Η περίφημη “Μύτη” του Ποσειδίου

Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της περιοχής είναι η μεγάλη αμμώδης λωρίδα που εκτείνεται μέσα στη θάλασσα, γνωστή ως Μύτη του Ποσειδίου. Η στενή αυτή λωρίδα άμμου δημιουργεί ένα εντυπωσιακό φυσικό τοπίο, καθώς η στεριά προχωρά μέσα στο Αιγαίο και σε ορισμένα σημεία μπορεί κανείς να βρίσκεται κυριολεκτικά ανάμεσα σε δύο πλευρές της θάλασσας.

Η εικόνα της όμως δεν παραμένει σταθερή. Η έκταση, το πλάτος και η κατεύθυνση της αμμώδους λωρίδας μπορούν να μεταβάλλονται, ανάλογα με τις φυσικές διεργασίες που επικρατούν στην περιοχή.

Ένα φυσικό έργο τέχνης που αλλάζει

Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον του Ποσειδίου. Σε αντίθεση με πολλές παραλίες που έχουν μια σχετικά σταθερή γεωμορφολογία, εδώ η φύση βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση. Τα κύματα και τα παράκτια ρεύματα μεταφέρουν κόκκους άμμου, ενώ οι άνεμοι και οι εποχικές μεταβολές επηρεάζουν επίσης το σχήμα της ακτής.

Έτσι, η παραλία που θα συναντήσει κάποιος σήμερα μπορεί να μην είναι ίδια με αυτή που θα βρει την επόμενη χρονιά. Η Μύτη μπορεί να εμφανίζεται πιο μακριά ή πιο κοντά στη στεριά, να είναι πιο πλατιά ή πιο στενή, ενώ η θέση και το σχήμα των αμμωδών σχηματισμών μεταβάλλονται σταδιακά.

Γιατί, όμως, αλλάζει τόσο πολύ η μορφή της; Η εξήγηση βρίσκεται στη φυσική δυναμική της ακτογραμμής. Η άμμος δεν είναι σταθερή. Μετακινείται συνεχώς από τα κύματα και τα θαλάσσια ρεύματα κατά μήκος της ακτής. Όταν αλλάζουν οι άνεμοι, ο κυματισμός ή οι καιρικές συνθήκες, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρεται και αποτίθεται η άμμος. Το αποτέλεσμα είναι μια δυναμική ακτογραμμή, όπου η φύση προσθέτει και αφαιρεί υλικό από διαφορετικά σημεία. Γι’ αυτό και η εικόνα του Ποσειδίου μπορεί να είναι εντυπωσιακά διαφορετική από εποχή σε εποχή.

Εκεί όπου η θάλασσα συναντά την άμμο

Η ιδιαίτερη γεωμορφολογία της περιοχής δημιουργεί ένα σκηνικό που μοιάζει σχεδόν εξωτικό. Η χρυσή άμμος, τα γαλάζια νερά και η μακριά αμμώδης λωρίδα που εισχωρεί στη θάλασσα δημιουργούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τοπία της Κασσάνδρας.

Το σημείο είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό από ψηλά. Η λωρίδα της άμμου μοιάζει σαν να «κόβει» τη θάλασσα στα δύο, δημιουργώντας διαφορετικές αποχρώσεις του μπλε και του πράσινου ανάλογα με το βάθος και τον κυματισμό. Η δε ακτή μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική εικόνα ακόμη και μέσα στην ίδια χρονιά.

Οι χειμερινές κακοκαιρίες, οι ισχυροί άνεμοι και τα μεγάλα κύματα μπορούν να μετακινήσουν σημαντικές ποσότητες άμμου, ενώ κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού η μορφολογία της ακτής εξελίσσεται ξανά. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική εικόνα του Ποσειδίου. Υπάρχει το Ποσείδι του χειμώνα, της άνοιξης, του καλοκαιριού και του φθινοπώρου — και κάθε φορά η φύση μπορεί να έχει δημιουργήσει ένα ελαφρώς διαφορετικό σκηνικό.

Ένα από τα πιο ξεχωριστά τοπία της Χαλκιδικής

Το Ποσείδι δεν είναι απλώς ακόμη μία όμορφη παραλία της Χαλκιδικής. Είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο δυναμικό μπορεί να είναι το παράκτιο τοπίο. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη γοητεία του Ποσειδίου: όταν επιστρέψεις κάποια στιγμή στο μέλλον, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αντικρίσεις ένα τοπίο που γνωρίζεις, αλλά ταυτόχρονα δεν είναι ακριβώς το ίδιο.

Μια παραλία που δεν μένει ποτέ πραγματικά ίδια — ένα φυσικό τοπίο που βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη και αποτελεί έναν από τους πιο εντυπωσιακούς προορισμούς της Χαλκιδικής.

Το βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου.

Εκεί λοιπόν, σχεδιάζεται ένα ολόκληρο σύμπαν. Ένα πάρκο περίπου δύο εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων, 3,5 χιλιόμετρα παραλιακού μετώπου, πολυτελείς κατοικίες, εμπορικές περιοχές, ξενοδοχεία, μαρίνα, πολιτιστικούς χώρους, πανεπιστήμιο, κέντρο υγείας και ευεξίας, συνεδριακό κέντρο και καζίνο. Και, φυσικά, όλες τις απαραίτητες υποδομές μιας “έξυπνης πόλης”. Γιατί, όταν μια κοινωνία δεν μπορεί να είναι κατ’ ανάγκην κοινωνικά δίκαιη, μπορεί τουλάχιστον να είναι smart.

Το Ελληνικό παρουσιάζεται έτσι ως η νέα βιτρίνα της χώρας. Ένας τεράστιος χώρος ανάπτυξης, κατανάλωσης, αναψυχής και επένδυσης, όπου το μέλλον θα είναι λαμπερό, ψηφιακό και κυρίως ακριβό. Οι πολυτελείς κατοικίες υψώνονται πάνω από το Λεκανοπέδιο και υπόσχονται μια ζωή απαλλαγμένη από την καθημερινή τριβή της υπόλοιπης πόλης. Εκεί όπου η Αθήνα ασφυκτιά από το κόστος στέγασης, τα ενοίκια, τους χαμηλούς μισθούς και την εργασιακή ανασφάλεια, θα υπάρχει ένας άλλος κόσμος, καλοσχεδιασμένος και περιφραγμένος από την πραγματικότητα.

Καθρέφτης κοινωνικού διαχωρισμού

Δεν πρόκειται απλώς για μια αρχιτεκτονική αντίθεση, αλλά για μια κοινωνική εικόνα. Από τη μια ο πύργος, οι πισίνες, η θέα, η μαρίνα, οι υψηλές τιμές και η υπόσχεση μιας ζωής χωρίς οικονομικές έγνοιες. Από την άλλη, η καθημερινότητα εκείνων που θα εργάζονται για να λειτουργεί αυτός ο κόσμος, αλλά πιθανότατα δεν θα μπορούν να κατοικήσουν μέσα του. Θα καθαρίζουν τα διαμερίσματα, θα σερβίρουν στα εστιατόρια, θα φυλάνε τις εισόδους, θα συντηρούν τις υποδομές, θα μεταφέρουν ανθρώπους και εμπορεύματα. Θα είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία της “έξυπνης πόλης”, χωρίς να θεωρούνται απαραίτητα μέρος της ζωής της.

Κάπως έτσι η κοινωνική ανισότητα αποκτά μια νέα αισθητική. Δεν εμφανίζεται πλέον μόνο ως φτώχεια, ανεργία ή αποκλεισμός, αλλά εμφανίζεται και ως θέα. Ως τετραγωνικό μέτρο, ως ύψος ορόφου, ως πρόσβαση σε μια παραλία, σε μια κατοικία, σε μια υπηρεσία, σε έναν τρόπο ζωής. Εξάλλου η ταξικότητα δεν χρειάζεται να φωνάζει, μπορεί να είναι διακριτική, κομψή και απολύτως φωτογενής. Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ειρωνεία.

Ο πύργος δεν υψώνεται μόνο πάνω από την πόλη, υψώνεται πάνω από μια κοινωνία που συνηθίζει να βαφτίζει “ανάπτυξη” κάθε νέα κατασκευή και “εκσυγχρονισμό” κάθε αύξηση της αξίας της γης. Η οικονομική επιτυχία ορισμένων παρουσιάζεται ως συλλογικό επίτευγμα όλων, αυτή είναι εξάλλου και δυναμική αφομοίωση της νέας εποχής, να είσαι εξαθλιωμένος αλλά να αισθάνεσαι ότι συμμετέχεις στον πλούτο των άλλων. Αν κάποιοι γίνονται πλουσιότεροι, υποτίθεται ότι κάπως πλουτίζει και η κοινωνία. Το πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό, συνήθως αφήνεται στην ευγενική διακριτικότητα των αριθμών.

Οι εικόνες, πάντως, δεν είναι καινούργιες και αυτό γιατί μπορεί να αλλάζουν οι στολές, τα υλικά και η τεχνολογία, αλλά οι κοινωνικές παραστάσεις επιμένουν. Κάποτε ήταν οι πύργοι των βαρόνων και το πόπολο που κινούνταν στη σκιά τους. Σήμερα είναι οι ουρανοξύστες των επενδυτών και οι εργαζόμενοι που μετακινούνται καθημερινά για να εξυπηρετήσουν τον κόσμο τους. Η αρχιτεκτονική προχωρά και βέβαια η κοινωνική απόσταση, πεισματικά, ακολουθεί.

Ο πύργος των βαρόνων

Το παράδοξο είναι ότι όλα αυτά δεν συμβαίνουν σε κάποια μακρινή, εξωτική κοινωνία, αλλά συμβαίνουν στην Ελλάδα, σε μια χώρα όπου η επίδειξη πλούτου συνυπάρχει με την κοινωνική φτωχοποίηση και η “νέα εποχή” συναντά την παλιά ανασφάλεια. Ένα κομμάτι της κοινωνίας κοιτάζει προς τα πάνω, κυριολεκτικά και μεταφορικά, ενώ ένα άλλο προσπαθεί να καταλάβει αν περισσεύει κάτι από την ανάπτυξη για το ενοίκιο, τον λογαριασμό και τον μισθό.

Ίσως τελικά ο πύργος να είναι κάτι περισσότερο από ένα εντυπωσιακό κτίριο και να είναι ένας καθρέφτης. Και στους καθρέφτες, όσο ψηλά κι αν ανεβαίνουν οι όροφοι, η κοινωνία εξακολουθεί να βλέπει τον εαυτό της. Με τις αντιθέσεις της, τις ανισότητες, τις προσδοκίες και τις ψευδαισθήσεις της. Οι πύργοι αλλάζουν. Οι βαρόνοι μπορεί να έγιναν επενδυτές και το πόπολο να απέκτησε smartphone. Η σχέση, όμως, παραμένει σχεδόν ανατριχιαστικά οικεία.

Κάποιοι κατοικούν στην κορυφή και κάποιοι άλλοι φροντίζουν να λειτουργούν οι ανελκυστήρες. Και το πιο παράξενο είναι πως, ύστερα από τόσους αιώνες κοινωνικής εξέλιξης, εξακολουθούμε να αποκαλούμε αυτή την απόσταση “ανάπτυξη”. Ίσως γιατί οι παλιές κοινωνικές δομές δεν εξαφανίζονται και απλώς αλλάζουν αρχιτεκτονική. Και μερικές φορές αποκτούν 203 μέτρα ύψος. Αυτή εξάλλου δεν είναι και η όμορφη διάταξη των ονείρων της εποχής μας που κρύβουν μέσα τους μια πικρή ειρωνεία;

Η Σούδα αποτελεί στρατηγικής σημασίας κόμβο τόσο για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις όσο και για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Στην περιοχή βρίσκονται σημαντικές ναυτικές και αεροπορικές υποδομές, ενώ η βάση χρησιμοποιείται διαρκώς για την υποστήριξη συμμαχικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Όπως είχαν αναφέρει οι Financial Times, το Ιράν εξετάζει την πιθανότητα να χτυπήσει αμερικανικούς στόχους στη νοτιοανατολική Ευρώπη και την ανατολική Μεσόγειο, έχει δε πυραυλικές δυνατότητες που δείχνουν ότι μπορεί να το πράξει. Το δε Ιράν φέρεται να έχει δώσει διαβεβαιώσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία πως δεν θα πλήξει τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, αρκεί αυτές να μην μετέχουν στον πόλεμο.

Πάντως, στο πλαίσιο αυτών των απειλών, τα ελληνικά F-16 που έχουν μετασταθμεύσει στην Κύπρο θα παραμείνουν στο νησί, ενώ η Αθήνα εμφανίζεται έτοιμη να εξετάσει ενδεχόμενο νέο αίτημα της Βουλγαρίας για αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική συνδρομή, εφόσον αυτό υποβληθεί.

Να σημειωθεί ότι όταν η Αθήνα είχε ανακοινώσει την αποστολή συστοιχίας Patriot στην Κάρπαθο (και την αποστολή των ελληνικών φρεγατών και αεροσκαφών F-16 στην Κύπρο) η Τουρκία είχε εκδώσει μια ενοχλημένη ανακοίνωση, κατηγορώντας την Αθήνα και τους συμμάχους της ότι επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα. Aμεση ήταν τον Μάρτιο η απάντηση της Αθήνας στις δηλώσεις του εκπροσώπου τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών όπου αναφέρθηκε σε μονομερείς και ανυπόστατες αιτιάσεις περί αποστρατικοποίησης των νησιών του Αιγαίου.

Εξελίξεις με την Σαουδική Αραβία;

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με δημοσίευμα του dnews που υπογράφει ο Βασίλης Σκουρής, που επικαλείται πηγές από το υπουργείο Άμυνας, η Αθήνα εξετάζει «επιστροφή ή μικρή παράταση» της πυροβολαρχίας των Patriot που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία, με την απόφαση να είναι θέμα ημερών σύμφωνα με τον αρθρογράφο.

Η ανάπτυξη της ελληνικής Πυροβολαρχίας στην περιοχή ξεκίνησε το 2021, στο πλαίσιο της αποστολής της διεθνούς πρωτοβουλίας “Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept” για την υποστήριξη της αεράμυνας του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, με βασικό έργο για την «Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας» (ΕΛΔΥΣΑ) την αντιαεροπορική κάλυψη των εγκαταστάσεων της ARAMCO.  Nα σημειωθεί ότι έχει ξεκινήσει να επαναξιολογείται μηνιαίως η παρουσία της ελληνικής πυροβολαρχίας στη Σαουδική Αραβία, προφανώς μετά το τριμερές αμυντικό Σύμφωνο που υπέγραψε το σουνιτικό βασίλειο με την Τουρκία και το Πακιστάν.

Οι σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με το Πακιστάν είχαν γνωρίσει ψυχρότητα τα προηγούμενα χρόνια, κυρίως λόγω των πάγιων διαύλων του Ισλαμαμπάντ με την Τεχεράνη, όπως βεβαίως είχε συμβεί και με την Τουρκία, όπου γίνονταν λόγω ακόμα και για “ανεπίσημο εμπάργκο” του Ριάντ στα τουρκικά προϊόντα. Όλα αυτά πια ανήκουν στο παρελθόν και οι σχέσεις Άγκυρας και Ριάντ έχουν φτάσει και στον ευαίσθητο αμυντικό τομέα…

Πολιτικές αντιδράσεις για τους Patriot

Το ζήτημα έχει προκαλέσει και πολιτικές αντιδράσεις. Το ΚΚΕ τόνισε ότι η μεταφορά των Patriot για την προστασία της αμερικανικής βάσης στη Σούδα αποκαλύπτει τους τεράστιους κινδύνους της πολιτικής εμπλοκής της χώρας. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι βάσεις του θανάτου δεν είναι ασπίδα προστασίας, αλλά ορμητήρια πολέμου», υπογραμμίζοντας ότι η εμπλοκή αυτή μετατρέπει την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό σε πιθανό στόχο αντιποίνων.

Η Επιτροπή Ειρήνης Χανίων εξέφρασε επίσης την έντονη αντίθεση της, λέγοντας ότι η μετακίνηση αυτή γίνεται για την εξυπηρέτηση των ΝΑΤΟϊκών και αμερικανικών σχεδιασμών στην περιοχή, αφήνοντας έκθετες άλλες κρίσιμες περιοχές της χώρας.

ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ άσκησαν κριτική, μιλώντας για έλλειψη ενημέρωσης και διαφάνειας από την κυβέρνηση. Εξέφρασαν ανησυχία για το αν η απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο (όπου όπως προαναφέραμε είχαν τοποθετηθεί τον Μάρτιο του 2026 για την ενίσχυση της εθνικής αεράμυνας έναντι των τουρκικών προκλήσεων) αποδυναμώνει την αμυντική θωράκιση των νησιών της πρώτης γραμμής.  Το δε ΠΑΣΟΚ σχολιάζοντας την κυριακάτικη ανάρτηση του πρωθυπουργού, του ζήτησε να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη δημόσια επίσημη αποδοκιμασία της Τουρκίας και την επιβολή κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ.

Ελληνική Λύση και Νίκη επίσης επέκριναν την ελληνική κυβέρνηση για την απομάκρυνση τω Patriot από την Κάρπαθο, ζητώντας επιπλέον την απόσυρση της συστοιχίας Patriot που έχει αναπτύξει η Ελλάδα στην Σαουδική Αραβία, ειδικά μετά την τριμερή συμφωνία της τελευταίας με την Τουρκία και το Πακιστάν. Η ελληνική πυροβολαρχία έχει καταρρίψει πρόσφατα πυραύλους και drones των Χούθι, των σιιτών ανταρτών της Υεμένης που είναι σύμμαχοι του Ιράν.

Οι Patriot έχουν έρθει στο προσκήνιο και λόγω των γνωστών πιέσεων των δυτικών προς την χώρα μας, να αποστείλει συστοιχίες στην Ουκρανία, αλλά και εν μέσω των πολλών διεθνών δημοσιευμάτων, ότι οι ΗΠΑ έχουν φτάσει σε οριακό σημείο όσον αφορά τα αποθέματά τους και πως με τις πρόσφατες στρατιωτικές συγκρούσεις να έχουν εξαντλήσει περίπου τους μισούς από τους αναχαιτιστικούς πυραύλους που διέθεταν.

Να σημειωθεί ότι το κόστος μιας επιχείρησης αναχαίτισης ξεκινά από οκτώ εκατομμύρια, συχνά για drones που κοστίζουν μόλις 20.000 δολάρια, που χρησιμοποιεί το Ιράν και οι πληρεξούσιοι του.

Ούτε τα αίτια είναι γνωστά, ούτε η κατάσταση των τραυματιών, αλλά τα τουρκικά μέσα δεν κάνουν αναφορά σε σενάρια δολιοφθοράς και γενικά τείνουν ή σε βλάβη ή σε ανθρώπινο λάθος. Το περιστατικό σημειώθηκε γύρω στις 5:30 π.μ. στην βιομηχανική ζώνη της Σαμψούντας, σε μονάδα χάλυβα και σιδήρου.

Samsun’da demir çelik fabrikasında patlama: 2 işçi yaralandıhttps://t.co/hRDbgfktqV

— BirGün Gazetesi (@BirGun_Gazetesi) August 23, 2026

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες η έκρηξη σημειώθηκε όταν δύο εργαζόμενοι εισήλθαν στην αίθουσα ελέγχου για να ενεργοποιήσουν το σύστημα ελέγχου. Παράθυρα και πόρτες στην αίθουσα ελέγχου υπέστησαν ζημιές. Πληρώματα της αστυνομίας και ασθενοφόρων έφτασαν στο σημείο μετά την αναφορά της έκρηξης. Έχει ξεκινήσει έρευνα για το περιστατικό.

Είναι σαφές πως η αντίληψη αυτή εκφράζεται και στη συμπεριφορά της σε όλα τα πεδία της εξωτερικής πολιτικής, όπως το Κυπριακό, τα ελληνοτουρκικά, τα ευρωτουρκικά. Η σκλήρυνση της στάσης της δεν πρόκειται για παιχνίδι τακτικής, αλλά επιλογή, η οποία καθορίζει τη δική της μεγάλη εικόνα. Στην Άγκυρα εκτιμούν – και με αυτό το σκεφτικό ενεργούν – ότι οι συγκυρίες ευνοούν μια πιο σκληρή γραμμή, μέσα από την οποία θα υλοποιήσουν τα σχέδιά τους.

Η τακτική της κλιμάκωσης, αν και δεν είναι καινούργια στη σημερινή συγκυρία, διαμορφώνει δεδομένα που επηρεάζουν τις εξελίξεις. Είναι συνεπώς σαφές ότι βρισκόμαστε ενώπιον δεδομένων, που φαίνεται να επηρεάζουν, τόσο την Ελλάδα, όσο και την Κύπρο, δύο κράτη, τα οποία έχει μονίμως στο στόχαστρο η κατοχική Τουρκία και εργάζεται στη λογική της φινλανδοποίησής τους.

“Θύμα” το Κυπριακό

Η Άγκυρα ουδέποτε έχει αντιμετωπίσει το Κυπριακό μεμονωμένα. Θεωρεί την Κύπρο “δικό της οικόπεδο”, χώρος επιρροής της, και το εντάσσει μονίμως στους ευρύτερους σχεδιασμούς. Σε αυτή τη λογική κινείται διαχρονικά. Σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στο Κυπριακό, όπως αυτές διαμορφώνονται μετά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στην Κύπρο, η τουρκική στρατηγική παραμένει αναλλοίωτη και αφορά τον έλεγχο του νησιού, είτε μέσα από μια συμφωνία είτε και χωρίς.

Ταυτόχρονα υιοθετεί την γνωστή τακτική του ροκανίσματος του χρόνου, μέχρι και την αποχώρηση του Γενικού Γραμματέα από τη θέση του. Στο πλαίσιο αυτό, χωρίς να αρνείται να συμμετάσχει σε  διαδικασίες διαβουλεύσεων (και όχι διαπραγματεύσεων), ταυτόχρονα δεν κάνει πίσω στις επιδιώξεις της. Θέλει εν τω μεταξύ να μη φορτωθεί τις όποιες ευθύνες σε ενδεχόμενο αδιέξοδο.

Ο “καλός” και ο κακός

Το τουρκικό παιχνίδι του “καλού” και του “κακού” δεν είναι καινούργιο και κάθε φορά αλλάζουν οι ρόλοι μεταξύ της Άγκυρας και του εγκάθετού της στα κατεχόμενα. Στην προκειμένη περίπτωση αυτός που αναμενόταν να παίξει το ρόλο του “καλού”, ο Τουφάν Έρχιουρμαν, αποφεύγει να αποστασιοποιηθεί από την Άγκυρα και μερικές φορές την ξεπερνά στις τοποθετήσεις του. Ο πρώην κατοχικός ηγέτης, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, έχοντας εμπειρία στη διαχείριση του Κυπριακού, προσπάθησε να δικαιολογήσει τη στάση Έρχιουρμαν αναφέροντας εν πολλοίς ότι δεν μπορεί να αποφασίζει χωρίς την Άγκυρα. Αυτό είναι γνωστό και δεδομένο.

Έχουν, όμως, ενδιαφέρον αυτά που είπε ο κ. Ταλάτ. Σε δηλώσεις του υποστήριξε ότι υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ της Τουρκίας και του εγκάθετου της, αλλά δεν λέγεται τούτο δημόσια: «Το έργο του ‘’προέδρου’’ δεν είναι εύκολο. Πιστεύω ότι και ο Έρχιουρμαν επιθυμεί λύση. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι ο ‘’πρόεδρος’’ δεν μπορεί να ενεργεί μόνος του. Οποιαδήποτε λύση που δεν θα εγκρίνει η Τουρκία, δεν θα τεθεί σε ισχύ. Το έργο του δεν είναι καθόλου εύκολο, καθότι πρέπει να αντιμετωπίσει τόσο την ελληνοκυπριακή πλευρά και τη διεθνή κοινότητα, όσο και την Τουρκία. Έχει την υποχρέωση να εξασφαλίσει ότι η Τουρκία θα έχει την ίδια άποψη με την τουρκοκυπριακή πλευρά όσον αφορά το Κυπριακό».

Εν όψει συνάντησης

Αναμένεται ότι μετά τη συνάντηση του προέδρου Χριστοδουλίδη και του εγκάθετου της Άγκυρας, Τουφάν Έρχιουρμαν την ερχόμενη Τετάρτη, θα εντατικοποιηθούν οι επαφές τόσο των ιδίων όσο και των διαπραγματευτών. Τούτο θα συντηρήσει την κινητικότητα, ωστόσο, δεν φαίνεται να υπάρχει διάθεση στην κατοχική πλευρά να κάνει ούτε ένα βήμα προς τα εμπρός. Τόσο ο κ. Έρχιουρμαν όσο και ο διαπραγματευτής του, Μεχμέτ Ντάνα, που συνομιλεί απευθείας με το τουρκικό ΥΠΕΞ, έχουν περιορισμούς. Γνωρίζουν τα όρια τους και στο πλαίσιο αυτών κινούνται.

Το ζητούμενο είναι τι θα αποφασίσει για τη συνέχεια ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, όταν αρχές Σεπτεμβρίου θα γίνει η αξιολόγηση των διεργασιών στην Κύπρο. Θα συγκαλέσει ή όχι την άτυπη Πενταμερή; Θα αρκεστεί στην αποδοχή της πρόσκλησης από την Τουρκία ή θα θέλει να διασφαλίσει εκ των προτέρων ότι θα υπάρξει αποτέλεσμα;

Μέχρι το τέλος του τρέχοντος μηνός ή αρχές Σεπτεμβρίου, αναμένεται όπως ετοιμασθεί από πλευράς των εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών το έγγραφο με τις συγκλίσεις. Το έγγραφο θα υποβληθεί στους εμπλεκόμενους, ώστε να αποτελέσει τη βάση για τις παραπέρα διαπραγματεύσεις. Ένα ζήτημα που αναμένεται να κρίνει πολλά είναι και η στάση των εμπλεκομένων έναντι του εγγράφου των συγκλίσεων.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει επενδύσει στα ευρωτουρκικά, αλλά σε κάποιο βαθμό και στα ελληνοτουρκικά. Θεωρεί πως όλα είναι συγκοινωνούντα δοχεία (Κυπριακό, ευρωτουρκικά, ελληνοτουρκικά). Το κλίμα, όπως το διαμορφώνει η τουρκική στάση, δεν ευνοεί, ωστόσο, τον σχεδιασμό Γκουτέρες, ο οποίος πάντως θα προσπαθεί για αποτέλεσμα στο Κυπριακό μέχρι τέλους.

Στόχος η διχοτόμηση του Αιγαίου

Η τουρκική στρατηγική στηρίζεται, ως γνωστό, στο δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας” κι αυτό προωθείται χωρίς καμία διάθεση για διαφοροποίηση. Το πρόσφατο προεδρικό διάταγμα στην Τουρκία με το οποίο έχει ανακηρύξει δυο Θαλάσσια Πάρκα, σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, αποτυπώνει τις τουρκικές διεκδικήσεις. Επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα και το κυριότερο προσπαθεί να εκφοβίσει την Αθήνα, να τεντώσει το σχοινί με ρίσκο, με κίνδυνο να φθάσουν οι σχέσεις στα άκρα.

Η Άγκυρα δεν προχώρησε σε δηλώσεις για τα Θαλάσσια Πάρκα για να απαντήσει σε αποφάσεις της Ελλάδος που, ειρήσθω εν παρόδω, συνάδουν όλες με το διεθνές δίκαιο, αλλά για να κάνει ένα ακόμη βήμα προς την διχοτόμηση του Αιγαίου. Με τα δύο Θαλάσσια Πάρκα η Τουρκία, σύμφωνα με τον αναλυτή Νίκο Μελέτη, επαναφέρει τη θέση ότι η μέση γραμμή ορίζεται μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών, αγνοώντας πλήρως την ύπαρξη των νησιών και των θαλάσσιων ζωνών που αυτά δικαιούνται, ώστε τελικά η τουρκική υφαλοκρηπίδα να εκτείνεται μέχρι το μέσο του Αιγαίου, ακόμη και δυτικά των ελληνικών νησιών. Πρόκειται για μια πολιτική, που έχει καθοριστεί από το 1973 και την οποία η Άγκυρα ακολουθεί και προωθεί με συνέπεια.

Αναλυτές εκτιμούν πως η Τουρκία κινείται ακραία, θεωρώντας πως η Ελλάδα φοβάται να αντιδράσει. Το θέμα, βέβαια, δεν είναι τόσο απλό. Εάν σε αυτές τις κινήσεις η Αθήνα αντιδράσει υποτονικά, τότε αυτό θα εκληφθεί από την Άγκυρα ως ένδειξη αδυναμίας και φόβου και θα προχωρήσει περαιτέρω. Οπότε είναι σαφές πως για την Αθήνα η αντίδραση αποτελεί μονόδρομο.

Η Ηλεκτρική Διασύνδεση

Ένα ακόμη ζήτημα, που αναμένεται να απασχολήσει σύντομα είναι η επανέναρξη των εργασιών των ερευνών για το καλώδιο Ηλεκτρικής Διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου. Όπως είναι γνωστό, μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiem στο επιχειρηματικό σχήμα του GSI, θα πρέπει να αναμένεται η επανέναρξη των ερευνών, που έχουν σταματήσει λόγω τουρκικής παρέμβασης με φρεγάτες.

Η κατοχική δύναμη απαιτεί για λόγους, που συνδέονται με την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στην περιοχή, να εκδίδει η ίδια NAVTEX. Τούτο όμως θα σημαίνει ότι η περιοχή δεν είναι μόνο αμφισβητούμενη, αλλά τουρκική. Κι αν ακόμη η γαλλική εταιρεία αποφασίσει, για να προχωρήσει το έργο, να στραφεί προς την Τουρκία για παραχώρηση άδειας για έρευνες, τούτο δεν λύνει το πρόβλημα. Γιατί δύσκολα ελληνική κυβέρνηση θα δεχθεί κάτι τέτοιο ή θα κάνει τα στραβά μάτια. Μια τέτοια κίνηση της γαλλικής εταιρείας θα είναι κίνηση προσαρμογής στις τουρκικές απαιτήσεις, και θα έχει κόστος για την Ελλάδα.

Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως η αμερικανική υποστήριξη στο έργο, όπως εκφράσθηκε από εκπρόσωπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, δεν σημαίνει πως διασφαλίζει και ομαλή διενέργεια των ερευνών ή ότι θα σταματήσει την τουρκική αντίδραση. Όλα αυτά θα κριθούν επί του πεδίου, ο΄ταν ξαναρχίσουν  κάποια στιγμή οι έρευνες. Αυτή τη φορά από τους Γάλλους.

«Δηλώνουμε σε όλες τις χώρες γύρω μας και σε όλες τις χώρες του κόσμου: μην συμμετέχετε στον οικονομικό πόλεμο που διεξάγεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες», τόνισε ο Ρεζαΐ μιλώντας στην κρατική τηλεόραση, μετά την ανακοίνωση από την Ουάσινγκτον της ενίσχυσης των οικονομικών κυρώσεων που έχουν στόχο να αυξήσουν την πίεση επί της Τεχεράνης.

Αν οι χώρες αρνηθούν «να πάρουν αποστάσεις» από τις ΗΠΑ, το Ιράν «θα πλήξει τα συμφέροντά τους», πρόσθεσε ο ίδιος. «Ακόμη δεν έχουμε επιτεθεί στα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα» και «μέχρι στιγμής έχουμε στοχοθετήσει μόνο στρατιωτικές βάσεις, αλλά, αν θέλουν να μας επιβάλλουν οικονομικές κυρώσεις, οι ΗΠΑ διαθέτουν πετρελαϊκές και οικονομικές εταιρείες γύρω από το Ιράν και αλλού και θα τις πλήξουμε», υπογράμμισε ο Ρεζαΐ. Αν ο Τραμπ «αναλάβει δράση, η αντίδρασή μας θα είναι σαν σεισμός», κατέληξε.

Συρία και Ισραήλ

Η Συρία αναμένει να ξεκινήσουν και πάλι σύντομα οι διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ με στόχο τη σύναψη συμφωνίας ασφαλείας, η οποία, όπως ελπίζει η Δαμασκός, θα οδηγήσει στην απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων από το συριακό έδαφος, δήλωσε ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών Άσααντ αλ Σαϊμπάνι.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε χθες Σάββατο στο Reuters από τη Δαμασκό ο Σαϊμπάνι κάλεσε το Ισραήλ να αδράξει «την ιστορική ευκαιρία» καθώς είναι ανοικτή η πόρτα της διπλωματίας, ενώ υπογράμμισε ότι προτεραιότητα της Συρίας είναι να σταματήσουν οι ισραηλινές επιθέσεις, λίγες ημέρες αφού ο ισραηλινός στρατός βομβάρδισε τη συριακή αεροπορική βάση Αμπού αλ Ντουχούρ.

Οι ΗΠΑ προσπαθούν εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο να πετύχουν μια συμφωνία ασφαλείας μεταξύ του Ισραήλ και της κυβέρνησης του Σύρου προέδρου Άχμαντ αλ Σάρα, του νέου συμμάχου των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή. Όμως αυτό έχει αποδειχθεί δύσκολο καθώς το Ισραήλ έχει στείλει στρατεύματα στο συριακό έδαφος και έχει εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον της Συρίας, επικαλούμενο απειλές για την ασφάλειά του.

Ο Σαϊμπάνι δήλωσε ότι οι συνομιλίες για την επίτευξη συμφωνίας ασφαλείας έχουν παγώσει αφότου ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν, αλλά αναμένει ότι θα επανεκκινήσουν. Οι επαφές μεταξύ Συρίας και Ισραήλ διακοπήκαν μετά το πλήγμα στην αεροπορική βάση την Τρίτη.

«Πιστεύουμε ότι θα πρέπει να υπάρχουν επαφές, κυρίως με μια πλευρά που συνεχώς απειλεί την ασφάλεια της Συρίας. Αλλά αν αυτές οι επαφές δεν αποφέρουν αποτελέσματα, τότε δεν τις χρειαζόμαστε», σχολίασε, τονίζοντας ότι «αυτή τη στιγμή δεν εμπιστευόμαστε το Ισραήλ». Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει απαντήσει σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό.

Αμερικανική πίεση

Ο Σάρα επιμένει ότι η Συρία του δεν αποτελεί απειλή για τα άλλα κράτη, καθώς η Δαμασκός είναι επικεντρωμένη στην ανοικοδόμηση της χώρας έπειτα από 14 χρόνια εμφυλίου πολέμου. Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν αναφερθεί σε σειρά πιθανών κινδύνων από τη Συρία μετά την ανατροπή του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, τον Δεκέμβριο του 2024, με κάποιους να χαρακτηρίζουν τους νέους Σύρους ηγέτες πέρυσι ελάχιστα συγκαλυμμένους τζιχαντιστές, ακόμη και αφού η Σάρα απέκτησε στενούς δεσμούς με τις ΗΠΑ.

Λίγο μετά την ανατροπή του Άσαντ το Ισραήλ κατέλαβε εδάφη στη νοτιοδυτική Συρία, επικαλούμενο την ανάγκη προστασίας των πολιτών του από επιθέσεις, και βομβάρδισε δεκάδες συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. «Το Ισραήλ έχει προσπαθήσει να διατηρήσει την ασφάλειά του μέσω της ωμής βίας και δεν έχει πετύχει» πουθενά, εκτίμησε ο Σαϊμπάνι, προσθέτοντας ότι «πιστεύω πως οι διαπραγματεύσεις θα ξεκινήσουν και πάλι σύντομα».

«Οι ΗΠΑ προσπαθούν συνεχώς να ασκήσουν πίεση στο Ισραήλ να επιστρέψει στο τραπέζι του διαλόγου», σημείωσε ο ίδιος. Όταν ρωτήθηκε πόσο αισιόδοξος είναι ότι αυτό θα συμβεί, ο Σύρος υπουργός απάντησε: «είναι πολύ δύσκολο να βάζει κανείς στοιχήματα με το Ισραήλ». Αλλά η Συρία «έχει μεγάλες ελπίδες» να ανοικοδομήσει σταθερές σχέσεις με τους γείτονές της. «Η Συρία τείνει το χέρι της για συμφωνίες, για την ειρήνη για τη διπλωματία» και την περιφερειακή ασφάλεια, υπογράμμισε ο Σαϊμπάνι.

Το χρονικό της έντασης

Η ένταση Συρίας-Ισραήλ ήρθε στο φως την Τρίτη όταν ο ισραηλινός στρατός βομβάρδισε την αεροπορική βάση Αμπού αλ Ντούχουρ, λέγοντας ότι η Δαμασκός ήταν έτοιμη να επιτρέψει σε τουρκικές δυνάμεις να αναπτυχθούν εκεί. Τόσο η Δαμασκός όσο και η Άγκυρα απέρριψαν τον ισχυρισμό.

Ο Σαϊμπάνι δήλωσε ότι η Συρία σέβεται τις ανησυχίες ασφαλείας του Ισραήλ, αλλά πρόσθεσε ότι το Ισραήλ θα πρέπει να σεβαστεί τις ανησυχίες της Συρίας, μεταξύ των οποίων και η χρήση από τον ισραηλινό στρατό του συριακού εναέριου χώρου, οι επιδρομές από τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και οι συλλήψεις στη νότια Συρία.

Περίπου στις αρχές του έτους οι δύο χώρες «είχαν συμφωνήσει στα χαρτιά σχεδόν στα πάντα» αναφορικά με μια συμφωνία ασφαλείας που απαιτούσε από το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον της Συρίας και προέβλεπε την απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τις περιοχές που κατέλαβαν μετά την ανατροπή Άσαντ.

Η συμφωνία αναφερόταν επίσης στη δημιουργία ζωνών ασφαλείας στο συριακό έδαφος, κοντά στα σύνορα με το Ισραήλ, περιλαμβανομένης μιας περιοχής όπου παρουσία θα είχε μόνο ο ΟΗΕ, αλλά και άλλες όπου θα αναπτύσσονταν σε διαφορετικό βαθμό οι συριακές δυνάμεις ασφαλείας. Όμως το Ισραήλ προσπάθησε να αποφύγει την εφαρμογή της, σημείωσε ο Σαϊμπάνι, λέγοντας: «Δεν είδαμε να έχουν πραγματική βούληση να καταλήξουν σε συμφωνία».

Υψίπεδα του Γκολάν

Συρία και Ισραήλ βρίσκονται τεχνικά σε κατάσταση πολέμου από το 1948. Το Ισραήλ κατέλαβε τα Υψίπεδα του Γκολάν μετά τον πόλεμο του 1967. Προτεραιότητα τώρα είναι «να σταματήσει η ισραηλινή επίθεση προτού καν καταλήξουμε σε συμφωνία ασφαλείας», δήλωσε ο Σαϊμπάνι. «Τότε ίσως μπορέσουμε να ανοίξουμε τα θέματα της ειρήνης και των Υψιπέδων του Γκολάν».

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία Τομ Μπάρακ δήλωσε την Τρίτη ότι η Ουάσινγκτον εργάζεται για τη δημιουργία ενός μηχανισμού για την πρόληψη των συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ, Τουρκίας και Συρίας. Ο Σύρος υπουργός επεσήμανε ότι δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για τον μηχανισμό, ο οποίος, όπως τόνισε, θα πρέπει να σταματήσει τις επιθέσεις και να ανοίξει τον δρόμο προς μια συμφωνία ασφαλείας, αντί θα «εδραιώσει (…) την ισραηλινή κατοχή».

Συνέντευξη για το Ιράν

Απειλές από Ιράν και ΗΠΑ φέρνουν σε αμηχανία όλο τον κόσμο. Ο Τραμπ ανήρτησε μια εικόνα της περιοχής, με κυκλωμένο το Στενό του Ορμούζ και τη λεζάντα «ΝΕΟ έδαφος των ΗΠΑ».  Αυτή είναι η δεύτερη φορά μέσα σε μία εβδομάδα που ο Αμερικανός πρόεδρος αναρτά την εικόνα αυτή.

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου στις 14:00 (τοπική ώρα, 21:00 ώρα Ελλάδας) αύριο Δευτέρα, εν μέσω προειδοποιήσεων για την αποκάλυψη «των σκληρότερων κυρώσεων στην Ιστορία» εις βάρος του Ιράν.

Η Ουάσινγκτον έχει καλέσει άλλες κυβερνήσεις, περιλαμβανομένου του Πεκίνου, να συμμετάσχουν στις προσπάθειες απομόνωσης της ιρανικής οικονομίας. Ωστόσο, η Κίνα, στρατηγικός οικονομικός εταίρος του Ιράν, έχει επικρίνει αυτήν την πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές «κυρώσεις και πιέσεις» δεν θα επιλύσουν τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Μεταξύ των σημαντικότερων εμπορικών εταίρων του Ιράν είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία ανακοίνωσαν την Τρίτη ότι αναστέλλουν «όλες τις εμπορικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές» με τη χώρα μέχρι νεοτέρας.

Bacalhau à Brás: Οι Πορτογάλοι λένε πως υπάρχουν περισσότερες από 365 συνταγές με μπακαλιάρο, μία για κάθε ημέρα του χρόνου. Είτε πρόκειται για υπερβολή είτε όχι, αρκεί μια επίσκεψη σε ένα παραδοσιακό εστιατόριο της Λισαβόνας για να καταλάβει κανείς ότι ο μπακαλιάρος κατέχει ξεχωριστή θέση στην τοπική κουζίνα.

Μία από τις πιο αγαπημένες συνταγές είναι το Bacalhau à Brás, που συνδυάζει ξαλμυρισμένο μπακαλιάρο με λεπτοκομμένες πατάτες, αυγά, κρεμμύδι, μαϊντανό και μαύρες ελιές. Πρόκειται για ένα πλούσιο σε γεύση και ιδιαίτερα χορταστικό πιάτο που συναντάται σχεδόν σε κάθε παραδοσιακό εστιατόριο της πόλης. Διατροφικά, ο μπακαλιάρος αποτελεί εξαιρετική πηγή πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας, ενώ περιέχει σημαντικά θρεπτικά συστατικά, όπως σελήνιο και βιταμίνη Β12.

Sardinhas Assadas: Αν επισκεφθείτε τη Λισαβόνα τους καλοκαιρινούς μήνες, δύσκολα θα αντισταθείτε στο άρωμα από τις ψητές σαρδέλες που ψήνονται στους δρόμους της πόλης, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των εορτασμών του Αγίου Αντωνίου. Οι σαρδέλες είναι ψημένες στα κάρβουνα και συνήθως συνοδεύονται από βραστές πατάτες, σαλάτα ή μια φέτα ψωμί. Τα ψάρια αυτά αποτελούν μία από τις καλύτερες πηγές ω-3 λιπαρών οξέων, βιταμίνης D και ασβεστίου, όταν καταναλώνονται με τα μικρά τους κόκαλα.

Bifana: Ανάμεσα στις πιο δημοφιλείς επιλογές street food βρίσκεται η Bifana. Ένα αφράτο ψωμάκι γεμισμένο με πολύ λεπτές φέτες χοιρινού κρέατος, οι οποίες μαρινάρονται σε λευκό κρασί, σκόρδο και μπαχαρικά και στη συνέχεια μαγειρεύονται αργά σε χοιρινό λίπος μαζί με τη μαρινάδα τους. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιαίτερα ζουμερό και γευστικό σάντουιτς, που αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές street food επιλογές της Λισαβόνας.

Θαλασσινά: Η σχέση της Λισαβόνας με τη θάλασσα αποτυπώνεται σχεδόν σε κάθε μενού. Αχιβάδες, χταπόδι, γαρίδες, μύδια και πολλά ακόμη θαλασσινά πρωταγωνιστούν στην πορτογαλική κουζίνα. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πιάτα είναι οι Amêijoas à Bulhão Pato, αχιβάδες μαγειρεμένες με ελαιόλαδο, σκόρδο, λευκό κρασί, λεμόνι και φρέσκο κόλιανδρο. Η συνταγή είναι απλή, αλλά αναδεικνύει μοναδικά τη φρεσκάδα των υλικών. Τα θαλασσινά αποτελούν εξαιρετική πηγή πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας και προσφέρουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, όπως ψευδάργυρο, ιώδιο και σελήνιο.

Pastel de Nata

Δεν γίνεται να φύγει κανείς από τη Λισαβόνα χωρίς να δοκιμάσει ένα ζεστό Pastel de Nata. Το τραγανό φύλλο και η βελούδινη κρέμα αυγού έχουν κάνει αυτό το μικρό γλυκό διάσημο σε όλο τον κόσμο, ενώ οι ρίζες του βρίσκονται στη συνοικία Μπελέμ, όπου δημιουργήθηκε πριν από περίπου δύο αιώνες.

Σερβίρεται συνήθως πασπαλισμένο με κανέλα ή ζάχαρη άχνη και συνοδεύεται ιδανικά από έναν δυνατό πορτογαλικό espresso. Προσωπικά, η πρώτη μπουκιά μού θύμισε τη δική μας μπουγάτσα με κρέμα, χάρη στον συνδυασμό του τραγανού φύλλου με τη βελούδινη κρέμα.

Ginjinha: Σε αρκετά σημεία της πόλης και ιδιαίτερα στις παλιές γειτονιές της Αλφάμα αξίζει να παρατηρήσετε τις ανοιχτές πόρτες ορισμένων σπιτιών. Εκεί, ηλικιωμένες κυρίες πουλούν σπιτική Ginjinha, το παραδοσιακό πορτογαλικό λικέρ από βύσσινο, σε μικρά σφηνάκια. Είναι μια από τις πιο αυθεντικές εικόνες της γειτονιάς και μια εμπειρία που δύσκολα συναντά κανείς σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σε ορισμένα από αυτά τα μικρά στέκια μπορείτε να ζητήσετε τη Ginjinha και σε copo de chocolate, δηλαδή σε ένα μικρό ποτηράκι από σοκολάτα, το οποίο τρώγεται μόλις τελειώσετε το λικέρ.

Time Out Market Lisboa: Αν υπάρχει ένα σημείο που συγκεντρώνει τις γεύσεις ολόκληρης της Πορτογαλίας, αυτό είναι το Time Out Market Lisboa. Στεγάζεται στην ιστορική Mercado da Ribeira και φιλοξενεί εστιατόρια, μικρούς παραγωγούς και μερικούς από τους πιο γνωστούς σεφ της χώρας.

Είναι το ιδανικό μέρος για να δοκιμάσει κανείς πολλές διαφορετικές γεύσεις σε μία μόνο επίσκεψη, από παραδοσιακά πιάτα με μπακαλιάρο και φρέσκα θαλασσινά μέχρι τοπικά τυριά, κρασιά και φυσικά τα διάσημα Pastéis de Nata. Είτε αναζητάτε ένα γρήγορο γεύμα είτε θέλετε να εξερευνήσετε τη σύγχρονη πορτογαλική γαστρονομία, το Time Out Market αποτελεί στάση που δεν πρέπει να λείπει από το ταξίδι σας.

Η Λισαβόνα είναι ένας προορισμός που αξίζει να γνωρίσει κανείς και μέσα από τη γαστρονομία του. Από τον διάσημο μπακαλιάρο και τις ψητές σαρδέλες μέχρι το Pastel de Nata και τη Ginjinha, κάθε γεύση έχει τη δική της ιστορία. Αν βρεθείτε στην πορτογαλική πρωτεύουσα, αφήστε λίγο στην άκρη το πρόγραμμα και αφιερώστε χρόνο για να ανακαλύψετε τις τοπικές γεύσεις. Είναι ένας από τους πιο όμορφους τρόπους να γνωρίσετε πραγματικά την πόλη.

Η Δέσποινα Μαυρίδου είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition

Στις εικόνες από βίντεο φέρεται να καταγράφεται ο άνδρας να περιμένει τη γυναίκα, να της επιτίθεται με πυροβολισμούς και στη συνέχεια να αυτοκτονεί. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, η 45χρονη δεν διέμενε στην πολυκατοικία, αλλά εκεί μάλλον έμενε η κόρη της. Παράλληλα, εξετάζεται η σχέση που είχε το ζευγάρι, καθώς οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ίσως το ζευγάρι δεν ήταν παντρεμένο.

Τι είπε γειτόνισσα για πυροβολισμούς

Γειτόνισσα είπε ότι τα ξημερώματα άκουσε τους πυροβολισμούς. Εμένα εδώ είναι το πατρικό μου, άκουσα τρεις πυροβολισμούς κατά τις 5:30 το πρωί», είπε γυναίκα που βρισκόταν στην περιοχή. Η ίδια τόνισε ότι δεν άκουσε κάποιο όχημα, ούτε παρατήρησε κάτι άλλο. Τα στοιχεία του άνδρα δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστά, αλλά φέρεται να είναι συνομήλικος της γυναίκας.

Την έρευνα για την υπόθεση έχει αναλάβει η αρμόδια υπηρεσία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, ενώ συνεχίζεται η εξέταση του χώρου και η συλλογή καταθέσεων και άλλων στοιχείων, προκειμένου να εξακριβωθούν πλήρως όσα προηγήθηκαν της δολοφονίας.

Και στην ελληνική περίπτωση υπάρχουν σοβαροί λόγοι να υποστηριχθεί ακριβώς το αντίθετο. Το πραγματικό ελληνικό πρόβλημα δεν είναι μόνο το χρέος Η Ελλάδα παραμένει μια υπερχρεωμένη χώρα. Αυτό δεν αμφισβητείται. Αλλά το πρόβλημα μιας υπερχρεωμένης οικονομίας δεν λύνεται αποκλειστικά μειώνοντας τον αριθμητή του λόγου: Χρέος/ΑΕΠ. Υπάρχει και ο παρονομαστής. Και μακροπρόθεσμα αυτός είναι ίσως σημαντικότερος.

Ένα κράτος με χρέος 300 δισ. και ΑΕΠ 200 δισ. έχει λόγο χρέους 150%. Εάν χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμά του για να μειώσει το χρέος στα 280 δισ., ο λόγος πέφτει στο 140%. Αν όμως κατορθώσει, μέσω παραγωγικών επενδύσεων, να αυξήσει διαχρονικά την παραγωγική του βάση και το ΑΕΠ φθάσει στα 250 δισεκατομμύρια, ακόμη και με χρέος 300 δισ. ο λόγος πέφτει στο 120%. Το παράδειγμα είναι σχηματικό, αλλά αναδεικνύει τη θεμελιώδη διαφορά ανάμεσα σε δύο στρατηγικές. Η πρώτη θεραπεύει το χρέος μειώνοντας το χρέος. Η δεύτερη το θεραπεύει αυξάνοντας την οικονομία που καλείται να το εξυπηρετήσει.

Για μια οικονομία με σοβαρό παραγωγικό έλλειμμα, η δεύτερη δυνατότητα δεν μπορεί να αγνοείται. Η παραγωγικότητα στο 55% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Και εδώ βρίσκεται το στοιχείο που αλλάζει ολόκληρη τη συζήτηση.

Ασθενείς παραγωγικές επιδόσεις

Στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για το 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι η ελληνική παραγωγικότητα βρίσκεται μόλις στο 55% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ίδια η Επιτροπή υποδεικνύει την αναβάθμιση υποδομών και την αύξηση του μεριδίου κλάδων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας ως δρόμο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Το ΔΝΤ καταλήγει σε παρόμοια διάγνωση. Επισημαίνει ότι η επιχειρηματική δυναμική και η παραγωγικότητα παραμένουν χαμηλές, ότι οι συνολικές επενδύσεις εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των αντίστοιχων επιπέδων της Ευρωζώνης και ότι ιδιαίτερα οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην πρόσβαση σε κεφάλαια.

Ο OECD το 2026 επαναλαμβάνει ότι, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ασθενείς παραγωγικές επιδόσεις, σημαντικό επενδυτικό κενό και δυσκολία των μικρότερων επιχειρήσεων να επενδύσουν στην καινοτομία και στις νέες τεχνολογίες. Επομένως δεν συζητούμε θεωρητικά. Έχουμε μια χώρα με υψηλό χρέος, αλλά ταυτόχρονα με τεράστιο αναξιοποίητο παραγωγικό δυναμικό. Και αυτή ακριβώς είναι η στιγμή κατά την οποία η οικονομική πολιτική πρέπει να αποφασίσει πού αποδίδει περισσότερο το επόμενο διαθέσιμο δισεκατομμύριο. Τι κάνει ένας υπερχρεωμένος οφειλέτης όταν αρχίζει να αναπνέει;

Ας μεταφέρουμε για λίγο το πρόβλημα σε μια επιχείρηση. Μια εταιρεία έχει υπερδανειστεί, έχει φτάσει στα όρια της χρεοκοπίας, αναδιαρθρώνει τις υποχρεώσεις της και οι πιστωτές της μετατρέπουν σημαντικό μέρος του χρέους σε πολύ μακροπρόθεσμο και σχετικά φθηνό. Ύστερα από χρόνια αρχίζει επιτέλους να παράγει πλεονάσματα.

Τι πρέπει να κάνει; Να πάρει κάθε ευρώ που περισσεύει και να εξοφλήσει σήμερα μια υποχρέωση που λήγει το 2040; Ή να διατηρήσει ασφαλές απόθεμα ρευστότητας και να χρησιμοποιήσει μέρος του διαθέσιμου κεφαλαίου για να εκσυγχρονίσει τις εγκαταστάσεις της, να αγοράσει καλύτερα μηχανήματα, να αναπτύξει νέα προϊόντα, να αυξήσει την παραγωγικότητα των εργαζομένων της και τελικά να δημιουργήσει πολύ μεγαλύτερο εισόδημα από το οποίο θα εξυπηρετεί ευκολότερα το χρέος της;

Ορθολογικά θα έκανε και τα δύο, αλλά με σαφή προτεραιότητα: πρώτα εξασφαλίζει ότι δεν θα ξαναχρεοκοπήσει και κατόπιν επενδύει ώστε να γίνει παραγωγικότερη. Διαφορετικά κινδυνεύει να αποκτήσει έναν άψογο ισολογισμό και μια προβληματική επιχείρηση. Το ίδιο ισχύει, με τις αναγκαίες διαφορές, και για ένα κράτος. Δεν χρειαζόμαστε απλώς “περισσότερες κρατικές δαπάνες”. Εδώ απαιτείται μια κρίσιμη διάκριση.

Ποια στρατηγική απουσιάζει

Το επιχείρημα δεν είναι ότι τα πλεονάσματα πρέπει να μετατραπούν σε επιδόματα, προσλήψεις ή ανεξέλεγκτη κατανάλωση. Αυτό θα μπορούσε πράγματι να οδηγήσει την Ελλάδα πίσω στον ίδιο δρόμο που δημιούργησε το δημοσιονομικό πρόβλημα. Η εναλλακτική στην πρόωρη αποπληρωμή δεν είναι η κατανάλωση. Είναι η παραγωγική κεφαλαιοποίηση του πλεονάσματος. Και εδώ ακριβώς απουσιάζει μια μεγάλη ελληνική στρατηγική.

Το κράτος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον νέο δημοσιονομικό χώρο για να δημιουργήσει ισχυρά κίνητρα ώστε οι ίδιοι οι Έλληνες να επενδύσουν: φορολογικά κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις, επιτάχυνση αποσβέσεων για νέο εξοπλισμό, ευκολότερη πρόσβαση μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, κίνητρα για συγχωνεύσεις και μεγέθυνση επιχειρήσεων, έρευνα και ανάπτυξη, αυτοματοποίηση, ψηφιοποίηση, εξαγωγική δραστηριότητα, μεταποίηση και παραγωγή υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

Δεν χρειάζεται το Δημόσιο να αποφασίσει ποιο εργοστάσιο θα κατασκευαστεί. Μπορεί να δημιουργήσει το οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα συμφέρει τον Έλληνα να επενδύσει το κεφάλαιό του στην παραγωγή αντί αποκλειστικά στην κατανάλωση ή στα ακίνητα. Και αυτό είναι πολύ διαφορετικό από τη λογική της κρατικά κατευθυνόμενης οικονομίας.

Το μεγάλο κόστος ευκαιρίας

Ας υποθέσουμε ότι η πρόωρη αποπληρωμή ενός δισεκατομμυρίου εξοικονομεί καθαρά 20 ή 30 εκατ. ευρώ ετησίως μετά την αφαίρεση της απόδοσης που θα είχαν τα διαθέσιμα. Η απόδοση είναι ασφαλής και επομένως έχει αξία. Αλλά το οικονομικό ερώτημα μόλις αρχίζει. Τι θα συνέβαινε εάν το ίδιο δισεκατομμύριο χρησιμοποιούνταν για να κινητοποιήσει δύο ή τρία δισεκατομμύρια ιδιωτικών επενδύσεων; Τι θα συνέβαινε εάν με φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα δημιουργούσε νέο παραγωγικό κεφάλαιο, νέες εξαγωγές, νέες επιχειρήσεις και υψηλότερη παραγωγικότητα;

Τότε η απόδοση δεν θα περιοριζόταν στους τόκους. Θα επέστρεφε στο κράτος μέσω υψηλότερου ΑΕΠ, μεγαλύτερων φορολογικών βάσεων, περισσότερης απασχόλησης και τελικά μικρότερου λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Αυτό ακριβώς είναι το κόστος ευκαιρίας της πρόωρης αποπληρωμής. Δεν αρκεί να μας λέει η κυβέρνηση: “Εξοικονομήσαμε 150 εκατ. τόκους”. Πρέπει να απαντήσει στο εξής: “Τι θα μπορούσε να παράγει το κεφάλαιο που χρησιμοποιήσαμε για να εξοικονομήσουμε αυτά τα 150 εκατομμύρια;”

Και υπάρχει ένα μοναδικό παράθυρο ευκαιρίας. Η συγκυρία είναι ακόμη σημαντικότερη επειδή το Ταμείο Ανάκαμψης δεν θα διαρκέσει για πάντα. Το ΔΝΤ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι καθώς ολοκληρώνεται η χρηματοδότηση του Next Generation EU, η ανάπτυξη κινδυνεύει να επιβραδυνθεί, ενώ εξακολουθούν να βαραίνουν την οικονομία η χαμηλή επένδυση, η υποτονική παραγωγικότητα και το δημογραφικό πρόβλημα. Ο OECD επίσης επισημαίνει ότι η ενίσχυση των επενδύσεων είναι κρίσιμη ακριβώς επειδή η χαμηλή παραγωγικότητα εξακολουθεί να περιορίζει την ανταγωνιστικότητα και το βιοτικό επίπεδο.

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο. Διαθέτει ακόμη ευρωπαϊκά κεφάλαια. Διαθέτει δημοσιονομικά πλεονάσματα. Έχει αποκαταστήσει την πρόσβασή της στις αγορές. Το τραπεζικό σύστημα έχει σταθεροποιηθεί. Και διαθέτει πολύ μακροπρόθεσμη δομή δημόσιου χρέους.

Αν υπάρχει στιγμή για παραγωγική ανασυγκρότηση, είναι αυτή. Η παραγωγικότητα είναι και πολιτική χρέους. Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο λάθος της δημόσιας συζήτησης. Αντιμετωπίζουμε την πολιτική χρέους και την αναπτυξιακή πολιτική σαν δύο διαφορετικά πράγματα. Δεν είναι. Για μια υπερχρεωμένη χώρα, η αύξηση της παραγωγικότητας είναι πολιτική μείωσης του χρέους. Εάν αυξηθεί μόνιμα η παραγωγικότητα, αυξάνεται το δυνητικό ΑΕΠ. Εάν αυξηθεί το δυνητικό ΑΕΠ, αυξάνεται η φορολογική βάση, χωρίς να χρειάζεται αύξηση φορολογικών συντελεστών.

Εάν αυξηθεί η φορολογική βάση, βελτιώνεται η δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους. Και εάν το ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα από το χρέος, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ υποχωρεί. Γι’ αυτό το ΔΝΤ, ενώ εξακολουθεί να ζητά δημοσιονομική πειθαρχία και πρωτογενή πλεονάσματα, υπογραμμίζει ταυτόχρονα ότι οι σημαντικές επενδυτικές ανάγκες της Ελλάδας καθιστούν αναγκαία την προτεραιότητα στις δημόσιες επενδύσεις που ενισχύουν τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η χώρα να αποδείξει ότι μπορεί να παράγει

Δεν υπάρχει αντίφαση. Η παραγωγική ανάπτυξη δεν είναι η εναλλακτική της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Είναι το επόμενο στάδιό της. Η Ελλάδα κινδυνεύει να κερδίσει τη μάχη του χρέους και να χάσει τη μάχη της παραγωγής. Η κυβέρνηση δικαιούται να θεωρεί επιτυχία το γεγονός ότι η Ελλάδα μπορεί σήμερα να αποπληρώνει πρόωρα τις υποχρεώσεις της. Η δυνατότητα όμως δεν συνεπάγεται και οικονομική σκοπιμότητα.

Ένα υπερχρεωμένο κράτος οφείλει ασφαλώς να μειώνει το χρέος του. Αλλά όταν το χρέος έχει αναδιαρθρωθεί σε μεγάλες διάρκειες, όταν υπάρχει επαρκές απόθεμα ασφαλείας και όταν η χώρα παρουσιάζει τεράστιο παραγωγικό κενό, το επόμενο διαθέσιμο ευρώ πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο με βάση τον τόκο που εξοικονομεί αλλά και με βάση το εισόδημα που μπορεί να δημιουργήσει. Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ λογιστικής και οικονομικής πολιτικής.

Η λογιστική λέει: χρωστάω 100, έχω 10, πληρώνω τα 10 και χρωστάω 90. Η αναπτυξιακή οικονομική πολιτική ρωτά: μπορώ να χρησιμοποιήσω ένα μέρος των 10 ώστε αύριο να παράγω 120 αντί για 100 και να εξυπηρετώ ευκολότερα τα 100 που χρωστάω; Δεν χρειάζεται να επιλέξουμε μεταξύ δημοσιονομικής υπευθυνότητας και ανάπτυξης. Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι, μετά τη χρεοκοπία και την εξυγίανση, η δημοσιονομική υπευθυνότητα αλλάζει περιεχόμενο. Στην πρώτη φάση σημαίνει να σταματήσεις να δημιουργείς χρέος. Στη δεύτερη σημαίνει να εξασφαλίσεις τη βιωσιμότητά του.

Στην τρίτη όμως σημαίνει να επενδύσεις ώστε να μη μείνεις για πάντα μια φτωχή οικονομία που απλώς αποπληρώνει υποδειγματικά τους πιστωτές της. Η Ελλάδα έχει φτάσει σε αυτή την τρίτη φάση. Και με παραγωγικότητα που εξακολουθεί να βρίσκεται μόλις στο 55% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, η μεγάλη οικονομική πρόκληση δεν είναι πλέον απλώς να αποδείξει ότι μπορεί να πληρώνει. Είναι να αποδείξει ότι μπορεί να παράγει.

Οι κυβερνήσεις της Ρώμης και του Βερολίνου διαφωνούν σχετικά με τη διαχείριση της λεγόμενης δευτερογενούς μετανάστευσης. Ο Σαλβίνι, ο οποίος είναι επίσης υπουργός Μεταφορών στον δεξιό τρικομματικό συνασπισμό της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, δήλωσε σε κομματική συγκέντρωση στο Τρέντο της βόρειας Ιταλίας:

«Η Γερμανία δεν έχει δικαίωμα να μας στείλει πίσω ούτε έναν παράνομο μετανάστη εφόσον πλοία γερμανικών μη κυβερνητικών οργανώσεων επιχειρούν στη Μεσόγειο και φέρνουν χιλιάδες παράνομους μετανάστες στην ακτή, στην Ιταλία και την Ευρώπη». Ο επικεφαλής της Λέγκας είχε υιοθετήσει μια εξαιρετικά σκληρή γραμμή εναντίον των μεταναστών που φθάνουν με πλεούμενα και των οργανώσεων αρωγής στη διάρκεια προηγούμενης θητείας του ως υπουργός Εσωτερικών.

Το νέο σύμφωνο για το μεταναστευτικό

Ένα νέο σύμφωνο της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση είναι σε ισχύ από τα μέσα Ιουνίου. Στη βάση αυτή, η Γερμανία και άλλες χώρες θέλουν να στέλνουν πίσω στην Ιταλία μετανάστες που εισήλθαν στην ΕΕ από τις ιταλικές ακτές και στη συνέχεια εισήλθαν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εντούτοις η Ρώμη δεν έχει δεχθεί να πάρει πίσω κανέναν μετανάστη από τη Γερμανία από τότε που τέθηκε σε ισχύ το νέο σύμφωνο.

Ακόμα και πριν απ’ αυτό, η Ιταλία είχε απορρίψει από το 2023 περίπου 80.000 αιτήματα επιστροφής μεταναστών που είχαν διατυπωθεί από άλλες χώρες, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία. Ο λόγος που επικαλούνταν ήταν ότι το ιταλικό εθνικό σύστημα υποδοχής ήταν πλήρως κορεσμένο. Σύμφωνα με ιταλικά μέσα ενημέρωσης, η διένεξη ανάμεσα στη Ρώμη και το Βερολίνο πρόκειται να συζητηθεί στο εγγύς μέλλον σε συνομιλίες ανάμεσα στους υπουργούς Εξωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι και Αλεξάντερ Ντόμπριντ.