Ο Γουόλτσερ δεν πιστεύει ότι η πολιτική είναι μια επιχείρηση παραγωγής επικοινωνιακών εντυπώσεων. Αλλά πιστεύει ότι είναι η τέχνη της δικαιοσύνης. Και ακριβώς εκεί θα ξεκινούσε η σύγκρουσή του με το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Στον Κυριάκο Μητσοτάκη πιθανότατα θα έλεγε ότι μια κυβέρνηση δεν γίνεται δημοκρατική επειδή ψηφιοποιεί το Δημόσιο, ούτε γιατί χρησιμοποιεί την επικοινωνία για δήθεν επενδύσεις ή αυξήσεις στους ρυθμούς ανάπτυξης. Όλα αυτά δεν απαντούν στο κρίσιμο ερώτημα: ποιος ωφελείται από την άσκηση της πολιτικής  και ποιος μένει στο περιθώριο;

Η διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας προβάλλει συχνά την αποτελεσματικότητα ως ύψιστη πολιτική αρετή. Για τον Γουόλτσερ όμως η αποτελεσματικότητα χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη μετατρέπεται εύκολα σε τεχνοκρατική αλαζονεία. Όταν η οικονομική ισχύς αποκτά προνομιακή πρόσβαση στην πολιτική εξουσία, όταν οι θεσμοί εμφανίζονται να λειτουργούν με δύο μέτρα και δύο σταθμά, όταν η επικοινωνία υπερισχύει της λογοδοσίας, τότε η δημοκρατία αρχίζει να αδειάζει από το περιεχόμενό της.

Κενή ρητορική

Ο Γουόλτσερ δεν θα εντυπωσιαζόταν από τη ρητορική της επιτυχίας. Θα ρωτούσε γιατί η ανισότητα παραμένει βαθιά, γιατί οι νέοι συνεχίζουν να εγκαταλείπουν τη χώρα, γιατί η κοινωνική κινητικότητα παραμένει περιορισμένη και γιατί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς υποχωρεί. Θα έβλεπε μια κυβέρνηση που συχνά συγχέει την πολιτική νομιμοποίηση με την εκλογική κυριαρχία.

Αλλά και η κριτική του προς τον Αλέξη Τσίπρα δεν θα ήταν καθόλου επιεικέστερη. Θα του έλεγε ότι δεν αρκεί να καταγγέλλεις τις ελίτ όταν τελικά αναπαράγεις την ίδια κουλτούρα εξουσίας. Δεν αρκεί να μιλάς στο όνομα του λαού όταν η θεσμική συνέπεια υποχωρεί μπροστά στην πολιτική σκοπιμότητα. Η δημοκρατική Αριστερά που υπερασπιζόταν ο Γουόλτσερ δεν είχε καμία σχέση με τον ηθικό διχασμό, σύμφωνα με τον οποίο οι πολιτικοί αντίπαλοι παρουσιάζονται ως εχθροί της κοινωνίας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ως το πρώτο κόμμα του Τσίπρα, εξέφρασε την οργή μιας κοινωνίας που υπέφερε από τη λιτότητα. Όμως η οργή δεν είναι πρόγραμμα διακυβέρνησης. Η συνεχής επίκληση της ηθικής υπεροχής δεν αντικαθιστά τη θεσμική αξιοπιστία. Και η κοινωνική δικαιοσύνη δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην πόλωση, ούτε στην αυταρέσκεια ότι “η Ιστορία βρίσκεται μονίμως με το μέρος της Αριστεράς”.

Ο Γουόλτσερ θα διαπίστωνε ότι τόσο η Νέα Δημοκρατία όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ καλλιέργησαν διαφορετικές εκδοχές του ίδιου πολιτικού συγκεντρωτισμού. Η πρώτη επένδυσε στην εικόνα του αποτελεσματικού επιτελικού κράτους, ο δεύτερος στην εικόνα του αποκλειστικού εκφραστή της λαϊκής βούλησης. Και στις δύο περιπτώσεις, η κοινωνία αντιμετωπίστηκε περισσότερο ως ακροατήριο παρά ως ενεργός συμμέτοχος της δημοκρατίας.

Τι θα έλεγε ο Γουόλτσερ

Στις “Σφαίρες της Δικαιοσύνης“, ο Γουόλτσερ προειδοποιεί ότι καμία μορφή ισχύος δεν πρέπει να κατακτά όλες τις υπόλοιπες. Στην Ελλάδα όμως αυτό ακριβώς μοιάζει να συμβαίνει. Η πολιτική εξουσία επιδιώκει να επηρεάζει την οικονομία, την ενημέρωση, τη δημόσια διοίκηση, ακόμη και τους ανεξάρτητους θεσμούς. Και κάθε κυβέρνηση θεωρεί σχεδόν αυτονόητο ότι δικαιούται να ελέγχει περισσότερα από την προηγούμενη. Ίσως εκεί να εντόπιζε τη βαθύτερη παθολογία της ελληνικής δημοκρατίας. Όχι στον ανταγωνισμό Δεξιάς και Αριστεράς, αλλά στην κοινή τους αντίληψη ότι η κατάκτηση της εξουσίας συνεπάγεται και το δικαίωμα διεύρυνσής της.

Στον Μητσοτάκη θα έλεγε ότι μια αγορά χωρίς ισχυρή κοινωνική δικαιοσύνη παράγει προνόμια αντί για ελευθερία. Στον Τσίπρα ότι μια Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη χωρίς αυτοκριτική καταλήγει να υπερασπίζεται απλώς μια διαφορετική ελίτ. Και στους δύο θα υπενθύμιζε ότι η δημοκρατία δεν είναι επικοινωνιακή υπεροχή ούτε εκλογική αριθμητική. Είναι η καθημερινή άσκηση αυτοπεριορισμού της εξουσίας.

Το πιο αυστηρό συμπέρασμα του Γουόλτσερ ίσως να ήταν και το πιο ενοχλητικό: η Ελλάδα δεν πάσχει τόσο από έλλειψη ιδεολογιών όσο από έλλειψη πολιτικής ταπεινότητας. Η Κεντροδεξιά πιστεύει ότι η αποτελεσματικότητα αρκεί για να δικαιολογήσει την εξουσία. Η Κεντροαριστερά συχνά θεωρεί ότι η επίκληση της κοινωνικής ευαισθησίας αρκεί για να της αποδώσει ηθικό πλεονέκτημα. Και οι δύο, όμως, κινδυνεύουν να λησμονούν ότι η δημοκρατία δεν ανήκει στις κυβερνήσεις ούτε στις αντιπολιτεύσεις. Ανήκει στην κοινωνία.

Αυτό θα ήταν ίσως το πιο σκληρό μάθημα του Μάικλ Γουόλτσερ προς το ελληνικό πολιτικό προσωπικό: ότι η εξουσία δεν χάνει τη νομιμοποίησή της μόνο όταν αποτυγχάνει. Τη χάνει και όταν ξεχνά πως ο μοναδικός λόγος ύπαρξής της είναι να υπηρετεί μια δίκαιη κοινότητα και όχι τη δική της αναπαραγωγή.

Σχέση Τσακωνιάς και Λιβάνου

Στη φραγκοκρατούμενη και στη σλαβοκρατούμενη Πελοπόννησο οι κάτοικοι των πλαγιών του Μαλεβού (Πάρνωνα) και του Πενταδάχτυλου (Ταΰγετου) υπήρξαν ροβολάτορες (από το ροβολάω, κατεβαίνω γρήγορα από ορεινά σε πεδινά), ρέμπελοι, ταραχοποιοί, λόγω του ανυπότακτου φρονήματός τους.

Οι Κυνούριοι ήταν Ίωνες που έγιναν Δωριείς, επειδή εξουσιάζονταν από τους Αργείους, βεβαιώνει ο Ηρόδοτος. Η Τσακωνιά δεν πρέπει να ταυτίζεται με την αρχαία Κυνουρία. Η Κυνουρία συνιστά οροπέδιο περίπου 1200 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με την Τσακωνιά να καταλαμβάνει το νοτιοανατολικό μέρος της. Η λέξη Κυνουρία ετυμολογείται μάλλον από σύνθεση των λέξεων Κυνός ουρά, που έγιναν Κυνοσουρία και Κυνουρία (από τη λέξη κύνουρα της ελληνιστικής περιόδου, τους τραχείς θαλασσινούς βράχους).

Η Τσακωνιά αναφάνηκε στα μεσαιωνικά χρόνια. Ακρίτες του Βυζαντίου, οι εξαιρετικά επιθετικοί Μαρδαΐτες (η λέξη σημαίνει τους αντάρτες) του Λιβάνου, αιρετικοί Χριστιανοί, μαζί με στρατιωτικής οργάνωσης εκχριστιανισμένους Γοτθογραίκους και Ισαύρους, αντιμετώπιζαν σε μάχες τους Μουσουλμάνους.

Συνθήκη ανάμεσα στους Βυζαντινούς και στο Ισλάμ το 686 είχε ως συνέπεια 12.000 Μαρδαΐτες να εγκατασταθούν σε βυζαντινό έδαφος: στη Μικρά Ασία και στα θέματα (διοικητικά διαμερίσματα) της Νικοπόλεως, της Κεφαλληνίας και της Κυνουρίας, η οποία πήρε το όνομα “Τσακωνιά” και όπου απέβαλαν τη γλώσσα τους, αντικαθιστώντας τη με εκείνην των αυτοχθόνων, εξέλιξη της οποίας είναι τα Τσακώνικα.

Πρώτη Επανάσταση και Κατοχή

Η πάντα μαχητική και κλειστή Τσακωνιά δεν υπέκυψε στον οθωμανικό ζυγό. Τα χρόνια της βενετικής κυριαρχίας ανήκε στο ένα από τα τέσσερα θέματα του Βασιλείου του Μορέως, στη Ρωμανία, με πρωτεύουσα το Ναύπλιο. Στις 16 Μαρτίου 1821 Τσάκωνες συνέλαβαν τον Οθωμανό τελώνη, στις 23 Μαρτίου ξέσπασε Επανάσταση στη βόρεια Κυνουρία, στις αρχές Απριλίου είχε πλέον εξαπλωθεί στην Κυνουρία.

Το 1825 τουρκοαιγυπτιακά στρατεύματα άρχισαν να καταφθάνουν στον Μοριά, με τον επαναστατικό αγώνα των Ελλήνων να κορυφώνεται. Ο Κολοκοτρώνης πήγε στο Λεωνίδιο, από όπου θα μπορούσε να παρακολουθήσει και να ανακόψει την προέλαση των εχθρικών στρατευμάτων στη νοτιοανατολική Πελοπόννησο. Η αντίσταση κατά των τουρκοαιγυπτιακών δυνάμεων δεν έμελλε να κρατήσει πολύ. Έναν χρόνο μετά, το 1826, ο εχθρός επέστρεψε και κατέλαβε την Τσακωνιά.

Το 1941 Γερμανοί έφτασαν στο Λεωνίδιο αλλά σύντομα έδωσαν τη θέση τους στους Ιταλούς που δεν έδειξαν τον χειρότερο εαυτό τους. Πρωταγωνιστής της αντιστασιακής δράσης των Λεωνιδιωτών στάθηκε ο παπα-Στέλιος Καραχάλιος. Το 1943 ο ΕΛΑΣ χτύπησε νικηφόρα τους Ιταλούς που αποχώρησαν το 1943, οπότε το Λεωνίδιο απέκτησε διοικητήριο του ΕΑΜ, ενώ η 25η Μαρτίου 1944 πήρε πανηγυρικό χαρακτήρα. Ακολούθησε ο δραματικός Εμφύλιος…

Σημαντικά κτήρια και αρχοντόσπιτα

Η νεότερη πολιτιστική-πολιτισμική ιστορία του Λεωνιδίου παρουσιάζεται, ακολουθώντας οπτική διαδρομή. Πρώτα το κλασικίζωντος ρυθμού δημοτικό σχολείο, σε σχέδια του νομομηχανικού του Υπουργείου Παιδείας Δημήτριου Καλλία (1858-1939), ανοικοδομήθηκε με δαπάνη του κληροδοτήματος Ανδρέα Συγγρού και λειτούργησε από το 1912.

Στη συνέχεια η Φάμπρικα Πολιτισμού, κτήριο που έγινε από το 1855 έως το 1859 με έξοδα εράνου από τους κατοίκους, λειτούργησε ως σχολείο δημοτικό και ελληνικό (σχολαρχείο), όπως και ως κατοικία δασκάλων και ως δημαρχείο, από το 2008 άρχισαν έργα επισκευής του εκ βάθρων για να στεγάσει πνευματικό κέντρο και τις δημοτικές αρχές, καταλήγοντας συνεδριακό κέντρο. Στον ορίζοντα αναφαίνονται πυργοειδή κωδωνοστάσια ναών που φιλοτέχνησαν Τηνιακοί: το 1865 του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, έργου του Ιωάννη Κασάρχου· το 1867 της Αγίας Κυριακής, έργου του Πέτρου Κασάρχου· και το 1868 των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, έργου του Ιωάννη Θεοτικού.

Το 1978 το Λεωνίδιο αναγνωρίστηκε ως παραδοσιακός οικισμός και το 2010 ως ιστορικός τόπος. Εδώ είχαν κτιστεί εκατόν πενήντα πετρόχτιστα αρχοντόσπιτα, με πρότυπα αντίστοιχα των Σπετσών, επηρεασμένα από παραθαλάσσια ισπανικά μέγαρα, ανάμεσα στα οποία διακρίνονται: του έμπορου Κώστα Χατζηπαναγιώτη, από τα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 19ου αιώνα· του ξυλέμπορου Κωνσταντίνου Τσικαλιώτη, από το 1808, πύργο τον οποίον ο συγγραφέας θυμάται ότι ο καθηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ Νικόλαος Β. Δρανδάκης (1915-2004) τον θεωρούσε ένα από τα ωραιότερα κτήρια της Τουρκοκρατίας, κτήριο που το 1960 πέρασε στη δικαιοδοσία του Δήμου Λεωνιδίου, αργότερα αναπαλαιώθηκε από τον καθηγητή στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ Ιωάννη Κίζη και τους συνεργάτες του, Χρήστο Πανουσάκη, Παναγιώτη Γραμματόπουλο και Σταύρο Μαμαλούκο, με τη μελέτη τους να έχει αποσπάσει βραβείο της ΕΟΚ, μεταξύ 1100 άλλων· του Τσούχλου, στο οποίο έζησε και ο ντόπιος ζωγράφος Βρασίδας Τσούχλος (1904-1981), αγοράστηκε από τον Δήμο Λεωνιδίου και το 2015 παραχωρήθηκε στο “Αρχείον της Τσακωνιάς”.

Τα αρχοντόσπιτα έχουν βοτσαλωτές αυλές, εκτεταμένες στέρνες για το βρόχινο νερό, ασβεστωμένους μαντρότοιχους, κήπους οπωροφόρων δέντρων, χαγιάτια με κεραμοσκεπές, και σκαλιστές ή ζωγραφιστές οροφές.

“Αρχείον της Τσακωνιάς” και Κοιμητήριο Λεωνιδίου

Το “Αρχείον της Τσακωνιάς” ιδρύθηκε το 1954 από τον γιατρό και δήμαρχο Λεωνιδίου (1960-78) Στυλιανό Σπ. Μερικάκη (1902-1980). Στις φροντίδες του έχει το Τσακώνικο Συνέδριο, με ενότητες για την ιστορία, για τη διάλεκτο και για τη λαογραφία, και το περιοδικό “Χρονικά των Τσακώνων” —το 2005 τιμήθηκε με έπαινο της Ακαδημίας Αθηνών για την προσφορά του. Η ακμή του Λεωνιδίου αντανακλά και στο Κοιμητήριο των Αγίων Πάντων, γλυπτά του οποίου έχουν φιλοτεχνήσει ο Γιαννούλης Χαλεπάς (1851/3;-1938) και άλλοι Τηνιακοί γλύπτες.

Τα έχει μελετήσει η καταγόμενη από το Λεωνίδιο διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Τυβίγγης, αρχαιολόγος στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Μαρία Σάλτα (“Τηνιακά”, τ. 1, 1996, σ. 283-320, και “Χρονικά των Τσακώνων”, τ. 20, 2008, σ. 127-149). Το 2007 το Κοιμητήριο Λεωνιδίου χαρακτηρίστηκε ιστορικός τόπος.

Λεωνιδιώτες της δράσης, του πνεύματος και της τέχνης

Σε βιογραφικό παράρτημα του βιβλίου του ο Δ. Γ. Μιχαλόπουλος συγκεντρώνει υλικό για Λεωνιδιώτες αγωνιστές της Επανάστασης (Γεωργάκης Μανωλάκης-Μιχαλάκης [1780;-1841], Δούνιας ο Πορθητής [1790-1855], Δημήτριος Καραμάνος, Γιαννούλης Καραμάνος [1781-1850], Οικογένεια Γούλενου/Γούλελου), κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντες (Οικογένεια Τροχάνη, Νικόλαος Δ. Καραμάνος [1872-1951], Ιωάννης Γ. Πολίτης [1890-1959], Κωνσταντίνος Ι. Χείλαρης [1891-1962], Παναγιώτης Δρίτσας [1897-1990], Στυλ. Σπ. Μερικάκης, Παναγιώτης Δ. Ρέππας [1910-1993], Δημήτριος Αλ. Τσιγκούνης [1944-2026], Δημήτρης Ρέππας [γ. 1952]), γλωσσολόγους (Μιχαήλ Δέφνερ / Michael Deffner [1848-1934], Θανάσης Κωστάκης [1906-2006], Μάξιμος Κισιλιέρ / Maxim Kisilier [γ. 1977]), λογοτέχνες (Κώστας Ουράνης [1890-1953], Γιώργος Σαραντάρης [1908-1941], Ελισάβετ Ψαρά [1899-1972], Σοφία Ρουσάλη-Διατσίντου [1914-1986], Παναγιώτης Πιτσελάς [γ.1934]), εικαστικούς (Νέστωρ Βαρβέρης [1867-1954], Βρ. Τσούχλος) και μουσικούς (Τόλης Χάρμας [1918-2008]).

Ο Ουράνης γράφει στον “Μηνιαίο Εικονογραφημένο Εθνικό Κήρυκα Νέας Υόρκης”, τον Οκτώβριο του 1934: «Είκοσι περίπου μίλια νοτίως του Ναυπλίου όποιος ταξειδεύει μ’ ένα από τα μικρά και παμπάλαια βαποράκια που εκτελούν την γραμμήν του Αργολικού, αφού προσπεράση ψηλές, απότομες και γυμνές ακτές, εντελώς αφιλόξενες, αντικρύζει, επί τέλους, μίαν λωρίδα χαλικοστρωμένης παραλίας, πίσω από την οποίαν ανοίγεται μια βαθειά πεδιάδα γεμάτη περιβόλια και ελαιόδενδρα, περιφραγμένη από γυμνά και απόκρημνα βουνά. Ανάμεσα στα πράσινα φυλλώματα των περιβολιών ασπρίζουν αραιά σπίτια, και στη μια άκρη της παραλίας, πίσω από ένα μικροσκοπικόν τεχνητόν όρμον —όπου τώρα το καλοκαίρι βλέπει κανείς μικροκάικα να φορτώνουν ντομάτες κι αχλάδια— υπάρχει ένας μικρός συνοικισμός μαγαζιών κι αποθηκών. Ο συνοικισμός αυτός είναι το επίνειο μιας κωμοπόλεως τριών χιλιάδων κατοίκων που βρίσκεται σε μισής ώρας απόστασι από τη θάλασσα: του Λεωνιδίου».

Το Λεωνίδιο του Δημήτρη Ψαθά

Με το Λεωνίδιο ήταν συνδεδεμένος και ο Δημήτρης Ψαθάς (1907-1979), καθώς η αδελφή του είχε παντρευτεί μέλος της λεωνιδιώτικης οικογένειας Λεκού. Συνήθιζε να πηγαίνει στο Λεωνίδιο το Πάσχα οικογενειακώς, συνοδευόμενος από την κόρη του, κατόπιν εκδότρια των έργων του Μαρία (†2023) και από τα εγγόνια του. Προέτρεπε μάλιστα τους πολλούς αναγνώστες της στήλης του στην εφημερίδα “Τα Νέα” να κάνουν Απόκριες στην Πάτρα, Πάσχα στο Λεωνίδιο!

Του άρεσε εξάλλου να ψέλνει, όπως έκανε παιδάκι στην Τραπεζούντα του Πόντου (“Ο πρώτος μου… Απόστολος”, εφ. “Τα Νέα”, 20 Απριλίου 1957 [αναδημ.: Δημήτρη Ψαθά, “Στου κουφού την πόρτα!”, Εκδόσεις Μαρία Δ. Ψαθά, Αθήνα 2000]), μαζί με τον “μπουρλοτιέρη”, όπως τον αποκαλούσε, κληρικό του Λεωνιδίου παπα-Στέλιο, στην αυλή του οποίου το 1977 γιόρτασε με άλλους Λεωνιδιώτες το Πάσχα.

Στην εφημερίδα “Τα Νέα”, στις 21 Αυγούστου 1962, ο Ψαθάς έγραφε: «Λίγες μέρες μακριά απ’ την Αθήνα για ν’ ανασάνουμε λιγάκι —πού όμως; Πριν από λίγα χρόνια μόλις, μου άφησε μια καλή ανάμνηση το Λεωνίδι —παλιό αρχοντοχώρι στην καρδιά της Κυνουρίας, έδαφος παρθένο, γραφικό, έξω απ’ τα κυβερνητικά ενδιαφέροντα και τη σκοτούρα του Τουρισμού… Είχα φτάσει τότε με το “Νεράιδα” συνεχίζοντας το ταξίδι μια ώρα περίπου μετά τις Σπέτσες. Φέτος μου λένε ότι μπορώ να πάω και διά ξηράς, κατεβαίνοντας με το αυτοκίνητο μέχρι το Άργος και στρίβοντας από τους Μύλους αριστερά, προς το δρόμο του Άστρους» (αναδημ.: Δημήτρη Ψαθά, “Στο καρφί… και στο πέταλο!..”, Εκδόσεις Μαρία Δ. Ψαθά, Αθήνα 1999).

Το βιβλίο του, που το ολοκληρώνει βιβλιογραφία με πηγές και με βοηθήματα, ο Δ. Γ. Μιχαλόπουλος το αφιερώνει στη μνήμη όλων όσων αγάπησαν το Λεωνίδιο γενικώς και σε εκείνη του Στυλ. Σπ. Μερικάκη ιδιαιτέρως.

Υπάρχουν τα κόμματα που στηρίζονται στα δανεικά και αγύριστα των τραπεζών, που χρεοκόπησαν και τη χώρα και τα ταμεία τους και υπάρχει και η ΕΛΑΣ που στηρίζεται στους εθελοντές και τα μέλη της και κάνει καμπάνια με ποστ στο διαδίκτυο».
Ακολούθως απευθύνεται με σκωπτικό ύφος στην Άννα Διαμαντοπούλου: «Ζητάμε συγνώμη από την κυρία Διαμαντοπούλου που δεν χρεώνουμε τον ελληνικό λαό με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Ζητάμε συγνώμη, που οι εθελοντές και τα μέλη μας και όχι οι τράπεζες στηρίζουν την προσπάθεια μας. Την ενημερώνουμε ωστόσο, ότι δεν έχουμε σκοπό να αλλάξουμε γραμμή πλεύσης. Ούτε να χρεώνουμε τους Έλληνες για τη κομματική μας λειτουργία, ούτε και να αποτελέσουμε σωσίβιο στη ΝΔ και κυβερνητικός εταίρος του κου Μητσοτάκη, που ως γνωστόν αποτελεί διακαή της πόθο».

Κλείνοντας σημειώνει στον ίδιο τόνο: «Σε κάθε περίπτωση όμως ως προς τα δάνεια του 1 δις πρέπει να εξηγήσουν πως κατάφεραν να διπλασιάσουν το χρέος τους μέσα σε λίγα χρόνια».

Το νέο κόμμα που προέκυψε από τη διάσπαση αποτελεί μια αντικειμενικά τολμηρή κίνηση πρώην βουλευτών του CHP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα) οι οποίοι επιδιώκουν να ανακτήσουν τον ρόλο της κύριας αντιπολιτευτικής δύναμης της χώρας, μετά τη δικαστική απόφαση που επανέφερε τον αντιδημοφιλή πρώην πρόεδρο του CHP, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, στην ηγεσία του κόμματος τον Μάιο.

Η κίνηση είναι τολμηρή, επειδή το Yeni Parti θα βρεθεί αντιμέτωπο με εμπόδια όσον αφορά τη βασική χρηματοδότησή του και τη δυνατότητα συμμετοχής του σε ενδεχόμενες πρόωρες εκλογές, καθώς και με τη διαρκή απειλή νομικών ενεργειών κατά των αντιπάλων της κυβέρνησης.

«Είναι μια συναρπαστική αλλά και αγχωτική περίοδος», δήλωσε στέλεχος του Yeni Party. «Τα μέσα ενημέρωσης διαδίδουν φήμες ότι το “Νέο Κόμμα” είναι οργανωτικά πιο αδύναμο και πιο πιθανό να βρεθεί στο στόχαστρο ερευνών για διαφθορά σε σχέση με το CHP. Δεν γνωρίζουμε τι θα ακολουθήσει».

Ζητείται χρηματοδότηση για το Yeni Parti

Στην πρώτη δήλωση κυβερνητικού παράγοντα για το Yeni Parti ο επικεφαλής νομικός σύμβουλος του Προέδρου της Δημοκρατίας, Μεχμέτ Ουτσούμ, χαρακτήρισε το κόμμα που προέκυψε από τη διάσπαση «ασήμαντο», προσθέτοντας ότι οι τάξεις του είναι διεφθαρμένες και ότι το CHP «εξαγνίστηκε» με την αποχώρησή τους. Μέχρι σήμερα, 91 βουλευτές του CHP έχουν μετακινηθεί στο Yeni Party, ενώ εκατοντάδες επαρχιακά και δημοτικά στελέχη βρίσκονται στη διαδικασία αλλαγής κομματικής ιδιότητας.

Παρά τη διεύρυνση των τάξεών του και την έκκληση του MHP (συγκυβερνών Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης) το Yeni Party δεν μπορεί, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, να λάβει κρατική χρηματοδότηση, πριν από τις επόμενες εκλογές. Για τον λόγο αυτό, ο Οζέλ ξεκίνησε εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων, καλώντας τους υποστηρικτές του να συμβάλουν στην κάλυψη του άμεσου χρηματοδοτικού κενού.

Στο μεταξύ, οι διαδικαστικές και διοικητικές προετοιμασίες συνεχίζονται παρασκηνιακά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η πρώτη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής ομάδας του Yeni Party την Τρίτη, η οποία ήταν κλειστή και αφορούσε αποκλειστικά κομματικά στελέχη, ενώ επικεντρώθηκε σε γραφειοκρατικά και οργανωτικά ζητήματα, σύμφωνα με πηγή του Yeni Party.

Νέο κόμμα, νέα απόχρωση;

Το πρόγραμμα του κόμματος είναι διαθέσιμο στο διαδίκτυο και επαναλαμβάνει συνολικά 15 φορές τη φράση: «Θα αλλάξουμε αυτό το καταπιεστικό σύστημα». Μεγάλο μέρος του προγράμματος θα είναι οικείο στους υποστηρικτές του CHP, αν και περιλαμβάνει ορισμένες διαφοροποιήσεις. Μεταξύ των βασικών προτάσεων είναι:

• Η επιστροφή στο κοινοβουλευτικό σύστημα.
• Η εφαρμογή των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
• Η εκ νέου υιοθέτηση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.
• Η αναγνώριση της μητρικής γλώσσας και της ισότιμης ιδιότητας του πολίτη ως θεμελιωδών δικαιωμάτων.
• Η επιτάχυνση της διαδικασίας ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η βασική διαφορά είναι ότι το Yeni Party φαίνεται να τοποθετείται ως πιο «φιλοδυτικό» και πιο προοδευτικό από το CHP, σύμφωνα με την Τσαγντάς Ουνγκιόρ, καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μαρμαρά της Κωνσταντινούπολης.
Σε πρόσφατο σχόλιό της, η Ουνγκιόρ υποστήριξε ότι το πρόγραμμα του κόμματος «δείχνει μια προσπάθεια» συνδυασμού των θεμελιωδών κεμαλικών αρχών, με μετακεμαλικές αντιλήψεις για τον πλουραλισμό και τα δικαιώματα των μειονοτήτων.

«Θα πρέπει να απευθυνθούν σε περισσότερους ανθρώπους από την παραδοσιακή εκλογική βάση του CHP», δήλωσε η Ουνγκιόρ, προσθέτοντας ότι αυτό είναι «μαθηματικά» αναγκαίο για την εκλογική επιτυχία. «Δεν μπορούν να εγκαταλείψουν όλες αυτές τις κεμαλικές αρχές, επειδή αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αντιπολίτευσης εδώ και τόσα χρόνια», συνέχισε. «Ωστόσο, η διατήρησή τους δεν πρέπει να αποτελέσει εμπόδιο, ώστε το Yeni Party να προσεγγίσει και άλλες κοινωνικές ομάδες. Υπάρχει, λοιπόν, μια λεπτή ισορροπία».

Στέλεχος του Yeni Party εξέφρασε παρόμοιες απόψεις υποστηρίζοντας ότι το κόμμα έχει μια νέα εικόνα, η οποία ενδέχεται να προσελκύσει ψηφοφόρους που είναι «αλλεργικοί» στην πολιτική κληρονομιά του CHP. Το ίδιο στέλεχος εξέφρασε επίσης τη λύπη του για την αποχώρηση από το CHP, αλλά δήλωσε ότι ακόμη και ψηφοφόροι που είχαν στηρίξει στο παρελθόν τον Κιλιτσντάρογλου δεν μπορούσαν να αποδεχθούν την επαναφορά του στην ηγεσία μέσω μιας πολιτικοποιημένης δικαιοσύνης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μαζική αποχώρηση τόσο μελών, όσο και ψηφοφόρων προς το Yeni Party.

Το μεγάλο ερώτημα 

Πέρα από τα άμεσα εμπόδια που αφορούν τη χρηματοδότηση του κόμματος, τη δυνατότητα συμμετοχής στις εκλογές και τον κίνδυνο δικαστικών διώξεων, το βασικό ερώτημα για το μέλλον είναι κατά πόσο το Yeni Party θα μπορέσει να διευρύνει την επιρροή του πέρα από την παραδοσιακή εκλογική βάση του CHP, πριν από τις επόμενες εκλογές.

«Εάν όλα εξελιχθούν ομαλά, πιστεύω ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να προσελκύσουν αναποφάσιστους ψηφοφόρους στην Τουρκία, ιδιαίτερα τη νεότερη γενιά», δήλωσε η Ουνγκιόρ. «Αυτό που υπόσχονται, στην ουσία, είναι περισσότερη ελευθερία», πρόσθεσε. «Δεν χρειάζεται καν να έχουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο πολιτικό πρόγραμμα. Πολλοί άνθρωποι, και ιδιαίτερα οι νέοι, αισθάνονται ότι οι ελευθερίες τους περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό».

Απολογισμός της πρώτης ημέρας: 32.000 πολίτες δώρισαν 114 εκατ. λίρες στο Νέο Κόμμα

Στην εκστρατεία δωρεών που ξεκίνησε το Νέο Κόμμα, ανακοινώθηκε ότι μέσα στις πρώτες 24 ώρες συνολικά 31.934 πολίτες προσέφεραν δωρεές ύψους 113.841.910 τουρκικών λιρών.

Ανακοινώθηκε ο απολογισμός της πρώτης ημέρας της εκστρατείας δωρεών που ξεκίνησε χθες το Νέο Κόμμα, στο Ιδρυτικό Συμβούλιο του οποίου συμμετέχουν 91 βουλευτές που αποχώρησαν από το CHP.

Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Νέου Κόμματος, αρμόδιος για Διοικητικά και Οικονομικά Θέματα, Οζγκιούρ Τζεϊλάν, δήλωσε μέσω του λογαριασμού του στην πλατφόρμα X:

«Μέσα στις πρώτες 24 ώρες της εκστρατείας αλληλεγγύης, 31.934 πολίτες μας προσέφεραν δωρεές συνολικού ύψους 113.841.910 τουρκικών λιρών. Ευχαριστούμε από τα βάθη της καρδιάς μας όλους τους πολίτες που έκαναν δωρεές για τη στήριξή τους. Θα συνεχίσουμε να μοιραζόμαστε με διαφανή τρόπο με τον λαό μας τις πληροφορίες σχετικά με τις δωρεές που πραγματοποιούνται».

Αναζωπύρωση κοντά στην Πρέβελη -Έκλεισε ο δρόμος προς Ασώματο

Νέα αναζωπύρωση σημειώθηκε χθες βράδυ με αποτέλεσμα να διακοπεί η κυκλοφορία στον δρόμο προς τη Μονή Πρέβελης και τον Ασώματο. Οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής ενισχύθηκαν στο σημείο, προκειμένου να περιορίσουν το μέτωπο και να εμποδίσουν τη φωτιά να κινηθεί προς το φαράγγι της περιοχής.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα καταγράφεται στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής, στο νότιο Ρέθυμνο, όπου οι φλόγες έχουν φτάσει σε κοντινή απόσταση από κατοικίες. Στην περιοχή επιχειρούσαν καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας 224 πυροσβέστες, με 53 οχήματα και 11 πεζοπόρα τμήματα, με στόχο να ανακόψουν την εξάπλωση της πυρκαγιάς μέχρι να μπορέσουν να συνδράμουν ξανά τα εναέρια μέσα.

Υπό μερικό έλεγχο το μέτωπο στον Ασώματο -Δεν κινδυνεύουν Μονή Πρέβελης και φοινικόδασος

Καλύτερη είναι η εικόνα στο δεύτερο μεγάλο μέτωπο, στην περιοχή του Ασώματου, όπου η πυρκαγιά έχει τεθεί υπό μερικό έλεγχο. Σύμφωνα με την υπάρχουσα εικόνα, δεν υπάρχει πλέον άμεση απειλή για τη Μονή Πρέβελης και το φοινικόδασος της περιοχής, ένα σημείο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς. Η φωτιά εκδηλώθηκε λίγο μετά τις 14:00 στην έξοδο του Κουρταλιώτικου Φαραγγιού και μέσα σε λιγότερο από δύο ώρες κινήθηκε κατά μήκος της κοίτης του ποταμού, καίγοντας καλαμιές και κοντινές καλλιέργειες, μέχρι να πλησιάσει τη Μονή Πρέβελης και την παραλία.

Εκκενώθηκε η παραλία μετά την ενεργοποίηση του 112

Η γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς, εξαιτίας των ισχυρών ανέμων που έφταναν τα 100 έως 120 χιλιόμετρα την ώρα, οδήγησε στην ενεργοποίηση του 112 και στην άμεση απομάκρυνση των λουόμενων από την περιοχή.

Οι περισσότεροι από τους 300 έως 400 πολίτες που βρίσκονταν στην παραλία αποχώρησαν με τα οχήματά τους, ενώ περίπου 50 άτομα χρειάστηκε να μεταφερθούν διά θαλάσσης με σκάφη του Λιμενικού, καθώς ο πυκνός καπνός έκανε επικίνδυνη την παραμονή τους στο σημείο.

Ελαφρά τραυματίας 70χρονος που προσπάθησε να προστατεύσει το σπίτι του

Ένας 70χρονος κάτοικος τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, όταν προσπάθησε να προστατεύσει την εξοχική του κατοικία και βρέθηκε προσωρινά εγκλωβισμένος από τις φλόγες. Ο ηλικιωμένος υπέστη ελαφρά εγκαύματα και μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου, όπου νοσηλεύεται, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος για τη ζωή του. Παρά τη βελτίωση της εικόνας σε ορισμένα σημεία, οι αρχές παραμένουν σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς οι πολύ ισχυροί άνεμοι εξακολουθούν να δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν νέες αναζωπυρώσεις και πιθανή επέκταση των πύρινων μετώπων.

Καλύτερη η εικόνα των πυρκαγιών σε Άνδρο και Κάλυμνο -Σε εξέλιξη η επιχείρηση στην Πάρο

Βελτιωμένη παρουσιάζεται η κατάσταση στα πύρινα μέτωπα που εκδηλώθηκαν το τελευταίο διάστημα σε νησιά του Αιγαίου. Σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση από το Ενιαίο Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων του Πυροσβεστικού Σώματος, οι πυρκαγιές σε Άνδρο και Κάλυμνο βρίσκονται σε καλύτερη εικόνα, ενώ στην Πάρο οι πυροσβεστικές δυνάμεις συνεχίζουν να επιχειρούν, αντιμετωπίζοντας ενεργές εστίες και αναζωπυρώσεις περιμετρικά της φωτιάς.

Ύφεση στα μέτωπα Άνδρου και Καλύμνου

Στην Άνδρο και την Κάλυμνο η κατάσταση έχει παρουσιάσει σημαντική βελτίωση, χωρίς αυτή τη στιγμή να προκύπτουν ιδιαίτερες ανησυχίες για την πορεία των πυρκαγιών. Οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής παραμένουν στις περιοχές για την αντιμετώπιση τυχόν προβλημάτων και την παρακολούθηση της εξέλιξης των μετώπων.

Συνεχίζεται η μάχη με τις αναζωπυρώσεις στην Πάρο

Διαφορετική είναι η εικόνα στην Πάρο, όπου η επιχείρηση κατάσβεσης παραμένει σε πλήρη εξέλιξη. Οι ισχυροί άνεμοι που συνεχίζουν να πνέουν στην περιοχή δυσκολεύουν το έργο των πυροσβεστών και καθιστούν πιο δύσκολη την οριοθέτηση της πυρκαγιάς. Το ενεργό μέτωπο εξακολουθεί να παρουσιάζει εστίες στο εσωτερικό της περιμέτρου του, γεγονός που απαιτεί συνεχή παρουσία των πυροσβεστικών δυνάμεων και αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Οι δυνάμεις που επιχειρούν στα νησιά

Στα τρία νησιά παραμένουν οι ίδιες δυνάμεις που είχαν αναπτυχθεί από την προηγούμενη ημέρα. Στην Κάλυμνο επιχειρούν 22 πυροσβέστες, με μία ομάδα πεζοπόρου τμήματος και έξι πυροσβεστικά οχήματα. Στην Άνδρο βρίσκονται 25 πυροσβέστες, με δύο πεζοπόρα τμήματα και πέντε οχήματα. Στην Πάρο επιχειρούν 62 πυροσβέστες, με δύο πεζοπόρα τμήματα και δέκα πυροσβεστικά οχήματα.

Οι πυροσβεστικές δυνάμεις συνεχίζουν να βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή, ιδιαίτερα στην Πάρο, όπου οι καιρικές συνθήκες εξακολουθούν να δυσχεραίνουν τις προσπάθειες. Βασικός στόχος παραμένει η πλήρης οριοθέτηση και ο έλεγχος της πυρκαγιάς, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο επέκτασής της.

Την ίδια ώρα ενισχύθηκαν οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής που επιχειρούν στην περιοχή Φλόκα, στη Δυτική Αχαΐα, για να θέσουν υπό έλεγχο την φωτιά που καίει δασική έκταση. Στο μέτωπο της φωτιάς επιχειρούν 114 πυροσβέστες, με πέντε ομάδες πεζοπόρων τμημάτων της 6ης, της 9ης και της 18ης ΕΜΟΔΕ και 27 οχήματα. Παράλληλα, από αέρος πραγματοποιούν ρίψεις νερού τέσσερα πυροσβεστικά αεροπλάνα και τρία ελικόπτερα. Το έργο των πυροσβεστικών δυνάμεων συνδράμουν υδροφόρες και μηχανήματα έργου της αυτοδιοίκησης. Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε περίπου στις 4 τα ξημερώματα σε δασική έκταση και λόγω του δυνατού ανέμου έλαβε γρήγορα διαστάσεις.

Μήνυμα και του 112 για τη φωτιά στη Φλόκα

Λίγο μετά την εκδήλωση της φωτιάς ενεργοποιήθηκε το 112, με τους κατοίκους της περιοχής Φλόκας να καλούνται να απομακρυνθούν προς την Άρλα. Το μήνυμα της Πολιτικής Προστασίας αναφέρει: «Δασική πυρκαγιά στην περιοχή Φλόκας της Περιφερειακής Ενότητας Αχαΐας. Αν βρίσκεστε στην περιοχή Φλόκας απομακρυνθείτε προς Άρλα. Ακολουθείτε τις οδηγίες των Αρχών», αναφέρει το μήνυμα.

Το αμερικανικό σχέδιο προέβλεπε στη δεύτερη φάση του τον αφοπλισμό της Χαμάς, την προοδευτική απόσυρση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων από τον θύλακο και την ανάπτυξη αυτής που έχει βαφτιστεί Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (ΔΔΣ).

«Σήμερα, το Συμβούλιο Ειρήνης», σχήμα δημιουργημένο από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, «κατέληξε σε ιστορική συμφωνία για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και όλων των άλλων ένοπλων οργανώσεων στη Γάζα. Πρόκειται για μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια», ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social. Διαβεβαίωσε ακόμη πως ο στρατός του Ισραήλ θα «αποσυρθεί» μόλις ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός της παλαιστινιακής οργάνωσης και των υπολοίπων ένοπλων παρατάξεων.

«Μόλις ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν και η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης θα συνεργαστεί με νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια στη Γάζα για τους κατοίκους της και τους γείτονές της», σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ.

Επιβεβαιώνει η Χαμάς

Η Χαμάς επιβεβαίωσε σήμερα τη σύναψη συμφωνίας για τον αφοπλισμό της στη Λωρίδα της Γάζας, όπως προβλέπεται στη δεύτερη φάση της εκεχειρίας μεταξύ του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος και του Ισραήλ. Πρόκειται την έναρξη της δεύτερης φάσης της συμφωνίας εκεχειρίας που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2025 μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, έπειτα από δύο χρόνια πολέμου, για την οποία διεξάγονται διαπραγματεύσεις στην Αίγυπτο εδώ και εβδομάδες.

Η Χαμάς έκανε «υποχωρήσεις για το καλό του λαού μας και της Λωρίδας της Γάζας, προκειμένου να τον σώσει από τον θάνατο και τον εκτοπισμό», τόνισε στο AFP ο Γκάζι Χάμαντ, μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας της Χαμάς. Στη διάρκεια της πρώτης φάσης, που ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο, απελευθερώθηκαν οι εναπομείναντες Ισραηλινοί όμηροι που κρατούνταν στη Γάζα μετά την αρπαγή τους από τη Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, στη διάρκεια της πρωτοφανούς της επίθεσης εναντίον του Ισραήλ, με αντάλλαγμα την απελευθέρωση Παλαιστίνιων κρατούμενων από ισραηλινές φυλακές.

Σύμφωνα με τη Χαμάς, η συμφωνία για τη δεύτερη φάση περιλαμβάνει «τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Λωρίδα της Γάζας», κάτι που συνδέεται με τον αφοπλισμό του παλαιστινιακού κινήματος – μια διαδικασία στην οποία δεν θα εμπλακεί το Ισραήλ – και με την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης. «Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο τα στοιχεία του οποίου πρέπει να παραμείνουν αλληλένδετα», δήλωσε ο Χάμαντ, προσθέτοντας ότι και άλλες ένοπλες ομάδες στη Γάζα πρέπει επίσης να διαλυθούν.

«Ευρεία σύγκλιση»

Η ΔΔΣ αποτελεί σχήμα υπό ίδρυση, στο οποίο αναμένεται πως θα ενταχτούν στρατιωτικοί από διάφορα κράτη, και το οποίο θα ενεργεί υπό τον αιγίδα του Συμβουλίου Ειρήνης. Πηγή του AFP στη Χαμάς τόνισε νωρίτερα πως υπήρχε «ευρεία σύγκλιση» για διάφορα σημεία ως προς τον αφοπλισμό, προσθέτοντας πως διαβιβάστηκαν στους μεσολαβητές τροποποιήσεις του οδικού χάρτη που προτάθηκε από την Ουάσιγκτον και ότι αναμενόταν απάντηση του Ισραήλ.

Το Κάιρο αναμένει να φιλοξενήσει «σύντομα» συνάντηση των μεσολαβητών για τη λεγόμενη 2η φάση της ανακωχής στη Γάζα, ομάδα στην οποία –πέρα από την ίδια την Αίγυπτο– συμμετέχουν το Κατάρ, η Τουρκία και οι ΗΠΑ, μετέδωσε σήμερα το Al Qahera News, δίκτυο που θεωρείται πως έχει στενές σχέσεις με υπηρεσίες του αιγυπτιακού κράτους.

Σύμφωνα με διπλωματική πηγή ενήμερη για το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, ο οπλισμός των παλαιστινιακών παρατάξεων αναμένεται να παραδοθεί στην Εθνική Επιτροπή Διακυβέρνησης της Γάζας (ΕΕΔΓ), σχήμα παλαιστινίων τεχνοκρατών που αναμένεται να διαχειρίζεται, για μεταβατική περίοδο, τις καθημερινές υποθέσεις στη Λωρίδα της Γάζας. Η επιχείρηση αναμένεται να διεξαχθεί σε συντονισμό με τη ΔΔΣ. Η ΕΕΔΓ, με έδρα την Αίγυπτο επί του παρόντος, εμποδίζεται από το Ισραήλ να έχει πρόσβαση στη Λωρίδα της Γάζας, σύμφωνα με αιγυπτιακά και παλαιστινιακά ΜΜΕ.

Μεταβίβαση ευθυνών

Το Ισραήλ, ο στρατός του οποίου κατέχει σήμερα πάνω από το 60% του παλαιστινιακού θυλάκου, απαιτεί πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και των άλλων παλαιστινιακών ένοπλων παρατάξεων για να συναινέσει να προχωρήσει ο οδικός χάρτης, ή αλλιώς το «σχέδιο 20 σημείων», του αμερικανού προέδρου.

Η Χαμάς ανακοίνωσε στις αρχές Ιουλίου τη διάλυση της επιτροπής που χειριζόταν τις πολιτικές υποθέσεις στη Λωρίδα της Γάζας από το 2007, όταν πήρε την εξουσία στη μικρή παραθαλάσσια περιοχή, κι ότι σκόπευε να μεταβιβάσει τις ευθύνες της στην ΕΕΔΓ. Ενώ η ΕΕΔΓ παρουσιάζεται ως προσωρινό σχήμα, ευρωπαίοι και άραβες αξιωματούχοι επιμένουν στην ανάγκη ευρύτερης πολιτικής προοπτικής, στην οποία θα έχουν συμμετοχή προϋπάρχοντες παλαιστινιακοί θεσμοί.

Το Ισραήλ, που εναντιώνεται στην παραμονή ή στην επιστροφή της Χαμάς στην εξουσία, απορρίπτει ως αυτό το στάδιο το ενδεχόμενο να αναλάβει απευθείας την εξουσία στη Γάζα η Παλαιστινιακή Αρχή, με έδρα τη Ραμάλα. Η Αίγυπτος διαδραματίζει για δεκαετίες ρόλο μεσολαβητή ανάμεσα στις παλαιστινιακές ένοπλες οργανώσεις και το Ισραήλ. Το Κάιρο έχει υπογράψει συμφωνία ειρήνης με το εβραϊκό κράτος.

Η άνευ προηγουμένου επίθεση της Χαμάς εναντίον του νότιου τμήματος της ισραηλινής επικράτειας την 7η Οκτωβρίου 2023 υπήρξε το έναυσμα του καταστροφικού πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, στον οποίο σκοτώθηκαν πάνω από 73.300 άνθρωποι, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του κυβερνητικού μηχανισμού της Χαμάς, οι αριθμοί του οποίου χαρακτηρίζονται αξιόπιστοι από τον ΟΗΕ.

Παρά την κατάπαυση του πυρός, η βία στη Λωρίδα της Γάζας συνεχίζεται — ισραηλινά πλήγματα στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους στον θύλακο χθες Πέμπτη, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές. Ο πληθυσμός παραμένει βυθισμένος σε ανθρωπιστική κρίση.

Αυτή η διαφορά είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο η ταινία έχει διχάσει το κοινό. Πολλοί περίμεναν την Οδύσσεια που θυμούνταν από το σχολείο. Αντ’ αυτού, ο Νόλαν μάς δίνει κάτι που φέρει τη σφραγίδα του: όχι ακριβώς την αρχαία Ελλάδα, αλλά την Ελλάδα του Νόλαν. Για πολλούς θεατές, ίσως ο Νόλαν να αποτύπωσε την Οδύσσεια που φαντάζονταν ως παιδιά. Για μένα, ωστόσο, κάτι ξεκάθαρα ελληνικό απουσίαζε.

Συχνά ξεχνούσα ότι παρακολουθούσα τη μεταφορά ενός έπους με το οποίο μεγάλωσα – διαβάζοντάς το, συζητώντας το και απαγγέλλοντας αποσπάσματά του (Γ΄ τάξη του δημοτικού, Α΄ τάξη του γυμνασίου και Α΄ τάξη του λυκείου, με μελέτη στο πρωτότυπο αρχαίο κείμενο). Ο Νόλαν μετουσιώνει τον Όμηρο σε μια καθηλωτική κινηματογραφική εμπειρία, με τη βοήθεια μιας εξαιρετικής μουσικής. Όποιες επιφυλάξεις κι αν έχω για την ταινία, είναι αδύνατον να μην θαυμάσω τη φιλοδοξία της. Αναγνωρίζω το μεγαλείο του έργου που δημιούργησε, αλλά ταυτόχρονα διατηρώ μια σχέση με τον Όμηρο που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο βιώνω την ταινία.

Ωστόσο, τα δυνατά της σημεία αποτελούν και τις αδυναμίες της. Έχω την αίσθηση ότι απουσιάζει το διαπεραστικό φως του Αιγαίου. Διάβασα ότι κάποια γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στη μαύρη άμμο της Ισλανδίας. Η Ελλάδα είναι κάτι περισσότερο από ερειπωμένους ναούς και εντυπωσιακά τοπία. Είναι ένα ιδιαίτερο φως, η γαλάζια θάλασσα και μια ατμόσφαιρα που γενιές Ελλήνων αναγνωρίζουν ενστικτωδώς.

Εκείνο το φως που δεν είναι απλώς ένα αισθητικό στοιχείο το καταμεσήμερο. Αποτελεί μέρος του κόσμου μέσα στον οποίο αναδύθηκε μια συγκεκριμένη αντίληψη για τον άνθρωπο: το άτομο, ο πολίτης, ο “Κανένας” που έχει χιούμορ και δεν θα ανεχθεί βέλη αποκαθήλωσης, και η πολιτική κοινότητα. Παρακολουθώντας την ταινία, συχνά ένιωθα ότι έβλεπα μια φανταστική Ελλάδα και όχι εκείνη που υπήρξε ή και υπάρχει ακόμα.

Τι είναι πραγματικά η Οδύσσεια

Η Οδύσσεια του Ομήρου είναι, πάνω απ’ όλα, μια ιστορία για το επίπονο ταξίδι της επιστροφής στην πατρίδα και όχι για τη δόξα του πολέμου. Ο πολυμήχανος ημίθεος Οδυσσέας της σχολικής αίθουσας είναι τώρα ένα προβληματικό άτομο που βασανίζεται υπαρξιακά, κουβαλά ενοχές και θυμάται τον Δούρειο Ίππο. Ο Οδυσσέας μεταμορφώνεται στον… Οπενχάιμερ της Ιθάκης.

Από αυτή την άποψη, η ερμηνεία του Νόλαν είναι πιο στοχαστική απ’ όσο έχουν αναγνωρίσει πολλοί κριτικοί, ακόμη κι αν αποκλίνει από τις προσδοκίες πολλών. Καμία ταινία τρίωρης διάρκειας δεν θα μπορούσε ποτέ να χωρέσει κάθε μυθολογικό επεισόδιο, χαρακτήρα και ιδέα που περιλαμβάνεται στο έπος. Κάθε διασκευή οφείλει να επιλέξει τι θα τονίσει και τι θα αφήσει εκτός. Αυτό δεν είναι προδοσία του Ομήρου, αλλά η αναπόφευκτη πρόκληση τού να μεταφέρεις ένα από τα μεγαλύτερα έργα της λογοτεχνίας στην οθόνη.

Κατ’ εμέ, η ταινία είναι ταυτόχρονα εξαιρετική και ατελής. Όπως κάθε σπουδαίο έργο τέχνης, δεν είναι τέλειο. Αλλά ίσως αυτό να μην ήταν ποτέ το ζητούμενο. Η ίδια η Οδύσσεια έχει επιβιώσει επί σχεδόν τρεις χιλιετίες, επειδή κάθε γενιά βρήκε έναν νέο τρόπο να την ερμηνεύει και να συζητά γι’ αυτήν με πάθος.

Ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα του Κρίστοφερ Νόλαν. Δεν είναι το γεγονός ότι αναπαριστά με απόλυτη πιστότητα το δεκαετές ταξίδι τού ήρωα Οδυσσέα. Είναι ότι εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο μιλούν ξανά για τον ποιητή. Κάθε αναγνώστης έχει έναν δικό του, ιδιωτικό Όμηρο

Ο Νόλαν μπορούσε μόνο να μας δώσει τον δικό του. Η παράδοση θέλει τον ίδιο τον Όμηρο τυφλό. Δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί κάμερες IMAX, φιλμ 70mm ή μια κατάμεστη αίθουσα να προβάλλει ένα χολιγουντιανό υπερθέαμα. Και όμως, ίσως γι’ αυτό ο Όμηρος έχει επιβιώσει ανά τους αιώνες. Μέσα σε όλους μας υπάρχει ένας Οδυσσέας, μια Πηνελόπη, μια παιδική ηλικία ή ακόμα και ένας Κύκλωπας (το σκοτάδι και το χάος μέσα μας). Αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας σε αυτές τις αρχαίες ελληνικές μορφές, επειδή οι αγώνες τους παραμένουν και δικοί μας.

Θέλει να εξαγοράσει τον πολιτικό χρόνο, δεσμεύοντας τουλάχιστον τους βουλευτές τους με το θεσμό της Μπέσας: Να ωθήσει τον κομματικό μηχανισμό του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος, σε ανάλογη αναζήτηση Μπέσας, με τους οπαδούς και ψηφοφόρους του. Διαισθάνεται ότι η κοινωνία έχει μεταβληθεί σε κινούμενη άμμο, ενώ ήδη εκδηλώνονται φωνές διαφοροποίησης και εντός του στρατοπέδου του. Μάλιστα, παλιοί Σοσιαλιστές διατυπώνουν ανοιχτά την άποψη ότι θα πρέπει να ανταποκριθεί στο αίτημα των διαμαρτυρόμενων πολιτών και να ανοίξει την προοπτική για έναν νέο πρωθυπουργό, από τις γραμμές του κόμματος τους. 

Όμως, υπάρχει και άλλη μία εκδοχή και υπάρχουν αρκετά δημοσιεύματα πολιτικών αναλυτών που την υποστηρίζουν: Ότι πιθανώς ο Ράμα να επιζητεί την Μπέσα και προς χάρη οικονομικών συμφερόντων – που βρίσκονται είτε στο περιθώριο της νομιμότητας, ή και απολύτως παράνομων – με τα οποία η συναλλαγή του είναι εξόφθαλμη. Φαίνεται ότι δεν θέλει να ξέρουν την δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει και το πολιτικό κόστος για τα ανταλλάγματα στο οποία έχουν συμφωνήσει.

Όμως, το να επικαλείται ο Ράμα – γνωστός παραβάτης της Μπέσας και για την αθέτηση δεσμεύσεων – την Μπέσα, προκειμένου να συνεχίσει την διακυβέρνηση εν έτη 2026 – με ίδιο τον τρόπο που την ασκεί από το Φθινόπωρο του 2013 – είναι ως επί το πλείστον προκλητικό. Τούτο διότι οφείλει να υποκαταστήσει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας μιας ευνομούμενης πολιτείας, το συνταγματικό δίκαιο και κυρίως τα όσα απορρέουν από το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο στα πλαίσια της διαδικασίας ένταξης της χώρας στην ΕΕ. Στρεφόμενος στην Μπέσα, θα επιδεινώσει την υφιστάμενη κατάσταση. 

Τί σημαίνει στην πράξη η Μπέσα

Εάν η Μπέσα δοθεί εν λευκώ από τους βουλευτές και τα κομματικά στελέχη, σημαίνει ότι στηρίζουν την διαιώνιση της αυταρχικής άσκησης της εξουσίας. Μπορεί κάλλιστα να υποτεθεί ότι, δια του αναχρονιστικού αυτού εργαλείου, ανανεώνεται κάποιου είδους ομερτά με δυσώδη συμφέροντα, προκειμένου να ακολουθήσει η γνώριμη πλέον διαδικασία ξεπλύματος βρώμικου χρήματος και η κάθε λογής διευκόλυνση στην κατασπατάληση της δημόσιας περιουσίας. 

Επιπλέον, εάν η κοινωνία δει την Μπέσα ως ένα άτυπο-κοινωνικό συμβόλαιο, τότε τα πράγματα θα πάρουν επικίνδυνη τροπή. Για παράδειγμα, ο Ράμα δεν αποκλείεται να επικαλεστεί την Μπέσα, ώστε επιβάλει τους δικούς του όρους στην διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Ήδη βλέπουμε ουκ ολίγες αποκλίσεις, για παράδειγμα, στο πεδίο των διώξεων για κυβερνητικά στελέχη, την διασφάλιση των περιουσιακών δικαιωμάτων, την προστασία του περιβάλλοντος, τον έλεγχο των κυκλωμάτων οργανωμένου εγκλήματος κ.α.

Τα βαλκανικά βέτο

Η ρευστή-εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Αλβανία δεν είναι πάντως η εξαίρεση. Στο Κόσσοβο η αλβανική πολιτική τάξη δεν δείχνει να διαθέτει την απαιτούμενη ωριμότητα για συμβιβαστικές λύσεις. Μάλιστα, εάν δεν διασφαλιστούν οι απαραίτητες κομματικές συναινέσεις, το Κόσσοβο θα βρεθεί και πάλι προ θεσμικού-κυβερνητικού αδιεξόδου, με κορυφαίο εξ’ αυτών την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας.

Τα πράγματα δε γίνονται δυσκολότερα για αυτούς: Το αμερικανικό State Department ήδη εγκαινίασε τον Στρατηγικό Διάλογο με τη Σερβία, επιβεβαιώνοντας ότι παραμένει σε αναστολή η ανάλογη διαδικασία με τις αρχές της Πρίστινα – έως ότου οδηγηθούν στις συμφωνημένες παραχωρήσεις για την Σερβική γηγενή Μειονότητα στην, υπό αλβανικό έλεγχο, αυτονομημένη περιοχή. Στη Βοσνία Ερζεγοβίνη η αβεβαιότητα είναι χρόνια και η κατάσταση παραμένει έκρυθμη. 

Για την αντιμετώπιση των εντάσεων αυτών, οι Βρυξέλλες προβάλουν το δέλεαρ των χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων, επιδιώκοντας τα βαλκανικά κράτη να επιδείξουν προσήλωση στην ειρηνική συνύπαρξη και την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων. Όμως, η αποτελεσματικότητα αυτού του εργαλείου είναι μάλλον αποθαρρυντική.

Στην επίμονη προσπάθεια της Κομισιόν να διασφαλίσουν ένα έστω θετικό αφήγημα και να προβάλλουν την πρόοδο στην ενταξιακή διαδικασία των Βαλκανίων, τα νεότερα μέλη της ΕΕ προβάλουν τα δικά τους βέτο. Στο γνωστό της Βουλγαρίας για την διαδικασία ένταξης των Σκοπίων, προστέθηκε στις αρχές της εβδομάδας, αυτό της Κροατίας για το Μαυροβούνιο.

Το Ζάγκρεμπ απαιτεί την επίλυση διμερών ζητημάτων, πριν δώσει συγκατάθεση για την ένταξη της Ποντγκόριτσα: Να αναγνωριστούν περιουσίες Κροατών στην επικράτεια του Μαυροβουνίου, να απαλειφθούν οι ιστορικές αναφορές για τα εγκλήματα των Ούστασι εις βάρος των Ορθοδόξων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και να ρυθμιστεί η θαλάσσια οριοθέτηση τους στην Αδριατική.

Η Εθνική Μειονότητα

Τα τελευταία χρόνια η Αθήνα παραπέμπει ευαίσθητα ζητήματα – που αφορούν, είτε τις διακρατικές σχέσεις, είτε και αυτά που αποτελούν την στοιχειώδη προϋπόθεση για την επιβίωση υπό συνθήκες αξιοπρέπειας της ιστορικής γηγενούς κοινότητας του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού – στην ατζέντα της ενταξιακής διαπραγμάτευσης ΕΕ-Αλβανίας – με μάλλον αποθαρρυντικά αποτελέσματα.

Εάν η λογική ότι η Ελλάδα στηρίζει την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας και των υπολοίπων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την απαραίτητη συνοχή έναντι άλλων προκλήσεων για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ είχε αμφίπλευρη ισχύ, τότε θα έπρεπε να λειτουργούσε ευεργετικά στην πρόοδο και των διμερών ζητημάτων. Όμως, Τίρανα και Σκόπια εκλαμβάνουν την πολιτική αυτή ως αδυναμία. 

Μάλιστα, σε πρόσφατη-πανηγυρική εκδήλωση στις Βρυξέλλες – για την οποία είχαν φροντίσει η Επίτροπος για τη Διεύρυνση Κος και η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική κάλας – τα Τίρανα εξασφάλισαν την (έστω) προσωρινή ολοκλήρωση τριών ενταξιακών κεφαλαίων. Πρόκειται για τα κεφάλαια Επιστήμης-Έρευνας, Πολιτισμού-Παιδείας και Εξωτερικής Πολιτικής.  Στα δύο τουλάχιστον εξ’ αυτών υφίστανται πτυχές που αφορούν την Ελληνική Μειονότητα και τις διακρατικές σχέσεις. Δεν υπήρξε κάποια ένσταση από ελληνικής πλευράς. Τούτο εντείνει την αμφιβολία ότι δεν αποτελεί πανάκεια η διαδικασία ένταξης της Αλβανίας. 

Δεν υπήρξε καμία αναφορά στο περιεχόμενο σχολικών εγχειριδίων και προγραμμάτων που συντηρούν τον ανθελληνισμό και αφήνουν σαφή υπονοούμενα για εδαφικές διεκδικήσεις στην Ήπειρο. Επίσης παραβλέπονται, σχεδόν καθημερινά, καίρια ζητήματα για την παιδεία των μελών της Ελληνικής Μειονότητας, όπως προβλέπουν οι διεθνείς υποχρεώσεις του αλβανικού κράτους. Η δε πολιτιστική κληρονομιά των Ορθοδόξων ενοριών και μονών είναι μη νομικά κατοχυρωμένη και εκτεθειμένη στη φθορά του χρόνου. Ας αναφερθεί για το πεδίο της Επιστήμης, ότι διαιωνίζεται η αρνητική διάκριση στην αναγνώριση των τίτλων σπουδών των Ελληνικών Πανεπιστημίων, με ό,τι αυτό επιφέρει.

Όμως, το κυριότερο είναι ότι “έκλεισε” και το κεφάλαιο Εξωτερικής Πολιτικής των Τιράνων, ενώ δεν υπάρχει καμιά πρόοδος σε ό,τι αφορά την κύρωση της Συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες στο Ιόνιο. Είναι προφανές τρίτοι ανταγωνιστικοί παράγοντες – η Τουρκία, αλλά και μέλη-“σύμμαχοι” στην ΕΕ – κάνουν πλάτες και πιέζουν σε επιζήμιες, ενδοτικές συγκαταθέσεις των Αθηνών…  

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί μια απλή τεχνολογική προσθήκη, αλλά το νέο λειτουργικό σύστημα της ψηφιακής οικονομίας. Καθώς αλγόριθμοι αποφασίζουν πλέον για την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, εργασία, ασφάλιση, υγεία ή δημόσιες ενισχύσεις, το κρίσιμο ερώτημα μετατοπίζεται. Ερωτάται πλέον αν οι δημοκρατικοί θεσμοί διαθέτουν την ικανότητα να ελέγξουν αποτελεσματικά τους αλγορίθμους που καθορίζουν την κοινωνική, πολιτική και οικονομική μας ζωή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να απαντήσει στην πρόκληση με δύο συμπληρωματικούς πυλώνες:

• Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR): Προστατεύει τον πολίτη ως υποκείμενο δεδομένων. Κομβικό σημείο αποτελεί το Άρθρο 22, το οποίο απαγορεύει την αμιγώς αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων όταν αυτή παράγει σοβαρές έννομες συνέπειες για το άτομο, κατοχυρώνοντας το δικαίωμα ανθρώπινης παρέμβασης και αιτιολόγησης.
• Η Νομοθετική Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) της ΕΕ: Επιχειρεί να ρυθμίσει την ίδια την αλγοριθμική λειτουργία, κατηγοριοποιώντας τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης βάσει επικινδυνότητας για τα δικαιώματα του ατόμου και του πολίτη, επιβάλλοντας αυστηρές υποχρεώσεις σε εφαρμογές υψηλού κινδύνου (π.χ. στην αγορά εργασίας, την υγεία και τις επιδοτήσεις).

Η θεσμική λογική είναι συνεκτική, αλλά κάθε κανονιστικό σύστημα κρίνεται στην πράξη. Και στην πράξη, αναδύεται το πραγματικό πρόβλημα.

Η υλική φύση του κυβερνοχώρου

Το διαδίκτυο έχει βάλει τον κυβερνοχώρο σε κάθε σπίτι και μαγαζί. Μέσω των καθημερινών ιστοσελίδων και εφαρμογών, οι ίδιες ψηφιακές πόρτες που χρησιμοποιούν οι αρχές για την προστασία μας παραμένουν ανοιχτές και για τους επιτήδειους hackers, καθιστώντας την εποπτεία του δικτύου μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση. Όπως στην πραγματική ζωή χρειάζεσαι κλειδί για το σπίτι σου, έτσι κι εκεί χρειάζεσαι κωδικό. Πρόκειται, σε κάθε περίπτωση, για το τεχνητό νευρικό σύστημα του πλανήτη, δομημένο σε τρία επίπεδα όπως η παρακάτω οπτική απεικόνιση των τριών επιπέδων.

Ο κυβερνοχώρος υπάρχει στο 3ο επίπεδο – τη φυσική βάση – αλλά εξαρτάται απόλυτα από το 1ο επίπεδο, την ανθρώπινη δραστηριότητα σε δεδομένα. Αν κοπεί το ρεύμα ή πληγεί μια φυσική υποδομή, ο κυβερνοχώρος εξαφανίζεται. Κι αυτό γιατί ο “ψηφιακός κόσμος” δεν αιωρείται στο κενό· εδράζεται σε τόνους τσιμέντου, χιλιάδες χιλιόμετρα καλωδίων, γεννήτριες και διακομιστές.

Όταν αυτή η φυσική αλυσίδα σπάσει – είτε από μια φυσική καταστροφή, είτε από ένα σαμποτάζ ή μια απλή βλάβη στο ηλεκτρικό δίκτυο – η κατάρρευση είναι ακαριαία, τα νοσοκομεία χάνουν την πρόσβαση σε ιατρικά δεδομένα, οι συγκοινωνίες ακινητοποιούνται και τα δίκτυα ύδρευσης ή ενέργειας μένουν χωρίς κεντρικό έλεγχο. Οι τραπεζικές συναλλαγές παγώνουν, τα ΑΤΜ και τα POS τίθενται εκτός λειτουργίας, και το εμπόριο παραλύει μέσα σε ελάχιστα λεπτά. Οι πολίτες αποκόπτονται από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, ενώ η διασπορά ανεπιβεβαίωτων φημών εντείνει τον πανικό (domino effect).

Το σαμποτάζ στη Saudi Aramco (2012)

Τον Αύγουστο του 2012, χάκερς – που πιστεύεται ότι συνδέονταν με το Ιράν – εξαπέλυσαν τον ιό Shamoon εναντίον της κρατικής εταιρείας πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας (Saudi Aramco). Μέσα σε λίγες ώρες, ο ιός διέγραψε ολοκληρωτικά τα δεδομένα και κατέστρεψε τους σκληρούς δίσκους από 30.000 έως 35.000 υπολογιστές της εταιρείας. Στην οθόνη των κατεστραμμένων υπολογιστών εμφανιζόταν μια αμερικανική σημαία που καιγόταν.

Η εταιρεία αναγκάστηκε να αποσυνδέσει ολόκληρο το εσωτερικό της δίκτυο από το διαδίκτυο-ΙΝΤΕΡΝΕΤ και να λειτουργεί για εβδομάδες με χαρτί, στυλό και φαξ για να διαχειριστεί τον εφοδιασμό πετρελαίου. Χρειάστηκε να αγοράσει τεράστιο ποσοστό των παγκόσμιων αποθεμάτων σε σκληρούς δίσκους για να αντικαταστήσει άμεσα το υλικό της. Χωρίς φυσική ασφάλεια και ενεργειακή αυτονομία, η ψηφιακή κοινωνία απέχει μόλις ένα “διακόπτη” από την ολοκληρωτική παράλυση.

Αυτή ακριβώς η υλική ευθραυστότητα είναι που μετατρέπει την κατοχή της υποδομής σε πηγή ισχύος. Συνεπώς, όποιος ελέγχει τα Κέντρα δεδομένων-data centers, τα υποθαλάσσια καλώδια και τους διακομιστές, ελέγχει στην πραγματικότητα και τη ροή της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που πλέον διακινείται μέσα από αυτά. Σήμερα αυτός ο έλεγχος συγκεντρώνεται σε ελάχιστες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες (τις λεγόμενες “Big Five” ή “5techs”) – και οι αποφάσεις τους βασίζονται ακριβώς στη διάθεση αυτής της υλικής υπεροχής.

Απέναντι σε αυτή τη διασυνοριακή, αστραπιαία διακίνηση δεδομένων (ηλεκτρομαγνητικά σήματα) – που ταξιδεύουν και διασπείρονται σε αδιαφανή κέντρα δεδομένων και “νεφελώδεις” (cloud) υποδομές, χωρίς κανείς να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή σε ποιον διακομιστή ή σε ποια γωνιά του πλανήτη βρίσκονται – οι εθνικοί εποπτικοί θεσμοί της ΕΕ καλούνται να επιβάλουν ομοιόμορφα και ισοβαρώς ένα νομοθετικό πλέγμα που ξεπερνά τις 600 σελίδες (GDPR & AI Act), λειτουργώντας όμως σε καθεστώς ανειδίκευτης γραφειοκρατίας.

Η ελληνική περίπτωση και οι θεσμοί

Η ελληνική περίπτωση συμπυκνώνει ανάγλυφα αυτό το ευρωπαϊκό αδιέξοδο. Η ανάθεση του ρόλου της Εθνικής Εποπτικής Αρχής για το AI Act στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) ήταν θεσμικά ορθή λόγω της προηγούμενης εμπειρίας της με τον GDPR. Ωστόσο, η πραγματικότητα ακυρώνει τον σχεδιασμό.

Η ίδια η ΑΠΔΠΧ, στη Γνωμοδότηση 9/2026, προειδοποίησε επίσημα ότι η ανάθεση νέων αρμοδιοτήτων χωρίς την αντίστοιχη στελέχωση και χρηματοδότηση καθιστά την ουσιαστική εποπτεία αδύνατη. Αυτό δεν αποτελεί συνδικαλιστικό αίτημα, αλλά αποτύπωση μιας δομικής αδυναμίας.

Παράλληλα, το νομοθετικό-κανονιστικό τοπίο επιβαρύνεται από νομική ασάφεια και θεσμικές συγκρούσεις. Τέτοιο παράδειγμα προέκυψε λόγω επικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΑΠΔΠΧ (γενική εποπτεία προσωπικών δεδομένων) και της ΑΔΑΕ (συνταγματική εντολή για το απόρρητο των επικοινωνιών) — μια σύγκρουση που κορυφώθηκε κατά τη διερεύνηση του σκανδάλου Predator, τη στιγμή που καμία από τις δύο αρχές δεν διέθετε τα τεχνικά μέσα και τα εργαστήρια για να ελέγξει τα “μολυσμένα” τηλέφωνα. Χρειάστηκε η συνδρομή ενός πανεπιστημιακού εργαστηρίου από τον Καναδά (του Citizen Lab) για να γίνουν οι απαραίτητες ψηφιακές αναλύσεις.

Ο έλεγχος των αλγορίθμων απαιτεί διεπιστημονικές ομάδες από επιστήμονες δεδομένων (data scientists), ειδικούς μηχανικής μάθησης, αναλυτές κυβερνοασφάλειας και εξειδικευμένους νομικούς. Τα ιδιαίτερα νομικά προβλήματα που προκαλούν οι επιδράσεις των νέων τεχνολογιών στους περισσότερους τομείς της ανθρώπινης δράσης απαιτούν πλέον όχι μόνο νομική εξειδίκευση, αλλά και πολιτικούς επιστήμονες που θα μελετήσουν τις νέες πραγματικότητες που αυτές επιφέρουν σε θέματα εθνικής κυριαρχίας και δημόσιας εξουσίας. Χωρίς την απαραίτητη τεχνική υποδομή, η νομοθεσία μετατρέπεται σε άσκηση τυπικής γραφειοκρατίας.

Το διακύβευμα με την Τενχνητή Νοημοσύνη

Το διακύβευμα αφορά ολόκληρη την Ευρώπη, όπου η κανονιστική πολυπλοκότητα αυξάνεται ταχύτερα από την ικανότητα συμμόρφωσης των κρατικών υπηρεσιών και των μικρών επιχειρήσεων. Η απάντηση σε αυτό το κενό είναι η αναδυόμενη Ψηφιακή Φεουδαρχία. Όσο οι δημοκρατικοί θεσμοί αδυνατούν να ελέγξουν την τεχνολογία στην πράξη, η εξουσία μετατοπίζεται ανεπαίσθητα αλλά σταθερά σε λίγες τεχνολογικές πλατφόρμες, ελεγχόμενες από μικρό αριθμό ατόμων που αντλούν από αυτές κολοσσιαία οικονομική και πολιτική ισχύ – αφήνοντας τους πολίτες και τις ίδιες τις εποπτικές αρχές στον ρόλο του απλού παρατηρητή.

Το ελληνικό παράδειγμα δείχνει ότι αυτή η μετατόπιση δεν είναι θεωρητικός κίνδυνος του μέλλοντος γιατί συντελείται ήδη, μέσα από κάθε υποστελεχωμένη εποπτική αρχή και κάθε νόμο που ψηφίζεται χωρίς τους πόρους να εφαρμοστεί. Θεωρούμε η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί από μόνη της απειλή. Η απειλή γεννιέται όταν η οικονομία λειτουργεί πλέον στον κυβερνοχώρο, οι αλγόριθμοι λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις, οι θεσμοί εποπτείας παραμένουν οργανωμένοι με λογική του 20ού αιώνα.

Συμπέρασμα. Η πρόκληση για τις δημοκρατίες δεν είναι να περιορίσουν την καινοτομία, αλλά να διασφαλίσουν ότι η λογοδοσία και ο ανταγωνισμός θα εξελιχθούν με την ίδια ταχύτητα που εξελίσσονται οι αλγόριθμοι.

Τα FOOH Awards αποτελούν διεθνή θεσμό αφιερωμένο αποκλειστικά στις Fake Out Of Home (FOOH) διαφημιστικές καμπάνιες, μια νέα μορφή δημιουργικής επικοινωνίας που συνδυάζει πραγματικά πλάνα με τεχνολογίες CGI (Computer-Generated Imagery), τρισδιάστατης απεικόνισης και mixed reality, δημιουργώντας εντυπωσιακές digital-first εμπειρίες με υψηλή απήχηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά βραβεία διαφήμισης, τα FOOH Awards εστιάζουν αποκλειστικά στην ταχέως αναπτυσσόμενη κατηγορία του CGI-enhanced marketing content.

Στον διαγωνισμό συμμετέχουν brands, διαφημιστικές εταιρείες, studios παραγωγής και ανεξάρτητοι δημιουργοί από όλο τον κόσμο, ενώ οι νικητές αναδεικνύονται μέσα από συνδυασμό δημόσιας ψηφοφορίας και αξιολόγησης από εξαμελή διεθνή κριτική επιτροπή, αποτελούμενη από διακεκριμένους επαγγελματίες του χώρου της δημιουργικότητας, του branding και των visual effects.

Οι δύο αυτές διεθνείς διακρίσεις επιβεβαιώνουν τη στρατηγική επένδυση της InterMed στην καινοτόμο ψηφιακή επικοινωνία και στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών που αναδεικνύουν τα προϊόντα της μέσα από δημιουργικό περιεχόμενο υψηλής αισθητικής και διεθνών προδιαγραφών. Οι σύγχρονες αυτές μορφές επικοινωνίας δημιουργούν ουσιαστική σύνδεση με το κοινό, αξιοποιώντας τη δύναμη της τεχνολογίας, της δημιουργικότητας και του ψηφιακού storytelling.

UNI_PHARMA #InterMed www.uni-pharma.gr www.intermed.com.gr