Όπως ανέφερε ο υπουργός, η απαγόρευση κυκλοφορίας ανηλίκων σε δρόμους με πατίνια θα θεσμοθετηθεί, ενώ θα επιτρέπεται η χρήση τους σε πεζόδρομους και πλατείες.

«Ο ανήλικος δεν μπορεί να πηγαίνει στο πατίνι του και δεν πρέπει να πηγαίνει και είναι τόσο επικίνδυνο. Αλλά δεν είναι μόνο ο ανήλικος. Βλέπω και στον δρόμο, στις μεγάλες λεωφόρους που κυκλοφορούν όλοι αυτοί, ορισμένοι με κράνος, πολλοί χωρίς κράνος, με μεγάλες ταχύτητες. Η δική μου προσωπική θέση είναι ότι αυτά δεν πρέπει να υπάρχουν. Είναι πολύ επικίνδυνο», είπε.

Παράλληλα τόνισε πως «από εκεί και πέρα θα δούμε τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να το διαχειριστούμε. Πάντως, είναι κρίμα δηλαδή να χάνουν τα παιδιά τους μέσα στους δρόμους από τα πατίνια», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για αυστηρότερη ρύθμιση ή περιορισμό της χρήσης τους, ιδιαίτερα για ανηλίκους, με πιθανή επιτρεπόμενη χρήση μόνο σε πεζόδρομους και πλατείες.

Για τις τηλεφωνικές απάτες

Σε σχέση με τις τηλεφωνικές απάτες, ο υπουργός επισήμανε ότι απαιτούνται πιο δραστικά μέτρα και καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, καθώς πολλοί εξακολουθούν να πέφτουν θύματα και να χάνουν τις περιουσίες τους. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «Άνθρωποι παραδίδουν στα χέρια κάποιων την περιουσία τους», τονίζοντας ότι πέρα από τη νομοθεσία χρειάζεται και επιχειρησιακή ενίσχυση των αρμόδιων υπηρεσιών.

Για τα αλκοτέστ

Σχετικά με τα αλκοτέστ και την οδική ασφάλεια, ανέφερε ότι καταγράφεται σημαντική βελτίωση, με μείωση των τροχαίων ατυχημάτων και των σοβαρών περιστατικών τα Σαββατοκύριακα. Όπως είπε, «το ποσοστό αυτών που ελέγχονταν και συλλαμβάνονταν… τώρα αυτό έχει φτάσει στο 0,7 – 0,8. Άρα αυτό σημαίνει συμμόρφωση», επισημαίνοντας την αυξημένη υπευθυνότητα των οδηγών.

Για την ενδοοικογενειακή βία

Για την ενδοοικογενειακή βία, ανέφερε ότι πέρυσι καταγράφηκαν 22.000 καταγγελίες και 12.000 συλλήψεις, ενώ περίπου 15.000 γυναίκες έχουν ενεργοποιήσει το panic button. Όπως σημείωσε, «Αυτή τη στιγμή είναι περίπου 15.000 οι γυναίκες που έχουν βάλει στα κινητά τους το panic button», προσθέτοντας ότι έχουν δημιουργηθεί και δομές άμεσης προστασίας, όπως safe houses για θύματα.

Τέλος, αναφερόμενος στο πολιτικό κλίμα ενόψει εκλογών, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση πρέπει να επικεντρώνεται στην επίλυση των προβλημάτων των πολιτών και όχι σε άγονες πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Σε αυτή την περίπτωση, ο εν ενεργεία Πρόεδρος μπορεί να είναι εκ νέου υποψήφιος. Η πρόκληση, συνεπώς, δεν είναι νομική, αλλά καθαρά αριθμητική και πολιτική. Σε αντίθεση με προηγούμενες περιόδους, το 2026 καταγράφονται ήδη συγκεκριμένες κινήσεις προς αυτήν την κατεύθυνση. Επί παραδείγματι, ο Hasan Ufuk Çakır, βουλευτής Μερσίνης, παραιτήθηκε από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα-Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) και ανακοίνωσε την προσχώρησή του στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης-AKP (Ιανουάριος 2026), επικαλούμενος «διαβούλευση με τους πολίτες».

Στο Ντιγιαρμπακίρ, περίπου 100 στελέχη που αποχώρησαν από το CHP και το Yeniden Refah Partisi (YRP) του υιού Ερμπακάν και εντάχθηκαν στο AKP σε δημόσια τελετή (Μάιος 2026). Τα γεγονότα αυτά δεν συνιστούν ακόμη μαζική κοινοβουλευτική μετατόπιση, αλλά αποτυπώνουν: Την τάση αποσυσπείρωσης της αντιπολίτευσης, την ενίσχυση της ελκτικής δύναμης του κυβερνητικού μπλοκ και την προετοιμασία εδάφους για ευρύτερες μετακινήσεις.

Παράλληλα, η ένταση στο πολιτικό σύστημα κλιμακώνεται. Το 2026 σημειώθηκαν ακόμη και επεισόδια σωματικών συγκρούσεων μεταξύ βουλευτών του AKP και του CHP, κατά την ορκωμοσία νέων υπουργών! Η εικόνα αυτή δείχνει βαθιά πόλωση, αποδυνάμωση κοινοβουλευτικών κανόνων και μετατόπιση από την πολιτική αντιπαράθεση σε μία συγκρουσιακή σύγκρουση ισχύος. Σε τέτοιες συνθήκες, οι μετακινήσεις βουλευτών καθίστανται πιο πιθανές, καθώς ενισχύεται η λογική των “στρατοπέδων εξουσίας”.

Ερντογάν: Από τη ρευστότητα, στα 3/5

Με βάση τα παραπάνω, διαμορφώνεται ένα σαφές στρατηγικό μοτίβο: Η σταδιακή αποδυνάμωση της αντιπολίτευσης μέσω αποχωρήσεων, η ενίσχυση του AKP με στοχευμένες προσχωρήσεις, σε συνδυασμό με την σταθερή στήριξη από το MHP του Μπαχτσελί, με αποτέλεσμα την προοπτική δημιουργίας της κρίσιμης μάζας των 360 βουλευτών. Η επίτευξη των 3/5 δεν θα προκύψει από κάποια εκλογική νίκη, αλλά από ενδιάμεσες κοινοβουλευτικές ζυμώσεις.

Εφόσον η τάση αυτή συνεχιστεί, το σενάριο που διαμορφώνεται είναι το εξής: Συγκρότηση της πλειοψηφίας των 3/5 στην Εθνοσυνέλευση και απόφαση για πρόωρες εκλογές, με χρονικό ορίζοντα το φθινόπωρο του 2027. Αν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, η πρωτοβουλία δεν θα εμφανιστεί ως προσωπική επιλογή του Ερντογάν, αλλά ως θεσμική απαίτηση της Βουλής – στοιχείο κρίσιμο για τη νομιμοποίηση της διαδικασίας.

Ο Μπαχτσελί παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας, καθώς εγγυάται τη συνοχή της κυβερνητικής συμμαχίας, νομιμοποιεί πολιτικά την παράταση της εξουσίας και λειτουργεί ως καταλύτης στη συγκέντρωση των 3/5. Χωρίς το MHP, το εγχείρημα καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο. Με αυτό, γίνεται εφικτό – όχι όμως και δεδομένο.

Συμπερασματικά: Η Τουρκία δεν οδηγείται απλώς σε εκλογές, αλλά οδηγείται πρώτα σε μια προσεκτικά δομημένη κοινοβουλευτική αναδιάταξη. Οι μεμονωμένες προσχωρήσεις, οι τοπικές μαζικές εντάξεις και η αυξανόμενη πόλωση δεν είναι αποσπασματικά φαινόμενα. Στον αντίποδα, συνθέτουν ένα ενιαίο πολιτικό σχέδιο: Τη συγκρότηση της αναγκαίας πλειοψηφίας για ενεργοποίηση του άρθρου 116
και τη δημιουργία των όρων για μια νέα υποψηφιότητα του Ερντογάν.

Εάν η τάση αυτή αποκτήσει δυναμική, τότε οι πρόωρες εκλογές του 2027 (αντί για το 2028) δεν θα αποτελούν απλώς έναν ακόμη εκλογικό κύκλο, αλλά την κορύφωση μιας στρατηγικής παράτασης της εξουσίας, μέσω κοινοβουλευτικών εργαλείων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, πηγές του AKP ανέφεραν ότι η διαδικασία είχε επιβραδυνθεί τις τελευταίες εβδομάδες λόγω της απουσίας συγκεκριμένης ενέργειας αφοπλισμού από το PKK, αλλά επέμειναν ότι προχωρά σύμφωνα με το δικό τους χρονοδιάγραμμα.

«Από την αρχή λέγαμε ότι αυτή η διαδικασία θα προχωρήσει σαν σύστημα φερμουάρ. Όλα κινούνται βήμα-βήμα. Μπορεί να υπάρξει κάποια καθυστέρηση, αλλά δεν μιλάμε για μια εύκολη διαδικασία», δήλωσαν πηγές του AK Party στην Türkiye.
«Δεν κολλάμε σε όσα λέει το DEM ή άλλοι. Ο συνομιλητής εδώ είναι ο Οτζαλάν. Οι μονάδες ασφαλείας ήδη συζητούν κάθε θέμα με τον Οτζαλάν γι’ αυτόν τον λόγο. Νέες εξελίξεις θα υπάρξουν σύντομα», πρόσθεσαν.

Η MIT ενημερώνει το AKP και προετοιμάζει πλαίσιο επαλήθευσης

Ο διευθυντής της MIT, Ιμπραχίμ Καλίν παρουσίασε πώς θα γινόταν η υποδοχή των μελών του PKK που παραδίδονται, τι θα συμβεί με τα όπλα τους και ποιες νομικές διαδικασίες θα αντιμετωπίσουν όσοι επιστρέψουν.

Η MIT φέρεται να προχωρά σε τεχνικές προετοιμασίες τόσο για τις νομικές διαδικασίες όσο και για τον μηχανισμό επαλήθευσης και επιβεβαίωσης, σύμφωνα με την Türkiye. Στο προβλεπόμενο πλαίσιο, τα μέλη του PKK που επιθυμούν να εισέλθουν στην Τουρκία μετά τη διάλυση της οργάνωσης θα ελέγχονται μέσω ενός «μηχανισμού επαλήθευσης και επιβεβαίωσης» που θα δημιουργηθεί.

Η αρμοδιότητα για την επιστροφή των μελών που παραδίδονται θα ανήκει σε αυτόν τον μηχανισμό. Η Türkiye ανέφερε ότι ορισμένα διοικητικά βήματα που δεν απαιτούν νέα νομοθεσία θα μπορούσαν να ληφθούν βραχυπρόθεσμα, ενώ οι πλήρεις νομικές ρυθμίσεις θα ακολουθήσουν μετά την επιβεβαίωση του αφοπλισμού. Οι δυνάμεις ασφαλείας φαίνεται πως έχουν εντατικοποιήσει τις επαφές τους τόσο με την ηγεσία στο Καντίλ όσο και με το Ιμραλί, όπου κρατείται ο Οτσαλάν, για τον αφοπλισμό της οργάνωσης.

Το αίτημα του φιλοκουρδικού Κόμματος Ισότητας και Δημοκρατίας των Λαών (DEM), να προχωρήσουν παράλληλα τόσο ο αφοπλισμός του PKK όσο και οι αναγκαίες νομικές μεταρρυθμίσεις, δεν βρήκε ανταπόκριση στο εσωτερικό του AKP.

Το κυβερνών κόμμα φέρεται να υποστηρίζει ότι πρώτα πρέπει να επιβεβαιωθεί ο αφοπλισμός και έπειτα να γίνουν νομοθετικές ρυθμίσεις.

Η δήλωση περί «παγώματος» προκαλεί αντιδράσεις

Η Türkiye ανέφερε επίσης ότι δήλωση ανώτερου στελέχους του PKK ο οποίος είπε πριν από λίγες ημέρες ότι «η διαδικασία έχει παγώσει», προκάλεσε επικρίσεις τόσο από το DEM Party όσο και από την πλευρά του Ιμραλί.
Αξιωματούχοι του DEM δήλωσαν ότι δεν επιθυμούν τη χρήση του όρου «παγωμένο», χαρακτηρίζοντάς τον αντίθετο με το πνεύμα της διαδικασίας.

«Αυτή η διαδικασία δεν είναι κάτι που μπορεί απλώς να παγώσει. Μπορεί να υπάρχουν σημεία εμπλοκής, αλλά το να χαρακτηρίζεται η τρέχουσα κατάσταση ως διαδικασία “στασιμότητας και παγώματος” θα ήταν μια υπερβολική προσέγγιση», δήλωσαν αξιωματούχοι του DEM, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Κληθείς να απαντήσει σε όσα σχολίασε ο κ. Ανδρουλάκης χθες για την παραίτησή του, ο κ. Καστανίδης υπογράμμισε: «Πρώτον, δεν με απομάκρυνε ο Σημίτης, το 1997 παραιτήθηκα από υπουργός Μεταφορών καταγγέλλοντας την υπαναχώρηση της τότε κυβέρνησης από αυτό που είχε συμφωνηθεί για τη διαφάνεια στις δημόσιες προμήθειες. Δεύτερον, το 2012 διαγράφηκαν 31 βουλευτές τη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου για το Μνημόνιο. Ενώ είχε συμφωνηθεί ότι θα υπήρχε εσωτερική συζήτηση στην ΚΟ του ΠΑΣΟΚ, παραβιάστηκε η συμφωνία και υπεγράφη το Μνημόνιο την ώρα που δήλωνε ο Τόμσεν ότι αυτό θα επιβάρυνε το χρέος».

Επανέλαβε στη συνέχεια ότι δεν φεύγει από το ΠΑΣΟΚ, αλλά «από το κόμμα Ανδρουλάκη», τονίζοντας πως όταν μετά τις Ευρωεκλογές του 2024 τέθηκε θέμα ηγεσίας στη Χαριλάου Τρικούπη, εκείνος δεν ανήκε σε αυτήν την κατηγορία που αμφισβήτησαν τον πρόεδρο, παρότι «αποκλεισμένος από το κόμμα».

Τέλος, απαντώντας σε φήμες που φέρουν τον ίδιο σε επικοινωνία με άλλα κόμματα ή πρόσωπα, ο κ. Καστανίδης διαβεβαίωσε πως κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. «Θα παραμείνω στην πολιτική ζωή του τόπου μόνος, πολλές φορές έχω πάρει μοναχικές αποφάσεις», κατέληξε.

Κατά τη διάρκεια της επίθεσης, ένας 15χρονος τραυματίστηκε σοβαρά από αιχμηρό αντικείμενο, πιθανότατα μαχαίρι, δεχόμενος χτυπήματα στον μηρό και την πλάτη. Ο νεαρός μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία», όπου νοσηλεύεται εκτός κινδύνου.

Λίγη ώρα αργότερα, οι αστυνομικοί που έφτασαν στο νοσοκομείο στο πλαίσιο της προανάκρισης εντόπισαν έναν ακόμη τραυματία, 14 ετών. Ο νεαρός είχε μεταβεί στο νοσοκομείο με ίδια μέσα και έφερε ελαφρά τραύματα στο κεφάλι και στα πλευρά. Όπως διαπιστώθηκε, είχε δεχτεί επίθεση σε κοντινή απόσταση, περίπου δύο στενά μακριά από το πρώτο σημείο, επίσης στην περιοχή της Γούβας, έπειτα από λεκτική αντιπαράθεση με νεαρούς.

Οι αρχές εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο τα δύο περιστατικά να συνδέονται, καθώς παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά ως προς τον τρόπο προσέγγισης και την εξέλιξη των επιθέσεων. Στο πλαίσιο της έρευνας, συλλέγονται καταθέσεις μαρτύρων και αναλύεται οπτικό υλικό από κάμερες ασφαλείας. Ως τώρα έχουν ταυτοποιηθεί δύο άτομα που φέρονται να εμπλέκονται στις επιθέσεις, ενώ οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Από το ξέσπασμα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο, η Τεχεράνη επέβαλε αυστηρό έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σε καιρό ειρήνης το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.

Κάπου 20.000 ναυτικοί είναι ακινητοποιημένοι εκεί, σύμφωνα με ανώτερο στέλεχος της βρετανικής υπηρεσίας ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO. Οι επιθέσεις, οι πρώτες εναντίον πολιτικών εγκαταστάσεων σε χώρα του Κόλπου έπειτα από έναν μήνα και πλέον, ανακίνησαν τις ανησυχίες στις αγορές, όπου οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αλματωδώς.

Η πετρελαϊκή εγκατάσταση στη Φουτζάιρα, από τις λίγες προσβάσιμες στην περιοχή χωρίς διέλευση από τα στενά, στοχοποιήθηκε από drone που προκάλεσε πυρκαγιά. Τρεις υπήκοοι Ινδίας «τραυματίστηκαν», πάντως όχι σοβαρά, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.

Τα Εμιράτα ανέφερε επίσης ότι στοχοποιήθηκαν από τέσσερις πυραύλους κρουζ, που «εκτοξεύτηκαν από το Ιράν», τρεις από τους οποίους αναχαιτίστηκαν κι ένας έπεσε στη θάλασσα, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας. Πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο της εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας ADNOC έγινε εξάλλου στόχος δυο ιρανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων. Η χώρα κατήγγειλε την «επικίνδυνη κλιμάκωση» και διεμήνυσε πως επιφυλάσσεται του δικαιώματος να προχωρήσει σε ανταπόδοση.

«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση»

Η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είχε κανένα σχέδιο να στοχοποιήσει τα Εμιράτα», διαβεβαίωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη υψηλόβαθμο αξιωματικό τον οποίο δεν κατονόμασε. Ο ίδιος αξιωματικός καταδίκασε τις συνέπειες του «αμερικανικού στρατιωτικού τυχοδιωκτισμού», αναφερόμενος στην επιχείρηση με σκοπό να βγουν από το Κόλπο εμπορικά πλοία αποκλεισμένα σε αυτόν μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε την «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας (των ΗΑΕ) και του διεθνούς δικαίου» από το Ιράν κι εξέφρασε αλληλεγγύη «στον λαό των Εμιράτων». Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ «καταδίκασε» την επίθεση και αξίωσε «αποκλιμάκωση». Η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε εναντίον νέας «στρατιωτικής κλιμάκωσης» και παρότρυνε να συνεχιστούν «οι διπλωματικές προσπάθειες». Στο Ομάν, δυο άνθρωποι τραυματίστηκαν σε επίθεση εναντίον ακινήτου στην Μπούχα, στο στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με κρατικό μέσο ενημέρωσης του σουλτανάτου.

«Τα γεγονότα στο στενό του Ορμούζ καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί μέσω X. Κάλεσε τις ΗΠΑ να προτιμήσουν τον δρόμο της διπλωματίας και όχι να παρασυρθούν να «παγιδευτούν ξανά σε αδιέξοδο».

Οι αποκλίσεις παραμένουν πελώριες ανάμεσα στις κυβερνήσεις των δυο χωρών και οι προσπάθειες να ξαναρχίσουν διαπραγματεύσεις έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει, έπειτα από την πρώτη–άκαρπη–συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου. Η Τεχεράνη ανέφερε την Κυριακή ότι έλαβε απάντηση, για το περιεχόμενο της οποίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί τίποτε, στην πιο πρόσφατη πρότασή της για τους όρους τερματισμού του πολέμου.

Η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει κι άλλο

Το Ιράν, το οποίο επέβαλε de facto τέλη διέλευσης στα Στενά, προειδοποίησε τις ΗΠΑ εναντίον οποιαδήποτε επέμβασης. «Αν έχουν πρόθεση να πλησιάσουν ή να διεισδύσουν, θα στοχοποιηθούν και θα υποστούν επίθεση», προειδοποίησε ο στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί, επικεφαλής του επιτελείου.

Ο αμερικανός πρόεδρος όμως εξέφρασε ικανοποίηση για την πρωτοβουλία αυτή, που πάει «πολύ καλά» κατ’ αυτόν. Επανέλαβε εξάλλου για πολλοστή φορά πως δεν τίθεται ζήτημα να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο–φιλοδοξία που διαψεύδει πως τρέφει η Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες. Δυο εμπορικά πλοία υπό αμερικανική σημαία πέρασαν «με επιτυχία» το στενό, σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της CENTCOM, τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις κατέστρεψαν έξι ιρανικά πλεούμενα και αναχαίτισαν πυραύλους και drones που εξαπολύθηκαν από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων και εμπορικών πλοίων.

Η Τεχεράνη διέψευσε ότι εμπορικά πλοία πέρασαν το στενό και ότι ο στρατός των ΗΠΑ κατέστρεψε ιρανικά πολεμικά σκάφη. Η Σεούλ έκανε λόγο για «έκρηξη» και πυρκαγιά σε πλοίο της Νότιας Κορέας στα Στενά του Ορμούζ. Με αυτό το φόντο, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αργού διεθνούς αναφοράς, έκλεισε χθες Δευτέρα στα 114,44 δολάρια (+5,8%).

Εκφράζοντας σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο άμεσης επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας κι εξομάλυνσης της κατάστασης στο στενό, αναλυτές του Eurasia Group προειδοποιούν ότι, εάν η διακοπή της κυκλοφορίας των πλοίων έχει διάρκεια, οι τιμές θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

Η ανταλλαγή ανακοινώσεων καταγράφεται καθώς οι ΗΠΑ διατηρούν την προσοχή τους επικεντρωμένη στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή κι οι προσπάθειές τους να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος ξέσπασε με τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, έχουν πρακτικά ανασταλεί.

«Όπως ορίζει απόφαση του ανώτατου διοικητή των ενόπλων δυνάμεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας (προέδρου) Βλαντίμιρ Πούτιν, κηρύσσεται κατάπαυση του πυρός την 8η και την 9η Μαΐου 2026», ανέφερε το υπουργείο Άμυνας στη Μόσχα μέσω MAX, πλατφόρμας ανταλλαγής μηνυμάτων υποστηριζόμενης από τον κρατικό μηχανισμό.

«Αν το καθεστώς του Κιέβου αποπειραθεί να θέσει σε εφαρμογή εγκληματικά σχέδια για να παρακωλυθούν οι εορτασμοί της 81ης επετείου της νίκης στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις θα εξαπολύσουν μαζική πυραυλική επίθεση αντιποίνων στο κέντρο του Κιέβου», πρόσθεσε.

«Προειδοποιούμε τον άμαχο πληθυσμό του Κιέβου και τους υπαλλήλους ξένων διπλωματικών αποστολών ότι είναι ανάγκη να εγκαταλείψουν την πόλη χωρίς καθυστέρηση», συμπλήρωσε, χωρίς άλλες διευκρινίσεις.

Η Ρωσία τιμά κάθε χρόνο την ημέρα της νίκης της σοβιετικής ένωσης επί της ναζιστικής Γερμανίας το 1945 διεξάγοντας μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στην Κόκκινη Πλατεία, στη Μόσχα.

Από την πλευρά του ο ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι ανέφερε χθες ότι δεν είναι «σοβαρό» να ανακοινώνεται κατάπαυση του πυρός για να επιτραπεί στη Ρωσία να γιορτάσει την επέτειο, ενώ έκρινε πως η Μόσχα «φοβάται» πως θα δει ουκρανικά drones «πάνω από την Κόκκινη Πλατεία».

«Μέχρι σήμερα, δεν έχει υπάρξει κανένα επίσημο αίτημα στην Ουκρανία όσον αφορά τους όρους διακοπής των εχθροπραξιών για την οποία γίνεται λόγος σε ρωσικούς ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης», ανέφερε ο κ. Ζελένσκι μέσω X. «Ως προς αυτό, ανακοινώνουμε κατάπαυση του πυρός που θα αρχίσει τα μεσάνυχτα της 5ης προς 6η Μαΐου», πρόσθεσε.

Ο ουκρανός πρόεδρος κατόπιν μετέβη στο Μπαχρέιν, για συνομιλίες με το εμιράτο του Κόλπου με αντικείμενο τη διμερή «συνεργασία ως προς την ασφάλεια», ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγή του στην ουκρανική αντιπροσωπεία.

Φονικές επιθέσεις

Χθες ρωσικό πυραυλικό πλήγμα σκότωσε επτά αμάχους στην πόλη Μερέφα, κοντά στο Χάρκοβο, στη βορειοανατολική Ουκρανία, ενώ επιδρομή drone εφόρμησης σκότωσε ζευγάρι σε κοινότητα στον νότο, ανακοίνωσαν οι ουκρανικές αρχές.

Κατά τα πρώτα στοιχεία, το πλήγμα στην περιφέρεια Χάρκοβο έγινε με βαλλιστικό πύραυλο τύπου Iskander, ανακοίνωσε η περιφερειακή εισαγγελία.

Η Ουκρανία μάχεται για πάνω από τέσσερα χρόνια εναντίον της ρωσικής εισβολής και η περιφέρεια του Χαρκόβου, που γειτονεύει με τη Ρωσία, γίνεται σχεδόν καθημερινά στόχος ρωσικών επιθέσεων.

Μεγάλο μέρος της περιφέρειας καταλήφθηκε από τον ρωσικό στρατό όταν άρχισε ο πόλεμος, κατόπιν ανακαταλήφθηκε από τον ουκρανικό.

Το τμήμα της ουκρανικής επικράτειας που ελέγχει ο ρωσικός στρατός συρρικνώθηκε κατά περίπου 120 τετραγωνικά χιλιόμετρα τον Απρίλιο, κάτι που είχε να παρατηρηθεί από την ουκρανική αντεπίθεση του καλοκαιριού του 2023, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων του αμερικανικού Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) που εκπόνησε το AFP.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτέλεσε έναυσμα της πιο αιματηρής ένοπλης σύρραξης στο έδαφος της Ευρώπης από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς στις δυο χώρες.

Ταυτόχρονα όμως πρέπει να μην είναι πρώτο κόμμα, για να μη μπορέσει να καθοδηγήσει τις εξελίξεις, δηλαδή να γίνουν ξανά εκλογές υπό το φόβητρο της ακυβερνησίας και της αποσταθεροποίησης. Οι δύο αυτές προϋποθέσεις μοιάζουν εφικτές, με βάση τις δημοσκοπικές τάσεις.

Προσοχή, εάν κανένα κόμμα δεν πιάσει το κατώφλι των bonus του 25%, τότε οι 300 έδρες μοιράζονται όπως στην απλή αναλογική στα κόμματα που έπιασαν το 3% για την είσοδο στη Βουλή. Υπό αυτή τη συνθήκη το ερώτημα είναι ποιο από τα άλλα κόμματα θα μπορέσει να ξεπεράσει το 25% για να πάρει bonus έδρες. Το bonus ξεκινά από 20 έδρες στο 25% και για κάθε επιπλέον 0,5% περίπου, παίρνει +1 έδρα. Άρα, αν μόνο ένα κόμμα είναι πάνω από 25%, για παράδειγμα 27%, παίρνει 67 έδρες που του αναλογούν + 24 από το bonus, σύνολο 91. Τα υπόλοιπα κόμματα μοιράζονται τις υπόλοιπες 209 έδρες αναλογικά.

Οι δυνατότητες των παικτών

Με αυτό το δεδομένο παραπέμπει μάλλον σε τρικομματική κυβέρνηση, αν και μπορεί να υπάρξει δικομματική με την ανοχή ενός ή περισσότερων μικρών κομμάτων. Καταλυτικό ρόλο στο να αποφευχθεί δεύτερος γύρος θα παίξει το πόσο αυστηρά θα έχει τιμωρηθεί η ΝΔ του Μητσοτάκη, πχ να είναι κάτω από 20% και τι δυναμική θα έχουν αναπτύξει τα άλλα κόμματα, κυρίως τα νέα.

Για το τι κυβέρνηση θα προκύψει θα παίξει ρόλο αν ο Τσίπρας, ή η Καρυστιανού, ή ο Σαμαράς, ή το ΠΑΣΟΚ θα είναι πρώτο κόμμα… Αυτό θα εξαρτηθεί εν πολλοίς από τα πρόσωπα που θα παρατάξουν μπροστά τα τρία νέα κόμματα και τι προγράμματα θα καταθέσουν.
Αν το κόμμα Καρυστιανού είναι πρώτο, αν και διακηρύττει πως δεν θα συνεργαστεί με κανέναν, διαφαίνεται ότι θα μπορούσε να συμπράξει με το κόμμα Σαμαρά, ίσως και με το ΠΑΣΟΚ. Ακόμη και με την Ελληνική Λύση ή την Πλεύση Ελευθερίας.

Η πιθανότητα κυβέρνησης Τσίπρα-Ανδρουλάκη (και ΣΥΡΙΖΑ εάν επιβιώσει) ή και το ανάποδο κυβέρνηση Ανδρουλάκη-Τσίπρα με ανοχή ή και συμμετοχή του κόμματος Καρυστιανού ή Σαμαρά δεν μπορεί να αποκλειστεί. Αν ο Σαμαράς κάνει την έκπληξη – αριθμητικά το σενάριο με το ένα εκατ. που ψήφισαν ΝΔ το 2023 και γύρισαν στον καναπέ – βγαίνει. Θα μπορούσε να συμπράξει με ΝΔ χωρίς Μητσοτάκη, με Καρυστιανού και φυσικά την Ελληνική Λύση.

Πάντως, φαίνεται ότι εντός του Μαΐου Σαμαράς και Καρυστιανού θα διαβούν τον Ρουβίκωνα, οπότε οι δημοσκοπήσεις θα αποκτήσουν κάποια ουσία. Ο Σαμαράς θα βγει με πολλές ιδέες στα οικονομικά και σκληρός στις διεθνείς σχέσεις. Η Καρυστιανού στο παραπέντε καταγγέλλει συστηματικές προσπάθειες παρεμπόδισης της συγκρότησης του κόμματός της.

Τσίπρας και Σαμαράς κατά Μητσοτάκη

Ο Τσίπρας έχει τη στρατηγική “βραδείας καύσεως”. Έβγαλε το “Μανιφέστο για τη Συμπαράταξη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας” ένα μπερδευτικό κείμενο, μακρόσυρτο, εφ’ όλης της ύλης, περισσότερο ως προ-προγραμματική πλατφόρμα σύγκλισης των πολιτικών στελεχών, ακαδημαϊκών και των τεχνοκρατών, παρά για να πείσει τους ψηφοφόρους.

Εντυπωσίασε η απουσία του νακ οιασδήποτε αναφοράς στα εθνικά θέματα, το δημογραφικό και το παραγωγικό μοντέλο. Ο ίδιος στις παρουσιάσεις του είναι πιο μπροστά από το κείμενο του Μανιφέστου. Το μόνο νέο είναι η διαρροή πως ο Χρήστος Ράμμος, πρώην δικαστικός και Πρόεδρος της ΑΔΑΕ, θα έχει την πρώτη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας (κάτι που διαψεύστηκε από τον ίδιο).

Στο ΠΑΣΟΚ επιχειρείται η σύμπραξη γνωστών προσώπων, όπως φάνηκε με την ένταξη του ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη και την πιθανολογούμενη επιστροφή της Θεοδώρας Τζάκρη. Στο ΣΥΡΙΖΑ ζουν το δράμα τους, ενώ η εκλογική σύμπραξη ΜΕΡΑ25 του Βαρουφάκη και της Νέας Αριστεράς του Γαβριήλ Σακελλαρίδη μπορεί να βάλει τον Βαρουφάκη στη Βουλή, όπου θα έχει πάντα ενδιαφέροντα να πει.

Από τα σενάρια αυτά, οι δύο πολιτικοί που έχουν στομάχι, ξέρουν και μπορούν να κάνουν κάτι είναι ο Τσίπρας και ο Σαμαράς. Και έχω υποστηρίξει την άποψη ότι θα ήταν καλό να συγκυβερνήσουν, καθώς το στοίχημα για τη χώρα είναι στα όρια του υπαρξιακού και δεν έχουμε ούτε χρόνο, ούτε περιθώρια για πειραματισμούς. Τα πλέον φλέγοντα ζητήματα είναι η ανασυγκρότηση της οικονομίας και η πάταξη της κερδοσκοπίας, η αλλαγή ενεργειακού και παραγωγικού μοντέλου, η ριζική αναθεώρηση του συντάγματος και μια πιο ευέλικτη και απαιτητική εξωτερική πολιτική.

Πριν, όμως, επιχειρήσουμε να διερευνήσουμε τις αλλαγές, που μπορεί να υπάρξουν στην παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά, μετά το τέλος της κρίσης, θα δούμε ορισμένα ιστορικά στοιχεία για τη δημιουργία του ΟΠΕΚ και τις κρίσεις που αντιμετώπισε. Ο Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών, όπως είναι η πλήρης ονομασία του, (στα αγγλικά: Organization of the Petroleum Exporting Countries, OPEC) είναι ένα διακυβερνητικό καρτέλ που επιτρέπει τη συνεργασία κορυφαίων χωρών παραγωγής και εξαγωγής πετρελαίου, με σκοπό τη συλλογική επιρροή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και τη μεγιστοποίηση του κέρδους των μελών του.

Ο Οργανισμός, ο οποίος μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχει 11 χώρες μέλη, αντιπροσωπεύει περίπου το 30- 35% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Ιδρύθηκε, στις 14 Σεπτεμβρίου 1960, στη Βαγδάτη, από τα εξής κράτη: Ιράν, Ιράκ, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία και Βενεζουέλα. Ωστόσο, οι πρώτες διερευνητικές συζητήσεις για μια πιο τακτική επικοινωνία μεταξύ των χωρών που εξήγαγαν πετρέλαιο, είχαν ξεκινήσει μεταξύ αυτών των κρατών από το 1949.

Εκείνη την εποχή η παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά κυριαρχούνταν από μια ομάδα πολυεθνικών εταιρειών, γνωστών ως «Επτά Αδελφές», πέντε από τις οποίες είχαν την έδρα τους στις ΗΠΑ, που είχαν τεράστια οικονομική και πολιτική δύναμη. Τα κράτη που παρήγαγαν πετρέλαιο λειτουργούσαν μεμονωμένα και πολλές φορές τιμωρούνταν όταν τροποποιούσαν τους κανονισμούς διαχείρισης της παραγωγής πετρελαίου.

Έτσι, εξαναγκάζονταν να “συμμορφωθούν”, είτε με στρατιωτικά μέσα, όπως έγινε το 1953 στον Ιράν – όπου οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο υποστήριξαν ένα πραξικόπημα εναντίον του Μοχάμεντ Μοσαντέκ, αφού η κυβέρνησή του εθνικοποίησε την παραγωγή πετρελαίου – είτε με οικονομικά μέσα, καθώς – για παράδειγμα – οι «Επτά Αδελφές» επιβράδυναν την παραγωγή πετρελαίου σε ένα μη συμμορφούμενο κράτος και αύξαναν την παραγωγή πετρελαίου αλλού.

Με δύο λόγια, ο απόλυτος έλεγχος της αγοράς πετρελαίου βρισκόταν στα χέρια των επτά πολυεθνικών εταιρειών και των κυβερνήσεων των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας. Την ίδια ώρα, οι χώρες παραγωγής είχαν ελάχιστο έλεγχο στην τιμολόγηση. Αυτό φάνηκε, ξεκάθαρα, τον Φεβρουάριο του 1959, όταν οι «Επτά Αδελφές» μείωσαν μονομερώς κατά 10% τις αναγραφόμενες τιμές τους για το αργό πετρέλαιο της Βενεζουέλας και της Μέσης Ανατολής.

H ίδρυση του ΟΠΕΚ

Μερικές εβδομάδες αργότερα, στο πρώτο Αραβικό Συνέδριο Πετρελαίου του Αραβικού Συνδέσμου, που συνήλθε στο Κάιρο της Αιγύπτου, η Αμερικανίδα δημοσιογράφος Wanda Jablonski, που την αποκαλούσαν «η πιο σημαντική δημοσιογράφος [θεμάτων] του πετρελαίου της εποχής της», έφερε σε επαφή τους εκπροσώπους της Σαουδικής Αραβίας, Abdullah Tariki και της Βενεζουέλας Juan Pablo Pérez Alfonzo, που συμμετείχε ως παρατηρητής. Ήταν τότε τα δύο μεγαλύτερα πετρελαιοπαραγωγικά έθνη, εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης.

Αυτοί οι δύο πρότειναν και συμφωνήθηκε από όλους ότι ήταν αναγκαίο τα κράτη- παραγωγοί να ανακτήσουν την κυριαρχία τους στα έσοδα από το πετρέλαιο. Έτσι, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να συνυπογράψουν μια “Συμφωνία Κυρίων” για τη σύσταση μιας “Επιτροπής Διαβούλευσης Πετρελαίου” των χωρών εξαγωγής, στην οποία οι «Επτά Αδελφές» θα έπρεπε να παρουσιάζουν τα σχέδια αλλαγής τιμών.

Όμως, οι πανίσχυρες επτά πολυεθνικές με την αλαζονική υπερεξουσία τους αδιαφόρησαν και τον Αύγουστο του 1960 ανακοίνωσαν και πάλι μονομερώς σημαντικές μειώσεις στις αναγραφόμενες τιμές για το αργό (ακατέργαστο) πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής. Τον επόμενο μήνα, μεταξύ 10-14 Σεπτεμβρίου 1960, πραγματοποιήθηκε η Διάσκεψη της Βαγδάτης, όπου “σφραγίστηκε” η ίδρυση του ΟΠΕΚ.

Το εμπάργκο του ’73

Τα πρώτα χρόνια, ο ΟΠΕΚ αναπτύχθηκε γρήγορα και στις αρχές της δεκαετίας του 1970 τα μέλη του είχαν αυξηθεί σε 12, μετατρέποντας τον ΟΠΕΚ σε έναν ευρύ συνασπισμό παραγωγών σε όλη τη Μέση Ανατολή, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Το εμπάργκο πετρελαίου του 1973 κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Γιομ Κιπούρ ή αλλιώς Δ’ Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος, που διεξήχθη τον Οκτώβριο του 1973, ανέδειξε το πετρέλαιο ως γεωπολιτικό όπλο. Οι τιμές αυξήθηκαν δραματικά και ο ΟΠΕΚ έδειξε ότι θα μπορούσε να κλονίσει την παγκόσμια οικονομία.

Στα τέλη της δεκαετία του 1970 ο ΟΠΕΚ βρισκόταν στην κορύφωση της ισχύος του. Όμως, τα πράγματα άλλαξαν τη δεκαετία του 1980. Οι υψηλές τιμές έκαναν τις χώρες να στραφούν σε εναλλακτικά καύσιμα (άνθρακας, πυρηνικό και φυσικό αέριο) και να αναπτύξουν εγχώριες προμήθειες (εκτός ΟΠΕΚ).

Οι ανακαλύψεις στην Αλάσκα, τη Βόρεια Θάλασσα και τη Σιβηρία άρχισαν να μειώνουν τον έλεγχο του ΟΠΕΚ στις αγορές πετρελαίου και ως αποτέλεσμα, το μερίδιο αγοράς του ΟΠΕΚ μειώθηκε από περίπου 50% το 1979 σε κάτω από 30% έως το 1985. Για την ενίσχυση της θέσης του, το καρτέλ άρχισε, σταδιακά, να συνεργάζεται με πετρελαιοπαραγωγά εκτός ΟΠΕΚ, σχηματίζοντας τελικά τον ΟΠΕΚ+ τον Δεκέμβριο του 2016.

Η κρίση “χτυπάει” τον ΟΠΕΚ

Αναλυτές επισημαίνουν ότι τα τελευταία 10-15 χρόνια η θέση του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά αποδυναμώθηκε, καθώς οι ΗΠΑ με την παραγωγή πετρελαίου από τον σχιστόλιθο έχουν καταστεί ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, ενώ και ο Καναδάς, η Βραζιλία και η Γουιάνα έχουν αυξήσει σημαντικά την παραγωγή τους.

Έτσι, ενώ πριν ακόμα ξεκινήσει ο πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, ο ΟΠΕΚ είχε να αντιμετωπίσει την ενίσχυση του ανταγωνισμού και την επιβράδυνση της αύξηση της ζήτησης πετρελαίου, κυρίως λόγω του αντίκτυπου της ενεργειακής μετάβασης, Μετά την έναρξη δε του πολέμου στις δυσκολίες προστέθηκε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η μείωση της παραγωγής αρκετών κρατών, μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.

Εκτιμάται, δε, ότι ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου και εφόσον τα Στενά του Ορμούζ απελευθερωθούν πλήρως, θα χρειαστούν αρκετοί μήνες για να επανέλθει η κανονικότητα στις εξαγωγές και οι εξαγόμενες ποσότητες θα παραμείνουν πολύ λιγότερες από τα προ της σύγκρουσης επίπεδα. Σε ότι αφορά την “επόμενη μέρα” πολλά θα εξαρτηθούν από τις απαντήσεις σε δύο σημαντικές παραμέτρους:

1. Μήπως οι χώρες προσπαθήσουν να διαφοροποιήσουν τις πηγές εφοδιασμού τους με πετρέλαιο, ενώ ταυτόχρονα επιταχύνουν τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας;
2. Πως θα επηρεάσει την παγκόσμια αγορά η αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του τρίτου μεγαλύτερου παραγωγού του καρτέλ;

Η αποχώρηση των Εμιράτων

Αμερικανοί αναλυτές θεωρούν ότι βασική αιτία για την αποχώρηση των Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ ήταν η αυξανόμενη ένταση με τη Σαουδική Αραβία, τη κορυφαία χώρα του Οργανισμού. Η ένταση μεταξύ των δύο κρατών φαίνεται να αυξήθηκε εξαιτίας των χειρισμών απέναντι στις επιθέσεις του Ιράν στα κράτη του Κόλπου, με τα Εμιράτα να διαμαρτύρονται για ασθενή πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη από άλλα κράτη.

Όπως και να έχει η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ, αποδεσμεύει τη χώρα από τις συμφωνίες του “καρτέλ”, ώστε να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου πέραν των ορίων του ΟΠΕΚ, όπως έχει ανακοινωθεί επίσημα και να αυξήσει τις εξαγωγές. Αυτό θα αύξανε τον ανταγωνισμό στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, ασκώντας πτωτική πίεση στις τιμές μεσοπρόθεσμα. Βέβαια, στο παρελθόν ο ΟΠΕΚ έχει δείξει μεγάλη προσαρμοστικότητα σε αλλαγές.

Όμως, τώρα τα μέλη του, που μεταξύ τους έχουν πολύ διαφορετικές δημοσιονομικές ανάγκες και πολιτικές ατζέντες, καλούνται να δείξουν εάν μπορούν να διατηρήσουν την εσωτερική συνοχή και να αποδεχθούν χαμηλότερο μερίδιο αγοράς και ταυτόχρονα εάν μπορούν να διατηρήσουν την επιρροή τους και να λειτουργήσουν ως σταθεροποιητής τιμών. Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες….

Δεν απασχολούνται αν το ένα ή το άλλο γεγονός ή εξέλιξη ωφελεί ή βλάπτει την Ελλάδα. Αρκεί που ωφελεί Δύση, ΗΠΑ, Ισραήλ ή βλάπτει την Τουρκία. Αλλά ούτε και αυτό πολυεξετάζεται. Λαμβάνεται ως δεδομένο ότι αυτό που επιδιώκει κάποιος από τους προηγούμενους τρεις είναι θετικό για εκείνον και “βεβαίως” για μας. Κατά τα άλλα υψηλή γεωπολιτική και ξερό ψωμί.

Η οπτική τρίτων ως “εθνική υπευθυνότητα”

«Η Ελλάς, και θα το επαναλάβω παρ’ ότι γνωρίζω ότι θα ενοχλήσω τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, η Ελλάς, πολιτικά, αμυντικά, οικονομικά, πολιτιστικά, ανήκει εις την Δύσιν», 1976, Κωνσταντίνος Καραμανλής (το ΠΑΣΟΚ ήταν ακόμη τρίτο κόμμα). «Η Ελλάς ανήκει στον Δυτικό κόσμο, θέλετε από παράδοση, θέλετε από συμφέροντα, ανήκει στον Δυτικό κόσμο… όπως άλλοι λαοί ανήκουν στους Αδεσμεύτους, ανήκουν στους Ανατολικούς, ανήκουν στους Αφρικανούς, υπό την έννοιαν αυτήν ανήκομεν εις την Δύσιν».

Η Ελλάδα δεν “ανήκει ή δεν ανήκει”, είναι όμως οργανικά ενταγμένη στη Δύση (ΕΕ, ΝΑΤΟ κλπ), περισσότερο σήμερα από το 1976, η οικονομία της είναι προσδεμένη στη Δύση (επί παγκοσμιοποίησης με όρους παραπληρωματικότητας, ένταση του μεταπρατισμού και υποβάθμισή της στις διεθνείς αλυσίδες αξίας), η οικονομική της ελίτ εξαρτάται από τη Δύση, το πολιτικό σύστημα, που συνδέεται με αυτή την ελίτ, ελέγχεται από θεσμικά και κυρίως άτυπα δίκτυα της Δύσης, αμυντικά είναι εξαρτημένη από τη Δύση. Μια χώρα μεσογειακή, βαλκανική, ευρωπαϊκή, οργανικά ενταγμένη στη Δύση, με σημαντικές καθυστερήσεις ως προς την ανεπτυγμένη Δύση, και την καθοριστική ιδιαιτερότητα μιας υπαρξιακής απειλής, που αναπτύχθηκε ανατολικά πιο πρόσφατα.

Προσπερνούμε προσωρινά την ιδιαιτερότητα. Η φιλοδυτική οπτική των πραγμάτων χαρακτηρίζει σχεδόν όλες τις δυτικές χώρες. Μόνο που εδώ το πράγμα έχει πάει παραπέρα. Δεν έχουμε να κάνουμε πια με την επιλογή/εκτίμηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που μπορούσε κάποιος να συμφωνεί/διαφωνεί το 1976. Έχουμε κάτι άλλο. Ο πόλεμος στο Ιράν ήταν μια ακόμη ευκαιρία αποτύπωσης. Όχι τόσο της γνώσης ή άγνοιας, ευστοχίας ή αστοχίας ή τήρησης μιας στοιχειώδους αντικειμενικότητας.

Αυτό που ενδιαφέρει εδώ είναι η δυτική, αμερικάνικη ή ισραηλινή οπτική των πραγμάτων. Όχι απλώς φιλοδυτική, φιλοαμερικάνικη ή φιλοϊσραηλινή. Η διαφορά είναι μεγάλη. Και επικίνδυνη, στο βαθμό που τέτοιες οπτικές ορίζουν την εξωτερική πολιτική της χώρας, που όπως και άλλες δυτικές χώρες έχει τις δικές της ανάγκες, που δεν ταυτίζονται με της Δύσης, των ΗΠΑ, του Ισραήλ. Πολύ περισσότερο λόγω της ιδιαιτερότητας.

Αστοχίες, σιωπές και άκομψες ευθυγραμμίσεις είχαν κυριαρχήσει και στην κρίση της Ουκρανίας το 2022. Στην περίπτωση του Ιράν, οι χρόνοι διάψευσης είναι συντομότεροι και οι ευθυγραμμίσεις πιο έκδηλες. Δεν ενδιαφέρουν εδώ ανοησίες, όπως αντιστράτηγου ε.α. ότι ο «ιρανικός στρατός δεν διαθέτει στρατιωτική κουλτούρα, είναι σαν να βάζουμε μητροπολίτες να διοικήσουν μεραρχίες». Πιο επικίνδυνες είναι οι πιο συγκροτημένες απόψεις και βεβαιότητες, που ενδύονται μια υποτιθέμενη γεωπολιτική στόχευση, την “εθνική υπευθυνότητα” ή έναν φτηνό αντιτουρκισμό.

Αν διαψευστούν ΗΠΑ και Ισραήλ;

Αν το Ιράν αντέξει, οι περισσότεροι αναλυτές συγκλίνουν ότι η Τουρκία θα βγει σε πολλά επίπεδα κερδισμένη. Προς τον Καύκασο, προς τον Κόλπο, πιθανώς προς Συρία και Ιράκ, προς εξισορρόπηση των νέων συσχετισμών με το Ιράν κλπ. Όταν ξεκινούσε ο πόλεμος το μόνο που εκπεμπόταν από τους εγχώριους υπευθυνολόγους είναι ότι η Τουρκία ευνοείται από τη διατήρηση της ιρανικής παραφωνίας στη Μέση Ανατολή. Ωραία, και τι θα γίνει αν ο νέος αμερικανοϊσραηλινός τυχοδιωκτισμός αποτύχει, και οι ευσεβείς πόθοι (wishful thinking) ΗΠΑ-Ισραήλ διαψευστούν; Γιατί έπρεπε να είναι και δικός μας ευσεβής πόθος;

Δεύτερον, ακόμη και αν η Τουρκία ευνοούταν από τη διατήρηση της ιρανικής παραφωνίας, αυτό δεν αρκεί να κρίνει τι είναι συμφέρον για την Ελλάδα ανάμεσα στη διατήρηση του περιφερειακού τριγώνου Τουρκία-Ισραήλ-Ιράν (ή τετραγώνου αν προσθέσουμε τη Σαουδική Αραβία) και την υπέρβασή του με την υποταγή του Ιράν. Καμιά σοβαρή μελέτη δεν προηγήθηκε. Απλώς έπρεπε να περάσει η “γραμμή” τρίτων. Και βρέθηκε κάτι πιασάρικο (“η Τουρκία ευνοείται”). Όπως στην περίπτωση της Ουκρανίας εφευρέθηκε ο “φιλοπουτινισμός” για όσους θεωρούσαν την επέκταση του ΝΑΤΟ κύρια αιτία της κρίσης και πρόκριναν μια πιο ουδέτερη στάση της Ελλάδας.

Υπάρχουν και άλλα πιο γενικά ή ειδικά ζητήματα των διεθνών εξελίξεων. Η μετάβαση σε έναν πολυπολικό κόσμο είναι ανεπιθύμητη από τις ΗΠΑ και τις ευρωπαϊκές ελίτ. Για την Ελλάδα; Για τους λαούς του Κόσμου; Στη μεγάλη σύγκρουση και επιδίωξη ανάσχεσης της Κίνας από τις ΗΠΑ, που πλαισιώνει και την παρούσα κρίση στο Ιράν, η ενταγμένη στη Δύση Ελλάδα ωφελείται αυτόματα από την επικράτηση των ΗΠΑ; Προφανώς περιορίζεται στο τι μπορεί να κάνει. Πέραν όμως συμβατικών υποχρεώσεων, εκμετάλλευσης κενών και διαχείρισης ευκαιριών και κινδύνων, έχει συμφέρον η Ελλάδα να σπεύσει να “πάρει θέση”; Όπως για παράδειγμα “έσπευσε” στην περίπτωση της Ουκρανίας;

Το “εθνικό δόγμα” συμβολής της Ελλάδας στη συγκράτηση της Τουρκίας στη Δύση ήταν ευθεία μετάφραση του σχετικού συλλογικού συμφέροντος της Δύσης. Πέραν του αν συμφέρει ή όχι τη χώρα, δεν φαίνεται καν να διασφαλίζεται ότι η “συγκράτηση” δεν θα επιτευχθεί σε βάρος της Ελλάδας. Ισχύει και σήμερα το δόγμα; Η διαχείριση του Ισραήλ σε Γάζα, Δυτική Όχθη, Λίβανο, Συρία, όπως και η επίθεση στο Ιράν, είναι κάτι που συμφέρει αυτόματα την Ελλάδα επειδή έχει στρατηγική σχέση με Ισραήλ; Η επιτυχία τους θα ωφελήσει τη χώρα μας; Στην περίπτωση της Ουκρανίας τα συμφέροντα της χώρας ήρθαν σε δεύτερη μοίρα, γιατί υποτίθεται ότι η Ελλάδα έχει αρχές, ιεραρχεί την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου ή ο αναθεωρητισμός δικαιώνει την αναθεωρητική Τουρκία (το συγκεκριμένο διπλωματικό επιχείρημα πυροβολεί τα πόδια μας, αλλά είναι άλλη συζήτηση).

Η περίπτωση του Ισραήλ

Στην περίπτωση του Ισραήλ έρχονται σε δεύτερη μοίρα οι αρχές, ο βιασμός του Διεθνούς Δικαίου, ο εξόφθαλμος αναθεωρητισμός και νέες κατοχές εδαφών (που αποκαλούνται “ζώνες ασφαλείας”), η κατά σύστημα και στοχευμένη καταστροφή σχολείων, νοσοκομείων και δολοφονία δημοσιογράφων, η παραβίαση κάθε ηθικής του πολέμου, γιατί εκεί προέχει η γεωπολιτική και η εθνική υπευθυνότης. Αλλά από πού ακριβώς προκύπτει εθνικό όφελος, αν το Ισραήλ καταλάβει το μισό Λίβανο και εξοντώσει τη Χεσμπολά ή επικρατήσει στο Ιράν; Και γιατί δεν έπρεπε να ληφθεί υπόψιν η γεωπολιτική στην περίπτωση της Ουκρανίας; Το νήμα που συνδέει την ελληνική στάση σε Ουκρανία και Ιράν είναι η ευθυγράμμιση με δυτικούς πάτρονες. Ούτε οι αρχές, ούτε υψηλή γεωπολιτική.

Οποιοσδήποτε στη θέση της ηγεσίας του Ισραήλ δεν θα επιθυμούσε μια Ελλάδα υποχείριο της Τουρκίας, αλλά δεν θα επιθυμούσε και μια Ελλάδα που μπορεί διαχειριστεί μόνη της το πρόβλημα, μια πιο ανεξάρτητη χώρα με δική της φωνή, όχι τόσο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ ή και το Ισραήλ. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο στην ελληνική πολιτική, που να λαμβάνει υπόψη της αυτό το προφανές συμφέρον του Τελ Αβίβ. Αντίστοιχα, το τι συμφέρει την Ελλάδα για όσα συμβαίνουν στην περιοχή μας είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων και σίγουρα δεν είναι αυτόματα καλό για μας ό,τι είναι επιθυμητό από το Ισραήλ.

«Είναι ξεκάθαρο σε εμένα και στην Ελλάδα ότι η επίθεση του Ισραήλ που λαμβάνει χώρα επί του παρόντος [στο Λίβανο] είναι αντιπαραγωγική». Η δήλωση Μητσοτάκη ήταν η πρώτη φορά που η κυβέρνησή του αποστασιοποιήθηκε από πολιτικές του Ισραήλ. Όχι, δεν άλλαξε κάτι. Απλώς το μεγάλο αφεντικό είχε περιστασιακά πρόβλημα με το συνεχιζόμενο πόλεμο στο Λίβανο. Η δήλωση δεν έγινε γιατί σταθμίστηκε το συμφέρον της χώρας. Η Ελλάδα έχει προ πολλού πάψει να έχει δική της φωνή στα διεθνή πράγματα και δεν φταίει το μέγεθος για αυτό.

Ελληνοτουρκικά: Πώς φτάσαμε στη διαχείριση Μητσοτάκη 

Ανάμεσα σε δυο χώρες σε ανταγωνισμό, που η μια σταθμίζει τα ευρύτερα και μακροπρόθεσμα και η άλλη καθορίζεται περισσότερο από τον ανταγωνισμό τους, η πρώτη αποκτά μαθηματικά πλεονέκτημα έναντι της δεύτερης. Στο δίπολο Τουρκία-Ελλάδα, το ΑΕΠ, το δημογραφικό, το ευρύτερο πλέγμα διεθνών σχέσεων και ισχύς που προσθέτει, η βιομηχανία και ειδικά η αμυντική βιομηχανία, οι βαθμοί αυτάρκειας και ανθεκτικότητας, η ασφάλεια εφοδιασμού, είναι ορισμένοι μόνο δείκτες του διευρυνόμενου πλεονεκτήματος. Εδώ ο δεξιός “πατριωτισμός” αποκαλύπτεται όχι πολύ πατριωτικός και αυστηρός με επιλογές που στήριξε διαχρονικά, ιδιαίτερα στην οικονομία.

Το πράγμα είναι πολύ χειρότερο. Ο αντιτουρκισμός για εσωτερική κατανάλωση είναι συνήθως το φύλο συκής μιας πολιτικής που δεν καθορίζεται καν από τον ανταγωνισμό της Ελλάδας με την Τουρκία, αλλά από μια ευθυγράμμιση με συμφέροντα τρίτων, που στο τέλος καταλήγει στη διαρκή επιδείνωση των όρων αντιμετώπισης αυτής της ίδιας της τουρκικής απειλής που επικαλείται. Δεξιός “πατριωτισμός” και σημιτισμός, αντίπαλοι στα των ελληνοτουρκικών, συναγωνίζονται στις ευθύνες για την επιδείνωση των δεικτών, γιατί τους συνδέει το κοινό πλαίσιο πολιτικών και ευθυγράμμισης με συμφέροντα τρίτων.

Η επταετία Μητσοτάκη στα ελληνοτουρκικά που συνέπεσε με την ιστορική αναβάθμιση των τουρκικών επιδιώξεων είναι μακράν η (επιεικώς) πιο ανεπαρκής διαχείριση, συγκρινόμενη με όλες ανεξαίρετα τις ανεπαρκείς κυβερνήσεις από Σημίτη και Κώστα Καραμανλή μέχρι Σαμαρά και Αλέξη Τσίπρα. Στο έλλειμμα εθνικής στρατηγικής που προϋπήρχε και επιδεινώνεται με την αναβάθμιση της τουρκικής απειλής, προστέθηκε η συστηματική αποφυγή αντιμετώπισης έστω και σε τακτικό επίπεδο τουρκικών κινήσεων που δημιουργούν τετελεσμένα, αποφυγή σε βαθμό που δεν χαρακτήριζε καμιά μεταπολιτευτική κυβέρνηση. Περιττεύει κάθε συζήτηση με κάποιον που αρνείται να το διακρίνει (πχ εξαιτίας αντι-ΣΥΡΙΖΑ συνδρόμου).

Ένα κρίσιμο ερώτημα εδώ είναι: πώς φτάσαμε σε αυτή την “κορυφαία” για τα ελληνοτουρκικά επταετία; Η απάντηση ότι η ΝΔ κέρδισε τις εκλογές του 2019 ξεχνά κάποιες επιπλέον “λεπτομέρειες”, που άπτονται των εθνικών θεμάτων. Πρώτον, η επιλογή Μητσοτάκη της γνωστής οικογενείας με τις γνωστές απόψεις για τα εθνικά θέματα, πριμοδοτήθηκε τόσο εντός ΝΔ, όσο και ως Πρωθυπουργού και από τις δύο πτέρυγες του πολιτικού αστισμού, σημιτισμό και δεξιό “πατριωτισμό”.

Δεύτερον, και πιο σημαντικό, ειδικά η διαχείριση Μητσοτάκη στα ελληνοτουρκικά πριμοδοτήθηκε έμμεσα από την γενναιόδωρη στήριξή του σχεδόν σε όλα τα “εθνικά θέματα” από το σύνολο του δεξιού “πατριωτισμού” τόσο στην περίοδο 2015-19, όσο και 2019-23. Εξωτερική πολιτική γενικά, σχέσεις με τις ΗΠΑ, επιλογές στην Άμυνα, πλέρια κάλυψη Μητσοτάκη στην πονηρή αναγωγή του μεταναστευτικού σε πρωτεύον τάχα ζήτημα ασφάλειας (ενώ ΔΕΝ ήταν κυρίαρχα τέτοιο), πιο σημαντικό πχ από τις βόλτες του Ορούτς Ρέις ή το περιστατικό της Κάσου, και άλλα πολλά. Μητσοτάκη στήριξαν τόσο οι πολέμιοι της Συμφωνίας των Πρεσπών, όσο και (σιωπηροί) σημιτικοί υποστηρικτές της. Αλλά για αυτή την πριμοδότηση πιο αναλυτικά σε άλλη ευκαιρία. Δεν αφορά μόνο το παρελθόν.