Ο 53χρονος Έλληνας πιλότος, Γιώργος Ράικος, υπενθυμίζεται ότι ήταν πρώην αξιωματικός της Αεροπορίας Στρατού, εξαιρετικά έμπειρος, με χιλιάδες ώρες πτήσης σε στρατιωτικά ελικόπτερα (τύπου Chinook), και τον τελευταίο χρόνο πετούσε ιδιωτικά ελικόπτερα για να ενισχύσει το εισόδημά του. Το ζευγάρι, Alexander Cromie και Marie Ebert, ηλικιας 31 και 30 ετών αντίστοιχα, είχε έρθει στην Ελλάδα από το Λονδίνο και επιβιβάστηκε στο μοιραίο ελικόπτερο στο Μαρκόπουλο. Ο άνδρας εργαζόταν στον παγκόσμιο επενδυτικό κολοσσό Blackstone και ήταν αντιπρόεδρος στο τμήμα Private Wealth Solutions της Blackstone στο Λονδίνο (διαχείριση εναλλακτικών επενδύσεων και περιουσιακών στοιχείων).

Το πιθανότερο αίτιο

Βρετανικά μέσα τείνουν να αποκλείσουν το ανθρώπινο λάθος και όχι μόνον εξαιτίας της εμπειρίας του πιλότου. Αναφέρουν ως πιθανότερο αίτιο την μηχανική βλάβη. Με αυτό συμφωνεί και ο ο αεροναυπηγός Φαίδων Καραϊωσηφίδης που μιλώντας στο MEGA είπε ότι όπως φαίνεται στο βιντεοληπτικό υλικό, το ελικόπτερο κάνει κύκλους γύρω από τον άξονά του, εμφανώς εκτός ελέγχου λίγο πριν πέσει στο έδαφος και κάτοικοι που βρίσκονταν κοντά στο ελικοδρόμιο, ανέφεραν ότι άκουσαν έναν ασυνήθιστο θόρυβο από το ελικόπτερο πριν την πτώση.

Το σενάριο της ριπής ανέμου που να αφαίρεσε στιγμιαία τον έλεγχο από τον πιλότο δεν αποκλείεται, αλλά ούτε και πριμοδοτείται, γιατί ναι μεν η Σίφνος όπως και πολλά νησιά έχουν ενίοτε ισχυρές ριπές, αλλά την ώρα του δυστυχήματος ο καιρός ήταν πολύ καλός και επικρατούσε σχεδόν άπνοια στην περιοχή.

Ο αεροναυπηγός επισήμανε ότι το κυρίαρχο σενάριο για την πτώση του ελικοπτέρου αφορά μια ραγδαία εξελισσόμενη μηχανική βλάβη που οδήγησε σε απώλεια ελέγχου. Ειδικότερα εικάζεται την πιθανότητα καταστροφικής αστοχίας στο στροφείο, γεγονός που καθιστά το ελικόπτερο μη κυβερνήσιμο και στερεί από τον πιλότο τη δυνατότητα ελέγχου, ακυρώνοντας κάθε προσπάθειά του για αναγκαστική προσγείωση.

«Τα στοιχεία βέβαια δείχνουν ένα κυρίαρχο σενάριο. Όλα παραμένουν ανοιχτά, αλλά το κυρίαρχο σενάριο φαίνεται ότι είναι η απώλεια ελέγχου. Το από πού προέρχεται αυτή η απώλεια ελέγχου είναι δύσκολο αυτή τη στιγμή να εκτιμηθεί. Θα συμφωνήσω ότι ένα από τα σενάρια είναι η καταστροφική αστοχία ή η ραγδαία εξελισσόμενη βλάβη, η οποία αφαίρεσε από τον πιλότο τη δυνατότητα ελέγχου» είπε ο κ. Καραϊωσηφίδης.

«Το ελικόπτερο μπορεί και πετάει επειδή υπάρχει ένα στροφείο από πάνω με πτέρυγες και ρόλος αντίστοιχος με τις πτέρυγες του αεροπλάνου. Η περιστροφή του δημιουργεί άνωση, κρατάει το ελικόπτερο στον αέρα και η αντιστάθμιση του στροφείου, γίνεται από ένα μικρότερο στροφείο στο πίσω μέρος, το οποίο επιτρέπει επίσης στον πιλότο την κατευθυντική οδήγηση. Αν κάτι πάει στραβά σε ένα από τα δύο, το ελικόπτερο γυρίζει γύρω από τον άξονά του (σ.σ.κάτι που πρόσεξαν αυτόπτες, ότι δηλαδή το ελικόπτερο περιστρεφόταν άσκοπα προτού καταπέσει). Το ελικόπτερο στροβιλίζεται γύρω από τον άξονά του, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε και ένας αυτόπτης μάρτυρας, αλλά και είναι ορατό στο βίντεο, εμφανίζεται το ελικόπτερο να έχει κάποιο πρόβλημα» είπε ο ειδικός.

Αρμόδια αρχή για τη διερεύνηση του δυστυχήματος είναι ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), ο οποίος αναμένεται να αναλάβει τις έρευνες.

Οι εικόνες παρουσίασαν τη βαρβαρότητα αλλά και τους δράστες. Εξ ου και εκδόθηκαν 13 εντάλματα από την Κυπριακή Δημοκρατία και δέκα διεθνή. Το γεγονός ότι δεν έχει συλληφθεί κανένας από αυτούς, τούτο επιβεβαιώνει ότι οι δράστες έχουν ισχυρό προστάτη (ή και ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έπραξε ό,τι έπρεπε).

Προφανώς και η τουρκική ηγεσία στην Άγκυρα, δεν είναι διατεθειμένη να τους θυσιάσει. Όχι επειδή τους λογαριάζει, αλλά γιατί θέλει να στείλει και το μήνυμα ότι μπορεί ανενόχλητα να διαπράττει εγκλήματα και να μην τιμωρείται. Άλλωστε ούτε για το μεγάλο έγκλημα του 1974 δεν τιμωρήθηκε.

Είναι σαφές πως για να έχει «από κοντά» τους δολοφόνους τους «έδεσε» με διορισμούς, για να υπηρετήσουν και… πολιτικά την αποσχιστική οντότητα. Και τους άνοιξε πόρτες για οικονομικές δράσεις. Και δολοφόνοι και πολιτικοί και επιχειρηματίες!

Ζητούν τα ρέστα οι δολοφόνοι Ισαάκ – Σολωμού

Γι’ αυτό και ζητούν και τα ρέστα. Είναι επιθετικοί αλλά ταυτόχρονα και δειλοί. Δεν παραδέχονται το έγκλημα τους. Κανείς, ισχυρίζονται, δεν ήταν τότε στη Δερύνεια. Όλοι τους ήταν κάπου αλλού! Και πώς εξηγούν το υλικό το οποίο τους ταυτοποιεί; Σιωπούν γιατί φοβούνται. Και επειδή αυτό τους είπε να πράξουν η Άγκυρα.

Ο λεγόμενος  «υπουργός δημοσίων έργων και μεταφορών», Ερχάν Αρίκλι, ένας εκ των καταζητούμενων με διεθνή εντάλματα σύλληψης, αντιδρώντας στην εξαγγελία του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι θα υπάρξουν εξελίξεις σε σχέση με τους καταζητούμενους, επιβεβαίωσε το προφανές. Ότι είναι ένας θρασύδειλος τραμπούκος. Σε σχετική ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά «ξανασκάβει».

Και δεν αντέδρασε μόνο στις εξαγγελίες του Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά ήταν υβριστικός και για όσους Τουρκοκύπριους αντιδρούν. Τους αποκαλεί «μπάσταρδους» και εξαπολύει εναντίον τους απειλές.  Είναι γνωστό, ότι ο  έποικος Ερχάν Αρικλί, πέραν από την «πολιτική καριέρα» πλουτίζει ανεμπόδιστα με κλεμμένη γη Ελληνοκυπρίων. Τούτο δείχνουν τα στοιχεία, που παρουσίασε τον Αύγουστο του 2024, το Κίνημα Οικολόγων.

Η οικογενειακή επιχείρησή του, ήταν ανάμεσα σε 24 επιχειρηματικές οντότητες που φέρονται να έχουν σφετεριστεί ελληνοκυπριακές περιουσίες στα κατεχόμενα. Σημειώνεται ότι ο Αρικλί το 2012, είχε συλληφθεί στο αεροδρόμιο του Κιργιστάν βάσει διεθνούς εντάλματος, αλλά αφέθηκε ελεύθερος μετά από τουρκικές παρεμβάσεις.

Θράσος των δολοφόνων

Το θράσος ενίοτε είναι αποτέλεσμα έλλειψης θάρρους. Οι δολοφόνοι του Ισαάκ και του Σολωμού κρύβονται, καλύπτονται, κυκλοφορούν «ελεύθεροι» και επιβραβεύονται. Η Κυπριακή Δημοκρατία ανακοίνωσε ότι έχει δρομολογήσει δράσεις προς την κατεύθυνση της σύλληψης των δολοφόνων.

Προφανώς και δεν αρκούν μόνο να εκδίδονται εντάλματα, αλλά να εκτελούνται. Και για να γίνει τούτο θα πρέπει να μην αφήσει η Κυπριακή Δημοκρατία σε χλωρό κλαρί τους δολοφόνους. Να τους ακολουθεί σε κάθε τους βήμα και με την πρώτη ευκαιρία να συλληφθούν και να δικασθούν.

Να γίνει, δηλαδή, όπως με τους σφετεριστές ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα. Ο χρόνος δεν νομιμοποιεί την παρανομία. Η αποκατάσταση της νομιμότητας δεν είναι εμπόδιο για την επίτευξη συμφωνίας. Αντίθετα. Αν η λύση είναι αποκατάσταση του δικαίου, πρέπει κάθε παρανομία να αρθεί, κάθε αδίκημα να τιμωρηθεί. Μόνο έτσι προχωρούμε μπροστά.

Πίσω από τους δολοφόνους του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού είναι η Τουρκία, σύμφωνα με το ΕΔΑΔ. Και εμείς; Πρέπει να μην αφήσουμε σε χλωρό κλαρί τους δολοφόνους.

Η πρώτη φωτογραφία είναι του Γιάγκου Φωτιάδη, ενός που τους δεκάδες Έλληνες που σταδιοδρόμησαν στην Οθωμανική διοίκηση. Ο Φωτιάδης υπήρξε κυβερνήτης της Κρήτης μεταξύ 1878-1882.

Η δεύτερη φωτογραφία είναι του ελληνικής καταγωγής Σπαθάρη Πασά. Το Πασάς αντιστοιχεί στον τίτλο του στρατηγού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κάποιες πηγές τον αναφέρουν λοχαγό και κάποιες άλλες ως αρμενικής καταγωγής, πράγμα αντιφατικό με το γεγονός της ταφής του στο ελληνορθόδοξο κοιμητήριο του Σίσλι.

Η τρίτη φωτογραφία είναι από τα γεγονότα του Απριλίου του 1909, κατά τη διάρκεια των οποίων έχασε τη ζωή του ο Σπαθάρης πασάς…

Ο Ρωμύλος Α. Σπαθάρης (εξ ου και η βραχυγραφία Ρ.Α.Σ. στον τάφο του) δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια της ισλαμιστικής εξέγερσης, κατά της επαναφοράς του Συντάγματος στην Κωνσταντινούπολη στις 31ης Μαρτίου 1909 (13 Απριλίου με το νέο ημερολόγιο). Στην πρώτη εκείνη φάση, οι χριστιανικές κοινότητες στήριζαν το συνταγματικό κίνημα με την προσδοκία της ισοπολιτείας και των ελευθεριών, γι’ αυτό και στην επιτύμβια στήλη αναγράφεται η φράση “Πεσών υπέρ ελευθερίας της πατρίδος”.

Η πλήρης επικράτηση των Νεότουρκων

Η εξέγερση αυτή των ισλαμιστών έδωσε αφορμή στους Νεότουρκους -που ήδη είχαν υποχρεώσει τον σουλτάνο Αβδούλ Χαμίτ Β’ να επαναφέρει το Σύνταγμα του 1876 – να προελάσουν από τη Θεσσαλονίκη προς την Κωνσταντινούπολη και να την καταλάβουν τον Απρίλιο του 1909. Μια πορεία που θυμίζει την μεταγενέστερη Πορεία προς τη Ρώμη (Marcia su Roma) των Μελανοχιτώνων του Μουσολίνι. Στην ένοπλη πορεία των Νεότουρκων προς την Κωνσταντινούπολη συμμετείχε και ο νεαρός Αβραάμ Μπεναρόγια.

Αποτέλεσμα της πλήρους νεοτουρκικής επικράτησης τον Απρίλη του 1909 ήταν η εκθρόνιση του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β΄. Στο σημείο αυτό αναιρέθηκε πλήρως η αρχική υπόσχεση των Νεότουρκων για ισότητα όλων των εθνοτήτων. Η υιοθέτηση της πολιτικής του βίαιου εκτουρκισμού των χριστιανικών κοινοτήτων όξυνε τις αντιθέσεις και οδήγησε στη συσπείρωση των βαλκανικών χωρών και στους Βαλκανικούς Πολέμους. Με άμεσο αποτέλεσμα την έξωση των Νεότουρκων από τα ευρωπαϊκά εδάφη, στα οποία είχαν ονειρευτεί να δημιουργήσουν την νέα εθνικιστική Τουρκία.

Η ολοκλήρωση της νεοτουρκικής κυριαρχίας θα γίνει στις 23 Ιανουαρίου 1913, εν μέσῳ των Βαλκανικών Πολέμων. Ο Ενβέρ Πασά με μια ομάδα ενόπλων Νεότουρκων εισέβαλε στην έδρα της οθωμανικής κυβέρνησης. Ο υπουργός Στρατιωτικών Ναζίμ Πασά δολοφονήθηκε ενώ η κυβέρνηση ανατράπηκε.

Η Τριανδρία των Νεότουρκων επέβαλε δικτατορικό καθεστώς και δρομολόγησε τα σχέδια για την ολοκληρωτική εξόντωση των χριστιανικών κοινοτήτων. Σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής οι Νεότουρκοι οδήγησαν την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων (Γερμανία- -Αυστροουγγαρία), στη συμμετοχή στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τελικά στην ήττα, οδηγώντας στην κατάρρευση της Αυτοκρατορίας.

Οι Νεότουρκοι παραδόθηκαν άνευ όρων στους συμμάχους τον Οκτώβριο του 1918… Είχαν αποφύγει την ήττα το 1915 με τη εκστρατεία των Δαρδανελλίων, λόγω του ελληνικού Εθνικού Διχασμού και της φιλογερμανικής στάσης (1915-1917) της βασιλικής ελληνικής ηγεσίας. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, η ελληνική φιλογερμανική στάση εκείνα τα χρόνια έδωσε ένα περιθώριο δύο ετών επιβίωσης της Τουρκίας, εντός των οποίων ετών ξεκίνησαν οι γενοκτονίες των χριστιανικών οθωμανικών πληθυσμών (Ελλήνων, Αρμενίων, Ασσυροχαλδαίων)…..

«Θα μπορούσε να υπάρξει λοιπόν πρόοδος αρκετά γρήγορα, αλλά αυτό απαιτεί τη συνεργασία και των δύο πλευρών, και ελπίζουμε πως θα ξεπεράσουμε αυτή τη δοκιμασία», πρόσθεσε ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με ισραηλινό αξιωματούχο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συμφώνησαν χθες να αναθέσουν σε αμερικανό στρατηγό να επιβλέψει τον αφοπλισμό της Χαμάς.

Κάτι που έχει σκοπό να ικανοποιηθεί η ισραηλινή κυβέρνηση, καθώς ο κ. Νετανιάχου, που διεξάγει προεκλογική εκστρατεία για την επανεκλογή του και θεωρείται δύσκολο να την εξασφαλίσει, απέρριψε δημόσια τον αμερικανικό «οδικό χάρτη» 15 σημείων για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας.

«Είχαμε πολύ, πολύ καλή συνάντηση σήμερα. Περάσαμε σχεδόν τέσσερις ώρες μαζί του και η ομάδα του εξέτασε όλες τις λεπτομέρειες (…) και διαλύθηκαν ορισμένες παρεξηγήσεις», υποστήριξε ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος μια ημέρα νωρίτερα συναντήθηκε με κορυφαία στελέχη της Χαμάς.

Η Χαμάς ανακοίνωσε στα τέλη Ιουλίου πως δέχεται τον αμερικανικό οδικό χάρτη, την έναρξη της «δεύτερης φάσης» του σχεδίου του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που προβλέπει τον αφοπλισμό του και σε αντάλλαγμα τη σταδιακή απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων, που κατέχουν πάνω από το 60% της Λωρίδας της Γάζας.

Προχθές Κυριακή ο κ. Κούσνερ συναντήθηκε με μέλη της ηγεσίας της Χαμάς και απαίτησε, σύμφωνα με πηγές ενήμερες σχετικά, τον αφοπλισμό του κινήματος και «επαληθεύσιμα» μέτρα. «Μας είπαν όλα τα σωστά πράγματα, αλλά, προφανώς, είναι πάρα πολύ δύσκολο να τους εμπιστευτούμε», είπε ο Αμερικανός απεσταλμένος στο Fox News ερωτηθείς για τη συνάντησή του με την ηγεσία της Χαμάς.

«Αχρήστευση»

Οι κ.κ. Νετανιάχου και Κούσνερ «συμφώνησαν ότι δεν θα γίνει καμιά αναδίπλωση και καμιά ανοικοδόμηση στη Λωρίδα της Γάζας όσο δεν έχει αφοπλιστεί η Χαμάς στο σύνολο» του θυλάκου, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ανώτερος ισραηλινός αξιωματούχος.

«Συμφώνησαν επίσης ότι το πρώτο βήμα προς την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας θα είναι να ζητηθεί από τη Χαμάς να παραδώσει τα όπλα της ώστε να αχρηστευτούν υπό την επιτήρηση αμερικανού στρατηγού», πρόσθεσε ο ισραηλινός αξιωματούχος.

Ο κ. Κούσνερ συνοδευόταν από μέλη του «Συμβουλίου Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ, ιδίως τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας Τόνι Μπλερ. Σύμφωνα με στέλεχος του οργάνου αυτό, που δεν επιβεβαίωσε την εμπλοκή αμερικανού στρατηγού, «κάθε όπλο που συλλέγεται θα αχρηστεύεται εντελώς».

Πιέσεις

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη ονομάσει τον αμερικανό στρατηγό Τζάσπερ Τζέφερς επικεφαλής της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (ΔΔΣ) που με βάση το σχέδιο του αμερικανού προέδρου, το οποίο έχει εγκριθεί από τον ΟΗΕ, θα αναπτυχθεί στη Λωρίδα της Γάζας.

Όπως παρουσιάστηκε δημόσια από το «Συμβούλιο Ειρήνης» του αμερικανού προέδρου τον Ιούλιο, ο οδικός χάρτης προέβλεπε πως ο αφοπλισμός της Χαμάς θα συνοδευόταν από σταδιακή απόσυρση των μονάδων του ισραηλινού στρατού από τους τομείς του θυλάκου που κατέχουν κι ότι η διαδικασία θα επιβλεπόταν από τη λεγόμενη Εθνική Επιτροπή Διακυβέρνησης της Γάζας (ΕΕΔΓ), σχήμα παλαιστινίων τεχνοκρατών που υποτίθεται πως θα αναλάβει να διαχειρίζεται, για μεταβατική περίοδο, τις καθημερινές υποθέσεις στην περιοχή.

Απορρίπτοντας το κείμενο, ο κ. Νετανιάχου απαίτησε «αληθινό» αφοπλισμό της Χαμάς, η οποία εξαπέλυσε την άνευ προηγουμένου έφοδο στο νότιο τμήμα της ισραηλινής επικράτειας την 7η Οκτωβρίου 2023, που αποτέλεσε το έναυσμα του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας.

Ακόμη η Χαμάς ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι διαλύει την κυβέρνησή της και είναι έτοιμη να μεταβιβάσει τις ευθύνες της στην ΕΕΔΓ. Ο Τζάρεντ Κούσνερ επέμεινε προχθές Κυριακή στο ότι η Χαμάς δεν μπορεί να διαδραματίσει κανέναν μελλοντικό ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας, κατά πηγές ενήμερες για όσα διαμείφθηκαν.

Η Χαμάς από την πλευρά της παρότρυνε να ασκηθούν πιέσεις στην ισραηλινή κυβέρνηση και προσωπικά στον επικεφαλής της, τον πρωθυπουργό Νετανιάχου, να σταματήσει να εμποδίζει την εφαρμογή του οδικού χάρτη, είπε στέλεχός του στο AFP. Σε ανακοίνωσή της εξάλλου η Χαμάς αξίωσε σαφές «χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή του».

Για χρόνια, οι ΗΠΑ απέρριπταν οποιαδήποτε επαφή με τη Χαμάς, την οποία χαρακτηρίζουν «τρομοκρατική» οργάνωση. Η Χαμάς και το Ισραήλ αλληλοκατηγορούνται καθημερινά για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός στον παλαιστινιακό θύλακο, ο οποίος υπέστη πελώρια καταστροφή τα δυο χρόνια του πολέμου κι ο πληθυσμός του συνεχίζει να χρειάζεται ανθρωπιστική βοήθεια.

Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας στη Λωρίδα της Γάζας, οι αριθμοί του οποίου χαρακτηρίζονται αξιόπιστοι από τον ΟΗΕ, τουλάχιστον 1.265 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί αφότου τέθηκε σε εφαρμογή η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός τη 10η Οκτωβρίου 2025. Το ίδιο διάστημα, κατά επίσημα δεδομένα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις έχουν υποστεί έξι απώλειες στη Γάζα, πέντε στρατιωτικών και πολίτη συμβασιούχου τους.

Από το παραπάνω επεισόδιο προκύπτουν δύο προς εξέταση ζητήματα: α) Πως μπορεί να προστατευθεί η ελευθερία του λόγου, που προβλέπεται από το άρθρο 14 παρ.1 του Συντάγματος «Καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και δια του τύπου τους στοχασμούς του τηρώντας τους νόμους του κράτους» από τη προσπάθεια επιβολής  προληπτικής λογοκρισίας από το  πλήθος, τον όχλο ή από κοινωνικές τάξεις για εκφράσεις, ιδέες ή προτάσεις, που νομίζουν ότι τους προσβάλλουν ή βλάπτουν τα ατομικά, συλλογικά ή συνδικαλιστικά συμφέροντα τους.

Η προστασία της ελευθερίας του λόγου είναι υποχρέωση όλων μας με κλασσικό παράδειγμα το  “δε θέλω ου” του Γεωργίου Ράλλη σε προεκλογική συγκέντρωση στη Πλατεία Συντάγματος, για την αποδοκιμασία αντιπάλων του ΠΑΣΟΚ.

β) Εάν η μόνο προφορικά ή γραπτά χρήση της λέξης “γύφτος” αποτελεί ποινικό αδίκημα και ποιο. Δεν υπάρχει συγκεκριμένος νόμος που ονοματίζει τη χρήση της λέξης γύφτος ως εξύβριση. Το εάν με τη χρήση μιας λέξης που απευθύνεται σε συγκεκριμένο άτομο διαπράττεται το αδίκημα της εξύβρισης( Αρθ 361 ΠΚ) κρίνεται από το δικαστήριο κατά περίπτωση σε συνδυασμό με τα συμφραζόμενα  κυρίως με τη παράθεση του πρόσημου “ρε” ή τη πρόθεση του ομιλητή.

Το ζήτημα της ενσωμάτωσης των Ρομά

Εάν με την ίδια φράση συντελείται το αδίκημα της παραβίασης του αντιρατσιστικού νόμου (ν.4285/2014) κρίνεται πάλι από το δικαστήριο, αν αποδεικνύεται δημόσια υποκίνηση (τετελεσμένη ή σε απόπειρα) βίας, μίσους ή διακρίσεων με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, τη καταγωγή, το σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα φύλου, όταν οι πράξεις απειλούν τη δημόσια τάξη ή τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Πιστεύω ότι, οι εισαγγελικές αρχές και τα δικαστήρια πρέπει να είναι ιδιαίτερα φειδωλά και να  ασκούν με διακριτικότητα τη ποινικοποίηση φράσεων βαθιά ριζωμένων στη γλωσσική μας παράδοση, που αποδίδουν την έννοια καταστάσεων, γιατί σε αντίθετη περίπτωση η καθημερινότητά μας θα αστυνομεύεται από μειοψηφικές ομάδες ή άτομα, που κατέχονται από προσωπικά κόμπλεξ ή ατομικές ή πολιτικές επιδιώξεις.

Φυσικά τα προβλήματα των Ρομά είναι πολλά και ποικίλα. Η χρήση της λέξης “γύφτος” είναι ψευδεπίγραφο πρόβλημα, εκτός του ότι η χρήση της λέξης μειώνεται συνεχώς στο προφορικό λόγο, ενώ στο γραφτό και δημόσιο λόγο έχει εξαφανιστεί. Η ανομία των Ρομά έχει εδραιωθεί ως διαχρονικό και συνεχώς επιδεινούμενο πρόβλημα και αφορά το 84ο/ο της ελαφράς εγκληματικότητας.

Η επίλυση των προβλημάτων της κοινότητας των Ρομά, της εγκληματικότητας, της μη κοινωνικής αποδοχής και καθυποψίας, της έλλειψης μόρφωσης και εργασίας, συνθηκών κατοικίας και υγείας κλπ εξαρτάται από πολλές παραμέτρους κοινωνικές, οικονομικές, μορφωτικές, απασχόλησης με κυριότερη την άρνηση τους να ενσωματωθούν στη κοινωνία και εξακολουθούν να επιζούν ως χωριστή κάστα.

Διαχρονικά όλα τα πολιτικά κόμματα αποβλέποντας στις ψήφους των Ρομά (700.000 κατά Παϊτέρη) δεν λαμβάνουν αποτελεσματικά με πολιτικό κόστος μέτρα για την ενσωμάτωση τους στη κοινωνία, την υποχρεωτική μόρφωσή τους ( 28ο/ο είναι αναλφάβητοι), την ανάπτυξη επαγγελματικών δεξιοτήτων και την πάταξη της ανομίας των νέων. Βρισκόμαστε προ αδιεξόδου και μόνον εφόσον οι ίδιοι οι Ρομά σχηματίσουν αυτοδύναμα τη κρίσιμη μάζα μπορεί να εξέλθουν του φαύλου κύκλου.

Η ίδια πηγή ανήγγειλε μελλοντική «επίκαιρη και ακριβή» ιρανική στρατιωτική επιχείρηση για να σπάσει ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο αν οι διπλωματικές διεργασίες δεν φέρουν αποτέλεσμα. Στα μέσα Ιουνίου, το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ που υπέγραψαν οι πρόεδροι των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν προέβλεπε προθεσμία 60 ημερών –παρερχόταν χθες Δευτέρα–, ανανεώσιμη, για την σύναψη οριστικής συμφωνίας ειρήνης.

Αλλά η συμφωνία, που κήρυσσε τον «άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα», εκτροχιάστηκε τον Ιούλιο, εξαιτίας της διένεξης για τον έλεγχο του στενού του Ορμούζ, θαλάσσιας οδού στρατηγικής σημασίας από την οποία διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που διατίθεται στις αγορές παγκοσμίως. Ερωτηθείς από δημοσιογράφους αν η κυβέρνησή του επιδιώκει παράταση της προθεσμίας που προέβλεπε η συμφωνία του Ιουνίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ έδωσε αρνητική απάντηση.

Δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου έκαναν λόγο για ανεπίσημες επαφές της κυβέρνησης Τραμπ με τους Φρουρούς της Επανάστασης, ο ρόλος των οποίων ενισχύθηκε μετά το ξέσπασμα της ένοπλης σύρραξης. Κατά ρεπορτάζ του Axios, στα μέσα Μαΐου στάλθηκε μέσω Ιρακινού κούρδου αξιωματούχου, που αποτέλεσε ενδιάμεσο, αμερικανικό μήνυμα στον επικεφαλής των Φρουρών, τον στρατηγό Αχμάντ Βαχιντί.

Η αμερικανική πλευρά ήθελε να ξέρει αν Ιρανοί διαπραγματευτές με τους οποίους συνομιλούσε αντιπροσώπευαν και τον ιδεολογικό στρατό της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο στρατηγός φέρεται να είχε απαντήσει θετικά. Ο γαμπρός και απεσταλμένος του αμερικανού προέδρου Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, αναφέρθηκε χθες από το Ισραήλ στο Fox News σε «συνεχιζόμενες» επαφές της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, αποφεύγοντας να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.

Παράλληλα ωστόσο ο Τραμπ απείλησε (ξανά) να «βομβαρδίσει» το Ομάν, ιστορικό σύμμαχο των ΗΠΑ, αν παρεμβληθεί και εμποδίσει αμερικανική συμφωνία με το Ιράν — το σουλτανάτο διαπραγματεύεται τους τελευταίους μήνες με την Ισλαμική Δημοκρατία διμερή συμφωνία που αφορά τη διαχείριση του στενού του Ορμούζ και οι δυο πλευρές λένε πως ουσιαστικά η διαδικασία ολοκληρώθηκε. «Αν μπει στον δρόμο μας το Ομάν, θα το βομβαρδίσουμε ανηλεώς», απείλησε ο πρόεδρος Τραμπ μέσω Fox News.

Το τελεσίγραφο Κούσνερ

Ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Τζάρεντ Κούσνερ δήλωσε χθες Δευτέρα ότι ελπίζει πως ο αφοπλισμός της Χαμάς θα αρχίσει εντός «30 ημερών», κάνοντας λόγο για πιθανή πρόοδο. Όπως υποστήριξε, ο αφοπλισμός πρόκειται να γίνει υπό την επίβλεψη Αμερικανού στρατηγού. Οι δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν μετά τη συνάντησή του με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, τη Δευτέρα.

«Θα μπορούσαμε να διαπιστώσουμε πρόοδο μέσα σε μόλις 30 ημέρες με την έναρξη, ελπίζουμε, της απόσυρσης μέρους των όπλων και, ελπίζουμε επίσης, την καταστροφή ορισμένων υπόγειων σηράγγων τις επόμενες 60 ως 90 ημέρες», δήλωσε από το Τελ Αβίβ στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο Fox News.

«Θα μπορούσε να υπάρξει λοιπόν πρόοδος αρκετά γρήγορα, αλλά αυτό απαιτεί τη συνεργασία και των δύο πλευρών, και ελπίζουμε πως θα ξεπεράσουμε αυτή τη δοκιμασία», πρόσθεσε ο γαμπρός του Τραμπ. Σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συμφώνησαν χθες να αναθέσουν σε Αμερικανό στρατηγό να επιβλέψει τον αφοπλισμό της Χαμάς.

«Είχαμε πολύ, πολύ καλή συνάντηση σήμερα. Περάσαμε σχεδόν τέσσερις ώρες μαζί του και η ομάδα του εξέτασε όλες τις λεπτομέρειες (…) και διαλύθηκαν ορισμένες παρεξηγήσεις», υποστήριξε ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος μια ημέρα νωρίτερα συναντήθηκε με κορυφαία στελέχη της Χαμάς.

Το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα ανακοίνωσε στα τέλη Ιουλίου πως δέχεται τον αμερικανικό οδικό χάρτη, την έναρξη της «δεύτερης φάσης» του σχεδίου του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που προβλέπει τον αφοπλισμό του και σε αντάλλαγμα τη σταδιακή απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων, που κατέχουν πάνω από το 60% της Λωρίδας της Γάζας. Υπενθυμίζεται ότι ο Νετανιάχου είχε απορρίψει το σχέδιο των ΗΠΑ.

Προχθές Κυριακή ο Κούσνερ συναντήθηκε με μέλη της ηγεσίας της Χαμάς και απαίτησε, σύμφωνα με πηγές ενήμερες σχετικά, τον αφοπλισμό του κινήματος και «επαληθεύσιμα» μέτρα. «Μας είπαν όλα τα σωστά πράγματα, αλλά, προφανώς, είναι πάρα πολύ δύσκολο να τους εμπιστευτούμε», είπε ο αμερικανός απεσταλμένος στο Fox News ερωτηθείς για τη συνάντησή του με την ηγεσία της Χαμάς.

Η συμφωνία Νετανιάχου και Κούσνερ

Οι Νετανιάχου και Κούσνερ «συμφώνησαν ότι δεν θα γίνει καμιά αναδίπλωση και καμιά ανοικοδόμηση στη Λωρίδα της Γάζας όσο δεν έχει αφοπλιστεί η Χαμάς στο σύνολό της», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ανώτερος ισραηλινός αξιωματούχος. «Συμφώνησαν επίσης ότι το πρώτο βήμα προς την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας θα είναι να ζητηθεί από τη Χαμάς να παραδώσει τα όπλα της ώστε να αχρηστευτούν υπό την επιτήρηση Αμερικανού στρατηγού», πρόσθεσε ο ισραηλινός αξιωματούχος.

Ο Κούσνερ συνοδευόταν από μέλη του «Συμβουλίου Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ, ιδίως τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας Τόνι Μπλερ. Σύμφωνα με στέλεχος του οργάνου αυτό, που δεν επιβεβαίωσε την εμπλοκή αμερικανού στρατηγού, «κάθε όπλο που συλλέγεται θα αχρηστεύεται εντελώς».

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη ονομάσει τον Αμερικανό στρατηγό Τζάσπερ Τζέφερς επικεφαλής της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (ΔΔΣ) που με βάση το σχέδιο του προέδρου, το οποίο έχει εγκριθεί από τον ΟΗΕ, θα αναπτυχθεί στη Λωρίδα της Γάζας. Όπως παρουσιάστηκε δημόσια από το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ τον Ιούλιο, ο οδικός χάρτης προέβλεπε πως ο αφοπλισμός της Χαμάς θα συνοδευόταν από σταδιακή απόσυρση των μονάδων του ισραηλινού στρατού από τους τομείς που κατέχουν κι ότι η διαδικασία θα επιβλεπόταν από τη λεγόμενη Εθνική Επιτροπή Διακυβέρνησης της Γάζας (ΕΕΔΓ), σχήμα Παλαιστινίων τεχνοκρατών που υποτίθεται πως θα αναλάβει να διαχειρίζεται, για μεταβατική περίοδο, τις καθημερινές υποθέσεις στην περιοχή.

Απορρίπτοντας το κείμενο, ο Νετανιάχου απαίτησε «αληθινό» αφοπλισμό της Χαμάς. Το κίνημα, στην εξουσία από το 2007, ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι διαλύει την κυβέρνησή του και είναι έτοιμο να μεταβιβάσει τις ευθύνες της στην ΕΕΔΓ. Ο Τζάρεντ Κούσνερ επέμεινε προχθές Κυριακή στο ότι η Χαμάς δεν μπορεί να διαδραματίσει κανέναν μελλοντικό ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας, κατά πηγές ενήμερες για όσα διαμείφθηκαν.

Όμως, ίσως αυτή ακριβώς η διάκριση να είναι παραπλανητική. Γιατί η Woke κουλτούρα και ο ακραίος καπιταλισμός, παρότι εμφανίζονται σαν αντίπαλοι, μπορούν να εξεταστούν ως εκφάνσεις μιας κοινής βαθύτερης ανθρωπολογικής αντίληψης. Και αυτή είναι η αντίληψη του ανθρώπου πρωτίστως ως ενός αυτάρκους, αυτόνομου και βουλησιαρχικού ατόμου.

Όπως ανέφερα στο προηγούμενο άρθρο μου, βασικό στοιχείο της Woke κουλτούρας είναι η αποδόμηση των συλλογικών ταυτοτήτων. Έθνος, λαός, κοινωνία, οικογένεια, φύλο, ακόμη και η ίδια η έννοια μιας κοινής ανθρώπινης φύσης αντιμετωπίζονται ως κατασκευές που πρέπει να αποδομηθούν. Ας μην ξεχνάμε, παρεμπιπτόντως, ότι στις συλλογικές ταυτότητες ανήκουν και οι κοινωνικές τάξεις. Και εδώ εμφανίζεται μια παράδοξη συγγένεια με τον ακραίο φιλελεύθερο καπιταλισμό.

Η περίφημη φράση που συνδέθηκε με τη Μάργκαρετ Θάτσερ, ότι “δεν υπάρχει κοινωνία παρά μόνον άτομα”, συμπυκνώνει μια συγκεκριμένη αντίληψη: Η κοινωνική πραγματικότητα συγκροτείται πρωτίστως από άτομα και τις επιλογές τους. Ένα ανάλογο ανθρωπολογικό υπόβαθρο μπορεί να εντοπιστεί και σε ακραίες εκδοχές του σύγχρονου δικαιωματισμού. Μόνο που πλέον στο “δεν υπάρχει κοινωνία”, έχει προστεθεί και ότι “δεν υπάρχει φύση”.

Woke κουλτούρα: Το άτομο στο επίκεντρο

Στο κέντρο και των δύο κοσμοαντιλήψεων βρίσκεται το “γυμνό”, σχεδόν απέραντο άτομο. Ένα άτομο που θεωρεί ότι προηγείται των σχέσεών του, των συλλογικών του εντάξεων, της ιστορίας του και, στην ακραία εκδοχή αυτής της λογικής, ακόμη και ορισμένων δεδομένων της φύσης του. Δεν συγκροτείται μέσα από τις σχέσεις του, αλλά θεωρείται ότι υπάρχει πλήρες πριν από αυτές και κατόπιν επιλέγει ποιες θα αποδεχθεί.

Έτσι, δύο πολιτικοί κόσμοι που εμφανίζονται σαν θανάσιμοι αντίπαλοι μπορεί να συναντώνται σε ένα πολύ βαθύτερο επίπεδο. Ο ένας δημιουργεί τον απόλυτο καταναλωτή και ο άλλος το απόλυτο δικαιωματικό υποκείμενο. Και οι δύο όμως μπορεί να έχουν ως έσχατο σημείο αναφοράς το κυρίαρχο άτομο.

Η Θεολογία της Ισχύος

Αν θελήσουμε να αναζητήσουμε ορισμένες από τις βαθύτερες πολιτισμικές ρίζες αυτής της ανθρωπολογίας, πρέπει να προχωρήσουμε πολύ πίσω. Στον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης βρίσκεται ο Δυτικός Χριστιανισμός και οι αντιλήψεις περί Θεού και ανθρώπου που αναπτύχθηκαν στο εσωτερικό του. Εδώ απαιτείται μια σημαντική διευκρίνιση. Δεν υποστηρίζεται φυσικά ότι υπάρχει κάποια ευθεία γραμμή που ξεκινά από τον Αυγουστίνο και καταλήγει στη Woke κουλτούρα, ή στον σύγχρονο καπιταλισμό. Μια τέτοια θέση θα ήταν ιστορικά αφελής. Οι πολιτισμοί λειτουργούν μέσα από μακροχρόνιες μεταμορφώσεις, αντιστροφές και εκκοσμικεύσεις αρχικών σχημάτων, που μπορεί να καταλήξουν σε αποτελέσματα τα οποία οι δημιουργοί τους ουδέποτε θα αναγνώριζαν.

Ωστόσο, όπως έχει υποστηρίξει ο πατήρ Νικόλαος Λουδοβίκος, στη δυτική θεολογική παράδοση αναπτύσσεται αυτό που αποκαλεί “Θεολογία της Ισχύος”. Στον Αυγουστίνο, υπό την επίδραση και του νεοπλατωνικού κόσμου, η πνευματική διάσταση του ανθρώπου αποκτά μια σχέση ιεραρχικής υπεροχής έναντι του σώματος και της ύλης. Το ανώτερο καλείται να κυριαρχήσει επί του κατώτερου. Έτσι μπορεί να συγκροτηθεί σταδιακά ένα πολιτισμικό σχήμα στο οποίο η ιεράρχηση και η κυριαρχία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Όταν αυτό συνδυάζεται με μια αντίληψη του ανθρώπου ως οντολογικά αυτοτελούς υποκειμένου, τότε οι σχέσεις παύουν να είναι εκείνες που συγκροτούν το πρόσωπο και κινδυνεύουν να μετατραπούν σε σχέσεις μεταξύ ήδη ολοκληρωμένων, αυτόνομων μονάδων. Η διαφορά είναι θεμελιώδης. Άλλο είναι να θεωρείς ότι υπάρχω και μετά σχετίζομαι και άλλο ότι υπάρχω επειδή σχετίζομαι. Στη δεύτερη περίπτωση βρίσκεται η σχεσιακή οντολογία του προσώπου. Στην πρώτη βρίσκεται η δυνατότητα της οντολογίας του κυριαρχικού ατόμου.

Από τον Θεό στον ανθρωποθεό

Με τον Διαφωτισμό πολλά από τα θεολογικά σχήματα του Δυτικού Πολιτισμού δεν εξαφανίστηκαν, αλλά εκκοσμικεύθηκαν και έγιναν πανίσχυρα, απαλλασσόμενα από το μεταφυσικό τους πλαίσιο. Ο Θεός απομακρύνθηκε σταδιακά από το κέντρο του κοσμοειδώλου, αλλά η θέση που κατείχε δεν έμεινε αναγκαστικά κενή. Ο αυτοθεοποιημένος άνθρωπος έσπευσε να καταλάβει τη θέση του. Εδώ εμφανίζεται αυτό που –χρησιμοποιώντας έναν ντοστογιεφσκικό όρο – θα μπορούσαμε να ονομάσουμε ανθρωποθεό.

Το υποκείμενο δεν αρκείται πλέον να είναι ελεύθερο μέσα στον κόσμο, αλλά επιδιώκει να καταστεί κυρίαρχο του κόσμου. Και η βούληση αποκτά κεντρικό ρόλο στην αυτοκατανόησή του. Στο νεωτερικό και κυρίως στον μετανεωτερικό άνθρωπο δεν αρκεί πλέον “να είμαι αυτό που είμαι”, αλλά να “είμαι αυτό που θέλω να είμαι”. Από το cogito ergo sum μπορούμε έτσι, σχηματικά, να περάσουμε σε ένα volo ergo sum: θέλω, άρα υπάρχω. Η βούληση, με άλλα λόγια, μετατρέπεται σε δημιουργό της πραγματικότητας.

Και εδώ βρίσκεται η βαθύτερη συγγένεια που αξίζει να εξεταστεί μεταξύ φαινομένων, τα οποία πολιτικά και ιστορικά μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικά. Δεν πρόκειται για εξομοίωση της Woke κουλτούρας με ολοκληρωτικά καθεστώτα ούτε, φυσικά, με το Ναζισμό. Μια τέτοια εξίσωση θα ήταν ιστορικά και ηθικά απαράδεκτη. Υπάρχει, όμως, ένα ερώτημα που αξίζει να τεθεί: Μπορεί άραγε διαφορετικά φαινόμενα της δυτικής νεωτερικότητας να περιέχουν έναν κοινό βουλησιαρχικό πυρήνα;

Στο Ναζισμό η βούληση εμφανίστηκε στην πιο βίαιη εξωστρεφή μορφή της. Ο ίδιος ο τίτλος της ταινίας της Λένι Ρίφενσταλ “Ο θρίαμβος της θέλησης”, είναι αποκαλυπτικός μιας ολόκληρης κοσμοαντίληψης: Dιά της βούλησης και της ισχύος ο άνθρωπος επιχειρεί να κυριαρχήσει στον κόσμο. Σε ακραίες εκδοχές του μετανεωτερικού ατομικισμού η κίνηση μπορεί να αντιστραφεί προς τα μέσα. Το κυρίαρχο υποκείμενο δεν διεκδικεί αναγκαστικά να κατακτήσει τον εξωτερικό κόσμο.

Διεκδικεί όμως απόλυτη κυριαρχία επί του δικού του μικρού σύμπαντος, επιλέγοντας για παράδειγμα το φύλο του. Κάθε όριο που δεν έχει επιλέξει το ίδιο μπορεί να αντιμετωπιστεί ως καταπιεστικό. Η κυριαρχία μετατρέπεται έτσι σε αυτοκυριαρχία και η αυτοκυριαρχία σε απαίτηση απελευθέρωσης ακόμη και από το δεδομένο. Το τελευταίο όριο είναι η ύπαρξη. Και πρέπει να πάψει να υπάρχει!

Ένα τρομακτικό φιλοσοφικό ερώτημα

Αλλά εδώ εμφανίζεται ένα τρομακτικό φιλοσοφικό ερώτημα: Εάν η απόλυτη ελευθερία σημαίνει ότι τίποτε δεν μπορεί να δεσμεύει το κυρίαρχο υποκείμενο χωρίς τη συγκατάθεσή του, ποιο είναι το τελευταίο όριο που απομένει; Η απάντηση είναι η ίδια η ύπαρξη. Ο Ντοστογιέφσκι είχε αντιληφθεί με σχεδόν προφητική οξύτητα αυτή τη δυνατότητα. Στους “Δαιμονισμένους”, ο Κιρίλοφ οδηγεί τη λογική της απόλυτης ανθρώπινης αυτονομίας μέχρι το έσχατο σημείο της.

Εάν ο Θεός δεν υπάρχει και ο άνθρωπος πρέπει να γίνει ο ίδιος Θεός, τότε πρέπει να αποδείξει την απόλυτη ελευθερία του, νικώντας ακόμη και τον φόβο του θανάτου. Η αυτοκτονία μετατρέπεται έτσι, μέσα στην παραληρηματική αλλά φιλοσοφικά συνεπή λογική του Κιρίλοφ, σε απόδειξη θεότητας. Εδώ το volo ergo sum φθάνει στην τελική του αντιστροφή. Δηλαδή, μπορώ να επιλέξω να μην υπάρχω. Άρα είμαι απόλυτα ελεύθερος.

Και αυτό ακριβώς εκφράζει η Patricia MacCormack. Και για αυτό οι απόψεις της δεν είναι κάτι γραφικό και περιθωριακό, αλλά μέρος ενός πολύπλοκου ιστορικοπολιτισμικού αρχιτεκτονήματος. Το ενδιαφέρον στις απόψεις της δεν είναι απλώς ο αντιγεννητισμός. Ούτε χρειάζεται να υποστηρίξει κανείς ότι οι απόψεις της οδηγούν αναγκαστικά σε κάποια βίαιη πολιτική εξόντωσης της ανθρωπότητας. Το βαθύτερο φιλοσοφικό ζήτημα είναι διαφορετικό. Για πρώτη ίσως φορά η λογική της αυτοκατάργησης δεν αφορά απλώς το άτομο, αλλά το ανθρώπινο είδος ως συλλογικό υποκείμενο.

Με άλλα λόγια, ανθρωπότητα καλείται να αποφασίσει ότι δεν δικαιούται να υπάρχει. Και αυτή η κραυγή της αυτοεξάλειψης έχει στον πυρήνα της το έντονο στοιχείο της κυριαρχίας, πάνω στο οποίο βασίστηκαν οι ολοκληρωτικές ιδεολογίες της Δύσης. Η ανθρωπότητα επιβεβαιώνει την απόλυτη κυριαρχία της επάνω στον κόσμο, αποφασίζοντας να αποσύρει τον ίδιο της τον εαυτό από αυτόν. Η αυτοεξάλειψη μπορεί έτσι να αναγνωσθεί ως η έσχατη και πιο παράδοξη μορφή κυριαρχίας επί του κόσμου και επί του εαυτού.

Woke κουλτούρα: Για μια διαφορετική κατανόηση

Μπορώ να καταστρέψω τον κόσμο, άρα είμαι Θεός! Μπορώ, όμως, και να καταργήσω τον εαυτό μου. Άρα δεν υπάρχει τίποτε πλέον πάνω από τη βούλησή μου. Εδώ ίσως ολοκληρώνεται ένας παράξενος κύκλος. Η Θεολογία της Ισχύος ξεκινά από την κυριαρχία. Το ανώτερο επί του κατώτερου, το πνεύμα επί της ύλης, ο άνθρωπος επί της φύσης, το υποκείμενο επί του κόσμου. Όταν, όμως, το υποκείμενο δεν αναγνωρίζει πλέον τίποτε –έξω από αυτό– που να μπορεί να του θέσει όρια, η κυριαρχική βούληση αναγκαστικά επιστρέφει στον ίδιο τον εαυτό της.

Και τότε η Θεολογία της Ισχύος μπορεί να μετατραπεί σε Θεολογία της Αυτοχειριαστικής Ισχύος. Ίσως λοιπόν η περίπτωση MacCormack να μην είναι σημαντική επειδή αποκαλύπτει κάποια συγκεκριμένη πολιτική απειλή, αλλά επειδή λειτουργεί ως καθρέφτης μιας πολύ βαθύτερης πολιτισμικής κρίσης. Μας επιτρέπει να δούμε πού μπορεί να οδηγήσει μια ανθρωπολογία, στην οποία η ελευθερία ταυτίζεται με την απουσία κάθε δεδομένου ορίου και η ανθρώπινη ολοκλήρωση με την απόλυτη κυριαρχία της βούλησης.

Η απάντηση σε αυτή την κρίση ίσως δεν βρίσκεται στην επιστροφή σε νέους καταναγκασμούς, ούτε στην άρνηση της ελευθερίας και των δικαιωμάτων. Βρίσκεται πιθανώς σε μια διαφορετική κατανόηση της ίδιας της ελευθερίας. Στον άνθρωπο όχι ως απομονωμένο άτομο, αλλά ως πρόσωπο, όπως τονίζει η Ελληνορθόδοξη Παράδοση, η οποία θα μπορούσε να προσφέρει ένα νέο οντολογικό μοντέλο για τη Δύση αλλά και για τον κόσμο. Αυτό το μοντέλο βασίζεται στην οντολογία του ανθρώπου, ο οποίος δεν καταπιέζεται επειδή σχετίζεται, αλλά υπάρχει πλήρως ακριβώς επειδή σχετίζεται.

Ο άνθρωπος που δεν αντιλαμβάνεται τη φύση, το σώμα, τον άλλο άνθρωπο και τον κόσμο ως εχθρικά όρια, τα οποία πρέπει να συντρίψει για να γίνει ελεύθερος, που δεν χρειάζεται να γίνει ανθρωποθεός για να αποκτήσει αξία. Γιατί ίσως το μεγάλο παράδοξο του σύγχρονου Δυτικού Πολιτισμού είναι ακριβώς αυτό.

Ότι, δηλαδή, στην προσπάθειά του να απελευθερώσει απόλυτα τον άνθρωπο κινδυνεύει να τον αφήσει τόσο μόνο, τόσο αποσυνδεδεμένο και τόσο κυρίαρχο, ώστε η τελευταία απόδειξη της κυριαρχίας του να είναι να στραφεί εναντίον του ίδιου του εαυτού του. Η αυτοεξάλειψη, τότε, είναι η έσχατη πράξη αυτοπραγμάτωσης ενός υποκειμένου που πιστεύει ότι πρέπει να ελέγχει πλήρως τη μοίρα του. Και ίσως αυτό ακριβώς είναι το βαθύτερο πρόβλημα που βρίσκεται κάτω από την κορυφή του παγόβουνου.

Κι όμως, η ρωσική οικονομία, ενώ μεταμορφώθηκε ριζικά, δεν κατέρρευσε· η στρατιωτική μηχανή δεν σταμάτησε, αλλά εξελίχθηκε τεχνολογικά· το καθεστώς, παρά τους εσωτερικούς κλονισμούς και τη πολεμική φθορά, δεν έπεσε. Ο Πούτιν βρίσκεται ακόμα στο Κρεμλίνο.

Αυτή είναι η συναρπαστική ιστορία ενός πρώην αξιωματικού της KGB, ο οποίος κληρονόμησε μια διαλυμένη, ταπεινωμένη αυτοκρατορία στις στάχτες της Σοβιετικής Ένωσης, και έχτισε ένα κράτος τόσο αδίστακτα ρεαλιστικό και θεμελιωδώς παρεξηγημένο από τη Δύση που απορρόφησε τον βαρύτερο οικονομικό βομβαρδισμό στη σύγχρονη ιστορία και παρέμεινε όρθιο. Είναι μια ιστορία επιβίωσης, ισχύος και κρυφών μηχανισμών ενός κόσμου που δεν είναι πλέον μονοπολικός. Είναι η ιστορία του απόλυτου γεωπολιτικού σφάλματος της Δύσης;

Δεκαετία ταπείνωσης

Για να κατανοήσουμε πώς ο Πούτιν επέζησε από την τεράστια εκστρατεία πίεσης, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη κρίση που σφυρηλάτησε την προσωπικότητα του, την γεωπολιτική τύφλωση των αντιπάλων του και τις σιωπηλές συμμαχίες που επέτρεψαν στο ρωσικό κράτος να αναπνέει όταν η Δύση προσπαθούσε να το πνίξει.

Η κατάρρευση της Σοβιετίας το 1991 οδήγησε σε μια δεκαετία βαθιάς ταπείνωσης και οικονομικού χάους. Ο υπερπληθωρισμός εξαφάνισε τις οικονομίες εκατομμυρίων ρώσων πολιτών, το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε κατακόρυφα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πτώχευσε, και μια μικρή ομάδα ολιγαρχών, συχνά με στενούς δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα, λεηλατούσε τη κρατική περιουσία.

Δυτικοί οικονομικοί σύμβουλοι συνταγογραφούσαν θεραπείες-σοκ που επιδείνωναν τη δυστυχία του μέσου πολίτη. Ο δεύτερος πόλεμος της Τσετσενίας μαινόταν, απειλώντας να διαλύσει ολόκληρο το Βόρειο Καύκασο· η ανατολική επέκταση του ΝΑΤΟ απορροφούσε τα κράτη του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας. Όλοι περίμεναν ότι μια διαιρεμένη, αδύναμη Ρωσία θα διαμελιζόταν, θα γινόταν αντικείμενο εκμετάλλευσης και τελικά θα καταστρεφόταν από ξένες δυνάμεις.

Το απόλυτο αμάρτημα στη γεωπολιτική

Ο Πούτιν είχε παρακολουθήσει τη σοβιετική αυτοκρατορία να διαλύεται, χωρίς να πέσει τουφεκιά. Ήταν η στιγμή που διαμόρφωσε την κοσμοθεωρία του: Η αδυναμία είναι το απόλυτο αμάρτημα στη γεωπολιτική.

Όταν διαδέχθηκε τον Γιέλτσιν το 1999, η πρώτη πολιτική πράξη του ήταν η αποκατάσταση της κυριαρχίας του κράτους. Ανοικοδόμησε την κάθετη δομή εξουσίας, συγκεντρώνοντας την στο Κρεμλίνο· γονάτισε τους περιφερειακούς κυβερνήτες που ενεργούσαν σαν ανεξάρτητοι πολέμαρχοι· διεξήγαγε έναν βάναυσο, ασυμβίβαστο πόλεμο στην Τσετσενία στέλνοντας ένα μήνυμα στα αυτονομιστικά κινήματα: Η εδαφική ακεραιότητα της Ρωσικής Ομοσπονδίας είναι αδιαπραγμάτευτη.

Όσοι οικονομικοί ολιγάρχες έμειναν εκτός πολιτικής και ήταν παραγωγικοί για το κράτος διατηρήσαν τον πλούτο τους· όσοι αμφισβήτησαν το κράτος φυλακίστηκαν και τα περιουσιακά τους στοιχεία κατασχέθηκαν. Επανεθνικοποιήθηκε ο ενεργειακός τομέας, φτιάχτηκαν επιτυχημένες κρατικές επιχειρήσεις (Gazprom, Rosneft), και χάρη στις υψηλές τιμές βασικών αγαθών της δεκαετίας του 2000 γέμισαν τα κρατικά ταμεία. Εξοφλήθηκε το εξωτερικό χρέος και δημιουργήθηκαν μεγάλα αποθέματα ξένου συναλλάγματος. Για δύο δεκαετίες αυτή η φόρμουλα λειτούργησε. Το ΑΕΠ της Ρωσίας αυξήθηκε, η μεσαία τάξη επεκτάθηκε και τα ποσοστά αποδοχής του Πούτιν κυμαίνονταν σταθερά κοντά στο 80%.

Παράλληλα, πολλά ελεγχόμενα από ολιγάρχες ΜΜΕ τέθηκαν υπό συντακτική καθοδήγηση, ορισμένες ακτιβιστικές οργανώσεις (ΛΟΑΤΚΙ κ.α.) ετέθησαν εκτός νόμου, καταργήθηκαν οι χρηματοδοτούμενες από το εξωτερικό ΜΚΟ και απαγορεύθηκε η λειτουργία των κομμάτων που στήριζαν. Σε μια διαλυμένη και ταπεινωμένη χώρα που προσπαθούσε να ορθοποδήσει, ο πολιτικός πλουραλισμός ανταλλάχθηκε με σταθερότητα. Για έναν πληθυσμό που είχε τραυματιστεί από το χάος της δεκαετίας του 1990, ήταν κάτι που αποδέχθηκε πρόθυμα.

Αυτή τη περίοδο, η Δύση απολάμβανε φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο και επικερδείς αγορές για τα είδη πολυτελείας και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες της, κάνοντας τα στραβά μάτια στους περιορισμούς των ελευθεριών από το Κρεμλίνο. Πόνταρε στο ότι καθώς οι πολίτες γίνονταν πλουσιότεροι θα απαιτούσαν μια δυτικού τύπου νεοφιλελεύθερη δημοκρατία, και η οικονομική παγκοσμιοποίηση τελικά θα τιθάσευε το Κρεμλίνο. Ήταν μια βαθιά παρερμηνεία της ρωσικής ψυχής και της φύσης του καθεστώτος.

Καθεστώς κυρώσεων

Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, το δυτικό καθεστώς κυρώσεων που ακολούθησε ήταν το πιο συντριπτικό που επιβλήθηκε ποτέ σε μεγάλη δύναμη. ΕΕ, ΗΠΑ, Αγγλία και οι σύμμαχοι τους πάγωσαν περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια από τα ρωσικά συναλλαγματικά αποθέματα· επέβαλαν εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο· έκλεισαν τις δυτικές επιχειρήσεις και απαγόρευσαν τις εξαγωγές δυτικής τεχνολογίας στη Ρωσία· αποσύνδεσαν τις τράπεζες της από το διεθνές σύστημα Swift.

Προέβλεπαν ταχεία οικονομική κατάρρευση της Ρωσίας: Διψήφια συρρίκνωση του ΑΕΠ, υπερπληθωρισμό που θα εξαφάνιζε το ρούβλι, μαζική έξοδο της μορφωμένης μεσαίας τάξης που θα πυροδοτούσε πολιτική κρίση. Πίστευαν ότι το τεράστιο βάρος αυτής της τιμωρητικής πολιτικής θα ανάγκαζε τον Πούτιν, είτε να διαπραγματευτεί μια αποχώρηση από την Ουκρανία, ή να ανατραπεί από εσωτερική εξέγερση. Η πραγματικότητα τους διέψευσε: Ο Πούτιν, όχι μόνο δεν ανατράπηκε αλλά είναι ο τρίτος μακροβιότερος Ρώσος ηγέτης μετά τη Μεγάλη Αικατερίνη και το Στάλιν.

Οι δυτικοί “φωστήρες” παρερμήνευσαν ριζικά τη δομή της ρωσικής οικονομίας που της επέτρεψε να λάβει επώδυνα μέτρα που απέτρεψαν την άμεση οικονομική καρδιακή προσβολή που είχαν προβλέψει. Αναπροσανατολίστηκε από μια οικονομία που στρεφόταν προς την Ευρώπη και καθοδηγούνταν από τις αγορές, σε μια οικονομία που στρέφεται προς την Ασία και καθοδηγείται από το κράτος. Σε θέματα ενέργειας, οι ευρωπαϊκές κυρώσεις γύρισαν μπούμερανγκ, διότι οι “φωστήρες” της ΕΕ δεν υπολόγισαν τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών λύσεων, όπως «η παρουσία μεγάλων οικονομιών εκτός του συνασπισμού κυρώσεων, οι στρατηγικές επιλογές των κρατών, τα κίνητρα των εμπορικών παραγόντων» (Brookings).

Το κοινωνικό συμβόλαιο στη Ρωσία έχει μετατοπιστεί ριζικά. Δεν βασίζεται πλέον στην ενσωμάτωση με τη Δύση, αλλά σε παραδοσιακές αξίες, αντιδυτικό εθνικισμό, αμοιβαία επωφελή οικονομικά ανοίγματα στο παγκόσμιο Νότο. Αυτή η μετατόπιση επεκτείνεται και στη αμυντική της αντίληψη: Ακόμα κι αν υπάρξουν αλλαγές στην ψήφο του ευρωπαϊκού κοινού και στις προσωπικότητες της ηγεσίας του, δεν θα υπάρξει καμία αλλαγή στη διατλαντική στρατηγική που απαιτεί ένα μόνιμο πόλεμο με τη Ρωσία, απευθείας ή συγκαλυμμένο.

Δυαδική επιλογή σε πολυπολική πραγματικότητα

Οι αμερικανικοί στρατηγικοί κύκλοι έχουν εντάξει τον ουκρανικό πόλεμο στα ευρύτερα πλαίσια των σχεδιασμών τους που καθιστούν το περιορισμό του πολυπολικού κόσμου μια υπαρξιακή αναγκαιότητα για την αυτοκρατορία. Γι’ αυτό, ο Πούτιν παρουσίασε τον ουκρανικό πόλεμο ως μάχη εμπροσθοφυλακής του πολυπολικού κόσμου, επισημαίνοντας ότι η Ρωσία πολεμά μ’ ολόκληρο το ΝΑΤΟ. Για να ικανοποιήσουν την “Λίστα Προτεραιότητας Ουκρανικών Απαιτήσεων ” (PURL), νατοϊκές κυβερνήσεις αδειάζουν τα αμυντικά τους αποθέματα και αφαιμάζουν τους εθνικούς τους προϋπολογισμούς. Χωρίς τη νατοϊκή στήριξη (όπλα, χρήμα, ηλεκτρονική καθοδήγηση) η Ουκρανία θα είχε καταρρεύσει προ πολλού.

Μέχρι τώρα, το Κρεμλίνο δεν απαντά στις νατοϊκές προκλήσεις με ανταποδοτικές επιθέσεις στην ευρωπαϊκή επικράτεια, αλλά συνεχίζει να αποσυναρμολογεί συστηματικά την Ουκρανία ως στρατιωτική απειλή. Αντισταθμίζει την αποδυνάμωση του δόγματος στρατηγικής αποτροπής μ’ ένα σταδιακά αυξανόμενο αποκλεισμό της Ουκρανίας από αέρα, θάλασσα και ξηρά, με συνεχιζόμενες επιθέσεις σε ενεργειακά συστήματα, εφοδιαστικούς κόμβους, στρατιωτικοβιομηχανικά συγκροτήματα.

Σ’ έναν κόσμο που καθοδηγείται ολοένα και περισσότερο από την ωμή βία και τον έλεγχο των ενεργειακών ροών, η Δύση ένωσε το δικό της μπλοκ, αλλά αποξένωσε τον υπόλοιπο κόσμο. Η προσπάθεια της να δημιουργήσει έναν παγκόσμιο συνασπισμό εναντίον της Ρωσίας απέτυχε, επειδή προσπάθησε να επιβάλει μια δυαδική επιλογή σε μια πολυπολική πραγματικότητα. Αυτή η πραγματικότητα έδειξε ότι η Ρωσία δεν ήταν ποτέ πραγματικά απομονωμένη· απλά ήταν απομονωμένη από τη Δύση. Και επειδή η Δύση δεν είναι πλέον η μόνη κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας οικονομίας, η απομόνωση απ’ αυτή δεν είναι πλέον θανατική καταδίκη.

Η ιστορία θα κρίνει αν ο Πούτιν υπήρξε ένας λαμπρός στρατηγιστής, ή μια τραγική φιγούρα που οδήγησε τη χώρα του σε τέλμα. Όμως, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το γεγονός ότι αντιστάθηκε σθεναρά στη συνδυασμένη οικονομική, στρατιωτική και διπλωματική ισχύ της Δύσης, και δεν κατέρρευσε. Αναδιαμόρφωσε την παγκόσμια γεωπολιτική, ξεμπρόστιασε τη προσχηματική “Μετα-Ψυχροπολεμική Συναίνεση” (PWC) των δυτικών νεοφιλελεύθερων ελίτ, και ανάγκασε τον κόσμο να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα ότι η εποχή της αδιαμφισβήτητης δυτικής ηγεμονίας τελειώνει. Η ιστορία θυμάται τους ηγέτες για τον κόσμο που άφησαν πίσω τους.

Μέσα από αυτό το πρίσμα, το πραγματικό ερώτημα είναι εάν το ένστικτο αυτοσυντήρησης της (πλειονότητας) της κοινωνίας, που πλέον δεν έχει ψευδαισθήσεις και δεν παραπλανάται από τις κυβερνητικές υποσχέσεις και τα ψεύτικα εκβιαστικά διλήμματα – “ποιος θα σηκώσει το τριψήφιο τηλέφωνο”, “Μητσοτάκης ή χάος” κλπ – θα επικρατήσει τελικά επί των πολιτικών μεθοδεύσεων της κυβέρνησης και του κατακερματισμού του πολιτικού συστήματος, ενισχύοντας έναν ή περισσότερους φορείς που μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική λύση, ανοίγοντας μία νέα προοπτική για την χώρα.

Ο κεντροαριστερός πόλεμος ευνοεί τον Μητσοτάκη

Ο πόλεμος που ξέσπασε ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, οδηγεί στο μελαγχολικό συμπέρασμα ότι τα δύο κόμματα της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης αναγνωρίζουν το ένα το άλλο ως τον βασικό εχθρό. Ο μεν Τσίπρας κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ ότι με το δυσθεώρητο χρέος του που έχει φθάσει τα 550 εκ. ευρώ και συνεχίζει να αυξάνεται, ουσιαστικά είναι υποθηκευμένο στις τράπεζες και στερείται πολιτικής αυτονομίας.

Το ΠΑΣΟΚ απάντησε με το ερώτημα “που βρίσκει τα λεφτά για να κάνει πολιτική εκστρατεία ο Αλέξης Τσίπρας;”, και κλιμάκωσε, υπονοώντας ότι το κόμμα του είναι από την αφετηρία του υποθηκευμένο σε ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες και στην εγχώρια διαπλοκή. Γενικότερα σε κάθε ευκαιρία το ΠΑΣΟΚ επιτίθεται στον Τσίπρα. 

Προκύπτει έτσι ότι στόχος τους είναι όχι η διεκδίκηση της εξουσίας και της πρώτης θέσης έναντι της ΝΔ, αλλά η δεύτερη θέση και η πρωτοκαθεδρία στον οικείο χώρο. Δεν πρόκειται για συνήθη πολιτική αντιπαράθεση, άλλα για εχθρότητα που κόβει τις γέφυρες μελλοντικής συνεννόησης και ενδεχομένως κυβερνητικής συνεργασίας. Και αυτό, παρότι η αντιπαράθεση με τη ΝΔ με ανοιχτό το ενδεχόμενο σύγκλισης έστω και σε δεύτερο χρόνο, είναι η μόνη ρεαλιστική προοπτική και για τους δύο. 

Οι ευθύνες του Ανδρουλάκη

Στον βαθμό που έχει σημασία, είναι το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη που συμπεριφέρεται σαν παρακολούθημα της ΝΔ και έχει την βασική ευθύνη για την εχθρότητα στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Από το 2019 σταθερός του στόχος δεν ήταν η αντιμετώπιση του Μητσοτάκη, αλλά η διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ. Αρνήθηκε ακόμη και την απλή αναλογική και την δυνατότητα κυβέρνησης συνεργασίας. Γιατί άραγε; Επειδή θεωρούσε ότι μπορεί να γίνει αυτοδύναμα κυβέρνηση;

Ακόμη όμως και όταν ο ΣΥΡΙΖΑ για δικούς του εσωτερικούς λόγους διαλύθηκε, ο Ανδρουλάκης έδειξε ότι έχει περιορισμένες δυνατότητες. Γι’ αυτό άλλωστε έχασε την δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις, με το που εμφανίστηκε το κόμμα Τσίπρα. Το περισσότερο που μπορεί να ελπίσει το ΠΑΣΟΚ είναι να συμμετάσχει σε μία κυβέρνηση υπό τη ΝΔ (με ανοιχτό το ερώτημα με ή χωρίς τον Μητσοτάκη), προοπτική που ευνοεί το μισό στελεχιακό δυναμικό του κόμματος. 

Καθώς το ΠΑΣΟΚ έχει δείξει τις δυνατότητές του, το θεωρητικό ενδεχόμενο ο φορέας που θα εκφράσει μία κυβερνητική προοπτική να προέλθει από τον χώρο της Κεντροαριστεράς επικεντρώνεται στο κόμμα του Τσίπρα. Το οποίο όμως προς το παρό,  ενώ έχει επικρατήσει δημοσκοπικά στον χώρο, δεν αποκτά αντίστοιχη κυβερνητική δυναμική. 

Ενώ όμως αυτά αφορούν το επίπεδο της μικροπολιτικής και του μεταξύ τους ανταγωνισμού, τα δύο κόμματα με τα προγράμματά τους εμφανίζονται σαν παραλλαγές της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, δίχως φυσικά την εκτεταμένη διαφθορά και με ενισχυμένο τον κοινωνικό χαρακτήρα. Δεν αμφισβητούν το μοντέλο και σε καμία περίπτωση δεν κομίζουν μία ριζικά διαφορετική πρόταση για την χώρα. Το να λειτουργήσει πχ ο ανταγωνισμός ώστε να περιοριστούν τα κέρδη των καρτέλ στους βασικούς τομείς της οικονομίας και να αποκατασταθεί η θεσμική τάξη, είναι ο εξορθολογισμός και η διόρθωση του υπάρχοντος μοντέλου και όχι η υπέρβαση ή η αλλαγή του. 

Κινητικότητα και στην Κεντροδεξιά 

Όσο τα κόμματα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς αναλώνονται σε μεταξύ τους εχθροπραξίες λειτουργώντας σαν χορηγοί του Κυριάκου , το ερώτημα της κυβερνητικής προοπτικής μετά τις εκλογές μεταφέρεται στον χώρο της Κεντροδεξιάς. 

Με την ολοκλήρωση των δεκαπενθήμερων διακοπών του, ανάμεσα σε ποδηλασίες, μπάνια στο Μαράθι και χαλαρές βόλτες στην παλιά πόλη των Χανίων, ο Μητσοτάκης θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα συσσωρευμένα προβλήματα (οικονομία, σκάνδαλα, πυρκαγιές, ακρίβεια) και με την υποβόσκουσα αναταραχή στη ΝΔ, που εκ των πραγμάτων συνδέεται με την προοπτική της δημιουργίας του κόμματος από τον Αντώνη Σαμάρα. Μόνο μία μειοψηφία φανατικών περί τον Κυριάκο, που άλλωστε έχουν συνδέσει την τύχη τους μαζί του, εξακολουθεί να πιστεύει ότι υπάρχει η προοπτική μίας τρίτης τετραετίας και το άνοιγμα ενός νέου κύκλου. 

Καθώς η αυτοδυναμία έχει αποκλειστεί και το ενδεχόμενο να προκύψει κυβέρνηση από την κεντροαριστερά απομακρύνεται, ο Μητσοτάκης ήδη πιέζεται ώστε να ανοίξει δρόμο, προκειμένου η ΝΔ να παραμείνει στην εξουσία ως ο βασικός πυλώνας μίας κυβέρνησης συνεργασίας. Τα πράγματα δεν είναι εύκολα καθώς η απομάκρυνση του Μητσοτάκη από την ηγεσία θα συμπαρασύρει το καθεστώς και τα πρόσωπα που ασμένως συμμετείχαν. 

Το βασικό στοιχείο είναι το ποσοστό που θα αποσπάσει η ΝΔ. Κάτω από το 25% θα τεθεί θέμα ηγεσίας από τους δελφίνους, που ήδη κινούνται. Παρότι υπάρχουν πληροφορίες και εκτιμήσεις ότι σε καμία περίπτωση ο Μητσοτάκης δεν θα εγκαταλείψει, δύσκολα θα διατηρήσει την ηγεσία. Το δεύτερο στοιχείο είναι ο παράγων Σαμαράς ο οποίος κομίζει μία συνολικά διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης και επανατοποθέτησης της χώρας και υπό προϋποθέσεις μπορεί να ανατρέψει συνολικά τις ισορροπίες στον χώρο της κεντροδεξιάς. 

Υπό το πρίσμα του γενικευμένου αιτήματος αποχώρησης του Μητσοτάκη, το ποσοστό που θα αποσπάσει το κόμμα Σαμαρά είναι συνάρτηση των προσδοκιών και της αντίστοιχης δυναμικής που θα δημιουργήσει στο κοινωνικό σώμα, και η οποία δεν μπορεί να υπολογιστεί και να αποτυπωθεί δημοσκοπικά. Τουλάχιστον επί του παρόντος. 

Ο παράγοντας Σαμαράς

Μέχρι τώρα ο Σαμαράς πέτυχε την αποδόμηση της διακυβέρνησης Μητσοτάκη και την απόκρουση του πρώτου γύρου των επιθέσεων που εξαπέλυσε εναντίον του το καθεστώς. Παράλληλα επεδίωξε να ακυρώσει εν τη γενέσει του την προοπτική να εστιαστεί η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το δίπολο Μητσοτάκης-Τσίπρας. Εκ των πραγμάτων το επόμενο βήμα δεν μπορεί να αργήσει. Και λόγω του ότι κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει τον χρόνο των εκλογών που μετρά αντίστροφα, αλλά και γιατί χρειάζεται ζωτικό χώρο και χρόνο, ώστε να ξεδιπλώσει τις προγραμματικές του θέσεις και να συνδιαμορφώσει την ατζέντα της επικαιρότητας και της εκλογικής αντιπαράθεσης. 

Απώτερος στόχος δεν μπορεί παρά να είναι η διαμόρφωση του κυβερνητικού σχήματος της επόμενης ημέρας. Καθώς και γι’ αυτόν η αυτοδυναμία (ακόμη και αν πάει καλά στις εκλογές) αποκλείεται, αυτό περνά μέσα από την αλλαγή ηγεσίας στη ΝΔ. Κάτι όμως που προϋποθέτει και την “απομητσοτακοποίηση” του κόμματος. 

Θεωρητικά υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο ο Μητσοτάκης να διατηρήσει ένα μειοψηφικό, αλλά κρίσιμο ποσοστό, ώστε να παραμείνει πολιτικά κυρίαρχος και μετά τις εκλογές – για λόγους που έχουν αναλυθεί: Εκλογικές πελατείες, παροχές και επιδόματα, κατακερματισμός του πολιτικού συστήματος. Τότε όμως η χώρα θα μπει σε μία παρατεταμένη περίοδο παρακμής, όπου οι κοινωνικές εντάσεις θα αναδειχθούν στο προσκήνιο. 

Πού σημειώθηκε η επίθεση

Αλλες πηγές όμως αναφέρουν ότι η προσαγωγή είχε ολοκληρωθεί και οι Ρομά εισέβαλαν στο αστυνομικό τμήμα όχι μόνο χτυπώντας αστυνομικους αλλά και σπάζοντας έπιπλα. Μετά το επεισόδιο μετέβη στην Ηλεία και ο γενικός συντονιστής Αστυνομίας Νότιας Ελλάδας, αντιστράτηγος Νικόλαος Σπυριδάκης, για να ενημερωθεί και να δώσει εντολές για τις έρευνες, κάτι που ενισχύει τις πληροφορίες ότι εξετάζονται οι συνθήκες υπό τις οποίες τρεις άνδρες μπόρεσαν να μπουν στο ΑΤ και να απελευθερώσουν κρατούμενο.

Δεν είναι σαφές πόσοι άνδρες βρίσκονταν στο αστυνομικό τμήμα εκείνη την ώρα, αλλά μάλλον μόνον δύο,. Ακολούθησε πάντως συμπλοκή μεταξύ των τεσσάρων Ρομά και δύο αστυνομικών. Οι τελευταίοι φέρονται να τραυματίσθηκαν ελαφρά, ενώ και οι τέσσερις Ρομά κατάφεραν να διαφύγουν.  Οι δύο αστυνομικοί, αφού αρχικά μετέβησαν στο Κέντρο Υγείας Γαστούνης προκειμένου να τους παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες, επέστρεψαν κανονικά στα καθήκοντά τους. Ακολούθησε κινητοποίηση της αστυνομίας, αλλά οι τέσσερις δράστες δεν εντοπίσθηκαν.

Αναζητούνται τέσσερις

Συνελήφθη ο 16χρονος αδελφός του 18χρονου δραπέτη. Όπως έγινε γνωστό από την αστυνομία, ενημερώθηκε ο εισαγγελέας Υπηρεσίας της εισαγγελίας Πρωτοδικών Ηλείας – Π.Ε. Αμαλιάδας, με εντολή του οποίου ο ανήλικος αφέθηκε ελεύθερος. Για το περιστατικό διενεργείται προανάκριση, ενώ κατασχέθηκε το ΙΧ αυτοκίνητο που οδηγουσε ο 18χρονος.

Πάντως έχουν ταυτοποιηθεί οι τρεις που απελευθέρωσαν τον 18χρονο, οπότε αναζητούνται ένας νεαρός 22 ετών, ένας 23χρονος και ένας 20χρονος. Εις βάρος του 23χρονου εκκρεμεί καταδικαστική απόφαση ποινής φυλάκισης από το Τριμελές Εφετείο ανηλίκων Πατρών.