Οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ ICA και Coop επιβεβαίωσαν σήμερα, Δευτέρα, ότι καταστήματά τους επηρεάστηκαν από το συμβάν, το οποίο προκάλεσε προβλήματα στα συστήματα ψύξης και κατάψυξης.

Ένα κατάστημα στη Σουηδία ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η θερμοκρασία στα ψυγεία και τους καταψύκτες του είχε ρυθμιστεί στους 50 βαθμούς Κελσίου – το ίδιο συνέβη και σε παρόμοια κυβερνοεπίθεση στη Γαλλία.

«Γνωρίζουμε ότι ένας περιορισμένος αριθμός καταστημάτων επηρεάστηκε από ένα περιστατικό κατά τη διάρκεια της νύχτας, το οποίο είχε αντίκτυπο στα συστήματα ψύξης και κατάψυξης», δήλωσε εκπρόσωπος της ιδιωτικής εταιρείας ICA σε γραπτή απάντηση.

Από την πλευρά της, η αλυσίδα λιανικής Coop δήλωσε στην εφημερίδα Aftonbladet ότι έξι καταστήματά της επηρεάστηκαν από παρόμοια περιστατικά.

Στο επίκεντρο οι κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης

Το περιστατικό στη Σουηδία σημειώνεται λίγες εβδομάδες μετά από ανάλογη επίθεση στη Γαλλία. Τον περασμένο μήνα, η γαλλική αστυνομία ανακοίνωσε ότι χάκερ απέκτησαν τον έλεγχο των μονάδων ψύξης σε εκατοντάδες σούπερ μάρκετ, σε μια ευρείας κλίμακας κυβερνοεπίθεση.

Η επίθεση προκάλεσε απώλειες τροφίμων, αλλά και πυρκαγιές, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που συνδέονται με τα διασυνδεδεμένα συστήματα ελέγχου και διαχείρισης εγκαταστάσεων.

Τα περιστατικά στη Σουηδία επαναφέρουν στο προσκήνιο την ευπάθεια των ψηφιακά ελεγχόμενων υποδομών, καθώς μια κυβερνοεπίθεση δεν περιορίζεται πλέον στην κλοπή δεδομένων ή τις δυσλειτουργίες ηλεκτρονικών υπηρεσιών, αλλά μπορεί να προκαλέσει άμεσες επιπτώσεις σε φυσικές εγκαταστάσεις και στην ασφάλεια των προϊόντων.

Βέλγιο: Κυβερνοεπίθεση σε δεκάδες σούπερ μάρκετ

Περίπου 40 καταστήματα Delhaize, 15 Carrefour, 15 Intermarché και πέντε Sparεπηρεάστηκαν από κυβερνοεπίθεση που στόχευσε τις εγκαταστάσεις ψύξης και κατάψυξης. Οι χάκερ ενεργοποίησαν εξ αποστάσεως τη λειτουργία απόψυξης, προκαλώντας απότομη άνοδο της θερμοκρασίας και την καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων.

Υπεύθυνος καταστήματος Proxy Delhaize στο Όβερσε, αντιλήφθηκε το πρόβλημα περίπου στις 3 τα ξημερώματα της Κυριακής προς Δευτέρα, όταν ενεργοποιήθηκαν οι συναγερμοί των ψυκτικών εγκαταστάσεων.

Όταν έφτασε στο κατάστημα, περίπου 20 λεπτά αργότερα, διαπίστωσε ότι όλα τα ψυγεία βρίσκονταν σε λειτουργία απόψυξης και διοχέτευαν θερμό αέρα. Αναγκάστηκε να απομακρύνει άμεσα τα προϊόντα.

«Διαπίστωσα ότι όλα τα ψυγεία μου βρίσκονταν σε λειτουργία απόψυξης και διοχέτευαν ζεστό αέρα. Δυστυχώς, αναγκάστηκα να αρχίσω να αδειάζω το κατάστημα. Όλα τα εμπορεύματα πρέπει να πεταχτούν. Είναι πραγματικά λυπηρό», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χάκερ είχαν τροποποιήσει εξ αποστάσεως τις ρυθμίσεις των ψυκτικών εγκαταστάσεων, με αποτέλεσμα να διοχετεύεται αέρας θερμοκρασίας περίπου 40 βαθμών Κελσίου ακόμη και στους θαλάμους βαθιάς κατάψυξης.

«Δεν θα μπορούσε να υπάρξει κάτι χειρότερο στο επάγγελμά μας. Πρέπει να πετάξουμε όλα τα εμπορεύματα», σημείωσε ο καταστηματάρχης.

Ποιες αλυσίδες επηρεάστηκαν

Το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στο συγκεκριμένο κατάστημα. Περίπου στις 4 τα ξημερώματα, η Delhaize έστειλε γραπτό μήνυμα στους υπεύθυνους των καταστημάτων της, προειδοποιώντας για αιφνίδια αύξηση της θερμοκρασίας στις ψυκτικές εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου 40 καταστήματα Delhaize επηρεάστηκαν από το περιστατικό. Σε ορισμένα καταστήματα, η θερμοκρασία στα ψυγεία και κυρίως στους καταψύκτες έφτασε περίπου τους 15 βαθμούς Κελσίου.

Τα προβλήματα αφορούσαν κυρίως καταστήματα Shop & Go δίπλα σε πρατήρια καυσίμων Q8, καταστήματα Proxy Delhaize, αλλά και ορισμένα σούπερ μάρκετ και εμπορικά καταστήματα κατά μήκος αυτοκινητοδρόμων.

Αντίστοιχα προβλήματα καταγράφηκαν σε 15 καταστήματα Carrefour και περίπου 15 καταστήματα Intermarché, καθώς και σε πέντε μικρότερα καταστήματα Spar, σύμφωνα με τον όμιλο Colruyt.

Στο στόχαστρο φέρεται να βρέθηκαν επίσης η σοκολατοποιία Galler στη Λιέγη και η αλυσίδα κρεοπωλείων De Laet en Van Haver, με έδρα την Αμβέρσα.

Πώς έγινε η επίθεση

Οι πρώτες επιθέσεις εκτιμάται ότι ξεκίνησαν τα μεσάνυχτα της Κυριακής προς Δευτέρα.

Σύμφωνα με τον διευθυντή της εταιρείας Sabcobel, Stephan Moelans, που ειδικεύεται στις ψυκτικές εγκαταστάσεις, οι δράστες χρησιμοποίησαν την ίδια μέθοδο με εκείνη της κυβερνοεπίθεσης που έπληξε εκατοντάδες καταστήματα στη Γαλλία.

Συγκεκριμένα, ενεργοποίησαν εξ αποστάσεως τη λειτουργία απόψυξης, η οποία κανονικά χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση του πάγου από τις εγκαταστάσεις. Η παρέμβαση αυτή προκάλεσε αφύσικη άνοδο της θερμοκρασίας στα ψυγεία και τους καταψύκτες.

«Αρχίσαμε από τη 1 τα ξημερώματα να κινητοποιούμε τεχνικούς για να θέσουμε την κατάσταση υπό έλεγχο», ανέφερε ο Moelans. Όπως εξήγησε, οι τεχνικοί εργάστηκαν όλη τη νύχτα και το πρωί, αποσυνδέοντας από το δίκτυο τις εγκαταστάσεις που είχαν επηρεαστεί.

Οι οικονομικές απώλειες ενδέχεται να είναι σημαντικές. Στη Γαλλία, όπου εκατοντάδες καταστήματα επλήγησαν στις αρχές Οκτωβρίου, το συνολικό κόστος των ζημιών εκτιμήθηκε σε αρκετές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.

Εσθονια: Κυβερνοεπίθεση σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ

Στο στόχαστρο κυβερνοεπίθεσης βρέθηκε αλυσίδα σούπερ μάρκετ στην Εσθονία.

Συγκεκριμένα, οι δράστες απέκτησαν πρόσβαση σε υπολογιστή που ελέγχει παλαιότερου τύπου σύστημα ψύξης της Danfoss και αύξησαν τη θερμοκρασία καταψύκτη στους 50 βαθμούς Κελσίου.

Την επίθεση επιβεβαίωσε ο Jann Mutso, διευθύνων σύμβουλος της Kitman Coldtech, εταιρεία που κατασκευάζει την τεχνολογία η οποία επηρεάστηκε. Όπως δήλωσε στο ERR, ένας από τους πελάτες της εταιρείας δέχθηκε επίθεση, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν πληγεί και άλλοι.

Ο ίδιος περιέγραψε το κατάστημα που αποτέλεσε στόχο ως μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ, χωρίς να αποκαλύψει την ταυτότητά του.

«Ένας από τους πελάτες μας δέχθηκε επίθεση. Έχουν συμβεί και άλλα περιστατικά. Δεν γνωρίζω ακόμη ακριβώς την έκτασή τους, αλλά έχουν δεχθεί επιθέσεις και άλλοι πελάτες στην Εσθονία, όχι μόνο δικοί μας. Συνέβη σήμερα το πρωί», ανέφερε.

Ο επικεφαλής της Kitman Coldtech εξήγησε ότι είναι πλέον συνηθισμένο τα συστήματα ψύξης μεγάλων καταστημάτων τροφίμων να λειτουργούν ψηφιακά και να είναι συνδεδεμένα σε δίκτυα. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι δράστες φαίνεται ότι εκμεταλλεύτηκαν συγκεκριμένα κενά ασφαλείας.

Αποφεύχθηκαν οι εκτεταμένες ζημιές

Στην περίπτωση της συγκεκριμένης επίθεσης, η αντίδραση ήταν άμεση. Σύμφωνα με τον Mutso, το περιστατικό αντιμετωπίστηκε μέσα σε δέκα λεπτά από την αναφορά του, με αποτέλεσμα να μην προκληθούν ζημιές μεγάλης έκτασης.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η παραβίαση ψηφιακών συστημάτων που ελέγχουν ψυκτικές εγκαταστάσεις μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στην ασφάλεια των τροφίμων και να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στην ιστοσελίδα της Kitman Coldtech, μεταξύ των πελατών της συγκαταλέγονται τέσσερις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ της Εσθονίας: Selver, Rimi, Coop και Lidl. Ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί ποια αλυσίδα αποτέλεσε τον στόχο της συγκεκριμένης επίθεσης.

Με πληροφορίες από Reuters / dnews.gr

Η Άγκυρα τεστάρει συστηματικά τις αντοχές μας χρησιμοποιώντας ως δούρειο ίππο τα ποντίσματα καλωδίων και τις δικές της αυθαίρετες “περιβαλλοντικές” ζώνες. Όμως, η θάλασσα δεν έχει “γκρίζες ζώνες” στη ναυσιπλοΐα. Ή ελέγχεις το πεδίο βάσει της UNCLOS ή επιτρέπεις στον αναθεωρητισμό να δημιουργεί de facto συγκυριαρχία. Η Τουρκία δεν έβαλε ποτέ τη “Γαλάζια Πατρίδα” στο ψυγείο· απλώς της άλλαξε ετικέτα.

Από το Καστελλόριζο μέχρι τις ακτές της Κρήτης, η γεωστρατηγική πραγματικότητα εκδικείται όσους πίστεψαν ότι η επιθετικότητα αντιμετωπίζεται με δηλώσεις καλής θέλησης. Η μεθοδευμένη αυτή υποχώρηση, άλλωστε, ξεκίνησε από τα “μαλακά” θέματα. Ήδη από το 2024, πίσω από την κουρτίνα της τότε “θετικής ατζέντας”, είχε καλλιεργηθεί η ιδέα να παρακαμφθούν οι σκληρές νομικές διαφορές μέσω “πιλοτικών” συνδιαχειρίσεων, όπως τα θαλάσσια πάρκα.

Αυτό το δήθεν ανώδυνο περιβαλλοντικό προηγούμενο, που σχεδιάστηκε πάνω σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας, λειτούργησε ως ο δούρειος ίππος. Μας έθισε στην ιδέα ότι η ελληνική ΑΟΖ μπορεί να είναι αντικείμενο κοινής εκμετάλλευσης, οδηγώντας μας “ελαφρώς και ανεπαισθήτως” στη σημερινή κρίση του Interconnector.

Η παγίδα της “Γραπτής Ειδοποίησης” και η “Ολιστική Λύση”

Η Άγκυρα επιχειρεί πλέον να επιβάλει μια de facto συγκυριαρχία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, χρησιμοποιώντας ως “πολιορκητικό κριό” το έργο του ηλεκτρικού καλωδίου (Great Sea Interconnector). Ο Χακάν Φιντάν, με άκρως διπλωματικό αλλά προκλητικό προπέτασμα καπνού, ζητά “γραπτή ειδοποίηση” (prior notification) για τη διεξαγωγή ερευνών ή ποντίσματος στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι το casus belli και η “Γαλάζια Πατρίδα” παραμένουν ενεργά στο τραπέζι.

Στη γλώσσα της θάλασσας και του Δικαίου, η “γραπτή ειδοποίηση” που απαιτεί η Τουρκία δεν είναι μια τυπική διαδικασία ευγενείας. Είναι έμμεση αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αν η Ελλάδα δεχθεί να “ειδοποιεί” εγγράφως την Τουρκία για έργα εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας (π.χ. ανατολικά της Κρήτης ή πέριξ της Κάσου), εκχωρεί de facto δικαίωμα έγκρισης στην Άγκυρα.

Πίσω από τις εύηχες λέξεις περί “ορθολογικής” και “ολιστικής” προσέγγισης που πλασάρει συστηματικά η Άγκυρα, κρύβεται η μεθοδική απαίτηση που είχε διαγνωστεί ήδη από το 2024: να εγκαταλείψει η Αθήνα την πάγια θέση της για την πλήρη επήρεια των νησιών μας σε θαλάσσιες ζώνες.

Ο τουρκικός “ορθολογισμός” ζητά να παρακαμφθεί η UNCLOS υπέρ μιας πολιτικής “ευθυδικίας” που θα μοίραζε το Αιγαίο στη μέση, εξαφανίζοντας την ΑΟΖ των νησιών. Η UNCLOS είναι σαφής στο άρθρο 79: για την πόντιση καλωδίων σε υφαλοκρηπίδα τρίτου κράτους δεν απαιτείται άδεια, παρά μόνο για τη χάραξη της πορείας. Η Τουρκία όμως δεν ζητά χάραξη· απαιτεί να συμπεριφέρεται ως ο “ιδιοκτήτης” της περιοχής.

Το “αναισθητικό” της θετικής ατζέντας

Την ώρα που η ελληνική κυβέρνηση επενδύει επικοινωνιακά στη “θετική ατζέντα”, η τουρκική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι διατηρεί το δικαίωμα να μας κηρύξει πόλεμο αν ασκήσουμε το νόμιμο δικαίωμά μας, την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η Άγκυρα δεν υποχώρησε ούτε εκατοστό· απλώς μετέτρεψε το στυλ της από “πειρατικό” σε “θεσμικό”.

Ο Φιντάν παρουσιάζει τη συζήτηση για τα λιμάνια, τον τουρισμό και την οικονομία ως πρόοδο. Στην πραγματικότητα, χρησιμοποιεί αυτά τα δευτερεύοντα ζητήματα ως αναισθητικό, ώστε να μην αντιδρά η Αθήνα όσο εκείνοι γκριζάρουν την περιοχή της Κάσου και του Καστελλόριζου μέσω των NAVTEX και των απαιτήσεων για το καλώδιο.

Αυτή η τακτική του “νανουρίσματος” και του “τεχνητού εφησυχασμού” του λαού δεν είναι τωρινή, αλλά αποτελεί τη μόνιμη επωδό της πολιτικής των τελευταίων επτά ετών. Ήδη από τις αρχές του 2020, όταν η ένταση στον Έβρο και την Ανατολική Μεσόγειο χτυπούσε κόκκινο, αναλυτές από όλο το πολιτικό φάσμα, προειδοποιούσαν ότι η Άγκυρα δεν προβαίνει σε σπασμωδικές ή τυχοδιωκτικές ενέργειες, αλλά υλοποιεί έναν μακροχρόνιο, συστηματικό σχεδιασμό δημιουργίας τετελεσμένων.

Το παράνομο τουρκολιβυκό σύμφωνο, που σήμερα βλέπουμε να “κλειδώνει” θεσμικά, είχε διαγνωστεί από τότε ως η αφετηρία μιας ευρύτερης γεωστρατηγικής διαπραγμάτευσης της Τουρκίας, με στόχο την ακύρωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κρήτης και των Δωδεκανήσων.

Η μεγάλη αυταπάτη της Αθήνας, που καλλιεργείται συστηματικά, είναι η προσδοκία μιας “ευεργετικής παρέμβασης” από τους συμμάχους μας. Όπως χαρακτηριστικά τονιζόταν σε εκείνες τις πρώιμες αναλύσεις του 2020, το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ και η ΕΕ, στους οποίους η Ελλάδα εναποθέτει μάταια τις ελπίδες της, είναι οι ίδιοι η πηγή του προβλήματος στην περιοχή.

Η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες, προκειμένου να κρατήσουν την Τουρκία στη δυτική σφαίρα επιρροής και μακριά από τη Ρωσία, ήταν και παραμένουν διατεθειμένες να προσφέρουν σοβαρά ανταλλάγματα στην κυβέρνηση Ερντογάν, ανταλλάγματα που δυστυχώς πληρώνονται πάντα “τοις μετρητοίς” σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κύπρου.

Το συγχρονισμένο διπλωματικό “κούμπωμα”

Το άκρως ανησυχητικό σήμερα είναι ότι οι δύο Υπουργοί Εξωτερικών, Γεραπετρίτης και Φιντάν, εμφανίζονται να “κουμπώνουν” τις δηλώσεις τους σε μια κοινή φόρμουλα συμβιβασμού για το καλώδιο. Ο μεν Γεραπετρίτης δήλωσε ότι «μόνο η Ελλάδα δίνει άδεια», αλλά άφησε ορθάνοιχτο το παράθυρο για «γραπτή ενημέρωση» προς την Τουρκία, αρκεί να μη λέγεται “αδειοδότηση”. Ο δε Φιντάν λέει ακριβώς το ίδιο: «Δεν φέρνουμε αντίρρηση στο έργο, αλλά θέλουμε γραπτή ειδοποίηση».

Αυτή η μεθόδευση βαφτίζει την τουρκική απαίτηση για κυριαρχία ως απλή “ενημέρωση”. Κατ’ ουσίαν, είτε το πεις “άδεια” είτε “γραπτή ενημέρωση”, αν για να ποντίσεις καλώδιο στην υφαλοκρηπίδα σου στέλνεις έγγραφο στην Άγκυρα, έχεις αποδεχθεί de facto ότι η περιοχή είναι υπό αμφισβήτηση.

Στο Διεθνές Δίκαιο, η συμπεριφορά των κρατών δημιουργεί εθιμικό δίκαιο και προηγούμενα (acquiescence/silence). Αν ένα κράτος ζητά την άδεια ή “ειδοποιεί” εγγράφως ένα άλλο για να κάνει έργα (όπως το καλώδιο Great Sea Interconnector) σε περιοχή που θεωρεί δική του υφαλοκρηπίδα, ουσιαστικά αποδέχεται ότι η δική του κυριαρχία δεν είναι απόλυτη.

Αυτή η διολίσθηση προς τη “γραπτή ενημέρωση” κουβαλάει μια βαριά προϊστορία. Ήδη από τα τέλη του 2024, η τότε ηχηρή παραίτηση του Γενικού Γραμματέα του ΥΠΕΞ, πρέσβη Ρούσσου Κούνδουρου, είχε αποκαλύψει το μέγεθος μιας ανεξέλεγκτης διπλωματίας. Ήταν η περίοδος που η υπηρεσιακή ηγεσία παρακαμπτόταν συστηματικά μέσω άτυπων καναλιών, την ίδια ώρα που ο Χακάν Φιντάν επιβεβαίωνε δημόσια ότι συζητούσε με τον Έλληνα ομόλογό του όλα τα ζητήματα διμερώς και παρασκηνιακά.

Μάλιστα σήμερα, η πίεση στο πεδίο είναι τέτοια που προκάλεσε ήδη κραδασμούς στο ίδιο το έργο, καθώς η γαλλική Nexans μεταθέτει ουσιαστικά την προσπάθεια για το GSI για το 2028 επιδιώκοντας να μειώσει το ρίσκο της, γεγονός που αποδεικνύει πόσο ορθά εντοπίζεται το καλώδιο ως το “κέντρο βάρους” της τρέχουσας κρίσης.

Υπάρχει πλέον διάχυτη η αίσθηση στην κοινή γνώμη ότι η “θετική ατζέντα” είναι μια καλοστημένη παγίδα για να συρθούμε στη Χάγη ή σε μια διμερή συμφωνία πακέτο με τους όρους της Τουρκίας, χωρίς η ίδια να έχει υποχωρήσει σε τίποτα. Μήπως λοιπόν πλέουμε “Πρόσω ολοταχώς” προς τις “Πρέσπες του Αιγαίου”;

Για την Άγκυρα η επικύρωση δίνει μία (έστω ψευδεπίγραφη) “νομική βάση” για την έναρξη εφαρμογής από την Τουρκία και άλλων συμφωνιών που έχει υπογράψει με τη λιβυκή κυβέρνηση. Συγκεκριμένα, ανοίγει τον δρόμο για τη διενέργεια σεισμικών ερευνών σε ορισμένα υπεράκτια θαλάσσια οικόπεδα, τα οποία ενδέχεται να προκαλέσουν αντιπαράθεση με την Αίγυπτο, καθώς το τουρκολιβυκό έχει μπει “για τα καλά στο μάτι” της Αιγύπτου.

Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει το αναθεωρητικό της αφήγημα για τον καθορισμό των θαλάσσιων οικονομικών ζωνών στη Μεσόγειο, απέναντι των ελληνικών θέσεων. Ταυτόχρονα, υπάρχει το ερώτημα είναι πόσο πιθανή είναι μία νέα αντιπαράθεση, ανάλογης με εκείνη του 2020. Υποστηρίζεται ότι η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να παρασύρει τη Λιβύη σε μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, με την Τουρκία από τη μία πλευρά και την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ισραήλ από την άλλη.

Η Ελλάδα έχει ήδη αναθέσει στον αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό Chevron την έρευνα για υδρογονάνθρακες σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης, τις οποίες διεκδικεί και η Λιβύη. Επομένως, η προσπάθεια εφαρμογής της συμφωνίας θα μπορούσε ακόμη και να εμπλέξει τις ΗΠΑ στη διαμάχη, προκειμένου να υπερασπιστούν τα περιφερειακά συμφέροντα και την ενεργειακή στρατηγική τους. Στη Λιβύη, τα γεγονότα σπάνια εξελίσσονται μεμονωμένα και, στη σημερινή συγκυρία, σχεδόν ποτέ χωρίς γεωπολιτικές πιέσεις.

Η απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ

Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων να επικυρώσει τη συμφωνία ακολούθησε μια πολιτική κίνηση για την απομάκρυνση του επί 12 χρόνια προέδρου της, Αγκίλα Σάλεχ. Ο Σάλεχ διατηρούσε στενές σχέσεις με το Κάιρο και αρνούνταν να επικυρώσει την συμφωνία, καθώς αυτή θα επηρέαζε τα αιγυπτιακά συμφέροντα και θα ανέτρεπε μια μακροχρόνια διεθνή ισορροπία στη Λιβύη.

Στις αρχές Οκτωβρίου, ωστόσο, ο Σάλεχ αντικαταστάθηκε από τον Αλ Σαλχίν Αμπντουλναμπί αλ Ομπέιντι, σε μια κίνηση που σχεδιάστηκε από τον Σαντάμ Χαφτάρ, γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος αποτελεί τον de facto στρατιωτικό ηγέτη της ανατολικής Λιβύης και προαλείφεται για διάδοχος του ηλικιωμένου πατέρα του. Η αντικατάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Σάλεχ επικρίνονταν ότι είχε μετατρέψει μια κατά βάση εθιμοτυπική διοικητική θέση, εκείνη του προέδρου της Βουλής, σε πραγματικό κέντρο λήψης αποφάσεων.

Κατά τους επικριτές του, το πέτυχε παρακάμπτοντας τους κοινοβουλευτικούς κανόνες, πραγματοποιώντας ψηφοφορίες χωρίς να υπάρχει απαρτία, ή παρουσιάζοντας ως εγκεκριμένες αποφάσεις ψηφοφορίες, που υποτίθεται ότι είχαν διεξαχθεί μέσω WhatsApp, όταν αυτό εξυπηρετούσε τις πολιτικές του επιδιώξεις.

Η πλευρά Σάλεχ υποστήριζε ότι το Σώμα εκλέχτηκε από μία αντιπροσωπευτική-εκλογική διαδικασία, το 2014 (στην πραγματικότητα, την μοναδική αντιπροσωπευτική στην μετακανταφική Λιβύη) και πως η θητεία του παρατείνονταν αυτόματα μέχρι την διενέργεια νέων, νόμιμων εθνικών εκλογών – τις οποίες ήθελε η Βεγγάζη, αλλά δεν έδειχνε καμία σπουδή η κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία αγνόησε τις σχετικές διεθνείς δεσμεύσεις, πάντα με την συνδρομή της Τουρκίας.

Ο ρόλος του Σαντάμ Χαφτάρ

Πάντως, ο νέος πρόεδρος της Βουλής εκλέχτηκε με τις πρακτικές που κατηγορούνταν ο Σάλεχ! Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε μία κλειστή ψηφοφορία για την επικύρωση της συμφωνίας, με διαδικασίες κυριολεκτικά “fast track”, χωρίς κάποια διαβούλευση. Το αποτέλεσμα ήταν η ομόφωνη υποστήριξή της, ακριβώς αυτό που επιδίωκε ο Σαντάμ Χαφτάρ. Η εξέλιξη αποτελεί νίκη για τον νεότερο Χαφτάρ στην προσπάθειά του να αναλάβει την προεδρία, ή να καταστεί ο de facto ηγέτης ολόκληρης της Λιβύης.

Παρά το γεγονός ότι η ανάδειξη του Σαντάμ Χαφτάρ στην εξουσία έχει πλέον μετατραπεί σε άτυπο στόχο της αμερικανικής διπλωματίας στη Λιβύη, αλλά και της διαδικασίας του ΟΗΕ – ενώ υποστηρίζεται από ένα ευρύ φάσμα χωρών, από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Ρωσία, έως τη Γαλλία – το εγχείρημα εξακολουθεί να προσκρούει σε ένα θεμελιώδες εμπόδιο: Οι Λίβυοι, ιδιαίτερα οι κάτοικοι της πολυπληθέστερης δυτικής περιοχής της χώρας, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θέλουν να κυβερνηθούν από αυτόν.

Από την άλλη, αν υπάρχει κάποιος υπεύθυνος που δεν προχώρησε μία διαφανή εκλογική διαδικασία, αυτός είναι η Τρίπολη και η σύμμαχος της Τουρκία και όχι η Βεγγάζη. Πάντως, επιδεικνύοντας τη χρησιμότητά του προς την Άγκυρα, εξασφαλίζοντας την πολυπόθητη επικύρωση της συμφωνίας και προσφέροντας επιχειρηματικές συμφωνίες και στρατιωτικές συνεργασίες, ο Σαντάμ φαίνεται να επιδιώκει να προσεταιριστεί την Τουρκία, ώστε αυτή να αξιοποιήσει την επιρροή της στη δυτική Λιβύη για να διευκολύνει την άνοδό του στην εξουσία!

Η επικοινωνιακή στρατηγική του Σαντάμ και των μέσων ενημέρωσης που τον υποστηρίζουν, παρουσιάζει την επικύρωση ως μια υπεύθυνη πολιτική απόφαση, η οποία υπηρετεί το εθνικό συμφέρον και αποσκοπεί στην προώθηση της ενότητας της Λιβύης. Παράλληλα, ο Σαντάμ επιχειρεί, μέσω της Βουλής των Αντιπροσώπων, να επιβάλει νέο διοικητή στην Κεντρική Τράπεζα της Λιβύης, προκειμένου να προωθήσει τα σχέδιά του για την κατάληψη της εξουσίας.

Να θυμίσουμε πως σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ (και η οικογένειά του) είχε κινηθεί παρασκηνιακά με τρόπο που είχε ευνοήσει την εκλογή του (κατ’ όνομα μεταβατικού πρωθυπουργού, όπως αποδείχτηκε) Αμπντελχαμίντ Ντμπέιμπα τον Φεβρουάριο του 2021 από το Φόρουμ για τον Πολιτικό Διάλογο στη Λιβύη, υπονομεύοντας παράλληλα τον παραδοσιακό του σύμμαχο στην ανατολική Λιβύη, τον Σάλεχ, την υποψηφιότητα του οποίου στήριζε η Αίγυπτος!

Ο λόγος της τότε στάσης Χαφτάρ έχει να κάνει με φόβους περί υποσκελισμού της εξουσίας του, ειδικά μετά την στρατιωτική του υποχώρηση, στην λογική ακριβώς του “διαίρει και βασίλευε”. Η δε εκλογή Ντμπέιμπα, στελέχους της πετρελαϊκής νομενκλατούρας επί Καντάφι και σταθερού συμμάχου της Τουρκίας, είχε σημαδευτεί και από καταγγελίες για χρηματισμό. Προφανώς και η εκλογή του 2021 είχε γίνει από ένα είδος “κονκλαβίου” και όχι από μία αντιπροσωπευτική διαδικασία, αυτήν του Κοινοβουλίου.

Οι διεθνείς αντιδράσεις

Η Ελλάδα και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της αντέδρασαν αναμενόμενα. Εξέδωσαν αυστηρές ανακοινώσεις, κατηγορώντας την Τουρκία και χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «άκυρη και ανυπόστατη» και αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο, όπως πραγματικά είναι. Όμως, η αντίδραση αυτή, αν και βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, αντανακλά ταυτόχρονα την περιορισμένη δυνατότητα επιρροής τους στις εξελίξεις.

Γαλλία και Ελλάδα (η πρώτη περισσότερο, η δεύτερη λιγότερο, αν θυμηθούμε και τις δηλώσεις Ντόκου ότι “ο Χαφτάρ μετράει μέρες”) είχαν προσφέρει στήριξη στον Χαφτάρ, στην προσπάθεια του να καταλάβει την Τρίπολη – βέβαια η Ελλάδα αποκλειστικά πολιτική.  Όμως, η λιβυκή πολιορκία της Τρίπολης, συνέβαλε στην εδραίωση της τουρκικής παρουσίας στη χώρα, καθώς η τότε κυβέρνηση Σαράζ είχε δώσει “γη και ύδωρ” στην Τουρκία για να διασωθεί, κάτι που τελικώς κατάφερε. Επιπλέον, ο Χαφτάρ συνέχισε να διατηρεί αγαστές σχέσεις με την Μόσχα, χωρίς ταυτόχρονα “να τα σπάσει” με τις ΗΠΑ, αλλά και με άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η σύγκρουση οδήγησε στην αρχική υπογραφή της συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες με τη λιβυκή κυβέρνηση της Τρίπολης και σε μία αμυντική συμφωνία. Οι δε Ευρωπαίοι σε καμία περίπτωση δεν μπορούσαν να υποσκελίσουν την τουρκική στήριξη στην κυβέρνηση της Τρίπολης – με drones, οπλισμό, μισθοφόρους, εκπαίδευση, παρουσία τακτικών τουρκικών στρατευμάτων, μεταφερόμενους τζιχαντιστές από την Συρία, βάσεις κτλ – στήριξη που ήταν καθοριστική για την επιβίωση της και στην αναχαίτιση της πολιορκίας του Χαφτάρ.

Η δε αισιοδοξία των Ευρωπαίων διατηρήθηκε ακόμη και όταν η οικογένεια Χαφτάρ συνέχισε να αναπτύσσει σχέσεις εξάρτησης με τη Ρωσία, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούσε τις μεταναστευτικές ροές ως μέσο πίεσης και εκβιασμού προς την Αθήνα και άλλα κράτη της νότιας Ευρώπης.

Η στάση Χάφταρ στον εμφύλιο του Σουδάν, όπου στηρίζει τους παραστρατιωτικούς του RSF – που στηρίζουν και τα Εμιράτα – και όχι τον τακτικό στρατό που στηρίζει η Αίγυπτος, δείχνει ότι πρόκειται για έναν απρόβλεπτο παράγοντα που δρα πρωτίστως με βάση τα δικά του συμφέροντα. Θυμίζουμε πως ο ρόλος της Αιγύπτου στην αποτροπή μιας εισβολής των δυνάμεων της Τρίπολης (συνεπικουρούμενες από την Τουρκία) για την κατάληψη της Σύρτης – κάτι που έμοιαζε βέβαιο μετά την αποτυχία του Χαφτάρ να καταλάβει την λιβυκή πρωτεύουσα, το 2019 – υπήρξε καθοριστικός.

Τα συμφέροντα των εμπλεκομένων

Παρότι η τουρκολιβυκή συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες συγκρούεται με τις αιγυπτιακές θέσεις για τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων της χώρας και η Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO) θα μπορούσε να ξεκινήσει έρευνες στα συγκεκριμένα ύδατα, ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος για το Κάιρο είναι η απώλεια του Αγκίλα Σάλεχ και η αυξανόμενη δυσκολία διατήρησης καλών σχέσεων με όλους τους εμπλεκόμενους.

Κατά την οπτική της Άγκυρας, η βελτίωση των σχέσεων Τουρκίας-Αιγύπτου και τα κοινά συμφέροντα στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου δημιουργούν σημαντικές προοπτικές για μια συμφωνία που θα μπορούσε να επιλύσει τις μεταξύ τους θαλάσσιες διαφορές – εξ’ ου και προσπαθεί να την δελεάσει με την υπογραφή ενός συμφώνου στην λογική ότι “θα δώσει περισσότερη ΑΟΖ στο Κάιρο, από, ό,τι η Αθήνα”. Την ίδια στιγμή, ερώτημα θα παραμένει η τελική στάση της Αιγύπτου, εν μέσω της αυξανόμενης αντιπαράθεσης στην Λιβύη.

Οι ΗΠΑ, προς το παρόν, φαίνεται να επιλέγουν να κρατήσουν αποστάσεις, υιοθετώντας την εκτίμηση ότι αυτή η εξέλιξη εξυπηρετεί τους στόχους τους στη Λιβύη. Ο ρόλος του Απεσταλμένου (και συμπέθερου του Τραμπ) Αμερικανο-λιβανέζου Μάσαντ Μπούλος στην επικύρωση του τουρκολιβυκού, ο οποίος μεσολάβησε μεταξύ Τρίπολης και Βεγγάζης, υπήρξε καθοριστικός, σύμφωνα με πληθώρα δημοσιευμάτων.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές κατά πόσο η Ουάσινγκτον θα μπορέσει να διατηρήσει αυτή την αποστασιοποιημένη στάση, λόγω των δυνητικών συμφερόντων της Chevron, αλλά και πιθανών πιέσεων από το Ισραήλ. Εξάλλου, είναι οι ΗΠΑ θα θέλουν να διατηρήσουν τον πρώτο ρόλο στις ενεργειακές ροές προς την Ευρώπη από τη Μεσόγειο και είναι λογικό να υπάρχει δυσπιστία προς την Τουρκία.

Οι πιέσεις από το ισχυρό ελληνικό λόμπι στις ΗΠΑ, τα δυνητικά διακυβευόμενα συμφέροντα της Chevron και η ισραηλινή επιρροή θα μπορούσαν να ωθήσουν την αμερικανική κυβέρνηση να περιορίσει τις επιπτώσεις της συμφωνίας. Ενδέχεται, επίσης, να συνειδητοποιήσει σε μεταγενέστερο στάδιο, ότι η ανεξάρτητη παραγωγή ενέργειας από την Τουρκία υπονομεύει το στρατηγικό όραμά της για διατήρηση σημαντικού ρόλου στις ενεργειακές ροές προς την Ευρώπη από τη Μεσόγειο.

Υπάρχουν περιθώρια για διπλωματία;

Παρά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η επικύρωση, είναι απίθανο να αλλάξει κάτι στη θάλασσα στο άμεσο μέλλον. Τα περισσότερα από τα θαλάσσια οικόπεδα στα οποία πρόκειται να πραγματοποιήσει έρευνες η TPAO βρίσκονται εντός των λιβυκών υδάτων, ενώ υπάρχουν περιθώρια ευρύτερων διαπραγματεύσεων με την Αίγυπτο για το ένα οικόπεδο που δεν εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία. Επιπλέον, λόγω του αργού ρυθμού υλοποίησης τέτοιων ενεργειακών έργων, το ζήτημα δεν αποτελεί άμεση προτεραιότητα.

Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να ξεκινήσει συνομιλίες με τη Λιβύη για τη διευθέτηση του ζητήματος της Κρήτης. Πρόκειται για έναν πιο περιορισμένο και δυνητικά διαχειρίσιμο στόχο, σε σύγκριση με την πλήρη ακύρωση της συμφωνίας. Ωστόσο, εάν η διπλωματία αποτύχει, τα δύο θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης, όπου η Chevron και η ελληνική ενεργειακή εταιρεία HELLENiQ ENERGY πραγματοποιούν ήδη έρευνες, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια αντιπαράθεση ανάλογη με εκείνη που σημειώθηκε ανοιχτά της Κύπρου το 2020, όπου η Τουρκία είχε στείλει ως και πολεμικά πλοία, προκαλώντας μετωπική αντιπαράθεση με τη Γαλλία.

Οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν τελικά να επιστρέψουν ως μπούμερανγκ και να επηρεάσουν την ίδια τη Λιβύη. Ενώ ο Σαντάμ θεωρεί ότι έχει εξασφαλίσει ένα τετελεσμένο γεγονός, η κυβέρνηση της Τρίπολης εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικό βάρος, καθώς είναι η πλευρά που υπέγραψε τη συμφωνία και αποτελεί ακόμα την διεθνή αναγνωρισμένη κυβέρνηση. Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία δεν μπορεί απλώς να την εγκαταλείψει. Είναι χαρακτηριστικό δε πως ο Σαντάμ μετέβη στο Κάιρο μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού, κάτι για το οποίο η Αίγυπτος αντέδρασε δημοσίως.

Η Άγκυρα θα πρέπει, επίσης, να αντλήσει διδάγματα από την εμπειρία της Ελλάδας, της Γαλλίας, της Αιγύπτου και άλλων χωρών: Εάν ο Σαντάμ πετύχει τον στόχο του και εξασφαλίσει επιρροή στην Τρίπολη, ή ακόμη και αν οι υποστηρικτές του δεν καταφέρουν να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους και να διευκολύνουν την επιβολή μιας πολιτικά ανέφικτης συμφωνίας για την ανάδειξή του στην προεδρία, η Τουρκία θα μπορούσε ξαφνικά να αντιμετωπίσει πρόβλημα.

Το βασικό συμπέρασμα από αυτή τη δραματική τροπή των γεγονότων είναι ότι η προώθηση βραχυπρόθεσμων στόχων μέσω ενδιάμεσων συμμάχων και τοπικών παραγόντων δεν εγγυάται το επιθυμητό μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα…

«Η Ελλάδα εισηγείται παγκόσμια θαλάσσια εκεχειρία που θα απελευθερώσει κρίσιμες εμπορικές οδούς, συγκρατώντας το κόστος ζωής σε όλη την υφήλιο», υπογράμμισε. «Είναι μία παγκόσμια αναταραχή στην οποία δεν μπορεί να απαντήσει καμιά εθνική πολιτική. Ξέρω ότι πολλά νοικοκυριά μας δοκιμάζονται, κάνουμε ό,τι είναι καλύτερο. Τα αποθέματα από τη συνετή οικονομική μας πολιτική μας κάνουν συγκρατημένα αισιόδοξους», επισήμανε.

«Επιλογή μας να εξαντλήσουμε τη θητεία μας χωρίς να πέσουν οι ρυθμοί του κυβερνητικού έργου. Το έργο μας είναι το διαβατήριο αξιοπιστίας μας», σημείωσε και πρόσθεσε πως έως το τέλος της βουλευτικής περιόδου, 90 προτεραιότητές μας θα πρέπει να έχουν γίνει πράξεις. «Η καλύτερη απάντηση στον μίζερο μηδενισμό της αντιπολίτευσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι κυβερνητικές προτεραιότητες μέχρι τις εκλογές

Οικονομία: εφαρμογή φορολογικών παρεμβάσεων ΔΕΘ και νέες ρυθμίσεις που ενισχύουν μεγάλα αναπτυξιακά έργα, ιδίως στην μεταποίηση,
Υποδομές: Flyover της Θεσσαλονίκης και παράδοση ακόμη 25 χιλιομέτρων του ΒΟΑΚ στην Κρήτη,
Εργασία: νέα αύξηση κατώτατου μισθού, ώστε να φτάσει τα 1.000 ευρώ στις αρχές του ’28 – επέκταση Ψηφιακής Κάρτας και προστασία εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες,
Στέγη: επιτάχυνση προγράμματος «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», κοινωνικής αντιπαροχής και ανέγερσης κατοικιών σε ανενεργά στρατόπεδα,
Υγεία: ενίσχυση πρόληψης και συμβούλου υγείας,
Παιδεία: προετοιμασία για Εθνικό Απολυτήριο και ολοκλήρωση ανακαινίσεων ακόμη 500 σχολείων – παράδοση δύο φοιτητικών εστιών – σε Πάντειο και Τρίπολη,
Κράτος: αναβάθμιση της «Διαύγειας» και πλήρης σύνδεση Πολεοδομιών με Κτηματολόγιο – επιστράτευση Τεχνολογίας σε διαχείριση δικαστικών υποθέσεων και σε ελέγχους δόμησης,
Πολιτική Προστασία, Προστασία Πολίτη: βελτίωση «112» και επιτήρηση κυκλοφορίας στους δρόμους – λειτουργεία νέων Γραφείων κατά της Οικογενειακής Βίας.
Ολοκλήρωση θαλάσσιων πάρκων, Πολεοδομικού Σχεδιασμού και έργων για τη λειψυδρία.
Άμυνα: μετά τη δεύτερη φρεγάτα «Νέαρχος», παραλαβή ακόμη 7 ελικοπτέρων Romeo, και παραγωγή ελληνικών drones.

Κυρανάκης για «Χωριάτικο»: Στην υπόθεση ένας εμπλεκόμενος είναι πρώην συνεργάτης του Τσίπρα

νας εμπλεκόμενος στην υπόθεση Χωριάτικο είναι πρώην συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα», υποστήριξε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, αναφέροντας ότι επί δικής του θητείας, ο πρώην πρωθυπουργός, ενώ είχε γνώση αυτών των υποθέσεων τις έκρυβε κάτω από το χαλί.

Ο Γραμματέας της ΝΔ κατηγόρησε για θράσος τον πρώην πρωθυπουργό, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, τονίζοντας ότι ο πρώην συνδικαλιστής Ρίζος Ρίζος σε κάθε κομματική εκδήλωση του Αλέξη Τσίπρα εμφανιζόταν δίπλα του.

Σημείωσε ότι «σήμερα ο Τσίπρας λέει πως η Ελλάδα της εντιμότητας πρέπει να νικήσει την Ελλάδα της διαφθοράς, ενώ εκείνος ψήφισε πιο ελαφρύ ποινικό κώδικα και εμείς φέραμε έναν κώδικα που προβλέπει πιο αυστηρές ποινές και δημιουργήσαμε θεσμικό πλαίσιο για να γίνονται καταγγελίες, να αισθάνονται κάποιοι άνθρωποι την ασφάλεια ότι μπορούν να καταγγείλουν κάτι και να επιφέρει η προσφυγή τους αποτέλεσμα».

Υπογράμμισε πάντως ότι πλέον οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, οι οποίοι, όπως επεσήμανε, «δημιουργήθηκαν και ενισχύθηκαν επί ΝΔ, παράγουν αποτέλεσμα».

Για την απόσυρση του Άρθρου 23 επεσήμανε ότι στόχος ήταν να μπει ένα όριο στους στρατηγικούς κακοπληρωτές, αν και παραδέχθηκε ότι χρειάζεται μία επαναδιατύπωση.

Για τον νόμο της κυβέρνησης για το ιδιωτικό χρέος, σημείωσε ότι το νέο νομοσχέδιο «δίνει περισσότερη δύναμη στον οφειλέτη, ο οποίος δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο δάνειό του που έχει πωληθεί σε fund».

Ανέφερε ότι η ΝΔ επιχείρησε να βάλει τάξη στο προηγούμενο πλαίσιο που είχε ψηφίσει, όπου το fund μπορούσε να κινηθεί εναντίον του δανειολήπτη χωρίς να τον ενημερώσει προηγούμενος σε τι συνίσταται η οφειλή ποιοι είναι οι τόκοι, ποιο είναι το κεφάλαιο και ούτω καθεξής».

Τέλος, επανέλαβε ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν την άνοιξη του 2027, σημειώνοντας ότι στόχος της ΝΔ είναι να εκπροσωπηθεί στα ψηφοδέλτιά της και η νέα γενιά.

Η αύξηση των αφρικανικών εξαγωγών ευνοείται από τις διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα της Μέσης Ανατολής και, ειδικότερα, από τον περιορισμό της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την προσπάθεια αγοραστών στην Ευρώπη και την Ασία να διαφοροποιήσουν τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού τους, αναζητώντας εναλλακτικούς προμηθευτές στην αφρικανική ήπειρο».

Ειδικά για την Ευρώπη η Αφρική λειτουργεί ως η ιδανική εναλλακτική λύση για την εξισορρόπηση των ενεργειακών χαρτοφυλακίων και τον περιορισμό της εξάρτησης από το αμερικανικό LNG. Ταυτόχρονα η εγγύτητα των δύο ηπείρων μειώνει, σε πολλές περιπτώσεις, το μεταφορικό κόστος συγκριτικά με τις μεταφορές από τον κόλπο του Μεξικού, αλλά και με τις εισαγωγές από το Κατάρ.

Ένα ακόμα θετικό στοιχείο είναι οι διαφορές στον τρόπο τιμολόγησης των συμβολαίων στις ΗΠΑ και σε Αφρικανικές χώρες, που σε κάποιες περιπτώσεις, θεωρείται ότι αφρικανικά συμβόλαια εξασφαλίζουν μεγαλύτερη τιμολογιακή σταθερότητα σε μια περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας. Προφανώς, η Αφρική δεν είναι σε θέση να υποκαταστήσει, βραχυπρόθεσμα, τις προμήθειες από το Κατάρ, ωστόσο η νέα παραγωγική δυναμικότητα θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση των αγοραστών από φορτία που προέρχονται από τον Κόλπο της Μέσης Ανατολής.

LNG: Τα στοιχεία για τις εξαγωγές

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία ο συνολικός ετήσιος όγκος εξαγωγών Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) από την Αφρική ανέρχεται σε περίπου 35 εκατομμύρια τόνους, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 10% με 11% της παγκόσμιας αγοράς LNG. Αν και η Βόρεια Αφρική κυριαρχούσε ιστορικά στην αγορά, βρίσκεται σε εξέλιξη μια δομική αλλαγή, καθώς η Υποσαχάρια Αφρική επιταχύνει την παραγωγή μέσω νέων υποδομών πλωτών μονάδων υγροποίησης φυσικού αερίου (Floating LNG – FLNG).

Η κυριότερη αφρικανική χώρα εξαγωγής είναι η Νιγηρία, με όγκο εξαγωγών 14,8 εκατομμυρίων τόνων και με κινητήρια δύναμη τις εγκαταστάσεις της Nigeria LNG (NLNG) στο νησί Bonny, σε συνδυασμό με τη βελτιωμένη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου για τροφοδοσία από εγχώριες πηγές. Στο πλαίσιο αυτό, βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή της 7ης μονάδας παραγωγής (Train 7), η οποία θα ενισχύσει σημαντικά τη μελλοντική της δυναμικότητα.

Η Νιγηρία κατάφερε να αυξήσει τις ετήσιες εξαγωγές της κατά 45% σε ετήσια βάση. Το επίτευγμα αυτό κατέστη δυνατό χάρη στην εγκατάσταση ψηφιακών συστημάτων παρακολούθησης, τα οποία περιόρισαν κατά 60% τις κλοπές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τους αγωγούς της περιοχής, επιτρέποντας στην εγκατάσταση του νησιού Bonny να λειτουργήσει και πάλι στο πλήρες δυναμικό της.

Ακολουθεί η Αλγερία, που διαθέτει τη μεγαλύτερη ονομαστική εξαγωγική δυναμικότητα στην αφρικανική ήπειρο (περίπου 29 εκατομμύρια τόνους ετησίως). Ωστόσο, οι πραγματικές εξαγωγές της έχουν δεχθεί πιέσεις μείωσης, λόγω της ραγδαίας αύξησης της εγχώριας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και των απαραίτητων εργασιών συντήρησης στις εγκαταστάσεις της. Οι βασικές υποδομές της επικεντρώνονται στους τερματικούς σταθμούς του Arzew και της Skikda.

Ενισχύουν την παρουσία τους στις εξαγωγές η Μαυριτανία και η Σενεγάλη καθώς τέθηκε επίσημα σε λειτουργία το έργο Greater Tortue Ahmeyim (GTA), ύψους 4,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Επίσης, η ταχύτατη εγκατάσταση αρθρωτών υπεράκτιων τεχνολογιών επέτρεψε σε χώρες, όπως η Δημοκρατία του Κονγκό, να ξεκινήσουν τη δεύτερη φάση των εξαγωγών LNG νωρίτερα από το προγραμματισμένο χρονοδιάγραμμα.

Πως η Ρωσία επιχειρεί να μπει στην αγορά της Αφρικής

Μέσα σε αυτό το τοπίο η μεγάλη ρωσική ενεργειακή εταιρεία Novatek δήλωσε έτοιμη να προσφέρει στους Αφρικανούς εταίρους της τη δική της τεχνολογία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθώς και το ίδιο το LNG για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό ανακοίνωσε, όπως μετέδωσε, το Interfax, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της ρωσικής εταιρείας παραγωγής φυσικού αερίου, Σεργκέι Σολοβιόφ, κατά τη διάρκεια της 3ης Συνόδου Κορυφής Ρωσίας-Αφρικής, που έγινε στις 28 και 29/10, στη Μόσχα.

Σημείωσε ότι η εν λόγω αγορά θα μπορούσε να φτάσει τους 20-30 εκατομμύρια τόνους στο εγγύς μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη τη συσσωρευμένη ζήτηση – ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 7% της παγκόσμιας αγοράς LNG. «Σχεδόν το ένα τρίτο της ηπείρου δεν έχει πρόσβαση σε λιμάνια και εξαρτάται από τους γείτονές του», δήλωσε.

«Οι χώρες αυτές παρουσιάζουν τα χαμηλότερα επίπεδα πρόσβασης σε ηλεκτρική ενέργεια παγκοσμίως. Πρόκειται για το Νότιο Σουδάν, το Τσαντ, το Μαλάουι και την Αιθιοπία. Ο λόγος δεν είναι η έλλειψη ζήτησης αυτή καθαυτή, αλλά οι διαδρομές. Οι ενεργειακοί πόροι διέρχονται μέσω λιμανιών και υποδομών που ανήκουν σε τρίτους. Και κάθε στάδιο της διαδρομής συνεπάγεται κόστος, χρόνο και κινδύνους. Όλες οι διαδρομές είναι συνδεδεμένες με τις ακτές», εξήγησε ο Σολοβιόφ.

«Οποιαδήποτε λύση για τις ηπειρωτικές χώρες πρέπει να ξεκινά από τις ακτές ενός γειτονικού κράτους και να έχει, ουσιαστικά, περιφερειακό χαρακτήρα», ανέφερε. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να διευρυνθεί, καλύπτοντας όχι μόνο τις ανάγκες των περίκλειστων χωρών, αλλά και τις ανάγκες των γειτονικών παράκτιων κρατών, πρόσθεσε.

Τι ανακοίνωσαν Gazprom και Novatek

Ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Gazprom, Βιτάλι Μαρκέλοφ, δήλωσε ότι οι εταιρείες του ομίλου διαθέτουν επίσης την τεχνογνωσία για την ανάπτυξη τεχνολογιών επεξεργασίας φυσικού αερίου, συμπυκνωμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, καθώς και για την παραγωγή χημικών αντιδραστηρίων.

«Και είμαστε έτοιμοι να εξετάσουμε κοινά έργα [με Αφρικανούς εταίρους] στην αναζήτηση, την εξερεύνηση και την παραγωγή υδρογονανθράκων, τη μεταφορά, την αποθήκευση φυσικού αερίου, την αεριοποίηση, την ανάπτυξη της κατανάλωσης φυσικού αερίου, την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, την επεξεργασία πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και την ανάπτυξη υποδομών για τη χρήση φυσικού αερίου ως καυσίμου σε οχήματα. Η Gazprom είναι ανοιχτή στον διάλογο και έτοιμη για μια αμοιβαία επωφελή συνεργασία», δήλωσε.

Η ανακοίνωση της ρωσικής Novatek αναδεικνύει τη στρατηγική διάσταση της κίνηση, καθώς εάν υλοποιηθεί αυτή η πρωτοβουλία, μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, οι οποίες συνοψίζονται στα εξής επίπεδα:

1. «Άνοιγμα» μιας τεράστιας, ανεκμετάλλευτης αγοράς. Πρόκειται για το ένα τρίτο των κρατών της Αφρικής που δεν έχει πρόσβαση σε θάλασσα και λιμάνια, στερούμενο υποδομών. Η παροχή εξειδικευμένης τεχνολογίας (όπως μικρής κλίμακας τερματικοί σταθμοί ή υποδομές επαναεριοποίησης) μπορεί να δημιουργήσει νέους εισαγωγείς LNG από το μηδέν.
2. Μπορεί δυνητικά να αποτελέσει στρατηγική παράκαμψη των κυρώσεων της ΕΕ με την εξεύρεση εναλλακτικών αγορών για τα κεφάλαια και την παραγωγή της Novatek.

Ταυτόχρονα, καθώς η παγκόσμια αγορά LNG αναμένεται να εισέλθει σε φάση υπερπροσφοράς (glut) τα επόμενα χρόνια λόγω νέων έργων σε ΗΠΑ και Κατάρ, δημιουργώντας νέα ζήτηση στην Αφρική, η Novatek προσπαθεί να εξασφαλίσει αγοραστές πριν υποχωρήσουν οι διεθνείς τιμές.

Η στάση αφρικανικών κρατών 

Με δύο λόγια, η Ρωσία εισέρχεται δυναμικά στον ανταγωνισμό με δυτικούς κολοσσούς, όπως η Eni ή η TotalEnergies που ήδη αναπτύσσουν έργα στην Αφρική. Προσφέροντας τεχνογνωσία “με το κλειδί στο χέρι” για ηλεκτροδότηση, η Μόσχα επιχειρεί να προσδέσει ενεργειακά τις αναπτυσσόμενες αφρικανικές οικονομίες στο δικό της άρμα. Από τα μέχρι τώρα γνωστά στοιχεία η Μοζαμβίκη αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αφρικανικής χώρας που επιδιώκει ενεργά τη διεύρυνση της συνεργασίας της με ρωσικούς ενεργειακούς κολοσσούς.

Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση της Μοζαμβίκης κάλεσε επίσημα τη Μόσχα να στηρίξει την είσοδο μεγάλων ρωσικών εταιρειών στην εγχώρια αγορά για να σπάσει το μονοπώλιο των δυτικών κοινοπραξιών (όπως η TotalEnergies και η ExxonMobil) ενώ η ρωσική Rosneft κατέχει ήδη μερίδια σε τρία αδειοδοτημένα θαλάσσια οικόπεδα στη Μοζαμβίκη (στις λεκάνες Angoche και Zambezi).

Ενδιαφέρον, όμως, επιδεικνύει και η Νιγηρία καθώς αντιμετωπίζει προβλήματα υποδομών στην εσωτερική της αγορά. Στο πλαίσιο των πρόσφατων ενεργειακών φόρουμ (GECF), ο Νιγηριανός υπουργός Πετρελαϊκών Πόρων, Ekperikpe Ekpo, δήλωσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να εμβαθύνει τη διμερή συνεργασία με τη Ρωσία και να αξιοποιήσει τη ρωσική τεχνολογία για την ανάπτυξη του εγχώριου τομέα φυσικού αερίου.

Τέλος, παράκτιες χώρες, όπως η Σενεγάλη, η Γκάνα, το Τόγκο, η Γουινέα και η Ακτή Ελεφαντοστού ενδιαφέρονται για τη δημιουργία περιφερειακών κόμβων (hubs) επαναεριοποίησης και το ρωσικό πλάνο προβλέπει τη μεταφορά LNG σε αυτά τα παράκτια κράτη και την προώθησή του μέσω αγωγών ή δικτύων σε περίκλειστες χώρες που διψούν για ενέργεια (όπως ο Νίγηρας, η Μπουρκίνα Φάσο και το Μάλι), οι οποίες διατηρούν στενούς γεωπολιτικούς δεσμούς με τη Ρωσία.

Τέλος, η Νότια Αφρική καθώς αντιμετωπίζει χρόνιες κρίσεις ηλεκτροδότησης και προσπαθεί να απεξαρτηθεί από τον άνθρακα, αναζητά διεθνείς εταίρους για την κατασκευή υποδομών εισαγωγής LNG και σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, με τις ρωσικές προτάσεις για πλωτές μονάδες να βρίσκονται στο τραπέζι των συζητήσεων των BRICS. Ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης του LNG επανασχεδιάζεται;

Την ανέγνωσε πλαισιωμένος από τους Μόνιμους Αντιπρόσωπους των χωρών που υπέγραψαν την κοινή δήλωση. Τούτο, ωστόσο, δεν… πτοεί την Άγκυρα. Η Τουρκία έσπευσε να προσφέρει στην Αίγυπτο επιπλέον 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στην Ανατολική Μεσόγειο, στην περίπτωση που συμφωνήσουν στον καθορισμό των μεταξύ τους θαλάσσιων συνόρων.

Βέβαια, αυτή η προσφορά δεν είναι μόνο προβληματική, αλλά ταυτόχρονα παραπέμπει στις γνωστές τουρκικές λογικές, σύμφωνα με τις οποίες η Άγκυρα επιδιώκει τον σφετερισμό θαλάσσιων περιοχών άλλων κρατών. Και όχι μόνο αυτό, αλλά… δωρίζει κιόλας θάλασσα σε άλλα κράτη!

Η Τουρκία στην Λιβύη 

Στο Κάιρο, πάντως, ανησυχούν ιδιαίτερα για τις δράσεις της Τουρκίας στη Λιβύη, για την εκεί στρατιωτική της παρουσία, την ανάμιξη της στην κατασκευή έργων υποδομής, όπως και για τις προσπάθειες ενίσχυσης της επιρροής της. Τουρκικές εταιρείες έχουν έντονη παρουσία στη Λιβύη και όπως διαπιστώνεται έχουν αναλάβει, μεταξύ άλλων και έργα στρατιωτικού χαρακτήρα.

Ανάμεσα στα έργα που ανέλαβε η Τουρκία, είναι η κατασκευή αεροδιαδρόμου κοντά στα σύνορα με την Αίγυπτο. Στην αιγυπτιακή πλευρά δεν περνά απαρατήρητο το γεγονός ότι η Άγκυρα μεσολαβεί, σε πρώτη φάση, για την ενοποίηση των στρατιωτικών διοικήσεων της ανατολικής και δυτικής Λιβύης. Η πρόσφατη συνάντηση των αντιμαχόμενων πλευρών στην Άγκυρα δεν απέδωσε.

Στις συνομιλίες συμμετείχαν στρατιωτικοί αξιωματούχοι από τις διοικήσεις της ανατολικής και της δυτικής Λιβύης, καθώς και διπλωμάτες. Σε περίπτωση συμφωνίας των στρατιωτικών διοικήσεων, τότε θα προχωρήσουν και στην πολιτική ενοποίηση. Η μεσολάβηση της Τουρκίας γίνεται στοχευμένα και αφορά την παρουσία της κατοχικής δύναμης την επόμενη ημέρα μιας συμφωνίας μεταξύ των δύο μερών.

Σημειώνεται ότι η ενοποίηση της Λιβύης αποτελεί στόχο και των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ουάσιγκτον θεωρεί πως η ενοποίηση της χώρας και ο έλεγχος του καθεστώτος, θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για τις όποιες «κακές επιρροές»…

Όλα ξεκίνησαν όταν το Learjet 60, που εκτελούσε ιδιωτική πτήση από το Τέξας προς τις Μπαχάμες, πετούσε σε ύψος 35.000 ποδιών, περίπου 10.670 μέτρων. Το πλήρωμα ενημέρωσε τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας για αναταράξεις, βροχόπτωση και σχηματισμό πάγου, ζητώντας να ανέβει κατά ακόμη 2.000 πόδια.

Αρχικά, η γυναίκα από το πλήρωμα περιέγραψε τις συνθήκες ως διαχειρίσιμες, κάνοντας λόγο για «μέτριες αναταράξεις» και «ελαφρύ σχηματισμό πάγου». Μέσα σε ελάχιστες στιγμές, όμως, η κατάσταση άλλαξε δραματικά. «Χάνουμε ύψος με ρυθμό 8.000 ποδιών το λεπτό. Mayday, mayday, χάνουμε 10.000 πόδια το λεπτό», ακούγεται να φωνάζει. Η κάθοδος γίνεται ολοένα και πιο απότομη, με το τζετ να αναπτύσσει ταχύτητα μεγαλύτερη από εκείνη που μπορούσε να αντέξει με ασφάλεια.

«Έχουμε υπερβεί τα όρια ταχύτητας, κατεβαίνουμε με 20.000 πόδια το λεπτό», συνεχίζει η γυναίκα, με τη φωνή της να αποτυπώνει την αγωνία των τελευταίων στιγμών. Ακολουθεί η φράση που επιβεβαιώνει ότι το πλήρωμα έχει πλέον αντιληφθεί την κρισιμότητα της κατάστασης. «Θα συντριβούμε στο έδαφος», ακούγεται να λέει, πριν βγάλει μια κραυγή. Στην άλλη άκρη της επικοινωνίας, ο ελεγκτής προσπαθεί να διατηρήσει επαφή μαζί της. «Είμαι εδώ μαζί σας, μιλήστε μου», της λέει.

Η τελευταία απάντηση από το πιλοτήριο είναι ακόμη πιο συγκλονιστική. «Κατεβαίνουμε με 22.000 πόδια, έχουμε πάρει κλίση 60 μοιρών… Κοίτα έξω». Και αμέσως μετά ακούγεται η φράση που έμελλε να είναι η τελευταία: «Γαμώτο, δεν έχουμε άλλο χρόνο». Περίπου 35 δευτερόλεπτα μετά το πρώτο σήμα κινδύνου, η επικοινωνία διακόπηκε και το αεροσκάφος συνετρίβη στο έδαφος. Βίντεο από το δυστύχημα δείχνουν το Learjet να πραγματοποιεί σχεδόν κατακόρυφη βουτιά και να προσκρούει με τεράστια ταχύτητα κοντά σε κεντρικό δρόμο της πόλης Γκρίνακρες, ελάχιστα μέτρα από διερχόμενα αυτοκίνητα.

Από την πρόσκρουση δημιουργήθηκε μια τεράστια πύρινη σφαίρα, ενώ στο σημείο σχηματίστηκε μεγάλος κρατήρας και συντρίμμια διασκορπίστηκαν σε μεγάλη απόσταση. «Έμοιαζε σαν να έπεφτε πύραυλος», δήλωσε ο κυβερνήτης της Φλόριντα, Ρον ΝτεΣάντις, περιγράφοντας την εικόνα της καταστροφής. Οι αμερικανικές αρχές διερευνούν τα αίτια της τραγωδίας, εξετάζοντας μεταξύ άλλων τις καιρικές συνθήκες και τις αναφορές του πληρώματος για σχηματισμό πάγου, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει προσδιοριστεί τι προκάλεσε την ανεξέλεγκτη πτώση.

Εκτός αυτών, η στέβια είναι ιδανική για άτομα με διαβήτη, καθώς δεν επηρεάζει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ή την ινσουλίνη, ενώ μπορεί να συμβάλει και στην μείωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης. Είναι δε άκρως “φιλική” στα δόντια, καθώς δεν προκαλεί τερηδόνα, όπως η ζάχαρη. Ας γνωρίσουμε, λοιπόν, τα προϊόντα Slim fix της Intermed…

Slim fix Yγρό γλυκαντικό με στέβια (60ml)

Eνισχυμένο με φυσικά συστατικά από το φυτό στέβια και χάρη στην μοναδική του σύνθεση, το Slim fix είναι το ιδανικό γλυκαντικό, για όσους προσέχουν τη διατροφή τους και όχι μόνο! Η φυσική του γλυκιά γεύση τo καθιστά ιδανική επιλογή για όσους επιθυμούν να αντικαταστήσουν τη ζάχαρη και τα τεχνητά γλυκαντικά με ένα γλυκαντικό φυσικής προέλευσης, χωρίς θερμίδες και τις ενοχές που συνοδεύουν την ζάχαρη!

Το Slim fix δεν αλλοιώνει τη γεύση και μπορεί να αντικαταστήσει τη ζάχαρη και τα τεχνητά γλυκαντικά σε όλες τις συνταγές, από τα ροφήματα, μέχρι τα γλυκά και τα επιδόρπια – γιατί είναι και θερμοανθεκτικό.

Οδηγίες χρήσης: Για μια δόση (1 κουταλάκι ζάχαρης), χρησιμοποιείστε 5 σταγόνες Slim fix

Συσκευασία: Mπουκάλι των 60ml που περιλαμβάνει 300 δόσεις (μερίδες ζάχαρης)

Το Slim fix προσφέρεται και σε Pocket size, σε συσκευασία 3Χ20ml και σε μπουκάλι των 500 ml, για περισσότερες δόσεις, με ειδική αντλία-δοσομετρητή.

Οδηγίες χρήσης: Για μια δόση (1 κουταλάκι ζάχαρης), χρησιμοποιείστε 5 σταγόνες από το SlimFix Pocket size και αντίστοιχα 1 πάτημα από το Slim fix 500ml.

Συσκευασία Slim fix Pocket size: Kάθε μπουκάλι των 20ml περιλαμβάνει 100 δόσεις (μερίδες ζάχαρης)

Συσκευασία Slim fix 500ml: Mπουκάλι των 500ml που περιλαμβάνει 500 δόσεις (μερίδες ζάχαρης)

Slim fix Gummies

Είναι ζελεδάκια με δύο υπέροχες γεύσεις, φράουλα και ανανά, που βοηθούν στην απώλεια βάρους, χάρη στην γλυκομμανάνη. Η γλυκομμανάνη είναι ένα 100% φυτικό συστατικό που προέρχεται από τις ρίζες του φυτού Amorphophallus Konjac και συμβάλλει στην απώλεια βάρους, σε συνδυασμό με μια δίαιτα χαμηλή σε θερμίδες.

Οδηγίες χρήσης: Δύο ζελεδάκια τρεις φορές την ημέρα, πριν από τα γεύματα, μαζί με 1-2 ποτήρια νερό αρκούν!

Συσκευασία: 42 ζελεδάκια με 500mg γλυκομμανάνη ανά τεμάχιο

Slim fix ODF-Ταινίες διασπειρόμενες στο στόμα

To συμπλήρωμα διατροφής Slim fix ODF, περιέχει χρώμιο, βιοτίνη, gymnema sylvestre και εκχυλίσματα ελάτης. Είναι ιδανικό για όσους επιθυμούν να αυξήσουν τις καύσεις και να ενισχύσουν το μεταβολισμό τους. Συμβάλλει στην διαχείριση του σωματικού βάρους και ενισχύει τον μεταβολισμό της γλυκόζης στο αίμα.

Οδηγίες χρήσης

• Αφαιρέστε την ταινία από τη θήκη και τοποθετήστε την στη γλώσσα.
• Αφήστε το προϊόν να διαλυθεί στο στόμα και μετά καταπιείτε το.
• Χρησιμοποιείτε μία 1-2 ταινίες την ημέρα.

Απολαύστε με την σειρά Slim fix της Intermed, τον καφέ ή τα γλυκά σας, χωρίς τις θερμίδες και τους υδατάνθρακες της ζάχαρης, αλλά χωρίς να στερηθείτε την γεύση της!

Ακολούθησε την InterMed στα Social Media

• Facebook
• Instagram
• YouTube
• TikTok
• LinkedIn

Οι τριβές Ναβρότσκι και Τουσκ/Κομισιόν άρχισαν με το “καλημέρα σας” από την εκλογή του Πολωνού προέδρου. Το πρώτο βέτο του Πολωνού προέδρου, του ιστορικού Κάρολ Ναβρότσκι, ασκήθηκε για το νομοσχέδιο που χαλάρωνε τους κανόνες κατασκευής χερσαίων ανεμογεννητριών και παρέτεινε το πάγωμα των τιμών ενέργειας. Επίσης απέρριψε μεταρρυθμίσεις που αφορούσαν τα εθνικά ενεργειακά αποθέματα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Την ίδια περίοδο πάντως επικύρωσε 21 άλλα νομοσχέδια.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ είχε συνδέσει σκόπιμα στο ίδιο νομοσχέδιο τη χαλάρωση των κανόνων για τα αιολικά πάρκα με την παράταση του “παγώματος” των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά. Ο Ναβρότσκι κατήγγειλε αυτή τη συνένωση ως πολιτικό εκβιασμό και κουτοπονηριά.

Για το καθαυτό νομοσχέδιο διαφώνησε με την μείωση της ελάχιστης επιτρεπόμενης απόστασης μεταξύ των ανεμογεννητριών και των οικιστικών ζωνών από τα 700 στα 500 μέτρα, αναφέροντας τις ενστάσεις του υπουργείου Άμυνας, ότι η νέα απόσταση θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στις πτήσεις της στρατιωτικής αεροπορίας, αλλά και τις ανησυχίες για την ανεπαρκή απόσταση των σχεδιαζόμενων πάρκων από το εθνικό οδικό δίκτυο. Είχε έμμεσα καταγγείλει το νομοσχέδιο αυτό βς “γερμανικό λόμπινγκ”.

Ενεργειακό

Για το ενεργειακό ο πρόεδρος της Πολωνίας επέκρινε συνολικά την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green Deal), θεωρώντας ότι η βιαστική ενεργειακή μετάβαση πλήττει την οικονομία της χώρας και τη γεωργία και ότι για την ευρωπαϊκή πολιτική απαιτείτο δημοψήφισμα στη χώρα του. Και σε αυτό το νομοσχέδιο έβλεπε “γερμανικό δάκτυλο” ατύπως.

Το νομοσχέδιο προέβλεπε το πάγωμα των τιμών ενέργειας για τους καταναλωτές μέχρι το τέλος του 2025. Ο Ναβρότσκι ξεκαθάρισε ότι δεν διαφωνούσε με το πάγωμα των τιμών, αλλά με το γεγονός ότι η κυβέρνηση χρησιμοποίησε την προστασία των καταναλωτών ως “δούρειο ίππο” για να περάσει τις ρυθμίσεις των αιολικών λόμπι.

Η προεδρία κατέθεσε ως αντιπρόταση νομοσχέδιο, το οποίο αντέγραφε επακριβώς τις διατάξεις της κυβέρνησης για το πάγωμα των τιμών του ρεύματος, αλλά αφαιρούσε πλήρως τις διατάξεις για τις ανεμογεννήτριες.

Έδρες περιφέρειας και μεγαλουπόλεων

Ο Ναβρότσκι επικύρωσε μέσα στον Οκτώβριο εννέα νομοσχέδια, αλλά στα μέσα του μήνα άσκησε βέτο στο νομοσχέδιο της κυβέρνησης που επεδίωκε να ανακατανείμει τις 460 έδρες της Βουλής με βάση τις δημογραφικές αλλαγές και τις μετακινήσεις πληθυσμού. Οι επικριτές του Ναβρότσκι και η κυβερνητική συμμαχία τον κατηγόρησαν ότι με το βέτο αυτό προστατεύει τα συμφέροντα του κόμματός του (του αντιπολιτευόμενου PiS), επειδή είναι πιο ισχυρό στην επαρχία.

Η δημογραφική αλλαγή και η ενίσχυση των εδρών στα μεγάλα αστικά κέντρα θα ευνοούσε εκλογικά τα κεντρώα και φιλελεύθερα κόμματα της κυβέρνησης, ενώ η διατήρηση του παλαιού εκλογικού χάρτη θα ευνοούσε τις αγροτικές και πιο συντηρητικές περιοχές, όπου το PiS διατηρεί υψηλά ποσοστά. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι με την αλλαγή που πρότεινε θα έχανε έδρες και το κυβερνών κόμμα.

Η προεδρία το απέρριψε με την αιτιολογία ότι δεν είναι ηθικό να αλλάζει ο εκλογικός χάρτης μόλις ένα χρόνο πριν από τις εκλογές και ότι δεν είναι εθνικά σωστό να μένουν στην ουσία χωρίς εκπροσώπηση τεράστιες περιοχές, μόνον και μόνον επειδή καταγράφεται μεγάλη αστυφιλία.

Έλεγχος δικαιοσύνης και ελευθερία έκφρασης

Έθεσε βέτο σε νομοθεσία που αποδεχόταν τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ), εν μέσω μακροχρόνιας διαμάχης σχετικά με τις δικαστικές μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε η προηγούμενη κυβέρνηση του κόμματος PiS – ορισμένες εκ των οποίων κρίθηκαν από ευρωπαϊκά δικαστήρια ότι υπονομεύουν τη δικαστική ανεξαρτησία και που τώρα αποτελούν το φλέγον θέμα στην κρίση στην Πολωνία.

Η κυβέρνηση Τουσκ επιδιώκει να ανατρέψει αυτές τις αλλαγές από τότε που ανέλαβε καθήκοντα το 2023, ωστόσο οι προσπάθειές της έχουν παρεμποδιστεί από διαδοχικούς προέδρους – που υποστηρίζονται από το PiS – αρχικά τον Αντρέι Ντούντα και τώρα, τον Ναβρότσκι. Ο Πολωνός πρόεδρος δήλωσε ότι «το νομοσχέδιο θα προσέδιδε στον υπουργό Εξωτερικών υπερβολική επιρροή επί της δικαιοσύνης, για την εφαρμογή των αποφάσεων του ΕΔΑΔ».

Το άλλο βέτο αφορούσε ευρωπαϊκή νομοθεσία σχετικά για την πολιτική προβολή ή διαφήμιση. Οι κανόνες της ΕΕ απαιτούν από τις πολιτικές διαφημίσεις να γνωστοποιούν τους χορηγούς τους, περιορίζουν τη στοχευμένη προσέγγιση ψηφοφόρων μέσω της χρήσης προσωπικών δεδομένων και θέτουν περιορισμούς στη χρηματοδότηση πολιτικών προβολών από οντότητες εκτός ΕΕ κατά το τρίμηνο που προηγείται εκλογών ή δημοψηφίσματος.

Ο Ναβρότσκι δήλωσε ότι τα προτεινόμενα μέτρα ενέχουν τον κίνδυνο περιορισμού της ελευθερίας του λόγου, καθώς εκθέτουν δημοσιογράφους, σχολιαστές και απλούς πολίτες στον κίνδυνο επιβολής κυρώσεων, σε περίπτωση που οι απόψεις τους χαρακτηριστούν ως “πολιτική διαφήμιση”.

«Η ελευθερία του λόγου είναι δικαίωμα του πολίτη, όχι προνόμιο που παραχωρείται από τις αρχές», δήλωσε ο ίδιος τονίζοντας ότι ο νόμος θα γινόταν όπλο κατά της ελευθεροτυπίας και θα επέτρεπε οι δημοσιογράφοι ή οι συνεντευξιαζόμενοι και όλοι οι πολίτες να θεωρούνται ύποπτοι και να πρέπει να αποδεικνύουν ότι δεν χρηματοδοτούνται από φερόμενα ως ύποπτα κέντρα.

Κονδύλια για άμυνα

Τον περασμένο Μάρτιο άσκησε βέτο στο νομοσχέδιο που θα επέτρεπε στην Πολωνία να λάβει ευρωπαϊκά κονδύλια για την άμυνά της, κάνοντας λόγο για «απειλή εθνικής κυριαρχίας και δημιουργία χρέους για τις επόμενες γενιές». Το κυβερνητικό νομοσχέδιο θα επέτρεπε στην Πολωνία να αποκτήσει πρόσβαση σε 43,7 δισεκατομμύρια ευρώ σε χαμηλότοκα αμυντικά δάνεια μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE (Security Action for Europe). Εξέφρασε την έντονη αντίθεσή του στους κανόνες αιρεσιμότητας (conditionality) της ΕΕ.

Τόνισε ότι η αποδοχή των κονδυλίων θα έδινε δικαίωμα στοχοθεσίας και ελέγχου στις Βρυξέλλες για το πώς θα κατένεμε η Βαρσοβία τα όπλα της και εν γένει για την αμυντική της πολιτική. Ο Ναβρότσκι (και η αντιπολίτευση του PiS) υποστήριξαν ότι ο νόμος θα ευνοούσε κυρίως τη γερμανική και γαλλική αμυντική βιομηχανία, ενώ θα στερούσε από την Πολωνία τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει τις τεράστιες αμυντικές παραγγελίες που έχει ήδη υπογράψει με στρατηγικούς εταίρους εκτός ΕΕ, όπως με τις ΗΠΑ και την Νότια Κορέα.

Ο πρόεδρος χαρακτήρισε το μακροπρόθεσμο δάνειο (με ορίζοντα αποπληρωμής έως το 2070) ως ένα «χρέος γενεών» που θα επιβάρυνε άσκοπα και δυσβάσταχτα την οικονομία της χώρας και αντιπρότεινε σε συνεργασία με τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Πολωνίας ένα εναλλακτικό εγχώριο σχέδιο χρηματοδότησης ύψους 185 δισεκατομμυρίων ζλότι.

Το πλάνο προέβλεπε τη χρήση των μη πραγματοποιηθέντων κερδών από τα αποθέματα χρυσού και ξένου συναλλάγματος της χώρας ώστε η άμυνα να χρηματοδοτηθεί «χωρίς χρέη προς τις Βρυξέλλες». Η κυβέρνηση Τουσκ απέρριψε το πλάνο ως «παραμύθια» και παρέκαμψε το προεδρικό μπλόκο, διοχετεύοντας τα 43,7 δισ. ευρώ του SAFE απευθείας μέσω της κρατικής τράπεζας BGK στο Ταμείο Υποστήριξης Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας.

Κρυπτονομίσματα

Ο Ναβρότσκι άσκησε τρεις φορές βέτο στο νομοσχέδιο ρύθμισης των κρυπτονομισμάτων. Στην ανακοίνωσή του ανέφερε ότι το κυβερνητικό νομοσχέδιο εισήγαγε υπέρμετρα αυστηρούς κανόνες, οι οποίοι θα επιβάρυναν αδικαιολόγητα την αγορά των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, θα έπλητταν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ επέβαλαν και κόστος συμμόρφωσης και “εποπτικά τέλη” πολύ υψηλά.

Τέλος επεσήμαινε ότι οι ρυθμίσεις αυτές θα ευνοούσαν τις τράπεζες και τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, θέτοντας σε μειονεκτική θέση τις μικρότερες εγχώριες επιχειρήσεις κρυπτονομισμάτων. Στην τρίτη απόρριψη από πλευράς του τόνισε ότι η κυβέρνηση Τουσκ αγνόησε τις προτάσεις του, κάνοντας δεκτή μόλις μία από τις 16 βασικές τροπολογίες που είχε καταθέσει το προεδρικό γραφείο.

Ο Τουσκ από πλευράς του κατηγόρησε τον Ναβρότσκι ότι «με αυτή την απόρριψη, η Πολωνία παρέμεινε η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς εγχώρια νομοθεσία εφαρμογής του MiCA και ότι η αγορά μένει απροστάτευτη απέναντι στο οικονομικό έγκλημα». Επίσης κατηγορεί τον Ναβρότσκι ότι με τα βέτο του επί του προκειμένου προσπαθεί να προστατεύσει έναν βασικό χρηματοδότη του κόμματος της αντιπολίτευσης, που ελέγχεται από την εισαγγελία για σκάνδαλα – της εταιρείας κρυπτονομισμάτων Zondacrypto, την οποία φιλοκυβερνητικά μέσα και ο Τουσκ συνδέουν με “την ρωσική μαφία”.

Ουκρανικό

Απέρριψε τροπολογία για την οικονομική ενίσχυση προσφύγων, το επίδομα τέκνων και την δωρεάν υγειονομική περίθαλψη χωρίς όρους. Ο ίδιος επέμεινε κατηγορηματικά ότι μετά από 3,5 χρόνια πολέμου, τα κρατικά επιδόματα πρέπει να δίνονται μόνο σε όσους Ουκρανούς εργάζονται νόμιμα και πληρώνουν φόρους στην Πολωνία. Υποστήριξε ότι η συνέχιση του προηγούμενου συστήματος χωρίς τροποποιήσεις ήταν «άδικη για τους Πολωνούς πολίτες, οι οποίοι επωμίζονταν το οικονομικό βάρος της κοινωνικής πρόνοιας χωρίς αντίστοιχη συνεισφορά από το σύνολο των προσφύγων».

Παράλληλα με το βέτο, ο Ναβρότσκι κατέθεσε μια δική του, πολύ πιο αυστηρή πρόταση νόμου για το μεταναστευτικό. Σε αυτήν περιέλαβε μέτρα, όπως την επιμήκυνση της διαδικασίας απόκτησης ιθαγένειας για τους πρόσφυγες από τα 3 στα 10 χρόνια και επιβολή ποινών φυλάκισης έως 5 ετών για την παράνομη διέλευση των συνόρων. Επίσης πρότεινε την ποινικοποίηση της εξύμνησης Ουκρανών εθνικιστών ηγετών του 20ού αιώνα (όπως ο Στεπάν Μπαντέρα).

Η κίνηση αυτή του προέδρου προκάλεσε αντιδράσεις και στην Κομισιόν, καθώς η μη έγκριση άφηνε προσωρινά χωρίς νομική βάση τη χρηματοδότηση των δορυφόρων Starlink που παρείχε η Πολωνία στον στρατό της Ουκρανίας – η Πολωνία πληρώνει περίπου 50 εκατ. το χρόνο στο Starlink για χάρη της Ουκρανίας.

Τελικά, η Βουλή αναγκάστηκε να αναθεωρήσει το νομοσχέδιο, ενσωματώνοντας τη ρήτρα ότι οι Ουκρανοί πρέπει να εργάζονται για να λαμβάνουν το «800+» επίδομα, κάτι που επέτρεψε στον Ναβρότσκι να υπογράψει τη νέα εκδοχή τον Σεπτέμβριο του 2025, προειδοποιώντας ωστόσο ότι ήταν «η τελευταία φορά που η προεδρία υποχωρούσε σε αυτό το καίριο ζήτημα».

Οι σχέσεις Ναβρότσκι και Γερμανίας

Ο Τουσκ χαρακτηρίζεται από πολλούς γερμανόφιλος, ενώ ο Ναβρότσκι απεναντίας χαρακτηρίζεται εχθρικός προς την Γερμανία.  Έθεσε βέτο και για την αναγνώριση της Σιλεσιανής Διαλέκτου ως Περιφερειακής Γλώσσας. Ανεπισήμως η αιτία είναι ότι στη Σιλεσία η γλώσσα έχει επηρεαστεί πολύ από τα γερμανικά.

«Τα επιστημονικά δεδομένα δεν καθορίζονται με ψηφοφορία στο κοινοβούλιο αλλά από την γλωσσολογία και καμία πολιτική πλειοψηφία δεν μπορεί να “αποφαίνεται” επί επιστημονικών θεμάτων. Η πλειονότητα των Πολωνών εμπειρογνωμόνων και γλωσσολόγων υποστηρίζει ότι τα σιλεσιανά αποτελούν διάλεκτο (ιδίωμα) της πολωνικής γλώσσας και όχι ξεχωριστή αυτόνομη γλώσσα. Η αναγνώρισή τους θα παραβίαζε τον υφιστάμενο νόμο περί μειονοτήτων, ο οποίος εξαιρεί ρητά τις «διαλέκτους της επίσημης γλώσσας» από το καθεστώς της «περιφερειακής γλώσσας».

Εξέφρασε την ανησυχία ότι η νομική αναγνώριση θα μπορούσε να δημιουργήσει «τεχνητούς κοινωνικούς διαχωρισμούς» και να πλήξει τη γλωσσική και εθνική συνοχή της χώρας. Επέμεινε ότι η συγκεκριμένη νομοθετική προσπάθεια αποτελούσε «πολιτικό παιχνίδι της κυβέρνησης».

Οι σχέσεις του Κάρολ Ναβρότσκι με τη Γερμανία είναι παραδοσιακά ψυχρές, διεκδικητικές και συγκρουσιακές. Εκτιμά ότι η Γερμανία προσπαθεί να κυριαρχήσει εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης εις βάρος και της πολωνικής εθνικής κυριαρχίας. Τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης (όπως το Der Spiegel και το n-tv) τον περιγράφουν συχνά ως έναν απρόβλεπτο εθνικιστή ηγέτη που χρησιμοποιεί τις επιθέσεις κατά της Γερμανίας για εσωτερική πολιτική κατανάλωση, προκειμένου να συσπειρώσει τη δεξιά αντιπολίτευση στην Πολωνία.

Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Ναβρότσκι αναγνωρίζει τη Γερμανία ως αναγκαστικό στρατηγικό εταίρο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ για την ασφάλεια της Ανατολικής Ευρώπης απέναντι στη ρωσική απειλή, αλλά πρότεινε μια ιδιόμορφη λύση: Η Γερμανία να χρηματοδοτήσει απευθείας την πολωνική αμυντική βιομηχανία, ως μια μορφή έμμεσης καταβολής αποζημιώσεων για τις καταστροφές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Ναβρότσκι έχει ζητήσει επανειλημμένα (με πιο πρόσφατη τη σκληρή ομιλία του την 1η Σεπτεμβρίου 2026, επέτειο της γερμανικής εισβολής) πάνω από 1,3 έως 1,4 τρισεκατομμύρια ευρώ. Δηλώνει δημόσια ότι οι διμερείς σχέσεις Πολωνίας-Γερμανίας «δεν μπορούν να χαρακτηριστούν φυσιολογικές», όσο το Βερολίνο αρνείται να πληρώσει και όσο δεν ανεγείρει μνημείο στο Βερολίνο για τα εκατομμύρια των Πολωνών θυμάτων. Το Βερολίνο απορρίπτει πάγια τις απαιτήσεις, θεωρώντας το ζήτημα λήξαν από το 1953.

Ο Ναβρότσκι ασκεί σφοδρή κριτική στην ιστορική οικονομική και ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας από τη Μόσχα (π.χ. αγωγοί Nord Stream) πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι το Βερολίνο αγνόησε τις προειδοποιήσεις της Βαρσοβίας. Όπως προαναφέραμε, καταγγέλλει επίσης «γερμανικό λόμπιινγκ», όπως στα νομοσχέδια για τις ανεμογεννήτριες και για τα ευρωπαϊκά αμυντικά κονδύλια. Ο Ναβρότσκι κατηγορεί συχνά τη Γερμανία ότι χρησιμοποιεί την οικονομική της ισχύ για να επιβάλλει κανόνες στην ΕΕ (π.χ. την Πράσινη Συμφωνία) που ευνοούν τις γερμανικές εταιρείες και πλήττουν την πολωνική οικονομία της Πολωνίας.

Άλλα νομοσχέδια

Επίσης έχει απορρίψει το νομοσχέδιο για τα Σύμφωνα Συμβίωσης (Civil Partnerships) δηλώνοντας ότι «τίποτα που μοιάζει με οιονεί γάμο δεν θα έχει την υποστήριξή μου και πρέπει να προστατεύσουμε τον παραδοσιακό ορισμό του γάμου». Απέρριψε και την έκδοση συναινετικών διαζυγίων εξωδικαστικά. «Οι άνθρωποι πρέπει να προβληματίζονται περισσότερο, προτού χωρίσουν», δήλωσε.

Μπλόκαρε την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου για τον έλεγχο του περιεχομένου στο διαδίκτυο και άσκησε βέτο για να μην παγώνει ο χρόνος παραγραφής των φορολογικών χρεών. Απέρριψε και το νόμο που επέτρεπε νέα προθεσμία σε αλλοδαπούς γιατρούς για τεστ στην πολωνική γλώσσα, λέγοντας ότι «κάθε Πολωνός έχει το δικαίωμα να επικοινωνεί στη δική του γλώσσα με τον γιατρό του».

Η μελέτη βασίζεται σε τέσσερα σύνολα δεδομένων που καλύπτουν τις προαγωγές στρατηγών και ναυάρχων, τις απονομές του τίτλου “Ήρωας της Ρωσίας”, τις απομακρύνσεις και συλλήψεις ανώτατων στελεχών, καθώς και τις σταδιοδρομίες των διοικητών των βασικών επιχειρησιακών σχηματισμών από το 2000 και μετά.

Η αξία της δεν βρίσκεται μόνο στην καταγραφή προσώπων και αξιωμάτων, αλλά κυρίως στην ανάδειξη των κανόνων (τυπικών και άτυπων) που καθορίζουν ποιος αποκτά πρόσβαση στον στενό κύκλο λήψης στρατιωτικών αποφάσεων στη Ρωσία. Ένα από τα πιο καθαρά ευρήματα είναι ότι η πρώιμη προαγωγή στον βαθμό του υποστρατήγου αποτελεί τον ισχυρότερο δείκτη μελλοντικής ανόδου στην κορυφή. Οι αξιωματικοί που αποκτούν το πρώτο αστέρι σε μικρότερη ηλικία έχουν αισθητά περισσότερες πιθανότητες να φθάσουν στους βαθμούς του αντιστρατήγου ή του στρατηγού.

Στο σύνολο των δεδομένων, η διάμεση ηλικία προαγωγής στον βαθμό του υποστρατήγου είναι περίπου 47 έτη, ενώ για όσους καταλήγουν στον βαθμό του στρατηγού πέφτει στα 39,6 έτη. Η διαφορά δεν είναι απλώς δημογραφική. Υποδηλώνει ότι το σύστημα επιβραβεύει όσους εισέρχονται νωρίς στην ανώτατη βαθμολογική κλίμακα, αποκτώντας περισσότερο χρόνο και ευκαιρίες για να αναλάβουν κρίσιμες διοικητικές θέσεις.

Το στατιστικό μοντέλο της μελέτης δείχνει, μάλιστα, ότι η αύξηση της ηλικίας κατά την πρώτη προαγωγή από τα 38 στα 40 έτη μειώνει την εκτιμώμενη πιθανότητα να φθάσει κάποιος στον βαθμό του στρατηγού από 40% σε 19%. Η ηλικία, επομένως, λειτουργεί ως φίλτρο επιλογής πολύ πριν από την τελική ανάδειξη στην κορυφή. Σημαντικό ρόλο εξακολουθεί να παίζει και η στρατιωτική εκπαίδευση. Η μελέτη εντοπίζει συγκεκριμένες σχολές που εμφανίζονται δυσανάλογα συχνά στα βιογραφικά ανώτατων αξιωματικών.

Στις χερσαίες δυνάμεις, η Σχολή Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης της Μόσχας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα: Το 21,4% των εν ενεργεία αντιστρατήγων στο σχετικό δείγμα είναι απόφοιτοί της. Η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει αν αυτό οφείλεται αποκλειστικά στην ποιότητα της εκπαίδευσης, ή και στα δίκτυα γνωριμιών και στις καλύτερες πρώτες τοποθετήσεις που ενδέχεται να εξασφαλίζουν οι απόφοιτοι. Σε κάθε περίπτωση, η στρατιωτική σταδιοδρομία δεν εξελίσσεται σε ουδέτερο πεδίο αξιολόγησης επιδόσεων.

Η πολεμική εμπειρία και η νέα γενιά

Η επιχειρησιακή εμπειρία αποτελεί επίσης σημαντικό διαβατήριο για την άνοδο. Η μεταρρύθμιση του 2010 ενίσχυσε τις γεωγραφικές μετακινήσεις αξιωματικών μεταξύ διαφορετικών στρατιωτικών περιφερειών, ενώ η ρωσική επέμβαση στη Συρία από το 2015 δημιούργησε μια νέα διαδρομή προς την ανώτατη διοίκηση. Η συμμετοχή στην εκστρατεία αυτή λειτούργησε ως προσόν που συχνά άνοιγε τον δρόμο για τη διοίκηση στρατιωτικής περιφέρειας. Η εμπειρία στο πεδίο επιχειρήσεων, συνεπώς, δεν προσμετράται μόνο ως στρατιωτική υπηρεσία, αλλά μετατρέπεται σε κεφάλαιο επαγγελματικής ανέλιξης.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιταχύνει αυτή τη διαδικασία, αλλά ταυτόχρονα αποσταθεροποιεί τις καθιερωμένες διαδρομές. Οι ανάγκες του μετώπου έχουν οδηγήσει σε έκτακτες τοποθετήσεις και μετακινήσεις, περιορίζοντας τη σημασία των παραδοσιακών γεωγραφικών “σχολείων” διοίκησης. Η μελέτη διαπιστώνει ότι η συχνή εναλλαγή θέσεων σε διαφορετικές περιοχές, ακόμη και στο ίδιο επίπεδο ιεραρχίας, θεωρούνταν προσόν προσαρμοστικότητας. Σήμερα, όμως, οι επιλογές γίνονται όλο και περισσότερο με βάση τις άμεσες επιχειρησιακές ανάγκες.

Αυτή η επιτάχυνση έχει κόστος. Οι διοικητές των στρατιωτικών περιφερειών παραμένουν πλέον στη θέση τους κατά μέσο όρο μόλις έναν χρόνο. Η σύντομη θητεία περιορίζει τον χρόνο που χρειάζεται ένας αξιωματικός για να μάθει να διαχειρίζεται έναν μεγάλο και σύνθετο μηχανισμό, να οικοδομήσει σχέσεις εμπιστοσύνης με τους υφισταμένους του και να αναπτύξει σταθερά δίκτυα συνεργασίας. Επιπλέον, ο φόβος της απομάκρυνσης μπορεί να ενθαρρύνει πιο συντηρητικές αποφάσεις, καθώς οι διοικητές έχουν κίνητρο να αποφεύγουν κινήσεις που ενδέχεται να εκληφθούν ως αποτυχία.

Απομακρύνσεις και πολιτική προστασία

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η εικόνα που προκύπτει από τις απομακρύνσεις ανώτατων στελεχών την περίοδο 2022-25. Η κακή επίδοση των ρωσικών δυνάμεων κατά τον πρώτο χρόνο της εισβολής, συνδέθηκε με κύμα απομακρύνσεων και υποβιβασμών. Ωστόσο, η ανταρσία του Γεβγκένι Πριγκόζιν τον Ιούνιο 2023 δεν οδήγησε σε ευρείας κλίμακας εκκαθάριση της ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας, όπως θα μπορούσε να αναμένεται. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ήταν εκείνη του Σεργκέι Σουροβίκιν, ο οποίος έχασε τη θέση του και βρέθηκε στο περιθώριο, μετά τις αναφορές για τις σχέσεις του με τον επικεφαλής της Wagner.

Πολύ πιο εκτεταμένες ήταν οι ανακατατάξεις μετά την αντικατάσταση του Σεργκέι Σοϊγκού από τον Αντρέι Μπελούσοφ στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Άμυνας τον Μάιο 2024. Στελέχη του πολιτικού και διοικητικού μηχανισμού που συνδέονταν με το δίκτυο του Σοϊγκού απομακρύνθηκαν ή συνελήφθησαν στο πλαίσιο υποθέσεων διαφθοράς. Η μελέτη εντοπίζει μια ουσιώδη διαφοροποίηση: Οι διοικητές συνήθως απομακρύνονται, μετακινούνται ή συνταξιοδοτούνται, ενώ οι πολιτικοί αξιωματούχοι του υπουργείου είναι πιθανότερο να αντιμετωπίσουν ποινικές διώξεις.

Το μέγεθος της αναταραχής στην κορυφή είναι εντυπωσιακό. Σύμφωνα με την ανάλυση, το 64% των εν ενεργεία αξιωματικών τεσσάρων αστέρων που περιλαμβάνονται στο σχετικό δείγμα, απομακρύνθηκε από τη θέση του την περίοδο 2022-2025. Αν εξαιρεθούν όσοι προήχθησαν στον βαθμό αυτό μετά την έναρξη του πολέμου, το ποσοστό φθάνει το 88%. Παράλληλα, απομακρύνθηκε έως και το 28% των εν ενεργεία αξιωματικών τριών αστέρων. Αντίθετα, η ηγεσία του Γενικού Επιτελείου παρέμεινε ουσιαστικά ανέγγιχτη από την έναρξη της εισβολής, γεγονός που οι ερευνητές συνδέουν με την προστασία που ενδέχεται να παρέχει ο αρχηγός του, Βαλέρι Γκερασίμοφ, στους στενούς συνεργάτες του.

Το παράδοξο των παρασήμων

Η μελέτη εξετάζει επίσης κατά πόσο η απονομή του τίτλου “Ήρωας της Ρωσίας”, της υψηλότερης κρατικής διάκρισης για ανδρεία, λειτουργεί ως εφαλτήριο προαγωγής. Το συμπέρασμα είναι ότι δεν αποτελεί αξιόπιστο προγνωστικό δείκτη μελλοντικής ανόδου. Πολλοί από τους βραβευθέντες είναι νεότεροι αξιωματικοί, ενώ οι στρατηγοί που λαμβάνουν τη διάκριση συνήθως έχουν ήδη φθάσει σε υψηλές θέσεις. Επομένως, το παράσημο συχνά αναγνωρίζει μια ήδη επιτυχημένη σταδιοδρομία, αντί να προαναγγέλλει την επόμενη ηγετική γενιά.

Το σημαντικότερο συμπέρασμα αφορά, τελικά, τη διαμόρφωση μιας νέας γενιάς αξιωματικών. Η έρευνα διακρίνει διαφορετικές γενεακές εμπειρίες: Όσοι εισήλθαν στο στράτευμα κατά τη σοβιετική περίοδο, είχαν διαφορετική αντίληψη για τη θέση της Ρωσίας στον κόσμο από εκείνους που ξεκίνησαν τη σταδιοδρομία τους, στις δύσκολες δεκαετίες μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Η γενιά που ακολουθεί εισήλθε σε ένα στρατιωτικό περιβάλλον με περισσότερους πόρους και ευκαιρίες, ενώ οι νεότεροι αξιωματικοί διαμορφώνονται πλέον μέσα σε συνθήκες εντατικής πατριωτικής εκπαίδευσης και πολεμικής εμπειρίας.

Αυτό σημαίνει ότι ο πόλεμος δεν θα επηρεάσει μόνο τη σύνθεση της ρωσικής στρατιωτικής ηγεσίας κατά τη διάρκειά του. Θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό τις αντιλήψεις, τις επαγγελματικές προτεραιότητες και τη στρατηγική κουλτούρα των διοικητών που θα αναλάβουν στο μέλλον. Η συχνή εναλλαγή προσώπων μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για νεότερους και ικανούς αξιωματικούς, αλλά ενδέχεται παράλληλα να αποδυναμώσει τη διοικητική συνέχεια και την αποτελεσματικότητα των ενόπλων δυνάμεων.

Η μελέτη δεν προσφέρει βεβαιότητες για το ποιος θα διαδεχθεί τους σημερινούς επικεφαλής. Επισημαίνει, όμως, ότι οι ηλικίες προαγωγής, οι επιχειρησιακές εμπειρίες, οι εκπαιδευτικές διαδρομές και τα δίκτυα προστασίας επιτρέπουν να εντοπιστούν πιθανοί μελλοντικοί πρωταγωνιστές. Το κρίσιμο ερώτημα για τη Δύση δεν είναι μόνο ποιοι θα καταλάβουν τις κορυφαίες θέσεις στη Μόσχα, αλλά και τι είδους στρατιωτική κουλτούρα θα μεταφέρουν σε αυτές.