Πιο συγκεκριμένα, το ένα θαλάσσιο πάρκο βρίσκεται στο Βόρειο Αιγαίο μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης. Το δεύτερο καλύπτει πολύ μεγάλη θαλάσσια περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκόπτοντας πλήρως το Καστελλόριζο από τη Ρόδο. Οι τουρκικές ενέργειες προφανώς και πρέπει να ενταχθούν στις διπλωματικές κινήσεις που έχουν ως στόχο την κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και με τη χρήση καταναγκαστικών πρακτικών, απόσπαση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη αφορά τη δήλωση Τραμπ για τη Συμφωνία της Μέκκας. Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, μέσω του λογαριασμού του στο Truth Social, χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντική εξέλιξη για την ασφάλεια και τη συνεργασία στη Μέση Ανατολή και με το σύνηθες πομπώδες ύφος διάνθισε την ανάρτηση δηλώνοντας «πολύ χαρούμενος» που οι τρεις χώρες υπέγραψαν «επιτέλους» τη Συμφωνία! Μας ενημέρωσε δε, ότι αυτό το… «μεγάλο, τολμηρό και σημαντικό πρώτο βήμα», αποτελεί ένδειξη μεγαλύτερης ενότητας της Μέσης Ανατολής!

Από διπλωματικής απόψεως, η σκοπιμότητα της δήλωσης θα ήταν κατανοητή. Βέβαια, χωρίς να το αναφέρει, εστιάζει στη σημασία της για την αντιμετώπιση του Ιράν και δεν γίνεται καμία αναφορά στη σημασία της αναφορικά με το Ισραήλ, άρα και τις δυνητικές της επιπτώσεις στην περιοχή αμέσου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος των δυο χωρών του Ελληνισμού. Ούτε οι έστω υπερβολικές, προς το παρόν, ανησυχίες πολλών περί «Ισλαμικού ΝΑΤΟ» απασχόλησαν τον Τραμπ. Έστω και έμμεσα.

Τραμπ: Γεωπολιτική και business

Αυτό είναι το γεωπολιτικό περιβάλλον που νομιμοποιεί την Αθήνα να θέσει, έστω ως υπόθεση εργασίας στο πλαίσιο του σχεδιασμού της, το ερώτημα, τι θα γίνει εάν η νέα αυτή, σουνιτική, συμμαχία επιχειρήσει όχι μόνο να αμύνεται, αλλά και να… επιτίθεται πιο αποτελεσματικά; Ρητορικό και θεωρητικό αλλά ουχί αναιτιολόγητο ερώτημα.

Είναι γνωστή και καλά τεκμηριωμένη η «αδυναμία» του Αμερικανού προέδρου στους τρεις ηγέτες των χωρών της Συμμαχίας της Μέκκας. Τον Σαουδάραβα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, γνωστό και ως MbS, τον Τούρκο Ερντογάν και τέλος, τον πραγματικό ηγέτη του Πακιστάν, τον Στρατάρχη Μουνίρ. Εάν προσεγγίζαμε τις διακρατικές σχέσεις με αμιγώς γεωπολιτικά κριτήρια, το πόρισμα θα υπογράμμιζε ότι η θερμή σχέση καθεμιάς χώρας με την Ουάσινγκτον έχει εντελώς διαφορετικούς λόγους ως εξήγηση.

Ο Τραμπ όμως έχει αποδείξει την αδυναμία του στις επιχειρηματικές δραστηριότητες. Και αυτό δεν περιορίζεται απλά στην αντιμετώπιση των διεθνών υποθέσεων από την οπτική γωνία των οικονομικών-επιχειρηματικών συμφωνιών, κάτι το οποίο από διεθνοπολιτικής αναλυτικής άποψης θα ήταν κατανοητό. Το πρόβλημα είναι, πάντα σύμφωνα με δημοσιεύματα ξένων μέσων ενημέρωσης και εκτιμήσεις αναλυτών, ότι συχνά ταυτίζει το οικονομικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών με το επιχειρηματικό δικό του.

Πολύ χονδρικά και ενδεχομένως κάπως απλουστευτικά, όλο αυτό καταλήγει στο ότι αντί τα γεωπολιτικά συμφέροντα των χωρών να αποτελούν πυξίδα για τις επιχειρηματικές συμφωνίες, τελικά μοιάζει να συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Αν θεωρηθεί ως δεδομένο της εξίσωσης, δεν μπορεί να μην συνυπολογιστεί. Ας δούμε κάποια από τα στοιχεία.

Οι διπλωματικοί ελιγμοί του Πακιστάν

Η ιδική σχέση είναι εξόφθαλμα ορατή τα τελευταία χρόνια στην περίπτωση του Πακιστάν. Παράλληλα, η αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από την Ινδία είναι ευδιάκριτη. Όπως άλλωστε και η προνομιακή πρόσβαση του πανίσχυρου Στρατάρχη Μουνίρ, στον Λευκό Οίκο. Δεν απέχει χρονικά πολύ η εποχή που η Ινδία εθεωρείτο ως το μεγάλο γεωπολιτικό έπαθλο για τις ΗΠΑ, που επεδίωκαν να την προσελκύσουν στην άτυπη συμμαχία των χωρών – κυρίως της Αυστραλίας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας – με κοινό συμφέρον την ανάσχεση της κινεζικής ισχύος και του καταγγελλόμενου «ηγεμονισμού» του Πεκίνου.

Στις μέρες μας, η διπλωματική κινητικότητα και η μεσολάβηση του Ισλαμαμπάντ για την εξεύρεση μιας λύσης απεμπλοκής από τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και η γενικότερη συνεργασία στην αντιμετώπιση του Αφγανιστάν, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αιτιολογία της ιδιαίτερης “συμπάθειας” με την οποία ο Τραμπ αντιμετωπίζει τη χώρα.

Ωστόσο, από την εξίσωση δε λείπουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα. Στο “πόθεν έσχες” του Τραμπ για το 2025, ξεχωρίζει η οικονομική οντότητα World Liberty Financial (WLF) στην οποία συμμετέχει η προεδρική οικογένεια και έχει στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων της τον τομέα των κρυπτονομισμάτων (cryptocurrencies), τα έσοδα ύψους 500 εκατομμυρίων δολαρίων! Το Πακιστάν ήταν από τις πρώτες χώρες που ενδιαφέρθηκαν και συνεργάστηκαν…

Μόλις τον περασμένο Ιανουάριο, το πακιστανικό υπουργείο Οικονομικών υπέγραψε Μνημόνιο κατανόησης (MoU) με την εταιρία SC Financial Technologies, που τυγχάνει θυγατρική της World Liberty Financial. Αντικείμενο θα είναι η εξέταση της χρήσης του κρυπτονομίσματος, η τιμή του οποίου είναι συνδεδεμένη (pegged) με την τιμή του αμερικανικού δολαρίου, για την πραγματοποίηση διασυνοριακών πληρωμών, χωρίς τη μεσολάβηση τραπεζών!

Στην τελετή ήταν παρόντες και ο στρατάρχης Μουνίρ και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαρίφ. Την υπογραφή για λογαριασμό της αμερικανικής εταιρίας έβαλε ο Ζακ Γουίτκοφ, γιος του προεδρικού συμβούλου Στιβ Γουίτκοφ και απεσταλμένου μαζί με τον πολυπράγμονα προεδρικό γαμβρό Τζάρεντ Κούσνερ. Τυπικά βέβαια, ακόμα δεν έχει καταγραφεί κάποια συναλλαγή.

Επίσης, θα πρέπει να τονιστεί ότι το Πακιστάν έσπευσε να εγκαθιδρύσει ρυθμιστικούς κανόνες για τη δραστηριοποίηση στον τομέα των κρυπτονομισμάτων. Ιδρύθηκε κρατική αρχή (Pakistan Virtual Assets Regulatory Authority – PVARA) η οποία θα αδειοδοτεί, αλλά και παράλληλα θα επιβάλει σκληρές ποινές φυλάκισης – μέχρι πέντε χρόνια – σε όποιους επιχειρήσουν να δραστηριοποιηθούν χωρίς άδεια. Μόνο ως θετικό θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί όμως… από όποιον την έχει ήδη εξασφαλίσει. Αυτά είναι τα δεδομένα προς αξιολόγηση.

“Χορεύοντας” με τους Σαουδάραβες

Η σχέση του Τραμπ με τον MbS επίσης εστιάζει στις επιχειρηματικές συμφωνίες. Παρότι δεν έχουν γίνει και πολλές κινήσεις υλοποίησης των εξαγγελιών για επενδύσεις και συνεργασίες ύψους από 600 δισ. δολ. έως 1 τρισ. δολάρια, σε διάφορες δηλώσεις του ο Τραμπ “έσταζε μέλι” για τον Σαουδάραβα ηγέτη, φθάνοντας στο σημείο να επαινέσει τον μεταρρυθμιστικό του ρόλο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η συγκεκριμένη αναφορά προκάλεσε αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον και όχι μόνο, δεδομένης της “υπόθεσης Κασόγκι”, του αντικαθεστωτικού δημοσιογράφου που δολοφονήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για την υπόθεση που είχε προκαλέσει σκληρότατες προσωπικές αναφορές από την πλευρά του Ερντογάν, οι οποίες αποδείχθηκε οριστικά κατά την υπογραφή της Συμφωνίας της Μέκκας, είχαν ημερομηνία λήξης.

Τέλος, στην Ουάσινγκτον έχουν τύχει μεγάλης δημοσιότητας τα έσοδα 59,5 εκατ. δολαρίων του Τραμπ, από τη διεθνή δραστηριότητα στον τομέα των ακινήτων (real estate) για το έτος 2025, καθώς σημείωσαν αύξηση 71% σε σχέση με το 2024 και δεκαπλασιάστηκαν σε σχέση με το 2023. Τα 25,8 εκατ. δολ. προέρχονται από δραστηριότητα στη Σαουδική Αραβία. Αρμόδιοι φορείς εγείρουν ζητήματα δεοντολογίας και σύγκρουσης συμφερόντων, μεταξύ των προεδρικών καθηκόντων Τραμπ και των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων.

Καταληκτικά, εξέτασης χρήζουν και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του Αμερικανού προέδρου στη χώρα του – κατά δήλωση – «φίλο» του Ερντογάν, την Τουρκία. Η φύση του καθεστώτος κατά κανόνα εμπλέκει τον προεδρικό κύκλο με τις μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες, παρότι τυπικά οι αντισυμβαλλόμενοι από την τουρκική πλευρά δεν έχουν καμία σχέση. Αν και για να είμαστε δίκαιοι, τέτοια χαρακτηριστικά συχνά παρατηρούνται και σε προηγμένες δυτικού τύπου δημοκρατίες…

Τραμπ και Τουρκία

Όσον αφορά λοιπόν την Τουρκία και τον «εκλεγμένο δικτάτορα» Ερντογάν, καταγγελίες αναφέρουν ότι συχνά εμφανίζονται «καταπιστεύματα» (trusts) στις συμφωνίες αυτές. Αφανής δικαιούχος είναι ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος και οι δυο γιοι του συχνά έχουν σημαντικούς ρόλους σε αυτά… Λογική είναι η έγερση ανησυχιών για την ιδιότυπη συμπαιγνία επιχειρηματικών συμφερόντων και πολιτικής εξουσίας. Στην Τουρκία δεν εκπλήσσει κανέναν. Στις ΗΠΑ, είναι λογικό τέτοιες υποψίες να λειτουργούν διαφορετικά.

Πολλά έχουν γραφτεί για τη συμφωνία του πανίσχυρου “Doğan Group”, το 2008, με τον Οργανισμό Τραμπ και τους δυο ουρανοξύστες στην Κωνσταντινούπολη. Παρών στα εγκαίνια ήταν ο ίδιος ο Ερντογάν, μόνο που η σχετική φωτογραφία εξαφανίστηκε από τα κοινωνικά δίκτυα του Τούρκου προέδρου, παρότι αρχικά είχε αναρτηθεί. Επίσης, τα πέρα δώθε της – ευφυέστατης – αγαπημένης θυγατέρας του Τραμπ, της Ιβάνκα, στην Τουρκία και τα θερμά λόγια για τον Ερντογάν με την ευκαιρία των συμφωνιών, είναι καταγεγραμμένα.

Το 2013 ο Όμιλος Τραμπ συνεργάστηκε με την εταιρία κατασκευής επίπλων πολυτελείας “Dorya International” για την παραγωγή επίπλων που θα φέρουν το όνομα του σημερινού προέδρου και θα διανεμηθούν από εταιρία του Ομίλου Τραμπ… με πρώτο πελάτη την Τουρκία. Η ίδια η εταιρία στον διαδικτυακό της κόμβο ενημερώνει ότι έχει εξοπλίσει τα γραφεία του Τούρκου προέδρου, του πρωθυπουργού – πλέον η θέση… μας τελείωσε – των ενόπλων δυνάμεων και τουρκικών πρεσβειών ανά τον κόσμο. Χρυσοφόρα συμβόλαια…

Τούτων λεχθέντων και δεομένου ότι αποτέλεσε προσωπική επιλογή του Τραμπ για τη θέση του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών (DNI: Director of National Intelligence), τα λόγια της Τούλσι Γκάμπαρντ – που προσφάτως αποχώρησε από τη θέση, επισήμως λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας του δεύτερου συζύγου της – για τον Ερντογάν έχουν σημασία… Είναι μεγαλομανής και φανατικός Ισλαμιστής και ο στόχος του είναι να ιδρύσει ισλαμιστικό χαλιφάτο με τον ίδιο χαλίφη! Χρειάζεται κάποιον ιδιαίτερο σχολιασμό;

Τουλάχιστον όσα αφορούν στην Τουρκία, δεν μπορούν παρά να… αφιερωθούν σε όσους αντιμετωπίζουν τους εξοπλισμούς ως εργαλείο αγοράς πολιτικής επιρροής στους διαδρόμους της Ουασινγκτον του Τραμπ. Άγνοια ή αφέλεια; Και για να μην μας απαντήσουν ότι πρόκειται για συμφωνίες δισεκατομμυρίων, η απάντηση έχει δυο σκέλη. Αφενός στις προμηθεύτριες εταιρίες δεν υπάρχει κάποιο ορατό συμφέρον της οικογενείας Τραμπ. Αφετέρου, τα οπλικά συστήματα έχουν τεράστιο κόστος ανάπτυξης και κατασκευής.

Άρα, οι αριθμοί μπορεί να εντυπωσιάζουν, όμως το ποσοστό κέρδους καταρρίπτει τον γνωστό αστικό μύθο… Ας μείνουμε όμως στην αφορμή του σημερινού σχόλιου. Είναι πηγή ανησυχίας οι τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου ή όχι;

Σε συνεργασία με το defencepoint

«Η Ευρώπη δεν φαίνεται πρόθυμη να δεχθεί την Τουρκία ως πλήρες μέλος και η ένταξη στην ΕΕ δεν βρίσκεται πλέον ψηλά στην ατζέντα μας. Εάν αυτή η πορεία δεν προχωρήσει, χαμένη θα βγει η Ευρώπη», είπε ο Τούρκος πρόεδρος που επικεντρώνεται στο νέο μπλοκ που σχηματίζει.

Τα F-35 και το μουσουλμανικό ΝΑΤΟ

Αναφερόμενος στο ζήτημα των αμερικανικών μαχητικών F-35, είπε ότι «πήρα υπόσχεση από τον Τραμπ για τα F-35. Περιμένω να τηρηθεί». Εν συνεχεία προσέδωσε μεγάλη σημασία στην Κοινή Συμφωνία Άμυνας που υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν στη Μέκκα, που προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων και είπε ότι η συμφωνία αυτή «έστειλε σημαντικό μήνυμα στον κόσμο».

Ο Ερντογάν άφησε παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης του νέου αμυντικού σχήματος, αναφέροντας ότι στο μέλλον θα μπορούσε να συμμετάσχει και η Αίγυπτος. Για τα Στενά του Ορμούζ, ο Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι βασική προτεραιότητα της Τουρκίας είναι η επαναλειτουργία τους. Όπως είπε, το να παραμείνουν κλειστά τα Στενά δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα καμίας πλευράς. Παράλληλα, εξήρε τον ρόλο του Κατάρ στις προσπάθειες διαμεσολάβησης για να δοθεί τέλος στις συγκρούσεις στην περιοχή.

Ο Ερντογάν για Λιβύη και Σουδάν

Παράλληλα δήλωσε ότι σχεδιάζει να επισκεφθεί τη Συρία και αναφέρθηκε στη συνεργασία της Τουρκίας με το Σουδάν και τη Λιβύη. Για τους Κούρδους της Συρίας ανέφερε ότι «θα πρέπει και αυτοί να επωφεληθούν από την ειρήνη και τη σταθερότητα, εμείς θα συνεχίσουμε να ενισχύο9υμε τις σχέσεις της με τις κουρδικές κοινότητες».

Για την Λιβύη είπε: «Οι σχέσεις μας παραμένουν σταθερές. Η Τουρκία θα συνεχίσει να εργάζεται για την αποκατάσταση της σταθερότητας στη χώρα και δεν θα αφήσει τη Λιβύη μόνη». Αναφερόμενος στο Σουδάν, δήλωσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει τη στήριξή της και χαρακτήρισε καλές τις σχέσεις του με τον επικεφαλής του Συμβουλίου Κυριαρχίας, Αμπντέλ Φατάχ αλ Μπουρχάν.

Όσον αφορά στην Γάζα, ο Τούρκος πρόεδρος επανέλαβε ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει τη στήριξή της. «Δεν μπορούμε να αφήσουμε μόνη ούτε τη Γάζα», δήλωσε. «Η Χαμάς εκπληρώνει με καλή πίστη τις υποχρεώσεις της, αλλά το Ισραήλ συνεχίζει τον πόλεμο». Πρόσθεσε ότι και ο Τραμπ έχει θορυβηθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο, και ότι «οι ΗΠΑ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο να δοθεί τέλος σε αυτή τη σύγκρουση».

Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ τονίζουν ότι τα θαλάσσια πάρκα αυτά που βασίζονται στο παράνομο Τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δεν αναγνωρίζουν την επήρεια των Ελληνικών νησιών του συμπλέγματος Καστελλορίζου, της Σαμοθράκης και της Λήμνου, όπως αυτή προβλέπεται στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού κεκτημένου και εκτείνονται πέραν των Τουρκικών χωρικών υδάτων, παραβιάζοντας τα Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα αφού περιλαμβάνουν περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ακόμη και χωρικών υδάτων που με βάση την UNCLOS δικαιούνται τα ελληνικά νησιά στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Έχοντας υπόψη ότι η Τουρκική ανακήρυξη των δύο αυτών «θαλασσίων πάρκων» έρχεται σε συνέχεια της κατάθεσης στην Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO των σχετικών χαρτών πέρσι τέτοια εποχή, αλλά και νέων προκλήσεων που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και αποτελούν περαιτέρω κλιμάκωση, ακυρώνοντας στην πράξη την πολιτική των «ήρεμων νερών», οι τέσσερις ευρωβουλευτές ρωτούν την Ύπατη Εκπρόσωπο για την Εξωτερική πολιτική και Αντιπρόεδρο της Επιτροπής Κάγια Κάλλας, τι μέτρα προτίθεται να λάβει για την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας έναντι των μονομερών και παράνομων ενεργειών της Τουρκίας.

Η σημερινή παρέμβαση των ευρωβουλευτών, έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων προειδοποιήσεων του ΠΑΣΟΚ, τόσο προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς όσο και προς την Ελληνική Κυβέρνηση για τις ενέργειες της τουρκικής κυβέρνησης. «Με αίσθημα ευθύνης ζητούμε από τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς να τοποθετηθούν και από την Ελληνική Κυβέρνηση να απαντήσει θεσμικά στην νέα πρόκληση, η οποία αποτελεί πλέον την εφαρμογή στο πεδίο του κυοφορούμενου από καιρό αφηγήματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”, για το οποίο προειδοποιήσαμε έγκαιρα. Καμια ολιγωρία και καμία υποβάθμιση της νέας αυτής πρόκλησης δεν δικαιολογείται», σημειώνουν οι τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης

Θέμα: Ανακήρυξη θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία κατά παράβαση Διεθνούς Δικαίου και των Ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο

«Με δύο Προεδρικά διατάγματα που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου η Τουρκία προχώρησε στην ανακήρυξη δύο δήθεν «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», στην περιοχή μεταξύ Φέτιγιε και Κας, αποκλείοντας ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου το πρώτο και στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου το δεύτερο.

Τα θαλάσσια πάρκα αυτά που βασίζονται στο παράνομο Τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δεν αναγνωρίζουν την επήρεια των Ελληνικών νησιών του συμπλέγματος Καστελλορίζου, της Σαμοθράκης και της Λήμνου, όπως αυτή προβλέπεται στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού κεκτημένου και εκτείνονται πέραν των Τουρκικών χωρικών υδάτων, παραβιάζοντας τα Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα αφού περιλαμβάνουν περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ακόμη και χωρικών υδάτων που με βάση την UNCLOS δικαιούνται τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου.

Έχοντας υπόψη ότι η Τουρκική ανακήρυξη των δύο αυτών «θαλασσίων πάρκων» έρχεται σε συνέχεια της κατάθεσης στην Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO των σχετικών χαρτών πέρσι τέτοια εποχή, αλλά και νέων προκλήσεων που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και αποτελούν περαιτέρω κλιμάκωση, ακυρώνοντας στην πράξη την πολιτική των «ήρεμων νερών»,

Ερωτάται η Ύπατη Εκπρόσωπος: Τι μέτρα προτίθεται να λάβει για την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας έναντι των μονομερών και παράνομων ενεργειών της Τουρκίας;»

Για το ποδόσφαιρο ανδρών στους Ολυμπιακούς Αγώνες, στην ανάλυση αυτή υπολογίζονται μόνο τα επτά τουρνουά (μεταξύ 1908-1948, το 1932 δεν διεξήχθη), στα οποία συμμετείχαν οι κανονικές εθνικές ομάδες. Τα στοιχεία για την έρευνα αντλήθηκαν από τις επίσημες ιστοσελίδες των παγκόσμιων ομοσπονδιών των επτά αθλημάτων, την ιστοσελίδα olympics.com της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ), και τη wikipedia.

Παγκόσμιοι τελικοί – Κατάταξη όλων των χωρών

Ο πίνακας 1 καταγράφει όλες τις χώρες που έχουν συμμετάσχει σε τελικό σε μία τουλάχιστον από τις 39 παγκόσμιες διοργανώσεις στα επτά ομαδικά αθλήματα. Η παρένθεση στην πρώτη και στην τρίτη στήλη του πίνακα 1 αναφέρεται στις 28 διοργανώσεις, δηλαδή αναγράφεται αντίστοιχα η θέση κάθε χώρας και ο αριθμός των διοργανώσεων με χρυσό ή αργυρό μετάλλιο μόνο σε Ολυμπιακούς Αγώνες (Ο.Α.) και Παγκόσμια Πρωταθλήματα (Π.Π.).

                                                      Πίνακας 1

Σε πόσες από τις 39 παγκόσμιες διοργανώσεις έχει συμμετάσχει κάθε χώρα σε τελικό στα επτά κύρια ομαδικά σπορ (άνδρες & γυναίκες – μέχρι 10-8-2026)

( ) = χωρίς τα Παγκόσμια Κύπελλα (Π.Κ.), δηλαδή μόνο σε Ο.Α. και Π.Π.

Συνολικά 49 υφιστάμενες χώρες έχουν συμμετάσχει σε τελικό, σε μία τουλάχιστον από τις 39 παγκόσμιες διοργανώσεις στα επτά ομαδικά αθλήματα. Οι ΗΠΑ, Ρωσία και Ισπανία είναι στις τρεις πρώτες θέσεις τόσο στις 39, όσο και στις 28 διοργανώσεις. Η Σοβιετική Ένωση βρίσκεται στην τρίτη θέση, μαζί με τη Ρωσία και τη Γερμανία, μόνο στην κατάταξη των 28 διοργανώσεων. Στην πρώτη 15αδα στις 39 διοργανώσεις, πέραν των ΗΠΑ, άλλες 5 χώρες δεν είναι ευρωπαϊκές (Βραζιλία, Ιαπωνία, Αυστραλία, Κίνα, Καναδάς), ενώ στις 28 διοργανώσεις προστίθενται η Αργεντινή και η Νότια Κορέα.

Μετά την πρώτη τριάδα, στα 39 είδη διοργανώσεων τέταρτη είναι η Ιταλία (με 19 τελικούς). Η Ολλανδία είναι στην πρώτη εξάδα και στις 39 και στις 28 διοργανώσεις, κάτι που δεν έχουν κατορθώσει ούτε η Γερμανία ούτε η Γαλλία. Επτά (7) χώρες έχουν συμμετάσχει σε τελικό μόνο στο χόκεϊ.

Ελλάδα και άλλες χώρες

Η Ελλάδα έχει συμμετάσχει σε τελικό – σε Ολυμπιακούς Αγώνες ή Παγκόσμιο Πρωτάθλημα ή Παγκόσμιο Κύπελλο – σε οκτώ (8) διοργανώσεις, όσες το έχουν πετύχει η Αργεντινή και η Δανία. Η Ελλάδα είναι 17η και προηγείται στη σχετική κατάταξη χωρών όπως οι Κούβα (τελικό σε 7 από τις 39 διοργανώσεις), Νότια Κορέα (σε 7), Ρουμανία (σε 6), Πολωνία (σε 6), και Βουλγαρία (σε 4). Στις 28 διοργανώσεις η Ελλάδα είναι στην 20η θέση με 5 τελικούς, όσους έχουν η Ρουμανία και η Νορβηγία.

Όσον αφορά τις μικρές πληθυσμιακά χώρες, είναι αξιοσημείωτες οι επιδόσεις του Μαυροβουνίου (σε 3) και της Ουρουγουάης (σε 2). Η Τουρκία έχει ακριβώς τα ίδια αποτελέσματα με το Μαυροβούνιο, αλλά ο πληθυσμός της είναι 138 φορές μεγαλύτερος (!). Οι Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Ουγγαρία, Σερβία και Κροατία έχουν επίσης δυσανάλογα υψηλές επιδόσεις σε σχέση με το πληθυσμιακό τους μέγεθος.

Η Ολλανδία δείχνει ότι είναι η χώρα με τις καλύτερες επιδόσεις στο συγκεκριμένο στατιστικό, ενώ είναι πολύ ισχυρή και στα ατομικά αθλήματα. Ίσως αυτό συνδυάζεται με το γεγονός ότι σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές, οι Ολλανδοί – τόσο στους άνδρες, όσο και στις γυναίκες – είναι κατά μέσο όρο οι ψηλότεροι άνθρωποι στον κόσμο.

Οι διπλωματικές προσπάθειες να επιστρέψουν στις συνομιλίες η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον βάσει συμφωνίας που επιτεύχθηκε τον Ιούνιο έχουν βαλτώσει τις τελευταίες εβδομάδες. Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν έχει πει πως το Στενό του Ορμούζ δεν θα ανοίξει και πάλι μέχρι οι ΗΠΑ να επιστρέψουν πρώτες στη συμφωνία, ενώ ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ έχει προειδοποιήσει για άνευ προηγουμένου οικονομική απομόνωση του Ιράν.

“Εντός της σύντομης περιόδου μερικών εβδομάδων που έθεσε το Ιράν, όλοι οι όροι της συμφωνίας πρέπει να εφαρμοστούν από τις ΗΠΑ. Αυτό είναι προϋπόθεση για περαιτέρω διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ”, δήλωσε ο αξιωματούχος στο Ρόιτερς. Οι μεσολαβητές θα μοιραστούν λεπτομέρειες της προθεσμίας της Τεχεράνης με την Ουάσινγκτον και χώρες της περιοχής, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

“Οι ιρανικές οντότητες πρέπει να είναι προετοιμασμένες να κλιμακώσουν τις εντάσεις στο Στενό του Ορμούζ και στην ευρύτερη περιοχή, καθώς το Ιράν θα είναι έτοιμο να λάβει αποφάσεις και να αναλάβει δράση σε δύσκολες αποφάσεις”, είπε ο αξιωματούχος. Ο Ιρανός αξιωματούχος είπε πως η Τεχεράνη αλλάζει την πολιτική της από άμυνα σε επίθεση καθώς χάνει την εμπιστοσύνη στις αξίες της διπλωματίας με την Ουάσινγκτον.

“Είναι αποδεδειγμένο γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν είναι σοβαρές [όταν μιλάνε] για εκεχειρία και δεν θα δεσμευθούν σε καμία, άρα το να ασκηθεί πίεση στον εχθρό ή το να εξαρτώμεθα από μεσολαβητές με την ελπίδα ότι θα επιτευχθεί μόνιμη εκεχειρία δεν είναι ρεαλιστικό”, είπε ο αξιωματούχος.

Το σχέδιο του Ιράν

Μάλιστα, σύμφωνα με την Wall Street Journal, η συγκέντρωση των σκληροπυρηνικών ηγετών του Ιράν οδήγησε στο να ακολουθήσουν διαφορετικό σχέδιο απέναντι στις ΗΠΑ: Πιστεύουν ότι η η συμφωνία δεν ήταν παρά μία προσπάθεια των ΗΠΑ και του Ισραήλ να ανακουφίσουν την παγκόσμια οικονομία από την πίεση και να κερδίσουν χρόνο για μια πιθανά ισχυρότερη επίθεση στο μέλλον. Ως εκ τούτου, στην Τεχεράνη αντί να εμπιστευτούν τις διαπραγματεύσεις, αξιοποίησαν τους τελευταίους δύο μήνες για να προετοιμαστούν για μια μεγαλύτερη μάχη.

Οι προσπάθειές τους περιλαμβάνουν την παροχή μεγαλύτερου ελέγχου στους ήδη ισχυρούς Φρουρούς της Επανάστασης, τον διορισμό σκληραγωγημένων βετεράνων του πολέμου με το Ιράκ και προηγούμενων εσωτερικών καταστολών σε καίριες θέσεις, την επέκταση των εγχώριων επιχειρήσεων αντικατασκοπείας και την ενίσχυση της παραγωγής πυραύλων και drones. Η ηγεσία ανέλαβε γρήγορα την πρωτοβουλία, επιτιθέμενη σε πλοία για να ενισχύσει τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ και επεκτείνοντας το πεδίο μάχης στην Ερυθρά Θάλασσα, την οποία η Σαουδική Αραβία έχει χρησιμοποιήσει για να παρακάμψει τον ασφυκτικό έλεγχο του Ιράν στον Περσικό.

Αξιωματούχοι των αραβικών μυστικών υπηρεσιών έχουν συλλέξει στοιχεία —συμπεριλαμβανομένων επικοινωνιών μεταξύ του Ιράν και συμμαχικών παραστρατιωτικών ομάδων σε χώρες όπως η Υεμένη και το Ιράκ— που υποδηλώνουν στρατηγική στροφή στο εσωτερικό της σκληροπυρηνικής ηγεσίας της χώρας, με στόχο την προετοιμασία των δυνάμεών της για την επέκταση του πολέμου και την αύξηση του κόστους για τις ΗΠΑ. Οι ηγέτες του Ιράν αναφέρονται όλο και πιο συχνά σε επιθετικές επιχειρήσεις σε εχθρικό έδαφος.

Ο πρωταρχικός στόχος είναι να προκαλέσουν αρκετές ζημιές ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα επαναληφθούν επιθέσεις όπως αυτές που υπέστη το Ιράν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου πέρυσι και της συνεχιζόμενης σύγκρουσης. «Υπάρχει επίσης μια ευρέως διαδεδομένη άποψη στο Ιράν ότι ο κύριος πόλεμος δεν έχει ξεκινήσει ακόμη», δήλωσε ο Μοχάμαντ Χασάν Σανγκταράς, αναλυτής αμυντικών θεμάτων με έδρα την Τεχεράνη, ο οποίος βρίσκεται κοντά στην ιρανική κυβέρνηση. «Αυτό που έχουμε δει μέχρι στιγμής ερμηνεύεται όλο και περισσότερο μέσα από το πρίσμα της τακτικής μιας περιορισμένης, σταδιακής κλιμάκωσης που αποσκοπεί στην αποδυνάμωση του αντιπάλου πριν την ευρύτερη σύγκρουση.

Η στρατιωτική και οικονομική βάση του Ιράν έχει πληγεί σοβαρά από τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Τα πιο ρεαλιστικά μέλη της ηγεσίας, μεταξύ των οποίων και ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, δηλώνουν ότι η Τεχεράνη πρέπει να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, η οποία θα επιφέρει την άρση των κυρώσεων, διαφορετικά θα αντιμετωπίσει την κατάρρευση της οικονομίας του.

Ωστόσο, το Ιράν ανασυγκροτεί τις υποδομές του και αποκαθιστά την πρόσβαση στις βάσεις πυραύλων πολύ πιο γρήγορα από όσο αναμενόταν, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στους ισραηλινούς αξιωματούχους που είναι ενήμεροι για τις εξελίξεις. Επιπλέον, η Τεχεράνη επιτεθεί με επιτυχία σε αμερικανικές βάσεις και διαθέτει επαρκείς δυνάμεις πυροβολικού για να απειλήσει πλοία και ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο.

Η συμφωνία υποσχόταν την άρση των κυρώσεων ώστε να επιτραπεί στο Ιράν να πουλήσει το πετρέλαιό του, την πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμευμένα κεφάλαια και την προοπτική δημιουργίας ενός ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση της χώρας. Η κύρια υποχρέωση του Ιράν ήταν να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ στη ναυτιλιακή κυκλοφορία και στη συνέχεια να διαπραγματευτεί με καλή πίστη σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Η Φρουρά της Επανάστασης που αριθμεί 200.000 άνδρες έχει καταρτίσει νέα σχέδια για περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης, συμπεριλαμβανομένων προληπτικών επιθέσεων. Μεταξύ των επιλογών: η υπονόμευση καλωδίων διαδικτύου στον Περσικό Κόλπο, η πρόκληση πολιτικής αναταραχής σε χώρες με σιιτικές κοινότητες, όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, και ενδεχομένως ακόμη και χερσαίες επιχειρήσεις στο Κουβέιτ.

Αυτή η πραγματικότητα έχει ωθήσει τα κράτη του Κόλπου να υποστηρίξουν ακόμη και δυσμενείς συμφωνίες που θα αναγνώριζαν τον έλεγχο των Στενών από το Ιράν, εφόσον αυτό σταματήσει την περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης. Ωστόσο, οι ηγέτες της περιοχής εκφράζουν ολοένα και μεγαλύτερη απογοήτευση λόγω της έλλειψης ουσιαστικών αλλαγών στη συμπεριφορά της Τεχεράνης ως απάντηση στις διπλωματικές προσπάθειες προσέγγισης.

Με τις διαπραγματεύσεις να βρίσκονται σε αδιέξοδο και το Ιράν να μην δείχνει διάθεση να σταματήσει την κλιμάκωση της σύγκρουσης, ο Τραμπ αποφάσισε να κρατήσει αποστάσεις για να δει αν η οικονομική πίεση που ασκούν οι κυρώσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός θα μαλακώσουν τη στάση του Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.

Ωστόσο, οι ηγέτες του Ιράν είναι βαθιά επιφυλακτικοί ως προς τα κίνητρα του Τραμπ και στρέφονται προς μια οικονομία επιβίωσης με στόχο να αντέξουν. Άτομα που βρίσκονται κοντά στους κορυφαίους διαπραγματευτές του Ιράν έχουν προειδοποιήσει ότι οι ειρηνευτικές συνομιλίες ενδέχεται να αποτελούν απλώς ένα διάλειμμα πριν από νέες συγκρούσεις. Ο Μεχντί Μοχαμαντί, στρατηγικός σύμβουλος του επικεφαλής των ιρανικών διαπραγματεύσεων Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, χαρακτήρισε το αδιέξοδο ως «ηρεμία πριν από την καταιγίδα».

Τραμπ κατά Ομάν και υπέρ Μέκκας

Ο δε Τραμπ απείλησε με βομβαρδισμό αν η χώρα «σταθεί εμπόδιο» σε μια συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ, καθώς το Ομάν και το Ιράν διεξάγουν συνομιλίες εδώ και εβδομάδες χωρίς τις ΗΠΑ σχετικά με αυτή τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό. «Αν το Ομάν σταθεί εμπόδιο στην πορεία μας, θα τους ταράξουμε στους βομβαρδισμούς», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στον δημοσιογράφο του Fox News, Τρέι Γινγκστ, σύμφωνα με ανάρτησή του στο X, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις συνεχιζόμενες συζητήσεις μεταξύ αυτών των δύο χωρών.

Ο Τραμπ δήλωσε χθες Κυριακή «πολύ ευτυχής» για την πρόσφατη υπογραφή συμφωνίας για την άμυνα ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν.Η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία, τρία κράτη που θεωρούνται σύμμαχοι της Ουάσιγκτον, υπέγραψαν αμυντική συμφωνία την 7η Αυγούστου, με φόντο επιθέσεις εναντίον του σουνιτικού βασιλείου και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Η συμφωνία «δείχνει πως η Μέση Ανατολή ενώνεται και οι χώρες αυτές επιτέλους θα είναι ικανές να υπερασπίζονται τους εαυτούς τους με πιο ουσιώδη τρόπο», σχολίασε ο Αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social, εκφράζοντας τα «συγχαρητήριά του».  Η Σαουδική Αραβία, όπου υπογράφτηκε η συμφωνία, θέλει να ενισχύσει τις συμμαχίες της ως προς την ασφάλεια, αφού έγινε στόχος ιρανικών επιθέσεων αντιποίνων για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς.

Το Ριάντ παράλληλα έχει βρεθεί αντιμέτωπο με την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στην Υεμένη, όπου υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην αναμέτρησή της με την Ανσαραλά, σιιτικό κίνημα γνωστό επίσης με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι, που πρόσκειται στην Τεχεράνη.

Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία έχουν επίσης κοινό το ότι υποστηρίζουν τις προσπάθειες μεσολάβησης για να τερματιστεί ο πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Αναλυτές βλέπουν στη συμφωνία τρόπο για τις χώρες που την υπέγραψαν να απομακρυνθούν από τις ΗΠΑ, που θεωρείται ολοένα λιγότερο αξιόπιστος σύμμαχος στην περιοχή, κι αδυνατεί να σταματήσει το σύνολο των μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων και των βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύονται από το Ιράν και συμμάχους του στην περιοχή εναντίον των πετρομοναρχιών του Κόλπου.

Κούσνερ για Γάζα

Ο Aμερικανός προεδρικός απεσταλμένος Τζάρεντ Κούσνερ αναμένεται σε μερικές ώρες να συναντηθεί στο Ισραήλ με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχοντας σκοπό να προωθήσει την εφαρμογή του αμερικανικού σχεδίου για τη Λωρίδα της Γάζας, το οποίο όμως ο επικεφαλής της ισραηλινής κυβέρνησης της δεξιάς κατέστησε σαφές προ ημερών ότι «απορρίπτει».

Ο κ. Κούσνερ, γαμπρός και σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, συναντήθηκε χθες Κυριακή μεταξύ άλλων με την ηγεσία της Χαμάς στην Αίγυπτο. Η Χαμάς ανακοίνωσε στα τέλη του Ιουλίου πως δέχεται τον αμερικανικό οδικό χάρτη, ο οποίος υποτίθεται πως θα οδηγεί στην έναρξη της «δεύτερης φάσης» του σχεδίου του Αμερικανού προέδρου Τραμπ και προβλέπει τον αφοπλισμό του κινήματος και σε αντάλλαγμα τη σταδιακή απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων, που κατέχουν πάνω από τη μισή Λωρίδα της Γάζας. Αλλά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου τον απέρριψε επίσημα και απαίτησε «αληθινό» αφοπλισμό της Χαμάς προτού υπάρξει «οποιαδήποτε» απόσυρση στρατευμάτων.

Σύμφωνα με πηγές του Γαλλικού Πρακτορείου που εκφράστηκαν υπό τον όρο να μην κατονομαστούν, ο κ. Κούσνερ, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με ηγετικά στελέχη της Χαμάς, επέμεινε στον αφοπλισμό του κινήματος και κάλεσε να εφαρμοστούν «επαληθεύσιμα» μέτρα. Τόνισε ακόμη πως η Γάζα δεν μπορεί να γίνει ποτέ ξανά «πηγή» τρομοκρατικών ενεργειών εναντίον του Ισραήλ, σύμφωνα με μια από τις πηγές.

Η Χαμάς, που κυβερνά τη Λωρίδα της Γάζας από το 2007, ανέλαβε την ευθύνη για την άνευ προηγουμένου επίθεση στο νότιο τμήμα της ισραηλινής επικράτειας την 7η Οκτωβρίου 2023, το έναυσμα του πολέμου στον θύλακο. Ακόμη, ο Τζάρεντ Κούσνερ επέμεινε στο ότι η Χαμάς δεν μπορεί να διαδραματίσει κανέναν μελλοντικό ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας, πάντα κατά τις πηγές.

«Χρονοδιάγραμμα»

Το παλαιστινιακό κίνημα ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι διαλύει την κυβέρνησή του στον θύλακο και προτίθεται να μεταβιβάσει τις ευθύνες της στη λεγόμενη Εθνική Επιτροπή Διακυβέρνησης της Γάζας (ΕΕΔΓ), σχήμα παλαιστινίων τεχνοκρατών δημιουργημένο από το «Συμβούλιο Ειρήνης», που αναμένεται να διαχειρίζεται, για μεταβατική περίοδο, τις καθημερινές υποθέσεις στη Λωρίδα της Γάζας.

Από την άλλη, μετά τη συνάντηση με τον Τζάρεντ Κούσνερ, η Χαμάς σημείωσε σε ανακοίνωσή της ότι κάλεσε «τους μεσολαβητές και το Συμβούλιο Ειρήνης να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να αναγκάσουν την κατοχή (σ.σ. το Ισραήλ) να εγκρίνει τον οδικό χάρτη» της Ουάσιγκτον και να «αρχίσουν να ορίζουν χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή του».

Σύμφωνα με το Al Qahera News, τηλεοπτικό δίκτυο που θεωρείται στενά συνδεδεμένο με τον αιγυπτιακό κρατικό μηχανισμό, ο Τζάρεντ Κούσνερ συναντήθηκε προηγουμένως με αντιπροσώπους των τριών κρατών που μεσολαβούν (Αίγυπτος, Κατάρ και Τουρκία), όπως και ο Νικολάι Μλαντένοφ, ύπατος εκπρόσωπος για τη Γάζα του «Συμβουλίου Ειρήνης», οργάνου δημιουργημένου από τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ για να προωθήσει το σχέδιό του για τη Λωρίδα της Γάζας.

Συναντήθηκε με τον αιγύπτιο πρόεδρο Άμπντελ Φάταχ ας Σίσι, ενώ ο πρόεδρος του πολιτικού γραφείου της Χαμάς Χαλίλ αλ Χάγια συναντήθηκε από την πλευρά του με τον επικεφαλής της αιγυπτιακής υπηρεσίες πληροφοριών Χασάν Ρασάντ. Για χρόνια, οι ΗΠΑ απέρριπταν κάθε επαφή με τη Χαμάς, την οποία χαρακτηρίζουν «τρομοκρατική» οργάνωση. Ωστόσο στην προσπάθειά της να τερματίσει τον πόλεμο, η κυβέρνηση Τραμπ φάνηκε πιο ανοικτή σε απευθείας επαφές.

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» είχε ανακοινώσει την Παρασκευή ότι ο κ. Κούσνερ επρόκειτο να επισκεφτεί τις επόμενες ημέρες την Αίγυπτο και το Ισραήλ μαζί με τον Νικολάι Μλαντένοφ. «Θα ακούσουμε τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί», ανέφερε πηγή σε αυτό.

Με κοινή ανακοίνωσή τους, οκτώ μουσουλμανικά κράτη, συμπεριλαμβανομένων της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας, καταδίκασαν την απόρριψη του αμερικανικού οδικού χάρτη από το Ισραήλ, κρίνοντας πως υπονομεύει «τις συλλογικές προσπάθειες με στόχο να εξασφαλιστεί δίκαιη και διαρκής ειρήνη».

Στη Γάζα, νεκροί και τραυματίες

Η Χαμάς και το Ισραήλ αλληλοκατηγορούνται καθημερινά για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός που κηρύχτηκε τον Οκτώβριο του 2025 στον παλαιστινιακό θύλακο, ο οποίος υπέστη πελώρια καταστροφή σε δυο χρόνια πολέμου. Στο πεδίο, υπήρξαν πολλοί τραυματισμοί χθες σε ισραηλινά πλήγματα εναντίον σπιτιού κοντά στη Νουσέιρατ, στο κεντρικό τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, ανέφερε ο Μαχμούντ Μπασάρ, εκπρόσωπος της πολιτικής προστασίας, υπηρεσίας άμεσης βοήθειας που ανήκει στον κυβερνητικό μηχανισμό της Χαμάς.

Υπήρξαν επίσης τραυματισμοί έπειτα από ισραηλινά πυρά εναντίον σκηνών όπου διαμένουν εκτοπισμένοι κοντά στη Χαν Γιούνις, στο νότιο τμήμα του θυλάκου, όπου βρέθηκε εξάλλου πτώμα παιδιού που είχε σκοτωθεί προχθές Σάββατο, σύμφωνα με τον ίδιο. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε πως έπληξε «δυο τρομοκράτες» της Χαμάς και του Παλαιστινιακού Ισλαμικού Τζιχάντ, οργάνωσης που θεωρείται σύμμαχη της πρώτης, στη Χαν Γιούνις και στη Νουσέιρατ.

Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της κυβέρνησης της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, οι αριθμοί του οποίου χαρακτηρίζονται αξιόπιστοι από τον ΟΗΕ, τουλάχιστον 1.262 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί αφότου τέθηκε σε εφαρμογή η κατάπαυση του πυρός τη 10η Οκτωβρίου 2025. Το ίδιο διάστημα, κατά επίσημα δεδομένα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις έχουν υποστεί έξι απώλειες στη Γάζα, πέντε στρατιωτικών και πολίτη συμβασιούχου τους.

Η κυβέρνηση προβάλλει ότι έτσι ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ της Ελλάδας θα υποχωρήσει στο 137% φέτος, και πλέον πιο χρεωμένη σε όλη την Ευρώπη θα είναι η Ιταλία. Επίσης εκτιμά ότι για κάθε ένα δισεκατομμύριο πρόωρης αποπληρωμής το όφελος είναι 30 εκατ. ευρώ (με το νέο κόστος δανεισμού) και ότι συνολικά από τα 13 δισ. ευρώ η Ελλάδα θα κερδίσει 360 εκατ. ευρώ. το χρόνο.

Από το 2019 έως το 2025 η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές δανείων, ύψους περίπου 36 δισ. ευρώ και το υπουργείο Οικονομικών θεωρεί ότι στέλνει μήνυμα περαιτέρω διασφάλισης στους “θεσμούς”, στους οίκους αξιολόγησης και εν γένει στους τυχόν επενδυτές. Στόχος της είναι το εν λόγω δάνειο να αποπληρωθεί πλήρως έως το 2031, αντί του αρχικού πλάνου για το 2041.

Η πρόωρη πληρωμή είναι από το “μαξιλάρι ασφαλείας”

Το 2025 το Δημόσιο διέθεσε περίπου 8 δισ. ευρώ για την πρόωρη εξόφληση δανείων του πρώτου Μνημονίου. Επίσης προ τριμήνου,  η χώρα αποπλήρωσε προγενέστερα δάνεια διασφαλίζοντας 6,9 δισ, ευρώ. Η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιλέγει να “διαφημίζει” τη μείωση του χρέους στις αγορές και στους ξένους οίκους, αντί να κατευθύνει την οικονομική υπεραπόδοση στην πραγματική οικονομία. Επίσης ότι αυτά τα πλεονάσματα προέρχονται από την υπερφορολόγηση (μέσω ΦΠΑ και πληθωρισμού) και θα έπρεπε να επιστραφούν στους πολίτες για την καταπολέμηση της ακρίβειας, την ενίσχυση του ΕΣΥ και τη στήριξη των χαμηλών εισοδημάτων.

Παράλληλα η αντιπολίτευση εκτιμά ότι χάνεται το “μαξιλάρι” ασφαλείας και εκφράζει επιφυλάξεις για τη μείωση του σκληρού πυρήνα των διαθεσίμων, θεωρώντας ότι στερείται η επόμενη κυβέρνηση από πολύτιμα εργαλεία άσκησης κοινωνικής πολιτικής σε περίπτωση νέας διεθνούς κρίσης.

Θαλάσσια πάρκα: Πυρά από Σαμαρά 

Στο άλλο μέτωπο,  με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο παρεμβαίνει ο Αντώνης Σαμαράς μετά την απόφαση της Τουρκίας να ανακηρύξει δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, στρέφοντας παράλληλα τα πυρά του κατά της στρατηγικής που ακολουθεί η κυβέρνηση στα ελληνοτουρκικά.

Ο πρώην πρωθυπουργός χαρακτηρίζει τη νέα κίνηση της Άγκυρας «διεθνή πειρατεία» και υποστηρίζει ότι επιβεβαιώνει τις προειδοποιήσεις που έχει διατυπώσει το προηγούμενο διάστημα για τον κίνδυνο δημιουργίας νέων τετελεσμένων σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

«Από καιρό προειδοποιώ: το διεθνές ξέπλυμα της Τουρκίας, με “φιλίες” και κατευνασμούς, φέρνει νέα τετελεσμένα σε βάρος της πατρίδας μας. Ζήτησα αντίδραση της κυβέρνησης ΠΡΙΝ να είναι αργά», αναφέρει ο Αντώνης Σαμαράς. Κλιμακώνοντας την κριτική του, χαρακτηρίζει τη νέα τουρκική απόφαση «μια ακόμη διεθνή πειρατεία», ενώ εκτιμά ότι το επόμενο βήμα της Άγκυρας μπορεί να είναι η νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας».

«Αυτά δυστυχώς είναι τα -κατά φαντασία- “ήρεμα νερά”…», σημειώνει χαρακτηριστικά, θέτοντας ευθέως ερωτήματα προς την κυβέρνηση: «Τι ακριβώς κάνουμε; Ποια είναι η στρατηγική μας; Δεν βλέπουμε πως η Τουρκία προσπαθεί να μας αποκόψει από τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στο Αιγαίο;».

ΠΑΣΟΚ

Γραπτή ερώτηση κατέθεσαν σήμερα το πρωί προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κάγια Κάλλας, οι τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Παπανδρέου, Σάκης Αρναούτογλου και Νικόλας Φαραντούρης, σχετικά με την χθεσινή προκλητική απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να προχωρήσει στην ανακήρυξη θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία κατά παράβαση Διεθνούς Δικαίου και των Ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως σημειώνουν οι τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ, με δύο Προεδρικά διατάγματα που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου η Τουρκία προχώρησε στην ανακήρυξη δύο δήθεν «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», στην περιοχή μεταξύ Φέτιγιε και Κας, αποκλείοντας ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου το πρώτο και στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου το δεύτερο.

Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ τονίζουν ότι τα θαλάσσια πάρκα αυτά που βασίζονται στο παράνομο Τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δεν αναγνωρίζουν την επήρεια των Ελληνικών νησιών του συμπλέγματος Καστελλορίζου, της Σαμοθράκης και της Λήμνου, όπως αυτή προβλέπεται στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού κεκτημένου και εκτείνονται πέραν των Τουρκικών χωρικών υδάτων, παραβιάζοντας τα Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα αφού περιλαμβάνουν περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ακόμη και χωρικών υδάτων που με βάση την UNCLOS δικαιούνται τα ελληνικά νησιά στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

ΣΥΡΙΖΑ

«Τελειωμό δεν έχουν οι τουρκικές προκλήσεις στο πλαίσιο της συστηματικής προώθησης του παράνομου, αναθεωρητικού δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας” που αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της πατρίδας μας», σχολιάζει σε δήλωσή της η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Ρένα Δούρου, αναφερόμενη στα τουρκικά θαλάσσια πάρκα.

«Τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα της τουρκικής επιθετικότητας σε βάρος της Ελλάδας, την ώρα που συνεχίζονται από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Ελλάδας και οι παραβάσεις του FIR Αθηνών, η Τουρκία με αποφάσεις Ερντογάν προχώρησε στην ανακήρυξη δύο νέων θαλάσσιων πάρκων σε Νοτιοανατολικό και Βόρειο Αιγαίο, με το πρώτο να αποκλείει ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελόριζο και το δεύτερο να εκτείνεται μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου», σημειώνει.

Βελόπουλος-Νίκη

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, με αφορμή την ανακήρυξη δύο θαλασσίων πάρκων από την Τουρκία, σε ΒΑ Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, αναφέρει σε δήλωσή του: «Αντί η ΝΔ να ανακηρύξει άμεσα ΑΟΖ και να επεκτείνει τώρα την αιγιαλίτιδα ζώνη στα 12 ναυτικά μίλια, για να γκρεμίσει την τουρκική επιθετική ενέργεια με τα θαλάσσια πάρκα, “αντιδρά” με τρόπο που θυμίζει “παιδική χαρά” και όχι εξωτερική πολιτική κυρίαρχου έθνους». Παράλληλα, ζητά «εκλογές τώρα για να αποτραπεί ο εθνικός ακρωτηριασμός από την ανίκανη και επικίνδυνη κυβέρνηση».

Ως απόδειξη της διπλωματικής αποτυχίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη χαρακτηρίζει την ανακήρυξη τουρκικών θαλάσσιων πάρκων ο πρόεδρος της Νίκης Δημήτρης Νατσιός και επισημαίνει: “Άλλη μια προκλητική ενέργεια της Άγκυρας, όπως μας έχει συνηθίσει στις μέρες του Αυγούστου, η ανακήρυξη θαλάσσιων πάρκων που αμφισβητούν κυριαρχικά δικαιώματα της πατρίδας μας. Άλλη μια απόδειξη της διπλωματικής αποτυχίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που επένδυσε στην τακτική του κατευνασμού των «απέναντι» υπονομεύοντας την εθνική ασφάλεια αλλά και πλήττοντας την εθνική αξιοπρέπεια.

Δεν υπάρχει το ελάχιστο περιθώριο εφησυχασμού, δεν νοείται η παραμικρή αναποφασιστικότητα την ώρα που ο Ερντογάν δείχνει τις προθέσεις του στο Αιγαίο, αμφισβητώντας εκ νέου την επήρεια του Καστελλόριζου και, επιπλέον, το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων μας στα 12 ναυτικά μίλια, τώρα και στο βόρειο τμήμα του Αρχιπελάγους και στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα σε Σαμοθράκη και Λήμνο.

Η ΝΙΚΗ απαιτεί άμεση ανάληψη πρωτοβουλιών: Για τη διεθνή καταγγελία της παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου από πλευράς Τουρκίας,⁠για την εφαρμογή του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού και για την έναρξη συζητήσεων για την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κύπρο.

Το πρώτο από τα δύο πάρκα αφορά το Βορειοανατολικό Αιγαίο και, σύμφωνα με τους τουρκικούς χάρτες, αναπτύσσεται στην περιοχή δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου, ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη, επεκτεινόμενο πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα. Το δεύτερο χωροθετείται στην Ανατολική Μεσόγειο, στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Φετίγιε και Κας και απέναντι από το Καστελλόριζο. Η συγκεκριμένη χάραξη έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Αθήνας, καθώς περιορίζει στον τουρκικό χάρτη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το ελληνικό νησιωτικό σύμπλεγμα.

Η Άγκυρα παρουσιάζει τις αποφάσεις ως μέτρα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Η ελληνική πλευρά, ωστόσο, επισημαίνει ότι ένα κράτος δεν μπορεί, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, να θεσπίζει μονομερώς προστατευόμενες περιοχές εκτός της εθνικής δικαιοδοσίας του και διαμηνύει ότι οι συγκεκριμένες αποφάσεις δεν επηρεάζουν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Το έργο, αν και πιστεύεται πως έχει αποκλειστικά αραβικές ρίζες, βασίζεται σε μια περσική συλλογή, χαμένη σήμερα, που μεταφράστηκε στα αραβικά τον 9ο αιώνα. Πολλές από τις ιστορίες του είναι πολύ παλαιότερες. Κάποιες έχουν ινδική καταγωγή, άλλες προέρχονται από την Αίγυπτο και την Βαγδάτη και από λαϊκούς θρύλους της Μέσης Ανατολής. Το κείμενο που έφτασε, τελικά, στα χέρια μας είναι έργο ανώνυμου ερανιστή από την Αίγυπτο του 18ου αιώνα.

Η ιστορία και οι επιρροές του

Ο Ινδός πρίγκιπας Σαριγιάρ, αφού σκότωσε την πρώτη του γυναίκα όταν την έπιασε με τον εραστή της, ορκίστηκε να σκοτώνει κάθε σύζυγό του το πρωί μετά την πρώτη τους νύχτα. Όταν το κακό παράγινε, η κόρη του Βεζίρη, που την λέγαν Σεχραζάτ, ζήτησε να γίνει γυναίκα του. Παντρεύτηκαν και η πανέξυπνη Σεχραζάτ για να κρατηθεί στη ζωή, κάθε νύχτα άρχισε να τού διηγείται ένα παραμύθι, που όμως το τέλος του το κρατούσε καθώς ξημέρωνε, ώστε να του το αφηγηθεί την άλλη νύχτα και ως τότε να παραμένει ζωντανή. Τελικά, η Σεχραζάτ επέζησε και στον κόσμο έμειναν κέρδος τα παραμύθια της…

Το έργο αυτό επηρέασε διαχρονικά συγγραφείς όπως ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, ο Μαρσέλ Προυστ, ο Χόρχε Λουΐς Μπόρχες, ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι, ο Σάλμαν Ρούσντι. Καθώς και συνθέτες όπως ο Ρίμσκι – Κόρσακοφ και ο Μωρίς Ραβέλ. Πάνω σ’ αυτόν τον καμβά έγραψα κι εγώ ένα τραγούδι, που το πήρε ο μοναδικός μουσικοσυνθέτης Θεόφιλος Μετασίδης, το μελοποίησε και το ηχογραφήσαμε, δίνοντας, πιστεύω, ένα εξαιρετικό ηχητικό αποτέλεσμα:

Ανασφαλής είναι ο άνθρωπος. Επειδή δεν ξέρει. Επίσης, έχω την υποψία ότι ιδιαίτερα ο Χριστός –που πήρε παραμάζωμα τους λογής εμπόρους από το Ναό– θυμώνει με τους γλείφτες. Δηλαδή τους επαγγελματίες θρησκόληπτους. Ενώ, αντίθετα, πρέπει να διασκεδάζει αφάνταστα με τους βλάσφημους. Θα πρέπει να γουστάρει την αποκοτιά τους. Να Τον προκαλούν, να Τον καθυβρίζουν ως ίσοι προς ίσο και, επιπλέον, να ερωτοτροπούν λόγω και διανοία με τη Μητέρα του! Αυτός ο βέβηλος ερωτισμός των πληβείων του κόσμου τούτου μάλλον Τον κάνει να θυμάται με νοσταλγία τα επίγεια, ελάχιστα νιάτα Του. Τι θεολογική ειρωνεία! Αναστήθηκε τριάντα τριών χρόνων για να μην ξαναγίνει ποτέ πια νέος. Να καταστεί για πάντα ο Παλαιός των Ημερών… Νυν και αεί! Άπαγε της βλασφημίας!

Άρα και η βλασφημία, σκέφτομαι, είναι είδος προσευχής από την ανάποδη. Μια ενεργητική επίκληση που δεν γίνεται με τους συνήθεις τρόπους των θρησκόληπτων αλλά με τον αλήτικο τσαμπουκά του μόρτη. Μια επιμειξία του παγανισμού με τον Χριστιανισμό που έχει επιβιώσει λόγω της δημοφιλίας της. Η βίαιη οικειοποίηση, μ’ άλλα λόγια, του θείου εκτός του τυπικού τελετουργικού. Η βλασφημία όθεν είναι προσωπική, ερωτική σχέση με το υπερβατικό. Μόνο ένας που θρησκεύεται, έστω και έτσι, δηλαδή υποσυνείδητα, μπορεί να εκτονώνεται βλασφημώντας. Μόνο κάποιος που έχει εμπειρία του ιερού, μπορεί να προκαλεί το ιερό, την ύπατη μορφή εξουσίας. Απλά, θεολογικά μαθηματικά.

Ο ρόλος Του Θεού

Προσωπικά πιστεύω ότι ο άνθρωπος έπλασε τους θεούς του κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση. Κι όχι το αντίθετο. Κι ότι η σύλληψη της έννοιας ενός όντος ανόλεθρου και αιωνίου και της συνακόλουθης θρησκείας που το περιέχει και του δόγματος που το περιχωρεί, αποτελεί το υψηλότερό μας πολιτιστικό επίτευγμα. Το opus magnum της φυλής των ανθρώπων. Το μέγιστο δημιούργημά μας. Κι αυτό σάς το λέει ένας άθεος ήρεμα. Άθεος μεν, χριστιανός Ορθόδοξος δε. Όλα κι όλα. Ήρεμα οπωσδήποτε. Αφού αυτή είναι και η κουλτούρα και η παιδεία μου.

Οι Χαιρετισμοί, η νεκρώσιμη ακολουθία, τα εγκώμια και η περιφορά του Επιταφίου, οι Παρακλήσεις του Δεκαπενταύγουστου και τα ρεμπέτικα. Όπως τα βίωσα από παιδί στα Ταμπούρια του Πειραιά και τον Άγιο Δημήτριο. Στις ιερές ακολουθίες του οποίου, ιδιαίτερα στους Εσπερινούς και στα Απόδειπνα (τί λέξη…), άσκησα τα ελληνικά μου. Νιώθω άρα και δέος και τρόμο για ό,τι αγνοώ αλλά δεν καταδέχομαι μεταφυσικές παρηγοριές. Ο θάνατός μου είναι ό,τι πιο αιώνιο διαθέτω ως ανθρώπινο ον και για αυτό τον αναμένω με περιέργεια. Ενώ το σώμα μου είναι η ψυχή μου, αιώνια θνητό και γενναίο στον αφανισμό του. Χωρίς ελπίδα αναστάσεως.

Φωτό: Ο ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου στο Πάνω Χωριό Ηρακλειάς. Μία Εκκλησία παμπάλαιη που ανακαινίστηκε πρόσφατα και που το μαρμάρινό της τέμπλο φιλοτέχνησε ο Φιλιππότης ο νεότερος γύρω στα 1990. Ο ιερομόναχος που ιερουργεί ανήμερα της γιορτής της Παναγίας είναι ένας από τους τρεις μοναχούς που απομένουν στη Μονή Χοζοβιώτισσας Αμοργού. Σύντομα θα επιστρέψει στο νησί του. Ένας ρασοφόρος Οδυσσέας των μικρών Κυκλάδων. Του ομφαλού της καθ’ ημάς Ανατολής.

Σημ. Ένας ναός είναι, πάνω απ’ όλα, η σύνθεση αρχιτεκτονικής, γλυπτικής και ζωγραφικής. Και στην αρχαιότητα και στον μεσαίωνα και στα νεότερα χρόνια. Το θείο αναδύεται μέσα από την αισθητική και ό, τι πεθαίνει νικημένο από τη ζωή, αν αξίζει, είναι η τέχνη μόνο που το ανασταίνει. Η δικιά μας αθανασία, η αιωνιότητας των θνητών, η φτιαγμένη με απολύτως χοϊκά υλικά.

Τέλος, η ιδιωτική εκκλησία των Ταξιαρχών στον Άγιο Γεώργιο Ηρακλειάς που χτίστηκε το 1894 από τους Στεφανίδηδες και ανήκουν σήμερα στην οικογένεια των Δανέζηδων… Φέρει ενσωματωμένα, αρχιτεκτονικά στοιχεία από προηγούμενο, ειδωλολατρικό ναό που είχε ανεγερθεί στο ίδιο σημείο. Χαρακτηριστικός είναι ο κίονας που χωρίζει τις δύο καμπάνες του κωδωνοστασίου. Είναι μονόλιθος με δωρικό κιονόκρανο και φέρει εγχάρακτο σταυρό εξορκισμού. Έτσι γίνονταν η οικείωση-ενσωμάτωση του παρελθόντος. Ένα είδος προσευχής από την ανάποδη κι εδώ. Μια βλασφημία που κατέστη ευλογία.

Άραβες και Οθωμανοί: Η επιρροή αυτών των λαών είναι εμφανή στα παραδοσιακά τους πιάτα, καθώς σε αυτά κυριαρχούν έντονες γεύσεις από τα διάφορα μπαχαρικά που εισήγαγαν οι Άραβες στη περιοχή. Επιπλέον, σε μερικά καφέ υπάρχει και τουρκικός καφές. Ενώ το τσάι μέντας είναι το πιο δημοφιλές ρόφημα.

Ισπανική επιρροή: Σε πόλεις όπως το Τετουάν και η Ταγγέρη, μπορείτε να βρείτε αρκετά τάπας μπαρ.

Γεωγραφική Θέση και Φυσικός Πλούτος: Η στρατηγική θέση της περιοχής ανάμεσα στη Μεσόγειο Θάλασσα και τον Ατλαντικό Ωκεανό προσφέρει αφθονία σε ψάρια και θαλασσινά. Επιπλέον, οι εύφορες κοιλάδες και πεδιάδες λειτουργούν ως ο σιτοβολώνας της χώρας, προσφέροντας σιτάρι, κριθάρι, όσπρια, εσπεριδοειδή και λαχανικά. Με την ανακάλυψη του Νέου Κόσμου, ενσωματώθηκαν στη μαροκινή κουζίνα και άλλα προϊόντα όπως: γλυκές και καυτερές πιπεριές, ντομάτες, πατάτες και οι κολοκύθες, ανοίγοντάς της νέους ορίζοντες.

Η Ιεροτελεστία του Ταζίν (Tagine)

Δεν γίνεται να μιλήσεις για το Μαρόκο και να μην ξεκινήσεις από το απόλυτο σύμβολο της γαστρονομίας του: Το ταζίν (Tagine). Πρόκειται για το παραδοσιακό σκεύος μαγειρέματος, το οποίο κατασκευάζεται από πηλό και διαθέτει ένα χαρακτηριστικό κωνικό καπάκι. Ο σχεδιασμός αυτός δεν είναι τυχαίος· επιτρέπει στον ατμό να υγροποιείται και να επιστρέφει συνεχώς στο φαγητό, διατηρώντας τα υλικά απίστευτα ζουμερά και αναλλοίωτα τα αρώματα των μπαχαρικών.

Στη μαροκινή κουζίνα, λόγω των θρησκευτικών πεποιθήσεων και των κανόνων του Ισλάμ, το χοιρινό απαγορεύεται αυστηρά. Ωστόσο, η έλλειψή του δεν αφήνει κανένα κενό, καθώς η κρεατοφαγία βασίζεται στο εξαιρετικής ποιότητας αρνί, το κοτόπουλο και το μοσχάρι, τα οποία συνδυάζονται συχνά με το παραδοσιακό κουσκούς.

Συνδυασμοί που Μαγεύουν

• Αρνί με δαμάσκηνα, αμύγδαλα και σουσάμι: ένας κλασικός γλυκόξινος συνδυασμός όπου το κρέας σιγομαγειρεύεται με κανέλα, τζίντζερ και σαφράν, αποκτώντας μια βελούδινη υφή.
• Κοτόπουλο με λεμόνι τουρσί και ελιές: ένα πιάτο γεμάτο γεύση, τα λεμόνια δένουν αρμονικά με την πλούσια σάλτσα από κρεμμύδια και κουρκουμά.
• Μοσχάρι με λαχανικά και φρούτα: συχνά μαγειρεμένο μαζί με πατάτες, καρότα, αλλά και αποξηραμένα φρούτα όπως σταφίδες.
• Το κουσκούς: φτιαγμένο από σιμιγδάλι σιταριού, σερβίρεται με λαχανικά, αποξηραμένα φρούτα και λειτουργεί ως συνοδευτικό των κρεατικών.
• Τσάι Μέντας (Maghrebi Mint Tea): Μετά από ένα πλούσιο γεύμα, έρχεται η στιγμή της απόλυτης τελετουργίας: το τσάι μέντας. Στο Μαρόκο, το τσάι δεν είναι απλώς ένα ρόφημα· είναι σύμβολο φιλοξενίας, φιλίας και κοινωνικής ζωής. Αποτελείται από πράσινο τσάι και μπόλικη φρέσκια μέντα.

Η Τέχνη του σερβιρίσματος

Ο τρόπος που σερβίρεται είναι μια μικρή παράσταση από μόνος του. Ο οικοδεσπότης σηκώνει την τσαγιέρα ψηλά, συχνά πάνω από μισό μέτρο από το ποτήρι, και χύνει το τσάι με ακρίβεια. Αυτή η κίνηση δεν γίνεται μόνο για εντυπωσιασμό· αερίζει το ρόφημα, απελευθερώνει πλήρως τα αρώματα της μέντας και δημιουργεί στην κορυφή του ποτηριού έναν πλούσιο, ελαφρύ αφρό που θεωρείται απαραίτητος για ένα καλοφτιαγμένο τσάι.

Bastilla και τα Αμυγδαλωτά της Εσαουίρα

Η μαροκινή ζαχαροπλαστική είναι ένας θησαυρός βασισμένος στα αμύγδαλα, τη μέντα, το άνθος πορτοκαλιού και τα μπαχαρικά.

Η Μοναδική Bastilla (Πεϊστίγια): Ένα από τα πιο εντυπωσιακά πιάτα της χώρας είναι η Bastilla (ή Pastilla). Πρόκειται για μια αλμυρογλυκιά πίτα φτιαγμένη από λεπτότατα φύλλα κρούστας.

Κατά την επίσκεψή μας στην παραθαλάσσια και καλλιτεχνική Εσαουίρα (Essaouira), η γεύση που μας κέρδισε ήταν τα τοπικά παραδοσιακά αμυγδαλωτά. Η πόλη φημίζεται σε όλο το Μαρόκο για τα γλυκά της από αμυγδαλόψυχα, αρωματισμένα με νερό ανθέων πορτοκαλιού και τυλιγμένα σε λεπτή ζύμη ή καλυμμένα με τριμμένο αμύγδαλο, τα οποία λιώνουν στο στόμα συνοδεύοντας ιδανικά τον απογευματινό καφέ ή τσάι.

Πλανόδιοι Χυμοί και ο Θησαυρός της Ερήμου

Περπατώντας στις πολυσύχναστες πλατείες, όπως η περίφημη Jemaa el-Fnaa στο Μαρακές, είναι αδύνατον να αντισταθείς στους πάγκους των πλανόδιων πωλητών.

Φρέσκοι Χυμοί Εσπεριδοειδών: Στις γωνιές των δρόμων, οι πλανόδιοι στύβουν ασταμάτητα πορτοκάλια και ρόδια, προσφέροντας παγωμένους, αγνούς χυμούς γεμάτους βιταμίνες και ζωντανό χρώμα.

Οι Απέραντες Εκτάσεις με Χουρμαδιές: καθώς κατευθυνθήκαμε νοτιοανατολικά προς την έρημο Μερζούγκα (Merzouga) και τους εντυπωσιακούς αμμόλοφους συναντήσαμε εκτάσεις χιλιομέτρων γεμάτες με εκατομμύρια χουρμαδιές να οριοθετούν τις οάσεις. Οι ντόπιοι χουρμάδες είναι, αποτελούν την κύρια πηγή ενέργειας των Βερβέρων στην έρημο εδώ και αιώνες.

Argan Oil και άλλοι Θησαυροί

Το Μαρόκο δεν φημίζεται μόνο για το φαγητό του, αλλά και για τα μοναδικά φυσικά προϊόντα ευεξίας και ομορφιάς του:

Αργκάν (Argan Oil): το γνωστό και ως “υγρό χρυσάφι” του Μαρόκου. Παράγεται αποκλειστικά από τους καρπούς των δέντρων Argan που φυτρώνουν στη νοτιοδυτική περιοχή. Το χρησιμοποιούν τόσο στη μαγειρική (με μια ελαφριά καβουρδισμένη γεύση που θυμίζει φουντούκι) όσο και στην κοσμετολογία για τα μαλλιά και το δέρμα.

Μαροκινές Ελιές: στις τοπικές αγορές, οι πάγκοι με ελιές είναι πραγματικά έργα τέχνης. Πράσινες, μαύρες, κόκκινες, μαριναρισμένες με λεμόνι, σκόρδο, ή θυμάρι, συνοδεύουν κάθε γεύμα.

Προϊόντα Τριαντάφυλλου: στην περίφημη Κοιλάδα των Ρόδων (Kelaat M’gouna), οι καλλιέργειες τριαντάφυλλων δίνουν το διάσημο ροδόνερο και αγνά καλλυντικά προϊόντα (κρέμες, σαπούνια και έλαια) με υπέροχο, διακριτικό άρωμα.

Πολυτελείς Γεύσεις και Κοσμοπολίτικες Εμπειρίες

Για όσους αναζητούν μια πιο εκλεπτυσμένη γαστρονομική εμπειρία, το Μαρακές προσφέρει ναούς υψηλή γαστρονομίας μέσα σε παραμυθένια σκηνικά.

Dar Yacout: Ένα εμβληματικό εστιατόριο στο Μαρακές που αποτελεί ορόσημο πολυτέλειας. Στεγασμένο σε ένα παραδοσιακό Ριάντ, προσφέρει μια μοναδική βραδινή εμπειρία με αμέτρητα πιάτα μαροκινής κουζίνας, υπό τους ήχους παραδοσιακής μουσικής και κάτω από το φως των κεριών. Χρήσιμο Tip: Aπαιτείται κράτηση για το εστιατόριο. Απευθύνεται σε στιγμές που θέλετε να κάνετε μια πιο ξεχωριστή έξοδο.

Safran By Koya: Ένας πιο σύγχρονος, κοσμοπολίτικος προορισμός που συνδυάζει την τολμηρή γαστρονομία με εξαιρετική αισθητική, ενσωματώνοντας τοπικά υλικά σε μοντέρνες γαστρονομικές δημιουργίες. Χρήσιμο Tip: Aπαιτείται κράτηση για το εστιατόριο.

La Mamounia: Επίσκεψη στο θρυλικό, πολυτελές ξενοδοχείο-παλάτι La Mamounia. Ακόμα και αν δεν μείνεις σε αυτό, μια βόλτα στους μαγευτικούς κήπους του ή ένας καφές στα πολυτελή σαλόνια του προσφέρει μια αίσθηση παλιάς αριστοκρατικής αίγλης, όπου έχουν φιλοξενηθεί πρωθυπουργοί, καλλιτέχνες και βασιλείς. Χρήσιμο Tip: Aπαιτείται ένδυση (για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε το site του ξενοδοχείου).

Σοκάκια, Ριάντ και η Μαγεία της Μεντίνας: Από τη Φεζ στην Έρημο Μερζούγκα για Ανατολή του Ηλίου. Το ταξίδι ολοκληρώνεται περπατώντας στην καρδιά των μαροκινών πόλεων. Στη Μεντίνα της Φεζ, η οποία διαθέτει περισσότερα από 5.000 δαιδαλώδη σοκάκια, ο χρόνος φαίνεται να έχει σταματήσει. Εκεί, ανάμεσα σε εργαστήρια κεραμικής, βυρσοδεψεία και μυρωδιές από κύμινο και σαφράν, ανακαλύπτεις την αυθεντική ψυχή του τόπου.

Κατά τη διαμονή, η καλύτερη επιλογή είναι η διανυκτέρευση σε ένα παραδοσιακό Ριάντ. Τα Ριάντ (riad) είναι παραδοσιακά μαροκινά σπίτια με ανοιχτή εσωτερική αυλή ή κήπο, τα οποία σήμερα λειτουργούν συχνά ως μικρά ξενοδοχεία ή ξενώνες για ταξιδιώτες διακοσμημένα με εντυπωσιακά ψηφιδωτά σιντριβάνια και πορτοκαλιές. Το πρωινό σε μια τέτοια αυλή, αποτελεί την ιδανική αρχή για κάθε μέρα εξερεύνησης σε αυτή τη μαγική χώρα.

Η Μαγική Εμπειρία στη Μερζούγκα και η Καμηλάδα

Ωστόσο, καμία περιγραφή του Μαρόκου δεν είναι πλήρης χωρίς το ταξίδι στις πύλες της Σαχάρας, στην περιοχή της Μερζούγκα.

Το Τοπίο: Οι αχανείς, χρυσαφένιοι αμμόλοφοι του υψώνονται σαν γλυπτά της φύσης, αλλάζοντας χρώματα καθώς ο ήλιος κινείται στον ουρανό.

Η Καμηλάδα στην Ανατολή του Ηλίου: Η πιο συγκλονιστική εμπειρία του ταξιδιού είναι η καμηλάδα χαράματα. Καθώς η νύχτα δίνει τη θέση της στην αυγή, ανεβαίνεις στην πλάτη μιας καμήλας και διασχίζεις σιωπηλά τους αμμόλοφους. Η απόλυτη ησυχία της ερήμου διακόπτεται μόνο από το ρυθμικό βήμα των ζώων.

Όταν ο ήλιος αρχίζει να ξεπροβάλλει πάνω από τον ορίζοντα, λούζοντας την έρημο με ένα μαγικό, ζεστό φως, η αίσθηση της απεραντοσύνης και της γαλήνης είναι κάτι που χαράσσεται ανεξίτηλα στη μνήμη, κλείνοντας με τον πιο επικό τρόπο ένα αξέχαστο γαστρονομικό και πολιτιστικό ταξίδι.

Η Ιουλία Μαρία-Πρίγκου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής
Σε συνεργασία με το medNutrition

Η δήθεν “ιεραποστολή” σε ένα χώρο που όλες τις ανάγκες ιστορικά και σήμερα καλύπτουν οι Ορθόδοξες Επισκοπές της τοπικής Αυτοκεφάλου Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας, είναι το περίβλημα της παλινδρόμησης των ιταλικών υπηρεσιών σε μεθοδεύσεις, για τις οποίες η ιστορική έρευνα μας προσφέρει πλούσιο υλικό ήδη από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Υλικό, που αν μη τι άλλο επιβεβαιώνει την δολιότητα και την επιδίωξη βίαιου ελέγχου της επιρροής του Ελληνισμού στον φυσικό του αυτό γεωγραφικό χώρο. Που δεν αφορά την ιστορία, αλλά κυρίως την πραγματικότητα…

Ο επικεφαλής της Φλάβιο Καβαλίνι – ενώ είναι απλός Καθολικός ιερέας- λειτουργός – τους τελευταίους μήνες, εμφανίζεται να τελεί ποιμαντορικές περιοδείες και επισκέψεις με την αμφίεση Επισκόπου. Για όσους είναι σχολαστικοί με τους εκκλησιαστικούς τύπους, ας αναφερθεί ότι ο ίδιος ο φορέας αποτελεί τέχνασμα από τα γνωστά των Καθολικών, δεδομένου ότι ουδεμία επισκοπική έδρα διέθεταν στις περιοχές που δραστηριοποιούνται. Και μάλιστα τέλεσε στις αρχές παρελθόντος Ιουλίου “ποιμαντορική” επίσκεψη στους Αγίους Σαράντα! Ουσιαστικά, με την όλη κινητικότητα τους, δείχνουν να επιδιώκουν την ανακεφαλαίωση και προβολή του καρπού της από τριακονταετίας επένδυσής τους στον κάτω του Γεννούσου (Σκούμπι) Ποταμού…

Κέντρο της όλης δραστηριοποίησης τους από το 1992 ήδη είναι η Αυλώνα, στην οποία μάλιστα χαίρουν ειδικής και προνομιακής μεταχείρισης από την πολιτεία και το Φίερι, δεδομένου ότι βρίσκεται ακριβώς επί σημαντικής οδικής αρτηρίας. Στο προσωπικό της ιεραποστολής συμπεριλαμβάνονται διαχρονικά και σήμερα δεκάδες Ιταλών ιερωμένων, μοναχών και κυρίως μοναζουσών. Οι τελευταίες είναι ιδιαίτερα αποδοτικές στον τομέα της κοινωνικής προσφοράς, που αποτελεί εξ άλλου το άλλοθι και ταυτόχρονα δόκιμο μέσο είσδυσης και διάδοσης.

Κατά τη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι Ιταλοί ή Ιταλομαθείς για να μην υπάρχουν προσχήματα και βρίσκονται σε στενή εάν όχι ταυτόσημη συνεργασία και καθοδήγηση με το πολύ ισχυρό Προξενείο της Ιταλίας στην Αυλώνα. Τα καλά στελεχωμένα κλιμάκιά τους στο Φίερι, την Λούσνια, Μπεράτι, Αργυρόκαστρο, Αυλώνα, Αγίους Σαράντα, Δέλβινο, Ελμπασάνι  κ.α. μαζί και σε σημαντικές κώμες και κοινότητές τους λειτουργούν φροντιστήρια εκμάθησης της Ιταλικής, πλήρη σχολεία με ουσιαστικής σημασίας παρουσία εκπαιδευτικών και υπό την διακριτική διοίκηση μοναζουσών, κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης, μονάδες παροχής ανθρωπιστικής υποστήριξης, όπου χωρίς καμιά τήρηση των προσχημάτων χρηματοδοτούνται από Ιταλικού κρατικού φορείς και φέρουν ανεπιφύλακτα την σημαία της Ιταλίας.

Η παρακαταθήκη του Αναστάσιου 

Θα ήταν κατάχρηση χώρου η επιμονή σε λεπτομέρειες της υπόθεσης. Αξίζει όμως να αναφερθεί η λεπτομέρεια, αποκαλυπτική της δολιότητας, ότι ακόμη και αυτή η χειρονομία μεταφοράς προς προσκύνηση τμήματος του λειψάνου του Αγίου Νικολάου στη Μητρόπολης Βερατίου, την παρουσιάζουν ως κοινή λατρευτική δραστηριότητα.

Εκείνο όμως που αδήριτα προκύπτει είναι η ανάγκη μιας σχετικής απάντησης – χωρίς αυτή να περιοριστεί στην απλή διαμαρτυρία. Άλλο η οφειλόμενη ένσταση της αρμόδιας εκκλησιαστικής αρχής – με την επίκληση της ειρηνικής συνύπαρξης – και άλλο αυτό που θα εξασφάλιζε την αφύπνιση των πνευματικών δυνατοτήτων που η Ορθοδοξία και ο Ελληνισμός διαθέτει για να αντιπαρέλθει την κατάσταση που το Βατικανό επιδιώκει να δημιουργήσει, ταυτιζόμενο για άλλη μια φορά με τις βλέψεις της Ιταλίας.

Η παρακαταθήκη που άφησε ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος δεν είναι προς θαυμασμό, αλλά προς αξιοποίηση στην ιεραποστολή και την αλληλεγγύη των Ορθοδόξων Χριστιανών. Η λαϊκή παροιμία του “μη χύνεις αλλού το νερό, όταν η αυλή σου διψάει” στην περίπτωση έχει ειδική βαρύτητα…

Το ιστορικό της Administrattio Apostolica

Η γραμμή του Γενούσιου Ποταμού, ή έστω αυτή του γλωσσολόγου Γίρετσεκ, ουσιαστικά δεν προσδιορίζει μόνο τον διαχωρισμό Τοσκιρίας και Γκεγκερίας (οι δύο φυλές των Αλβανών με τα σχετικές γλωσσικές διαλέκτους) και την επιρροή των γλωσσών: Ελληνικής νοτίως αυτής και λατινογενών βόρεια της γραμμής. Με την εκκλησιαστική πραγματικότητα που δημιουργήθηκε μετά το σχίσμα των Δυτικών Χριστιανών και τις πιέσεις στην ανατολική ακτή της Αδριατικής, ειδικά κατά τους σκοτεινούς αιώνες της Οθωμανικής κυριαρχίας, οριοθετεί και την ταυτότητα των Χριστιανών. Με όριο τη γραμμή Δυρράχιο – Τίρανα – Ελμπασάν, νότια αυτών οι Χριστιανοί ανήκουν ιστορικά στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία και βόρεια αποσχίστηκαν στο Βατικανό. 

Κι ενώ με την ιταλική κατοχή στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ήπειρο, πόσο μάλλον στην Βόρεια Ήπειρο, που ήδη είχε προβλεφθεί να αποσπαστεί στο υπό συγκρότηση κράτος της Αλβανίας, οι πιέσεις και βιαιοπραγίες για την συρρίκνωση της φυσιολογικής επιρροής του Ελληνισμού και τη διάρρηξη των φυσικών δεσμών με το Πατριαρχείο, είναι τραγικές. Ακόμη πιο τραγική είναι η διαχείριση του Εκκλησιαστικού ζητήματος κατά την κατοχή της Αλβανίας από την Φασιστική Ιταλία, στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Την σχεδόν ολοκληρωμένη διοικητικά μεθόδευση για την παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας (είχε λάβει Τόμο Αυτοκεφάλου τον Απρίλιο του 1937) στο Βατικανό δια της Ουνίας ανέτρεψε την τελευταία στιγμή η νικηφόρος αντεπίθεση και επέλαση του Ελληνικού Στρατού. Εάν σήμερα στο χώρο της Αλβανίας διαιωνίζεται γνήσια Ορθοδοξία, σε μεγάλο βαθμό έγκειται στην ηρωική θυσία των Ελλήνων το 1940-41. 

Μπορεί οι φανατικοί κύκλοι του Βατικανού και ειδικά οι παράγοντες του φασιστικού καθεστώτος του Ντούτσε που αντιλαμβάνονταν την “ενοποίηση” των Εκκλησιών παρόμοια μ’ εκείνη της προσχώρησης του αλβανικού κράτους στο στέμμα του Βίκτωρος Εμμανουήλ να μην πέτυχαν τον στόχο αυτό, ωστόσο δημιούργησαν εκ του μηδενός τη δομή της Αποστολικής Διοίκησης Νοτίου Αλβανίας. Αυτή που αξιοποιούν επί μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος, με αφειδώλευτες χρηματοδοτήσεις και απροκάλυπτους τρόπους… 

Αγνώμονες οι Ιταλοί κρατικοί φορείς

Με την ευκαιρία να αναφερθεί ένα επεισόδιο δυσανάλογης σημασίας, πλην όμως ενδεικτικό της νοοτροπίας που διακατέχει το Ιταλικό κατεστημένο στον διπλωματικο-στρατιωτικό και εκκλησιαστικό χώρο.  Κατά τον περασμένο Μάιο, στο Στρατιωτικό τους Κοιμητήριο στο Μπάρι, που έχουν συγκροτήσει ειδικά για τον ενταφιασμό των απολεσθέντων τους στο Μέτωπο με την Ελλάδα το 1940-41, ενταφιάστηκαν ακόμη 27 σωροί.

Τους έχουν εντοπίσει κατά τις σχετικές εργασίες έρευνας πεδίου, εκταφής, ταυτοποίησης κι επανενταφιασμού οι αξιωματικοί και ειδικοί του υπουργείου Αμύνης της Ελλάδος που από το 2018 εργάζονται στην επικράτεια της Αλβανίας. Συνεπείς στις σχετικές διαδικασίες και κυρίως στις ανθρωπιστικές υποχρεώσεις, τα οστά που ανήκουν σαφώς σε Ιταλούς, παραδόθηκαν στον Ακόλουθο Αμύνης της Πρεσβείας της Ιταλίας στα Τίρανα. Πλην όμως ουδεμία αναφορά έγινε από πλευράς των Ιταλών ιθυνόντων, στην ακέραια αυτή χειρονομία των Ελλήνων αξιωματικών…