Εξ ου και η κρίση της δημοκρατίας, η αποστέωση των θεσμών, η απορρύθμιση του κράτους, η ραγδαία κατάληψη του κοινωνικού κράτους από τις κερδοσκοπικές δυνάμεις, η απογοήτευση και η εύλογη ιδιώτευση των πολιτών, η αποχή και η αυθαιρεσία της εξουσίας, αφού πλέον δεν λογοδοτεί. Οι δραματικές αυτές εκπτώσεις του αστικού δημοκρατικού συστήματος που κυριαρχούν στις δυτικές χώρες, στην Ελλάδα προσέλαβαν ακραίες διαστάσεις κατά την 7ετή κυβέρνηση Μητσοτάκη. 

Δεν είναι τυχαίο που η σαμαρική πλευρά αλλά και τα αριστερά κόμματα, αλλά έμμεσα και η ίδια η κυβέρνηση, επιχειρούν να ταυτίσουν τις προγραμματικές προτάσεις της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης με αυτές του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η ουσία είναι “όλοι εναντίον του Τσίπρα” που λέει τα ίδια με μας. Γιατί όμως, τι είναι αυτό που πρεσβεύει και φοβούνται όλα τα συστημικά κόμματα, veritable και δήθεν; Θα το δούμε στη συνέχεια.

Όμως, είναι σκόπιμο προηγουμένως να σταθούμε στην παρακμή και στην αναποτελεσματικότητα της αριστεράς και μετά να δούμε εάν το σύστημα επιτρέπει μέσα στο κουτί να κάνεις ανατροπές. Μετά την ριζική απαξίωση του σταλινικού σοσιαλισμού και την προηγηθείσα στροφή της Κίνας στην οικονομία της αγοράς, η δυτική αριστερά άρχισε να εγκαταλείπει τον κρατικό έλεγχο σε στρατηγικά κοινωνικά αγαθά και υπηρεσίες και να υποχωρεί στον δικαιωματισμό  και την πολυπολιτισμικότητα, στην αναδιανομή και στη φορολόγηση του πλούτου, πολιτικούς στόχους που δεν πέτυχε. 

Κοινωνία και αγορές

Κάπως έτσι σήμερα φτάσαμε να είναι στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης αριστεράς-δεξιάς η σχέση της κοινωνίας με τις αγορές. Εδώ, ανοίγονται -λογικά- οι εξής πολιτικές επιλογές: είτε τις επαναρυθμίζουν σε ανεκτικό επίπεδο τα νεοφιλελεύθερα κόμματα, είτε το κάνουν τα ακροδεξιά ή τα αριστερά κόμματα, κι αν αποτύχουν δεν απομένει παρά μόνο η εξέγερση. 

Η Γαλλία από το 2005 βρίσκεται σε ανατρεπτική διέγερση. Στην τρέχουσα ευρωπαϊκή συγκυρία, η ύφεση, οι απολύσεις και ο πληθωρισμός, μαζί με την πολεμοκαπηλεία και την πολεμική στροφή της οικονομίας μπορεί να οδηγήσει τη Γερμανία και άλλες χώρες σε ανατρεπτική διέγερση. Το τι χρώμα θα πάρει η εξέγερση αν φτάσουμε εκεί δεν μπορεί να προεξοφληθεί. Η γραμμική εξέλιξη δείχνει την στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας. Ευτυχώς όμως που η Ιστορία δεν είναι γραμμική αλλά ανοιχτό σύστημα…

Τι κάνει ο Τσίπρας μέσα στο κουτί

Η ισοπέδωση των πολιτικών προγραμμάτων με κοινό παρανομαστή τις Βρυξέλλες, το δημοσιονομικό πλαίσιο και τους κανόνες, δηλ. του νεοφιλελεύθερου κουτιού, είναι πολύ στενή και επικίνδυνα απλουστευτική, παραπέμπει δε ευθέως στον κοινωνικό μηδενισμό. Τι μπορεί να κάνει κανείς απέναντι σε αυτή τη λογική; Πρώτον, να βγει από το ευρώ και την ΕΕ, δεύτερον, να ξεκινήσει έναν ανεξέλεγκτο δανεισμό (αν βρει βέβαια αγορές να τον δανείσουν) και τρίτον, να κάνει επανάσταση κ.ο.κ. Συνεπώς, η όλη τοποθέτηση είναι αδιέξοδη και επικίνδυνη, ιδιαίτερα σε μια χώρα που δεν έχει ισορροπήσει μετά την κρίση και μια κοινωνία εξουθενωμένη. 

Τι μπορεί να κάνει η δημοκρατική αριστερά; Πρώτον, να εγκαταλείψει τις ιδεοληψίες της και να κολυμπήσει στον βούρκο της πραγματικότητας. Δεύτερον, να δει τι μπορεί να κάνει μέσα στο δημοσιονομικό κουτί και τρίτον, να δει αν μπορεί να το μεγαλώσει. 

Τι προσπαθεί να κάνει ο Τσίπρας; Πρώτον, να πείσει τους πολίτες ότι εννοεί αυτά που προτείνει και ότι μπορεί αυτά να γίνουν. Δηλαδή, επιχειρεί αποδομώντας τα ψέματα της κυβέρνησης και αποκαλύπτοντας τα τρικ με τα οποία καλύπτει και μεταμορφώνει την πραγματικότητα, να δείξει ότι μέσα στο σύστημα αν περιοριστεί η διαφθορά (απώλειες 14 δισ. ευρώ το χρόνο) και σταματήσουν οι απευθείας αναθέσεις (12 δισ) και οι κλειστοί διαγωνισμοί (8 δισ) μπορεί να υπάρξει δημοσιονομική ανάσα για τους πολλούς και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Επιπλέον, δεύτερον, βασική στρατηγική του επιλογή είναι ό,τι κάνει να το κάνει εντός του κυτίου της κοινοτικής και εθνικής νομιμότητας, εξ ου και η σπουδή της απόλυτης δημοσιονομικής πειθαρχίας των προγραμματικών του προτάσεων εντός των δημοσιονομικών περιθωρίων. Προσωπικά, θεωρώ ότι η δημοσιονομική αποτύπωση των προγραμματικών προτάσεων είναι πολύ συντηρητική, καθώς δεν προσμετρά την θετική τους  επίδραση στην οικονομία και την ανάπτυξη.   

Τρίτον, το 2020 ο Τσίπρας είχε πει πως «η δεύτερη φορά Αριστερά» θα πρέπει να έχει τον έλεγχο όχι μόνο της κυβέρνησης αλλά και «των αρμών της εξουσίας». Έπεσαν τότε να τον φάνε ζωντανό οι σημερινοί αγοραστές και χρήστες του pretador, αυτοί που κουρέλιασαν τη δικαιοσύνη κατά συρροή με τα μπαζώματα και τις συγκαλύψεις κ.ο.κ.

Τώρα τι είπε; «Το 2015 ήξερα τι ήθελα να κάνω και τι ήθελα να γίνει, αλλά δεν ήξερα πώς ακριβώς μπορεί αυτό να γίνει… Σήμερα, όχι μόνο ξέρω τι θέλω, αλλά και πώς να το κάνω». Τι σημαίνει αυτό; Παράδειγμα, να απελευθερώσει τη δικαιοσύνη και τους δημοκρατικούς θεσμούς να κάνουν τη δουλειά τους, που τώρα είναι υποταγμένοι ή χειραγωγούνται από το σύστημα Μητσοτάκη.

Η Νέα Μεταπολίτευση

Ήδη πριν την ΔΕΘ ο Τσίπρας είχε αναφερθεί σε τρεις νέες πολιτικές έννοιες: τη Νέα Μεταπολίτευση, τον Νέο Πατριωτισμό και την Ηθική Επανάσταση. Αυτές οι έννοιες φαίνεται να μην τρώγονται, ούτε να πληρώνουν το νοίκι. Φαίνονται όμως! Στην πραγματικότητα, αποκαλύπτουν ότι επί εφτά χρόνια μαγαρίστηκε η οικονομία και χάθηκε η πρόοδος. Πίσω τους είναι όλα τα λεφτά που υπάρχουν μέσα στο κουτί και τα οποία μπορούν να μοιραστούν αλλιώς. Πίσω τους βρίσκεται η δυνατότητα να παραχθεί νέος πραγματικός πλούτος που θα φέρει πρόοδο στον καθένα, όχι μόνο στο 1%. 

Η Νέα Μεταπολίτευση είναι μια βαθιά πολιτική και θεσμική αλλαγή με σκοπό την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της κοινωνίας προς το πολιτικό σύστημα, ξεπερνώντας τη σημερινή στασιμότητα. Το μεγάλο σχέδιο “Αριστοτέλης” για την ριζική αναβάθμιση της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, το οικονομικο-κοινωνικό σχέδιο της Αποκέντρωσης για τη μεταφορά της ανάπτυξης στην περιφέρεια και ο προγραμματισμός της μεταφοράς πέντε υπουργείων σε πόλεις της περιφέρειας σηματοδοτούν μια ριζική αλλαγή του πολιτικού σκηνικού. 

Ο Νέος Πατριωτισμός με κοινωνικά χαρακτηριστικά (να ζήσουμε επιτέλους σαν Ευρωπαίοι) που εστιάζει στην προάσπιση των εθνικών συμφερόντων, του διεθνούς δικαίου και στην αποφυγή επικίνδυνων πολεμικών εμπλοκών που εξυπηρετούν ξένες επιδιώξεις, δεν είναι ένα επικοινωνιακό πολιτικό εύρημα, αλλά το θεμέλιο της ανάκτησης της εθνικής αξιοπρέπειας και αυτοπεποίθησης. Εκεί θα δοκιμαστεί και το κεφάλαιο και το 1% των πλουσίων…

Η Ηθική Επανάσταση, ιδεολογικό θεμέλιο που έθεσε ο Αλέξης Τσίπρας, ζητώντας ρήξη με τις παθογένειες, τη διαφθορά και την ανάγκη για αξιοκρατία, έτσι ώστε να αναδυθεί ένα νέο ισχυρό κράτος που θα παρέχει πραγματική ασφάλεια και πρόνοια στους πολίτες, συντονίζοντας την οικονομική ανάπτυξη με κοινωνική δικαιοσύνη. 

Αυτά τα τρία ιδεολογικά θεμέλια είναι προϋπόθεση για να παράγουμε περισσότερο, να μοιραζόμαστε δικαιότερα και να ζούμε καλύτερα. 

Ο Δημήτρης Τζιβελέκης γεννήθηκε το 1962 στο χωριό Θαυμακός Φθιώτιδας και μεγάλωσε στην Αθήνα. Τα πρώτα του χρόνια στην Αθήνα τα πέρασε στο Ίλιον. Από το 1975 ζούσε στο Παγκράτι μέχρι το 2006 που μετακόμισε στην Καισαριανή. Τελείωσε το 7ο Λύκειο Αθηνών στο Παγκράτι. Σπούδασε στο «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑΣ» και στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ΙΣΤΟΡΙΑ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΤΕΧΝΗ. 

Εργάζεται ως δημοσιογράφος, έχοντας πολυετή θητεία σε όλα τα μέσα της δημοσιογραφίας, έντυπα, ηλεκτρονικά μέσα, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Στα 38 χρόνια της επαγγελματικής του πορείας, κυρίως στο πολιτικό ρεπορτάζ, έχει στο ενεργητικό του πλήθος δημοσιεύσεων σε εφημερίδες και περιοδικά καθώς επίσης και σημαντικές δημοσιογραφικές αποστολές σε Ελλάδα και εξωτερικό. Επίσης από το 1996 είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ. Από το 2019 είναι αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής και Διευθυντής Ενημέρωσης στο δημοτικό σταθμό της Αθήνας «Αθήνα 98,4». Έχει διατελέσει επίσης Διευθυντής επί 17 χρόνια στην πρωινή πολιτική εφημερίδα «Ο ΛΟΓΟΣ». Στο περιοδικό «PRIME Magazine» και στην 15νθημερη εφημερίδα «ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ». Έχει εκδώσει ακόμη δύο βιβλία: «Μαζί τα φάγαμε μόνος μου τα πληρώνω»  και «Ανάσα Ηρώων» από τις Εκδόσεις Νίκας.

Δύο λόγια για το βιβλίο

Κάποια φαινομενικά απλά στιγμιότυπα είναι οι αφετηρίες των ιστοριών του βιβλίου. Και από εκεί και πέρα, η ιστορία κυλάει γλυκά. Γιατί τι άλλο είναι το διήγημα παρά, κατά κάποιον τρόπο, η τέχνη της υπόσχεσης; Μας ανοίγει μια πόρτα σε έναν κόσμο, μας βάζει μέσα του και μας αφήνει να συμπληρώσουμε εμείς όσα δεν ειπώθηκαν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο «Γλυκός Οκτώβρης». Το σπίτι της Μελπομένης είναι γεμάτο πολύχρωμα κεντήματα, με λουλούδια, γοργόνες, δέντρα κι ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Μοναδική παραφωνία ένα παράθυρο ερμητικά κλειστό. Αμέσως εκεί μετατοπίζεται το κέντρο της ιστορίας. Όταν η Φίφη, η νεαρή επισκέπτρια, ρωτά την Μελπομένη γιατί είναι κλειστό, παίρνει από την ηλικιωμένη γυναίκα την αναπάντεχη απάντηση: «Το ανοίγω όταν θέλω να μιλήσω με τον γιο μου». Γιατί κάθε φορά που το παράθυρό της ανοίγει, δεν αποκαλύπτει μόνο τη θέα της θάλασσας. Γίνεται γέφυρα ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και σε εκείνους που έχουν φύγει. 

Σε άλλα διηγήματα, όμως, ο τόνος αλλάζει. Η συγκίνηση δίνει τη θέση της στο χιούμορ και την κοινωνική παρατήρηση. Στον «Αριστομένη Κλεόπα», για παράδειγμα, έχουμε έναν υποψήφιο που χάνει στις εκλογές, αλλά δεν χάνει ούτε το ηθικό ούτε την αισιοδοξία του. Αντιθέτως, με νέα ορμή και σθένος αρχίζει να τρέχει από χωριό σε χωριό, προκειμένου να δικαιολογήσει την εκλογική του ήττα, αποκαλύπτοντας όλους αυτούς που του έκαναν πόλεμο, επειδή, όπως έλεγε, ήταν φαβορί για να εκλεγεί.

Εδώ αξιοποιείται με ωραίο τρόπο την ειρωνεία. Η ιστορία γίνεται μια μικρή, απολαυστική σάτιρα της ανθρώπινης φιλοδοξίας, της διαρκούς ανάγκης για αναγνώριση και της επιθυμίας κάποιων να αφήσουν πίσω τους μια εικόνα πολύ μεγαλύτερη από το πραγματικό τους μπόι.

Το βιβλίο κινείται σε πολλά επίπεδα. Έχει συγκίνηση και χιούμορ. Έχει σαρκασμό και τρυφερότητα. Έχει ρεαλισμό, όμως, ταυτόχρονα, αφήνει χώρο για το παράδοξο, το θαυμαστό, ακόμη και το μυστηριώδες. Και αυτή η ποικιλία είναι μια από τις αδιαμφισβήτητες αρετές μιας συλλογής διηγημάτων. Ο αναγνώστης δεν μένει εγκλωβισμένος στον ίδιο κόσμο. Περνά από τη μια ιστορία στην άλλη. Από τον έναν χαρακτήρα στον άλλο. Από τη μια συναισθηματική κατάσταση στην άλλη. Κάθε διήγημα γίνεται ένας μικρός, αυτόνομος κόσμος.

Και πώς αποδεικνύεται, τελικά, η αξία ενός τέτοιου βιβλίου; Από το τι μένει στον αναγνώστη όταν κάθε ιστορία τελειώνει. Μια εικόνα. Μια φράση. Ένα χαμόγελο. Μια αδιόρατη συγκίνηση. Ένα ερώτημα.

Στο «Αγαπημένο μου τσιγάρο… αντίο» μένει η εικόνα μιας εξάρτησης που μετατρέπεται σε σχέση και ενός αποχωρισμού που θυμίζει παλιό έρωτα.

Στον Αντώνιο μένει το χαμόγελο απέναντι στη ματαιοδοξία και τις ανθρώπινες αυταπάτες.

Στο «Θαύμα» μένει η ανάγκη της ελπίδας.

Στη «Διαθήκη» μένει η αγωνία της αποκάλυψης.

Αυτό κάνει, τελικά, η λογοτεχνία. Παίρνει κάτι εφήμερο, -μια στιγμή, μια κουβέντα, ένα συναίσθημα- και προσπαθεί να το διασώσει από τη φθορά του χρόνου.


Μέσα από «Το σύμπαν που έγερνε λίγο» αναγνωρίζουμε κάτι από τη δική μας ζωή. Ανθρώπους με τους οποίους οι δρόμοι μας έχουν διασταυρωθεί. Ανθρώπους που έχουμε αγαπήσει και χάσει. Μικρές νίκες και ήττες μας. Διαψεύσεις και ανατροπές. Και, κάποιες φορές, τον ίδιο μας τον εαυτό. Η δύναμη των διηγημάτων του βιβλίου έγκειται στο γεγονός ότι οι ιστορίες που αφηγείται δεν τελειώνουν πάντα με την τελευταία τους λέξη. Κάτι από αυτές συνεχίζει να «δουλεύει», υπόγεια, μέσα μας.

Στην ταινία αυτή δεν υπάρχουν «καλοί» και «κακοί» αλλά ταλαίπωροι μεροκαματιάρηδες (διαφορετικών επιπέδων) που όταν δείχνουν συμπόνοια κι αλληλεγγύη σώζονται, όταν επιδεικνύουν άκρατο εγωισμό και ενδίδουν στην ατομικιστική θεώρηση τού κόσμου που υπαγορεύει εαυτιστικές συμπεριφορές καταστρέφονται. 

Τόσο απλό είναι το ηθικό μήνυμα που ανακύπτει αβίαστα από αυτή την καλογυρισμένη, ταχύρρυθμη, εντυπωσιακή ταινία, που αναδύεται μέσα από τα σπλάχνα τού νεορεαλιστικού (αλλά κι ελαφρώς σουρεαλιστικού) σύγχρονου ισπανόφωνου κινηματογράφου. Δεν είναι από τις ταινίες που ξεσηκώνουν τα πλήθη ή σαρώνουν τα μεγάλα λαοφιλή πολυδιαφημισμένα βραβεία στα επίσημα κινηματογραφικά φεστιβάλ, αποτυπώνει όμως σταθερά, με σαφήνεια, μια σύγχρονη τάξη προς την συμπεριληπτική δημοκρατία τού αμέσου μέλλοντος.

Η Τεχνολογία, το Διαδίκτυο, η Κβαντομηχανική απροσδιοριστία… (ΜΕ ΚΕΦΑΛΑΙΑ) έχουν διαφοροποιήσει την ήδη από την εποχή τής Σχετικότητας διευρυμένη και ανεκτική στο διαφορετικό Συλλογική Συνειδητότητα. Κάθε εποχή αντικατοπτρίζεται στα έργα λόγου και τέχνης. Ειδικά η λαοφιλής λογοτεχνία και ο κινηματογράφος ευρέος βεληνεκούς (έτσι όπως περνάει μέσα από την τηλεόραση, το διαδίκτυο και τις κινητές συσκευές επικοινωνίας) δεν προοιωνίζουν μόνον το αύριο αλλά λειτουργούν και ως εύστροφες «αυτοεπαληθευόμενες προφητείες» επηρεάζοντας συμπεριφοράς, δημιουργώντας πρότυπα καλής/ορθής αγωγής…

Στο μέλλον ενδέχεται να επανεκτιμηθούν περισσότερα αφηγηματικά έργα μυθοπλασίας, γιατί θα ταιριάζουν ίσως περισσότερο από τα σημερινώς επιπλέοντα στις απαιτήσεις μελλουμένων γενεών και εποχών που δεν έχουν γλυκοχαράξει ακόμη. Για την ώρα δείτε αυτή την ταινία με περίσκεψη και προσοχή. Έχει τεράστιο κοινωνιολογικό ενδιαφέρον και προσφέρεται για πολιτισμικές παρατηρήσεις με ενδεχόμενο πολιτικό/νομοθετικό αντίκρυσμα σε πανευρωπαϊκή κλίμακα κι όχι μόνον στις χώρες τού Νότου που βρέχονται από τη Μεσόγειο.

Ιnfo Ταινίας: “Los Tigres”

https://www.athinorama.gr/cinema/movie/los_tigkres-10091330/

Λος Τίγκρες

Ταινία: Los Tigres / The Tigers

2025

Έγχρωμη ταινία

Διάρκεια Ταινίας: 109′

 3

Θρίλερ

Γαλλο-ισπανική ταινία 

Υπόθεση ταινίας: Ο Αντόνιο και η Εστρέγια είναι αδέλφια τα οποία ασχολούνται με τις καταδύσεις. Η επισφαλής οικονομική κατάσταση του πρώτου και η ανακάλυψη κοκαΐνης στο κύτος ενός πλοίου το οποίο επιδιορθώνουν τακτικά θα τους βάλει σε πειρασμό για κάτι ιδιαίτερα ριψοκίνδυνο.

Σκηνοθεσία Ταινίας:

Αλμπέρτο Ροντρίγκες

Με τους:

Μπάρμπαρα Λένι

Αντόνιο ντι λα Τόρε

Χοακίν Νούνιες

Όμως τώρα, μετά από την επταετή διαχείριση του “επιτελικού κράτους” του Κυριάκου Μητσοτάκη, πού βρισκόμαστε; Και το σημαντικότερο, πού οδηγούμαστε; Ας αναλύσουμε το απλό ντόμινο των γεγονότων για να δούμε πού καταλήγει η κατάσταση. Πρώτον, η κυβερνητική πολιτική χαμηλών εισφορών εφαρμόζεται πλέον σε όλο το φάσμα της οικονομίας, από τον τουρισμό, την εστίαση και το λιανεμπόριο μέχρι τη βιομηχανία, τις κατασκευές, τις νέες τεχνολογίες και τις υπηρεσίες.

Παράλληλα, με την εισαγωγή φθηνού αλλοδαπού εργατικού δυναμικού (ιδιαίτερα στην αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό και τις κατασκευές), επιβάλλεται ένα καθεστώς χαμηλόμισθης ή αδήλωτης εργασίας, και τούτο είναι γεγονός, όχι αφήγημα. Αυτό μειώνει τεχνητά τις εισφορές, μεταφραζόμενο σε άμεση απώλεια εσόδων για τα ασφαλιστικά ταμεία. Έτσι μένει φθηνός συνολικά ο εργαζόμενος, με το άλλοθι να γίνει ανταγωνιστικός, προφανώς προς όφελος της εργοδοσίας.

Δεύτερον, οι Έλληνες νέοι είτε φεύγουν στο εξωτερικό είτε δεν κάνουν οικογένειες λόγω των καθηλωμένων μισθών. Η Ελλάδα μετατρέπεται με μαθηματική ακρίβεια σε μια χώρα γερόντων. Χωρίς νέους εργαζόμενους να αιμοδοτούν το σύστημα, τα ασφαλιστικά ταμεία στερεύουν από πόρους σήμερα, καθηλώνοντας τις συντάξεις την ίδια ώρα που οι δικαιούχοι αυξάνονται, και καταδικάζουν τους εργαζόμενους σε συντάξεις-ψίχουλα αύριο.

Τρίτον, με τον πρωτογενή τομέα να τελεί υπό διάλυση, η χώρα δεν παράγει, εισάγει δε προϊόντα που θα μπορούσε να παράγει, επιβαρύνοντας το εμπορικό ισοζύγιο και μετακυλίοντας το κόστος στους καταναλωτές, ενώ τα ολιγοπώλια αισχροκερδούν στο απυρόβλητο με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης. Η αγοραστική δύναμη των ηλικιωμένων εκμηδενίζεται, καθώς με τις σταθερές τους συντάξεις αγοράζουν πλέον τα μισά και ίσως λιγότερα προϊόντα από ό,τι παλαιότερα.

Τα γηρατειά σαν εικόνα του μέλλοντος όλων

Έτσι, το ντόμινο ολοκληρώνεται (χωρίς να συνυπολογίσουμε το κόστος υγείας, ενέργειας, καυσίμων κ.ά.): Η αγοραστική δύναμη εκμηδενίζεται και ο ηλικιωμένος οδηγείται στη φτώχεια. Ουσιαστικά παίρνει μια σύνταξη πείνας από ένα, αν όχι χρεοκοπημένο, τουλάχιστον υπό διαρκή ασφυξία, σύστημα και καλείται να επιβιώσει σε μια πανάκριβη χώρα.

Και εδώ είναι το παράδοξο! Ενώ η στατιστική ΕΛΣΤΑΤ/Eurostat δείχνει ότι σε βάθος δεκαετίας οι δείκτες της ακραίας φτώχειας βελτιώθηκαν συνολικά στη χώρα, η οικονομική πραγματικότητα δείχνει ότι οι συνταξιούχοι έχουν εγκλωβιστεί: οι συντάξεις τους δεν έχουν αντίκρισμα στο ράφι του σούπερ μάρκετ, η φθηνή εργασία στερεί πόρους από το σύστημα και οι κυβερνητικές παροχές (όπως αυτές της ΔΕΘ) λειτουργούν περισσότερο ως ασπιρίνες, παρά ως μόνιμη λύση στο πρόβλημα.

Θα πει κανείς: “Μα λίγο πολύ, όλοι αυτό το “παράδοξο” δεν ζούμε;” που εξηγεί το στατιστικό “γιατί” το 67,2% των Ελλήνων δηλώνει ότι δυσκολεύεται να καλύψει τις βασικές του ανάγκες: Ασφαλώς! Αλλά το θέμα μας εδώ είναι τα “τίμια” γηρατειά… που στην εσχατιά της ζωής τους αξίζουν, αν μη τι άλλο, μια αξιοπρεπή διαβίωση. Γιατί μια χώρα που αφήνει τα γηρατειά της να φτωχαίνουν, είναι μια χώρα που έχει ήδη χρεοκοπήσει ηθικά.

Είναι επίσης σημαντική για τη διατήρηση βιώσιμων αλυσίδων εφοδιασμού στην Ευρώπη», αναφέρεται στην Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Ναυτιλιακή Βιομηχανία (EU Industrial Maritime Strategy).«Οι ικανότητες επισκευής, συντήρησης, μετατροπής, μετασκευής και ανακύκλωσης πλοίων είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση της ασφάλειας, της απανθρακοποίησης και της κυκλικότητας των πλωτών μεταφορών», σημειώνεται.

Σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν ο κλάδος ναυτιλιακής παραγωγής της Ευρώπης αριθμεί 300 ναυπηγεία και 28.000 κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού (στοιχεία 2024). Ωστόσο, τις δύο τελευταίες δεκαετίες έχει υποστεί ραγδαία μείωση του μεριδίου αγοράς του, γεγονός που οδήγησε σε εκτεταμένα κλεισίματα ναυπηγείων στη Γερμανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις σκανδιναβικές χώρες, με απώλεια θέσεων εργασίας.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ το μερίδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στις παγκόσμιες παραδόσεις πλοίων έχει υποχωρήσει περίπου στο 4%. Κι’ όμως, το 1965, στο απόγειο της οικονομικής ανάπτυξης, η Ευρώπη ναυπηγούσε σχεδόν τα μισά πλοία παγκοσμίως. Σήμερα, παρά τη συνεχιζόμενη αλματώδη ανάπτυξη του ναυπηγικού κλάδου, η Ευρώπη παραμένει ουραγός και εκείνο το ρεκόρ αποτελεί μακρινή ανάμνηση. Αντίθετα, στην κορυφή βρίσκεται η Κίνα που ελέγχει περίπου το 52% της ναυπηγικής παραγωγής και έπονται η Νότια Κορέα, με περίπου το 26%, η Ιαπωνία με το 11% ενώ το 7% έχουν «άλλα κράτη», μεταξύ των οποίων και οι ΗΠΑ.

Ειδικότερα, το μέγεθος της παγκόσμιας ναυπηγικής αγοράς αποτιμήθηκε σε 166,20 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2025 και προβλέπεται να αυξηθεί από 175,71 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2026 σε 274,19 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2034. Η ανάπτυξη του κλάδου καθοδηγείται από την επέκταση του διεθνούς εμπορίου, την απανθρακοποίηση του παγκόσμιου στόλου και γενικότερα τις τεχνολογικές εξελίξεις στις θαλάσσιες μεταφορές.

Το “ναυάγιο” των ευρωπαϊκών ναυπηγείων

Η αντίστροφη μέτρηση για την πορεία των ευρωπαϊκών ναυπηγείων άρχισε την δεκαετία του 1990 καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε στην εφαρμογή πολιτικής σταδιακής κατάργησης των κρατικών ενισχύσεων. Στην έβδομη έκθεση της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2000, αποτυπώνεται η μεγάλη μείωση των ενισχύσεων, που δίνονταν τόσο για την ανάπτυξη των ναυπηγικών μονάδων όσο και για την κατασκευή νέων πλοίων. 

Αυτή η πολιτική είχε άμεσες καταστροφικές συνέπειες στην ελληνική ναυπηγική βιομηχανία και γενικότερα στα ευρωπαϊκά ναυπηγεία, που όπως προανάφερθηκε, πολλά οδηγήθηκαν σε κλείσιμο. Αντίθετα τα ναυπηγεία της Άπω Ανατολής, ιδιαίτερα της Νοτίου Κορέας, προσφέροντας ελκυστικές τιμές, με αντίστοιχες κρατικές επιδοτήσεις, κατακτούσαν όλο και μεγαλύτερα μερίδια αγοράς. 

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2002 τα ναυπηγεία της Νοτίου Κορέας υπολογιζόταν, σε έκθεση της Κομισιόν, ότι αναλάμβαναν εργασίες με ζημιές, που κυμαίνονταν από 4% έως και 39%. Όμως, με αυτό τον τρόπο το πρώτο 8μηνο του 2000 κατέκτησαν περισσότερο από 40% του συνόλου των νέων παραγγελιών.

Στο ίδιο διάστημα η Ιαπωνία κατέκτησε το 25% των νέων παραγγελιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Νορβηγία το 16% και ο υπόλοιπος κόσμος το 19%. Μάταια, η ΕΕ προσδοκούσε ότι σε αυτόν τον αθέμιτο ανταγωνισμό θα έβαζε “φρένο” ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου. Έτσι, μετά από μια επταετία, το 2007 το μερίδιο αγοράς της ευρωπαϊκής ναυπηγικής βιομηχανίας είχε μειωθεί ακόμα περισσότερο, στο 7%.

Η μεγάλη ανατροπή ήρθε μετά το 2008 και την παγκόσμια τραπεζική κρίση, που μειώθηκε η έκθεση των τραπεζών στη ναυτιλία. Αντίθετα, μπήκαν, σταδιακά, στο “παιγνίδι” οι ήδη ισχυροποιημένες κινέζικες τράπεζες και αφού έλυσαν διάφορα γραφειοκρατικά θέματα, που αποτελούσαν τροχοπέδη, στις χρηματοδοτήσεις, άρχισαν να ενισχύουν τις κατασκευές πλοίων σε ναυπηγεία της Κίνας.

Κρατική στήριξη στα κινεζικά ναυπηγεία 

Τα κινέζικα ναυπηγεία με την κρατική στήριξη, το χαμηλό κόστος αλλά και την τεχνολογική ανάπτυξή τους, απέκτησαν ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Για αυτό, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Κίνα έφτασε πέρυσι να αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων παραδόσεων πλοίων, προηγούμενη σημαντικά των επόμενων μεγαλύτερων ναυπηγικών δυνάμεων, της Κορέας και της Ιαπωνίας.

Σήμερα, η Ευρώπη αν και εξακολουθεί να κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως σε ορισμένους από τους πλέον τεχνολογικά προηγμένους τύπους σκαφών (π.χ. κρουαζιερόπλοια, πολεμικά, παγοθραυστικά, θαλαμηγοί κ.α), στα καθαρά συστήματα πρόωσης και στον προηγμένο εξοπλισμό, η απώλεια των ναυπηγήσεων εμπορικών πλοίων έχει προκαλέσει τη συρρίκνωση του κλάδου.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι, όπως επισημαίνεται από την Κομισιόν, ότι σταδιακά η Κίνα κερδίζει έδαφος και σε άλλες κατηγορίες πλοίων, που είχε πλεονέκτημα η Ευρώπη, όπως τα πορθμεία και τα σκάφη υπεράκτιων εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας. Επίσης αμφισβητείται όλο και περισσότερο η ηγετική θέση της στα υποβρύχια σκάφη, στον ναυτικό και στον λιμενικό εξοπλισμό.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στον τομέα των  κατασκευών μεγάλων οχηματαγωγών πλοίων (χωρητικότητας άνω των 5.000 κόρων- GT-) η Ευρώπη κατείχε το 2010 ηγετική θέση με μερίδιο στην παγκόσμια αγορά 60%, αλλά την περίοδο 2020- 2024 το μερίδιο της περιορίστηκε σε περίπου 15%.

Γενικότερα, πάντως, η αυξανόμενη κυριαρχία της Κίνας αναδιαμορφώνει τις αγορές. Όπως σημειώνεται σε έρευνα του ΟΟΣΑ στην Ιαπωνία, η παραγωγή έχει συγκεντρωθεί σε λιγότερες ναυπηγικές εταιρείες, με την απασχόληση στον κλάδο να μειώνεται από περίπου 250.000 άτομα τη δεκαετία του 1980 σε περίπου 71.000 το 2024. 

Η Κορέα, η μεγαλύτερη ναυπηγική δύναμη εντός του ΟΟΣΑ και η δεύτερη μεγαλύτερη παγκοσμίως, έχει βιώσει επαναλαμβανόμενες οικονομικές κρίσεις στις τρεις μεγαλύτερες ναυπηγικές της εταιρείες, οι οποίες οδήγησαν σε περιοδικές αναδιαρθρώσεις και απολύσεις.  Τέλος, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο αριθμός των ενεργών εμπορικών ναυπηγείων έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 70% από το 1975, με αποτέλεσμα την απώλεια άνω των 70.000 θέσεων εργασίας και παρά τις εξαγγελίες Τράμπ δεν φαίνεται να επιτυγχάνεται σημαντική ανάκαμψη.

Η “απάντηση” της Ευρώπης

Μέσα σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον, η ΕΕ κάνει στροφή και ανοίγει δρόμους για την ενίσχυση του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού των ναυπηγείων και την κατασκευή επιβατηγών πλοίων, με δύο προφανείς στόχους: α) την αξιοποίησή τους στους σχεδιασμούς για την αύξηση των εξοπλισμών β) την ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου με “πράσινα” πλοία.

Έτσι, με τη νέα ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Ναυτιλιακή Βιομηχανία τίθενται οι εξής στόχοι:

1. Έως το 2030 η ευρωπαϊκή βιομηχανία να έχει σημειώσει περαιτέρω πρόοδο προς την έξυπνη και καθαρή ναυτιλιακή παραγωγή, αξιοποιώντας την ψηφιοποίηση, την προηγμένη ρομποτική, την τεχνητή νοημοσύνη, την ενεργειακή απόδοση και την κυκλικότητα στις βιομηχανικές διαδικασίες. 

«Αυτό είναι απαραίτητο προκειμένου να καταστεί η ναυτιλιακή παραγωγή στην Ευρώπη πιο ανθεκτική και οικονομικά αποδοτική, να μετριαστούν οι επικείμενες προκλήσεις έλλειψης εργατικού δυναμικού, να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και να επεκταθεί η επιχειρησιακή ικανότητα των βιομηχανικών εγκαταστάσεων», σημειώνεται. Ειδικά, για τα μικρά και μεσαία ναυπηγεία αναφέρεται ότι «πρέπει να αυξηθεί η χρήση καινοτόμων τεχνολογιών κατασκευής, όσον αφορά τα υλικά, τις διαδικασίες, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις δεξιότητες». 

Για την επίτευξη αυτού του στόχου προβλέπεται να γίνουν αλλαγές στη νομοθεσία για τη διευκόλυνση των αδειοδοτήσεων για την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των ναυπηγικών μονάδων.

1. Η Επιτροπή θα στηρίξει την ανανέωση και την απανθρακοποίηση του ναυτιλιακού στόλου, με ιδιαίτερη έμφαση στα πορθμεία και στα παράκτια σκάφη.

«Μέσω του InvestEU, η Επιτροπή αναμένει να κινητοποιήσει περίπου 1-1,5 δισ. EUR σε επενδύσεις στον τομέα των πλωτών μεταφορών έως το 2027, εκ των οποίων το ένα τρίτο θα υλοποιηθεί την περίοδο 2026-2027, μεταξύ άλλων για την ανανέωση και τη μετασκευή του στόλου σε όλα τα στάδια ανάπτυξης», αναφέρεται ενώ απαριθμούνται και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία που μπορεί να αξιοποιηθούν.

1. Θα εξεταστούν τρόποι για τη στήριξη της επέκτασης της εγχώριας ικανότητας ανακύκλωσης πλοίων της ΕΕ, με την ανάπτυξη διαλυτηρίων, «δεδομένου ότι τα ανακυκλωμένα υλικά θα καταστούν ολοένα και πιο πολύτιμα για την “πράσινη” παραγωγή της ΕΕ».

Ακόμα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη χρήση των δημοσίων συμβάσεων για «τη διευκόλυνση μιας πολυετούς, ομαδοποιημένης σειράς δημόσιων παραγγελιών (…) ώστε να δημιουργηθεί ένα μακροπρόθεσμο συγκεντρωτικό μήνυμα δημόσιας ζήτησης σε σχετικά τμήματα (π.χ. πορθμεία, ερευνητικά σκάφη, παγοθραυστικά, ρυμουλκά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη- drones) και να διευκολυνθεί η ετοιμότητα του τομέα ναυτιλιακής παραγωγής της Ευρώπης να ανταποκριθεί στην εν λόγω ζήτηση».

Τέλος, η Κομισιόν φαίνεται διατεθειμένη να διαμορφώσει ένα προστατευτικό κλοιό για τη «διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο και την προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ναυτιλιακής παραγωγής από επιβλαβείς εμπορικές πρακτικές, όπως (…) οι μη προσανατολισμένες στην αγορά επιδοτήσεις, η παραβίαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και ο εξαναγκασμός μεταφοράς τεχνολογίας σε τρίτες χώρες».

Οι Χούθι έχουν εξαπολύσει πλήγματα κατά της κυβέρνησης στην Υεμένη και έχουν βάλει επανειλημμένα κατά του εδάφους της Σαουδικής Αραβίας, διαταράσσοντας τις ροές πετρελαίου από τον μεγαλύτερο εξαγωγέα ενέργειας στον κόσμο, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πολέμου στη Μέση Ανατολή που ξεκίνησε με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο.

Οι αντάρτες δήλωσαν ότι εκτόξευσαν δεκάδες πυραύλους και drones εναντίον σαουδαραβικών στόχων την Πέμπτη, ενώ οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσαν ότι ανέστειλαν την πορεία έξι βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύτηκαν από μαχητές των Χούθι. Νωρίτερα, η Σαουδική Αραβία είχε εκδώσει προειδοποιήσεις εκτάκτου ανάγκης για περιοχές στις οποίες περιλαμβάνονται η ιερή πόλη της Μέκκας, η Τζέντα και το Γιανμπού, το κύριο σαουδαραβικό πετρελαϊκό λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η επιστολή στην ΕΕ

Οι Χούθι έστειλαν επιστολή στην ΕΕ, ενημερώνοντάς την ότι δεν θα στοχοποιούν ευρωπαϊκά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, ακόμη και καθώς οι αντάρτες επιδιώκουν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους πάνω από το στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Σύμφωνα με τους Financial Times σε επιστολή που έστειλαν αυτόν τον μήνα προς τον αρμόδιο μηχανισμό της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας, οι Χούθι επιχείρησαν να καθησυχάσουν τους Ευρωπαίους ότι η επίθεση των μαχητών κατά μήκος των νότιων ακτών της Υεμένης δεν είχε ως στόχο να διαταράξει τη διεθνή ναυσιπλοΐα, δήλωσαν δύο διπλωμάτες που είχαν ενημερωθεί σχετικά.

Όπως ανέφεραν οι διπλωμάτες, οι Χούθι δήλωσαν ότι η επιχείρησή τους δεν θα επηρεάσει την ελευθερία ναυσιπλοΐας μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Οι Χούθι αναζωπύρωσαν τον Ιούλιο μια σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία που διαρκεί περισσότερο από μία δεκαετία, ανακοινώνοντας αποκλεισμό των λιμανιών του βασιλείου και επιτιθέμενοι σε δεξαμενόπλοια. Ωστόσο, η επιστολή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η οργάνωση προσπαθεί να παρουσιάσει τη σύγκρουσή της ως περιορισμένη στη Σαουδική Αραβία και όχι ως μια ευρύτερη προσπάθεια διατάραξης της διεθνούς ναυσιπλοΐας.

Η επιστολή εστάλη καθώς οι εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αύξησαν τις υπηρεσίες τους μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ανεβάζοντας τον αριθμό των πλοίων που διέρχονται από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ — μια στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό — στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων σχεδόν τριών ετών.

Ένας από τους διπλωμάτες δήλωσε ότι οι Χούθι έστειλαν την επιστολή τους στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης στις 10 Σεπτεμβρίου, την ημέρα κατά την οποία οι αντάρτες κατέλαβαν το λιμάνι Μόχα της Υεμένης. Οι μαχητές συνέχισαν καταλαμβάνοντας αρκετά νησιά στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αφού απώθησαν μαχητές που υποστηρίζονταν από τη Σαουδική Αραβία και ήταν ευθυγραμμισμένοι με την κυβέρνηση της Υεμένης.

Οι αντάρτες έχουν επίσης διαβεβαιώσει τις ΗΠΑ ότι δεν θα στοχοποιήσουν αμερικανικά πλοία, μετά τη διαμεσολάβηση του Ομάν για συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι οι Χούθι, τους οποίους έχει χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση, είχαν επικοινωνήσει με την Ουάσιγκτον για να πουν ότι «δεν θέλουν να πολεμήσουν μαζί μας». «Δεν θέλουν να στραφούμε εναντίον τους», είπε ο Τραμπ. «Αφήνουν τα περισσότερα πλοία να περνούν. Υπάρχει μόνο μία χώρα με την οποία δεν είναι ιδιαίτερα ευχαριστημένοι και θα το διευθετήσουμε αυτό».

«Οι Χούθι είναι υπεύθυνοι»

Ο Μεγάλος Μουφτής της Σαουδικής Αραβίας, η ανώτατη θρησκευτική αρχή του βασιλείου, κάλεσε τους στρατιώτες να είναι έτοιμοι να δώσουν τη ζωή τους για να πολεμήσουν τους Χούθι μέχρι η οργάνωση να απομακρυνθεί από την εξουσία, σύμφωνα με δήλωση που αναρτήθηκε από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Σαουδικής Αραβίας αργά την Πέμπτη.

Εν μέσω συγκρούσεων, οι υπουργοί Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας συναντήθηκαν στο πλαίσιο της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας. Καταδίκασαν τις επιθέσεις που είχαν ως στόχο τη Μέκκα και άλλες πολιτικές εγκαταστάσεις, επιβεβαιώνοντας παράλληλα το δικαίωμα της Σαουδικής Αραβίας στην αυτοάμυνα, αναφέρει η ανακοίνωση.

«Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης τις λεπτομέρειες για τη διεξαγωγή έκτακτης συνάντησης των αρχηγών των γενικών επιτελείων των τριών χωρών, με σκοπό να εξεταστούν τρόποι υποστήριξης της Σαουδικής Αραβίας βάσει της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία ορίζει ότι μια επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα συμβαλλόμενα μέρη συνιστά επίθεση εναντίον όλων», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Η συνάντηση ανακοινώθηκε λίγο αφότου ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επεδίωξε να κρατήσει αποστάσεις από τους Χούθι, σε συνέντευξη που παραχώρησε την Πέμπτη σε αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο. «Οι Χούθι είναι υπεύθυνοι για τις δικές τους πράξεις», δήλωσε ο Πεζεσκιάν στην εκπομπή «Special Report with Bret Baier» του Fox News, μία ημέρα μετά την εμφάνισή του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.

Η ιρανική πρόταση για τερματισμό του πολέμου

Η συνέντευξη και η ομιλία του Πεζεσκιάν πραγματοποιήθηκαν εν μέσω παύσης των μαχών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και μιας σύντομης διπλωματικής προσπάθειας στη Νέα Υόρκη, με το Κατάρ να εκτελεί χρέη διαμεσολαβητή μεταξύ των διαμαχομένων μερών. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Πέμπτη ότι η Τεχεράνη διαβίβασε πρόταση στις Ηνωμένες Πολιτείες, βάσει της οποίας τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούν να ανοίξουν ξανά.

Βάσει της ιρανικής πρότασης, οι εχθροπραξίες θα τερματίζονταν σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, εντός επτά ημερών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ήραν τον αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, θα αποδέσμευαν τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν και θα ανέστελλαν τις κυρώσεις στο πετρέλαιό του, δήλωσε ο ίδιος. «Τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά την τελευταία ημέρα», δήλωσε ο Αραγκτσί, προσθέτοντας ότι στη συνέχεια θα ξεκινούσαν οι συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες για άλλα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters την Τετάρτη ότι η Τεχεράνη επανεξετάζει την απάντηση της Ουάσινγκτον στις ειρηνευτικές προτάσεις της. Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν την Παρασκευή καθώς οι αγορές σταθμίζουν την πιθανότητα εκεχειρίας, παρόλο που ο αριθμός των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ μειώθηκε σε εννέα την Πέμπτη — στο μισό δηλαδή του μέσου όρου των 10 ημερών.

Ποιος δίνει τις εντολές στους Χούθι;

Ειδικοί σε θέματα ασφάλειας έχουν διαφωνήσει σχετικά με το πόσο άμεσα επηρεάζει το Ιράν τους Χούθι, ένα σιιτικό ισλαμιστικό κίνημα που εξελίχθηκε σε ισχυρή ένοπλη οργάνωση που ελέγχει μεγάλο μέρος της βόρειας Υεμένης. Πηγές από την κυβέρνηση της Υεμένης, το Ιράν και την περιοχή, ωστόσο, ανέφεραν ότι η προέλαση των Χούθι κατά μήκος των ακτών της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα πραγματοποιήθηκε υπό την άμεση καθοδήγηση του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν.

Με τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο κατά του Ιράν να βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό σε αδιέξοδο εδώ και μήνες στο πεδίο της μάχης, η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε μια αλλαγή τακτικής για να διευρύνει την εμβέλεια των οικονομικών της κυρώσεων, βάζοντας στο στόχαστρο εταιρείες τρίτων χωρών που συναλλάσσονται με ιρανικές επιχειρήσεις – μια πρακτική γνωστή ως «δευτερογενείς κυρώσεις».

Στις ιρανικές αεροπορικές εταιρείες απαγορεύτηκε η είσοδος σε γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΑΕ και του Ομάν, την Πέμπτη, ως απάντηση στις νέες αμερικανικές κυρώσεις, αποτελώντας τον πρώτο μεγάλο αντίκτυπο της αλλαγής στην πολιτική των ΗΠΑ για τη στοχοποίηση εταιρειών σε τρίτες χώρες που δραστηριοποιούνται με το Ιράν.

Μια απαγόρευση πτήσεων, εάν διατηρηθεί, θα μπορούσε να εντείνει την απομόνωση του Ιράν και να επιδεινώσει την οικονομική κρίση στη χώρα, η οποία ήδη αντιμετωπίζει θαλάσσιο αποκλεισμό των λιμανιών της από τις ΗΠΑ. «Ζούμε σε μια υπαίθρια φυλακή», δήλωσε στο Reuters μέσω γραπτού μηνύματος συνταξιούχος εκπαιδευτικός στην Τεχεράνη, υπό τον όρο να διατηρηθεί η ανωνυμία της.

Στρατό στέλνει ο Μακρόν

πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε απόψε ότι το Παρίσι θα στείλει «στρατιωτικά μέσα» για να προστατεύσει την περιοχή του Γιανμπού, ενός λιμανιού στρατηγικής σημασίας για το ενεργειακό δίκτυο της Σαουδικής Αραβίας.

«Αυτή είναι η συμφωνία στην οποία καταλήξαμε με τους Σαουδάραβες: θα στείλουμε στρατιωτικά μέσα, δηλαδή στρατιώτες, ραντάρ, αμυντικά συστήματα για την προστασία των εγκαταστάσεων, όχι για να εμπλακούμε σε οποιαδήποτε σύγκρουση αλλά για να προστατεύσουμε τις εγκαταστάσεις», τόνισε σε συνέντευξη που παραχώρησε στα τηλεοπτικά κανάλια France 2 και TF1.

Το Γιανμπού είναι ο κυριότερος τερματικός σταθμός για την εξαγωγή σαουδαραβικού αργού στην Ερυθρά Θάλασσα και επιτρέπει στο Ριάντ να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.

Ο Γάλλος πρόεδρος είπε εξάλλου ότι η χώρα του θα μπορούσε να μπει στο στόχαστρο μιας απόπειρας επίθεσης με μη επανδρωμένο αεροσκάφος, εξοπλισμένο με εκρηκτικά, παρόμοια με εκείνη στο αεροδρόμιο της Λειψίας, στις αρχές Αυγουστου, την οποία η Γερμανία αποδίδει στη Ρωσία.

Η Γαλλία δεν έχει βιώσει επιθέσεις αυτού του είδους «αλλά όταν με ρωτάτε αν αυτό μπορεί να συμβεί, η απάντησή μου είναι ναι», είπε ο Μακρόν. Πρόσθεσε ότι η Ρωσία θεωρεί πως «η Ευρώπη είναι το στρατηγικό βάθος της Ουκρανίας».

Ο Μακρόν διέψευσε ωστόσο ότι η CIA «ενημέρωσε τις γαλλικές υπηρεσίες» για μια πιθανή επίθεση με ρωσικούς δρόνους που θα προέρχονταν από τα νότια της χώρας, όπως έγραψαν διάφορα ξένα μέσα ενημέρωσης. «Μπορώ να το διαψεύσω.

Η CIA δεν ενημέρωσε τις γαλλικές υπηρεσίες» για ένα πιθανό ρωσικό πλήγμα στη νότια Ευρώπη, τόνισε, σημειώνοντας όμως ότι «όλες οι ευαίσθητες εγκαταστάσεις» στη Γαλλία έχουν τεθεί υπό αυξημένη προστασία. Σύμφωνα με τον Γάλλο πρόεδρο, μια νέα στρατολόγηση 300.000 ανδρών στη Ρωσία για τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας «είναι ένα σενάριο που μας φαίνεται αξιόπιστο».

«Το μήνυμα που στέλνει σήμερα η Ρωσία είναι ότι είναι έτοιμη να κάνει ακόμη περισσότερες θυσίες για να πάρει όλο το Ντονμπάς», πρόσθεσε, εκτιμώντας ότι από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία η Ρωσία μετρά 1,2 εκατ. νεκρούς και τραυματίες.

Κάθε παιδί λαμβάνει την διατροφική του παιδεία και διαμορφώνει τις διατροφικές του συνήθειες καλές και μη, πρώτα από το σπίτι και την οικογένεια. Κατά την παιδική και εφηβική ηλικία η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγιή ανάπτυξη των παιδιών σε όλους τους τομείς. Οι γονείς αποτελούν πρότυπο διατροφής για τα παιδιά, ενώ όσο τα παιδιά εκτίθενται σε πιο υγιεινές επιλογές μειώνονται οι πιθανότητες κατανάλωσης ανθυγιεινών και επεξεργασμένων τροφών με μηδενική θρεπτική αξία.

Το ψυγείο μπορεί να γίνει σύμμαχός στην προσπάθεια να τρέφεστε υγιεινά!

Πόσες φορές ανοιγοκλείνετε την πόρτα του ψυγείου από βαρεμάρα, επειδή κάτι θέλετε αλλά δεν ξέρετε τι ή από συνήθεια; Εάν κάθε φορά που ανοίγετε την πόρτα του, το πρώτο πράγμα που βλέπετε είναι επεξεργασμένες τροφές και ανθυγιεινά σνακ, τότε οι πιθανότητες να κάνετε υγιεινές επιλογές είναι ελάχιστες έως μηδαμινές. Το μυστικό λοιπόν είναι να οργανώσετε σωστά το ψυγείο σας και αυτό θα το πετύχετε ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα.

Βήμα 1ο: Καθαρισμός του ψυγείου

Ένα καθαρό ψυγείο, χωρίς βρωμιές και δυσάρεστες οσμές συμβάλλει στην καλύτερη συντήρηση των τροφίμων. Καλό είμαι 1-2 φορές το χρόνο να αδειάζετε το ψυγείο σας και να το καθαρίζετε εκτενώς με νερό, σαπούνι και ξίδι.

Βήμα 2ο: Καταγραφή των εβδομαδιαίων αναγκών σε τρόφιμα

Υιοθετήστε την συνήθεια της λίστας. Ελέγξτε πρώτα τι υπάρχει μέσα στο ψυγείο σας, καταγράψτε σε μία λίστα τα τρόφιμα που θα χρειαστείτε για την εβδομάδα σας καλύπτοντας τις ανάγκες όλης της οικογένειας και ύστερα προχωρήστε στην αγορά τους. Ψωνίζοντας με λίστα αποφεύγετε να μαζεύετε περιττά και ανθυγιεινά τρόφιμα στο ψυγείο σας.

Βήμα 3ο: Οργάνωση και τοποθέτηση των τροφίμων στην κατάλληλη θέση στο ψυγείο

Για να βρίσκετε αμέσως αυτό που χρειάζεστε, θα πρέπει να διαχωρίσετε τα τρόφιμα και να τα τοποθετήσετε σε καθορισμένες θέσεις κατηγοριοποιώντας τα ανά είδος. Επίσης, είναι πιο βολικό να φτιάχνετε τη λίστα για τα ψώνια χωρίς να παραλείψετε τίποτα. Εφοδιαστείτε με σετ δοχείων φαγητού, που κλείνουν αεροστεγώς ή σακουλάκια τροφίμων με κλείσιμο zip και τοποθετείστε τις μερίδες φαγητού. Με αυτόν τον τρόπο έχετε πολλαπλό όφελος. Το φαγητό συντηρείται πιο αποτελεσματικά, ο χώρος που καταλαμβάνει στο ψυγείο είναι μικρότερος, κερδίζετε χρόνο από το ζέσταμα ενώ ανά πάσα στιγμή γνωρίζετε πόσες μερίδες φαγητού διαθέτετε.

Λάβευρ υπόψη…

Τοποθετήστε πλυμένα και κομμένα τα φρούτα και τα λαχανικά σε δοχεία μέσα στο ψυγείο ώστε ανοίγοντάς το να σας είναι πιο εύκολο να τα καταναλώσετε. Σίγουρα έχετε σκεφτεί πολλές φορές “ποιος πλένει και ποιος καθαρίζει φρούτο ή σαλάτα” και καταφεύγει τελικά στην εύκολη λύση να ανοίξει μια σακούλα με ένα τυποποιημένο προϊόν.

Ορισμένα λαχανικά, όπως το μαρούλι ή το λάχανο μπορείτε να τα πλένετε και να τα κόβετε από την προηγούμενη, να τα κλείνετε αεροστεγώς σε δοχείο φαγητού ή σε σακουλάκι, προκειμένου να έχετε έτοιμη σαλάτα μετά από μια κουραστική μέρα στη δουλειά, αποφεύγοντας την δικαιολογία της κούρασης και της έλλειψης χρόνου. Μπορείτε επίσης να έχετε έτοιμα βρασμένα λαχανικά στο ψυγείο, όπως μπρόκολο, παντζάρια, χόρτα κ.ά. Καθώς είναι πλούσια σε βιταμίνες και θρεπτικά συστατικά, ενυδατώνουν τον οργανισμό, αποτελούν ιδανικό σνακ για να καλύψετε την λιγούρα σου πηγαίνοντας βόλτα στο ψυγείο.

Κατάλληλες θέσεις των Τροφίμων στο Ψυγείο

Η ιδανική θερμοκρασία ψυγείου είναι 0-5 °C. Βάζουμε κρέατα και ψάρια στο ψηλότερο και ψυχρότερο ράφι του ψυγείου. Πρέπει να είναι πάντα σε μπολ για να αποφεύγεται η μεταφορά των υγρών και η απώλεια υγρασίας και γεύσης. Από κάτω, στο δεύτερο ράφι βάζουμε τα αλλαντικά, τα γαλακτοκομικά και τα αβγά. Στο τρίτο ράφι βάζουμε το μαγειρεμένο φαγητό κλεισμένο καλά σε τάπερ και οποιαδήποτε συσκευασία φαγητού που έχουμε ανοίξει (πχ. πίτες).

Όλες τις ανοιχτές κονσέρβες τις βάζουμε σε μπολ. Δεν τις αφήνουμε ανοιχτές γιατί οξειδώνονται! Στο χαμηλότερο ράφι βάζουμε τα φρούτα και στο συρτάρι βάζουμε τα λαχανικά. Στην πόρτα δεν βάζουμε τίποτα που να λήγει σε λιγότερο από ένα μήνα γιατί έχει την υψηλότερη θερμοκρασία. Βάζουμε κέτσαπ, μουστάρδα, μαρμελάδες, τσάι, σάλτσες, ελιές, κονσέρβες, μπαχαρικά, καφέ και τουρσιά.

Κατάψυξη

Και τέλος μην ξεχνάτε να αξιοποιείτε την κατάψυξη. Κάθε φορά που περισσεύει φαγητό και γνωρίζετε ότι δεν πρόκειται να το καταναλώσετε σύντομα, τοποθετήστε το στην κατάψυξη, σε ειδικό σκεύος ή σε σακουλάκι. Σημειώστε με μαρκαδόρο την ημερομηνία και το είδος του φαγητού. Έτσι, την επόμενη φορά που θα θελήσετε ένα γρήγορο γεύμα, θα έχετε έτοιμη μια υγιεινή επιλογή στην κατάψυξη και δεν θα χρειάζεται να καταφύγετε σε delivery. Τα ντουλάπια της κουζίνας μπορούν να σας βοηθήσουν στην προσπάθειά σας να τρέφεστε υγιεινά!

Τα τρόφιμα που έχουμε μπροστά μας αποτελούν τη νούμερο ένα επιλογή στην διατροφή μας, γι’ αυτό θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με αυτά όταν θέλουμε τρεφόμαστε πιο υγιεινά και ισορροπημένα. Τι υγιεινές επιλογές μπορείτε να έχετε στο ντουλάπι του σπιτιού ώστε να βοηθήσετε όλη την οικογένεια;

Όσπρια

Τα όσπρια αποτελούν τρόφιμα υψηλής βιολογικής αξίας, καθώς περιέχουν σημαντικές ποσότητες πρωτεϊνών και υδατανθράκων, συστατικά τα οποία είναι απαραίτητα για τον ανθρώπινο οργανισμό, διατηρούνται για εβδομάδες ή και μήνες στα ντουλάπια μας, ενώ η κατανάλωσή τους προτείνετε τουλάχιστον 2-3 φορές την εβδομάδα.

Ξηροί καρποί

Αποτελούν εξαιρετική πηγή: Πρωτεΐνης Φυτικών ινών Καλών λιπαρών οξέων. Σε συνδυασμό με ισορροπημένη διατροφή βοηθούν στην πρόληψη καρδιοπάθειας. Μπορούν να καταναλωθούν σε συνδυασμό με κάποιο φρούτο ή γιαούρτι ή δημητριακά ακόμη και μέσα σε σαλάτα.

Προϊόντα ολικής άλεσης

Τροφές όπως φρυγανιές ή ψωμί ολικής άλεσης, κριτσίνια πολύσπορα, καστανό ρύζι, κινόα κ.ά. περιέχουν μεγάλη ποσότητα: Φυτικών ινών, Βιταμινών, Μετάλλων. Έχουν την θέση τους σε μια ισορροπημένη υγιεινή διατροφή καθώς αποτελούν τη βάση της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής.

Μπάρες δημητριακών και σπιτικά μπισκότα

Εύκολα σνακ για όλη την οικογένεια που θα προλάβουν την πείνα σου, αποτρέποντας από το να πέσεις με τα μούτρα στο επόμενο γεύμα. Φτιάχνοντας υγιεινές συνταγές με “έξυπνες” αντικαταστάσεις διάφορων υλικών και βάζοντας διαδικασία παρασκευή τους και τα παιδιά σας, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να καταναλωθούν πιο εύκολα από όλους.

Συμβουλές για σωστή οργάνωση για όλη την οικογένεια

Ο ρόλος της οικογένειας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών από όλα τα μέλη της οικογένειας. Λειτουργείστε ως πρότυπα για τα παιδιά σας. Εάν οι γονείς ακολουθούν μία υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, το ίδιο θα κάνει και το παιδί. Οργανώστε τα γεύματα της εβδομάδας προσφέροντας ποικιλία επιλογών. Για παράδειγμα προγραμματίστε το μενού για την εβδομάδα συμπεριλαμβανομένων όλων των ομάδων τροφίμων.

Προσπαθήστε να καταναλώνετε: Ψάρι ή Θαλασσινά 1-2 φορές την εβδομάδα, Όσπρια ή Λαδερά 1-2 φορές, Λευκό κρέας (κοτόπουλο, κουνέλι) 1 φορά την εβδομάδα. Ζυμαρικά 1 φορά την εβδομάδα (συνοδευόμενο με σάλτσα ντομάτας & τυρί ή θαλασσινά ή και κιμά πιο αραιά). Κόκκινο κρέας 1 φορά ανά 1-2 εβδομάδες. Αυτό θα σας διευκολύνει από το να σκέφτεστε καθημερινά “τι να μαγειρέψω αύριο”, ενώ παράλληλα ακολουθείτε μία υγιεινή μεσογειακή διατροφή. Εκτός από τα κύρια γεύματα, εντάξτε στην καθημερινή σας διατροφή και μικρότερα ενδιάμεσα σνακ.

Τρώτε όλοι μαζί και προσφέρετε επιλογές

Εκτός από τον έμφυτο μηχανισμό μίμησης που αναπτύσσουν τα παιδιά προς τους γονείς τους, εξίσου σημαντικό είναι να παρέχονται και οι κατάλληλες επιλογές. Βασικό κριτήριο των παιδιών για την επιλογή τροφής είναι η εύκολη πρόσβαση σε αυτήν, καθώς συνήθως επιλέγουν τρόφιμα στα οποία εκτίθενται πιο συχνά. Έτσι λοιπόν, αν οργανώσετε να γεμίσετε το ψυγείο και τα ντουλάπια σας με υγιεινές τροφές, αντί τροφών με πολλά συντηρητικά και πρόσθετη ζάχαρη έχετε περισσότερες πιθανότητες το παιδί σας να επιλέξει αυτά τα τρόφιμα προς κατανάλωση.

Η Ζήνα Βαρσάμη είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition

Στο σημείο μετέβη και όχημα της αρμόδιας εταιρείας φυσικού αερίου, προκειμένου να ασφαλιστεί η περιοχή, ενώ διακόπηκαν η παροχή αερίου και η ηλεκτροδότηση για την αποτροπή νέου ατυχήματος. Οι πρώτες ενδείξεις, σύμφωνα με όσα ανέφερε στην ΕΡΤ ο αντιδήμαρχος Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, Πάρης Χαρλαύτης, παραπέμπουν σε πιθανή δυσλειτουργία ή διαρροή φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Παρολ΄αυτά, μόνο μετά την ολοκλήρωση της έρευνας από το αρμόδιο Ανακριτικό Τμήμα της Πυροσβεστικής, θα εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Για την διερεύνηση των αιτίων του συμβάντος κινητοποιήθηκε το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Αθηνών.

Λόγω της ισχυρής έκρηξης τρεις άνθρωποι τραυματίστηκαν από θραύσματα, εκ των οποίων οι δύο μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο «Γεννηματάς». Αστυνομικές δυνάμεις συνέδραμαν στη μεταφορά στο νοσοκομείο των τραυματιών, εκ των οποίων μία ηλικιωμένη γυναίκα. Δυο εκ των τριών τραυματιών είναι γυναίκες και απεγκλωβίστηκαν από διπλανό κτίριο, ενώ ο τρίτος τραυματίας ήταν περαστικός.

Φόβοι για τυχόν αγνοούμενους

Οι πυροσβεστικές δυνάμεις συνεχίζουν τις έρευνες για τυχόν αγνοούμενους ενώ, όπως έγινε γνωστό από την Πυροσβεστική, εξετάζονται πληροφορίες που αναφέρουν ότι στον δεύτερο όροφο διέμενε ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, που δεν έχει εντοπιστεί, και στον πρώτο όροφο, ο οποίος ενοικιαζόταν για βραχυχρόνια μίσθωση, τρεις αλλοδαποί τουρίστες, πιθανόν Αμερικανοί, οι οποίοι δεν είναι γνωστό αν βρίσκονταν εντός αυτού.

Ανακοίνωση της Enaon EDA για την έκρηξη: Τα αίτια διερευνώνται

Ανακοίνωση εξέδωσε η Enaon EDA (εταιρεία διαχείρισης των δικτύων διανομής φυσικού αερίου), σχετικά με τα αίτια της έκρηξης.

Ειδικότερα, η εταιρεία τονίζει: «Σε συνέχεια του συμβάντος που σημειώθηκε σήμερα σε κτήριο στην οδό Λυσικράτους, στην Αθήνα, η Enaon EDA ανακοινώνει ότι τα αρμόδια συνεργεία επιφυλακής μετέβησαν άμεσα στο σημείο για να διερευνήσουν το συμβάν και πραγματοποιούν τους προβλεπόμενους ελέγχους, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές. Τα αίτια του συμβάντος διερευνώνται. Η εταιρεία θα επανέλθει με νεότερη ενημέρωση.

Η εταιρεία βρίσκεται σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και λειτουργεί πάντοτε με γνώμονα τη δημόσια ασφάλεια, την προστασία του προσωπικού της και την ακεραιότητα των υποδομών της, συμβάλλοντας στην αδιάλειπτη και ασφαλή διανομή φυσικού αερίου.

Υπενθυμίζεται ότι για οποιοδήποτε θέμα ασφαλείας αφορά στο δίκτυο διανομής φυσικού αερίου οι καταναλωτές μπορούν να επικοινωνούν με το Κέντρο Άμεσης Επέμβασης της Enaon EDA στην τηλεφωνική γραμμή 800 1187 878 που λειτουργεί σε 24ωρη βάση».

“Το κτίριο είναι σε ολική αχρηστία”

Ο αντιδήμαρχος Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, Πάρης Χαρλαύτης επεσήμανε ότι το κτίριο στο οποίο σημειώθηκε η έκρηξη έχει υποστεί ολοκληρωτική καταστροφή. Όπως είπε: «Αυτό που μετά βεβαιότητας μπορούμε να πούμε είναι ότι το κτίριο είναι σε ολική αχρηστία», προσθέτοντας ότι θα ακολουθήσει αυτοψία από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων.

Εκτεταμένες ζημιές φαίνεται να έχει υποστεί και το διπλανό κτίριο, η παλαιότητα του οποίου προκαλεί πρόσθετη ανησυχία. Σύμφωνα με τον κ. Χαρλαύτη, στην είσοδό του υπάρχει πλάκα που αναγράφει ως έτος κατασκευής το 1880. «Δεν γνωρίζω αν είναι κατοικήσιμο. Λόγω της ηλικίας του και της έκρηξης, ενδέχεται να κριθεί και αυτό ακατάλληλο. Μέχρι να γίνει η αυτοψία από τους τεχνικούς, όμως, μόνο εικασίες μπορούμε να κάνουμε», σημείωσε.

Ζημιές σε καταστήματα και γειτονικά κτίρια

Από το ωστικό κύμα λόγω της έκρηξης προκλήθηκαν ζημιές σε καταστήματα, τζαμαρίες, ρολά και παντζούρια, ακόμη και σε μεγαλύτερη απόσταση από το επίκεντρο της έκρηξης. Οι έλεγχοι επεκτείνονται στα γειτονικά κτίρια και στα όμορα οικοδομικά τετράγωνα.

Σύμφωνα με την πρώτη αυτοψία στην περιοχή, οι περισσότερες από τις ζημιές χαρακτηρίζονται δευτερεύουσες. Ωστόσο, οι έλεγχοι συνεχίζονται, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν προβλήματα στη στατικότητα κτιρίων.

Νέα κατάρρευση

Τμήμα του κτιρίου κατέρρευσε αρκετή ώρα μετά την έκρηξη, ενώ συντρίμμια συνέχιζαν να πέφτουν και από τη νέα κατάρρευση σηκώθηκε πυκνό σύννεφο σκόνης. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις διατηρούν αποκλεισμένη την περιοχή μέχρι να ολοκληρωθεί η απομάκρυνση των επικίνδυνων υλικών και να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος νέας κατάρρευσης.

Όπως τόνισε ο Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, Πάρης Χαρλαύτης: «Η ασφάλεια της περιοχής προέχει πάνω από οποιαδήποτε χρήση». Τόνισε ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την έκταση των ζημιών και τα ακριβή αίτια της έκρηξης.

Ο λόγος που η διάκριση αυτή έχει σημασία δεν είναι ακαδημαϊκός. Επηρεάζει καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τη σημερινή κρίση. Εάν θεωρήσουμε ότι τα ευρωπαϊκά κράτη είναι δημοκρατίες, τότε είναι λογικό να αναζητήσουμε τα αίτια της κρίσης σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως η παγκοσμιοποίηση, η τεχνολογία ή η μεταφορά αρμοδιοτήτων σε υπερεθνικούς θεσμούς.

Αν όμως δεχθούμε ότι πρόκειται ήδη για συστήματα περιορισμένης λαϊκής κυριαρχίας, τότε το πρόβλημα δεν μπορεί να εξηγηθεί πρωτίστως από την ταχύτητα των αγορών ή των θεσμών που επικαλείται ο αρθρογράφος, αλλά από την ίδια τη συγκρότηση της πολιτικής εξουσίας.

Ακόμη και αν οι θεσμοί μπορούσαν να προσαρμοστούν γρηγορότερα, ποιος θα αποφάσιζε; Οι ίδιοι επαγγελματίες πολιτικοί, οι ίδιες γραφειοκρατίες, οι ίδιες ελίτ. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η βραδύτητα των θεσμών. Είναι η φύση τους. Μια ολιγαρχία που λειτουργεί ταχύτατα παραμένει ολιγαρχία. Ένα σύστημα στο οποίο οι πολίτες δεν ασκούν άμεσα την πολιτική εξουσία δεν γίνεται δημοκρατικό επειδή επιταχύνει τις διαδικασίες του. Η θεωρία του “speed gap” συγχέει τη λειτουργική αποτελεσματικότητα με τη δημοκρατική νομιμοποίηση.

Η πραγματική ασυμμετρία είναι πολιτική και όχι χρονική. Υπάρχει ένα βαθύτερο χάσμα: το χάσμα ανάμεσα σε εκείνους που υφίστανται τις συνέπειες των αποφάσεων και σε εκείνους που τις λαμβάνουν. Ο Ευρωπαίος πολίτης επηρεάζεται από αποφάσεις για το νόμισμα, το χρέος, την ενέργεια, τη μετανάστευση, την εξωτερική πολιτική και την τεχνολογία. Ωστόσο, δεν διαθέτει αντίστοιχη ισχύ στη λήψη αυτών των αποφάσεων.

Από τη μετακυριαρχία, στη μεταδημοκρατία και στα όρια της εξουσίας

Αυτή η ασυμμετρία δεν δημιουργήθηκε με την ψηφιακή εποχή. Υπήρχε ήδη μέσα στα εθνικά κράτη και απλώς μεγεθύνθηκε σε υπερεθνικό επίπεδο. Ο αρθρογράφος χαρακτηρίζει την ΕΕ “εργαστήριο μετακυριαρχίας”. Ο όρος είναι εύστοχος, αλλά όχι επαρκής. Η αληθινή μετάβαση που βιώνουμε είναι από την κλασική αντιπροσώπευση σε μια μεταδημοκρατική συνθήκη: Μια πολιτική κατάσταση όπου οι εκλογές συνεχίζουν να διεξάγονται και οι τυπικά δημοκρατικοί, αλλά ουσιαστικά ολιγαρχικοί, θεσμοί εξακολουθούν να λειτουργούν, ενώ η πραγματική εξουσία μεταφέρεται σε κλειστούς κύκλους οικονομικών και πολιτικών ελίτ. Έτσι, οι βασικές πολιτικές επιλογές γίνονται ολοένα και λιγότερο αντικείμενο λαϊκού ελέγχου.

Η κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών δεν οφείλεται μόνο στο ότι οι αγορές κινούνται γρηγορότερα από τα κοινοβούλια. Οφείλεται και στο ότι οι πολίτες αντιλαμβάνονται πως οι εκλογές αλλάζουν πρόσωπα χωρίς να μεταβάλουν ουσιαστικά την κατανομή της εξουσίας. Η λύση δεν είναι η επιστροφή στο κράτος. Η μεγαλύτερη παρανόηση που μπορεί να προκύψει από το άρθρο είναι ότι η λύση βρίσκεται στην επανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας. Όμως η εθνική κυριαρχία δεν ταυτίζεται με τη λαϊκή κυριαρχία. Ένα κράτος μπορεί να είναι πλήρως κυρίαρχο και ταυτόχρονα βαθιά ολιγαρχικό. Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να επιστρέψουν αρμοδιότητες από τις Βρυξέλλες στις εθνικές κυβερνήσεις. Το ζητούμενο είναι να μεταφερθεί πραγματική εξουσία από τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ προς τους ίδιους τους πολίτες και να μετασχηματιστεί ο ρόλος των υπερεθνικών μηχανισμών από εξουσιάζοντες σε εντελλόμενους.

Το άρθρο περιγράφει πειστικά τα συμπτώματα της σημερινής κρίσης εξουσίας, αλλά ξεκινά από μια αμφισβητήσιμη παραδοχή: ότι οι ευρωπαϊκές χώρες συνιστούν δημοκρατίες οι οποίες σταδιακά αποδυναμώθηκαν από υπερεθνικούς μηχανισμούς. Αν όμως δεχθούμε ως κριτήριο της δημοκρατίας την ισοκρατία, τότε η διάγνωση αλλάζει ριζικά. Η κρίση δεν είναι η μετάβαση από τη δημοκρατία στη μετακυριαρχία. Είναι η διαχρονική αδυναμία των σύγχρονων πολιτικών συστημάτων να πραγματώσουν τη δημοκρατία εξαρχής.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κατήργησε μια ήδη υπάρχουσα δημοκρατική τάξη. Απλώς έκανε πιο ορατό ένα έλλειμμα πολιτικής ισότητας που προϋπήρχε ήδη στα ίδια τα κράτη-μέλη της. Και όσο συγχέουμε αυτή την αντιπροσώπευση με τη δημοκρατία, θα αναζητούμε τις αιτίες της κρίσης στις Βρυξέλλες, στην τεχνολογία ή στην παγκοσμιοποίηση, αντί να τις αναζητούμε στο ίδιο το θεμέλιο του αντιπροσωπευτικού πολιτεύματος.

Οι δικαστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν στις 13 Αυγούστου 2026 ήρθαν μόλις δύο εβδομάδες μετά την απόρριψη από το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας των αιτήσεων δύο ακόμη βρετανικών ιδρυμάτων – του London Metropolitan University και του University of West London – για την ίδρυση αντίστοιχων “παραρτημάτων” (Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης – ΝΠΠΕ).

Ποτέ στο παρελθόν δεν είχαν βρεθεί, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και με τόσο μεγάλη δημοσιότητα, τόσα σημαντικά βρετανικά πανεπιστήμια αντιμέτωπα με ανατροπή των διεθνών δραστηριοτήτων τους σε μία ευρωπαϊκή αγορά. Μεταξύ αυτών βρίσκεται μάλιστα και το University of York, μέλος του διακεκριμένου Russell Group της Βρετανίας (αντίστοιχου με το ελιτίστικο “Ivy League” των ΗΠΑ).

Διεθνείς προεκτάσεις

Η ακύρωση των αδειών λειτουργίας των τριών βρετανικών παραρτημάτων από το Συμβούλιο της Επικρατείας προσέλκυσε γρήγορα το ενδιαφέρον της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας. Το βρετανικό Times Higher Education (THE), σε σχετικό δημοσίευμα την 14-8-2026, που το επικαιροποίησε μετά από πέντε ημέρες (την 19-8-2026) έφερε την υπόθεση στο προσκήνιο της βρετανικής και διεθνούς πανεπιστημιακής κοινότητας. Το δημοσίευμα ανέδειξε τις νομικές και συνταγματικές περιπλοκές που περιβάλλουν το νέο ελληνικό πλαίσιο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Αμέσως στη συνέχεια, την 20-8-2026, το διεθνές University World News (UWN) διεύρυνε την οπτική, αναδεικνύοντας τόσο τους νομικούς κινδύνους, όσο και τους κινδύνους για τη διεθνή φήμη των ιδρυμάτων από την επέκταση σε αγορές όπου το ρυθμιστικό πλαίσιο και οι εμπορικές συμπράξεις ενδέχεται να δημιουργούν νέες αβεβαιότητες.

Ακολούθησε το The National Herald στις ΗΠΑ, το οποίο ανέδειξε τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας ως συνιστώσες ένα εγερτήριο παράδειγμα ή πρότυπο κατά της ανεξέλεγκτης κερδοσκοπικής διεθνούς επέκτασης των βρετανικών πανεπιστημίων—το οποίο ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες χώρες.

Τα τρία δημοσιεύματα μετέφεραν έτσι την ελληνική υπόθεση από το επίπεδο μιας εγχώριας δικαστικής διαμάχης σε ένα ζήτημα ευρύτερου ενδιαφέροντος για τη βρετανική πολιτική ανώτατης εκπαίδευσης, τη διεθνοποίηση των σπουδών και τη διαχείριση θεσμικού κινδύνου.

Το τζίνι βγήκε από το μπουκάλι

Ταυτόχρονα, με αυτά τα διεθνή δημοσιεύματα, η ελληνική κυβέρνηση κινήθηκε προς την εγχώρια έκδοση νέων αδειών λειτουργίας στα ακυρωθέντα ιδιωτικά πανεπιστήμια (ΝΠΠΕ) προτού ακόμη καθαρογραφούν οι αποφάσεις τού Συμβουλίου της Επικρατείας και κοινοποιηθούν επισήμως στο Υπουργείο Παιδείας. Εντούτοις – η κίνηση αυτή που είναι πολιτικά και νομικά αμφιλεγόμενη, δεδομένης της ταχύτητας και των συνθηκών υπό τις οποίες επιχειρήθηκε – δεν φαίνεται να αρκεί για να περιορίσει τη διεθνή διάσταση της υπόθεσης.

Διότι, μέσα από αυτά τα ρεπορτάζ στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, η ελληνική υπόθεση έφερε στη διεθνή ακαδημαϊκή συζήτηση το εμπορικό-κερδοσκοπικό μοντέλο μέσω του οποίου βρετανικά πανεπιστήμια υλοποιούν προγράμματα σπουδών στο εξωτερικό. Η επανέκδοση των αδειών στην Ελλάδα, δεν μπορεί να αναιρέσει τη συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει σε διεθνές επίπεδο.

Ένα επιχειρηματικό μοντέλο υπό αμφισβήτηση

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η Διακρατική Εκπαίδευση (Transnational Education – TNE) και, ειδικότερα, η χρήση συμφωνιών δικαιόχρησης (franchise) στο εξωτερικό. Για δεκαετίες, βρετανικά πανεπιστήμια επεκτείνονταν διεθνώς επιτρέποντας σε τοπικούς εμπορικούς εταίρους, κατά κανόνα επιχειρηματίες, να παρέχουν τις εγκαταστάσεις, τη διοικητική υποστήριξη και, σε σημαντικό βαθμό, τη διδασκαλία. Το βρετανικό πανεπιστήμιο παρείχε το όνομά του, το ακαδημαϊκό πλαίσιο και—κυρίως—τον τίτλο σπουδών.

Σε πρώτη ανάγνωση, το μοντέλο φαίνεται να είναι οικονομικά ελκυστικό. Τα πανεπιστήμια μπορούν να επεκτείνουν την παρουσία τους σε νέες αγορές χωρίς να χρειάζεται να κατασκευάσουν πανεπιστημιουπόλεις ή να δεσμεύσουν αξιόλογα κεφάλαια, ενώ οι τοπικοί πάροχοι αποκτούν πρόσβαση στο κύρος ενός βρετανικού πανεπιστημιακού “brand”.

Η διευθέτηση αυτή, ωστόσο, γεννά ένα δύσκολο ερώτημα: Τι συμβαίνει με την αξία ενός βρετανικού πτυχίου όταν ο φοιτητής δεν σπουδάζει ποτέ στο ίδιο το βρετανικό πανεπιστήμιο;

Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, οι τοπικοί εταίροι αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος της πραγματικής εκπαιδευτικής εμπειρίας του φοιτητή, ενώ το βρετανικό πανεπιστήμιο παραμένει ο φορέας που απονέμει τον τίτλο. Δημιουργείται έτσι μια ολοένα μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στο πανεπιστήμιο που χορηγεί το πτυχίο και στο ίδρυμα όπου ο φοιτητής πραγματοποιεί στην πράξη τις σπουδές του.

Πανεπιστήμια: Ένα “brand” 40 δις λιρών σε κίνδυνο

Η οικονομική διάσταση του ζητήματος είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Σύμφωνα με διαθέσιμες εκτιμήσεις, ο τομέας των υπεράκτιων (offshore) συμφωνιών δικαιόχρησης, στο πλαίσιο της TNE, αποφέρει περίπου 750 εκατομμύρια λίρες ετησίως στα βρετανικά πανεπιστήμια—χονδρικά 10 εκατομμύρια λίρες ανά συμμετέχον ίδρυμα.

Πρόκειται, ωστόσο, για σχετικά περιορισμένο ποσό σε σύγκριση με ένα πολύ μεγαλύτερο περιουσιακό στοιχείο: τη διεθνή φήμη της βρετανικής ανώτατης εκπαίδευσης. Οι διεθνείς φοιτητές συνεισφέρουν περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως στη βρετανική οικονομία. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι κατά πόσο τα έσοδα από τις συμφωνίες δικαιόχρησης δικαιολογούν την έκθεση της συνολικής αξίας της βρετανικής πανεπιστημιακής φήμης σε ρυθμιστικούς κινδύνους (reputational risks).

Για γενιές, το βρετανικό πανεπιστημιακό πτυχίο συνδεόταν παραδοσιακά με την ακαδημαϊκή – μη κερδοσκοπική – σοβαρότητα, την αξιοκρατία και το θεσμικό κύρος. Αυτή η φήμη αποτελούσε έναν από τους λόγους για τους οποίους φοιτητές από όλο τον κόσμο ήταν διατεθειμένοι να διαθέσουν σημαντικά ποσά για να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές τους στη Βρετανία.

Αν, όμως, το ίδιο πτυχίο μπορεί να αποκτηθεί μέσω ενός εμπορικού εκπαιδευτικού οργανισμού σε άλλη χώρα, χωρίς ο φοιτητής να έχει φοιτήσει ποτέ στο βρετανικό πανεπιστήμιο, τότε τα όρια μεταξύ του μητρικού ιδρύματος και του εμπορικού εταίρου του αρχίζουν αναπόφευκτα να γίνονται λιγότερο ευδιάκριτα.

Η προειδοποίηση από την Ελλάδα

Το βρετανικό “Office for Students” (OfS), που είναι η ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή της ανώτατης εκπαίδευσης στην Αγγλία, παρεμβαίνει όλο και συχνότερα σε προβληματικές συμφωνίες δικαιόχρησης στο εσωτερικό της χώρας. Οι αντίστοιχες offshore συμπράξεις, ωστόσο, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός του άμεσου πεδίου δράσης του, καθώς υπάγονται πρωτίστως στα ρυθμιστικά συστήματα των χωρών υποδοχής.

Σε αυτό το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ελλάδα δείχνουν τί μπορεί να συμβεί όταν μια χώρα υποδοχής αποφασίσει να εξετάσει με ιδιαίτερη αυστηρότητα τέτοιες διευθετήσεις. Δηλαδή οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, έχουν δυνητικά ευρύτερη σημασία από μια τοπική δικαστική διαφορά. Θέτουν το ερώτημα κατά πόσο το βρετανικό μοντέλο διεθνούς επέκτασης χαμηλού κόστους έχει καταστεί υπερβολικά εξαρτημένο από εμπορικούς τοπικούς εταίρους που λειτουργούν σε μεγάλη απόσταση—γεωγραφική, θεσμική και οργανωτική— από τα πανεπιστήμια των οποίων τα ονόματα χρησιμοποιούν.

Για τους φοιτητές στην Ελλάδα που επηρεάζονται άμεσα από την υπόθεση, οι συνέπειες είναι ήδη σοβαρές. Για τα βρετανικά πανεπιστήμια, όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση μπορεί να αφορά τη διεθνή αξιοπιστία του ίδιου του μοντέλου.

Πιθανό φαινόμενο ντόμινο

Ειδικότερα, η ελληνική υπόθεση ενδέχεται να προσελκύσει την προσοχή ρυθμιστικών αρχών και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Χώρες που εμφανίζονται ολοένα πιο επιφυλακτικές απέναντι στις ξένες εκπαιδευτικές δικαιοχρήσεις (franchises) μπορεί να αντιμετωπίσουν τις εξελίξεις στην Ελλάδα ως ένδειξη της ανάγκης για αυστηρότερο έλεγχο των ιδιωτικών φορέων που συνεργάζονται με πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ασκήσει σημαντική πίεση σε ένα μοντέλο που επέτρεπε μέχρι σήμερα στα βρετανικά πανεπιστήμια να επεκτείνουν την παρουσία τους παγκοσμίως με σχετικά περιορισμένο κόστος. Στην εποχή μετά το Brexit, η εξέλιξη αυτή αποκτά και μια ευρύτερη διάσταση. Η διεθνής φήμη της βρετανικής ανώτατης εκπαίδευσης δεν αποτελεί μόνο ακαδημαϊκό κεφάλαιο. Αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο της διεθνούς επιρροής και της “ήπιας ισχύος” (soft power) του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το κεντρικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς πόσα πτυχία μπορούν να “πουλήσουν” τα βρετανικά πανεπιστήμια στο εξωτερικό. Είναι κατά πόσο μπορούν να συνεχίσουν να εξάγουν το όνομά τους χωρίς να αποδυναμώνουν το ίδιο το κύρος που καθιστά αυτά τα πτυχία πολύτιμα. Η Ελλάδα μπορεί να αποδειχθεί η πρώτη περίπτωση που έστειλε ένα τέτοιο μήνυμα. Το αν και κατά πόσο άλλες χώρες θα ακολουθήσουν, μένει να φανεί.