Ο πρώην πλέον πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε αντιμέτωπος με το αδιέξοδο εφαρμογής της απόφασης της Κεντρικής Επιτροπής για στήριξη της πρωτοβουλίας της ΕΛΑΣ του Τσίπρα, την ώρα που ο πρώην πρωθυπουργός είχε ήδη διαμηνύσει δημοσίως ότι ο ιστορικός κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ έχει ολοκληρωθεί.

Την ίδια στιγμή, η συνεχής αποχώρηση μελών και στελεχών προς την ΕΛΑΣ, αλλά και η επιλογή αρκετών εν ενεργεία βουλευτών να μην παραστούν στη συνεδρίαση του Σαββάτου (11.07.2026), ενίσχυσαν την αίσθηση πολιτικής απομόνωσης της ηγεσίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Φάμελλος διαπίστωσε ότι η γραμμή που ο ίδιος υπερασπίστηκε δεν συγκέντρωνε πλέον την απαιτούμενη πολιτική στήριξη στο εσωτερικό του κόμματος.

Στο ήδη βαρύ κλίμα προστέθηκαν και οι δημόσιες παρεμβάσεις κορυφαίων στελεχών. Η ανοιχτή απαίτηση του Παύλου Πολάκη για παραίτηση του προέδρου, αλλά και η πρόταση που διατυπώθηκε από τον Νίκο Παππά και τη Ρένα Δούρου υπέρ ενός μοντέλου συλλογικής ηγεσίας, περιόρισαν ακόμη περισσότερο τα πολιτικά περιθώρια του Σωκράτη Φάμελλου. Οι διαφωνίες δεν περιορίζονταν πλέον στη στρατηγική απέναντι στην ΕΛΑΣ, αλλά αφορούσαν συνολικά την πορεία και τη φυσιογνωμία του κόμματος, δημιουργώντας συνθήκες που οδήγησαν, σύμφωνα με πληροφορίες, στην οριστική απόφαση για την παραίτησή του.

Προηγήθηκαν ηχηρές παραιτήσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως της βουλευτού Κατερίνας Νοτοπούλου (παρέδωσε και την έδρα) του βουλευτή Γιώργου Καραμέρου (επίσης παρέδωσε την έδρα) ο γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ, Στέργιος Καλπάκης, o Κώστας Ζαχαριάδης, κτλ, με το κόμμα να καταγράφεται πολύ χαμηλά στις δημοσκοπήσεις και εκτός βουλής.

Τί δήλωσε ο Φάμελλος

Ειδικότερα ο Σωκράτης Φάμελλος λέει τα εξής: «Η παραίτησή μου, έχει ένα και μόνο πολιτικό μήνυμα, προς όλες τις κατευθύνσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία και όλη η Αριστερά οφείλουμε να υπηρετήσουμε την ενότητα για να φύγει η Δεξιά, για το συμφέρον του λαού. Να μην επιτρέψουμε άλλο διχασμό. Και εδώ, όλοι και όλες οφείλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

»Ανέλαβα την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, στην πιο δύσκολη χρονική στιγμή του, θέτοντας δύο βασικούς στόχους: Να γίνουμε ένα σοβαρό, συλλογικό, αριστερό κόμμα, που θα τιμά την ψήφο του λαού και θα βάζει ανάχωμα στα σχέδια του καθεστώτος Μητσοτάκη. Και να συγκροτηθεί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές ένα ενωτικό, προοδευτικό σχήμα με καταλύτη τον ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο θα κερδίσει τη διεφθαρμένη και επικίνδυνη κυβέρνηση της Δεξιάς.

»Με συλλογική δουλειά αλλάξαμε σελίδα: Με σπουδαίο έργο στη Βουλή, με παρουσία σε όλη την Ελλάδα στο πλευρό των πολιτών και με έντονη πολιτική δράση. Κάναμε σημαντικά βήματα για την ανάκτηση της σοβαρότητας και της αξιοπιστίας μας, που είχαμε χάσει. Με ένα επιτυχημένο Συνέδριο, εκλογή νέων οργάνων, ανανέωση σε σημαντικές θέσεις εκπροσώπησης και επανεκκίνηση του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς.

»Εξυγιάνθηκαν τα οικονομικά μας. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν χρωστάει ούτε ένα ευρώ σε τράπεζες, Δημόσιο και προμηθευτές. Δρομολογήθηκε η εξυγίανση και σε Αυγή και στο Κόκκινο, παρότι παρέλαβα δυσθεώρητα χρέη, με πληρωμή όλων των οφειλόμενων στους εργαζόμενους και ρύθμιση των οφειλών στο Δημόσιο.

»Καταθέσαμε συγκεκριμένες προτάσεις για όλες τις ανάγκες των πολιτών και της χώρας, και πήραμε πολλές πρωτοβουλίες για τη σύγκλιση του προοδευτικού χώρου, χωρίς κανέναν κομματικό εγωισμό. Και είμαι περήφανος για το έργο που κάναμε με τους συντρόφους μου. Και όχι μόνο τα τελευταία δύο χρόνια. Και τους ευχαριστώ και τις ευχαριστώ πολύ για αυτή την πορεία ζωής.

»Πάλεψα για να ενωθεί ο προοδευτικός και αριστερός χώρος, χωρίς να έχω καμία προσωπική φιλοδοξία. Γιατί πιστεύω στις αξίες της Αριστεράς, στη δύναμη της συλλογικότητας, της ενότητας, στο «εμείς» και όχι σε προσωπικές διαδρομές. Αγωνίζομαι για την προοδευτική σύγκλιση και σύνθεση, διαχρονικά, σε όποιο κοινωνικό πεδίο, σε όποια θέση και αν βρέθηκα. Η δέσμευσή μου για τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων συνάντησε την άρνηση του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Αριστεράς, που έχουν σοβαρές ευθύνες για τον κατακερματισμό.

»Η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα και η δημιουργία της ΕΛΑΣ αποτέλεσε μία σημαντική αλλαγή στον προοδευτικό χώρο. Από την πρώτη στιγμή μιλήσαμε για ανάγκη σύγκλισης και ενότητας, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο αντιπαράθεσης. Με την απόφαση της Κεντρικής μας Επιτροπής στις 6 Ιουνίου κάναμε ένα θαρραλέο βήμα, που εκφράζει τα μέλη και τους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Να στηρίξουμε αυτή την πρωτοβουλία και να εργαστούμε για μία ευρεία προοδευτική σύγκλιση, ώστε να πέσει η Δεξιά και να βρουν συνέχεια οι ιδέες και οι αξίες της Αριστεράς.

»Παρά τις μεγάλες υπερβάσεις που κάναμε, από την πλευρά της ΕΛΑΣ διατυπώνεται δημόσια η άρνηση συνεργασίας και σύγκλισης, σε αντίθεση με την προτροπή της κοινωνίας, που απαιτεί ενότητα. Επιπλέον, αναπαράγονται απαξιωτικά σχόλια που υποτιμούν τη δυνατότητα του ΣΥΡΙΖΑ και των ανθρώπων του να συμβάλλουν θετικά στη συμπαράταξη Αριστερών και Προοδευτικών πολιτών και συλλογικοτήτων.

»Έκανα μέχρι σήμερα ό,τι ήταν δυνατόν, για να αποφευχθεί αυτό το σχίσμα στον Αριστερό κόσμο, που αφαιρεί δυνάμεις από τον στόχο της προοδευτικής διεξόδου και θέτει διλήμματα στους Προοδευτικούς πολίτες. Την ίδια ώρα, ορισμένα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, ναρκοθέτησαν από την πρώτη ημέρα την απόφασή μας, προσβάλλοντας τις δημοκρατικές συλλογικές διαδικασίες, αλλά και τη βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας των μελών του κόμματος, με μόνο στόχο τους την εκλογική μας περιχαράκωση και την αμφισβήτησή μου. Αναπαράγονται δυστυχώς τα ίδια λάθη και οι ίδιες προσωπικές στρατηγικές, που οδήγησαν στην απαξίωση του ΣΥΡΙΖΑ το 2023.

»Όλα τα παραπάνω, αμφισβητούν τους βασικούς στόχους που είχα θέσει με την εκλογή μου. Δεν μπορώ να υποστηρίξω ένα άλλο πολιτικό σχέδιο. Παραιτούμαι από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία. Δεν θέλω και δεν μπορώ να γίνω μέρος αυτού του διχασμού σε αυτή την κρίσιμη πολιτική στιγμή της πατρίδας μας. Δεν παραιτούμαι από τη Βουλή. Δεν παραιτούμαι από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Τιμώ τη λαϊκή εντολή, πιστεύω στην Αριστερά και στην πολιτική δράση».

Η σχέση ανάμεσα στη διατροφή και την ψυχική υγεία φαίνεται να είναι πιο στενή από όσο πιστεύαμε παλαιότερα, καθώς ο εγκέφαλος χρειάζεται συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά για να λειτουργεί σωστά και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Φυσικά, η συναισθηματική υγεία των παιδιών επηρεάζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες, όπως το οικογενειακό περιβάλλον, το σχολείο, οι κοινωνικές σχέσεις, η σωματική δραστηριότητα και ο ύπνος. Ωστόσο, η διατροφή αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που μπορεί να συμβάλει θετικά τόσο στη σωματική ανάπτυξη, όσο και στη συνολική ψυχολογική ευεξία του παιδιού.

Διατροφή και συναισθηματική υγεία των παιδιών

Ο εγκέφαλος των παιδιών βρίσκεται σε συνεχή ανάπτυξη και χρειάζεται σταθερή παροχή ενέργειας και θρεπτικών συστατικών για να λειτουργεί σωστά. Κατά την παιδική ηλικία πραγματοποιούνται σημαντικές διεργασίες που σχετίζονται με τη μάθηση, τη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη συναισθηματική ανάπτυξη, γεγονός που καθιστά τη σωστή διατροφή ιδιαίτερα σημαντική. Όταν ένα παιδί καταναλώνει ισορροπημένα γεύματα μέσα στην ημέρα, ο οργανισμός του μπορεί να διατηρεί πιο σταθερά επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Αυτό βοηθά στη διατήρηση της ενέργειας, στη συγκέντρωση κατά τη διάρκεια του σχολείου, αλλά και στη σταθερότητα της διάθεσης. Αντίθετα, οι μεγάλες διακυμάνσεις στο σάκχαρο μπορεί να προκαλέσουν κόπωση, νευρικότητα, ευερεθιστότητα και αυξημένη επιθυμία για γλυκά ή πρόχειρο φαγητό. Η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, προϊόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και αναψυκτικά συχνά συνδέεται με αυξημένη υπερδιέγερση, δυσκολία συγκέντρωσης και έντονες μεταβολές στη διάθεση.

Παράλληλα, τα τρόφιμα αυτά συνήθως έχουν χαμηλή διατροφική αξία και δεν προσφέρουν τα απαραίτητα συστατικά που χρειάζεται ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως το φαγητό δεν λειτουργεί μόνο ως “καύσιμο” για το σώμα, αλλά και για τον εγκέφαλο. Οι καθημερινές διατροφικές επιλογές μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο τη σωματική ανάπτυξη ενός παιδιού, αλλά και τον τρόπο που σκέφτεται, αισθάνεται και ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της καθημερινότητας.

Ο ρόλος των σταθερών γευμάτων

Τα παιδιά χρειάζονται δομή και σταθερότητα όχι μόνο στην καθημερινότητά τους, αλλά και στη διατροφή τους. Η ύπαρξη ενός σχετικά σταθερού προγράμματος γευμάτων βοηθά τα παιδιά να νιώθουν ασφάλεια, να αναγνωρίζουν καλύτερα το αίσθημα της πείνας και του κορεσμού και να διατηρούν πιο σταθερά επίπεδα ενέργειας μέσα στην ημέρα. Όταν ένα παιδί μένει πολλές ώρες χωρίς φαγητό, είναι πιθανό να εμφανίσει έντονη πείνα, κόπωση, νευρικότητα ή δυσκολία συγκέντρωσης. Η παράλειψη γευμάτων, ιδιαίτερα του πρωινού, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σχολική απόδοση, τη μνήμη και την ικανότητα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Παράλληλα, όταν το παιδί φτάνει να πεινάει υπερβολικά, αυξάνεται συχνά η επιθυμία για γλυκά, σνακ ή τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη και λιπαρά. Το πρωινό θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα γεύματα της ημέρας για τα παιδιά, καθώς προσφέρει την απαραίτητη ενέργεια μετά από πολλές ώρες νυχτερινής νηστείας. Ένα ισορροπημένο πρωινό, που περιλαμβάνει σύνθετους υδατάνθρακες, πρωτεΐνη και καλά λιπαρά, μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διατήρηση σταθερής ενέργειας, στην καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου και στη βελτίωση της συγκέντρωσης και της μαθησιακής απόδοσης.

Επιπλέον, τα μικρά και ισορροπημένα ενδιάμεσα γεύματα μέσα στην ημέρα μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της ενέργειας και να περιορίσουν την υπερκατανάλωση τροφής αργότερα. Φρούτα, ξηροί καρποί, γιαούρτι ή σπιτικά σνακ αποτελούν πιο θρεπτικές επιλογές σε σύγκριση με τα τυποποιημένα επεξεργασμένα προϊόντα. Παράλληλα, τα οικογενειακά γεύματα φαίνεται να έχουν θετική επίδραση όχι μόνο στις διατροφικές συνήθειες, αλλά και στη συναισθηματική κατάσταση των παιδιών. Το κοινό τραπέζι μπορεί να αποτελέσει χώρο επικοινωνίας, σύνδεσης και ασφάλειας, όπου το παιδί νιώθει ότι ακούγεται και συμμετέχει.

Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που συμμετέχουν συχνότερα σε οικογενειακά γεύματα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να ακολουθούν πιο ισορροπημένη διατροφή και να αναπτύσσουν πιο θετική σχέση με το φαγητό. Παράλληλα, το ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον κατά τη διάρκεια των γευμάτων μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά απέναντι στο άγχος και στις συναισθηματικές δυσκολίες της καθημερινότητας.

Σημαντικά θρεπτικά συστατικά για τα παιδιά

Ορισμένα θρεπτικά συστατικά παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και λειτουργία του εγκεφάλου, καθώς συμμετέχουν σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη μνήμη, τη συγκέντρωση, τη μάθηση, αλλά και τη ρύθμιση της διάθεσης.

• Ω-3 λιπαρά οξέα

Τα ω-3 λιπαρά οξέα συμβάλλουν σημαντικά στην υγεία του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Αποτελούν βασικό δομικό στοιχείο των κυτταρικών μεμβρανών του εγκεφάλου και φαίνεται να σχετίζονται με τη γνωστική λειτουργία και τη συγκέντρωση. Βρίσκονται κυρίως στα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, οι σαρδέλες, ο τόνος και το σκουμπρί, αλλά και σε φυτικές πηγές, όπως οι ξηροί καρποί, οι σπόροι chia και ο λιναρόσπορος.

• Σίδηρος

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τη μεταφορά οξυγόνου σε όλα τα κύτταρα του σώματος, συμπεριλαμβανομένου και του εγκεφάλου. Όταν τα επίπεδα σιδήρου είναι χαμηλά, μπορεί να επηρεαστούν αρνητικά η ενέργεια, η συγκέντρωση και η μαθησιακή ικανότητα του παιδιού. Καλές πηγές σιδήρου αποτελούν το κόκκινο κρέας, τα όσπρια, τα αυγά, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και τα εμπλουτισμένα δημητριακά.

• Βιταμίνες του συμπλέγματος Β

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β συμμετέχουν σε πολλές σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως η παραγωγή ενέργειας και η σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Επιπλέον, εμπλέκονται στη σύνθεση νευροδιαβιβαστών, δηλαδή ουσιών που επηρεάζουν τη διάθεση και τη συγκέντρωση. Βρίσκονται σε τρόφιμα όπως τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα όσπρια, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το κρέας και οι ξηροί καρποί.

• Μαγνήσιο και ψευδάργυρος

Το μαγνήσιο και ο ψευδάργυρος είναι δύο ακόμη σημαντικά μέταλλα για τη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Το μαγνήσιο συμμετέχει σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη χαλάρωση και τη ρύθμιση του στρες, ενώ ο ψευδάργυρος φαίνεται να παίζει ρόλο στη γνωστική λειτουργία και στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Τρόφιμα, όπως οι ξηροί καρποί, τα όσπρια, τα προϊόντα ολικής άλεσης, τα γαλακτοκομικά και το κρέας, αποτελούν καλές πηγές αυτών των μετάλλων. Φυσικά, κανένα μεμονωμένο τρόφιμο ή θρεπτικό συστατικό δεν μπορεί από μόνο του να καθορίσει τη συναισθηματική υγεία ενός παιδιού. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το συνολικό διατροφικό μοτίβο, η ποικιλία στη διατροφή και η συνέπεια στις καθημερινές συνήθειες.

Ζάχαρη και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα 

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν πλέον πολύ συχνό μέρος της καθημερινότητας πολλών παιδιών. Πρόκειται για προϊόντα που συνήθως περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, αλατιού και κορεσμένων λιπαρών, ενώ παράλληλα είναι φτωχά σε φυτικές ίνες και βιταμίνες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν πολλά συσκευασμένα σνακ, γλυκά, fast food, αναψυκτικά και έτοιμα επεξεργασμένα προϊόντα. Η συχνή κατανάλωση τέτοιων τροφίμων μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τη σωματική υγεία των παιδιών, αλλά και τη διάθεση, τη συμπεριφορά και τα επίπεδα ενέργειας μέσα στην ημέρα.

Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη προκαλούν συχνά απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα, η οποία συνοδεύεται από προσωρινή αύξηση της ενέργειας. Ωστόσο, μετά από σύντομο χρονικό διάστημα ακολουθεί συνήθως απότομη πτώση, που μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, εκνευρισμό και δυσκολία συγκέντρωσης. Παράλληλα, όταν η διατροφή βασίζεται συχνά σε πρόχειρο και επεξεργασμένο φαγητό, μειώνεται η κατανάλωση πιο θρεπτικών τροφών, όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια και σπιτικά γεύματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο οργανισμός να στερείται σημαντικά θρεπτικά συστατικά, που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη και τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος.

Επιπλέον, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συχνά καταναλώνονται μηχανικά, μπροστά σε οθόνες ή σε στιγμές βαρεμάρας και έντονου συναισθήματος, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει και τη σχέση του παιδιού με το φαγητό. Παρόλα αυτά, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι τα γλυκά ή τα αγαπημένα “λιγότερο θρεπτικά” τρόφιμα δεν χρειάζεται να απαγορεύονται πλήρως. Η υπερβολική αυστηρότητα και οι συνεχείς απαγορεύσεις συχνά οδηγούν στο αντίθετο αποτέλεσμα. Στόχος δεν είναι η τελειότητα, αλλά η ισορροπία και η δημιουργία μιας υγιούς σχέσης με το φαγητό.

Διαβάστε την συνέχεια στο medNutrition

Η Ιωάννα Νικολάου-Πατσαλίδου είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition

Λίγα λεπτά αργότερα, ένα μικρό αποβατικό απομακρυνόταν από το πλοίο μεταφέροντας τους βαριά τραυματισμένους στο βρετανικό στρατιωτικό νοσοκομείο εκστρατείας. Ανάμεσά τους βρισκόταν ο νεότερος άνδρας του πληρώματος, ο Δίοπος Αντώνης Αντωνίου από το Αγκίστρι της Αίγινας. Δεν θα επέστρεφε ποτέ στον “Αδρία”. Ούτε στην πατρίδα του. Περισσότερα από ογδόντα χρόνια αργότερα, η ιστορία του εξακολουθεί να συγκινεί όχι μόνο για τον ηρωισμό του, αλλά και γιατί ο τόπος όπου αναπαύονται τα οστά του παραμένει άγνωστος.

Ένας δεκαεξάχρονος εθελοντής

Ο Αντώνης Αντωνίου γεννήθηκε το 1924 στο Αγκίστρι. Όταν ξέσπασε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος ήταν μόλις δεκαέξι ετών. Παρά την ηλικία του, κατατάχθηκε εθελοντικά στο Βασιλικό Ελληνικό Ναυτικό, αποφασισμένος να πολεμήσει για την πατρίδα. Μετά τη γερμανική εισβολή και την κατάληψη της Ελλάδας, ακολούθησε μαζί με τον ελληνικό στόλο τη μεγάλη έξοδο προς την Αλεξάνδρεια. Οι Έλληνες ναυτικοί δεν εγκατέλειψαν την Ελλάδα για να σωθούν, έφυγαν για να συνεχίσουν τον αγώνα στο πλευρό των Συμμάχων.

Το καλοκαίρι του 1942 ο Αντωνίου τοποθετήθηκε στο νεοπαραληφθέν αντιτορπιλικό “Αδρίας”, ένα από τα πλέον σύγχρονα πλοία του ελληνικού στόλου. Υπηρετούσε ως σκοπευτής στο τετράκαnνο αντιαεροπορικό πυροβόλο Pom-Pom, θέση που απαιτούσε ψυχραιμία, ταχύτητα και ακρίβεια. Παρότι ήταν ο νεότερος του πληρώματος, οι μεγαλύτεροι τον αντιμετώπιζαν σαν μικρότερο αδελφό. Όλοι τον φώναζαν απλά “Αντωνάκη”.

Η νύχτα της ναυμαχίας

Το βράδυ της 20ής Ιουλίου 1943 ο “Αδρίας”, με τον κυβερνήτη του να έχει την τακτική διοίκηση και του βρετανικού αντιτορπιλικού HMS QUANTOCK, περιπολούσε έξω από την Αυγούστα. Οι Συμμαχικές δυνάμεις είχαν ήδη αποβιβαστεί στη Σικελία και η περιοχή αποτελούσε κομβικό σημείο της επιχείρησης “Husky”. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα εντοπίστηκαν εχθρικές ιταλικές μηχανοκίνητες τορπιλάκατοι που επιχειρούσαν να προσεγγίσουν τη συμμαχική ναυτική συγκέντρωση. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η νύχτα μετατράπηκε σε πεδίο μάχης. Τα δύο αντιτορπιλικά άνοιξαν πυρ, ενώ οι τορπιλάκατοι απάντησαν με τορπίλες και πυρά από μικρή απόσταση.

Ο Αντωνίου βρισκόταν στη θέση του πίσω από το τετράκαννο Pom-Pom. Κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής πυρών ένα βλήμα ή θραύσμα έπληξε τη θέση του. Το δεξί του πόδι ακρωτηριάστηκε. Παρά τον βαρύ τραυματισμό, το πυροβόλο δεν σίγησε. Τη θέση του πήρε ο ήδη τραυματισμένος επικεφαλής της ομοχειρίας, Αρχικελευστής Τσακωνίτης, ο οποίος συνέχισε να βάλει μέχρι τη λήξη της συμπλοκής.

Η ναυμαχία κράτησε περίπου μισή ώρα. Η επίθεση αποκρούστηκε και τα δύο αντιτορπιλικά επέστρεψαν στην Αυγούστα με δεκάδες τραυματίες αλλά χωρίς να επιτρέψουν στις ιταλικές τορπιλακάτους να πλήξουν τον συμμαχικό στόλο.

Το τελευταίο ταξίδι με το “Αδρίας”

Με το τέλος της συμπλοκής άρχισε ένας διαφορετικός αγώνας. Στο κατάστρωμα του “Αδρία” οι τραυματιοφορείς και ο ιατρός του πλοίου προσπαθούσαν να κρατήσουν στη ζωή τους βαριά τραυματισμένους. Ο Έφεδρος Σημαιοφόρος Ιατρός Ιωάννης Πατεράκης διαπίστωσε ότι ορισμένοι χρειάζονταν άμεση χειρουργική επέμβαση, αδύνατη να πραγματοποιηθεί στο πλοίο. Ανάμεσά τους ήταν και ο Αντώνης Αντωνίου, που είχε χάσει το δεξί του πόδι και μεγάλη ποσότητα αίματος. Ο Πατεράκης εισηγήθηκε στον κυβερνήτη την άμεση διακομιδή των βαριά τραυματισμένων στο βρετανικό στρατιωτικό νοσοκομείο εκστρατείας της Αυγούστας.

Λίγο μετά τις έξι το πρωί, ο “Αδρίας” αγκυροβόλησε στον όρμο. Ένα μικρό αποβατικό παρέλαβε οκτώ τραυματίες. Με διαταγή του κυβερνήτη, συνοδός τους ορίστηκε ο Δίοπος τηλεγραφητής Μιχάλης Αζορίας, ο οποίος γνώριζε άριστα αγγλικά και γαλλικά και μπορούσε να συνεννοηθεί με το βρετανικό ιατρικό προσωπικό. Πριν επιβιβαστούν, ο Ιωάννης Τούμπας στάθηκε στην κλίμακα του πλοίου για να αποχαιρετήσει προσωπικά τους άνδρες του. Όταν πλησίασε το φορείο του Αντωνίου, ο νεαρός ναύτης, εξαντλημένος από την αιμορραγία, τον κοίταξε και του είπε τη φράση που έμελλε να μείνει χαραγμένη στη μνήμη όλων: «Κύριε Κυβερνήτα, να με ξαναπάρετε στο καράβι. Και με ένα πόδι μπορώ να είμαι σκοπευτής.»

Ο Τούμπας δεν απάντησε. Έσκυψε, τον φίλησε στο μέτωπο και του ευχήθηκε να επιστρέψει γρήγορα στο πλοίο. Ήταν η τελευταία φορά που οι δύο άνδρες συναντήθηκαν.

Η μαρτυρία που έμεινε κρυφή για δεκαετίες

Στο βρετανικό στρατιωτικό νοσοκομείο οι γιατροί έδωσαν μάχη για να σώσουν τον δεκαεννιάχρονο Έλληνα ναύτη. Υποβλήθηκε σε τρεις διαδοχικές μεταγγίσεις αίματος, όμως η αιμορραγία που είχε προκαλέσει ο ακρωτηριασμός αποδείχθηκε αδύνατοn να αντιμετωπιστεί. Ο Μιχάλης Αζορίας παρέμεινε δίπλα του όσο του επετράπη. Όταν βγήκε από το χειρουργείο περίμενε με αγωνία έξω από την αίθουσα. Λίγη ώρα αργότερα, ένας Βρετανός στρατιωτικός ιατρός τον πλησίασε και του ανακοίνωσε ότι ο Αντωνίου είχε υποκύψει στα τραύματά του.
Η συνέχεια της ιστορίας ήταν άγνωστη για περισσότερα από ογδόντα χρόνια. Ο Αζορίας πήρε στα χέρια του τη σορό του συμπολεμιστή του και τη μετέφερε έξω από το νοσοκομείο. Εκεί συνάντησε μια ομάδα Πακιστανών στρατιωτών του Βρετανικού Στρατού. Επειδή γνώριζε αραβικά, κατάφερε να συνεννοηθεί μαζί τους και τους ζήτησε να τον βοηθήσουν να προσφέρει στον νεκρό μια αξιοπρεπή ταφή.

Ο πατέρας του, πριν φύγει από την Αλεξάνδρεια για τον πόλεμο, του είχε δώσει μερικές χρυσές λίρες “για ώρα ανάγκης”. Ο νεαρός τηλεγραφητής θεώρησε πως μεγαλύτερη ανάγκη δεν υπήρχε από το να μη μείνει άταφος ο συμπολεμιστής του. Έδωσε μία από αυτές τις λίρες στους Ινδούς στρατιώτες και μαζί ανέβηκαν σε ένα οικόπεδο λίγο ψηλότερα από το νοσοκομείο.

Κάτω από μια αμυγδαλιά άνοιξαν έναν πρόχειρο τάφο. Όταν ολοκληρώθηκε η ταφή, ο Αζορίας έκοψε δύο κλαδιά, τα έδεσε σε σχήμα σταυρού και στερέωσε επάνω τους μια πρόχειρη πινακίδα με το όνομα του Αντώνη Αντωνίου. Έπειτα στάθηκε για λίγα λεπτά μπροστά στον τάφο, προσευχήθηκε και επέστρεψε στο νοσοκομείο. Περίπου μία ώρα αργότερα, συνόδευσε τους υπόλοιπους τραυματίες πίσω στον “Αδρία”. Όλοι επέστρεψαν στο πλοίο. Μόνον ο Αντώνης Αντωνίου έμεινε για πάντα στην Αυγούστα.

Η μνήμη του Αντώνη Αντωνίου δεν έσβησε

Ο πρόχειρος εκείνος τάφος, κάτω από την αμυγδαλιά, έμεινε πίσω καθώς ο πόλεμος συνεχιζόταν. Το πλήρωμα του “Αδρία” επέστρεψε στις επιχειρήσεις και λίγους μήνες αργότερα το πλοίο θα έγραφε μία ακόμη λαμπρή σελίδα στην ιστορία του, όταν, ύστερα από την πρόσκρουσή του σε γερμανική νάρκη, θα κατόρθωνε να επιστρέψει ακρωτηριασμένο στην Αλεξάνδρεια.

Ο Αντώνης Αντωνίου, όμως, δεν ξεχάστηκε. Ο άνθρωπος που τον συνόδευσε στις τελευταίες ώρες της ζωής του κράτησε μέσα του αυτή τη μνήμη για περισσότερο από μισό αιώνα. Το 2000, με πρωτοβουλία του ναύτη του “Αδρία” Δημήτρη Μαλτέζου από την Αίγινα, ο Μιχάλης Αζορίας επισκέφθηκε το Αγκίστρι. Εκεί, μπροστά στις αδελφές του Αντωνίου, στους συγγενείς του και στους κατοίκους του νησιού, αφηγήθηκε για πρώτη φορά δημόσια όσα είχε ζήσει εκείνο το πρωινό της 21ης Ιουλίου 1943. Μίλησε για τη ναυμαχία, για το νοσοκομείο, για τις τρεις μεταγγίσεις αίματος, για τον θάνατο του “Αντωνάκη” και για την πρόχειρη ταφή του κάτω από την αμυγδαλιά της Αυγούστας. Για την οικογένειά του ήταν σαν να επέστρεφε, έπειτα από πενήντα επτά χρόνια, ένα κομμάτι του ανθρώπου τους. Όχι το σώμα του, αλλά η αλήθεια για τις τελευταίες ώρες της ζωής του.

Σήμερα, περισσότερο από ογδόντα χρόνια μετά, ελληνικές, βρετανικές, ιταλικές και γερμανικές πηγές εξετάζονται παράλληλα, με στόχο να αποκατασταθεί πλήρως η εικόνα της ναυμαχίας και να εντοπιστεί ο τόπος όπου αναπαύεται ο νεαρός ναύτης του “Αδρία”. Η έρευνα αυτή πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Αγκιστρίου, ο οποίος έχει θέσει ως στόχο να αποδώσει στον Αντώνη Αντωνίου την τιμή που του οφείλει η πατρίδα.

Η ιστορία του Αντώνη Αντωνίου δεν είναι μόνο η ιστορία ενός δεκαεννιάχρονου εθελοντή που έπεσε εκτελώντας το καθήκον του. Είναι η ιστορία της Ελλάδας που αρνήθηκε να παραδοθεί μετά την κατάληψη της πατρίδας, του Πολεμικού Ναυτικού που συνέχισε τον αγώνα από τη Μέση Ανατολή και των δεσμών που γεννιούνται ανάμεσα στους ανθρώπους μέσα στη φωτιά του πολέμου. Είναι η ιστορία ενός κυβερνήτη που αποχαιρέτησε συγκινημένος τον τραυματισμένο ναύτη του. Ενός στρατιωτικού ιατρού που έκανε ό,τι μπορούσε για να τον κρατήσει στη ζωή. Ενός συμπολεμιστή που δεν τον εγκατέλειψε ούτε μετά τον θάνατό του. Και μερικών άγνωστων στρατιωτών που βοήθησαν να ταφεί με αξιοπρέπεια ένας νέος Έλληνας, μακριά από την πατρίδα του.

Και όσο αναζητείται η αλήθεια για εκείνη τη νύχτα και ο τόπος όπου αναπαύεται ο Αντώνης Αντωνίου, ο νεαρός ναύτης από το Αγκίστρι θα εξακολουθεί να απαντά στο προσκλητήριο των ηρώων του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Ο πρόχειρος σταυρός από δύο κλαδιά, κάτω από την αμυγδαλιά, μπορεί να χάθηκε με το πέρασμα των χρόνων. Όμως η μνήμη του Αντώνη Αντωνίου δεν χάθηκε. Το Πολεμικό Ναυτικό τίμησε τη θυσία του δίνοντας το όνομά του σε περιπολικό σκάφος του Στόλου, “Δίοπος Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ” (P 286), ώστε οι νεότερες γενιές ναυτικών να θυμούνται τον δεκαεννιάχρονο εθελοντή που έπεσε μαχόμενος στη Σικελία.

Και σήμερα, καθώς συνεχίζεται η προσπάθεια εντοπισμού του τάφου του στην Αυγούστα, η ιστορία του δεκαεννιάχρονου εθελοντή εξακολουθεί να θυμίζει ότι η μεγαλύτερη τιμή για έναν πεσόντα δεν είναι μόνο τα μετάλλια, αλλά να μη λησμονηθεί ποτέ

Έφυγα λίγο πριν το πρώτο διάλειμμα, διότι τα ερωτικά που καθορίζονται από ακαθόριστες οντότητες, που καταλαμβάνουν το νευροφυτικό σύστημα ενός εραστή ή μίας ερωμένης, είναι για μένα τουλάχιστον ανεδαφική συνθήκη για ένα αφηγηματικό έργο μυθοπλασίας.

Παρ’ όλα αυτά όμως, επέμεινα ως κριτικός – πίεσα τον εαυτό μου στην καρέκλα, ήπια και μια μπύρα – προκειμένου να δω πώς ένα καλλιτεχνικό έργο που ξεκίνησε από το You Tube, κατέληξε σε κινηματογραφικές αίθουσες (ανοικτές ή μη), που φιλοξενούν – συνήθως – έργα Τέχνης (Υψηλής, όπως λέγαμε παλιά).

Επομένως, εάν ζούσατε επί Δικτατορίας (!), καλόν είναι να αποφύγετε τη σύγχυση (με ή χωρίς αλκοόλ, με ή χωρίς προσθήκη ζάχαρης, με ή χωρίς… γλουτένη). Χάθηκαν τα αριστουργήματα της νιότης μας; Δόξα τω Θεώ, τα προβάλλουν συχνά-πυκνά οι θερινοί κινηματογράφοι και σπάνε ταμεία. Η ασφάλεια του οικείου. Ας είμαστε όμως ανοικτοί στο καινοφανές, που προοιωνίζει το άμεσο ή απώτερο μέλλον… Παραμένω ανοικτός στο καινούργιο, στον πειραματισμό, στην πρωτοπορία, στις Νέες Τεχνολογίες… Ίδωμεν. Αναμένω τις δικές σας απόψεις.

“Εμμονή”: Πληροφορίες ταινίας

Obsession, 2025, Έγχρωμη, Διάρκεια: 108′, 3, Θρίλερ, Aμερικανική

Ερωτευμένος με τη συνάδελφό του Νίκι, αλλά διστακτικός να της το ομολογήσει, ο νεαρός Μπέαρ αποφασίζει να χρησιμοποιήσει ένα “δώρο ευχών”. Δεν είναι όμως προετοιμασμένος για το τι θα συμβεί, όταν εκείνη αρχίζει να τον αγαπάει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στον κόσμο.

Σκηνοθεσία: Κάρι Μπάρκερ

Με τους: Μάικλ Τζόνστον, Ίντι Νάβαρετ, Κούπερ Τόμλινσον

Το Δωδεκάθεο και οι ήρωες του Ομήρου αποτελούσαν ανέκαθεν τα πιο τερπνά αναγνώσματα κάθε πολιτισμένης εποχής και σταθερή πηγή έμπνευσης ολόκληρης της Δύσης. Από τον Ντα Βίντσι και τον Φενελόν ως τον Πικάσο και τον Τζόις και από τον Μοντεβέρντι ως τον Όφενμπαχ ή τον Σατί.

Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι πρόκειται για μύθο – που βέβαια καλύπτει ιστορικά γεγονότα – και όχι για την ιστορία καθαυτή και ότι ο μύθος, ήδη από την αρχαιότητα, ήταν εύκαμπτος, σκόπιμα πολύμορφος ώστε να μεταμορφώνεται ανάλογα τις περιστάσεις παραμένοντας ανοιχτός σε ποικίλες ερμηνείες και προσεγγίσεις. Λειτουργούσε σαν ένδυμα τόσο της φυσικής όσο και της μεταφυσικής τάξης των πραγμάτων του αρχαίου κόσμου. Ειδικά ο αρχετυπικός, ελληνικός μύθος κατάφερε, με την ασύλληπτη γοητεία του, να γίνει η μυστική συνείδηση όλης της ανθρωπότητας και να διαποτίσει πάμπολλες επιμέρους κουλτούρες.

Μην φοβάστε την Ελένη!

Άρα λοιπόν ουδείς φόβος και ουδείς κίνδυνος υπάρχει ω Συνέλληνες, δηλαδή άλλα λόγια να αγαπιόμαστε και άρες μάρες κουκουνάρες. Επιστρέψετε ήσυχοι στις βαρετές τηλεμαχίες όπου διάφοροι ανόητοι ταλαιπωρούν τα ήδη κακοπαθημένα ελληνικά αλλά και στις εξηλιθιωμένες, κομματικές κοκκορομαχίες. Εκτός κι αν τα βάλουμε και με τον Ευριπίδη ή τον Σεφέρη που διατείνονται ότι ολόκληρος ο τρωικός πόλεμος έγινε για να αδειανό πουκάμισο…για μίαν Ελένη!

Όσο για μένα, πίστευα και πιστεύω ότι black is beautiful. Και ότι δεν αναγνωρίζονται ιδιοκτήτες ούτε στον μύθο, ούτε στην ιστορία, ούτε εν γένει στον πολιτισμό. Αλλά ότι υπάρχουν απλώς άνθρωποι που έχουν την ευαισθησία να δημιουργήσουν από το παλιό το καινούργιο αξιοποιώντας την παράδοση με τους τρόπους του σήμερα και άλλοι που απλώς αντιμετωπίζουν την πολύτιμη όντως ιστορία τους σαν ένα είδος airbnb, κάτι προς άμεση εκμετάλλευση. Όπως συνήθως σκέφτονται και συχνά πράττουν οι μενδωνίτσες του ΥΠΠΟ.

Από την άλλη, όπως ισχυρίζονται και οι πρώτοι διαστροφείς του ελληνικού (μας!) μύθου, οι Λατίνοι με τον Βιργίλιο, Οβίδιο και τα ρέστα, de gustibus at coloribus non disputandum est. Δηλαδή όταν πρόκειται για τα προσωπικά γούστα του καθενός, δεν υπάρχουν κανόνες και προφήτες αλλά…

ΥΓ. Το 2016 είχα οργανώσει στο Μουσείο Βορρέ της Παιανίας μαζί με τον άνθρωπο-ορχήστρα Άγγελο Παπαδημητρίου μίαν αλλοιώτικη έκθεση υπό τον τίτλο: Ιστορία και Ειρωνεία. Είχαμε μάλιστα εκδώσει και έναν ιδιαίτερα ευρηματικό κατάλογο, σχεδιασμένο εξ ολοκλήρου από τον Άγγελο. Είμαι λοιπόν στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι ο κατάλογος επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Νίκας ενώ παράλληλα τον προσεχή Οκτώβριο θα παρουσιαστεί ένα είδος “Ιστορία και Ειρωνεία νούμερο 2” που αλλού, στο πάντα φιλόξενο μουσείο Βορρέ.

Ο πρωθυπουργός εξέφρασε τα συλλυπητήρια του στον σύζυγο της εκλιπούσης και τα τρία της αδέλφια καθώς και στην κόρη της, που έχει πολιτευθεί με τη Νέα Δημοκρατία, την Αφροδίτη Νέστορα, η οποία τραυματίστηκε στην ίδια εμπρηστική επίθεση, όπως και ο πατέρας της. Η Αφροδίτη Νέστορα, καταβεβλημένη από την περιπέτεια της υγείας της και συγκινημένη, παρακολούθησε δίπλα στον πατέρα της την εξόδιο ακολουθία.

Τον επικήδειο εκφώνησε ο αδελφός της Βάγιας Νέστορα, Γρηγόρης Κοντός, υπογραμμίζοντας ότι «άνθρωποι σκοτεινοί και βέβηλα χέρια» βύθισαν την οικογένεια σε ένα «βαθύ πηγάδι πένθους», αφήνοντας «πολλά ερωτηματικά, πολλά γιατί» αναπάντητα.

Στεφάνια έστειλαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασιούλας και ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ Σωκράτης Φάμελλος, η ΟΝΝΕΔ, ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, φίλοι της οικογένειας, κ.ά.

Δηλώσεις

Πριν από την έναρξη της εξόδιου ακολουθίας, οι δηλώσεις πολιτικών προσώπων εστίασαν στη μηδενική ανοχή στη βία και την τρομοκρατία. Προσερχόμενος στον ιερό ναό Αγίου Νικολάου, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης τόνισε:

«Η Βάγια Νέστορα έχασε με εγκληματικό τρόπο τη ζωή της. Σήμερα, ήρθα στην κηδεία της για να εκφράσω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά της, αλλά και να στείλω ένα καθαρό μήνυμα: Καμία ανοχή στη βία, την τρομοκρατία, τον διχασμό και τις εμφυλιοπολεμικές λογικές. Σε μία ευνομούμενη κοινωνία, οι δράστες πρέπει να συλληφθούν άμεσα και να οδηγηθούν στη δικαιοσύνη για να τους αποδοθούν οι ευθύνες τους».

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Στράτος Σιμόπουλος δήλωσε: «Ήρθαμε για να πούμε το τελευταίο αντίο στην Βάγια Νέστορα και να στηρίξουμε με την παρουσία μας, τη συναγωνίστρια Αφροδίτη και την οικογένειά της. Ταυτόχρονα, όλοι μαζί να διατρανώσουμε ότι είμαστε απέναντι σε κάθε μορφή βίας και να δηλώσουμε ότι η βία δεν είναι μόνο οι εμπρηστικοί μηχανισμοί που καταλήγουν σε δολοφονίες, αλλά βία άλλης μορφής είναι επίσης η κατάληψη, η επίσκεψη στα σπίτια μας με τρικάκια και τα συνθήματα στα γραφεία μας από τις γνωστές ομάδες».

Έρευνες

Την ίδια ώρα, στελέχη της Αντιτρομοκρατικής συνεχίζουν τις έρευνες για την ταυτοποίηση των δραστών της τριπλής εμπρηστικής επίθεσης της 1ης Ιουλίου (σ.σ. εκτός από την επίθεση στο σπίτι της οικογένειας Νέστορα, έγιναν σχεδόν ταυτόχρονα άλλες δύο εμπρηστικές επιθέσεις σε σπίτια στελεχών της Νέας Δημοκρατίας και συγκεκριμένα στο σπίτι του προέδρου της Διοικούσας Επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, Ζήση Ιωακείμοβιτς, και του πρώην βουλευτή Σάββα Αναστασιάδη).

Το βάρος των ερευνών πέφτει στην ανάλυση του βιντεοληπτικού υλικού από κάμερες ασφαλείας σε μεγάλη ακτίνα γύρω από τα σημεία των «χτυπημάτων». Από υλικό καμερών ασφαλείας εξετάζονται οι διαδρομές που ακολούθησαν οι δράστες, από την αφετηρία τους έως τα σημεία των εμπρησμών και τη διαφυγή τους. Παράλληλα, στα εγκληματολογικά εργαστήρια εξετάζονται τα υπολείμματα των μηχανισμών και αναμένονται αποτελέσματα για τυχόν αποτυπώματα ή DNA σε ευρήματα από τους χώρους των επιθέσεων.

Επειδή δεν άνοιξαν οι τροχοί του F-16, ο χειριστής του αναγκάστηκε να το προσγειώσει με την «κοιλιά» της ατράκτου πάνω σε αφρό που είχαν ρίξει εκ των προτέρων οι πυροσβέστες. O πιλότος είναι καλά στην υγεία του. Το αεροδρόμιο της Ζακύνθου θα παραμείνει κλειστό μέχρι να απομακρυνθεί το μαχητικό αεροσκάφος.

Ανακοίνωση για την αναγκαστική προσγείωση του F-16 εξέδωσε το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας (ΓΕΑ): «Την Πέμπτη 9 Ιουλίου 2026 και ώρα 13:45, αεροσκάφος F-16 της 335 Μοίρας της 116 Πτέρυγας Μάχης, που συμμετείχε σε εκπαιδευτική πτήση, πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στο αεροδρόμιο Ζακύνθου, λόγω βλάβης. Ο Ιπτάμενος του αεροσκάφους είναι καλά στη υγεία του. Τα αίτια του συμβάντος διερευνώνται».

Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης εν τω μεταξύ έχουν ως πρώτο θέμα την αλλαγή στάσης του Τραμπ ως προς τον εναέριο και τους Patriot, διατηρώντας πάντως κάποιος επιφυλάξεις αν όντως εννοούσε και αν θα υλοποιήσει όσα είπε, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αλλαξογνωμήσει πολλές φορές και για πολλά ζητήματα.

Παγκόσμιος πόλεμος

«Είναι κρίμα, γιατί αν οι στρατηγικοί εταίροι του ΝΑΤΟ είχαν σταματήσει για λίγο έστω και για να σκεφτούν τις επιπτώσεις, ίσως να μην είχαν λάβει τόσο ανεύθυνες αποφάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καταστροφή όχι μόνο τη συμμαχία, αλλά ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε η Ζαχάροβα.

Παράλληλα σχολίασε τους τριγμούς στις σχέσεις των ΗΠΑ με τους Ευρωπαίους εταίρους τους λέγοντας  ότι οι «ρωγμές δεν έχουν εξαφανιστεί». Είπε επ΄ αυτού: «Σε αυτό το πλαίσιο, οι Αμερικανοί δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους με το βορειοατλαντικό μπλοκ. Το ζήτημα με τη Γροιλανδία δεν επιλύεται με το αμερικανικό σχέδιο. Υπάρχει επίσης δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι τα μέλη της Συμμαχίας – όπως το βλέπει η Ουάσινγκτον – δεν ενήργησαν υποστηρικτικά προς τις ΗΠΑ όταν αυτές χρειάζονταν την υποστήριξή τους».

Όσον αφορά στις συγκρούσεις ΗΠΑ και Ευρώπης ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε σε συνέντευξή του στο Reuters ότι οι διαμάχες μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και άλλων ηγετών του ΝΑΤΟ «δείχνουν τη δημοκρατική δύναμη της συμμαχίας και θα πρέπει να γίνουν μάθημα στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Θα έλεγα στον Πούτιν: θα πρέπει επίσης να κάνετε περισσότερες συζητήσεις, ανοιχτά», δήλωσε ο Ρούτε στο Reuters.

Πεσκόφ για Τραμπ:”Πρώτη φορά έθεσε ζήτημα εναέριου”

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου σχολίασε και την αναφορά του Τραμπ στο θέμα του εναέριου της Ουκρανίας. Ο Τραμπ είπε ότι «αν υπογραφεί ειρήνη και χρειασθεί, ναι, θα μπορούσαμε να κλείσουμε τον εναέριο της Ουκρανίας ως εγγύηση ασφαλείας, θα γίνει». Αυτό αποτελούσε μεγάλη “στροφή”, καθώς η Ουκρανία είχε ζητήσει επανειλημμένα το κλείσιμο του εναέριου χώρου της από την έναρξη του πολέμου και τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι “πρόθυμοι” της Ευρώπης το είχαν απορρίψει κατηγορηματικά καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε όχι μόνον καταρρίψεις ρωσικών αεροσκαφών αλλά και πλήγματα σε ρωσικές βάσεις στο έδαφος της Ρωσίας, τουτέστιν θα ήταν η απαρχή του Γ’ Παγκόσμιου.

Ο δε Τραμπ στην ίδια συνέντευξη διευκρίνισε (αν και μιλούσε σε πρώτο πληθυντικό αρχικά), ότι εννοούσε μάλλον πως θα τον κλείσει τον εναέριο το ΝΑΤΟ ή οι Ευρωπαίοι. «Η Ευρώπη θα παρακολουθεί το θέμα με τις εγγυήσεις ασφαλείας και την τήρησή τους, εμείς απλώς θα βοηθάμε είπε».

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι «το κλείσιμο του ουκρανικού εναέριου είναι θέμα που δεν είχε συζητηθεί προηγουμένως. Αντιβαίνει στα συμφέροντα της Ρωσίας, καθώς υπονοεί την εμπλοκή δυνάμεων του ΝΑΤΟ. Αυτή είναι μια νέα δήλωση. Δεν έχουν υπάρξει τέτοιες δηλώσεις πριν», είπε για όσα δήλωσε ο Τραμπ.

Υλοποιούμε την “Ατζέντα 2030”, η οποία περιλαμβάνει την πλήρη μεταρρύθμιση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, των δυνάμεων του 21ου αιώνα. Η βασική ιδέα είναι ο εκσυγχρονισμός. Όχι απλά η δαπάνη χρημάτων σε μεγάλες πλατφόρμες. Προσπαθούμε να παράξουμε καινοτόμες λύσεις οι οποίες θα εξυπηρετούν διττούς σκοπούς. Ο πρώτος είναι η υπεράσπιση της χώρας, κατά τη συνταγματική μας επιταγή, απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή.

Ο δεύτερος σκοπός είναι να δημιουργήσουμε συνθήκες ανάπτυξης της οικονομίας μας και αυτό είναι ένα στοιχείο που πρέπει να το λάβουμε υπόψη μας. Αν δαπανούμε 5% του ΑΕΠ μας, πρέπει να δώσουμε στην κοινωνία κάτι ως επιστροφή. Άρα, για εμάς η ιδέα είναι να δαπανήσουμε με ευφυή τρόπο, με αποδοτικό τρόπο και να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις δαπάνες προκειμένου να δημιουργήσουμε ένα ελληνικό οικοσύστημα στον τομέα της άμυνας το οποίο θα μπορεί να παράγει λύσεις διττής χρήσης που θα εξυπηρετούν και όλη την εικόνα μας, τόνισε, μεταξύ άλλων, ο κ. Δένδιας.

“Η Ελλάδα μπήκε στην κρίση του 2010 για δύο λόγους: το δημόσιο χρέος και το γεγονός ότι εισάγαμε περισσότερα από ό,τι εξάγαμε. Στο υπουργείο Άμυνας αυτή τη στιγμή είμαστε ένα παράδειγμα: πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε και τα δύο ζητήματα παράλληλα. Πρωτίστως, έχουμε ένα συγκεκριμένο δημοσιονομικό χώρο και κινούμαστε εντός αυτού. Δεν κάνουμε υπερβολικές δαπάνες, ούτε ένα ευρώ παραπάνω από αυτά που έχουμε στη διάθεσή μας.

Δεύτερον, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε εγχωρίως παραγόμενες λύσεις οι οποίες έχουν δυνατότητες εξαγωγών και οι οποίες μπορούν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε το θέμα του ισοζυγίου πληρωμών. Άρα, πέραν της ικανοποίησης του συνταγματικού μας καθήκοντος που είναι η προστασία από απειλές, υπηρετούμε την ελληνική κοινωνία και την οικονομία” ξεκαθάρισε ο κ. Δένδιας.

Αναφερόμενος στα drones, ο κ. Δένδιας επισήμανε: “Μπήκαμε σε αυτή την διαδικασία αρκετά αργά. Όμως έχουμε ένα πλεονέκτημα, μπορούσαμε να κάνουμε ένα μεγάλο άλμα προς τα εμπρός μαθαίνοντας από τα λάθη των άλλων. Οπότε να τρέξουμε γρήγορα και να προβούμε σε ακόμα πιο καινοτόμες λύσεις. Για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή η τεχνητή νοημοσύνη είναι τα πάντα. Δεν είναι μόνο το drone αυτό καθαυτό. Είναι το σμήνος των drones στον αέρα, στη θάλασσα, υποθαλάσσια αλλά και επί του εδάφους. Προς τα εκεί κινούμαστε”.

Εξήγησε ότι η Ελλάδα “σε πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα” δημιούργησε “γραμμές παραγωγής” και προσέθεσε: “Τα drones δεν είναι όπως όλα τα άλλα. Δεν χρειάζεται να έχεις ένα τεράστιο στοκ, ένα απόθεμα, θα ήταν ανόητο, διότι αναπτύσσονται τόσο γρήγορα που όταν πρέπει να τα χρησιμοποιήσεις έχουν ήδη ξεπεραστεί. Άρα, πρέπει να τα πετάξεις”.

Δημιουργούμε, είπε, “γραμμές παραγωγής που μπορούν να χρησιμοποιηθούν με αποδοτικότητα εάν και όποτε υπάρξει ανάγκη. Βεβαίως πρέπει να έχεις μία ελάχιστη παραγωγή, ούτως ώστε αυτές οι γραμμές να παραμένουν να είναι ανοιχτές. Όμως, παράγεις περιορισμένο αριθμό για τη συνηθισμένη τακτική χρήση, για να είσαι έτοιμος να ανεβάσεις κλίμακα παραγωγής όταν χρειαστεί. Έχουμε δημιουργήσει δύο στρατιωτικά εργοστάσια, ενώ ένα ακόμη είναι υπό κατασκευή. Μέχρι τα τέλη του έτους θα είναι σε πλήρη λειτουργία”.

Δημιουργούμε, συνέχισε, “εργοστάσια με δυνατότητα μετακίνησης μέσα σε κοντέινερ. Άρα, κάθε μονάδα του ελληνικού στρατού μπορεί με χρήση εκτυπωτών τριών διαστάσεων να εκτυπώσει τα δικά του. Μπορούμε να τα διασπείρουμε και βεβαίως πολύ γρήγορα να διαφοροποιηθούμε”.

Για τα αντι-ντρόουν συστήματα, ο κ. Δένδιας είπε: “Έχουμε παράξει ένα από τα καλύτερα και πιο φτηνά συστήματα κατά των drones στον κόσμο. Είναι το ”Κένταυρος”. Ένα από τα ελάχιστα στον κόσμο αυτή τη στιγμή που έχουν επιχειρήσει. Βρίσκονται στη δράση, τοποθετημένα στις ελληνικές φρεγάτες. Κατέρριψαν drone των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Νομίζω ότι κοστίζει 50-55% λιγότερο από όσο κοστίζει ένα αντίστοιχο σύστημα αν το αγοράσεις από άλλη ευρωπαϊκή χώρα ή από τις ΗΠΑ. Είναι ένα εξαγώγιμο προϊόν. Υπάρχουν άλλες χώρες που έχουν δείξει ενδιαφέρον και έρχονται στην Ελλάδα για να δουν τι μπορούν να κάνουν”.

Για τα θαλάσσια drone, ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι το αρχιπελαγικό περιβάλλον, στο Αιγαίο, επιτρέπει στη χώρα μας να δημιουργήσει “ένα σύστημα πολλαπλών βάσεων, οι οποίες επικοινωνούν μεταξύ τους και άρα μπορούν να δώσουν απαντήσεις σε τέτοιου είδους προκλήσεις” κάτι που “ουδεμία άλλη χώρα μπορεί αυτή τη στιγμή να κάνει με τρόπο αποδοτικό”.

Για τις αλλαγές στις Ένοπλες Δυνάμεις ανέλυσε: “Ο ελληνικός στρατός, λόγω ιστορικών λόγων, επικεντρωνόταν σε μεγάλες πλατφόρμες, φρεγάτες, αεροπλάνα, τεθωρακισμένα. Από το 2024 μέχρι το 2026, έπρεπε να αλλάξουμε όλη τη νοοτροπία και αυτό είναι το πιο δύσκολο. Το πιο δύσκολο αυτή τη στιγμή δεν είναι να αλλάξεις από τα τεθωρακισμένα και να πας στα drown. Αυτό είναι κάτι εφικτό. Το πιο σημαντικό είναι να αλλάξεις τη νοοτροπία των αξιωματικών που κάνουν χρήση αυτών των μέσων. Να καταλάβουν δηλαδή ότι η τεχνητή νοημοσύνη ή τα drone είναι το σήμερα και το αύριο”.

Ο Δένδιας για την διάσκεψη του ΝΑΤΟ

Εξήγησε ότι είναι αναγκαίο τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων να κατανοήσουν την αλλαγή προκειμένου να μπορούν να είναι αποδοτικοί στην αποστολή τους και συνέχισε: “Πρέπει να επιτρέψεις ακόμα και σε επίπεδο λόχου, ακόμα και σε επίπεδο τάγματος, τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων”. Για τη Διάσκεψη Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο κ. Δένδιας είπε ότι “ήταν μία πολύ καλά οργανωμένη εκδήλωση, η οποία εξελίχθηκε πολύ ομαλά”.

“Ο Πρόεδρος Τραμπ επανέλαβε την ανάγκη να δαπανήσουν περισσότερα οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι. Να αναλάβουν μεγαλύτερο και πιο ισότιμο μέρος από αυτό το βάρος”” επισήμανε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.

“Το βασικό θέμα που συζητήθηκε ήταν η δαπάνη άνω του 3,5% του ΑΕΠ για την Άμυνα, συν ένα επιπλέον 1,5% του ΑΕΠ για πρόσθετες δαπάνες, που θα προστεθεί στο 3,5%. Αυτό ήταν μια απόφαση που είχε αποφασιστεί πριν από ένα μήνα στη Χάγη, ομοφώνως. Η Ελλάδα σταθερά, όλα τα χρόνια, δαπανά άνω του ορίου που έχει θέσει το ΝΑΤΟ” ξεκαθάρισε ο κ. Δένδιας.

Για το ενδεχόμενο απόκτησης αεροσκαφών F-35 από την Τουρκία, ο κ. Δένδιας ανέφερε: “Η Ελλάδα δεν θα χαρεί αν η Τουρκία πάρει τα F-35 ή αν η Τουρκία πάρει τους κινητήρες για τα αεροσκάφη νέας γενιάς. Η γενική μας προσέγγιση επ΄ αυτού είναι η εξής. Δεν θα κρίνουμε εμείς τι κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και σε ποιους πωλούν εξοπλισμό. Αυτό είναι θέμα της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Απλά κάνουμε ένα ερώτημα. Είναι όντως προς όφελος των ΗΠΑ, ναι ή όχι; Αυτό εναπόκειται στην αμερικανική κυβέρνηση και στον αμερικανικό λαό να απαντήσει. Είναι βέβαιο ότι για την κυβέρνηση των ΗΠΑ το ΝΑΤΟ και κυρίως η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο είναι θεμελιώδους σημασίας. Άρα το να δώσεις μια πλατφόρμα στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς τον περιορισμό ότι αυτή η πλατφόρμα δεν θα χρησιμοποιηθεί εις βάρος άλλου κράτους-μέλους, αυτό είναι προς όφελος ή όχι των ΗΠΑ. Το ίδιο ισχύει και για την Ελλάδα”.

Και συμπλήρωσε: “Πάω στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κάνω ένα ταξίδι και συναντώ τον υπουργό Πολέμου Χέγκσεθ και μου λέει ”θα σου δώσω τα F-35 αλλά δε θα επιτεθείς στην Τουρκία με τα F-35”. Τι θα έλεγα εγώ εκείνη την ώρα; Απαράδεκτο, δεν το δέχομαι; Ή θα έλεγα ότι δεν έχω πρόβλημα διότι δεν σκοπεύω να κάνω κάτι τέτοιο στην Ιταλία ή σε κάποιο άλλο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ”.

Για τις εξελίξεις στο Ιράν, ο κ. Δένδιας τόνισε ότι αυτό “που είναι καλό για την Ελλάδα, αυτό που είναι καλό για την Ευρωπαϊκή Ένωση και για το ΝΑΤΟ και για την ελληνική οικονομία είναι η διατήρηση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και να γίνει το Ιράν μία φυσιολογική χώρα, να μην εξάγει τρομοκρατία, να μην εξάγει αστάθεια, να μην απειλεί, να μην εξαπολύει βαλλιστικούς πυραύλους σε όλη την περιοχή”. “Αναμένω από το Ιράν να δράσει με έναν τρόπο υπεύθυνο. Και βεβαίως τα Στενά του Ορμούζ δεν ανήκουν στο Ιράν, είναι διεθνή ύδατα” ξεκαθάρισε ο κ. Δένδιας.

Αναφορικά με την πρώτη προτεραιότητα για το επόμενο έτος, ο κ. Δένδιας επανέλαβε ότι στόχος είναι με την υλοποίηση της “Ατζέντας 2030” οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις το 2030 “να είναι από τις πλέον μοντέρνες, εκσυγχρονισμένες ένοπλες δυνάμεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επίσης να δούμε ανάπτυξη στην ελληνική οικονομία, ως αποτέλεσμα αυτής ακριβώς της δαπάνης που έχει γίνει για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις”.

Στη συζήτηση παρέστησαν ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο αρχηγός ΓΕΝ αντιναύαρχος Δημήτριος – Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ, ο επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας Dmytro Lubinets, ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Geoffrey Pyatt και επικεφαλής ξένων διπλωματικών αντιπροσωπειών στην Ελλάδα.

Στο περιθώριο της συμμετοχής στην 30ή Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης του Economist, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας είχε σύντομες συναντήσεις, μεταξύ άλλων, με την πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου Ντόρα Μπακογιάννη, τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνο Πλεύρη, τον γενικό γραμματέα στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) Feridun Sinirlioglu, τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμο, τον πρώην υπουργό Εξωτερικών της Αιγύπτου Sameh Shoukry και με πρέσβεις ξένων κρατών στην Ελλάδα.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας

Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου: «Η Τουρκία, ως ένας ισχυρός και αποτελεσματικός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, συνεχίζει να προσφέρει σημαντική συμβολή στην αποτροπή και την κοινή ασφάλεια της Συμμαχίας. Όπως έχουμε δηλώσει και στο παρελθόν, η προσδοκία μας είναι η άρση των κυρώσεων CAATSA, οι οποίες δεν συνάδουν με το πνεύμα της συμμαχίας, καθώς και η άρση όλων των ανοιχτών ή συγκαλυμμένων περιορισμών που στρέφονται κατά της αμυντικής μας βιομηχανίας.

Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίζουμε με ικανοποίηση τις δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ και υιοθετούμε μια προσέγγιση που τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης με τους συμμάχους μας, αντί της επιβολής περιορισμών.

Η χώρα μας τάσσεται υπέρ της διατήρησης της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή μας, καθώς και της εξέτασης των υφιστάμενων ζητημάτων στο πλαίσιο του εποικοδομητικού διαλόγου και των σχέσεων καλής γειτονίας.

Στο πλαίσιο αυτό, δηλώνουμε για άλλη μια φορά ότι η αποφυγή δηλώσεων που θα μπορούσαν να αυξήσουν την ένταση θα συμβάλει θετικά στις διμερείς σχέσεις, και υπενθυμίζουμε για άλλη μια φορά ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν αποτελούν απειλή για κανέναν που δεν αποτελεί απειλή για τις ίδιες», ανέφερε.