Αντίθετα, για τρία χαμηλόβαθμα στελέχη της Πυροσβεστικής είχε προταθεί η απαλλαγή από τη συγκεκριμένη κατηγορία, με παράλληλη διαβίβαση της δικογραφίας στον εισαγγελέα Λάρισας, προκειμένου να διερευνηθεί αν προκύπτουν άλλα πιθανά αδικήματα, τα οποία συνδέονται με ζητήματα ελλιπούς πραγματογνωμοσύνης.

Ο εισαγγελικός λειτουργός είχε τονίσει στην πρότασή του ότι, χωρίς την έγκριση των αρμόδιων δικαστικών και ανακριτικών Αρχών, δόθηκε εντολή να γίνουν παρεμβάσεις στον χώρο του δυστυχήματος, να στρωθεί ο δρόμος με χαλίκια και να καλυφθεί τμήμα του εδάφους με τριμμένη πίσσα. Για τον πρώην υφυπουργό παρά τω πρωθυπουργώ ανέφερε ότι παρότι είχε υποχρέωση να αποτρέψει αυτές τις ενέργειες, δεν έκανε κάποια ενέργεια για να τις σταματήσει.

Ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου είχε αναφέρει, μεταξύ άλλων, οτι οι κ.κ. Τριαντόπουλος και Αγοραστός «είχαν ως σκοπό, δυσχεραίνοντας τις έρευνες για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, να επέμβουν αθέμιτα στην εν εξελίξει ανακριτική διαδικασία, από την οποία προέκυπταν ποινικές ευθύνες για συγκεκριμένα πρόσωπα με αφορμή το εν λόγω σιδηροδρομικό δυστύχημα, προς τον σκοπό αφενός μεν βλάβης του κράτους και δη της λειτουργίας της δικαιοσύνης, αφετέρου δε προσπορισμού παράνομου ηθικού οφέλους στους δράστες των διερευνώμενων αδικημάτων».

Τι υποστηρίζουν οι κατηγορούμενοι

Οι κατηγορούμενοι, πάντως, απορρίπτουν τις σε βάρος τους αιτιάσεις, υποστηρίζοντας ότι ουδέποτε έδωσαν εντολή για αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος ή για οποιαδήποτε παρέμβαση που θα μπορούσε να επηρεάσει την έρευνα. Από την άλλη πλευρά, οι συγγενείς των θυμάτων, οι οποίοι έχουν δηλώσει παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας, εξακολουθούν να ζητούν την αναβάθμιση της δίωξης από πλημμέλημα σε κακούργημα, εκτιμώντας ότι οι ενέργειες που αποδίδονται στους εμπλεκόμενους είχαν σοβαρές συνέπειες για τη συλλογή κρίσιμων αποδεικτικών στοιχείων και, κατ’ επέκταση, για τη διαλεύκανση της υπόθεσης.

Παράλληλα, η κύρια ποινική δίκη για τη σιδηροδρομική τραγωδία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας και αυτήν την περίοδο καταθέτουν μάρτυρες, επί των πλείστων συγγενείς θυμάτων. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται η ανάκριση που διενεργείται από τον αρεοπαγίτη ανακριτή Ηλία Γιαρένη για τις τυχόν ποινικές ευθύνες του πρώην υπουργού Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή και επτά πρώην γενικών γραμματέων του Υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών την περίοδο 2016-2023. Ο πρώην υπουργός ερευνάται για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος.

Η συνάντηση με τον Ερντογάν, ωστόσο, προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης λόγω της συζήτησης για το πολιτικό μέλλον του Φρίντριχ Μερτς και των σεναρίων που αφορούν την επόμενη ημέρα στην ηγεσία της Γερμανίας. Η Die Zeit δημοσίευσε χαρακτηριστικά τον τίτλο: «Πώς λέγεται η αλλαγή καγκελαρίου στα τουρκικά;»

Η Frankfurter Rundschau έκανε λόγο για τον Βιστ που «παίζει τον ρόλο του εξωτερικού καγκελαρίου», ενώ η Tagesspiegel τον χαρακτήρισε «εφεδρικό καγκελάριο». Το ενδιαφέρον ενισχύθηκε και από το γεγονός ότι η συνάντηση με τον Ερντογάν δεν είχε ανακοινωθεί αρχικά δημοσίως. Οι Financial Times αναφέρθηκαν στον Βιστ ως «δυνητικό επόμενο ηγέτη της Γερμανίας».

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε ενώ οι επαφές του Βιστ με την τουρκική πλευρά είχαν ήδη ενισχυθεί τους τελευταίους μήνες. Τον Ιούνιο, ο Βιστ είχε συναντηθεί στο Βερολίνο με τον Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς, επικεφαλής σύμβουλο του Ερντογάν για θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην αντιπροσωπεία της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας στο Βερολίνο. Ο Κιλίτς έχει γεννηθεί στο Ζίγκεν της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας. Κατά την ίδια επίσκεψη στο Βερολίνο, ο Κιλίτς συμμετείχε και σε εκδήλωση που διοργανώθηκε από κοινού με το Ίδρυμα Konrad Adenauer.

Τι συζήτησαν Ερντογάν και Βιστ

Μετά τη συνάντηση, ο Βιστ δήλωσε ότι στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν οι οικονομικές σχέσεις και η περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Γερμανίας. Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας τάχθηκε υπέρ της μεταρρύθμισης της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, ενώ ανέφερε ότι συζητήθηκε και η ανάγκη για μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στην Τουρκία. Όπως είπε, έθεσε επίσης ζητήματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Στις συνομιλίες τέθηκε ακόμη το ενδεχόμενο στενότερης συνεργασίας στον τομέα της άμυνας και των εξοπλισμών. Ο Βιστ ανέφερε παράλληλα ότι ο Ερντογάν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πολιτική κατάσταση στη Γερμανία. Σύμφωνα με τον ίδιο, συζήτησαν εκτενώς την εσωτερική πολιτική κατάσταση και τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα στη χώρα.

Η υποδοχή του Βιστ παρουσιάστηκε σε ορισμένα γερμανικά μέσα ως πρωτοφανής, ωστόσο υπάρχουν προηγούμενα. Ο πρώην πρωθυπουργός της Κάτω Σαξονίας Στέφαν Βάιλ είχε συναντήσει τον Ερντογάν στην Άγκυρα στις 9 Μαΐου 2014, όταν ο Ερντογάν ήταν πρωθυπουργός της Τουρκίας. Την ίδια ημέρα ο Βάιλ είχε συναντηθεί και με τον τότε πρόεδρο της Τουρκίας Αμπντουλάχ Γκιουλ. Η συνάντηση Ερντογάν-Βιστ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Χέντρικ Βιστ αναφέρεται στη γερμανική πολιτική ως πιθανός διάδοχος του Μερτς, ενώ η συζήτηση για την επόμενη ημέρα στην ηγεσία της Γερμανίας έχει ενταθεί.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι σχέσεις της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας με την Τουρκία, δεδομένου του μεγέθους της τουρκικής κοινότητας στο κρατίδιο. Σύμφωνα με στοιχεία του Κοινοβουλίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, στο κρατίδιο ζουν περισσότεροι από 900.000 κάτοικοι τουρκικής καταγωγής, ενώ σχεδόν 500.000 διαθέτουν τουρκική υπηκοότητα. Στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία λειτουργούν επίσης τέσσερα τουρκικά γενικά προξενεία, περισσότερα από οποιοδήποτε άλλο γερμανικό κρατίδιο.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε ήδη μία εξαιρετική ευρωπαϊκή διπλωματική σταδιοδρομία όταν η Ελληνική Επανάσταση ξέσπασε. Μετά τη διαφωνία του με την πολιτική του τσάρου Αλεξάνδρου Α΄ απέναντι στο ελληνικό ζήτημα (προσπαθούσε για ρωσοτουρκικό πόλεμο), απομακρύνθηκε από την ενεργό υπηρεσία και εγκαταστάθηκε στη Γενεύη, το 1822. Από εκεί εξακολούθησε να εργάζεται υπέρ του Ελληνικού Σκοπού.

Ο Καποδίστριας ως νεότερος Αισυμνήτης

Το 1827, η Γ΄ Εθνική Συνέλευση της Τροιζήνας τον εξέλεξε Κυβερνήτη της Ελλάδος. Ο Καποδίστριας δεν κατέκτησε την εξουσία με τη βία. Το 1828, το Σύνταγμα της Τροιζήνας ανεστάλη, αλλά αυτό δεν έγινε με τη βία, ή την απειλή χρήσης βίας. Έγινε πολιτικά ομόφωνα, νόμιμα και συνταγματικά. Με το ψήφισμα του Ιανουαρίου του 1828, η εξουσία δόθηκε στον Καποδίστρια μέχρι τη σύγκληση μιας νέας Εθνικής Συνέλευσης, η οποία θα αποφάσιζε για το οριστικό πολίτευμα της χώρας.

Ο Καποδίστριας τήρησε τη δέσμευση αυτή συγκαλώντας τη Δ΄ Εθνοσυνέλευση στο Άργος τον Ιούλιο του 1829. Εκεί, η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε ομόφωνα τις μέχρι τότε ενέργειές του πανηγυρικά, ανανέωσε την εμπιστοσύνη προς το πρόσωπό του και παρέτεινε την προσωρινή συγκεντρωτική διακυβέρνηση, έως ότου ολοκληρωθούν οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις για τα σύνορα και την ανεξαρτησία της Ελλάδας. Με την παραπάνω κίνηση έδειξε ξανά την ουσιαστική προσήλωσή του στο νόμο και τις δημοκρατικές αρχές.

Σε όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, δεν είχε κανένα προσωπικό όφελος, αλλά αντιθέτως “εκμηδένισε” τον εαυτό του ώστε να μην ταυτιστεί η εξουσία με το πρόσωπο. Η κεντρικοποίηση της κρατικής εξουσίας ήταν αναγκαία για να υπάρξει κράτος και αναγκαία για τον πολιτειακό μετασχηματισμό.

Κατά την διάρκεια της εξουσίας του, δεν άσκησε βία, ούτε βασάνισε τους αντιπάλους του για τις πολιτικές ιδέες. Ήταν, όμως, ανυποχώρητος στην εφαρμογή του νόμου λ.χ. έσοδα από τελωνεία, Πετρόμπεης κ.α. Είπε «η Κυβέρνησις δεν εκδικείται, ούτε κατατρέχει. Επιβάλλει όμως τον νόμον, διότι άνευ νόμου δεν υπάρχει Πολιτεία». Έφερνε καινούργιο Σύνταγμα (Σπηλιάδη) στην Ε’ Εθνοσυνέλευση τον Οκτώβριο του 1831 (είχε μετατεθεί η ημερομηνία).

Το Πολιτικό Μοντέλο του Αισυμνήτη Σήμερα

Η ιστορική σύγκριση οδηγεί αναπόφευκτα και σε ένα σύγχρονο πολιτειολογικό ερώτημα. Τι συμβαίνει όταν ένα κράτος δεν χρειάζεται απλώς αλλαγή κυβέρνησης, αλλά αλλαγή του ίδιου του κρατικού του μοντέλου; Η απάντηση είναι ότι χρειάζεται ένας εκλεγμένος από το λαό, φορέας πολιτειακής αλλαγής, με συγκεκριμένη εντολή, αυστηρά καθορισμένη διάρκεια, αυξημένες αρμοδιότητες και υποχρεωτική επιστροφή στην κανονική συνταγματική τάξη μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του.

Δηλαδή, ο Ιωάννης Καποδίστριας ως αισυμνήτης αποτελεί ένα “επικίνδυνο” πολιτικό προηγούμενο για την καθεστηκυία τάξη και παράδειγμα προς μίμηση για όσους επιθυμούν την πολιτειακή αλλαγή. Αποτελεί ιστορική παρακαταθήκη του Καποδίστρια. Σημείωση: O Αισυμνήτης ήταν συμβατός με τις πρωτοχριστιανικές αντιλήψεις του Καποδίστρια (έστω κι αν θρησκεία και πολιτική δεν συμπίπτουν). Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει “Εις άνθρωπος ζήλω πεπυρωμένος ολόκληρον διορθώσασθαι δύναται δήμον”.

[Πηγές: Αριστοτέλης, Πολιτικά (Βιβλίο Γ΄, 1285a) & Νικόλαος Σπηλιάδης, Απομνημονεύματα (Τόμοι Α΄-Γ΄, Αθήνα 1851) & Ιωάννης Καποδίστριας, Επιστολαί (Επιμέλεια Ε.Α. Βιτάλη) & Βασίλης Κρεμμυδάς, Ιωάννης Καποδίστριας: Ο πολιτικός του εφικτού (Εκδόσεις Gutenberg) & Γεώργιος Δερτιλής, Ιστορία του Ελληνικού Κράτους (1830–1920) (Εκδόσεις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) & Πασχάλης Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες (ΜΙΕΤ) & Τάσος Λιγνάδης, Η εξωτερική πολιτική του Καποδίστρια και η θεμελίωση του Ελληνικού Κράτους & Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Απομνημονεύματα (Καταγραφή Γ. Τερτσέτη) & ίτος Λίβιος (Ab Urbe Condita / Από Κτίσεως Πόλεως, Βιβλίο III)].

Η μορφή της καμπύλης C απεικονίζει την ανάπτυξη του καρκίνου στον άνθρωπο. Καθώς εμφανίζεται, σε λίγο χρόνο αναπτύσσεται, ξεπερνά τις καμπύλες Α και Β, και η ανάπτυξη του μετά είναι τόσο γρήγορη στο χρόνο, που γίνεται παράλληλη του κάθετου άξονα, και καταστρέφει στο τέλος τον φορέα. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται εκθετική αύξηση στο χρόνο των καρκινικών κυττάρων ή εκθετική αποσύνθεση του ανθρώπου στο χρόνο που πάσχει από αυτόν».

Σήμερα, δέκα χρόνια μετά, η ανάλυση της Kennedy – αλλά και η δική μου βαθιά πίστη σε αυτήν – δικαιώνεται πλήρως και αμείλικτα. Η Ελλάδα δεν βιώνει μια απλή δημοσιονομική στενότητα, αλλά τη σταδιακή οργανική της αποσύνθεση, καθώς το “καρκίνωμα” του εκθετικού χρέους τρέφεται από τις σάρκες της πραγματικής παραγωγικής βάσης. Τι να εννοούσε άραγε ο σοφός άνδρας όταν έλεγε ότι «ο σύνθετος τόκος (τα πανωτόκια) είναι το 8ο θαύμα του κόσμου· όποιος τον αντιλαμβάνεται τον εισπράττει και όποιος δεν τον καταλαβαίνει τον πληρώνει»;

Τι είναι η Καμπύλη C

Για να κατανοήσουμε πώς οδηγήθηκε η πατρίδα μας στη σημερινή κατάσταση, αρκεί να θυμηθούμε τις τρεις μορφές ανάπτυξης μέσα στον χρόνο, όπως αποτυπώνονται στο θεμελιώδες διάγραμμα των τύπων ανάπτυξης:

• Η Καμπύλη Α (Natural curve / Φυσική Ανάπτυξη): Απεικονίζει τη φυσική εξέλιξη κάθε ζωντανού οργανισμού και φυσικού συστήματος. Ο άνθρωπος αναπτύσσεται μέχρι τα 20–21 του χρόνια και στη συνέχεια η ανάπτυξή του σταθεροποιείται οριζόντια, συνεχίζοντας τη ζωή του με ποιοτικές διαφοροποιήσεις εντός των φυσικών ορίων.
• Η Καμπύλη Β (Linear curve / Πραγματική Παραγωγή): Δείχνει τη δυνητική, πραγματική οικονομική ανάπτυξη. Με δεδομένους ανθρώπινους και φυσικούς πόρους και την επικρατούσα τεχνολογία, η παραγωγή αυξάνεται με γραμμική ή αριθμητική πρόοδο.
• Η Καμπύλη C (Exponential curve / Εκθετική Αύξηση): Στη βιολογία, η μορφή αυτή ταυτίζεται με την ανάπτυξη του καρκίνου. Εμφανίζεται, επιταχύνεται βίαια, ξεπερνά τις καμπύλες Α και Β, γινόμενη σχεδόν παράλληλη με τον κάθετο άξονα, και στο τέλος καταστρέφει τον φορέα. Στην οικονομία, η Καμπύλη C εκφράζει τον ανατοκισμό και την εκθετική συσσώρευση του χρέους.

Όταν η πραγματική παραγωγή μιας χώρας καθηλώνεται στην Καμπύλη Β (ή συμπιέζεται ακόμα χαμηλότερα λόγω της πολιτικής της λιτότητας), ενώ οι απαιτήσεις των πιστωτών τοκίζονται με βάση τους κανόνες της Καμπύλης C, το αποτέλεσμα δεν είναι οικονομική προσαρμογή· είναι ο μαθηματικά βέβαιος θάνατος του φορέα.

Για να κατανοηθεί το μέγεθος της παγίδας, αρκεί ο “Κανόνας του 72”: διαιρώντας το 72 με το επιτόκιο, βλέπουμε πόσο γρήγορα διπλασιάζεται ένα χρέος. Με επιτόκιο 6%, το χρέος διπλασιάζεται σε 12 χρόνια· με επιτόκιο 12%, σε μόλις 6 χρόνια! (O κανόνας του 72 (Rule of 72) είναι ένας απλός, εμπειρικός μαθηματικός τύπος που χρησιμοποιείται στα χρηματοοικονομικά για να υπολογίσεις σε πόσα χρόνια θα διπλασιαστεί μια επένδυση, με βάση ένα σταθερό ετήσιο επιτόκιο ανατοκισμού. Στο τέλος αυτού του κειμένου σας έχω δυο ενδιαφέρουσες ιστορίες για την κατανόηση του ανατοκισμού του χρέους).

Η Αριθμητική της Υποτέλειας

Από το 2000 έως σήμερα, το πολιτικό κατεστημένο διακηρύσσει τη σωτηρία της χώρας μέσα στο σκληρό νόμισμα. Ποια είναι όμως η σκληρή αριθμητική αυτού του τετάρτου του αιώνα;

1. Ο Φόρος Υποτελείας του Δημοσίου Χρέους: Από την είσοδο στο ευρώ μέχρι σήμερα, η Ελλάδα έχει καταβάλει αποκλειστικά για τόκους δημοσίου χρέους πάνω από 230 δισεκατομμύρια ευρώ. Πληρώσαμε, δηλαδή, σε ξένους πιστωτές ένα ποσό μεγαλύτερο από ολόκληρο το σημερινό ετήσιο ΑΕΠ της χώρας!
2. Το Παράδοξο του Χρέους: Το 2009, όταν εισήλθαμε στη δίνη της κρίσης, το δημόσιο χρέος ανερχόταν σε 300 δις ευρώ (127% του ΑΕΠ). Μετά από 16 χρόνια καταστροφής του 25% του ΑΕΠ, μνημονίων, περικοπών και θυσιών, το ονομαστικό δημόσιο χρέος ξεπερνά τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ!

Αυτός είναι ο θρίαμβος της Καμπύλης C: Όσες θυσίες κι αν κάνει ο λαός, η εκθετική φύση του ανατοκισμού και της λιτότητας ακυρώνει κάθε προσπάθεια. Παράλληλα, η είσοδος στο ευρώ επέφερε ένα θανάσιμο πλήγμα: πριν από το 2001, το χρέος ήταν κυρίως εγχώριο και σε εθνικό νόμισμα. Με τη μετατροπή του σε σκληρό ξένο νόμισμα και την υπαγωγή του στο αγγλικό δίκαιο, η χώρα έχασε τη νομισματική της κυριαρχία και μετατράπηκε σε έναν αιώνιο δανειζόμενο ιδιώτη, υποχρεωμένο να εκχωρεί εθνικό πλούτο για να καλύπτει τοκοχρεολύσια.

Το Ιδιωτικό Χρέος

Αν το δημόσιο χρέος αφαιρεί την εθνική κυριαρχία από το κράτος, το ιδιωτικό χρέος αφαιρεί την προσωπική ελευθερία από τον πολίτη. Δίπλα στα 230+ δις των δημοσίων τόκων, προστέθηκε η “κρυφή” Καμπύλη C του ιδιωτικού τομέα. Το συνολικό ιδιωτικό χρέος (ληξιπρόθεσμο και εξυπηρετούμενο προς εφορία, ταμεία, τράπεζες και ξένα funds) αγγίζει πλέον τα 230 δισεκατομμύρια ευρώ.

Με τη συνεχή επιβάρυνση από τόκους υπερημερίας, πανωτόκια και προμήθειες, τα “κόκκινα δάνεια” που αγοράστηκαν από ξένα funds στο 10%–20% της αξίας τους, απαιτούνται τώρα στο 100% της ονομαστικής τους αξίας. Το αποτέλεσμα είναι η βίαιη αναδιανομή του πλούτου: η ιδιωτική περιουσία των Ελλήνων (σπίτια, γη, επιχειρήσεις) μεταβιβάζεται συστηματικά σε offshore εταιρείες και ξένα χρηματοπιστωτικά κέντρα.

Οι δύο κάνουλες που αδειάζουν τη χώρα

Πού πηγαίνουν αυτά τα δισεκατομμύρια; Η απάντηση βρίσκεται στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών, το οποίο αποτυπώνει τις δύο αυτόνομες αλλά αλληλοτροφοδοτούμενες ροές καθαρής αιμορραγίας της ελληνικής οικονομίας προς το εξωτερικό:

1. 1η Ροή — Διαρροή Χρέους Ιδιοκτησίας (Ισοζύγιο Πρωτογενών Εισοδημάτων): Η καθαρή ετήσια διαρροή για τόκους και κέρδη/μερίσματα ξένων ομίλων που εξαγόρασαν τις υποδομές της χώρας. 2. 2η Ροή — Διαρροή Παραγωγικής Εξάρτησης (Εμπορικό Ισοζύγιο): Η αιμορραγία για εισαγωγές ενέργειας, τροφίμων και τεχνολογίας λόγω διάλυσης της εγχώριας παραγωγής. Η θεμελιώδης μακροοικονομική ταυτότητα των τομεακών ισοζυγίων (Kalecki / Godley) ορίζει:

Όταν ο Εξωτερικός Τομέας είναι σταθερά ελλειμματικός και το Δημόσιο υποχρεώνεται σε “πρωτογενή πλεονάσματα” για τους πιστωτές, ο μοναδικός που καταστρέφεται μαθηματικά είναι ο Εγχώριος Ιδιωτικός Τομέας, ο οποίος αναλώνει τις αποταμιεύσεις του και πνίγεται στα χρέη.

Δόλος ή ολική άγνοια;

Το πιο εξοργιστικό στοιχείο αυτής της 25ετίας δεν είναι μόνο οι αριθμοί. Είναι η πλήρης, συστηματική και αμετανόητη αφασία του πολιτικού προσωπικού της χώρας. Επί 25 χρόνια, εναλλασσόμενες κυβερνήσεις, υπουργοί Οικονομικών, σύμβουλοι και συστημικοί αναλυτές παρακολουθούν το δημόσιο χρέος να εκτοξεύεται από τα 140 στα 400+ δισεκατομμύρια ευρώ, το ιδιωτικό χρέος να πνίγει την κοινωνία και τη χώρα να αιμορραγεί 400 δισεκατομμύρια σε τόκους. Και τι κατάλαβαν; Απολύτως τίποτα.

Δεν κατάλαβαν τη διαφορά μεταξύ ονομαστικής τιμής και πραγματικής αξίας του χρέους. Δεν κατάλαβαν ότι σε ένα σκληρό, ξένο νόμισμα χωρίς εθνική κεντρική τράπεζα, τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν “σώζουν” τη χώρα, αλλά καταστρέφουν μαθηματικά τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα.

Δεν κατάλαβαν ότι η Καμπύλη C του ανατοκισμού δεν νικιέται με περικοπές μισθών και συντάξεων, διότι η λιτότητα συρρικνώνει την Καμπύλη Β της παραγωγής, κάνοντας το χρέος ακόμα πιο ανεξέλεγκτο ως ποσοστό του ΑΕΠ. Πρόκειται για μια πολιτική ελίτ που συμπεριφέρεται είτε ως απλός διαχειριστής αλλοτρίων συμφερόντων (πλειστηριασμοί, funds, ιδιωτικοποιήσεις) είτε ως οικονομικά αναλφάβητος θεατής. Όταν μετά από 25 χρόνια αποτυχίας επιμένεις στην ίδια συνταγή που αφαίμαξε δύο εθνικά ΑΕΠ σε τόκους, τότε η πολιτική σου κάλυψη δεν είναι πλέον “λάθος εκτίμηση”· είναι συνέργεια στην οικονομική και εθνική αφαίμαξη της πατρίδας.

Η νομισματική χειραφέτηση

Η διατήρηση της Ελλάδας εντός της Ευρωζώνης συνεπάγεται την οριστικοποίηση της ιδιότητάς της ως αποικίας χρέους, όπου ο εθνικός πλούτος εκποιείται διαρκώς για την κάλυψη τοκοχρεολυσίων μιας εκθετικής καμπύλης που δεν μηδενίζεται ποτέ. Η επιστροφή στο εθνικό κυρίαρχο νόμισμα αποκαθιστά την οικονομική λογική:

• Ακύρωση του Κινδύνου Χρεοκοπίας (Zero Solvency Risk): Ένα κράτος που εκδίδει το δικό του μη μετατρέψιμο νόμισμα με κυμαινόμενη ισοτιμία δεν μπορεί να πτωχεύσει ονομαστικά στις υποχρεώσεις που είναι εκπεφρασμένες σε αυτό.
• Απελευθέρωση από τα Πρωτογενή Πλεονάσματα: Το δημοσιονομικό έλλειμμα της κυβέρνησης () παύει να θεωρείται “αμαρτία” και μετατρέπεται σε καθαρό χρηματικό πλεόνασμα για τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα (), επιτρέποντας την αποχρέωση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
• Ευθυγράμμιση με τους Πραγματικούς Πόρους: Το όριο της κρατικής δαπάνης δεν είναι η διαθεσιμότητα των Ευρώ, αλλά η διαθεσιμότητα των πραγματικών παραγωγικών συντελεστών (εργατικό δυναμικό, ενέργεια, υποδομές). Η δημοσιονομική πολιτική μετατρέπεται σε εργαλείο πλήρους απασχόλησης.

Το χρήμα δεν είναι εμπόρευμα που δικαιούται να αυξάνεται εκθετικά σε βάρος της κοινωνίας. Είναι ένα δημόσιο εργαλείο λογιστικής καταγραφής*. Δέκα χρόνια μετά την πρώτη εκείνη επισήμανση, αποδεικνύεται ότι η εμμονή στην Καμπύλη C οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη θανάτωση του ξενιστή.

Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα δεν αποτελεί οπισθοδρόμηση, αλλά τη μόνη θεσμική, μακροοικονομική και οργανική προϋπόθεση για να υποταχθεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας. Μόνο έτσι θα παύσει η Ελλάδα να λειτουργεί ως αποικία χρέους και θα ευθυγραμμιστεί ξανά με τις πραγματικές, παραγωγικές και κοινωνικές της δυνατότητες.

*Ιστορίες Κατανόησης του Ανατοκισμού

Η Τουρκία και η Κύπρος συμμετείχαν στην ίδια συνάντηση, μαζί με τη Σαουδική Αραβία και τις ΗΠΑ. Δύο ημέρες νωρίτερα, οι πρεσβευτές του Λιβάνου και του Ισραήλ είχαν συναντηθεί στο αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, αφού ο επόμενος επίσημος γύρος των διαπραγματεύσεων μετατέθηκε για τον Οκτώβριο. Τέσσερις ημέρες αργότερα, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν υποδέχθηκε τον πρωθυπουργό του Λιβάνου, Ναουάφ Σαλάμ, για συνομιλίες κεκλεισμένων των θυρών στη Νέα Υόρκη.

Οι τρεις αυτές συναντήσεις αποκαλύπτουν κάτι περισσότερο από έναν ανταγωνισμό για την επιρροή σε μια εξαντλημένη χώρα. Η Άγκυρα και το Τελ Αβίβ ακολουθούν δύο διαφορετικές στρατηγικές λογικές, καθεμία από τις οποίες προϋποθέτει έναν διαφορετικό Λίβανο. Η μία πλευρά χρειάζεται ένα κυρίαρχο κράτος, ικανό να υπογράφει συμφωνίες, να αδειοδοτεί έργα και να ελέγχει την επικράτειά του.
Η άλλη συνδέει την αποχώρησή της με όρους που το ίδιο αυτό αποδυναμωμένο κράτος αδυνατεί να εκπληρώσει. Αυτό που διακυβεύεται, επομένως, είναι η ίδια η δομή του Λιβάνου.

Η “Γαλάζια Πατρίδα” φτάνει.. στη Βηρυτό!

Το τουρκικό-αναθεωρητικό δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας” αντιμετωπίζει τον θαλάσσιο χώρο ως κυρίαρχη προέκταση της ηπειρωτικής επικράτειας, ενώ η επέκταση του τουρκικού πολεμικού ναυτικού δίνει υλική βαρύτητα σε αυτή τη διεκδίκηση. Κάθε διευθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο που αποκλείει την Τουρκία, εκλαμβάνεται ως «περικύκλωση». Τον Ιούνιο, ο Ερντογάν μετέφερε την ίδια λογική στην ξηρά, δηλώνοντας ότι η ασφάλεια της Τουρκίας αρχίζει «στο Χαλέπι, τη Δαμασκό και τη Βηρυτό» και όχι στο Χατάι. Είχε εντάξει την Βηρυτό σε μια τουρκική περίμετρο ασφαλείας.

Ωστόσο, τα εργαλεία της Άγκυρας στον Λίβανο εξακολουθούν να περνούν μέσα από το ίδιο το κράτος. Μόνο μια κυρίαρχη κυβέρνηση μπορεί να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Η δραστηριότητα της Τουρκικής Υπηρεσίας Συνεργασίας και Συντονισμού (TİKA) στο λιμάνι της Τρίπολης εξαρτάται από την επίσημη συναίνεση, ενώ η στρατιωτική εκπαίδευση στηρίζεται σε συμφωνία-πλαίσιο του 2010. Το αναβιωμένο αεροδρόμιο Qlayaat, του οποίου τα πρώτα προγραμματισμένα δρομολόγια περιλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη και τη Μερσίνα, αναπτύσσεται και αδειοδοτείται από το λιβανικό κράτος.

Όταν ο Ερντογάν υποδέχθηκε τον πρόεδρο του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, στην Άγκυρα στις 30 Ιουλίου, δήλωσε ότι η Τουρκία επιθυμεί να συμμετάσχει σε «όλες τις πρωτοβουλίες» που θα ξεκινήσουν μετά την αποχώρηση της UNIFIL. Ένας τέτοιος ρόλος θα απαιτούσε πρόσκληση από τη Βηρυτό και κάποια μορφή διεθνούς κάλυψης. Θα αντιμετώπιζε επίσης την αντίσταση του Ισραήλ, όπως συνέβη όταν η Άγκυρα αποκλείστηκε από τη δύναμη σταθεροποίησης για τη Γάζα.

Το τουρκικό μοντέλο διαφέρει από το ιρανικό: Η επιρροή της Τεχεράνης αναπτύχθηκε μέσα από τα κενά του κράτους. Τα οικονομικά και διπλωματικά σχέδια της Άγκυρας, αντίθετα, απαιτούν λειτουργικούς θεσμούς, καθώς λιμάνια, αεροδρόμια, ναυτιλιακές οδοί και θαλάσσιες συμφωνίες, δεν μπορούν να διασφαλιστούν μέσω ενός μη αναγνωρισμένου θύλακα.

Ο μηχανισμός που περιμένει στον βορρά

Κάτω από το επίπεδο των σχέσεων μεταξύ κρατών, υπάρχει ένα κοινωνικό δίκτυο που έχει οικοδομηθεί εδώ και χρόνια. Η Άγκυρα έχει επιταχύνει τη χορήγηση τουρκικής υπηκοότητας σε Λιβανέζους τουρκικής καταγωγής και σε μέλη των τουρκμενικών κοινοτήτων του βορρά και της Μπεκάα.

Στοιχεία που επικαλείται το Carnegie τοποθετούν τον αριθμό των υπηκοοτήτων που είχαν χορηγηθεί έως το 2019 σε περισσότερες από 9.600, από σχεδόν 18.000 αιτούντες. Το Carnegie προειδοποίησε στα τέλη του 2025 ότι αυτή η εκλογική βάση θα μπορούσε να επηρεάσει τη σουνιτική εκπροσώπηση, στο πλαίσιο του αναλογικού εκλογικού συστήματος του Λιβάνου. Το δίκτυο αυτό ενισχύεται από έργα αποκατάστασης οθωμανικών μνημείων και από τη ναυτιλιακή σύνδεση Μερσίνης-Τρίπολης, η οποία μεταφέρει περισσότερους από 100 οδηγούς φορτηγών την εβδομάδα.

Ένα δεύτερο επίπεδο είναι δυσκολότερο να μετρηθεί και δεν θα πρέπει να υπερτιμηθεί. Θρησκευτικά ρεύματα με σκληροπυρηνικές καταβολές προωθούνται μέσω της τοπικής αυτοδιοίκησης, της κοινοτικής δράσης και της παροχής υπηρεσιών. Γύρω τους βρίσκονται οργανώσεις που στηρίζονται σε ξένη χρηματοδότηση, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό ασαφής. Μαζί, συγκροτούν ένα οικοσύστημα από το οποίο θα μπορούσε να προκύψει ένας μηχανισμός διακυβέρνησης, εάν το σουνιτικό πολιτικό πεδίο του Λιβάνου παραμείνει χωρίς ηγεσία και το κράτος συνεχίσει να υποχωρεί.

Το παράδειγμα του Ιντλίμπ

Η βορειοδυτική συριακή πόλη Ιντλίμπ προσφέρει το πλησιέστερο περιφερειακό προηγούμενο. Η λεγόμενη “Κυβέρνηση Σωτηρίας της Συρίας” αναπτύχθηκε από τη Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), μέσω τοπικών διοικήσεων, δικαστηρίων και υπηρεσιών, ενώ συνδεδεμένοι φορείς επέκτειναν την εμβέλειά τους στους τομείς των καυσίμων, των επικοινωνιών και των μεταφορών.

Ανώτεροι αξιωματούχοι και γραφειοκράτες της μετακινήθηκαν αργότερα στη Δαμασκό, μετά τον Δεκέμβριο του 2024. Η Ιντλίμπ αποτέλεσε ένα διοικητικό εργαστήριο και το προσωπικό της αναβαθμίστηκε σε κρατικό επίπεδο. Ο βόρειος Λίβανος απέχει πολύ από αυτό το σημείο, όμως η πολιτική λογική είναι αξιοσημείωτη. Η επιρροή μετατρέπεται σε εξουσία όταν ο φορέας που παρέχει υπηρεσίες αποκτά επίσης την αρμοδιότητα να αποφασίζει ποιος μπορεί να δραστηριοποιείται.

Η σύγκριση έχει, φυσικά, όρια. Η Τρίπολη και το Ακκάρ διαθέτουν ακόμη στρατό, υπηρεσίες ασφαλείας, δήμους και ένα σουνιτικό πολιτικό πεδίο στο οποίο ανταγωνίζονται το Dar al-Fatwa, παραδοσιακές πολιτικές οικογένειες, προστάτες από τον Κόλπο και τοπικοί παράγοντες. Η μικτή χριστιανική και αλαουιτική γεωγραφία τους, επίσης, δεν επιτρέπει εύκολη αναπαραγωγή του μοντέλου.
Δεν υπάρχει αποδεδειγμένο σχέδιο δημιουργίας καντονιού στον βορρά. Το ερώτημα είναι κατά πόσο ένα δίκτυο με τοπικές ρίζες προετοιμάζεται να κινηθεί, μέσω των δήμων και του Κοινοβουλίου, προς την εκτελεστική εξουσία στη Βηρυτό.

Ο μηχανισμός παράλυσης της Ουάσινγκτον

Το τριμερές πλαίσιο ΗΠΑ-Ισραήλ-Λιβάνου, που υπογράφηκε στις 26 Ιουνίου, κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η Ουάσινγκτον περιγράφει μια σταδιακή διαδικασία, κατά την οποία ο λιβανικός στρατός αποκαθιστά την αποτελεσματική κυρίαρχη εξουσία σε ολόκληρη την επικράτεια του Λιβάνου, καθώς το Ισραήλ αποσύρεται σταδιακά. Αυτό εξυπηρετεί έναν στόχο που η Βηρυτός έχει υιοθετήσει επίσημα: Να τεθούν όλα τα όπλα υπό κρατικό έλεγχο.

Η αλληλουχία, ωστόσο, καθιστά την αποχώρηση εξαρτώμενη από την επίτευξη του αφοπλισμού. Ο στρατός δεν μπορεί να αφοπλίσει διά της βίας τη Χεζμπολάχ, χωρίς να διακινδυνεύσει εμφύλια σύγκρουση, ενώ δεν μπορεί να εγκαθιδρύσει νέα τάξη ασφαλείας, όσο ισραηλινά στρατεύματα κατέχουν λιβανικό έδαφος και συνεχίζουν να επιχειρούν κατά μήκος των ορίων του. Κάθε πλευρά μπορεί έτσι να επικαλείται τη μη συμμόρφωση της άλλης, ενώ η αδυναμία του Λιβάνου παρέχει ένα ανοιχτού τέλους επιχείρημα για την παραμονή του Ισραήλ.

Η πρώτη πιλοτική ζώνη στη Zawtar al-Gharbiyah αποκάλυψε την παγίδα. Το σχέδιο προέβλεπε εκκαθάριση, επαλήθευση από τρίτη πλευρά, συντήρηση και ανασυγκρότηση, ενώ αργότερα θα επεκτεινόταν στη Srifa και τη Froun. Η πρόοδος σταμάτησε μετά τον γύρο διαπραγματεύσεων στη Ρώμη μεταξύ Βηρυτού, Τελ Αβίβ και Ουάσινγκτον στις αρχές Αυγούστου, καθώς το Ισραήλ απαίτησε επαλήθευση στις πρώτες περιοχές, πριν από οποιαδήποτε επέκταση.

Το Ισραήλ 

Το ισραηλινό Channel 14 κατηγόρησε τον στρατό ότι συντονίζεται με τη Χεζμπολάχ μέσα στις ζώνες και επικαλέστηκε πολιτική πηγή, η οποία χαρακτήρισε τον μηχανισμό αποτυχημένο. Πρόσφατα, ο αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου, Εϊάλ Ζαμίρ, συνέδεσε την απομάκρυνση της Χεζμπολάχ από την περιοχή νότια του Λιτάνι, με μια δραματική βελτίωση της απόδοσης του λιβανικού στρατού. Κάθε φορά που η Βηρυτός πλησιάζει στην εκπλήρωση των όρων, το Τελ Αβίβ ανεβάζει τον πήχη για την αποχώρηση.

Η διπλωματική διαδικασία έχει επίσης παραμείνει σε κατάσταση αναστολής. Ο επόμενος επίσημος γύρος στη Ρώμη μετατέθηκε για τον Οκτώβριο, όταν το Ισραήλ διεξάγει εκλογές. Η συνάντηση των πρεσβευτών στις 15 Σεπτεμβρίου στην Ουάσινγκτον διατήρησε ανοιχτό έναν δίαυλο, αλλά δεν οδήγησε σε κάποια απόφαση. Το πλαίσιο συνεχίζει να λειτουργεί διοικητικά, ενώ η πολιτική συμφωνία παραμένει παγωμένη.

Διατηρώντας το κράτος αδύναμο, αυτή η παράλυση περιορίζει επίσης τις προοπτικές της Άγκυρας πολύ πέρα από τον νότο.Το Ισραήλ δεν χρειάζεται να ανταγωνιστεί άμεσα την Τουρκία στην Τρίπολη, εάν ο Λίβανος παραμένει ανίκανος να απορροφήσει τα δίκτυα και τις επενδύσεις που καλλιεργεί η Άγκυρα.

Η σύγκρουση αφορά το κατά πόσο το λιβανικό κράτος μπορεί να λειτουργήσει. Η προσπάθεια δημιουργίας ζώνης ασφαλείας στον νότιο Λίβανο ακολουθεί το πλαίσιο που παρουσίασε ο Νετανιάχου στις 29 Μαρτίου, όταν μίλησε για τρεις ζώνες ασφαλείας βαθιά μέσα σε εχθρικό έδαφος στον Λίβανο, τη Γάζα και τη Συρία…

Ουσιαστικά, κέρδισε η ΝΔ. Με το 90% των μέσων μαζικής ενημέρωσης στο πλευρό της, επιβάλλει την ατζέντα που επιθυμεί. Όσο η αντιπολίτευση περιορίζεται σε προτάσεις που δεν αλλάζουν τους όρους της πολιτικής σύγκρουσης, όλα τα κόμματα παίζουν στο γήπεδό της. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όμως, δεν μπορεί πια να αλλάξει το παιχνίδι. Για αυτό, παίζει κατενάτσιο. Ουσιαστικά, χαλάει το παιχνίδι των αντιπάλων. Με την τακτική του διαίρει και βασίλευε. “Divide et impera”, έλεγε ο Μακιαβέλλι. 

Η ΝΔ έχει ταβάνι. Δεν μπορεί πια  να κερδίσει τη μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας. Την ενδιαφέρει μόνο να κρατήσει συσπειρωμένο το ένα τρίτο της κοινωνίας. Σε αυτό και μόνο στοχεύουν οι παροχές της. Σε κάθε μάχη, σε κάθε περιοδεία, είναι ικανοποιημένη με το 0-0. Η διαφορά που έχει από τους αντιπάλους της είναι το βασικό στοιχείο που ενδιαφέρεται να διατηρήσει. Για τα σκάνδαλα και την ακρίβεια πετάει την μπάλα στην εξέδρα. Τι και αν δήλωσε ο Τάσος Γιαννίτσης ότι η διαφθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι 200 φορές μεγαλύτερη από του Τζοχατζόπουλου… Πέρα βρέχει!

Τώρα ανεβάζει την παράσταση “οι εκλογές γίνονται για τη δεύτερη θέση”. Με τον μηχανισμό που ελέγχει το ΠΑΣΟΚ στο ρόλο του πρωταγωνιστή. 

Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει αρχηγό

Το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ είναι αξεπέραστο. Έχει κενό ηγεσίας. Δεν έχει αρχηγό. Ο εκλογικός αναλυτής Ανδρέας Δρυμιώτης, το περιέγραψε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο: Εάν το ΠΑΣΟΚ είχε αρχηγό τον Τσίπρα, όλα θα ήταν διαφορετικά.

Πέρα από κάθε λογική, υπόσχεται ότι θα κερδίσει τις εκλογές, έστω και με μία ψήφο διαφορά. Στη μεγαλύτερη διεθνή αγορά πολιτικών προβλέψεων στον κόσμο, η πιθανότητα να κερδίσει το ΠΑΣΟΚ τις επόμενες εθνικές εκλογές αποτιμάται σήμερα στο 0,4%. Πολύ απλά, μία πιθανότητα στις 250. Το ΠΑΣΟΚ είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Καρυστιανού, Κωνσταντοπούλου και Αλλαγή

Η Μαρία Καρυστιανού, αρχικά, τα είχε όλα. Το διακύβευμα της Δικαιοσύνης ήταν κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της.  Και όμως, από τη στιγμή που ανακοίνωσε το κόμμα της, μίλησε για όλα όσα δεν χρειαζόταν και δεν είπε τίποτα για όσα έπρεπε. Κάηκε από ανθρώπους που δεν ξέρουν.

Η γυναίκα από την οποία υπήρχε η προσδοκία να τα αλλάξει όλα έφτασε να δηλώνει ότι, εάν το κόμμα της δεν μπει στη Βουλή, θα φύγει από τη χώρα. Ακόμα, εάν ξαναγίνει η Μαρία, προλαβαίνει να πάει καλύτερα.

Η δε Ζωή Κωνσταντοπούλου έχασε τη μεγάλη ευκαιρία που της δόθηκε γιατί τα κάνει όλα  μόνη της. Η συνταγή κάθε αποτυχίας. Όταν το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε από καραμπόλα στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, χωρίς να πείθει ότι μπορεί να ηγηθεί της αλλαγής, της δόθηκε χώρος να εκφράσει μια ευρύτερη κοινωνική δυναμική. Σε κάποια φάση, βρέθηκε ακόμα και στη δεύτερη θέση των δημοσκοπήσεων. Δεν την αξιοποίησε.

Η πολιτική δεν είναι ούτε one man show ούτε one woman show. Το καλύτερο παράδειγμα είναι ο  Βαγγέλης Βενιζέλος. Ένας από τους πιο χαρισματικούς πολιτικούς της Μεταπολίτευσης. Όμως, προσπάθησε και αυτός να τα κάνει όλα μόνος του. Στις εκλογές του 2015, με εκείνον αρχηγό, το ΠΑΣΟΚ πήρε μόλις 4,68%. Πολλές φορές, το προσωπικό χάρισμα όχι μόνο δεν αρκεί, αλλά γίνεται τροχοπέδη. Έτσι την πάτησε και η Ζωή.

Από το πουθενά, ο Σαμαράς

Ο Αντώνης Σαμαράς αξιοποιεί το κενό που αφήνει ελεύθερο ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο πατριωτικός χώρος και ο χώρος της δεξιά της ΝΔ έχουν μείνει ανοιχτοί.

Ο Σαμαράς επιχειρεί να αναγεννήσει την ψυχή της παράταξης. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του θα είναι τα στελέχη που μπορεί να κινητοποιήσει. Εάν σχεδιάσει σωστά τις κινήσεις του, έχει τη δυνατότητα να πάει καλύτερα από ό,τι προβλέπουν οι δημοσκοπήσεις. 

Ποιος θα φέρει την Αλλαγή

Στη ζωή δεν υπάρχει κενό. Τα κόμματα που έχουν εγκλωβιστεί στην ηγεμονία του χρήματος δεν φαίνεται ακόμα ότι μπορούν να αλλάξουν το σύστημα. Οι ευθύνες τους είναι τεράστιες. Η προειδοποίηση από την Ευρώπη είναι εκκωφαντική. Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν προηγείται στις μετρήσεις για τις προεδρικές εκλογές του 2027. Στη Γερμανία, το AfD είναι πρώτο στις εθνικές δημοσκοπήσεις.

Με αυτά τα δεδομένα, εάν δεν υπήρχε η ΕΛΑΣ, η άκρα δεξιά θα είχε ήδη κατακτήσει την πολιτική ηγεμονία. Τώρα, η ευθύνη για πολιτική αλλαγή πέφτει στους ώμους της. Στις 100 πρώτες μέρες, η ΕΛΑΣ έχει κάνει πολλά. Αλλά, η δεύτερη θέση δεν αρκεί. Η ΔΕΘ ήταν μια υποχρέωση που τελείωσε, αλλά δεν βγήκε. Τώρα, πρέπει να πάει μπροστά. Πολύ μπροστά και πολύ γρήγορα.

Το 70% των πολιτών εννοεί ότι θέλει την Αλλαγή. Εάν η κοινωνική πλειοψηφία μείνει ξανά χωρίς πολιτική έκφραση, το “κανείς” δεν θα είναι σχήμα λόγου. Θα είναι η απάντηση της κοινωνίας στο αδιέξοδο. “Όλοι εμείς ή κανείς”, είχε συνοψίσει σε μία φράση το κυρίαρχο διακύβευμα της εποχής μας ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς.

Η μεγάλη σύγκρουση δεν διεξάγεται πλέον αποκλειστικά ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά, στους συντηρητικούς και τους μεταρρυθμιστές ή στους πλούσιους και τους φτωχούς. Το βαθύτερο δίλημμα είναι πλέον εάν οι σύγχρονες κοινωνίες θα ανακαλύψουν ένα νέο συλλογικό εμείς ή θα παραδοθούν στην κατακερματισμένη μοναξιά του κανενός.

Ταυτόχρονα η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (Capital Markets Board-SPK) θέτει σε εκκαθάριση 130 εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου και αναστέλλει τις συναλλαγές στις διαχειρίστριες TERA, PUSULA, HEDEF, ATLAS, A1, PARDUS και BULLS PORTFOY που διαχειρίζονται τις υπό ρευστοποίηση εταιρείες. Η κίνηση της άμεσης εκκαθάρισης, προδίδει ότι δεν υπάρχει το απαιτούμενο συνάλλαγμα (δολάρια) για να καλυφθούν οι πωλήσεις, αποκαλύπτοντας και πρακτικά την δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας. 

Το πλήγμα έρχεται σε μία δυσάρεστη στιγμή για τον Υπουργό Οικονομικών Mehmet Şimşek, με τις ρυθμιστικές αρχές να παρεμβαίνουν απαγορεύοντας τις συναλλαγές σε επτά διαχειρίστριες εταιρείες και ρευστοποιώντας 130 επενδυτικές εταιρείες, σε μία προσπάθεια να αποτρέψουν την διάχυση του πλήγματος, σε μία κερδοσκοπική φούσκα που απειλεί το χρηματιστήρια και τις αποταμιεύσεις εκατομμυρίων επενδυτών.

Η κεντρική τράπεζα διευκολύνει επίσης την πρόσβαση στην ρευστότητα της τουρκικής λίρας, ώστε να αποτραπούν οι αναγκαστικές πωλήσεις, μία κρατική τράπεζα προχωρεί σε διαπραγματεύσεις  για την εξαγορά δύο αποταμιευτικών χρηματοοικονομικών εταιρειών που συνδέονται με την αναταραχή και οι ρυθμιστικές αρχές παραπέμπουν 38 άτομα στις εισαγγελικές αρχές, ύποπτα για χειραγώγηση της αγοράς. 

Μπαράζ συλλήψεων 

Τέσσερις ανώτατοι διευθυντές από σε τέσσερα επενδυτικά σχήματα, TERA, PUSULA, HEDEF και DESTEK, συλλαμβάνονται, αλλά για τον Şimşek, τον πρώην οικονομολόγο και επικεφαλής της στρατηγικής επενδυτικής της MERRILL LYNCH,  που επιχειρεί να εφαρμόσει πρόγραμμα σταθεροποίησης, ανακύπτει ένα απροσδόκητο εμπόδιο.

Η κεντρική τράπεζα διατηρεί για πέμπτη συνεχή συνεδρίαση στην περίοδο 2025-2026 τα επιτόκια στο 37%, το επιτόκιο του δεκαετούς επιμένει χωρίς αποκλιμάκωση στο 35,1%, ο πληθωρισμός στο 31,5%, με την χώρα να παραμένει μεταξύ των 15 του ΔΝΤ που βιώνουν κατάσταση υπερπληθωρισμού. Ως εκ τούτου υποχρεούνται να εφαρμόζουν το πρωτόκολλο 29 του ταμείου αποπληθωρίζοντας τα βασικά τους οικονομικά μεγέθη και οι εταιρείες τους ισολογισμούς τους, αν και από το 2023 με σχετικό προεδρικό διάταγμα του Erdoğan, απαγορεύεται η εφαρμογή του.

Κατά την Επιτροπή Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας με πρόεδρο τον Şimşek, «το πρόβλημα εστιάζεται σε έναν ειδικό τομέα της αγοράς επενδύσεων, κρίνεται προσωρινό και απόλυτα διαχειρίσιμο από την φύση του», όπως τουλάχιστον διατείνεται μετά την έκτακτη συνεδρίασή της. “Τα μέτρα”, όπως διευκρινίζεται από την οκταμελή επιτροπή «επικεντρώνονται πρωταρχικά στην άρση των περιορισμών ρευστότητας και στην αποτροπή της απειλής διάχυσης του χρηματοοικονομικού κινδύνου», με την συνεργασία της κεντρικής τράπεζας και των κυρίαρχων χρηματοοικονομικών ρυθμιστικών αρχών. 

Η τελευταία φορά που συνέρχεται η επιτροπή πραγματοποιείται τον Μάϊο, όταν ένα δικαστήριο απομακρύνει τον ηγέτη του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης από την θέση του πυροδοτώντας απότομη πτώση στο χρηματιστήριο, αλλά και τον Μάρτιο όταν η έκρηξη των συγκρούσεων στο Ιράν προκαλεί επικίνδυνους τριγμούς στις διεθνείς χρηματοοικονομικές και ενεργειακές αγορές. 

Η θρυαλλίδα

Στις 16 Σεπτεμβρίου οι τουρκικές αρχές εγκαινιάζουν έρευνα σε βάρος του πρώην διοικητή του χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης  İbrahim Mustafa Turhan, ο οποίος προειδοποιεί για μεγάλη πτώση του δείκτη BIST 100 που θα καταλήξει στην διακοπή των συναλλαγών από το αυτόματο σύστημα ασφαλείας των συναλλαγών, όπως τελικά συμβαίνει.

Ο Turhan γράφει πως ένα πρόβλημα σε έναν θεσμικό φορέα ή σε μερικούς θεσμικούς επενδυτές της αγοράς, ίσως διαχυθεί μέσω απώλειας αξιοπιστίας, φυγής κεφαλαίων, έλλειψης ρευστότητας και αναγκαστικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων. Επισημαίνει πως πρόκειται για άλυσσο «συστημικού χρηματοοικονομικού κινδύνου», γεγονός που συνεπάγεται πως η αρχική ζημία σε μία εταιρεία διαχέεται σε ολόκληρο το χρηματοοικονομικό σύστημα. Όπως τονίζει «το βασικό μέλημα εστιάζεται στην εφαρμογή αποτρεπτικών μέτρων χωρίς καμία καθυστέρηση από την στιγμή που δεν ωφελεί να λαμβάνονται μέτρα μετά την εκδήλωση μίας καταστροφικής ζημίας».

Προς το παρόν αν και παραμένει αδιευκρίνιστο το βασικό αίτιο της κατάρρευσης, επιβάλλεται να συνεκτιμηθεί ο μηχανισμός λειτουργίας των επενδυτικών εταιρειών χαρτοφυλακίου που υπακούει στο αγγλοσαξονικό δίκαιο. Οι Αμερικανοί θεσμικοί επενδυτές στην Κωνσταντινούπολη γνωρίζουν πως σύμφωνα με το συγκεκριμένο δίκαιο ο ιδιώτης επενδυτής λογίζεται απολύτως αδαής, οπότε η ευθύνη των οποιωνδήποτε απωλειών αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της διοίκησης της εταιρείας. Για τον συγκεκριμένο λόγο υπάρχουν οι θεσμοθετημένες επενδυτικές επιτροπές τους, οι οποίες υποβάλλουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα τις εκθέσεις τους προτείνοντας αγορές ή πωλήσεις επικαλούμενες κάποιο σοβαρό αίτιο. 

Στην περίπτωση της Τουρκίας η έλλειψη ρευστότητας και οι αναγκαστικές πωλήσεις χρυσού από την κεντρική τράπεζα αποτελούν οπωσδήποτε σοβαρούς λόγους, αλλά οι επισημάνσεις του İbrahim Mustafa Turhan, συνιστούν αναμφίβολα και το τελικό αίτιο που καλύπτει νομικά τις προτάσεις ρευστοποιήσεων και συνεπακόλουθα την πραγματοποίησή τους. 

Οι ρευστοποιήσεις

Η σύσταση των επενδυτικών επιτροπών συμπίπτει με την δήλωση του επικεφαλής των διαχειριστών της PUSULA PORTFOY που αποκαλύπτει πως μερικές από τις υπό διαχείριση εταιρείες επενδύσεων αδυνατούν να καλύψουν το σύνολο των απαιτήσεων ρευστοποίησης των πελατών τους.

Τον ακολουθεί ο ομόλογός του της TERA PORTFOY, που δηλώνει πως δύο από τις υπό διαχείριση εταιρείες του εμφανίζουν ανάλογο πρόβλημα, ενώ ο αντίστοιχος στην ATLAS PORTFOY επεκτείνει τους χρόνους αποπληρωμής για να αποφύγει τον σκόπελο της έλλειψης ρευστότητας.  Αναπόφευκτα προκαλείται μαζική φυγή επενδυτών, με τα συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια να υπολογίζονται στα $29 δισεκατομμύρια, με τις χρηματοοικονομικές αρχές της Τουρκίας να υιοθετούν μία προσέγγιση σε τρείς άξονες.

Ο πρώτος αφορά την κεντρική τράπεζα που διευκολύνει τον δανεισμό, μειώνοντας τις απαιτούμενες εγγυήσεις για να αυξήσει την ρευστότητα, με τον δεύτερο να  εστιάζεται στις ενέργειες της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς που διακόπτει τις αγοραπωλησίες στις εταιρείες επενδύσεων που διαχειρίζονται οι TERA, PUSULA, HEDEF, ATLAS, A1, PARDUS και BULLS PORTFOY, αναστέλλοντας παράλληλα και της λειτουργία των επτά διαχειριστριών. Ο τρίτος αποτελεί μία επιχείρηση απομόνωσης από την τρικυμία των κοινών αποταμιευτικών ταμιευτηρίων, ώστε να προστατευθούν οι καταθέτες τους, με τους αναλυτές να αναφέρονται σε διάσωση με παρέμβαση του Υπουργείου Οικονομικών.

Η κρατική συνεταιριστική τράπεζα EMLAK KATILIM αποκαλύπτει επίσημα πως το θυγατρικό αποταμιευτικό της ταμιευτήριο προτίθεται να εξαγοράσει δύο από τις εταιρείες που διαχειρίζεται ο όμιλος PUSULA και συγκεντρώνουν αποταμιεύσεις πελατών, για να χρηματοδοτήσει άτοκα στεγαστικά δάνεια κα αντίστοιχα για αγορές αυτοκινήτων χωρίς επιβάρυνση τόκων.

Οι προειδοποιήσεις 

Στον πυρήνα της τρικυμίας εντοπίζεται μία ομάδα επενδυτικών κεφαλαίων που κατά την διάρκεια της τελευταίας διετίας σχηματίζουν συγκεντρωτικά θέσεις σε σχετικές με την δραστηριότητά τους εταιρείες, που συχνά έχουν εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό μετοχών διαθέσιμο στην αγορά.

Οι εστιασμένες αγορές αυξάνουν τις τιμές των μετοχών των εταιρειών της ομάδας, πληθωρίζοντας την αξία της καθαρής θέσης των κεφαλαιουχικών εταιρειών στις οποίες ανήκουν. Παράλληλα προσελκύουν ακόμα περισσότερους επενδυτές, που εισφέρουν νέο χρήμα που αξιοποιείται για την αγορά περισσότερων μετοχών συναφών εταιρικών σχημάτων.

Στο ζενίθ της έκρηξης των αγορών, η εισηγμένη εταιρεία επενδύσεων HEDEF HOLDING, ανελίσσεται στην δεύτερη θέση από πλευράς κεφαλαιοποίησης, ακολουθώντας κατά πόδας την πρώτη, την εταιρεία αμυντικής ηλεκτρονικής τεχνολογίας, ASELSAN. Ο ανοδικός κύκλος εμφανίζει τις πρώτες ρωγμές τον Ιούνιο, όταν η εταιρεία διαχείρισης του δείκτη MSCI προειδοποιεί για πιθανή “εναρμονισμένη συμπεριφορά συναλλαγών” στην οποία εμπλέκονται επενδυτικά κεφάλαια και στενά συνδεόμενες με τα συγκεκριμμένα εισηγμένες εταιρείες.

Από την πλευρά του ο όμιλος S&P Dow Jones αποφασίζει να θέσει την Τουρκία υπό έρευνα για πιθανή υποβάθμιση από αναδυόμενη σε οριακή αγορά και τον Αύγουστο οι τουρκικές ρυθμιστικές αρχές της κεφαλαιαγοράς αναβαθμίζουν την αυστηρότητα των ελέγχων στις αγορές κεφαλαίων. 

Τι καταγγέλλει ο Emre Tezmen

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της TERA HOLDINGS, Emre Tezmen, μίας από τις εταιρείες του επικέντρου του κυκλώνα, καταγγέλλει πως η καταιγίδα αποτελεί μία «προσχεδιασμένη, προμελετημένη και οργανωμένη κερδοσκοπική επίθεση» που συντονίζεται από «κακόφημες, δυσυπόληπτες και δαιμονικές δυνάμεις».

Σε ανακοίνωσή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μία ημέρα μετά το κύμα των ρευστοποιήσεων που συγκεντρώνει 11 εκατομμύρια θεάσεις, επιμένει στην «πιστοποιημένη στην αγορά και σε εθνικό επίπεδο αξιοπιστία» της εταιρείας του και εκφράζει την ισχυρή του υποστήριξη προς τον πρόεδρο Erdoğan. Ο Tezmen και ακόμα 47 άτομα που συνδέονται με την υπόθεση τίθενται σε καθεστώς απαγόρευσης εξόδου από την χώρα, όσον διαρκεί η έρευνα, αλλά με δεδομένη την λαϊκή οργή και την οικτρή οικονομική κατάσταση της χώρας, το μέλλον τους ήδη προδιαγράφεται.

Τα δραματικά περιστατικά στην Τουρκία, επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της σκιώδους τραπεζικής στις ΗΠΑ, με ανάλογες καθυστερήσεις αποπληρωμής επενδυτών που ρευστοποιούν τις συμμετοχές τους, με διαφορά ότι ο όγκος της ανέρχεται σε $1,8 τρισεκατομμύρια δολάρια…

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οκτώ από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες του κόσμου κατέγραψαν κέρδη άνω των 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων – ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 700.000 δολάρια κέρδους κάθε λεπτό κατά το εαρινό τρίμηνο. Η φράση “πετρελαϊκή εταιρεία” μπορεί να φέρνει μόνο στο μυαλό, εικόνες από πετρελαϊκές πλατφόρμες και διυλιστήρια. Πίσω, όμως, από αυτές τις εταιρικές οντότητες βρίσκονται και στελέχη, μέλη διοικητικών συμβουλίων και κορυφαίοι επενδυτές, οι οποίοι αποτελούν τους βασικούς δικαιούχους των πολεμικών κερδών των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών.

Τα πολεμικά κέρδη των μεγάλων πετρελαϊκών 

Η ExxonMobil και η Chevron είναι οι δύο μεγαλύτερες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, με συνολική χρηματιστηριακή αξία περίπου 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Τον Ιούλιο, οι δύο πετρελαϊκοί κολοσσοί ανακοίνωσαν συνολικά καθαρά κέρδη ύψους 26,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το δεύτερο τρίμηνο του 2026, δηλαδή για την περίοδο από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, καθώς επωφελήθηκαν από την απότομη άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου και της βενζίνης ως αποτέλεσμα του πολέμου του Ντόναλντ Τραμπ εναντίον του Ιράν.

Οι συγκρίσεις με το προηγούμενο έτος προσφέρουν σαφές μέτρο για το μέγεθος αυτών των αποδόσεων. Το 2025, η ExxonMobil είχε ανακοινώσει συνολικά κέρδη ύψους 7,08 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το δεύτερο τρίμηνο.  Ένα χρόνο αργότερα, το ποσό αυτό εκτοξεύθηκε στα 14,53 δισεκατομμύρια δολάρια – αύξηση άνω του 105%. Πρόκειται για τα υψηλότερα τριμηνιαία κέρδη της εταιρείας από το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε προκαλέσει απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου.

Το 2025, η Chevron είχε ανακοινώσει κέρδη ύψους 2,49 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το δεύτερο τρίμηνο. Το 2026, το ποσό αυτό αυξήθηκε σχεδόν κατά 4 φορές, κατά 384,7%, φτάνοντας τα 12,07 δισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για τα υψηλότερα τριμηνιαία κέρδη που έχει καταγράψει ποτέ η Chevron. 

Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν εντυπωσιακή μεταφορά πλούτου: τεράστια κέρδη κατευθύνονται σε μια σχετικά μικρή ομάδα ανθρώπων, την ώρα που σε παγκόσμιο επίπεδο δισεκατομμύρια άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με αυξανόμενες τιμές ενέργειας και τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου.  Όπως το θέτει ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Oil Change International: «Λαμβάνει χώρα μια μαζική μεταφορά πλούτου, ενώ δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως παλεύουν με τις υψηλές τιμές ενέργειας, μια μικρή ελίτ βάζει στην τσέπη τα κέρδη».

Ο πόλεμος έναντι του Ιράν

Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει διαταράξει σοβαρά τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού πετρελαίου και φυσικού αερίου, μέσω επιθέσεων σε υποδομές ορυκτών καυσίμων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, αλλά και εξαιτίας του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ, ενός στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Μεταξύ εκείνων που επωφελούνται από τα κέρδη της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων από τον πόλεμο, βρίσκονται και τα κορυφαία στελέχη των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι εταιρειών, όπως η ExxonMobil και η Chevron, όχι μόνο λαμβάνουν αστρονομικές αμοιβές, αλλά απολαμβάνουν και συστήματα μπόνους που προβλέπουν ακόμη υψηλότερες ανταμοιβές όταν αυξάνονται τα εταιρικά κέρδη και ενισχύεται η απόδοση για τους μετόχους. Επιπλέον, σημαντικό μέρος των αποδοχών των διευθυνόντων συμβούλων και άλλων κορυφαίων στελεχών προέρχεται από μετοχές της εταιρείας, η αξία των οποίων έχει αυξηθεί σημαντικά.

Άλλοι σημαντικοί δικαιούχοι των κερδών των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών είναι οι βασικοί θεσμικοί επενδυτές τους, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται ορισμένες από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Wall Street. Οι εταιρείες αυτές, μεγάλες τράπεζες και διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, επενδύουν συλλογικά δισεκατομμύρια δολάρια στην ExxonMobil και τη Chevron και επωφελούνται από την άνοδο των τιμών των μετοχών και τις πληρωμές μερισμάτων.

Για παράδειγμα, το δεύτερο τρίμηνο του 2026, η ExxonMobil επέστρεψε στους μετόχους της συνολικά 9,4 δισεκατομμύρια δολάρια μέσω μερισμάτων. Με αυτόν τον τρόπο, η εταιρεία ουσιαστικά δημιούργησε έναν “διάδρομο μεταφοράς”, διοχετεύοντας τεράστια ποσά από τα κέρδη της προς τους μετόχους και, κατ’ επέκταση, προς τη Wall Street.

Φόρος επί των υπερκερδών από το πετρέλαιο

Για τους υπερπλούσιους επενδυτές και τα ανώτατα στελέχη που βρίσκονται στο τιμόνι των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών, ο αμερικανικός πόλεμος εναντίον του Ιράν σημαίνει τεράστια κέρδη. Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος, τόσο αυξάνεται η κερδοφορία για τις πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες επωφελούνται από τη σπανιότητα και τις υψηλές τιμές ενέργειας.

Πέρα από την προσπάθεια τερματισμού του παράνομου και αντιδημοφιλούς πολέμου της κυβέρνησης Τραμπ εναντίον του Ιράν, πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν την επιβολή ειδικού φόρου στα τεράστια πολεμικά υπερκέρδη των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών. Μέλη του Κογκρέσου επανέφεραν τον Νόμο περί Φόρου επί των Απροσδόκητων Κερδών των Μεγάλων Πετρελαϊκών Εταιρειών.

Η εφαρμογή του θα μπορούσε να αποφέρει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, φορολογώντας τα τεράστια κέρδη των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών και επιστρέφοντας μέρος των εσόδων στα αμερικανικά νοικοκυριά, με τη μορφή εκατοντάδων δολαρίων ανά νοικοκυριό.

Πρόκειται για ένα μέτρο που θα μπορούσε να περιορίσει την αναίσχυντη κερδοσκοπία των μεγάλων εταιρειών, η οποία συντελείται από ένα πόλεμο που πλήττει την παγκόσμια οικονομία, επιφέρει οικονομική δυστυχία στις ΗΠΑ, καταστρέφει ζωές και εκτρέπει πόρους από την κάλυψη ανθρώπινων αναγκών, που καταλήγουν τελικά στις τσέπες των ανώτατων στελεχών.

Στο βίντεο αυτό μπορεί να δει κάποιος ότι τμήμα του πλευρικού τοίχου του κτιρίου έχει καταστραφεί κατά το ήμισυ και πλέον δεν καίγεται μόνο ο τελευταίος τρίτος όροφος αλλά και ο δεύτερος, ενώ γύρω από το κτίριο υπάρχουν πολλά συντρίμμια. Νωρίτερα οι αρχές της πόλης ανέφεραν ότι επλήγη ένα ακατοίκητο κτίριο στην συνοικία Σεφτσένκο της πόλης όπου βρίσκεται το ιστορικό κτίριο της Ακαδημίας Επιστημών.

Ρωσική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε επιχειρηματικό κέντρο στην πόλη Ντνίπρο της νοτιοανατολικής Ουκρανίας στοίχισε τη ζωή σε τρεις ανθρώπους ενώ τουλάχιστον άλλοι 12 τραυματίσθηκαν, ανακοίνωσε σήμερα ο περιφερειακός κυβερνήτης. Στην ανατολική πόλη του Χαρκόβου, 29 άνθρωποι τραυματίσθηκαν, μεταξύ των οποίων 10 ανήλικοι, από ρωσικό πλήγμα με βόμβες ολίσθησης εναντίον κτιρίου κατοικιών, δήλωσε ο δήμαρχος Ιχόρ Τερέχοφ.

Το Κίεβο και η γύρω περιοχή του στοχοθετήθηκαν επίσης και πάλι. Δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν από ρωσικά πλήγματα στην περιφέρεια του Κιέβου, μεταξύ των οποίων ένας Αζέρος, δήλωσε ο Ζελένσκι. Ο Ζελένσκι έγραψε επίσης για επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ζημιές σε κτήρια κατοικιών, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και πρατήρια βενζίνης στην πρωτεύουσα.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας επιβεβαίωσε πλήγματα σε κέντρα δεδομένων στο Κίεβο, λέγοντας ότι παρέχουν στον ουκρανικό στρατό υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας και Ίντερνετ. Ένα κέντρο εφοδιασμού και ένα πλοίο, που μετέφερε είδη για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, δέχθηκαν επίθεση στην περιοχή της Οδησσού, ανακοίνωσε το υπουργείο.

Κρεμλίνο: Η Ουκρανία πληρώνει το τίμημα 

Το Κρεμλίνο δήλωσε με τη σειρά του ότι η Ουκρανία πληρώνει το τίμημα για τις επιθέσεις που πραγματοποίησε τους τελευταίους μήνες στη Ρωσία και θα συνεχίσει να το πληρώνει, καθώς οι δυνάμεις της Μόσχας πλήττουν συστηματικά εκεί διαφορετικούς στόχους.

Την Παρασκευή (24/9), ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε πως η Μόσχα ήταν έτοιμη να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις με το Κίεβο μετά τις ρωσικές βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου, όμως διαμαρτυρήθηκε για το γεγονός ότι η Ουκρανία εξαπέλυσε στη διάρκεια της ψηφοφορίας μια μεγάλη επίθεση εναντίον της Μόσχας, για το γεγονός ότι, όπως είπε, στοχοθέτησε εκλογικά τμήματα και για την επίθεση που πραγματοποίησε με επανδρωμένα αεροσκάφη στην Αγία Πετρούπολη στη διάρκεια ενός μεγάλου οικονομικού φόρουμ που διεξήχθη εκεί τον Ιούνιο.

Απαντώντας σε ερώτηση για το πώς αυτά τα ουκρανικά πλήγματα επηρέασαν τη στάση της Μόσχας στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε: «Η Ουκρανία θα πρέπει να πληρώσει το τίμημα για τις ενέργειες που έλαβαν χώρα τους τελευταίους μήνες. Αυτό είναι που συμβαίνει τώρα. Οι ένοπλες δυνάμεις μας συνεχίζουν την ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Ο πρόεδρος Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή πως όλες οι προτάσεις για τη διευθέτηση της σύγκρουσης παραμένουν στο τραπέζι, αλλά πρόσθεσε πως η Μόσχα χρειάζεται να αξιολογήσει ποιες ανταποκρίνονται στα συμφέροντά της.

Η ΕΕ

Την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης «στις υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας» υπογράμμισε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου Υπουργών ‘Αμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ανακοινώνοντας την έναρξη συζητήσεων για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, εμπνευσμένου από το ‘Αρθρο 4 του ΝΑΤΟ.

Οι υπουργοί ‘Αμυνας είχαν μια πρώτη, προκαταρκτική συζήτηση για το ζήτημα, έπειτα από σειρά περιστατικών που αποδίδονται στη Ρωσία τις τελευταίες εβδομάδες. Η πρωτοβουλία, την οποία είχε ανακοινώσει πρόσφατα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποσκοπεί στον καλύτερο συντονισμό και την ταχύτερη αντίδραση των κρατών-μελών απέναντι σε υβριδικές επιθέσεις που παραμένουν κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης.

Η Κάλας αναγνώρισε ότι αρκετά κράτη-μέλη επέμειναν στην ανάγκη ο υπό συζήτηση μηχανισμός να λειτουργεί πλήρως συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι «δεν δημιουργούμε κάτι επιπλέον, αλλά πρέπει να λειτουργούμε σε στενή συνεργασία». Όπως εξήγησε, η συζήτηση θα συνεχιστεί με στόχο να εξεταστεί πώς μπορούν να συνδυαστούν τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών.

Το ‘Αρθρο 4 του ΝΑΤΟ επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος να ζητήσει επείγουσες διαβουλεύσεις με τους συμμάχους του όταν θεωρεί ότι απειλείται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική του ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του, χωρίς να ενεργοποιείται αυτομάτως στρατιωτική απάντηση. Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, η Κ. Κάλας ανακοίνωσε ότι τα κράτη-μέλη συμφώνησαν στην κατανομή των 6,6 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη (EPF), ενώ σημείωσε ότι εξετάζεται η ενίσχυσή του με νέα χρηματοδότηση.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η αντιαεροπορική άμυνα παραμένει η βασική προτεραιότητα για την Ουκρανία, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται καθημερινά. Όπως ανέφερε, έχουν εγκριθεί σχέδια προμηθειών ύψους 28,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας, τα οποία περιλαμβάνουν την αγορά πυραύλων Patriot από μελλοντική αμερικανική παραγωγή.

Ωστόσο, καθώς η παραγωγή πυραύλων απαιτεί χρόνο και το Κίεβο χρειάζεται άμεσα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, η Κ. Κάλας ανέφερε ως «μία από τις επιλογές είναι τα κράτη-μέλη και οι εταίροι να προμηθεύσουν την Ουκρανία με πυραύλους από τα δικά τους αποθέματα, με αντάλλαγμα την αντικατάστασή τους σε μεταγενέστερο χρόνο, η οποία θα χρηματοδοτηθεί από το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας».

Συνεχίζοντας, η Κ. Κάλας τόνισε ότι αρκετά κράτη-μέλη ζήτησαν την επίσπευση μέρους των 90 δισ. ευρώ του ευρωπαϊκού δανείου που έχουν προβλεφθεί για το 2027. Παράλληλα, είπε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να επωφεληθεί και από τα εναπομείναντα κονδύλια της πρωτοβουλίας SAFE με έως 20 δις ευρώ.

Σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, οι υπουργοί ‘Αμυνας της ΕΕ συμφώνησαν στην παράταση της αποστολής στρατιωτικής συνδρομής της ΕΕ (EUMAM Ukraine) για δύο ακόμη χρόνια και στη δημιουργία συντονιστικού κέντρου στο Κίεβο.

Η Κάλας για τον «σκιώδη στόλο»

Αναφερόμενη στην αντιμετώπιση της χρηματοδότησης του πολέμου από τη Ρωσία, η Κάλας έδωσε έμφαση στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο». Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ειρήνη» έχει πραγματοποιήσει τους τελευταίους μήνες έξι νηοψίες σε πλοία για τα οποία υπήρχαν υποψίες, ενώ τόνισε ότι οι εθνικές επιχειρήσεις νηοψίας θα πρέπει να συνεχιστούν παράλληλα, με στενό συντονισμό και αξιοποίηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Τέλος, η Κάλας αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες πράξεις δολιοφθοράς και εμπρησμών, καθώς και στις παραβιάσεις του εναέριου χώρου, αποδίδοντας τις ενέργειες αυτές στη Ρωσία. Όπως σημείωσε, η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις στους υπευθύνους και έχει προχωρήσει σε απελάσεις Ρώσων διπλωματών, ωστόσο θα πρέπει να εξεταστούν και πρόσθετα μέτρα.

Ρωσία: Νεκροί από πυρκαγιά σε εργοστάσιο

Στη Ρωσία, δεκατρείς άνθρωποι σκοτώθηκαν στην πυρκαγιά που εκδηλώθηκε σε εργοστάσιο πυροτεχνημάτων στην περιοχή Γιαροσλάβλ,  μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, επικαλούμενο τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Η πυρκαγιά κατέστρεψε δύο κτίρια στο χωριό Κουμπρίνσκ, κοντά στην πόλη Περεσλάβλ-Ζαλέσκι. Περίπου 100 πυροσβέστες αναπτύχθηκαν για να τη θέσουν υπό έλεγχο, ανέφερε ο κυβερνήτης της περιοχής Μιχαήλ Εβράγιεφ.

Οι ρωσικές αρχές διενεργούν προκαταρκτική ποινική έρευνα για παραβίαση των κανόνων ασφαλείας στο εργοστάσιο, σύμφωνα με το TASS.

Συγκεκριμένα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη (ΠΑΣΟΚ), το Υπουργείο Ανάπτυξης υπό τον Τάκη Θεοδωρικάκο (ΚΝΕ-ΚΚΕ/ Συνασπισμός ), το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη υπό τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη (ΠΑΣΟΚ), το Υπουργείο Δικαιοσύνης υπό τον Γιώργο Φλωρίδη (ΠΑΣΟΚ) το Υπουργείο Πολιτισμού υπό τη Λίνα Μενδώνη (ΠΑΣΟΚ) και το υπουργείο επικρατείας υπό τον Άκη Σκέρτσο (πρώην στενός συνεργάτης του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και στέλεχος κυβερνητικών δομών της περιόδου 2009-2014)

Εάν προστεθεί και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο οποίος ήταν ειδικός σύμβουλος της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ μεταξύ 2009 και 2011 και στο παρελθόν σύμβουλος Υπουργών του ΠΑΣΟΚ, τότε 7 από τα 21 υπουργεία – ποσοστό 33% ή το 1/3 – διοικούνται από πρόσωπα προερχόμενα από το ΠΑΣΟΚ ή την ευρύτερη Αριστερά ή Κεντροαριστερά.

Στους υπόλοιπους υφυπουργούς αυτής της προέλευσης περιλαμβάνονται ο Χάρης Θεοχάρης (Ποτάμι) και ο Ιάσων Φωτήλας (Ποτάμι)· στους γενικούς γραμματείς ο Γιώργος Μαυρωτάς (Ποτάμι) ο οποίος ψήφισε και υπέρ της συμφωνίας των Πρεσπών, ενώ στα ενεργά ή κατά καιρούς τα τελευταία 7 έτη υποψήφια και συνεργαζόμενα στελέχη της ΝΔ σε εθνικές ή ευρωεκλογές συγκαταλέγονται, οι Ανδρέας Λοβέρδος (ΠΑΣΟΚ), Εύη Χριστοφιλοπούλου (ΠΑΣΟΚ), Βασίλης Οικονόμου (ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ), Σπύρος Καρανικόλας (ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ), Δημήτρης Τσιόδρας (Ποτάμι), Γιώργος Αμυράς (Ποτάμι), Άννα Ροκοφύλλου (ΠΑΣΟΚ), Ζέφη Δημαδάμα (ΠΑΣΟΚ), Κατερίνα Μάρκου (ΔΗΜΑΡ-Ποτάμι), Γρηγόρης Ψαριανός (ΣΥΡΙΖΑ-ΔΗΜΑΡ-Ποτάμι), Πέτρος Τατσόπουλος (ΣΥΡΙΖΑ-Ποτάμι) .

Μεταλλαγμένη η ΝΔ του Μητσοτάκη

Η έκταση αυτής της μετακίνησης δείχνει ότι η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν λειτουργεί πλέον ως κόμμα της Κεντροδεξιάς, αλλά ως ένας ευρύτερος κυβερνητικός σχηματισμός που έχει ενσωματώσει μεγάλο μέρος του εκσυγχρονιστικού ΠΑΣΟΚ, του πολιτικού λεγόμενου Κέντρου προς τα Αριστερά.

Το φαινόμενο των μεταγραφών υπουργών σε άλλα κόμματα ιδίως από Κεντροαριστερά στα Κεντροδεξιά σε επίσης υπουργικές θέσεις είναι στην κεντρική Ευρώπη σχεδόν αδιανόητο. Ένας υπουργός των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών CDU, δεν νοείται να γίνει υπουργός των Σοσιαλιστών SPD. Στην Ελλάδα οι ιδεολογίες είναι πλέον κάτι σχετικό. Η ΝΔ δεν έχει κανένα πρόβλημα να υποστηρίζει ότι είναι κεντροδεξιά παράταξη ενώ το 1/3 των υπουργών της έχουν προέλευση από τα αριστερά της.

Γιατί όμως έχει αυτήν την ανάγκη η ΝΔ; Προφανώς είτε ο πρωθυπουργός θεωρεί ότι δεν υπάρχουν αρκετά άξια στελέχη στην Κεντροδεξιά και άρα τα αριστερά στελέχη είναι πιο κατάλληλα ή θεωρεί ότι η βάση της ΝΔ δεν ενοχλείται ουδόλως αν το κόμμα κινηθεί προς τα αριστερά ή απλά θα το ανεχτεί.

Άξιον αναφοράς είναι επίσης ότι στις πρώτες θητείες τους ως υπουργοί, τα στελέχη αυτά δεν είχαν καν εκλεγεί βουλευτές της ΝΔ. Δεν χρειάστηκε να εργαστούν για το κόμμα της ΝΔ. Απλά κρίθηκαν από τον πρωθυπουργό ως αυτομάτως άξιοι υπουργοί για την ΝΔ. Δικαίωμα του φυσικά, απόλυτο. Στα πλαίσια αυτής της συζήτησης, στελέχη της ΝΔ απαντούν συχνά ότι ανεξάρτητα από που προέρχονται πολιτικά, τα στελέχη αυτά ασκούν την πολιτική που επιβάλλει ο πρωθυπουργός. Και αυτή είναι μια κεντροδεξιά πολιτική.

ΝΔ: Κόμμα ιδεολογίας ή μηχανισμός εξουσίας;

Ας είμαστε ειλικρινείς. Έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα στελέχη αυτά ήρθαν στη ΝΔ για να καταλάβουν υπουργικές θέσεις και όχι λόγω ιδεολογικής μεταστροφής. Δεν θα γίνουν ποτέ ΝΔ. Και αν η ΝΔ φτάσει όπως το ΠΑΣΟΚ ή το Ποτάμι σε μικρά ποσοστά, πιθανότατα θα αποχωρήσουν και θα ενταχθούν πιθανώς σε ένα νέο σχηματισμό που μπορεί να τους προσφέρει υπουργικούς θώκους.

Βέβαια, το ότι με αυτά τα στελέχη εκλέχθηκε δύο φορές η ΝΔ κυβέρνηση, κανείς δεν μπορεί να το αρνηθεί. Όμως τότε γιατί άραγε συζητάμε για πολιτικές ιδεολογίες; Κάποιος που για δεκαετίες ήταν σοσιαλιστής και πάει σε ένα κεντροδεξιό κόμμα, τι μήνυμα δίνει στην κομματική βάση της ΝΔ; Τους βοηθάει να μείνουν πιστοί στην κομματική τους επιλογή ή δίνει ένα μήνυμα ότι εσείς απλά ψηφίστε μας όπως πάντα και εμείς θα φέρουμε και το 1/3 των υπουργών από τα αριστερά μας γιατί θέλουμε διεύρυνση προς τα αριστερά; Εσείς απλά ψηφίστε.

Ο υπογράφων ποτέ δεν κατανόησε την ευκολία με την οποία πολιτικοί μετακινούνται ως εκκρεμές και γίνονται αποδεκτοί από τα αριστερά προς τα δεξιά. Η αντίθετη κίνηση είναι ιδιαίτερα σπάνια. Επίσης δεν κατανόησε ποτέ τι το ιδιαίτερο έχουν οι πολιτικοί αυτοί που δεν έχουν άλλα στελέχη της ΝΔ. Δεν υπάρχουν ελέω θεού σωτήρες, αλλά υπάρχουν ελέω πρωθυπουργού υπουργοί ανεξαρτήτως ιδεολογίας.

Και αν τελικά πλέον στην ελληνική πολιτική τάξη ισχύει ο “θάνατος” των ιδεολογιών και ζούμε στην εποχή απλά της επιλογής του πρωθυπουργού ανεξαρτήτως ιδεολογίας, τότε ποιος ο λόγος η ΝΔ να ισχυρίζεται ότι είναι Κεντροδεξιά ή το ΠΑΣΟΚ Κεντροαριστερά κτλ, κτλ. Ας επικοινωνήσουμε στις κομματικές βάσεις ότι οι ιδεολογίες είναι σχετικές πλέον και ας πάψουμε να αναφερόμαστε σε ιδεολογίες όταν εμείς οι ίδιοι πρώτοι τις έχουμε σχετικοποιήσει στην πράξη.

Η ΝΔ κατά την άποψη του υπογράφοντα ενόψει εκλογών μόνο από ένα ενδεχόμενο κινδυνεύει. Από το αν θα καταφέρει να συσπειρώσει την κομματική της βάση αντικρούοντας τα όσα εύστοχα υποστήριξε και ο βουλευτής της κ. Καλογερόπουλος εχθές. Δηλαδή ότι δεν έχει μεταλλαχθεί σε έναν απλά μηχανισμό εξουσίας όπου οι ιδεολογίες δεν παίζουν ρόλο, παρά μόνο η κατάληψη της εξουσίας. Να εξηγήσει επίσης, γιατί η βάση της ΝΔ θα πρέπει να αποδέχεται να ψηφίζει ΝΔ και το 1/3 των υπουργών να προέρχεται από τα αριστερά της.

Το εγχείρημα φαντάζει δύσκολο, αν δε ιδρυθεί και ένα κόμμα Σαμαρά θα καταστεί ακόμα πιο δύσκολο αφού τότε θα υπάρξει πιθανώς μια προφανή ιδεολογική επιλογή ψηφοφόρων, που θεωρούν ότι αγνοείται η ιδεολογία τους και οι οποίοι θα αναζητήσουν μια πιθανώς αυθεντικότερη έκφραση της ψήφου τους.

Ένα είναι σίγουρο. Δεν θα πλήξουμε ως τις εκλογές.