερμανίας επικεντρώθηκαν σταδιακά σε ομάδα Ουκρανών δυτών, οι οποίοι φέρεται να χρησιμοποίησαν το ιστιοφόρο «Andromeda» για να προσεγγίσουν την περιοχή και να τοποθετήσουν τα εκρηκτικά.

Γερμανοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι ύποπτοι διέθεταν τις απαραίτητες γνώσεις για καταδύσεις μεγάλου βάθους. Ο Ζουράβλεφ είναι ένας από τους βασικούς υπόπτους που έχουν ταυτοποιηθεί από τη γερμανική έρευνα. Η υπόθεση παραμένει, ωστόσο, ανοιχτή και οι κατηγορίες σε βάρος του δεν έχουν κριθεί από δικαστήριο.

Η νέα σύλληψή του στην Κροατία επαναφέρει την υπόθεση στο επίκεντρο, αυτή τη φορά με μια ιδιαίτερη λεπτομέρεια: ο άνθρωπος που οι γερμανικές αρχές κατηγορούν ότι συμμετείχε στην πραγματική επιχείρηση βρέθηκε στην ίδια χώρα όπου γυρίζεται μια ταινία που αφηγείται, σε δραματοποιημένη μορφή, την ίδια ιστορία.

Εορτασμοί από την Ουκρανία

Στο μεταξύ για πέμπτη φορά η Ουκρανία προετοιμάζεται να γιορτάσει εν μέσω πολέμου τη Δευτέρα την επέτειο της ανεξαρτησίας της το 1991, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις για πρόοδο στις διπλωματικές προσπάθειες να τερματιστεί η πιο φονική σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στο περιθώριο των εορτασμών αυτών πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να επισκεφθούν το Κίεβο για να δηλώσουν τη στήριξή τους στην Ουκρανία, ενώ θα πραγματοποιηθεί και μια συνεδρίαση της Συμμαχίας των Προθύμων. Της συνάντησης θα συμπροεδρεύσουν ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και για πρώτη φορά ο νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας Άντι Μπέρναμ, σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία.

Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, στη διάρκεια της συνεδρίασης αυτής θα συζητηθεί το ζήτημα της ενίσχυσης της αντιαεροπορικής άμυνας της Ουκρανίας, την ώρα που η χώρα εμφανίζεται ολοένα και πιο ευάλωτη στα ρωσικά πλήγματα λόγω έλλειψης πυραύλων αναχαίτισης.

Πώς θα το καταλάβεις; Η αφυδάτωση του οργανισμού μας μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα, όπως πονοκέφαλο, δυσφορία, κόπωση, ζαλάδες και εκνευρισμό. Συμπτώματα μάλιστα, που πολύ πιθανό να τα εμφανίσουμε μέσα στην ημέρα, χωρίς όμως να σκεφτούμε ότι μπορεί να οφείλεται… στη δίψα μας!

Ένας εύκολος τρόπος για να καταλάβεις εάν χρειάζεσαι ενυδάτωση είναι το χρώμα των ούρων σου. Το σκούρο χρώμα υποδηλώνει αφυδάτωση, ενώ όσο πιο ανοιχτόχρωμο χρώμα έχουν τόσο το καλύτερο

Τρόποι για να αυξήσεις την ενυδάτωση σου!

Οι ανάγκες υγρών για τις γυναίκες αντιστοιχούν περίπου στα 2 λίτρα ημερησίως και για τους άνδρες γύρω στα 2,5 λίτρα. Πώς θα καλύψετε αυτά τα «λίτρα»; Πάμε να δούμε ορισμένους εύκολους και – πάνω από όλα – δροσιστικούς τρόπους ενυδάτωσης:

Το γνωστό σε όλους μας νερό

Αποτελεί έναν από τους πιο κλασσικούς και εύκολους τρόπους ενυδάτωσης τους καλοκαιρινούς μήνες. Aπό τη βρύση ή εμφυαλωμένο, σε ποτήρι ή μπουκάλι, μπορείτε να το αναζητήσετε παντού. Συνδυάστε το με λίγο πάγο και ολόκληρα κομμάτια φρούτων για διαφορετική γεύση και άρωμα!

Η αγαπημένη συνήθεια του στιγμιαίου καφέ

Είτε σου αρέσει να τον καταναλώνεις ζεστό είτε κρύο, σου δίνει τη δυνατότητα να καλύψεις τις ανάγκες σου σε υγρά. Οι καλοκαιρινοί μήνες σίγουρα η επιλογή του φραπέ είναι η πιο ιδανική, καθώς 200ml νερό, λίγος πάγος και η κατάλληλη δοσολογία – που αντιστοιχεί στα 2 κουταλάκια του γλυκού (4g καφέ), είναι αρκετά για να δημιουργήσεις το ρόφημά σου. Μάλιστα, 1 ποτήρι φραπέ θα σου δώσει και 860mg αντιοξειδωτικών, όσα δηλαδή περιέχονται σε 5,5 ποτήρια χυμό πορτοκάλι-καρότο!

Tο ήξερες ότι ο αγαπημένος σου καφές βρίσκεται στη 2η θέση της Διατροφικής Κανάτας για την ενυδάτωση του οργανισμού σου;Επιπλέον, ο στιγμιαίος καφές ως ρόφημα αποδίδει 2 θερμίδες/100ml, κάτι που σημαίνει ότι πίνοντας 1 ποτήρι φραπέ λαμβάνετε λιγότερο από 5 θερμίδες. Το θερμιδικό περιεχόμενο του καφέ αυξάνεται ανάλογα με τα υλικά «συντροφιάς» που θα χρησιμοποιήσετε, όπως ζάχαρη, γάλα, κρέμα, κουλουράκια.

Φρούτα & Λαχανικά για χρώμα, θρέψη και όχι μόνο

Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν και αυτά ένα ακόμη τρόπο ενυδάτωσης. Μπορεί να μην είναι «ροφήματα», αλλά από τη φύση τους περιέχουν υψηλά ποσοστά νερού. Προσπαθήστε λοιπόν να τηρείτε ακόμα περισσότερο τις συστάσεις κατανάλωσης των φρούτων και των λαχανικών, που αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 5 μερίδες, ώστε να λάβετε και από εκεί κάποια επιπλέον… ml υγρών! Κάντε λοιπόν τη διατροφή σύμμαχό σας! Να περνάτε όμορφα και… να ενυδατώνετε το σώμα σας!

Η Ελένη Τσαχάκη είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος
Σε συνεργασία με το medNutrition

Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε κοινότητα, κάθε ενορία, κάθε συνεταιρισμός, κάθε επιχείρηση και κάθε πολίτης, μπορούν, οφείλουν, δικαιούνται να έχουν μέσα σε σαφώς καθορισμένους ρόλους, συγκεκριμένες ευθύνες και κατάλληλη εκπαίδευση, να συμβάλουν ενεργά στην προστασία του τόπου τους, της ανθρώπινης ζωής, του φυσικού περιβάλλοντος και της πατρίδας.

Η πρόταση αυτή αντιμετωπίζει την πυροπροστασία όχι μόνο ως ζήτημα κρατικής οργάνωσης, αλλά και ως ευκαιρία αναγέννησης της κοινωνικής συμμετοχής, της συλλογικής ευθύνης και της έμπρακτης αλληλεγγύης. Γιατί μια κοινωνία που οργανώνεται για να προστατεύσει τον τόπο της γίνεται ταυτόχρονα πιο συνεκτική, πιο υπεύθυνη και πιο ανθεκτική απέναντι σε κάθε μεγάλη απειλή και κίνδυνο.

Αναγκαστικά, στρατηγικοί εταίροι σε αυτήν την στρατηγική πρέπει να είναι η πολιτεία, το υπουργείο πολιτικής προστασίας, η πυροσβεστική υπηρεσία, το υπουργείο εσωτερικών, το υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης, αλλά και η Εκκλησία της Ελλάδος και η πανελλαδική δομή της.

Η οργάνωση της κοινωνικής συμμετοχής μπορεί να δομείται εκ των κάτω: Από το επίπεδο της γειτονιάς, της κοινότητας, της ενορίας, του δήμου, με στόχο την ανάληψη κοινωνικής και ατομικής ευθύνης, δυνατότητα άμεσης τοπικής επέμβασης και αξιοποίηση όλων των κοινωνικά  διαθέσιμων μέσων (υπάρχουν τεράστια μέσα που μένουν αναξιοποίητα).

Η διεθνής εμπειρία κοινωνικής συμμετοχής

Το θέμα που καλούμε να συζητηθεί δεν αποτελεί ούτε πρωτότυπη ούτε επαναστατική πρόταση. Αποτελεί θέμα παγκόσμιου διαλόγου, διεθνών φορέων και οργανισμών για την αντιμετώπιση κρίσεων και καταστροφών. Υπάρχουν καταγεγραμμένα πετυχημένα διεθνή παραδείγματα. Το τραγικό και απογοητευτικό είναι ότι εμείς αρνούμαστε να λάβουμε υπ’ όψιν αυτά τα παραδείγματα…  Ίσως  γιατί ακόμα επιμένομε να θεωρούμε πανάκεια την περιθωριοποίηση της κοινωνίας, της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Τα μοντέλα κοινωνικής συμμετοχής με την καλύτερη διεθνή παραδοχή απόδοσης θεωρούνται  της Ιαπωνίας, της Κούβας, το Μπανγκλαντές, της Αυστραλίας, που μοιράζονται ένα κοινό στοιχείο ανεξαρτήτως κυρίαρχης πολιτικής φιλοσοφίας:  Μοιράζονται επένδυση στην πρόληψη, μόνιμη επένδυση σε δομές πριν την εμφάνιση της καταστροφής, δομές  έτοιμες να αντιμετωπίσουν την καταστροφή σε επίπεδο γειτονιάς, όχι  μόνον σε επιχειρησιακό σχεδιασμό που ενεργοποιείται μόνο την ώρα της κρίσης.

Διεθνή καλά παραδείγματα

1) Αυστραλία (RFS) — Το μοντέλο της “παράλληλης επαγγελματικής δομής”

Η ιδιαιτερότητα εδώ είναι ότι ο εθελοντής δεν είναι βοηθός του επαγγελματία, είναι ισότιμος επιχειρησιακός κρίκος. Οι τοπικές ταξιαρχίες (brigades) έχουν δικό τους αρχηγό, δικά τους οχήματα (ιδιοκτησία της ταξιαρχίας, όχι δανεικά), δική τους ιεραρχία βαθμών, και σε πολλές αγροτικές περιοχές είναι η μόνη διαθέσιμη δύναμη — ο επαγγελματίας πυροσβέστης απλώς δεν υπάρχει εκεί.

Αυτό δημιουργεί ένα καθεστώς θεσμικής ισοτιμίας της κοινωνικής συμμετοχής: ο εθελοντής δεν καλείται “όταν χρειαστεί”, αλλά είναι μόνιμα εγγεγραμμένος στο επιχειρησιακό σχέδιο της περιοχής του, με προκαθορισμένο ρόλο, βάρδιες, και νομική κάλυψη ισοδύναμη του επαγγελματία. Το τίμημα είναι ότι απαιτεί δεκαετίες θεσμικής συνέχειας για να χτιστεί —δεν εισάγεται εν μία νυκτί.

2) Πορτογαλία (Bombeiros Voluntários) — Το μοντέλο της “κοινοτικής ιδιοκτησίας”

Στην Πορτογαλία η ιδιαιτερότητα έχει ιστορικές ρίζες: Τα ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΣΒΕΣΤΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ  δεν δημιουργήθηκαν από το κράτος και μοιράστηκαν στις κοινότητες. Δημιουργήθηκαν από τις ίδιες τις κοινότητες τον 19ο αιώνα και το κράτος αργότερα τα χρηματοδότησε και τα εποπτεύει. Κάθε corpo de bombeiros είναι νομικά ένωση/σωματείο (associação), όχι κρατική υπηρεσία, με δικό του διοικητικό συμβούλιο εκλεγμένο από μέλη της κοινότητας.

Αυτό σημαίνει ότι η αίσθηση “ιδιοκτησίας” του σώματος από την τοπική κοινωνία είναι πολύ ισχυρότερη —ο σταθμός πυροσβεστικής είναι σαν την εκκλησία του χωριού, θεσμός ταυτότητας, όχι απλώς υπηρεσία. Βέβαια, εξαρτάται πολύ από την τοπική οικονομική βιωσιμότητα, με αποτέλεσμα μεγάλες ανισότητες ποιότητας ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς δήμους. Με άλλα λόγια, η Πορτογαλία θαυματουργεί στηριγμένη σε κοινοτικούς θεσμούς  στους οποίους η Ελληνική κοινωνία έχει μεγαλουργήσει.

3) Ιαπωνία (Jishu Bosai Soshiki) — Το μοντέλο της “προ-καταγεγραμμένης καθημερινότητας”

Η πιο ριζική ιδιαιτερότητα  της ΙΑΠΩΝΊΑΣ:  Το Ιαπωνικό κοινωνικό σώμα παρέμβασης στην περίπτωση πυρκαγιάς δεν είναι  απλά αντιπυρικό σώμα δράσης αλλά αποτελεί μέρος μια προ-σχεδιασμένης αρχιτεκτονικής κοινωνικής συμμετοχής.

Κάθε γειτονιά (τυπικά 100-300 νοικοκυριά) έχει καταγεγραμμένο, εκ των προτέρων, ποιος κάνει τι σε περίπτωση καταστροφής: ποιος ελέγχει ηλικιωμένους μονήρεις κατοίκους, ποιος κλείνει παροχές αερίου, ποιος ανοίγει την αποθήκη εξοπλισμού, ποιος συντονίζει με το σχολείο-καταφύγιο.

Δεν βασίζεται σε ενθουσιασμό εθελοντισμού τη στιγμή της κρίσης, αλλά σε τακτικές, θεσμοθετημένες ασκήσεις (bousai kunren) που γίνονται σε προγραμματισμένες ημερομηνίες κάθε χρόνο σε επίπεδο γειτονιάς, σχολείου, εργασιακού χώρου. Το αποτέλεσμα είναι ότι σε μια πραγματική καταστροφή, ο κόσμος δεν αυτοσχεδιάζει — εκτελεί κάτι που έχει ήδη “παίξει” δεκάδες φορές. Είναι το πιο απαιτητικό μοντέλο σε πολιτισμική συνέπεια (πειθαρχία, επανάληψη) και το λιγότερο εξαρτημένο από ατομικό ηρωισμό.

4) Ελβετία (Zivilschutz) — Το μοντέλο της “καθολικής υποχρέωσης”

Μοναδική ιδιαιτερότητα: Δεν είναι εθελοντισμός, είναι θητεία. Κάθε άνδρας πολίτης οφείλει είτε στρατιωτική είτε πολιτική-άμυνας υπηρεσία, με αποτέλεσμα η κοινωνία να διαθέτει μόνιμα ένα τεράστιο, ανανεούμενο απόθεμα εκπαιδευμένων πολιτών, οργανωμένο σε καντονικό επίπεδο με υλικοτεχνική υποδομή (καταφύγια, αποθήκες) διάσπαρτη σε κάθε κοινότητα.

Το πλεονέκτημα είναι η προβλεψιμότητα του αριθμού και της εκπαίδευσης — δεν εξαρτάται από τη διάθεση συμμετοχής. Το μειονέκτημα είναι ότι δημιουργεί λιγότερο “ζεστή” σχέση πολίτη-θεσμού απ’ ό,τι ο εθελοντισμός — είναι υποχρέωση, όχι επιλογή, άρα λιγότερο βαθιά εσωτερικευμένη.

5) Ισραήλ (Home Front Command) — Το μοντέλο της “διπλής χρήσης”

Η ιδιαιτερότητα εδώ είναι ότι ο μηχανισμός σχεδιάστηκε αρχικά για πολεμική απειλή (βομβαρδισμοί, πυραυλικές επιθέσεις) και μετά προσαρμόστηκε και σε φυσικές καταστροφές. Αυτό σημαίνει άκρως στρατιωτικοποιημένη ιεραρχία διοίκησης, ενιαία κεντρική εντολή (ένα Command, όχι αποκεντρωμένες κοινότητες), αλλά και εξαιρετικά γρήγορη κινητοποίηση, αφού βασίζεται σε λογική “γενικής επιστράτευσης”.

Η ιδιομορφία: Πρόκειται για  ένα μοντέλο φτιαγμένο για απειλή με σαφή προειδοποίηση (σειρήνες, γνωστός εχθρός) δεν μεταφέρεται αυτόματα σε απειλή χωρίς προειδοποίηση όπως μια αιφνίδια πυρκαγιά — γι’ αυτό και το Ισραήλ διατηρεί παράλληλα ξεχωριστές πολιτικές φρουρές γειτονιάς.

6) Κούβα (Defensa Civil) — Το μοντέλο της “κρατικής επιβολής με λαϊκή εκτέλεση”

Το πιο αντιφατικό εκ πρώτης όψεως, αλλά αποτελεσματικό μοντέλο: αυστηρή, κεντρικά σχεδιασμένη εντολή (ποιος εκκενώνεται, πότε, πού) που όμως εκτελείται μέσω πυκνού δικτύου τοπικών υπευθύνων —σε κάθε τετράγωνο, σχολείο, εργοστάσιο, υπάρχει ονομαστικά ορισμένος υπεύθυνος. Η αποτελεσματικότητα δεν προέρχεται από την ελευθερία επιλογής των πολιτών, αλλά από τη συνδυασμένη ισχύ κρατικής εξουσίας + προσωπικής γνώσης προσωπικής και συλλογικής της γειτονιάς.

Η ιδιαιτερότητα-δίδαγμα: δείχνει ότι “λαϊκή συμμετοχή” δεν χρειάζεται να είναι φιλελεύθερη/εθελοντική για να λειτουργεί — μπορεί να είναι υποχρεωτική αλλά αποκεντρωμένη στην εκτέλεση, κι αυτό αρκεί για να σώσει ζωές σε τυφώνες.

7) Μπανγκλαντές (CPP) — Το μοντέλο της “τοπικής αξιοπιστίας”

Ιδιαιτερότητα: οι 76.000 εθελοντές δεν είναι τεχνοκράτες αλλά κάτοικοι του ίδιου χωριού, μισοί γυναίκες, επιλεγμένοι ακριβώς επειδή τους γνωρίζει και τους εμπιστεύεται η κοινότητα — άρα η προειδοποίηση δεν έρχεται ως απρόσωπη κρατική ανακοίνωση αλλά από πρόσωπο που ξέρεις. Αυτό λύνει το κλασικό πρόβλημα “οι άνθρωποι δεν πιστεύουν την προειδοποίηση εκκένωσης” — η εμπιστοσύνη είναι προσωπική, όχι θεσμική.

8) Ολλανδία (Waterschappen) — Το μοντέλο της “αυτοδιοικούμενης φορολογικής εξουσίας”

Η πιο ριζική θεσμική ιδιαιτερότητα απ’ όλα τα παραδείγματα: πρόκειται για φορείς με δική τους φορολογική εξουσία, ανεξάρτητοι από την κεντρική διοίκηση, που υπάρχουν αποκλειστικά για τη διαχείριση του νερού εδώ και αιώνες. Δεν είναι “εθελοντισμός” με τη σύγχρονη έννοια, αλλά θεσμοθετημένη αυτοδιαχείριση κινδύνου από όσους ζουν άμεσα εκτεθειμένοι σε αυτόν.

Το ζητούμενο δεν είναι να δώσαμε μια έκθεση ιδεών για το ξεκίνημα, την χάραξη αυτής της αναγκαίας στρατηγικής. Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν, ότι μπορούν να υπάρξουν προτάσεις. Και αν ανοίξει ο διάλογος, με χαρά να συμμετέχομε.

Το Σάββατο θα είναι πολύ ζεστή μέρα, κυρίως στη Θεσσαλία, αλλά και στην Αθήνα, στην ανατολική Στερεά Ελλάδα εν γένει και στην ανατολική Πελοπόννησο, καθώς και στην Κεντρική Μακεδονία με τη θερμοκρασία να προσεγγίζει ή και να ξεπερνά κατά τι τους 40°C.

Η αυξημένη υγρασία θα κάνει την ατμόσφαιρα ακόμα πιο δυσάρεστη. Σε μερικές περιοχές θα πνέουν άνεμοι με ένταση 6 Μποφόρ, αλλά θα ειναι βορειοδυτικοί και δεν θα φέρουν δροσιά. Στα ορεινά, παρά τις υψηλές θερμοκρασίες, το Σαββατοκύριακο θα εκδηλωθεί ίσως εκδηλωθούν τοπικές βροχοπτώσεις ή και μπόρες. Η θερμοκρασία την Κυριακή θα διατηρηθεί σε παρόμοια επίπεδα, πλησιάζοντας τους 40 βαθμούς στα ανατολικά.

Για το Σάββατο η ΕΜΥ προβλέπει τα εξής:

ΑΤΤΙΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος. Λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις απογευματινές ώρες.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 μποφόρ και τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα νότια παράκτια από νότιες διευθύνσεις έως 3μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 23 έως 36 με 37 και πιθανόν τοπικά τους 38 βαθμούς Κελσίου.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 μποφόρ και τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα νότια παράκτια από νότιες διευθύνσεις έως 3 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 22 έως 36 βαθμούς Κελσίου.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες, οπότε είναι πιθανό να σημειωθούν τοπικές βροχές ή όμβροι στα ορεινά της Μακεδονίας.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 μποφόρ και τις πρωινές ώρες στα ανατολικά θα πνέουν ανατολικοί βορειοανατολικοί 3 με 4 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 21 έως 38 με 39 και στην κεντρική Μακεδονία τοπικά 40 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΔΥΤ. ΣΤΕΡΕΑ, ΔΥΤ. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα ηπειρωτικά ορεινά, όπου θα σημειωθούν τοπικές βροχές ή όμβροι.

Άνεμοι: Δυτικοί βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ και τοπικά 6 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 23 έως 34 και στα ηπειρωτικά τοπικά 35 με 37 βαθμούς Κελσίου.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΑΝΑΤ. ΣΤΕΡΕΑ, ΕΥΒΟΙΑ, ΑΝΑΤ. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές – απογευματινές ώρες στα ηπειρωτικά ορεινά όπου είναι πιθανό να σημειωθούν τοπικές βροχές ή όμβροι.

Άνεμοι: Μεταβλητοί 3 με 4 μποφόρ και στα νότια από νότιες διευθύνσεις έως 4 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 22 έως 38 με 39 και, τοπικά τους 40 βαθμούς Κελσίου.

ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΚΡΗΤΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος.

Άνεμοι: Βόρειοι βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ και τοπικά 6 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 24 έως 34 και στην Κρήτη 35 με 36 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΑΝΑΤ. ΑΙΓΑΙΟΥ – ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Καιρός: Γενικά αίθριος.

Άνεμοι: Βόρειοι βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ και τοπικά 6 μποφόρ.

Θερμοκρασία: Από 24 έως 36, τοπικά στα νότια 37 βαθμούς Κελσίου.

Φέτος λοιπόν ο Μητσοτάκης έχει ήδη προπληρώσει τον Ιούνιο 6,94 δισ. ευρώ και προγραμματίζεται να πληρωθούν 2,5 δισ. ευρώ στον EFSF, 2,2 δισ. ευρώ για ένα ομόλογο που κανονικά έληγε το 2027 και 1,2 δισ. ευρώ μείωση των εντόκων γραμματίων. Ακόμη ποιο εντυπωσιακό είναι ότι από το 2019 έως σήμερα, η Ελλάδα έχει αποπληρώσει πρόωρα δάνεια ύψους περίπου 36 δισεκατομμυρίων ευρώ, όσο ήταν δηλαδή το πακέτο του Ταμείου Ανάκαμψης! Το συνολικό οικονομικό όφελος από τόκους από τις προπληρωμές (μαζί με τα 13 δισ. ευρώ) υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια.

Στόχος είναι το ελληνικό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να πέσει κάτω από το επίπεδο της Ιταλίας. Φέτος αναμένεται να υποχωρήσει στο 136%-137% του ΑΕΠ και το 2027 στο 128%. Έτσι, η Ελλάδα θα πάψει να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης, λέει η κυβέρνηση. Και ποιος δεν το θέλει αυτό, ιδιαίτερα η δεξιά που χρεοκόπησε τη χώρα.

Στο βρόντο 72 δισ. χαμένης ανάπτυξης

Και έτσι ο Μητσοτάκης θα πηγαίνει στα Sommet σαν παγώνι. Ο μάγος που διεκδικεί τη θέση του ντα Κόστα και της Ούρσουλας αργότερα. Αλλά πριν δούμε τα μαγικά του Μητσοτάκη και με τι κόστος τα καταφέρνει, πρέπει να σκεφτούμε το opportunity cost. Διότι το λογικό θα ήταν μετά την απελευθέρωση από τα μνημόνια και με 100 δισ. επενδυτικό κενό, το ελατήριο της ανάπτυξης έπρεπε να εκτιναχθεί στο 4,5% με 6%. Αυτό δεν έγινε, μείναμε στο οριακό 1,8-2%.

Αυτά τα 36 δισ. προεξόφλησης τα στερήθηκε η ανάπτυξη και εγγράφτηκαν στα ρεκόρ ανισότητας. Θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν μεγάλα έργα υποδομής (νοσοκομεία, σχολεία, δρόμους, δίκτυα ενέργειας), γενναίες μειώσεις φόρων (π.χ. μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα ή του φόρου εισοδήματος) για την καταπολέμηση της ακρίβειας και να συμβάλλον στην κοινωνική πολιτική (αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα). Αν μάλιστα αυτά τα 36 της προεξόφλησης είχαν λειτουργήσει μαζί με τα 36 του Ταμείου Ανάκαμψης, η ελληνική οικονομία θα είχε γίνει πύραυλος με ρυθμό ανάπτυξης 7-8%.

Γιατί δεν το έκανε αυτό ο Μητσοτάκης; Η απάντηση έρχεται από το ψυχαναλυτικό πεδίο. Μα, πρώτον, γιατί η αντίληψη που για την ανάπτυξη είναι για τους λίγους και όχι για τους πολλούς. Το απέδειξε με τις λοβιτούρες του Ταμείου Ανάκαμψης και τις απ’ ευθείας αναθέσεις σε ημέτερους. Δεύτερον, ως “πριγκιπόπουλο” δεν έχει ιδέα πως επιβιώνουν οι παρακατιανές μάζες και οι νεόπτωχοι μεσοαστοί. Τρίτον, γιατί ως πλούσιος του αρέσει να κάνει φιλανθρωπίες για να σώσει την ψυχή του και δίνει επιδόματα από την τσέπη μας. Έχει και τέταρτον, αλλά δεν είναι του παρόντος.

Μάγκας με το μαξιλάρι του Τσίπρα

Σε κάθε περίπτωση το ερώτημα είναι πως ο μάγος Μητσοτάκης κατάφερε να ξεπληρώσει πρόωρα τα 36 δισ. ευρώ. Διότι, οι έξι προϋπολογισμοί 2020-25 του Δημοσίου ή Κράτους ή Κεντρικής Διοίκησης ήταν όλοι ελλειμματικοί, με συνολικό έλλειμμα 51,7 δισ. Φέτος προπληρώνει 13 δισ. όταν στο α’ εξάμηνο 2026 είχε έλλειμμα 866 εκ. ευρώ.

Πού βρήκε τα λεφτά ο Μητσοτάκης; Πρώτον, η Κυβέρνηση αδειάζει κάθε 15 ημέρες τα ταμεία όλων των δημόσιων φορέων ή φορέων Γενικής κυβέρνησης (ΟΚΑ, ΟΤΑ, Πανεπιστήμια, Ταμείο Παρακαταθηκών, ΟΠΕΚΕΠΕ κ.α.). Δεύτερον, δανείζεται με βραχυχρόνια δάνεια (repos) και καλύπτει τα ελλείμματα του Δημοσίου ή Κράτους ή Κεντρικής Διοίκησης (60,6 δισ. στις 31.12.25). Τρίτον, καταχρεώνοντας τη χώρα με νέα δάνεια που έχουν εκτινάξει το χρέος στα 427,1 δισ. ευρώ από 361,2 δισ. στις 31.12.2019.

Τέταρτον, η όλη μαεστρία ήταν ότι άδειασε το “μαξιλάρι” ασφαλείας των 37 δισ. του Τσίπρα που παρέλαβε το 2019. Από αυτά, ήταν «κλειδωμένο» ένα ποσό 15,7 δισ. ευρώ από τα δάνεια του ESM μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο για την πληρωμή του χρέους αν η χώρα ξεμείνει τελείως από επιλογές σε έκτακτη ανάγκη. Φαίνεται λοιπόν πως βρήκε ευκαιρία να βάλει χέρι στα υπόλοιπα με αφορμή την πανδημία του Covid-19 (2020-2022) και την ενεργειακή κρίση. Στα κρατικά λογιστικά και με την τακτική σύγχυσης περί των όρων, στην κυβερνητική ρητορική το «μαξιλάρι ασφαλείας» και τα «ταμειακά διαθέσιμα» κατέληξαν να είναι ίδιο πράγμα.

Έτσι, μπορεί η κυβέρνηση να ισχυρίζεται ότι δεν πείραξε το “μαξιλάρι” ότι είναι εκεί στα διαθέσιμα της Τράπεζας της Ελλάδος που είναι κοντά στα 40 δισ. ευρώ. Μόνο που αυτά προέρχονται από δανεισμό (όχι από τις αγορές) αλλά από το Ευρωσύστημα που αγόρασε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου αξίας 39 δισ. στη διάρκεια της πανδημίας σύμφωνα με το ετήσιο δελτίο δημόσιου χρέους 2022.
Τώρα, γιατί μια χώρα κρατάει «παγωμένα» στο ταμείο 40 δισεκατομμύρια είναι ένα ερώτημα.

Η απάντηση είναι «ασπίδα» προστασίας από τις κρίσεις (πχ. ξαφνική άνοδος των επιτοκίων διεθνώς) και ότι η Ελλάδα δεν θα ξεμείνει από μετρητά. Χμμ;… Εκεί κρύβεται μια άλλη αποτυχία του Μητσοτάκη. Η Ελλάδα κρατάει σχεδόν το 17% του ΑΕΠ (Eurostat) επειδή κουβαλάει ακόμα την «κακή φήμη» των μνημονίων, ενώ οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες κρατούν στα ταμεία τους κατά μέσο όρο γύρω στο 2% με 4% του ΑΕΠ τους. Να γιατί επί 7 χρόνια η Moody’s δεν του έδωσε την πλήρη επενδυτική βαθμίδα, γιατί ξέρει τι κρύβεται πίσω από τα μαγικά του Μητσοτάκη.