Σε ερώτηση αν θα συμμετάσχει τουρκική αντιπροσωπεία, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών Οντζού Κετσελί απάντησε: «Κανένας εκπρόσωπος της Τουρκίας δεν θα συμμετάσχει. Δεν πρόκειται για επίσημη συνεδρίαση του Συμβουλίου, αλλά για τεχνική συνάντηση συντονισμού μεταξύ του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου για τη Γάζα, του Ινστιτούτου Τόνι Μπλερ και της Εθνικής Επιτροπής Διοίκησης της Γάζας».

Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι η συνάντηση παρουσιάστηκε στα διεθνή μέσα ως επίσημη συνεδρίαση του Συμβουλίου.

Γάζα: η Κύπρος

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Κόμπος, δήλωσε ότι η Λευκωσία δεν είναι διοργανώτρια ή συνδιοργανώτρια και ότι η επιλογή της Κύπρου έγινε αποκλειστικά για λόγους μετακίνησης και αεροπορικής πρόσβασης. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, η συνάντηση να πραγματοποιηθεί στις βρετανικές στρατιωτικές βάσεις του νησιού.

Στη συνάντηση αναμένεται να συμμετάσχουν ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ και ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Νικολάι Μλαντένοφ, ή εκπρόσωποί τους. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το Συμβούλιο δεν λειτουργεί όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί, ενώ το Ισραήλ φέρεται να έχει παραβιάσει την εκεχειρία πολλές φορές. Η διαδικασία στην Κύπρο παρουσιάζεται ως προσπάθεια «επανεκκίνησης». Στο Συμβούλιο συμμετέχει και Ισραηλινός εκπρόσωπος, ο επιχειρηματίας Γιακίρ Γκαμπάι, ο οποίος ενδέχεται να παραστεί και να έχει επαφές με Παλαιστίνιους εκπροσώπους.

Τουρκικά δημοσιεύματα σημειώνουν ότι, λόγω του πολέμου στη Γάζα, η διεθνής απομόνωση του Ισραήλ στην περιοχή έχει ενταθεί και ότι λίγες χώρες παραμένουν διαθέσιμες για τη διευκόλυνση μετακινήσεων ισραηλινών αποστολών. Παρότι η Τουρκία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο ζήτημα της Γάζας, δεν θα συμμετάσχει στη συνάντηση, ενώ το Ισραήλ ενδέχεται να παραστεί, καθώς η τοποθεσία καθιστά πρακτικά εφικτή την πρόσβαση της ισραηλινής αντιπροσωπείας.

Την υπόθεση αναμένεται να αναλάβει το Τμήμα Δίωξης Εκβιαστών, καθώς οι Αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο η έκρηξη να συνδέεται με υπόθεση εκβιασμού ή με στοχευμένο χτύπημα.

Από την έκρηξη προκλήθηκαν υλικές ζημιές στην επιχείρηση, ενώ οι αστυνομικοί συλλέγουν στοιχεία και υλικό από κάμερες ασφαλείας της περιοχής, προκειμένου να εντοπίσουν τους δράστες και τη διαδρομή διαφυγής τους.

Στη βορειοανατολική περιφέρεια Χάρκοβο, συχνό στόχο ρωσικών πληγμάτων, πύραυλος στοχοποίησε την κοινότητα Ζμίιφ, σκοτώνοντας έναν άνθρωπο και τραυματίζοντας άλλους οκτώ, ανάμεσά τους δυο παιδιά, γνωστοποίησε ο περιφερειάρχης Όλεχ Σινεχούμποφ χθες το βράδυ.

Η αστυνομία στο Χάρκοβο ανακοίνωσε παράλληλα ότι μέλος της σκοτώθηκε καθώς προσπαθούσε να οργανώσει εσπευσμένη απομάκρυνση των κατοίκων κοινότητας βορειότερα.

Στην περιφέρεια Σούμι, ο περιφερειάρχης Όλεχ Χριχόροφ ενημέρωσε ότι ηλικιωμένη σκοτώθηκε χθες σε επιδρομή σε παραμεθόρια κοινότητα.

Το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Λιβάνου, ANI, μετέδωσε ότι κατά τη διάρκεια της νύχτας σημειώθηκαν ισραηλινοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί τουλάχιστον ένας άνθρωπος. Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε επίσης ότι δύο άνθρωποι τραυματίστηκαν από ρίψη χειροβομβίδας από τον “ισραηλινό εχθρό” σε κοινότητα του νότου.

Η Χεζμπολάχ κατηγόρησε το Ισραήλ για «κατάφωρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός», την οποία, όπως υποστήριξε, η ίδια «τηρεί μέχρι τώρα». Σε ανακοίνωσή της ανέφερε ότι καταγράφει τις παραβιάσεις και «επιφυλάσσεται του δικαιώματος να υπερασπιστεί την πατρίδα και τον λαό της».

Από την πλευρά του, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι στοχοποίησε μαχητές της Χεζμπολάχ κοντά σε περιοχή την οποία αποκαλεί “ζώνη ασφαλείας”. Παράλληλα, γνωστοποίησε τον θάνατο Ισραηλινού αξιωματικού σε μάχη στον Λίβανο, ανεβάζοντας επισήμως σε 38 τις απώλειες του ισραηλινού στρατού στη χώρα. Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, ο δράστης, τον οποίο χαρακτήρισε “τρομοκράτη της Χεζμπολάχ”, «εντοπίστηκε και εξαλείφθηκε».

Καταστροφή σήραγγας της Χεζμπολάχ

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και ο υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατς, ανακοίνωσαν το βράδυ της Κυριακής ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις κατέστρεψαν μεγάλη υπόγεια σήραγγα της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο.

Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωσή τους, η σήραγγα είχε μήκος άνω των 200 μέτρων και βάθος μεγαλύτερο των 25 μέτρων. Στο εσωτερικό της, όπως ανέφεραν, βρέθηκαν εκατοντάδες όπλα και θέσεις εκτόξευσης στραμμένες προς το Ισραήλ. Ο ισραηλινός στρατός διευκρίνισε σε χωριστή ανακοίνωση ότι οι θέσεις εκτόξευσης πυραύλων ήταν τέσσερις.

Αντιδράσεις από Χεζμπολάχ

Η Χεζμπολάχ έχει ήδη εκφράσει την πλήρη αντίθεσή της στη συμφωνία. Ο βουλευτής της οργάνωσης Χασάν Φαντλάλα δήλωσε ότι «δεν πρόκειται να εφαρμοστεί», κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να μετατρέψει τη σύγκρουση με το Ισραήλ σε εσωτερική σύγκρουση.

Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, χαρακτήρισε τη συμφωνία «ταπεινωτική και επονείδιστη», υποστηρίζοντας ότι ισοδυναμεί με «απεμπόληση της εθνικής κυριαρχίας» και νομιμοποιεί τη συνέχιση της ισραηλινής παρουσίας στον νότιο Λίβανο.

Υποστηρικτές της Χεζμπολάχ διαδήλωσαν το βράδυ της Παρασκευής, ενώ, σύμφωνα με ανταποκριτή του Γαλλικού Πρακτορείου, στον δρόμο προς το αεροδρόμιο της Βηρυτού, κοντά στα νότια προάστια, πυρπολήθηκαν αφίσες με το σύνθημα “Πρώτα ο Λίβανος”.

Ο διευθυντής μου διηγήθηκε ιστορίες για να με πείσει πως ο Λοβέρδος είναι κατά βάθος καλό παιδί, παρ’ ότι μια ζωή μητσοτακικός!

Να με συγχωρεί, αλλά διατηρώ τις επιφυλάξεις μου, αν και πρέπει να ομολογήσω ότι του βγάζω το καπέλο που κατάφερε να αδυνατίσει…

Ήρθε, όμως, ο Γιαννάκης με δήλωσή του σε πάνελ του Τάκη Χατζή, που θα μείνει στην… ιστορία, να με κάνει να τον… προσκυνήσω!

«Άμα δείτε πόσοι ντελιβεράδες κυκλοφορούν στους δρόμους, που είναι το πιο επικερδές επάγγελμα αυτό τον καιρό, καταλαβαίνεις ότι αυτοί που χρησιμοποιούν κάθε μέρα ντελιβερά δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα»!

Ρε παιδιά δεν έχω ξανακούσει τόσο… βαθυστόχαστη ανάλυση! Τύφλα νάχουν οι ταξικές αναλύσεις των αριστερών!

Ο άνθρωπος έβαλε τρίποντο από το ένα καλάθι στο άλλο! Μόνο αυτός μπορούσε να ταπώσει όλους όσους διαμαρτύρονται για ακρίβεια και τα άλλα… σάπια!

Έμεινα με την μπουκιά στο στόμα, βλέπετε μόλις είχα παραλάβει φαγητό από ντελιβερά και η δήλωση με χτύπησε κατακούτελα! Πως να το πω, ένοιωσα ξαφνικά εύπορη, αλλά και ένοχη για την γκρίνια μου…

Και κάπως έτσι πρέπει να ένοιωσε και ο Χατζής, που μόλις συνήλθε από το σοκ, ρώτησε το γιγαντιαίο Λοβέρδο: «καλά το σκεφτήκατε ώρα για να το πείτε αυτό»;

Επειδή, όμως, η κουβέντα του Γιαννάκη έχει ζουμί, αναμένω από τον Πιερρακάκη να βάλει έξτρα φόρο στην χρήση delivery! Ενδεχομένως τα σουβλάκια και οι πίτσες να τα κάνει… τεκμήριο!

Το σύνθημα του Μητσοτακιστάν στις ερχόμενες εκλογές θα είναι: “Χρησιμοποίησες ντελίβερι; Είσαι πλούσιος και δεν το ξέρεις!” Ρε σεις, οι άνθρωποι είναι έτη μπροστά!

Τι γίνεται στον κόσμο: Πρώτη η Αυστραλία επέβαλε όριο ηλικίας για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όπως έδειξαν μελέτες, χρησιμοποιούνται από όλα τα παιδιά (96%) 10-15 ετών, ωστόσο τα μισά πέφτουν θύματα εκφοβισμού (bullying) και 7 στα 10 βλέπουν αναρτήσεις που προωθούν το μισογυνισμό, τη βία, τις διατροφικές διαταραχές, ακόμα και την αυτοκτονία. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το Δεκέμβριο 2025, απαγορεύτηκε η πρόσβαση σε ανηλίκους κάτω των 16 ετών σε  Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube, Reddit, Kick και Twitch.

Η επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών γίνεται με τη χρήση τραπεζικών λογαριασμών, φωτογραφιών ταυτότητας ή προσωπικού βίντεο, μέθοδοι για τις οποίες διατυπώθηκαν ισχυρές επιφυλάξεις, λόγω του ιστορικού σε κυβερνοεπιθέσεις και υποκλοπές δεδομένων. Το εγχείρημα απέτυχε: «Λογαριασμοί ανηλίκων δεν έκλεισαν ή έκλεισαν και ξανάνοιξαν, καθώς είναι εύκολο να ξεγελάσει κανείς τις μεθόδους επαλήθευσης», είπε η Επίτροπος για την Ηλεκτρονική Ασφάλεια, Julie Inman Grant, τέσσερις μήνες αργότερα. «Το λάθος είναι ότι το μέτρο εστιάζει στις πολύ μεγάλες πλατφόρμες» σχολίασε η Meta (Facebook και Instagram).  «Υπάρχουν 2.000.000 πλατφόρμες, οι περισσότερες εκ των οποίων δεν έχουν δικλείδες ασφαλείας. Ο έλεγχος της ηλικίας πρέπει να γίνεται τη στιγμή που ο χρήστης κατεβάζει τις εφαρμογές από το app store καθώς και στο λειτουργικό σύστημα».

Παρά την αποτυχημένη εφαρμογή του μέτρου, η Αυστραλία υπήρξε πρότυπο για άλλες χώρες (Μαλαισία και Ινδονησία), όπου απαγορεύονται για τα παιδιά έως 16 ετών οι υψηλότερου κινδύνου εφαρμογές YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X και το ψηφιακό παιχνίδι Roblox. Στη Βραζιλία επιτρέπεται οι κάτω των 16 ετών, να έχουν λογαριασμό σε εφαρμογές, αν είναι συνδεδεμένος με του κηδεμόνα τους. Στον Καναδά, προσεχώς, θα ψηφιστεί το Digital Safety Bill, που θεσπίζει ψηφιακή ηλικία τα 16 χρόνια. Ομοίως, η Βρετανία ανακοίνωσε ότι «τα μέτρα που θα πάρει θα πάνε πιο μακριά από κάθε άλλη χώρα στον κόσμο».

Τι ισχύει στις ΗΠΑ

Δεν αποτελεί έκπληξη ότι στις ΗΠΑ προβάδισμα έχουν τα δυσθεώρητα κέρδη (π.χ. η Meta το 2025 είχε καθαρό κέρδος 60,46 δισ. δολ.) και όχι η προστασία των ανηλίκων. Σε κεντρικό επίπεδο, εκκρεμεί η ψήφιση από τη Γερουσία της “Kids Off Social Media Act”, που προβλέπει απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά κάτω των 13 ετών, ενώ σε περιεχόμενο που προτείνουν οι αλγόριθμοι, σε παιδιά κάτω των 16 ετών. Επίσης το νομοσχέδιο απορρίπτεται κάθε φορά που εισάγεται για ψήφιση, με το επιχείρημα της προστασίας της ελευθερίας λόγου.

Σε επίπεδο Πολιτειών, ωστόσο, πάρθηκαν μέτρα, αν και διαφορετικά σχετικά με την ηλικία. Σε Φλόριντα, Μισισιπί και Τενεσί απαγορεύεται η πρόσβαση στους κάτω των 14 ετών και με γονική συναίνεση επιτρέπεται από 15 ετών και άνω. Παρόμοια μέτρα λήφθηκαν στο Οχάιο, αλλά πάγωσε η εφαρμογή τους με δικαστική εντολή. Στη Γιούτα προβλέπεται η πιστοποίηση της ηλικίας να γίνεται τη στιγμή που ο χρήστης επιχειρεί να κατεβάσει την εφαρμογή και με γονική συναίνεση. Σε Νέα Υόρκη και Καλιφόρνια δεν τέθηκε όριο ηλικίας, αλλά απαιτείται γονική συναίνεση.

Σε άλλες Πολιτείες η έμφαση δόθηκε σε  αυξημένες απαιτήσεις απορρήτου και προστασίας των προσωπικών δεδομένων, καθώς και στην απαγόρευση των ρυθμίσεων που οδηγούν στον εθισμό. Οι εταιρίες ξεκίνησαν δικαστικούς αγώνες για την ακύρωση των σχετικών νόμων σε Καλιφόρνια και Μέριλαντ, ισχύουν όμως σε Νεμπράσκα και Βερμόντ. Τέλος, μια άλλη παραλλαγή ισχύει στη Βιρτζίνια, όπου οι κάτω των 16 ετών δικαιούνται πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα μία ώρα την ημέρα, εκτός αν συναινούν οι γονείς για περισσότερο.

Τι ισχύει στα Κράτη-Μέλη της ΕΕ

Το τι συμβαίνει στις ευρωπαϊκές κοινωνίες αποτυπώνεται στο Ευρωβαρόμετρο. Σύμφωνα με την έρευνα του Ιουνίου 2026, επιβεβαιώνεται ο συσχετισμός μεταξύ της πνευματικής και φυσικής υγείας των νεαρών ατόμων και του χρόνου που περνούν μπροστά σε οθόνες και ειδικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Βρέθηκε ότι, κατά μέσο όρο, οι νέοι περνούν στο διαδίκτυο 4,5 ώρες τις καθημερινές και 6,1 ώρες τη μέρα τα Σαββατοκύριακα. Το 14% αναφέρει ότι περνούν πάνω από 10 ώρες την ημέρα μπροστά από μια οθόνη. Επίσης το 48% των εφήβων πιστεύει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν θετική επίδραση στη ζωή τους. Μόνο το 21% των γονιών συμφωνεί.

Σχεδόν 1 στους 3 εφήβους παραδέχεται ότι αισθάνεται στρες, λύπη ή κοινωνικό αποκλεισμό εξαιτίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, 1 στους 3 υποφέρει από κουρασμένα μάτια, γενική κούραση, πονοκεφάλους, αδυναμία συγκέντρωσης, συμπτώματα που οι γονείς συχνά παραβλέπουν. Ακόμα, οι έφηβοι ανέφεραν αρνητικές εμπειρίες λόγω της τεχνητής νοημοσύνης (39%), παραπληροφόρηση (35%), εκφοβισμό (17%) και πίεση να μοιραστούν πολύ προσωπικές φωτογραφίες (10%). Τόσο οι έφηβοι όσο και οι γονείς συμφωνούν ότι πρέπει να εφαρμοστούν οι υπάρχοντες κανόνες και 54% των γονιών επιθυμούν να θεσπιστεί ψηφιακή ηλικία.

Η αφύπνιση σχετικά με αυτά τα προβλήματα και τα πρώτα νομοθετικά μέτρα ξεκίνησαν στην Ισπανία. «Τα κοινωνικά δίκτυα, δυστυχώς, έχουν γίνει είδος Άγριας Δύσης, ένα αποτυχημένο κράτος, ένας τόπος που παρέχει καταφύγιο σε εγκληματικές δραστηριότητες, πορνογραφία και βία» είπε ο πρωθυπουργός Σάντσεθ. «Είναι αληθινός φασίστας, ολοκληρωτιστής. Ο βρωμιάρης Σάντσεθ είναι τυραννικός και προδότης του λαού της Ισπανίας» έγραψε ο ιδιοκτήτης του Χ, Ελον Μασκ όταν ψηφίστηκε η απαγόρευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους ανηλίκους κάτω των 16 ετών (Φεβρουάριος 2026).

Η Πορτογαλία δεν επέβαλε πλήρη απαγόρευση, αλλά απαίτηση γονικής συναίνεσης για παιδιά 13-15 ετών και υποχρέωση των εταιριών να έχουν σύστημα επαλήθευσης ηλικίας συμβατό με το σύστημα της ψηφιακής γονικής συναίνεσης. Στη Γαλλία ψηφίστηκε νόμος, που ορίζει ψηφιακή ηλικία τα 15 έτη και υποχρεώνει τις πλατφόρμες να εφαρμόζουν μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας. Εκκρεμεί η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας. Παρόμοια μέτρα ανακοίνωσαν ότι θα πάρουν Πολωνία, Σλοβενία και Δανία, αν και η τελευταία θα προβλέψει εξαίρεση αν υπάρχει γονική συναίνεση, με κατώτατο όριο ηλικίας τα 13 έτη. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται η Αυστρία με το όριο ηλικίας τα 14 έτη. Στη Γερμανία υπάρχει πολιτική συμφωνία για ψηφιακή ηλικία τα 14 έτη.

Ψηφιακή νομοθεσία και πολιτικές στην ΕΕ

Το Μάϊο 2022, η Κομισιόν έκρουσε τον κώδωνα με τη Στρατηγική για “Ένα Καλύτερο Διαδίκτυο για τα Παιδιά” (γνωστή ως ΒΙΚ+). Εκεί εξηγεί ότι το περιεχόμενο που διακινείται στο διαδίκτυο ενίοτε ωθεί σε αυτοτραυματισμό, αυτοκτονία, διαδικτυακή βία, ναρκωτικά, διατροφικές διαταραχές, παρενόχληση, εκφοβισμός, ρητορική μίσους, πορνογραφία, κοινοποίηση προσωπικών πληροφοριών ή εικόνων χωρίς συναίνεση, σεξουαλική κακοποίηση, ρατσισμός, ξενοφοβία, αντισημιτισμός, παραπληροφόρηση, διαδικτυακός πολιτικός εξτρεμισμός, ριζοσπαστικοποίηση, τυχερά παιχνίδια, διαφήμιση ανθυγιεινών τροφών.

Η Κομισιόν δεσμεύτηκε να εκπονήσει ένα κώδικα δεοντολογίας για τον σχεδιασμό των πλατφορμών, να δημιουργήσει τον αριθμό επικοινωνίας 116111 για τα θύματα εκφοβισμού, να δώσει οδηγίες στα σχολεία και να προτείνει μια μέθοδο επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών. Το 2023, με Ψήφισμα βασισμένο σε μελέτες για τις επιπτώσεις του διαδικτύου στην ψυχική υγεία των ανηλίκων, το Ευρωκοινοβούλιο επεσήμανε ότι οι εφαρμογές με την «ατελείωτη κύλιση (scrolling) και τα «σκοτεινά μοτίβα (dark patterns) οδηγούν σε  εθισμό».

Με νεότερο Ψήφισμα, το 2025 κάλεσε την Κομισιόν να παρουσιάσει νομική πρόταση αναφορικά με τον εθισμό, τους ινφλουένσερς και την “ευρωπαϊκή ψηφιακή ηλικία” για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις πλατφόρμες κοινής χρήσης βίντεο και στους συντρόφους τεχνητής νοημοσύνης, που όρισε σε 16 έτη, χωρίς συναίνεση κηδεμόνα και σε 13 έτη σε κάθε περίπτωση. Στα συμπεράσματα αυτά κατέληξε με βάση μελέτες, όπως ότι 97% των νέων χρησιμοποιούν το διαδίκτυο καθημερινά, 78% των ατόμων 13-17 ετών ελέγχουν τα έξυπνα τηλέφωνά τους τουλάχιστον ανά ώρα, ενώ το 46% τα ελέγχουν συνεχώς, τα δε άτομα 16-24 ετών περνούν στο διαδίκτυο πάνω από 7 ώρες καθημερινά.

Μία από τις πέντε αιτίες άγχους και κατάθλιψης εφήβων είναι η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ένας στους πέντε ανήλικους παθαίνει εθισμό στα έξυπνα τηλέφωνα, κάτι που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίζει ψυχική διαταραχή. Ειδικά για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι μελέτες έδειξαν ότι η υπερβολική χρήση μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Άλλα αρνητικά φαινόμενα είναι η παραπληροφόρηση, η πρώιμη και συχνά ακούσια, δημόσια έκθεση των ανηλίκων σε ινφλουένσερς, η πρόσβαση σε πορνογραφία, η βία κατά των γυναικών, η στρατολόγηση από εγκληματικές οργανώσεις και η υποκλοπή προσωπικών δεδομένων.

Πράξη για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη

Σε απάντηση, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι έως το τέλος του 2026 θα παρουσιάσει πρόταση “Πράξης για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη” (Digital Fairness Act), που θα αναφέρεται στα σκοτεινά μοτίβα, το μάρκετινγκ από ινφλουένσερς , τον εθιστικό σχεδιασμό και τις αθέμιτες πρακτικές εξατομίκευσης. Περαιτέρω, το Ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου συνέπεσε με την ψήφιση της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, που προβλέπει υποχρέωση των πλατφορμών  να λαμβάνουν «κατάλληλα και αναλογικά μέτρα για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας των ανηλίκων».

Τον Οκτώβριο 2025, η Κομισιόν εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες για την εφαρμογή της διάταξης. Μία από αυτές είναι η διασφάλιση της νόμιμης ηλικίας των χρηστών, με μεθόδους ακριβείς, αξιόπιστες και μη παρεμβατικές, που δεν εισάγουν διακρίσεις. Προτείνεται επίσης ο λογαριασμός των ανηλίκων να είναι ιδιωτικός από προεπιλογή, να είναι απενεργοποιημένες οι λειτουργίες που οδηγούν σε υπερβολική χρήση, όπως οι διαδρομές επικοινωνίας, το εφήμερο περιεχόμενο, οι αποδείξεις ανάγνωσης, να απαγορεύεται η χειραγώγηση και η ώθηση σε δαπάνες, όπως με εικονικά νομίσματα ή κιβώτια με θησαυρό, να δύνανται οι ανήλικοι να μπλοκάρουν και να σιγούν άλλους χρήστες και να απαιτείται συγκατάθεσή τους για να μπαίνουν σε ομάδες.

Στη συνέχεια, η Κομισιόν προχώρησε στην εφαρμογή της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες αντιστεκόμενη στην πίεση των ΗΠΑ για το αντίθετο. Ζήτησε από Snapchat, YouTube, Apple App Store, Google Play να δώσουν εξηγήσεις σχετικά με το σύστημα επαλήθευσης της ηλικίας που εφαρμόζουν και για το πώς αποτρέπουν την πρόσβαση σε παράνομα προϊόντα, όπως ναρκωτικά, ή σε επιβλαβή πρότυπα, όπως διατροφικές διαταραχές (Οκτώβριος 2025). Τα αποτελέσματα της έρευνας ακόμα αναμένονται.

Τέλος η Κομισιόν παρουσίασε μια εφαρμογή “Ψηφιακής Επαλήθευσης της Ηλικίας” (Απρίλιος 2026), η οποία όμως δεν είχε την αναμενόμενη επιτυχία, μολονότι προηγουμένως δοκιμάστηκε σε Δανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα και Κύπρο. Για παράδειγμα, ο σύμβουλος κυβερνοασφάλειας Paul Moore έγραψε στο Χ ότι την χακάρησε σε λιγότερο από δυο λεπτά, καθώς και ότι αποθηκεύει και αφήνει απροστάτευτα ευαίσθητα δεδομένα στο τηλέφωνο του χρήστη.

Ο Olivier Blazy, Γάλλος, εμπειρογνώμονας κρυπτογραφίας είπε ότι είναι δυνατόν να «κατεβάσει την εφαρμογή, να αποδείξει ότι είναι άνω των 18 ετών, και στη συνέχεια ο ανιψιός του να πάρει το τηλέφωνό του, να ξεκλειδώσει την εφαρμογή και να τη χρησιμοποιήσει για να αποδείξει ότι είναι άνω των 18 ετών». Μετά ταύτα, η Κομισιόν δήλωσε ότι πρόκειται για δοκιμαστική έκδοση της εφαρμογής.

Σύνοδος Κορυφής Μαρτίου 2026

Παρά τα κενά της νομοθεσίας και την προβληματική επαλήθευσης ηλικίας, οι Αρχηγοί Κρατών συζήτησαν το θέμα της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο και αποφάσισαν αφενός να εφαρμοστεί η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, αφετέρου να τεθεί όριο ηλικίας για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ραγδαίες είναι και οι εξελίξεις στις ΗΠΑ, όπου Δικαστήρια αναγνώρισαν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλούν εθισμό, όπως το τσιγάρο.

Συγκεκριμένα, έκαναν δεκτές αγωγές αποζημίωσης ανηλίκων-θυμάτων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Στις 25 Μαρτίου 2026, μετά από δίκη επτά εβδομάδων, η Meta καταδικάστηκε από Δικαστήριο του Νέου Μεξικού σε 375.000.000 δολ., λόγω αποτυχίας να προστατέψει την ασφάλεια των παιδιών, να αποτρέψει την εκμετάλλευση του ευάλωτου χαρακτήρα τους και τη διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση. Στις  4 Μάϊου ξεκίνησε η δεύτερη φάση της δίκης με το ερώτημα αν η πρακτική της Meta αποτελεί δημόσιο κίνδυνο και αν πρέπει να επιβληθούν ασφαλιστικά μέτρα, όπως αλλαγές στο σχεδιασμό της πλατφόρμας.

Με μία ημέρα διαφορά, ολοκληρώθηκε στο Λος Άντζελες η εκδίκαση αγωγής (της πρώτης από τις 1.500 αγωγές που έχουν καταθέσει ανήλικοι, σχολεία και εισαγγελείς) κατά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Το TikTok and Snap έκαναν διακανονισμό πριν τη δίκη, με εμπιστευτικούς όρους. Meta και YouTube καταδικάστηκαν σε ηθική και ποινική αποζημίωση, η Meta σε 4,2 εκατ. και η YouTube σε 1,8 εκατ. δολάρια, διότι αποδείχτηκε ότι σχεδίασαν εκ προθέσεως τις πλατφόρμες έτσι που να οδηγούν σε ατελείωτη περιήγηση και τελικά σε εθισμό, όπως συμβαίνει με το τσιγάρο και τα ψηφιακά καζίνο.

Μία ενάγουσα άρχισε τη χρήση του YouTube σε ηλικία 6 χρονών και του Instagram 9 χρονών. Χρησιμοποιούσε το Instagram για αρκετές ώρες την ημέρα φθάνοντας τις 16 ώρες, παρά τις προσπάθειες της μητέρας της να την αποτρέψει. Αποτέλεσμα ήταν να βλαφτεί η ψυχική της υγεία, να αναπτύξει άγχος, δυσμορφία σώματος και αυτοκτονικές σκέψεις, να υποστεί εκφοβισμό και σεξουαλική εκβίαση. Ο συνήγορος της Meta αμφισβήτησε τη νομική έννοια του “εθισμού” και του σχεδιασμού “με σκοπό τη προσήλωση του χρήστη” και επέρριψε την ευθύνη στις δύσκολες συνθήκες ζωής της ανήλικης. Τα επιχειρήματα αυτά κατέρρευσαν όταν η ενάγουσα παρουσίασε εσωτερικά έγγραφα της Meta που αποδεικνύουν ότι οι κίνδυνοι είναι γνωστοί στους ιθύνοντες. Όπως εξήγησαν προστατευόμενοι μάρτυρες, εμπειρογνώμονες και ακαδημαϊκοί, επιλέχτηκε συνειδητά ο σχεδιασμός που παρατείνει χρονικά τη χρήση.

Οι δύο δικαστικές αποφάσεις δεν είναι αμετάκλητες. Θεωρούνται όμως ιστορικές, γιατί εγκαταλείφθηκε η θεωρία της προστασίας της ελευθερίας του λόγου, με βάση την οποία τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν μέχρι τότε στο απυρόβλητο και αναγνωρίστηκε ευθύνη της εταιρίας ως παραγωγού προϊόντος. Αναμένεται να επηρεάσουν την έκβαση των χιλιάδων εκκρεμών αγωγών και να αναγκάσουν τις εταιρίες να συμβιβαστούν ή/και να τροποποιήσουν τις ρυθμίσεις και τις ρήτρες ασφαλείας στις πλατφόρμες τους.

Χάρη στις επιστημονικές μελέτες, στα στατιστικά στοιχεία, στην έστω και ατελή νομοθεσία και στη νομολογία –και μάλιστα στις ΗΠΑ όπου εδρεύουν οι κολοσσοί της τεχνολογίας– δεν μένει αμφιβολία ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενέχουν κινδύνους για την υγεία, ακόμα και για τη ζωή. Το ερώτημα είναι τι θα κάνουν τώρα οι εταιρίες, που το κοινωνικό πείραμα απέτυχε μαζί με το επικίνδυνο επιχειρηματικό τους μοντέλο. Η απάντηση διαφαίνεται ήδη. Το Μάιο, η Meta απέλυσε 1.000 εργαζόμενους και μετέφερε 7.000 άλλους σε θέσεις σχετιζόμενες με την τεχνητή νοημοσύνη…

Αρκετοί επίδοξοι πολιτευτές ή αφελείς ρομαντικοί, ίσως πλανεμένοι στην αρχή, “είδαν φως και μπήκαν”. Τώρα ορισμένοι μάλλον δεν βλέπουν αρκετό φως και έχουν αρχίσει να βγαίνουν (ίσως δεν τους δόθηκαν εγκαίρως από το στενό κονκλάβιο πόστα, εγγυήσεις και αρμοδιότητες). Ωστόσο, υπενθυμίζουμε ότι πριν την ίδρυση του κόμματος είχαμε ήδη επισημάνει σαφώς ότι δεν επρόκειτο περί “κινήματος”, αλλά περί ενός ακόμα πολλά ή λίγα υποσχόμενου κόμματος. Θυμίζουμε λοιπόν τι είχαμε σημειώσει (SLpress.gr, 11/01/26) αναφορικά με “της Μαρίας την ποδιά όπου σφάζονταν παλικάρια…”

Πολλοί απλοϊκά σκεπτόμενοι άνθρωποι  πιστεύουν πως η ηγετική ιδιότητα εμπεριέχεται στο πρόσωπο, στη φυσιογνωμία, στο ψυχοπολιτικό προφίλ, στην ίδια τελικά την προσωπικότητα του ηγέτη, είτε αυτός εμφανίζεται σαν βασιλιάς, είτε ως ελέω λαού και εκλογών αρχηγός, που οφείλει βέβαια να δημιουργήσει ο ίδιος τις συνθήκες που θα του ανοίξουν το δρόμο για την ηγεσία.

Όμως, στην πραγματικότητα, η ηγετική ιδιότητα και η όποια ισχύς ή αδυναμία του ηγέτη, προκύπτουν πάντα από τη σχέση του με τους άλλους (την αγάπη ή τον φόβο που εμπνέει, τα συμφέροντα, τις επιδιώξεις κλπ. του κόσμου, δηλαδή της ομάδας, της φυλής, του λαού κλπ.). Προκύπτουν συνεπώς, από μια σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους που αναζητούν μια ηγετική φυσιογνωμία για να εκφραστούν πολιτικά και ενδεχομένως να επικρατήσουν των αντιπάλων τους.

Ο ηγέτης

Ο ηγέτης καθίσταται ηγέτης μόνο εξαιτίας του γεγονότος ότι τα συμφέροντα, τα οράματα, οι αγωνίες και οι προλήψεις εκατομμυρίων ανθρώπων αντανακλώνται στο πρόσωπό του κι αυτός έχει την πραγματική δυνατότητα να λειτουργήσει απέναντί τους σαν ο διαμορφωτικός-συνθετικός καθρέπτης που χρειάζονται. Όταν οι σχέσεις αυτές μεταβληθούν από τις εξελίξεις ή αποκτήσουν ρωγμές, τότε ο ηγέτης αποδομείται εκ των πραγμάτων. Άλλοτε μετατρέπεται ταχύτατα σε μια ταλαίπωρη και αμφισβητήσιμου κύρους μετριότητα, συνεπώς, παραμερίζεται ως “ανεπαρκής”. Άλλοτε εξορίζεται, αμφισβητείται ή και δολοφονείται ως επικίνδυνος για τα συμφέροντα κάποιων άλλων ισχυρών.

Η σημερινή καταρρέουσα ελληνική κοινωνία ή μάλλον ένα σημαντικό τμήμα της, που είναι αηδιασμένο από την πολύπλευρη, πολιτική, οικονομική, πολιτισμική και δημογραφική κρίση της χώρας, από την μαφιοποίηση του καθεστώτος, καθώς και από την ανικανότητα του κοινοβουλευτικού συστήματος να διαχειριστεί τις τύχες και τα πεπρωμένα του ελληνικού λαού, ψάχνει εναγωνίως: α) τις ιστορικές πηγές της κακοδαιμονίας και β) κάποιες διεξόδους στα χρόνια, όλο και πιο επείγοντα προβλήματα, η λύση των οποίων συνδέεται με την επιβίωση των λαϊκών στρωμάτων και την πραγματική υπαρξιακή αγωνία τους.  

Η ιδεολογική μετάλλαξη της Αριστεράς και η ένταξή της στο μετανεωτερικό, κοινωνιακό (και όχι πλέον κοινωνικό-ταξικό) αφήγημα του ατομοκεντρικού δικαιωματισμού, κοσμοπολιτισμού και εθνομηδενισμού συνέβαλε στη σταδιακή αύξηση του ποσοστού των πολιτών που σε όλο το δυτικό κόσμο αποστασιοποιήθηκαν από τις παραδοσιακές, δημοκρατικές διαδικασίες των εκλογών και προτίμησαν την ιδιώτευση. Έτσι, ο περιβόητος “καημός της Ρωμιοσύνης”, ως συλλογική συνείδηση, κοντεύει να γίνει “παιχνίδι στα χέρια των μεγάλων παιδιών”. Έχει, λοιπόν, μεταφερθεί στην τρέχουσα συζήτηση περί του ιστορικά αναγκαίου, σχεδόν μεσσιανικού ηγετικού προφίλ που “μας έλλειψε”, ή που μας χρειάζεται, για να συμπληρωθεί η ημιτελής επανάσταση του 1821 και το συλλογικό όραμα της ανεξαρτησίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και  πολιτικής ελευθερίας.

Συνοπτικά, με ευθύνη των Μεγάλων Δυνάμεων και των κοτζαμπάσηδων που κατά την εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση έβαλαν τα ταξικά συμφέροντά τους πάνω από τα λαϊκά και τα εθνικά, μας έλειψε –όπως λέει το αφήγημα– ένας ηγέτης του διαμετρήματος του Καποδίστρια. Στην ομώνυμη ταινία που έσπασε ταμεία και έχει ενοχλήσει τους γνωστούς, βλαχοκοσμοπολίτικους, εθνομηδενιστικούς κύκλους), ο Σμαραγδής δείχνει ότι ο “Μπαρμπα-Γιάννης” του φτωχού ελληνικού λαού, θυσιάστηκε χωρίς να ολοκληρώσει το πολιτικό του πρόγραμμα.

Τι απαιτούν οι καιροί

Σχεδόν δύο αιώνες μετά, τίθεται πάλι το ερώτημα που αφορά πλέον το παρόν και το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας: Ποιος έχει σήμερα το συγκινησιακά φορτισμένο “αντισυστημικό” ηγετικό προφίλ και ταυτόχρονα την επιμονή και τα επικοινωνιακά χαρίσματα που απαιτούν οι σημερινές ιστορικές περιστάσεις, για να εμπνεύσει τον ενθουσιασμό και να πλαισιώσει τον συλλογικό εαυτό του πολιτισμικά εξαντλημένου, πολιτικά και κοινωνικά διχασμένου και απογοητευμένου ελληνικού λαού; Ποιος μπορεί να δώσει ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο και αξιοπρέπεια στην καθημερινότητα της ρημαγμένης ελληνικής κοινωνίας;

Ποιος δηλώνει απερίφραστα την άρνησή του να συμβιβαστεί με το κατεστημένο πολιτικό σύστημα και την άδικη δικαιοσύνη του; Ποιος διαθέτει την αμεσότητα της έκφρασης κατά την εκφορά ενός λόγου πολιτικού, τουλάχιστον ως προς το όραμα της αποκατάστασης της δημοκρατίας, παρά τις όποιες ελλείψεις ή ανεπάρκειές του στα επιμέρους ζητήματα; Μα προφανώς, η Καρυστιανού, που ως μητέρα αδικοχαμένου παιδιού ενσαρκώνει στη συνείδηση εκατομμυρίων Ελλήνων την κραυγή της απόγνωσης, τη δήλωση “δεν έχω οξυγόνο”, την απόφασή της να διορθώσει τα πράγματα.

Θα έλεγε, λοιπόν, κανείς πως γύρω από την εμβληματική, “μητρική” φυσιογνωμία της Καρυστιανού, που εκφράζει το αίτημα δικαιοσύνης εκ μέρους του “κινήματος των Τεμπών”, οι περιστάσεις είναι ιδιαιτέρως ευνοϊκές για την ανάπτυξη ενός παλλαϊκού κινήματος για τη δικαιοσύνη και τη δημοκρατία. Κατά μείζονα λόγο, επειδή το υπαρξιακής σημασίας κίνημα του αγροτικού και κτηνοτροφικού κόσμου αγωνίζεται για το αυτονόητο δικαίωμά του να παράγει εγχώρια τρόφιμα και να μην καταστρέφεται από τις πολιτικές της ΕΕ που πριμοδοτούν τις εισαγωγές τροφίμων από τη Λατινική Αμερική, αλλά και την εντομοφαγία.

Η αβεβαιότητα για το μέλλον των ευρωπαϊκών λαών ενισχύεται από την πολεμική αντιρωσική υστερία με όρους πολιτικοστρατιωτικούς και πολιτισμικούς που θυμίζουν έντονα και αποτελούν προεκτάσεις της ιστορικής, δυτικοευρωπαϊκής εχθρότητας κατά της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Διότι, χρήματα για την επιδότηση του καθεστώτος Ζελένσκι προφανώς βρίσκονται. Οι ηγεμονεύουσες αστικές τάξεις της Ευρώπης, άλλωστε, είναι τόσο στραμμένες στη στρατιωτική ενοποίηση της ΕΕ, που δηλώνουν ότι στην Ευρώπη σήμερα “δεν μιλάει ο Μπετόβεν ή ο Μπαχ, αλλά τα όπλα”!

Αντίθετα, οι επιδοτήσεις της εγχώριας αγροτικής παραγωγής, όταν δεν τρώγονται από τις συμμορίες των διαφόρων ΟΠΕΚΕΠΕ, αποτελούν ένα βάρος που “δεν αντέχουν οι προϋπολογισμοί”! Έτσι, στην Ελλάδα, η κυβέρνηση όχι μόνο σφάζει τα κοπάδια με το πρόσχημα της ευλογιάς, αλλά και προσπαθεί με κάθε τρόπο να απομονώσει κοινωνικά τους αγωνιζόμενους αγρότες, να τους διασπάσει, επιδοτώντας επιλεκτικά ορισμένες περιφέρειες, να τους τρομοκρατήσει με διώξεις και πρόστιμα.

Κεφάλαιο Καρυστιανού: Κίνημα ή κόμμα

Ωστόσο, το “κίνημα των Τεμπών”, μέχρι σήμερα τουλάχιστον, δεν φάνηκε να συν-κινείται (κυριολεκτικά και μεταφορικά) με το αγροτοκτηνοτροφικό κίνημα. Προφανώς, παρά τις κινηματικές εξαγγελίες του, τείνει μονόπλευρα στην ίδρυση του κόμματος Καρυστιανού. Προς αυτήν την κατεύθυνση εξάλλου ωθούν συστηματικά τον αντι-συστημικό του δυναμισμό, όχι μόνο όλα τα παραδοσιακά συστημικά μέσα (δημοσιογραφικά και πολιτικά), αλλά και οι διάφοροι “συνομιλητές” και οι “σοφοί σύμβουλοι” της Καρυστιανού.

Όλοι εκείνοι δηλαδή που δεν την θέλουν καθόλου λαοπρόβλητη “Κυρά Μαρία” (στην προέκταση του “Μπαρμπα-Γιάννη” Καποδίστρια), αλλά ηγετική φυσιογνωμία ενός νέου κόμματος που θα επιτρέψει στους ίδιους να “τρουπώσουν” στο σύστημα που καταγγέλλουν. Αρχικά, ως βουλευτές. Ίσως, ποιος ξέρει, αργότερα, και ως υπουργοί… Κάποιος μάλιστα από τους υποψήφιους παρατρεχάμενους που αλληλοσπρώχνονται στους διαδρόμους, δήλωσε πως η Καρυστιανού είναι “από μηχανής Θεός”… Για όλους αυτούς τους δήθεν αντισυστημικούς, “ιδεαλιστές” και πραγματιστές, “δεξιούς” και “αριστερούς”, η Καρυστιανού είναι το όχημα για την εκπλήρωση  των προσωπικών τους φιλοδοξιών. Σε αυτές τις συνθήκες, αντί μιας λαοφιλούς “Κυρά Μαρίας” στο πλαίσιο ενός παλλαϊκού κινήματος αμφισβήτησης, το εγχείρημα κινδυνεύει να καταλήξει σε μια ακόμα πολιτικά “κουτσή Μαρία” του Κοινοβουλίου…

Όπως ξέρουμε από την ιστορία, η εμπιστοσύνη και η υποστήριξη που δείχνει το πλήθος είναι δίκοπο μαχαίρι. Οι άνθρωποι όσο δύσκολα γοητεύονται, τόσο εύκολα απογοητεύονται. Η ιδεολογική και πολιτική ανομοιογένεια ενός εν δυνάμει κοινωνικού κινήματος για τη δικαιοσύνη, αντί να κινητοποιήσει τη λαϊκή βάση του και να συντονιστεί με τα ζωντανά κοινωνικά κινήματα “από τα κάτω”, μετατρέπεται εκ των άνω και όπως-όπως σε κόμμα. Αυτό θα καταστήσει το νέο κόμμα εσωτερικά ασταθές και θνησιγενές. Θα πρόκειται για κόμμα, στο οποίο οι πολίτες, ως ψηφοφόροι πλέον, θα αναθέτουν την “σωτηρία” ή έστω την επίλυση των προβλημάτων τους.

Κάτι που σε τελευταία ανάλυση θα λειτουργήσει στο δημοκρατικό πατριωτικό χώρο διχαστικά και εκτονωτικά – κάπως όπως το “αριστερό” εγχείρημα γύρω από τον αμερικανόφερτο Κασσελάκη ή τον κεντροαριστερό Θεοδωράκη με το “Ποτάμι” του. Άλλωστε, το πρόβλημα επιλογής των στελεχών του υπό κόμματος παραμένει ακανθώδες: Πως και μέσα από ποιες διαδικασίες θα επιλεγούν οι πολιτικά “άφθαρτοι” που θα διαμορφώσουν το πρόγραμμα του νέου κόμματος; Και τι θα περιέχει άραγε αυτό το πρόγραμμα;

Το ασαφέστατο πολιτικό στίγμα του υπό διαμόρφωση σχηματισμού, με τις αερολογίες “περί φροντίδας” στις ευπαθείς ομάδες, αλλά και η επίμονη σιωπή γύρω από τα θέματα που ενέχουν συγκρουσιακή κοινωνιοπολιτική δυναμική. Τέτοια θέματα είναι π.χ. το αίτημα της μείωσης άμεσων και έμμεσων φόρων, της αύξησης της παραγωγής και της εξασφάλισης της διατροφικής επάρκειας, ενδεχομένως με μέτρα προστατευτισμού, της βελτίωσης των μισθών και της κατάργησης κάθε μορφής εντατικοποίησης της απλήρωτης εργασίας, το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης, το ζήτημα των σχέσεων της χώρας με ΝΑΤΟ και ΕΕ κλπ.

Η σιωπή επιτρέπει στη ρητορική της κάθαρσης να ακουστεί από χιλιάδες ανθρώπους χωρίς “παράσιτα”! Ωστόσο, η Καρυστιανού θα έκανε μεγάλο λάθος αν υπερτιμούσε τις κοσμοπλημμύρες για το θέμα των Τεμπών ή τα ποσοστά που της δίνουν οι δημοσκοπήσεις. Δεν αποτελούν ασφαλές πολιτικό έρεισμα. Ούτε ένα μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας θα αρκούσε προφανώς από μόνο του για να επιλύσει συσσωρευμένα προβλήματα. Ωστόσο, μια παλλαϊκή κινητοποίηση που θα έβαζε φρένο στους σχεδιασμούς του καθεστώτος ή θα το ανέτρεπε, θα ήταν ένα πρώτο βήμα για τη ριζική αλλαγή πορείας επί του σημερινού καταστροφικού μονόδρομου. Το κόμμα της μοιάζει δυστυχώς να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.   

Πρόκειται όμως για μια σοβαρή στρατηγική εκτίμηση ή για μια ρηχή πολιτική διακήρυξη που δημιουργεί επικίνδυνες ψευδαισθήσεις και υψηλές προσδοκίες που αντικειμενικά δεν μπορούν να εκπληρωθούν; Και ανενδοίαστα υποστηρίζω ότι το ΝΑΤΟ, ως ενιαία οντότητα, στο θέμα της ένταξης της Ουκρανίας δεν στάθηκε ειλικρινές απέναντι στο Κίεβο.

Ουκρανία και ΝΑΤΟ: Το ιστορικό

Για την ιστορία να πούμε ότι αυτή η “ανειλικρίνεια” άρχισε λίγο πριν από τον Απρίλιο 2008! Στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστιm παρά τις υποσχέσεις του Οργανισμού που πιεζόταν από τον πρόεδρο Μπους, δεν δόθηκε στην Ουκρανία (και στην Γεωργία) η ιδιότητα «υποψήφιας χώρας», βάζοντας την σε ένα Σχέδιο Ένταξης (Membership Action Plan-MAP). Δεν επιτεύχθηκε συναίνεση (consensus) διότι αρκετές χώρες, με πρώτες την Γερμανία και την Γαλλία, διέβλεπαν επικίνδυνες επιπλοκές με την Ρωσία.

Από τότε αν και γίνονταν συχνές αναφορές για το ότι «η πόρτα του ΝΑΤΟ» παραμένει ανοικτή για την Ουκρανία, δεν δόθηκε ποτέ μέχρι σήμερα το καθεστώς χώρας MAP! Τα μεγάλα λόγια περί… επικείμενης ένταξης συνεχίστηκαν για πολλά χρόνια, ακόμα και μάλιστα όταν είχε ανοίξει ένας ιδιότυπος διάλογος με την Ρωσία, με ανταλλαγή επιστολών την περίοδο πριν από την εισβολή.

Κρίνεται σκόπιμο να εξηγήσουμε ότι η ιδιότητα MAP ουδόλως αποτελεί… ιδιότητα μέλους αλλά, αφ’ ενός μεν συνιστά δέσμευση της χώρας που χαρακτηρίζεται έτσι να μετασχηματιστεί πολιτικά και στρατιωτικά στην πορεία για την ένταξη της και αφ’ ετέρου δέσμευση της Συμμαχίας να έχει την «πόρτα του ΝΑΤΟ ανοικτή», σύμφωνα με το Άρθρο 10 του Συμφώνου Βορείου Ατλαντικού.

Η υπόσχεση και η πραγματικότητα

Η συζήτηση για την ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία επανέρχεται διαρκώς στην ευρωπαϊκή πολιτική ελίτ, κυρίως από τις Βαλτικές Χώρες και την Πολωνία, παρά το γεγονός ότι ακόμη και επί προεδρίας Μπάιντεν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γερμανία, η Γαλλία, αλλά και άλλα κράτη-μέλη όχι μόνον απέφευγαν να δεσμευθούν σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, αλλά αντιμετώπιζαν αρνητικά αυτήν την προοπτική!

Ο λόγος είναι προφανής. Η ένταξη μιας χώρας που βρίσκεται σε πόλεμο με μια πυρηνική δύναμη θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση σύγκρουση μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας. Ακόμη όμως και μετά το τέλος του πολέμου, το ερώτημα παραμένει. Με ποιους όρους θα μπορούσε να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ μια χώρα με ανοιχτές εδαφικές διαφορές και χωρίς συνολική ειρηνευτική συμφωνία; Kαι το πιο βασικό όταν ένας από τους διακηρυγμένους πολεμικούς στόχους της Μόσχας ήταν και η αποτροπή ενός τέτοιου ενδεχομένου.

Το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων

Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη αντίφαση. Η Μόσχα έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι θεωρεί την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ υπαρξιακή απειλή για την ασφάλειά της. Μπορεί κανείς να συμφωνεί, ή να διαφωνεί με αυτή τη θέση. Δεν μπορεί όμως να την αγνοεί όταν επιδιώκει μια διαπραγματευτική λύση. Αν το βασικό ζήτημα που επικαλείται η μία πλευρά παραμένει εκτός συζήτησης, τότε ποιο ακριβώς είναι το περιθώριο για μια βιώσιμη ειρήνη;

Η συνεχής επανάληψη ότι η ένταξη της Ουκρανίας είναι… «αναπόφευκτη» μπορεί να ακούγεται φιλοουκρανική. Στην πραγματικότητα, όμως, ελαχιστοποιεί, αν δεν μηδενίζει τα περιθώρια συμβιβασμού. Αντί να δημιουργεί πλαίσιο διαλόγου, παγιώνει τις ασύμβατες θέσεις των δύο πλευρών και καθιστά δυσχερέστερη οποιαδήποτε πολιτική διευθέτηση. Και για αυτό σε οποιαδήποτε σχέδιο επίλυσης της κρίσης, όπως αυτά του Τραμπ με τα «πολλά σημεία», αποκλείεται η ένταξη, αλλά προσφέρονται ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας.

Εάν ο πραγματικός στόχος είναι η προστασία της Ουκρανίας και όχι η παράταση του πολέμου, τότε η ευρωπαϊκή διπλωματία θα όφειλε να επικεντρωθεί στη διαμόρφωση μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας για την Ευρώπη, μέσα από διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές κρίσεις δεν επιλύθηκαν μόνο στα πεδία των μαχών. Επιλύθηκαν και στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων, όταν οι αντίπαλοι αποδέχθηκαν έναν νέο συσχετισμό ασφαλείας. Το ερώτημα είναι αν σήμερα υπάρχει η πολιτική βούληση για μια ανάλογη προσέγγιση.

Προϋποθέτει η ένταξη την ήττα της Ρωσίας;

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη, πιο δύσκολο ερώτημα. Τι σημαίνει στην πράξη η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ; Εφόσον η Ρωσία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να την αποδεχθεί, η υλοποίηση αυτής της προοπτικής προϋποθέτει, είτε μια αποφασιστική στρατιωτική ήττα της Ρωσίας, είτε μια τόσο βαθιά αποδυνάμωσή της, ώστε να αδυνατεί να αντιδράσει αποτελεσματικά.

Είναι όμως ρεαλιστικό να οικοδομείται η ευρωπαϊκή στρατηγική πάνω στην υπόθεση ότι μια πυρηνική υπερδύναμη θα καταρρεύσει, ή θα αποδεχθεί αδιαμαρτύρητα μια τέτοια εξέλιξη, όταν κατέχει ήδη το 21-22% της ουκρανικής επικράτειας; Αν η απάντηση είναι αρνητική, τότε η επαναλαμβανόμενη υπόσχεση ένταξης κινδυνεύει να λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό σύνθημα, που ικανοποιεί μία στείρα αντιρωσική στάση, παρά ως εφαρμόσιμη στρατηγική.

Είναι το ΝΑΤΟ αμυντική συμμαχία ή πολιτικό βραβείο;

Το ερώτημα αφορά και τον ίδιο τον χαρακτήρα του ΝΑΤΟ. Η Συμμαχία ιδρύθηκε ως οργανισμός συλλογικής άμυνας. Δεν δημιουργήθηκε ως μηχανισμός που επεκτείνεται μόνο αφού προηγηθεί η στρατηγική ήττα μιας αντίπαλης μεγάλης δύναμης. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία δεν έχει το δικαίωμα να επιδιώκει την ένταξή της, ούτε ότι τα κράτη-μέλη δεν έχουν το δικαίωμα να εξετάζουν το ενδεχόμενο διεύρυνσης.

Σημαίνει όμως ότι κάθε στρατηγική επιλογή πρέπει να αξιολογείται με βάση τις πραγματικές της συνέπειες και όχι μόνο τις πολιτικές της προθέσεις. Και εδώ κρίνεται σκόπιμο να πούμε ότι και ο ίδιος ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Ζελένσκι, έχει δηλώσει ότι γνωρίζει ότι η χώρα τους δεν μπορεί να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

Το κρίσιμο ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν η Ουκρανία “αξίζει” να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Το ερώτημα είναι αν η διαρκής υπόσχεση μιας ένταξης, χωρίς ορατό δρόμο υλοποίησης, αυξάνει τις πιθανότητες ειρήνης, ή… αντίθετα μετατρέπει τον πόλεμο σε μία σύγκρουση χωρίς ορίζοντα.

Η ιστορία μας αποδεικνύει ότι η εξωτερική πολιτική δεν κρίνεται από τις προθέσεις της. Αξιολογείται από τα αποτελέσματά της. Και αν μια πολιτική, όσο ηθικά ελκυστική κι αν ακούγεται, καθιστά την ειρήνη λιγότερο πιθανή, τότε ίσως έχει έρθει η στιγμή η Ευρώπη να εγκαταλείψει τις διακηρύξεις και να επιστρέψει στον ρεαλισμό. Δυστυχώς οι πόλεμοι δεν τελειώνουν με ευχές, αν δεν τελειώσουν με την αποφασιστική νίκη της μία πλευράς στην άλλη και την επιβολή της θέλησης του νικητή στον ηττημένο: Τελειώνουν όταν η διπλωματία κατορθώνει να γεφυρώσει αυτό που τα όπλα αδυνατούν να επιλύσουν!

Η επιστολή κοινοποιήθηκε επίσης στον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, στον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, στον αναπληρωτή υφυπουργό Εξωτερικών για Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις Ντάνιελ Λότον και στο Κογκρέσο των ΗΠΑ.

Σύνδεση με S-400 και F-35

Το AHI συνέδεσε την πώληση με την απόκτηση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Τουρκία και τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα F-35. Ο Λαριγκάκης υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών (SSB) στο πλαίσιο του νόμου CAATSA, μετά την αγορά του S-400.

«Η κυβέρνησή σας κατέληξε στο σωστό συμπέρασμα το 2020 και σας καλούμε να παραμείνετε συνεπείς με αυτή τη θέση», αναφέρει η επιστολή. Το AHI υποστήριξε ότι δεν έχουν αλλάξει οι συνθήκες που οδήγησαν στις κυρώσεις, καθώς η Τουρκία εξακολουθεί να διαθέτει το ρωσικό σύστημα και οι λόγοι εθνικής ασφάλειας παραμένουν. Επίσης, προειδοποίησε ότι τυχόν αλλαγή πολιτικής θα αποδυνάμωνε το νομικό πλαίσιο των κυρώσεων.

Ρόλος του Κογκρέσου

Το AHI εξέφρασε επίσης ανησυχία για τον ρόλο του Κογκρέσου. Αν και η κυβέρνηση έχει ενημερώσει επίσημα το Κογκρέσο για την πώληση, αναφέρει ότι υπάρχουν ενδείξεις πως η διαδικασία προχωρά παρά τις αντιρρήσεις και χωρίς πλήρη τήρηση της παραδοσιακής διαβούλευσης. Η επιστολή τονίζει ότι η εποπτεία του Κογκρέσου είναι κρίσιμη για την εξωτερική και αμυντική πολιτική των ΗΠΑ.

Αντιδράσεις Ελληνοαμερικανών βουλευτών

Τέσσερις Ελληνοαμερικανοί βουλευτές εξέφρασαν επίσης ανησυχία για την πιθανή πώληση κινητήρων στην Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η συμπεριφορά της Άγκυρας απειλεί τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Εξέφρασαν επίσης αντίθεση σε πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 χωρίς πλήρη συμμόρφωση με τον νόμο CAATSA.

Κατηγορίες για Χαμάς και Ρωσία

Οι βουλευτές ανέφεραν επίσης ότι η Τουρκία «φιλοξενεί τη Χαμάς» και ότι είναι η μόνη χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ που δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, χαρακτηρίζοντας τα ζητήματα αυτά ανησυχητικά.

Το AHI για την Ανατολική Μεσόγειο

Το AHI υποστήριξε ότι οι σχέσεις των ΗΠΑ με την Ελλάδα και άλλους συμμάχους στην Ανατολική Μεσόγειο είναι στρατηγικά πιο αξιόπιστες και πρέπει να ενισχυθούν. Τόνισε ότι η συνεργασία αυτή ωφελεί τις ΗΠΑ σε μια περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Το AHI κάλεσε την κυβέρνηση Τραμπ να αναθεωρήσει την πολιτική της προς την Τουρκία, να σεβαστεί τον ρόλο του Κογκρέσου, να μπλοκάρει την πώληση κινητήρων KAAN και να αποτρέψει οποιαδήποτε επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35, εκτός αν πληρούνται πλήρως όλες οι νομικές προϋποθέσεις των ΗΠΑ.