Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες από τουρκικά και ελληνικά μέσα ενημέρωσης, το νέο νομοσχέδιο θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο όλες τις τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες. Η Άγκυρα παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως “εκσυγχρονισμό” της νομοθεσίας της, υποστηρίζοντας ότι το υπάρχον πλαίσιο είναι παρωχημένο και δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Εντούτοις, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλή νομική μεταρρύθμιση, αλλά προσπάθεια εσωτερικής και διεθνούς νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων. Η Τουρκία εδώ και δεκαετίες αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε νησίδες και βραχονησίδες, επιδιώκοντας να δημιουργήσει ένα καθεστώς αμφισβήτησης στο Αιγαίο. Με την ψήφιση ενός τέτοιου νόμου, η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τις θέσεις αυτές ως επίσημη κρατική πολιτική με νομική υπόσταση στο εσωτερικό της χώρας. Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο αφορά στο γνωστό casus belli, δηλαδή την απειλή πολέμου που έχει διατυπώσει η Τουρκία σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Η απειλή αυτή παραμένει σε ισχύ και θεωρείται από την Αθήνα κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Η ελληνική θέση είναι ότι το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων αποτελεί κυριαρχικό και αναφαίρετο δικαίωμα κάθε κράτους, όπως προβλέπει το Άρθρο 3 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η Τουρκία, ωστόσο, δεν έχει υπογράψει την UNCLOS, γεγονός που χρησιμοποιεί συχνά ως επιχείρημα για να αμφισβητήσει την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων της Σύμβασης στο Αιγαίο. Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα και η διεθνής κοινότητα υποστηρίζουν ότι πολλές από τις βασικές αρχές της UNCLOS αποτελούν πλέον μέρος του εθιμικού διεθνούς δικαίου και συνεπώς δεσμεύουν όλα τα κράτη, ανεξάρτητα από το αν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση.

Ενώ όμως ο νέος τουρκικός νόμος δεν θα έχει άμεση διεθνή νομική ισχύ, καθώς ένα κράτος δεν μπορεί μονομερώς να αλλάξει θαλάσσια σύνορα ή να ακυρώσει κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών μέσω της  εσωτερικής του νομοθεσίας, ο κίνδυνος εστιάζεται κυρίως στη δημιουργία εντάσεων “επί του πεδίου”. Η Άγκυρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτόν τον νόμο-παγίδα ως εργαλείο για την έκδοση NAVTEX, την πραγματοποίηση ερευνών σε αμφισβητούμενες περιοχές ή ακόμη και για την παρενόχληση ελληνικών δραστηριοτήτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός

Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία. Η Τουρκία επιχειρεί το τελευταίο διάστημα να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακής δύναμης, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές και πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό της. Η ανάδειξη της “Γαλάζιας Πατρίδας” εξυπηρετεί και εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες, καθώς συσπειρώνει το εθνικιστικό ακροατήριο και ενισχύει την εικόνα της κυβέρνησης Ερντογάν ως υπερασπιστή των “εθνικών δικαίων” της Τουρκίας.

Σημαντικό ρόλο στην εν λόγω εξέλιξη έπαιξε και ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, που κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ελληνική πρωτοβουλία αποτύπωσε -επιτέλους- επίσημα τα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, γεγονός που προκάλεσε έντονη αντίδραση στην Τουρκία. Καθίσταται σαφές ότι ο σχεδιαζόμενος τουρκικός νόμος αποτελεί απάντηση σε αυτή την ελληνική κίνηση και επιχειρεί να δημιουργήσει ένα αντίπαλο νομικό και πολιτικό αφήγημα.

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση, που απορρέει από την Οδηγία 2014/89/ΕΕ. Στόχος του είναι η ορθολογική οργάνωση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων, όπως η αλιεία, η ναυσιπλοΐα, οι ενεργειακές επενδύσεις, ο τουρισμός και η προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ελλάδας, ο ΘΧΣ αποκτά και σαφή γεωπολιτική διάσταση, καθώς συνδέεται άμεσα με το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Η ελληνική κυβέρνηση, μέσα από την Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον ΘΧΣ, προχώρησε, μετά από πολυετή καθυστέρηση, για πρώτη φορά στην επίσημη αποτύπωση των ελληνικών θαλάσσιων ζωνών σε ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η μεγάλη πολιτική και στρατηγική σημασία της ελληνικής πρωτοβουλίας. Η θεωρία της “Γαλάζιας Πατρίδας”, που αποτελεί βασικό πυλώνα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια, αμφισβητεί ανοιχτά το δικαίωμα των ελληνικών νησιών να διαθέτουν πλήρη θαλάσσια δικαιώματα. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μεγάλα τμήματα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου ανήκουν στη δική της θαλάσσια σφαίρα επιρροής, υιοθετώντας μια αναθεωρητική προσέγγιση.

Η τουρκική απάντηση στο ελληνικό ΘΧΣ

Η ελληνική έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση λειτούργησε ως θεσμική απάντηση σε αυτή τη στρατηγική. Με την κατάθεση των χαρτών και του σχεδιασμού στις ευρωπαϊκές αρχές, η Αθήνα κατοχύρωσε τις ελληνικές θέσεις όχι μόνο διπλωματικά, αλλά και διοικητικά, εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η σημασία αυτής της κίνησης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι η Ελλάδα είχε δεχθεί έντονη πίεση από την Ευρωπαϊκή Ένωση για καθυστέρηση στην εφαρμογή του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε μάλιστα καταδικάσει τη χώρα μας, επειδή δεν είχε ολοκληρώσει εγκαίρως το σχετικό σχέδιο, ούτε είχε αποστείλει τα απαραίτητα έγγραφα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η καθυστέρηση αυτή δεν ήταν απλώς τεχνικό ή γραφειοκρατικό ζήτημα. Για χρόνια, ελληνικές κυβερνήσεις απέφευγαν να προχωρήσουν σε πλήρη θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ακριβώς επειδή φοβούνταν την τουρκική αντίδραση. Τελικά, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει, εκτιμώντας ότι η απουσία επίσημης ελληνικής θέσης δημιουργούσε μεγαλύτερα προβλήματα από όσα θα προκαλούσε η αντίδραση της Τουρκίας.

Συνεπώς, η πληροφορία ότι η Τουρκία προωθεί νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη “Γαλάζια Πατρίδα” αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Ο σχεδιαζόμενος τουρκικός νόμος φαίνεται να επιδιώκει τη θεσμοποίηση των τουρκικών διεκδικήσεων, ενσωματώνοντας σε ενιαίο νομικό πλαίσιο τις τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες. Ουσιαστικά, η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει το δικό της αντίστοιχο “θεσμικό αφήγημα” απέναντι στον ελληνικό ΘΧΣ. Ειδικότερα, η μεν Ελλάδα αξιοποιεί το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, στηριζόμενη στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Από την άλλη, η Τουρκία, η οποία δεν έχει υπογράψει την UNCLOS, επιχειρεί να επιβάλει μια διαφορετική αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες, βασισμένη κυρίως στη γεωγραφική ισχύ και στη στρατηγική πίεση.

Παράλληλα, ο ΘΧΣ έχει και σημαντική οικονομική διάσταση. Η οριοθέτηση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές προοπτικές της χώρας, τις έρευνες υδρογονανθράκων, τις θαλάσσιες μεταφορές, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο ελληνικός ΘΧΣ εντάσσεται στο θεσμικό περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές θέσεις πλέον απέκτησαν ευρωπαϊκή διάσταση και δεν παρουσιάζονται αποκλειστικά ως εθνικές διεκδικήσεις. Επίσης, η UNCLOS δημοσιεύθηκε στο Φύλλο Κυβερνήσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (L 179/3 EL) την 23^η Ιουνίου 1998 και δια του τρόπου αυτού εντάχθηκε στο acquis communautaire, δημιουργώντας ταυτόχρονα συντρέχουσα αρμοδιότητα της ΕΕ για ζητήματα που εμπίπτουν της UNCLOS. Δημιουργήθηκε έτσι de jure δοτή αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου της ΕΕ στο Λουξεμβούργο για ζητήματα που εμπεριέχονται ρητώς στην UNCLOS, όπως είναι η αλιεία.

Παραπομπή των διαφορών στα ευρωπαϊκά όργανα

Παρά ταύτα, η ένταση με την Τουρκία καθιστά δύσκολη την πλήρη εφαρμογή αυτών των σχεδίων. Η Άγκυρα συνεχίζει να επικαλείται το casus belli έναντι μιας πιθανής επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ενώ παράλληλα αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε περιοχές του Αιγαίου μέσω της θεωρίας των “γκρίζων ζωνών”. Η θεσμοποίηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες εντάσεις, είτε μέσω ερευνητικών δραστηριοτήτων είτε μέσω της αμφισβήτησης ελληνικών δικαιωμάτων επί του πεδίου. Το τελευταίο δε διάστημα πληθαίνουν οι ελληνικές επικλήσεις στο Άρθρο 42(7) της ΣΕΕ (Ρήτρα Αμοιβαίας Άμυνας των Χωρών Μελών της ΕΕ) ως απάντηση στο τουρκικό casus belli.

Με ποιόν λοιπόν νομικό τρόπο δύναται η Ελλάδα να απονευρώσει τις Τουρκικές αξιώσεις σε επίπεδο ΕΕ, αποφεύγοντας συγχρόνως τυχόν ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, που θα προέκυπτε μεταξύ των δύο χωρών; Στο παρελθόν προτείναμε, με αφορμή ζητήματα που εμπίπτουν της αποκλειστικής αρμοδιότητος της ΕΕ, όπως είναι η αλιεία, να παραπέμπονται τυχόν διαφορές στο δικαστήριο της ΕΕ του Λουξεμβούργου (ΔΕΕ), δεδομένου ότι η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ, με την οποία δεσμεύεται αποκλειστικά στα πλαίσια της Συμφωνίας Σύνδεσης Τουρκίας – ΕΟΚ της 12^ης Σεπτεμβρίου 1963.

Εν προκειμένω, στην περίπτωση που μια Ελληνοτουρκική διαφορά προκύψει εντός του Θαλασσίου Χώρου της Ελλάδος, δύναται να παραπεμφθεί σε Ευρωπαϊκό forum. Αυτό γιατί η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΟΚ – Τουρκίας της 12^ης Σεπτεμβρίου 1963, στο Άρθρο 25 ρητά ορίζει ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος δύναται να προσφεύγει στο Συμβούλιο Συνδέσεως για οποιαδήποτε διαφορά που αφορά στην εφαρμογή ή την ερμηνεία της Συμφωνίας και ενδιαφέρει την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ένα Κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ή την Τουρκία. […] Το Συμβούλιο Συνδέσεως δύναται να ρυθμίσει τη διαφορά δι’ αποφάσεως. Δύναται επίσης να αποφασίσει να υποβάλει τη διαφορά στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ή σε οποιοδήποτε άλλο υφιστάμενο δικαστικό όργανο.

Επιπροσθέτως, το Πρόσθετο Χρηματοδοτικό Πρωτόκολλο της Συμφωνίας Σύνδεσης (ΧΠΣΣ) ΕΟΚ-Τουρκίας που υπεγράφη στις Βρυξέλλες στις 23 Νοεμβρίου 1970 προβλέπει, στο Άρθρο 60(2) ότι αν δημιουργούνται σοβαρές διαταραχές σε τομέα τής οικονομικής δραστηριότητος της Κοινότητος ή σε ένα ή σε περισσότερα Κράτη μέλη ή τίθεται σε κίνδυνο η εξωτερική οικονομική της σταθερότητα ή αν ανακύπτουν δυσχέρειες, που οδηγούν σε επιδείνωση τής οικονομικής καταστάσεως μιας περιοχής τής Κοινότητος, αυτή δύναται να λάβει ή να εξουσιοδοτήσει το ή τα ενδιαφερόμενα Κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα διασφαλίσεως. Τα μέτρα αυτά καθώς και ο τρόπος εφαρμογής τους κοινοποιούνται αμελλητί στο Συμβούλιο Συνδέσεως.

Στην υπ’ αριθμόν 1/95 Απόφαση του Συμβουλίου Συνδέσεως της 22^ης Δεκεμβρίου του 1995, η Τουρκία δεσμεύτηκε ότι αναγνωρίζει το δικαίωμα κράτους μέλους της ΕΕ να παραπέμψει σχετική διαφορά, δηλαδή, διαφορά που επιδεινώνει ή διαταράσσει την οικονομική κατάσταση ή την σταθερότητα ενός Κράτους Μέλους της ΕΕ, σε ειδικό Διαιτητικό Δικαστήριο με έδρα τις Βρυξέλλες (ΔΔΒ), διατυπώνοντας ότι εάν το Συμβούλιο Σύνδεσης αποτύχει στην επίλυση μιας διαφοράς […], εντός έξι μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία αυτή η διαδικασία κινήθηκε, κάθε μέρος μπορεί να παραπέμψει τη διαφορά σε διαιτησία σύμφωνα με τις διαδικασίες που ορίζονται στο Άρθρο 62. Η διαιτητική απόφαση είναι δεσμευτική για τα μέρη στη διαφορά.

Ποιες οι νομικές επιλογές για τα ελληνοτουρκικά;

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι αν η Τουρκία, δια της επιθετικότητας που διακρίνει την πολιτική της σε ζητήματα ΑΟΖ/ΘΧΣ, πλήξει τα οικονομικά συμφέροντα, ήτοι την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας Κράτους Μέλους της ΕΕ και της Κοινής Αγοράς, τότε η διαφορά που προκύπτει δύναται να παραπεμφθεί  στο Συμβούλιο της Σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας. Εκ των ανωτέρω σαφώς προκύπτει ότι αν υπάρχει συμφωνία των Μελών του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας, τότε η διαφορά παραπέμπεται στο δικαστήριο της ΕΕ του Λουξεμβούργου, ενώ αν δεν υπάρχει συμφωνία τότε, με την πάροδο εξαμήνου, η διαφορά παραπέμπεται στο Διαιτητικό Δικαστήριο των  Άρθρων 61 και 62 της υπ’ αριθ. 1/95 Απόφασης του Συμβουλίου Σύνδεσης στις Βρυξέλλες (το οποίο ενδέχεται, αν αυτό συμφωνηθεί, να επαναφέρει το ζήτημα ενώπιον του ΔΕΕ σύμφωνα με του Άρθρο 62(4) της Απόφασης 1/95).

Επειδή, ο προτεινόμενος τουρκικός νόμος για τη “Γαλάζια Πατρίδα” δεν αποτελεί απλώς μια εσωτερική νομοθετική πρωτοβουλία, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής της Άγκυρας να ενισχύσει τις γεωπολιτικές της διεκδικήσεις. Επειδή, παρότι δεν μπορεί από μόνος του να αλλάξει το διεθνές νομικό καθεστώς στο Αιγαίο, ο ως άνω τουρκικός νόμος-παγίδα ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πίεσης απέναντι στην Ελλάδα.

Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα οφείλει να παραπέμψει, όταν ή/και σε περίπτωση που αυτή προκύψει, την όποια σχετική Ελληνο-Τουρκική διαφορά εντός των Ελληνικών χωρικών υδάτων στο Συμβούλιο Σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας.  Το νομικό αποτέλεσμα θα είναι η παραπομπή του ζητήματος στο Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο, είτε στο Διαιτητικό Δικαστήριο στις Βρυξέλλες και η δεσμευτική για την Τουρκία απόφαση. Σε περίπτωση που τα αρμόδια Δικαστήρια της ΕΕ (ΔΕΕ ή ΔΔΒ) αποφανθούν υπέρ της Ελλάδος, τότε αυτό θα σημαίνει την de facto αλλά και de jure αναγνώριση των Ελληνικών δικαιωμάτων που απορρέουν από την Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS) και τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της ΕΕ στο Αιγαίο, σε βάρος της Τουρκίας.

Τέλος, από τα ανωτέρω επίσης προκύπτει το ότι η μη ενεργοποίηση -επί της παρούσης- της Ρήτρας Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας στη συγκεκριμένη περίπτωση, εκτός από ένδειξη νηφαλιότητας και στρατηγικής ωριμότητας της ελληνικής πλευράς, θα λειτουργήσει και στην πράξη ευεργετικά υπέρ της χώρας μας, καθώς με αυτόν τον τρόπο θα πετύχουμε, αφενός την ουσιαστική πολιτική και νομική καταδίκη της Τουρκίας, διατηρώντας αφετέρου στο ακέραιο το δικαίωμά μας στη Συλλογική Αυτοάμυνα, ώστε αυτό να χρησιμοποιηθεί ως έσχατη λύση, αν και όποτε κριθεί απαραίτητο, αποφεύγοντας συγχρόνως την Τουρκική παγίδα στο Αιγαίο.

Ο Γεώργιος Ανθρακεύς είναι Μεταδιδάκτωρ Νομικής. Ο Γεώργιος Αθ. Δασκαλούλης είναι κάτοχος Μάστερ Νομικής.

Χθες, στο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΙ ‘’Στο χιλιοστό’’, των Ε. Βαρβιτσιώτη και Β. Δενδρινού, ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ τα είπε όλα. Σύμφωνα με τον ίδιο και καθώς η Ευρώπη με την Ελλάδα απείχαν 380 εκατομμύρια από μια συμφωνία, ο τότε πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε στον κ. Τσίπρα την φορολόγηση εφοπλιστών, αντί των συνταξιούχων για να εξασφαλίσει το ποσό. Και τι έκανε ο ‘’προστάτης των αδυνάτων’’; Επέλεξε να φορολογήσει τους συνταξιούχους.».

«Όσο και να προσπαθεί ο κ. Τσίπρας, επενδύοντας στην άνευ περιεχομένου επικοινωνία, να ”θάψει” βαθιά στη γη τα πεπραγμένα του, η αλήθεια θα τον ακολουθεί για πάντα», κατέληξε ο κ. Μαρινάκης.

Ο κ. Γιούνκερ ανέφερε χαρακτηριστικά στο ντοκιμαντέρ: «Είχα διαβάσει στις εφημερίδες πως είναι κομμουνιστής και εγώ είμαι χριστιανοδημοκράτης. Έτσι, ξαφνιάστηκα όταν του ζητούσα να φορολογήσει τους εφοπλιστές, το πλουσιότερο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας και εκείνος αρνήθηκε. Θυμάμαι πως του είπα ‘’εσύ είσαι αριστερός και εδώ δεξιός. Καλώς’’».

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι άγνωστοι κατάφεραν να κινηθούν στους χώρους του νοσοκομείου χωρίς να προκαλέσουν υποψίες, ενώ, σύμφωνα με μαρτυρίες εργαζομένων, κανείς δεν αντιλήφθηκε την παρουσία τους κατά τη διάρκεια της κλοπής.

Σύμφωνα με την ΕΡΤ οι πρώτες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι δράστες απέκτησαν πρόσβαση στο γραφείο χωρίς εμφανή ίχνη παραβίασης, γεγονός που εξετάζεται με ιδιαίτερη προσοχή από τις Αρχές.

Αστυνομικοί που έσπευσαν στο νοσοκομείο πραγματοποίησαν έρευνες σε όλους τους χώρους, ενώ στελέχη της ΕΛ.ΑΣ. συνέλεξαν αποτυπώματα και άλλα πιθανά στοιχεία από το δωμάτιο όπου φυλασσόταν ο ιατρικός εξοπλισμός.

Σε εξέλιξη βρίσκεται επιχείρηση για τον εντοπισμό και τη σύλληψη των δραστών, με τις Αρχές να εξετάζουν τόσο υλικό από κάμερες ασφαλείας όσο και το ενδεχόμενο η κλοπή να ήταν οργανωμένη, με στόχο τη μεταπώληση του πανάκριβου μηχανήματος.

Η αστυνομία έφτασε στο σημείο μετά από τηλεφώνημα της 53χρονης, η οποία διακομίσθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο «Γ. Γεννηματάς» όπου και νοσηλεύεται. Κατά την έρευνα τους στο διαμέρισμα οι αστυνομικοί εντόπισαν τον 57χρονο νεκρό και δίπλα του ένα όπλο.

Οι 36 αλλοδαποί μεταφέρονται στο λιμάνι της Αγίας Γαλήνης.

Ωστόσο οι ελπίδες πως θα αποκατασταθεί η ειρήνη σύντομα φάνηκαν να διαγράφονται χθες, αρχικά εξαιτίας δηλώσεων του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου πως θα «ενταθούν» οι επιχειρήσεις του στρατού του στον Λίβανο, όπου εννοεί να «συντρίψει» το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, κατόπιν όταν ανακοινώθηκε πως ο αμερικανικός στρατός προχώρησε σε νέα πλήγματα εναντίον ιρανικών δυνάμεων/

«Οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ διεξήγαγαν σήμερα (σ.σ. χθες) πλήγματα σε νόμιμη άμυνα στο νότιο Ιράν για να προστατευτούν τα στρατεύματά μας από απειλές που ήγειραν οι ιρανικές δυνάμεις. Στους στόχους συμπεριλαμβάνονταν εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που προσπαθούσαν να ποντίσουν νάρκες», ανέφερε το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πως ακούστηκαν ισχυρές εκρήξεις στην Μπαντάρ Αμπάς (νότια) περί τα μεσάνυχτα (σ.σ. 23:30 ώρα Ελλάδας). Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε πάντως αργότερα ότι αποκαταστάθηκε η ηρεμία και ότι διενεργείται έρευνα για να εξακριβωθούν τα αίτια των εκρήξεων.

Ο στρατός των ΗΠΑ διαβεβαίωσε ότι επέδειξε «αυτοσυγκράτηση» κατά τη διάρκεια «της κατάπαυσης του πυρός», η οποία τέθηκε σε ισχύ από την 8η Απριλίου, έπειτα από έναν και πλέον μήνα εχθροπραξιών με χιλιάδες νεκρούς, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, που κλόνισαν την παγκόσμια οικονομία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να αναζητεί τρόπο να τελειώσει αυτός ο πόλεμος καθώς, πέρα από το ότι είναι αντιδημοφιλής στη χώρα του, προκαλεί ολοένα εντονότερα προβλήματα στην παγκόσμια οικονομία, πάνω απ’ όλα εξαιτίας του κλεισίματος του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνεται σε όλο τον κόσμο.

Στις αγορές έμοιαζε να επικρατεί μάλλον σύγχυση μετά τις εξελίξεις των τελευταίων ωρών, με τις τιμές του πετρελαίου να την αντανακλούν: η τιμή του βαρελιού του WTI υποχωρούσε κατά 5,4% τις πρώτες πρωινές ώρες, ενώ αντίθετα αυτή του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας αυξανόταν κατά 1,6%.

«Βούληση»

Ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησής του Μάρκο Ρούμπιο φάνηκε να υποβαθμίζει τα χθεσινά πλήγματα, λέγοντας πως παραμένει εφικτή η σύναψη συμφωνίας εντός ημερών. Απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους στην Ινδία, όπου συνεχίζει επίσημη επίσκεψη, είπε πως οι συνομιλίες «στρέφονται περισσότερο γύρω από τις ακριβείς διατυπώσεις του αρχικού κειμένου, αυτό θα πάρει κάποιες ημέρες», και επέμεινε στο ότι ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ «έχει εκφράσει τη βούλησή του να καταλήξουμε» σε συμφωνία και είτε θα την υπογράψει «είτε δεν θα υπάρξει καμιά».

Ο κ. Ρούμπιο έκανε παρόμοιο σχόλιο για το στενό του Ορμούζ. «Κάθε στενό πρέπει να είναι ανοικτό. Και θα ανοίξει με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο», διεμήνυσε. «Αυτό που συμβαίνει εκεί κάτω είναι παράνομο (…) είναι αφόρητο για τον κόσμο ολόκληρο, είναι απαράδεκτο».

Το πυρηνικό ζήτημα

Νωρίτερα χθες έμοιαζε να καταγράφεται επιτάχυνση των διπλωματικών διεργασιών, ιδίως στο Κατάρ.

Κορυφαίοι ιρανοί αξιωματούχοι, ανάμεσά τους ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της ιρανικής κεντρικής τράπεζας, μετέβησαν στη Ντόχα. Επρόκειτο για την πρώτη επίσκεψη αυτού του επιπέδου στο εμιράτο έπειτα από το ξέσπασμα του πολέμου, στο πλαίσιο του οποίου η ιρανική πλευρά έπληξε σε αντίποινα γείτονές της τον Κόλπο.

Ωστόσο ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έχει φροντίσει να μετριάσει τις προσδοκίες πως θα υπάρξει άμεση διευθέτηση, λέγοντας πως δεν θα «βιαστεί» και δεν θα υπογράψει παρά μόνο «εξαίρετη», κατά την άποψή του, συμφωνία.

Η Τεχεράνη φάνηκε επίσης επιφυλακτική. «Έχουμε καταλήξει σε συμπεράσματα για μεγάλο μέρος των ζητημάτων», πλην όμως «από εκεί μέχρι να πούμε πως επίκεται άμεσα υπογραφή συμφωνίας–αυτό δεν μπορεί να το δηλώσει κανένας», δήλωνε χθες το μεσημέρι ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.

Παράλληλα, αντιπροσωπεία του Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένων του βασικού διαπραγματευτή και αρχηγού του στρατού Ασίμ Μουνίρ καθώς και του πρωθυπουργού Σαμπάζ Σαρίφ, βρισκόταν στην Κίνα, που υποστηρίζει τις προσπάθειες του Ισλαμαμπάντ για την επίλυση της κρίσης.

Το άνοιγμα του στενού του Ορμούζ, που έκλεισε de facto το Ιράν αφότου άρχισε ο πόλεμος με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, θεωρείται μείζον διακύβευμα.

Το Σάββατο ο Ντόναλντ Τραμπ έλεγε πως η διαπραγμάτευση έχει «ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό» και θα εξασφαλίσει «το άνοιγμα» της θαλάσσιας αρτηρίας, ενώ από την άλλη το Ιράν επιμένει πως το ζήτημα του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας της χώρας δεν είναι «σε αυτό το στάδιο» μέρος της διαπραγμάτευσης και θα αποτελέσει αντικείμενο χωριστής διαδικασίας.

Χθες βράδυ, ο αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στο ζήτημα του ιρανικού ουρανίου που έχει εμπλουτιστεί σε υψηλό βαθμό–της «πυρηνικής σκόνης», κατά την έκφραση που αρέσκεται να χρησιμοποιεί–διαβεβαιώνοντας μέσω Truth Social πως «ή θα μεταφερθεί αμέσως στις ΗΠΑ (…) και θα καταστραφεί, ή, κατά προτίμηση, με τη συνεργασία και σε συντονισμό του Ιράν, θα καταστραφεί επιτόπου ή σε άλλη συμφωνημένη τοποθεσία».

Δεν είναι σαφές αν ο αμερικανός πρόεδρος εξέφραζε τις προθέσεις του ή είναι κάτι που θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στο κείμενο υπό διαπραγμάτευση.

Παραβιάσεων συνέχεια στον Λίβανο

Νωρίτερα, φάνηκε να ανεβάζει την πίεση και τα ζητούμενα ενδεχόμενης συμφωνίας. Απαριθμώντας τους ηγέτες διαφόρων κυρίως μουσουλμανικών κρατών με τους οποίους συζήτησε τις τελευταίες ημέρες, ανέφερε πως «όλες» αυτές οι χώρες θα πρέπει «κατ’ ελάχιστον να υπογράψουν ταυτόχρονα τις συμφωνίες του Αβραάμ».

Οι συμφωνίες αυτές του 2020 συνεπάγονται αναγνώριση και εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ. Τις έχουν υπογράψει ιδίως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, σύμμαχοι της Ουάσιγκτον στον Κόλπο.

Όμως διάφορα κράτη στην περιοχή έχουν απορρίψει επανειλημμένα την ένταξή τους στη διαδικασία, ειδικά αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας, ιδίως η Σαουδική Αραβία, αλλά και η Συρία και ο Λίβανος.

Στο μέτωπο του Λιβάνου θεωρητικά εφαρμόζεται κατάπαυση του πυρός από τη 17η Απριλίου, αλλά το Ισραήλ και το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, συνεχίζουν τις εχθροπραξίες τους χωρίς σταματημό.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου ανήγγειλε χθες πως το Ισραήλ θα «εντείνει» την επίθεσή του στον Λίβανο και θα «συντρίψει» το κίνημα, εν μέσω δεκάδων αεροπορικών επιδρομών, με τουλάχιστον τρεις νεκρούς, κατά το λιβανικό εθνικό πρακτορείο ειδήσεων ANI.

Η Χεζμπολάχ ανέλαβε την ευθύνη για επιδρομές με drones εναντίον τριών στρατοπέδων και στρατιωτικής θέσης στο βόρειο Ισραήλ.

Οι ισραηλινές επιχειρήσεις έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 3.185 ανθρώπους στον Λίβανο από την έναρξη του νέου πολέμου Ισραήλ-Χεζμπολά, τη 2η Μαρτίου, κατά τον πιο πρόσφατο απολογισμό του λιβανικού υπουργείου Υγείας. Ο ισραηλινός στρατός καταμετρά 23 απώλειες στις τάξεις του το διάστημα αυτό.

-Παρουσίαση από την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως του νομοσχεδίου για την ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας και την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2023/970,

-Ενημέρωση από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση για την πορεία υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας,

-Εισήγηση από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτη Σχοινά για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028 – 2034,

-Παρουσίαση από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη του νομοσχεδίου για την εποπτεία του χρηματοπιστωτικού τομέα, το Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης, τη διαχείριση χρηματοπιστωτικών κινδύνων, την ενσωμάτωση των Οδηγιών 2024/1619, 2024/2994, 2024/927 και 2023/2864 και την εφαρμογή των Κανονισμών 2023/2859 και 2023/2869,

-Παρουσίαση από τον Υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο του νομοσχεδίου για το νέο πλαίσιο κινήτρων για τις άμεσες ξένες επενδύσεις,

-Παρουσίαση από τον Υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και τον Υφυπουργό Γιάννη Μπούγα του νομοσχεδίου για τον Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών,

-Παρουσίαση από τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου και τον Υφυπουργό Χρήστο Δερμεντζόπουλο των νομοθετικών πρωτοβουλιών: α) Μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024), β) Σύσταση Ενιαίου Κόμβου Ακινήτων,

-Εισήγηση από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη σχετικά με την έκδοση Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου για συνυπογραφή από το Ελληνικό Δημόσιο της Σύμβασης Παραχώρησης του δικαιώματος διοίκησης, διαχείρισης, λειτουργίας, ανάπτυξης, επέκτασης, συντήρησης και εκμετάλλευσης του Διεθνούς Αερολιμένος Καλαμάτας «Καπετάν Βασ. Κωνσταντακόπουλος»,

-Εισήγηση από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη σχετικά με τον επαναδιορισμό του Γιάννη Στουρνάρα στη θέση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος.

Το πρώτο στοίχημα του πρώην πρωθυπουργού είναι η μαζική λαϊκή στήριξη του νέου πολιτικού κόμματος, ένα μεγάλο λαϊκό ρεύμα, από την κοινωνία, για την κοινωνία.

Στη Διακήρυξη υπογραμμίζονται οι αξίες που αποτελούν το θεμέλιο της πολιτικής και της δράσης του κόμματος. Σύμφωνα με πληροφορίες από τους διοργανωτές είναι: «Ο νέος πατριωτισμός, πρώτα-πρώτα, που συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνική δικαιοσύνη, υπερασπίζεται τη δημοκρατία και την εμβάθυνσή της σε όλα τα πεδία τη εξουσίας και της κοινωνίας, βάζει φραγμό στην ασυδοσία της ολιγαρχίας και την υποταγή του κράτους σ’ αυτή, μεταφράζει σε δύναμη για την Ελλάδα την ιστορία της, τον πολιτισμό της, την προσφορά της στη μεγάλη υπόθεση της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Και τοποθετεί την κοινωνία πάνω από τα κέρδη των αγορών και τους ανθρώπους πάνω από τους αριθμούς».

Στη Διακήρυξη περιγράφεται με τα πιο μελανά χρώματα η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα με τη διακυβέρνηση της ΝΔ. Που το ύφος και το ήθος της αποτυπώνουν:

-Οι υποκλοπές, η διαφθορά, τα Τέμπη, η συγκάλυψη, η περιφρόνηση του κράτους δικαίου, η χειραγώγηση των θεσμών και της Δικαιοσύνης.

-Ο διεθνής εξευτελισμός με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και την έκπτωση της πατρίδας μας σε τακτικό πελάτη των ευρωπαϊκών δικαστηρίων.

-Η καταστροφή της εμπιστοσύνης και της κοινωνικής συνοχής.

-Η ανάδειξη της ευρωπαϊκής εισαγγελίας στο θεσμό που συνδέει την Ελλάδα με την Ευρώπη, περισσότερο από κάθε άλλον.

Υπογραμμίζεται ότι «η κρίση εμπιστοσύνης τροφοδοτείται και οξύνεται από τα δύο παλιά κόμματα της Μεταπολίτευσης, τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, που εμφανίζουν τα ίδια πρόσωπα σε υπουργικούς θώκους, τη μια με το ένα, την άλλη με το άλλο χρώμα.

Έγιναν το σύστημα μέσα στο σύστημα. Άλλωστε τα χρέη τους ξεπερνούν το ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Δεν χρωστάνε απλά στις τράπεζες. Είναι εξαρτημένα από αυτές».

Με την διακήρυξη καλούνται όλες οι Ελληνίδες και όλοι οι Έλληνες, ο κόσμος της Αριστεράς, της Δημοκρατίας και της Προόδου, σε προοδευτική πανστρατιά. Υπογραμμίζεται ότι όραμα και σχέδιο του νέου φορέα είναι η μεγάλη δημοκρατική και κοινωνική επανεκκίνηση της χώρας από την πλευρά της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας. Και πηγή των αξιών του το “Εμείς” της νέας εποχής: μια κοινωνία που δεν συμβιβάζεται με τις ανισότητες, και δεν αφήνει τη ζωή των ανθρώπων στα χέρια της αγοράς και των ισχυρών. «Θεμέλιο μας είναι η Δημοκρατία της καθημερινότητας, με φωνή για τους ανθρώπους και αξιοπρέπεια στην πράξη», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Στη λαϊκή εκδήλωση του Θησείου, θα παρουσιαστεί το όνομα του νέου πολιτικού φορέα, με ένα πρωτότυπο και εντυπωσιακό βίντεο-έκπληξη, που τη μουσική του έγραψε ο Σταμάτης Κραουνάκης ειδικά για την περίσταση.

Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε αρχικά τον Ιανουάριο του 2025, με την ονομασία “Iron Dome for America”, εμπνευσμένη από το ισραηλινό σύστημα αεράμυνας Iron Dome. Στη συνέχεια μετονομάστηκε σε “Golden Dome”, με στόχο να δημιουργήσει μια πολυεπίπεδη ασπίδα προστασίας απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους, υπερηχητικά όπλα και άλλες σύγχρονες απειλές. Το σχέδιο περιλαμβάνει τόσο επίγεια, όσο και διαστημικά συστήματα αναχαίτισης πυραύλων.

Το μεγαλύτερο και πιο αμφιλεγόμενο μέρος του προγράμματος αφορά τη δημιουργία ενός τεράστιου δικτύου 7.800 διαστημικών αναχαιτιστών. Αυτοί οι δορυφόροι θα βρίσκονται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη και θα έχουν τη δυνατότητα να καταστρέφουν εχθρικούς πυραύλους, λίγα μόλις λεπτά μετά την εκτόξευσή τους, κατά τη λεγόμενη “boost phase”, δηλαδή τη φάση επιτάχυνσης του πυραύλου.

Μόνο αυτό το τμήμα του προγράμματος εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 743 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή περισσότερο από το 60% του συνολικού κόστους του Golden Dome. Σύμφωνα με το CBO, η ανάπτυξη των δορυφόρων θα απαιτήσει περίπου 723 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η λειτουργία και συντήρησή τους θα προσθέτει περίπου ένα δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.

Η λογική πίσω από το σχέδιο είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Οι διαστημικοί αναχαιτιστές θα κινούνται σε χαμηλή τροχιά, σε ύψος περίπου 300 έως 500 χιλιομέτρων από τη Γη. Για να μπορούν να βρίσκονται συνεχώς κοντά σε πιθανά σημεία εκτόξευσης εχθρικών πυραύλων, απαιτείται ένας τεράστιος αριθμός δορυφόρων, που θα καλύπτει διαρκώς διαφορετικά σημεία του πλανήτη. Οι ειδικοί υπολογίζουν ότι το σύστημα θα μπορεί να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα μόλις 10 διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα για το κατά πόσο δικαιολογείται το αστρονομικό κόστος.

Αναγκαίο λέει ο Τραμπ

Το CBO επισημαίνει επίσης ότι οι δορυφόροι αυτοί θα έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, περίπου πέντε χρόνια, λόγω της φθοράς που προκαλεί η ατμοσφαιρική αντίσταση στις χαμηλές τροχιές. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειάζεται συνεχής αντικατάσταση μεγάλου αριθμού δορυφόρων. Συνολικά, μέσα σε διάστημα 20 ετών, εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν περίπου 30.000 δορυφόροι, ώστε να παραμένουν μόνιμα ενεργοί οι 7.800 στο διάστημα.

Παρά το υψηλό κόστος, η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι το Golden Dome αποτελεί αναγκαία απάντηση στις αυξανόμενες απειλές από χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Βόρεια Κορέα και το Ιράν. Η Υπηρεσία Αμυντικών Πληροφοριών των ΗΠΑ έχει ήδη παρουσιάσει αναλύσεις που δείχνουν ότι οι αντίπαλες δυνάμεις επενδύουν ολοένα και περισσότερο σε υπερηχητικά όπλα, εξελιγμένους βαλλιστικούς πυραύλους και στρατιωτικές δυνατότητες στο διάστημα.

Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του σχεδίου. Το ίδιο το CBO αναγνωρίζει ότι ακόμη και μια τόσο δαπανηρή ασπίδα δεν θα μπορούσε να σταματήσει μια μαζική πυραυλική επίθεση από μεγάλες πυρηνικές δυνάμεις, όπως η Ρωσία ή η Κίνα. Αντίθετα, θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο απέναντι σε περιορισμένες επιθέσεις από μικρότερες χώρες.

Υπάρχουν επίσης φόβοι ότι η ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κούρσα εξοπλισμών. Αντίπαλες χώρες ίσως αυξήσουν ακόμη περισσότερο τα πυρηνικά τους οπλοστάσια, ή αναπτύξουν νέες τεχνολογίες ώστε να παρακάμπτουν τις αμερικανικές άμυνες. Το CBO προειδοποιεί ότι η στρατηγική ισορροπία θα μπορούσε να αποσταθεροποιηθεί σημαντικά.

Το σχέδιο θυμίζει σε πολλούς τη Στρατηγική Αμυντική Πρωτοβουλία (SDI) του Ρόναλντ Ρίγκαν τη δεκαετία του 1980, γνωστή και ως “Πόλεμος των Άστρων”. Και τότε οι ΗΠΑ επιχείρησαν να δημιουργήσουν ένα διαστημικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας, όμως το πρόγραμμα δεν υλοποιήθηκε ποτέ πλήρως, λόγω τεχνικών δυσκολιών και υπέρογκου κόστους.

Το αμφιλεγόμενο σχέδιο τέθηκε σε κίνηση

Σήμερα, όμως, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θεωρούν ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν κάνει πιο ρεαλιστική την ιδέα των διαστημικών αναχαιτιστών. Η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ έχει ήδη αναθέσει συμβόλαια ύψους 3,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε 12 εταιρείες, για την ανάπτυξη σχετικών τεχνολογιών. Μεγάλες αμυντικές εταιρείες, όπως η Lockheed Martin, η Northrop Grumman και η Anduril εργάζονται ήδη πάνω σε πρωτότυπα συστήματα.

Αμερικανοί στρατιωτικοί υποστηρίζουν ότι η στρατιωτικοποίηση του διαστήματος είναι πλέον αναπόφευκτη, καθώς ανταγωνιστές των ΗΠΑ έχουν ήδη αναπτύξει αντιδορυφορικά όπλα και άλλες επιθετικές δυνατότητες στο διάστημα. Υποστηρίζουν, επίσης, ότι η προστασία των Αμερικανών πολιτών από σύγχρονες πυραυλικές απειλές αποτελεί εθνική προτεραιότητα.

Παρόλα αυτά, το μέγεθος του κόστους συνεχίζει να προκαλεί αντιδράσεις ακόμη και μέσα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ίσως θα ήταν πιο αποτελεσματικό να επενδυθούν μικρότερα ποσά σε επίγεια αντιπυραυλικά συστήματα, τα οποία ήδη υπάρχουν και μπορούν να αντιμετωπίσουν αρκετές από τις σημερινές απειλές, χωρίς να απαιτείται ένα γιγαντιαίο δίκτυο δορυφόρων.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το “Golden Dome” αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα και ακριβά αμυντικά προγράμματα στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Το αν θα καταφέρει τελικά να υλοποιηθεί, ή αν θα παραμείνει ένα υπερφιλόδοξο σχέδιο, όπως συνέβη με το πρόγραμμα “Star Wars” του Ρίγκαν, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.

1. Το «Καθεστώς Ρυθμιστικού Χάους» έχει κόστος 

Μια από τις λιγότερο ορατές, αλλά εξαιρετικά δαπανηρές πηγές της ακρίβειας είναι το καθεστώς ρυθμιστικού χάους που επικρατεί στην αγορά. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Η επιμονή της κυβέρνησης να διατηρεί στον εθνικό Νόμο 4624/2019 διατάξεις που έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με τον Ευρωπαϊκό Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) οδήγησε στη Γνωμοδότηση 1/2020 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Η Αρχή ξεγύμνωσε τον εθνικό νόμο, δηλώνοντας ότι θα εφαρμόζει τις διατάξεις του Κανονισμού και όχι τις εθνικές διατάξεις που αντίκεινται στον Κανονισμό. Αυτή η θεσμική κωφότητα υποχρεώνει τις επιχειρήσεις σε ένα δαπανηρό καθεστώς ακόμα και «διπλής συμμόρφωσης». Για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜμΕ), το αρχικό κόστος συμμόρφωσης κυμαίνεται μεταξύ €5.000 και €20.000, με το ετήσιο κόστος συντήρησης (νομικοί σύμβουλοι, Υπεύθυνοι Προστασίας Δεδομένων – DPO, συστήματα ασφαλείας) να αγγίζει τα €3.000 έως €7.000. Στις μεγάλες επιχειρήσεις, το ετήσιο αυτό κόστος ξεπερνά εύκολα το €1.000.000.

Το κόστος αυτό αποδεικνύεται και αναποτελεσματικό στην πράξη λόγω των διεθνών νομικών κενών σε επίπεδο κορυφής δηλ. Κομισιόν (όπως ανέδειξαν οι αποφάσεις Schrems I & II του Δικαστηρίου της ΕΕ). Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιβαρύνονται με το κόστος των εκπομπών (€50-€100 ανά τόνο) και τη γραφειοκρατία των αναφορών βιωσιμότητας (Οδηγία CSRD). Το αποτέλεσμα είναι ένα ευρωπαϊκό και κατ’ επέκταση ελληνικό προϊόν να ξεκινά από το εργοστάσιο με ένα μειονέκτημα κόστους 20% έως 40% (regulatory premium) σε σχέση με ανταγωνιστικά προϊόντα τρίτων χωρών (π.χ. Κίνας) που βασίζονται σε φθηνό άνθρακα.

Αυτό το αυξημένο κόστος μετακυλίεται αυτούσιο στην τελική τιμή που πληρώνει ο Έλληνας καταναλωτής. Την ίδια στιγμή, η μόλυνση εισάγεται εναερίως στην ΕΕ από την αύξηση των ρύπων στην Κίνα, την Ινδία, τις ΗΠΑ, ή και στα Σκόπια, χώρες στις οποίες οι ευρωπαϊκές εταιρείες είτε μετακόμισαν είτε έκλεισαν, λόγω του κόστους των φίλτρων και των φόρων. Πάντως, οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών πέτυχαν στα χαρτιά τη μείωση της μόλυνσης από Co2.

2 Η ακρίβεια στο σουπερμάρκετ

Οι πολίτες αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν οι τιμές στα ράφια των σουπερμάρκετ να βρίσκονται στα ύψη, αλλά οι επίσημοι ισολογισμοί των εταιρειών στην Ελλάδα να εμφανίζουν αναιμικά κέρδη ή ακόμα και ζημιές. Η απάντηση βρίσκεται στη προκλητική πρακτική της τεχνητής μεταφοράς κερδών σε χώρες με εξαιρετικά χαμηλή φορολογία (όπως η Βουλγαρία με σταθερό συντελεστή 10%, η Κύπρος ή το Λουξεμβούργο). Η διαδικασία περιλαμβάνει τρία συγκεκριμένα βήματα:

1. Η Ίδρυση της «Ενδιάμεσης» Εταιρείας. Ο όμιλος του σουπερμάρκετ ιδρύει μια θυγατρική εταιρεία αγορών ή logistics σε μια χώρα με χαμηλό φορολογικό συντελεστή (π.χ. στη Βουλγαρία).
2. Η Τεχνητή Υπερτιμολόγηση. Η ενδιάμεση εταιρεία αγοράζει μαζικά αγαθά από τους παραγωγούς σε πολύ χαμηλή τιμή (π.χ. €1,00 το κομμάτι) και τα μεταπουλά στην ελληνική της θυγατρική στην τεχνητά διογκωμένη τιμή των €2,80. Το τεράστιο κέρδος (€1,80) ενθυλακώνεται στο εξωτερικό.
3. Το «Εξαφανισμένο» Κέρδος στην Ελλάδα. Το σουπερμάρκετ στην Ελλάδα εμφανίζει στα βιβλία του ότι αγόρασε το προϊόν €2,80 και το πούλησε €3,00. Το εμφανιζόμενο μικτό κέρδος είναι μόλις €0,20. Αν αφαιρεθούν τα λειτουργικά έξοδα (ρεύμα, μισθοί, ενοίκια), η εταιρεία εμφανίζει μηδενικά κέρδη και δεν πληρώνει σχεδόν καθόλου φόρο εισοδήματος στο ελληνικό κράτος.

Το ίδιο «κόλπο» εφαρμόζεται και για άυλες υπηρεσίες, όπως τα υπέρογκα δικαιώματα χρήσης σήματος (royalties) ή οι εικονικές αμοιβές για «συμβουλευτικές υπηρεσίες» προς τη μητρική. Η ΑΑΔΕ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) γνωρίζουν την πρακτική και επιβάλλουν τη σύνταξη «Φακέλου Τεκμηρίωσης Ενδοομιλικών Συναλλαγών» βάσει της Αρχής των Ίσων Αποστάσεων. Ωστόσο, ο έλεγχος αποτυγχάνει στην πράξη. Μεγάλη η δυσκολία για τους ελεγκτές να αποδείξουν επιστημονικά τη «σωστή» διεθνή τιμή για χιλιάδες κωδικούς, ενώ οι πολυεθνικές θωρακίζονται νομικά από κορυφαίες παγκόσμιες ελεγκτικές εταιρείες (Big Four).

3. Καρτέλ σε τράπεζες και σουπερμάρκετ

Η ύπαρξη εναρμονισμένων πρακτικών (καρτέλ) σε κρίσιμους τομείς όπως οι συστημικές τράπεζες και τα σουπερμάρκετ είναι διάχυτη στην ελληνική αγορά. Η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Κομισιόν (DG COMP) «κλείνει τα μάτια» στην Ελλάδα. Ο λόγος είναι η Αρχή της Επικουρικότητας και συγκεκριμένοι πολιτικοί κανόνες:

• Το Κριτήριο του Επηρεασμού του Διακρατικού Εμπορίου. Βάσει των Άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ, η DG COMP παρεμβαίνει μόνο αν μια πρακτική επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών-μελών. Οι υψηλές προμήθειες των ελληνικών τραπεζών ή οι τιμές στα ελληνικά ράφια πλήττουν τον Έλληνα καταναλωτή, αλλά δεν επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Έτσι, δηλώνει αναρμόδια.
• Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ανταγωνισμού (ECN): Μέσω του Κανονισμού 1/2003, η ευθύνη μετακυλίεται στην εθνική αρχή (την Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού) ως την «πλέον κατάλληλη» (best placed). Όμως, η ελληνική αρχή παραμένει υποστελεχωμένη και εγκλωβισμένη σε δομικές αδυναμίες, και επιδιώκεται να παραμένει έτσι.
• Πολιτική Σκοπιμότητα. Οι ελληνικές τράπεζες διασώθηκαν με δισεκατομμύρια των Ευρωπαίων φορολογουμένων. Σήμερα, προτεραιότητα της ΕΚΤ και της Κομισιόν είναι η διασφάλιση της υψηλής κερδοφορίας και της κεφαλαιακής τους επάρκειας, ώστε να μην κινδυνεύσουν ξανά. Οι Βρυξέλλες δεν ανοίγουν μέτωπο που θα κλόνιζε το τραπεζικό σύστημα, αφήνοντας τον Έλληνα καταναλωτή απροστάτευτο ανάμεσα στην ευρωπαϊκή αποστασιοποίηση και την εγχώρια αδυναμία.

4. Η Αιμορραγία της Γεωργοκτηνοτροφίας και ο ΟΠΕΚΕΠΕ

Ενώ η άνοδος τιμών στα τρόφιμα καλπάζει, η εγχώρια πρωτογενής παραγωγή δέχεται ένα τελειωτικό χτύπημα που δεν σχετίζεται με τον πόλεμο, αλλά με το διαχρονικό διαχειριστικό μπάχαλο και το σκάνδαλο με τις κλοπές των επιδοτήσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Νόμιμοι παραγωγοί, πραγματικοί αγρότες και κτηνοτρόφοι, βλέπουν τα κονδύλια που δικαιούνται να κάνουν «φτερά» προς όφελος επιτήδιων, μέσα από κυκλώματα εικονικών δηλώσεων και ανύπαρκτων εκτάσεων. Η απώλεια αυτών των πόρων στερεί από τους παραγωγούς τη δυνατότητα να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων (που επιτείνεται από το κλείσιμο των ροών στο Στενό του Ορμούζ). Έτσι ο Έλληνας παραγωγός αναγκάζεται είτε να εγκαταλείψει την παραγωγή είτε να μετακυλίσει το κόστος, οδηγώντας σε αστρονομικές τιμές στα βασικά οπωροκηπευτικά και στα γαλακτοκομικά προϊόντα.

5. Το Συνταγματικό Σκάνδαλο των Ευρωπαϊκών Προστίμων 

Η κλοπή των κοινοτικών κονδυλίων και η συστηματική παραβίαση του ενωσιακού δικαίου επιφέρουν βαριά πρόστιμα από την ΕΕ Αναδεικνύεται έτσι μια βαθιά θεσμική εκτροπή. Πρόκειται για την πάγια τακτική του κράτους να ενσωματώνει αυτά τα πρόστιμα «στα βουβά» στον γενικό προϋπολογισμό, φορτώνοντάς τα στις πλάτες των φορολογουμένων.

Αυτή η πρακτική είναι κατάφωρα αντισυνταγματική. Σύμφωνα με το Σύνταγμα (Άρθρο 4 παρ. 5), οι πολίτες συνεισφέρουν αναλογικά στα δημόσια βάρη (υγεία, παιδεία, άμυνα). Το πρόστιμο της ΕΕ, όμως, δεν είναι δημόσιο βάρος. Είναι χρηματική ποινή που επιβάλλεται επειδή τα κρατικά όργανα παραβίασαν τον νόμο.

Η ενσωμάτωση των προστίμων στη γενική φορολογία επιτρέπει στο κράτος να παρανομεί και να στέλνει τον λογαριασμό στους πολίτες, απαλλάσσοντας τους πραγματικούς υπαίτιους (υπηρεσιακούς και πολιτικούς παράγοντες) από τις ευθύνες τους. Έτσι, ο πολίτης πληρώνει το μάρμαρο εις διπλούν. Οι φόροι κλείνουν τις τρύπες της διοικητικής ανικανότητας αντί να επιστρέφουν στην κοινωνία, και τα εκατομμύρια των προστίμων διογκώνουν τεχνητά το λειτουργικό κόστος του κράτους, συντηρώντας έναν μόνιμο πληθωριστικό μηχανισμό.

6. Η Ακτινογραφία των «Κρυφών Φόρων» 

Επιπλέον, η ελληνική αγορά λειτουργεί με ένα μόνιμο, δομικό «καπέλο» ακρίβειας που παράγεται από τη δυσλειτουργία του ίδιου του συστήματος:

• Το Παράδοξο του Τραπεζικού Συστήματος. Οι συστημικές τράπεζες καταγράφουν κέρδη-ρεκόρ, ενώ η ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρωζώνη, στραγγαλίζοντας τη ρευστότητα των ΜμΕ. Παράλληλα, τα κεφάλαιά τους στηρίζονται στον Αναβαλλόμενο Φόρο, η κοινωνία εγγυάται τα δάνειά τους μέσω του προγράμματος «Ηρακλής», αλλά τα διοικητικά συμβούλια εγκρίνουν προκλητικά μπόνους εκατομμυρίων για τα στελέχη τους, την ώρα που οι μισθοί και οι συντάξεις παραμένουν καθηλωμένοι.
• Ψηφιοποίηση της Γραφειοκρατίας. Το κράτος ψηφιοποιεί τις δομές του χωρίς να καταργεί τις περιττές διαδικασίες. Η πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας παραμένει χαμηλή (κοντά στο 60% του ευρωπαϊκού μέσου όρου). Το κράτος μας κοστίζει ακριβά σε σχέση με τον πλούτο που επιστρέφει.
• Καύσιμα και Νοθεία. Το λαθρεμπόριο και η νοθεία με βιομηχανικούς διαλύτες (όπως η τολουόλη) στερούν εκατοντάδες εκατομμύρια από τα δημόσια έσοδα. Για να καλύψει τη χασούρα, το κράτος διατηρεί τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα ύψη. Ο πολίτης πληρώνει τριπλά: βαρύ φόρο, νοθευμένο καύσιμο και ζημιές στο συνεργείο, ενώ λόγω νησιωτικότητας, κάθε αύξηση στα καύσιμα μεταφράζεται σε άμεσο ανατιμητικό σοκ.
• Στρεβλώσεις στην Αγορά. Η χαοτική απόσταση «από το χωράφι στο ράφι» λόγω ανεξέλεγκτων μεσαζόντων, η διατήρηση υψηλού ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και ένα ενεργειακό μοντέλο που συνδέει άκριτα την τιμή του ρεύματος με το πανάκριβο φυσικό αέριο, συνθέτουν το σκηνικό της ακρίβειας. Ακόμα και οι καθυστερήσεις στην απονομή Δικαιοσύνης λειτουργούν ως επιχειρηματικό ρίσκο που αυξάνει τις τελικές τιμές.
• Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (ΚΑΛΟ). Απέναντι σε αυτό το ολιγοπωλιακό μοντέλο, η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (ΚΑΛΟ) θα μπορούσε να αποτελέσει ανάσα, προσφέροντας εναλλακτικά δίκτυα παραγωγής και διανομής χωρίς μεσάζοντες. Όμως, παρά το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης (2021), η ΚΑΛΟ στην Ελλάδα προσκρούει σε δομικά εμπόδια και δεν αποδίδει τα αναμενόμενα ,αντίθετα με την επιτυχία που σημειώνει στην Ιταλία.

7. Το Συνταγματικό και Ηθικό Χρέος για τη Στέγαση

Η προστασία της ιδιωτικής κατοικίας αποτελεί ρητή συνταγματική επιταγή (Άρθρο 21). Όταν όμως το κράτος επιτρέπει στα ιδιωτικά Funds να λειτουργούν ως στυγνές εισπρακτικές μηχανές χωρίς κοινωνικό φίλτρο, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας. Για την πλειονότητα των πολιτών, η αδυναμία πληρωμής των δανείων δεν ήταν αποτέλεσμα δόλου, αλλά μιας βίαιης συστημικής κατάρρευσης (συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 25%, εκτίναξη ανεργίας) λόγω της χρεοκοπίας της χώρας και της συνακόλουθης φτωχοποίησης του πολίτη, κάτι που νομικά συνιστά «απρόοπτη μεταβολή των συνθηκών».

Είναι ηθικά και νομικά προκλητικό να διατηρείται στο ακέραιο η ονομαστική αξία του χρέους για τον πολίτη, την ίδια ώρα που το Fund εξαγοράζει το δάνειό του στο 10% ή 15% της αξίας του. Ο πολίτης μάτωσε για να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες και δεν του επιτρέπουν πρόσβαση στην απομείωση του χρέους του. Η θεσμοθέτηση του «Δικαιώματος Πρώτης Προσφοράς» —να μπορεί δηλαδή ο δανειολήπτης να εξαγοράσει το δάνειό του στην τιμή που το παίρνει το Fund— αποτελεί ελάχιστη πράξη δικαιοσύνης και όχι χάρισμα.

Συμπέρασμα: Ο Έλληνας φορολογούμενος έχει προπληρώσει πολύ ακριβά τη σταθερότητα αυτού του τόπου. Σήμερα, δικαιούται τη θεσμική αποδόμηση των παρασιτικών μηχανισμών, τη λογοδοσία και την επιστροφή αυτής της επένδυσης μέσα από ένα δίκαιο και αξιοπρεπές κόστος ζωής.