Κατά γενική ομολογία το 1994 έχει καταγραφεί και αναδειχτεί ως μία χρονιά οριακή και σημαδιακή, ως μία χρονιά σταθμός και ορόσημο στο μακραίωνο γίγνεσθαι του Αγίου Όρους και της Αθωνικής Πολιτείας.

Το 1994 προβάλλει αδιαμφισβήτητα ως «σωτήριο έτος» με επίκεντρο το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ) γιατί συνδέεται άρρηκτα με ένα Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα για το Άγιον Όρος. Ένα Πρόγραμμα με ενιαίο, συνεκτικό και ολοκληρωμένο σχεδιασμό, με κλιμακούμενη ιεράρχηση στόχων και χρονοδιαγράμματος, με εξελισσόμενη και αποτελεσματική υλοποίηση όλων των έργων, των παρεμβάσεων και των δράσεων.

Θεωρώ σκόπιμο και αναγκαίο, για λόγους ιστορικής καταγραφής, να καταθέσω πολύ συνοπτικά τη γνώση και την εμπειρία μου αναφερόμενος σε γεγονότα, σε συναντήσεις, σε χρονολογίες, σε πρόσωπα και αποφάσεις, που συσχετίζονται με τη διαμόρφωση, την υιοθέτηση και την εφαρμογή αυτού του Προγράμματος. Αξίζει να εξιστορήσω πολύ συνοπτικά, ανατρέχοντας σε συγκεκριμένα στοιχεία από το αρχείο μου το ιστορικό, το χρονικό αυτού του πρωτόγνωρου και κρίσιμου Προγράμματος.

Νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Πολιτείας και Αγίου Όρους

Οι ουσιαστικές και συνεκτικές προσλαμβάνουσες παραστάσεις μου για το συμβολισμό και την αξία του Αγίου Όρους για την Ορθοδοξία, τον Ελληνισμό και τον Πολιτισμό ανάγονται χρονικά στη 10ετία του 1980. Εμπεριέχονται στους διαλόγους μου με τους αείμνηστους Κωστή Μοσκώφ, Γιώργο Στεφανάκη, Διονύση Σαββόπουλο και τους Γέροντες Βασίλειο Γοντικάκη και Γεώργιο Καψάνη και τον Πέτρο Ευθυμίου, ο οποίος διατηρούσε στενές σχέσεις με τον αξιοσέβαστο, δραστήριο, έγκυρο και πολύτιμο «Σύλλογο Φίλων του Αγίου Όρους».

Μέσα από το διάλογο και τις σχέσεις μου με αυτά τα Πρόσωπα είχα διαμορφώσει μία συνολική και εναργέστατη εικόνα για την κατάσταση, τα προβλήματα και τις ανάγκες του Αγίου Όρους. Στο τρίτο 10ημερο του Οκτωβρίου 1993 προσδιορίστηκαν στο ΥΠΕΧΩΔΕ δύο συναντήσεις με τον “Σύλλογο Φίλων Αγίου Όρους”, που εκπροσωπούσαν ο Πρόεδρος Βασίλειος Κέκης (Ιατρός), ο Αντιπρόεδρος Γεώργιος Βελής (Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου), Κώστας Κούρτης (Ιατρός), με τη συμμετοχή του εμβληματικού και φλογερού Γέροντα της Μονής Ιβήρων Βασίλειου Γοντικάκη και του αδελφικού μου Φίλου Πέτρου Ευθυμίου (Δημοσιογράφος τότε και μετά Ευρωβουλευτής, Βουλευτής και Υπουργός του ΠΑΣΟΚ).

Ο Πέτρος Ευθυμίου με τους πνευματικούς και οργανικούς δεσμούς του με το Άγιον Όρος, είχε καταλυτική συμβολή και κομβικό ρόλο στην προετοιμασία ενός αξιόπιστου διαλόγου για το “όλον εγχείρημα” και τη θετική έκβασή του. Παράλληλα πολύτιμες ήταν οι συμβουλές για την “ανθρωπογεωγραφία” και τη θεσμική διάταξη της Αθωνικής Πολιτείας του Αρίστου Κασμίρογλου και του Γιώργου Δαλακούρα (Ευρωβουλευτής και Βουλευτής της ΝΔ), οι οποίοι ευτύχησαν μετά να έχουν μία μακρά, ευδόκιμη, θετική και καταξιωμένη θητεία ως Διοικητές του Αγίου Όρους.

Επίσης καθοριστική και εξόχως δημιουργική συμμετοχή είχε η Σύμβουλός μου στο ΥΠΕΧΩΔΕ Κυριακή Κατσάνου (Αρχιτέκνων – Μηχανικός), ως υπεύθυνη και ταυτισμένη όλα τα χρόνια με το συντονισμό και την εξέλιξη των προγραμμάτων για την Αθωνική Πολιτεία. Οι συναντήσεις μας ήταν γόνιμες και παραγωγικές για την διαπίστωση “ης παρούσας δύσκολης και οριακής κατάστασης του Αγίου Όρους συνολικά” αλλά κυρίως για την “απαιτούμενη ολοκληρωμένη σωστική παρέμβαση” της Ελληνικής Πολιτείας.

Εξουσιοδότησα όλους τους συνομιλητές μου να αναλάβουν την πρωτοβουλία ενημέρωσης των Συλλογικών Θεσμών της Αθωνικής Πολιτείας για το θετικό ενδιαφέρον της Κυβέρνησης. Το επόμενο βήμα ήταν ο προσδιορισμός ξεχωριστών συναντήσεών μας στο ΥΠΕΧΩΔΕ με εκπροσώπους της Αθωνικής Πολιτείας και των Ιερών Μονών για ένα ουσιαστικό και αποτελεσματικό διάλογο με υπόσχεση ένα ολοκληρωμένο Πρόγραμμα παρέμβασης.

Μέσα από αυτές τις διεργασίες άνοιξαν διάπλατα για πρώτη φορά οι “πύλες” του ΥΠΕΧΩΔΕ στους “Μοναστές, Ασκητές και Στοχαστές” του Αγίου Όρους για έναν ανοιχτό, “κατακλυσμιαίο” ισότιμο, θεσμικό διάλογο και για μια γόνιμη θετική συνεργασία με την Ελληνική Πολιτεία, με το Ελληνικό Κράτος, με την Κυβέρνηση και τα Υπουργεία, μια συνεργασία με μεγάλες προσδοκίες και ευοίωνες προοπτικές.

Τα SOS του Αγίου Όρους και η απάντηση της Πολιτείας

Η Αθωνική Πολιτεία με τη συλλογική της εκπροσώπηση και όλες οι Ιερές Μονές κατέθεσαν τις περιγραφές και τις προτάσεις, τις Μελέτες και τα αιτήματά τους, εκπέμποντας S.O.S. για τη σωτηρία του Αγίου Όρους συνολικά και για την κάθε Μονή ξεχωριστά. Τα «S.O.S.» του Αγίου Όρους (κατά τις δεκάδες συναντήσεις μας στο δίμηνο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου το 1993) ήταν πολλαπλά, πολυσήμαντα και αδιαμφισβήτητα και συμπύκνωναν επιγραμματικά τις εξής επισημάνσεις και εκκλήσεις:

«….. Ο Χρόνος κάθε μέρα σε όλους τους Ναούς και τους Λατρευτικούς χώρους, σε όλα τα Κτίρια, σε όλες τις υποδομές αφήνει τα σημάδια μιας εμφανέστατης εγκατάλειψης και μιας επαπειλούμενης σταδιακής κατάρρευσης….». «….. Ο Χρόνος κάθε μέρα αφήνει τα σημάδια μιας αργόσυρτης και επικίνδυνης φθοράς όλων των Κειμηλίων, των Χειρόγραφων, των Βιβλίων, των Κωδίκων, των Εικόνων, των Τοιχογραφιών και όλων των Θρησκευτικών και Πολιτισμικών Θησαυρών…..».

«….. Χωρίς την ενδεδειγμένη συντήρηση, θωράκιση, αναστήλωση και ανακαίνιση των Ναών και των Κτιριακών συγκροτημάτων, χωρίς την απαιτούμενη διαφύλαξη, συντήρηση και προστασία των «Θησαυρών», χωρίς ριζικές και δραστικές παρεμβάσεις για τα πάντα, οι κίνδυνοι της καταστροφής είναι υπαρκτοί και σωρευτικοί με μοιραία αποτελέσματα…..».

«…… Η Χερσόνησος του Άθω με την επίζηλη γεωγραφική της θέση και τη γεωμορφολογία της, βρίσκεται διαρκώς εκτεθειμένη, πάντα ευάλωτη και απροστάτευτη, σε ακραία φυσικά φαινόμενα όπως οι σεισμοί με συχνές έντονες σμηνοσειρές, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές, οι καταιγίδες, οι θαλασσοταραχές και οι τρικυμίες με “μανιασμένους Μαρδόνιους” κυματισμούς. Είναι επιτακτική ανάγκη να σχεδιαστούν σύγχρονες και ανθεκτικές υποδομές προστασίας…».

«….. Η Ελληνική Πολιτεία έχει ιστορικό χρέος στο όνομα της Ορθοδοξίας και της Πολιτισμικής Κληρονομιάς, στο όνομα της Ελλάδας και του Ελληνισμού να αντιμετωπίσει ριζικά τα «εκρηκτικά» προβλήματα, με ένα σχέδιο ανατροπής της φθοράς και της εγκατάλειψης, με ένα σωστικό ολοκληρωμένο σχέδιο αποτροπής της νομοτελειακής κατάρρευσης με ριζικές λύσεις και προοπτική, ένα σχέδιο αντάξιο μιας χιλιόχρονης διαδρομής …..».

Οι Εκπρόσωποι του Αγίου Όρους και των Ιερών Μονών είχαν εκπληρώσει με σαφήνεια και αξιοπιστία το ιερό καθήκον τους, περιγράφοντας τα προβλήματα και την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καταθέτοντας Μελέτες και Προτάσεις και εκπέμποντας τα «S.O.S.» του Όρους. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ) ως θεσμικός φορέας της Ελληνικής Πολιτείας όφειλε με σοβαρότητα, ευθύνη και διαφάνεια να δώσει πειστικές απαντήσεις και ουσιαστικές Λύσεις.

Η «Επιτελική Επιτροπή Ειδικού Σκοπού και Ταχύτατης Δράσης» του ΥΠΕΧΩΔΕ βασισμένη στα SOS, στις Μελέτες, τις προτάσεις και τα συναφή αιτήματα των Φορέων της Αθωνικής Πολιτείας και των Ιερών Μονών με γόνιμο διάλογο και αποτελεσματική συνεργασία με ικανά και έμπειρα Στελέχη του ΚΕ.Δ.Α.Κ. και με ορισμένες επιτόπιες διερευνητικές επισκέψεις κατάφερε σε χρόνο ρεκόρ (…. 10 εβδομάδες περίπου….) στις αρχές Ιανουαρίου του 1994 να διαμορφώσει και να συναρθρώσει ένα καινοτόμο και ολοκληρωμένο Σχέδιο.

Ένα συνεκτικό και ιεραρχημένο Σχέδιο – Πρόγραμμα με στόχους, παρεμβάσεις και έργα, με χρονοδιάγραμμα (κατά φάσεις), με θεσμικές και διάφανες διαδικασίες με ασφαλιστικές δικλείδες για την έγκριση των Μελετών και τον έλεγχο της εξέλιξης και της χρηματοδότησης των Έργων, με συνολικές προσεγγίσεις για τους προβλεπόμενους προϋπολογισμούς και τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους.

Το σχέδιο για το Άγιο Όρος

Αυτό το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα αποτελούσε μία ουσιαστική και απόλυτη δέσμευση για να καλυφθεί το ανεκπλήρωτο ιστορικό χρέος της Ελληνικής Πολιτείας προς την Αθωνική Πολιτεία συνολικά και προς τις 20 Ιερές Μονές ξεχωριστά, δίνοντας ριζικές και λυτρωτικές λύσεις στις ανάγκες, τα προβλήματα και τις προοπτικές τους. Το ΥΠΕΧΩΔΕ είχε πια, “ως ένα μικρό ανθρώπινο θαύμα”, δύο επεξεργασμένες και ιεραρχημένες εναλλακτικές προτάσεις, συναρτημένες με την οικονομική συγκυρία και τις δυνατότητες χρηματοδότησης.

Ως Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ είχα χρέος (στις αρχές Ιανουαρίου του 1994) να ενημερώσω με επιχειρήματα για την απόλυτη αναγκαιότητα, για την αυταπόδεικτη κρισιμότητα και για όλες τις πτυχές (Εθνικές, Θρησκευτικές, Πολιτισμικές και Περιβαλλοντικές) του πρωτόγνωρου Προγράμματος με τις δυνητικές δύο εναλλακτικές προτάσεις στους συναρμόδιους Υπουργούς (Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη και Θάνο Μικρούτσικο, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργο Γεννηματά και Γιώργο Ρωμαίο και Βορείου Ελλάδας Ντίνο Τριαρίδη).

Όλοι έδειξαν ανυπόκριτα τον ενθουσιασμό τους για το πρωτόγνωρο Πρόγραμμα δηλώνοντας ένθερμα τη σύμφωνη γνώμη τους και την αμέριστη υποστήριξή τους. Θυμάμαι το έκδηλο παράπονο της Μελίνας γιατί με το “άβατο” δεν μπορούσε να προσκυνήσει, να επισκεφθεί και να γνωρίσει το Άγιον Όρος καθώς και την οφειλόμενη επισήμανση και ειδική μνεία ως προς το ύψος και τη ροή της χρηματοδότησης του Γιώργου Γεννηματά και του Γιώργου Ρωμαίου με την προτροπή τους να συζητηθεί και να κατοχυρωθεί το Πρόγραμμα ως απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.

Αμέσως μετά την ομόθυμη αποδοχή του Προγράμματος από τους Συναρμόδιους Υπουργούς επικοινώνησα με τον Πρωθυπουργό Ανδρέα Γ. Παπανδρέου, με αίτημά μου μία μονοθεματική συνάντηση με τίτλο: “Άγιον Όρος : Ένα κατεπείγον κρίσιμο και μείζον ζήτημα για τον Ελληνισμό, την Ορθοδοξία και την Ελλάδα”. Αιφνιδιάστηκε και απόρησε με το παράδοξο θεματολόγιο και το κατεπείγον του αιτήματός μου και έχοντας μία έκδηλη περιέργεια, προσδιόρισε αμέσως τη συνάντηση για την επόμενη ημέρα στο Μέγαρο Μαξίμου.

Οφείλω για λόγους ιστορικούς, ανατρέχοντας (…και πάλι…) στο αρχείο μου, να καταθέσω συνοπτικά τη μαρτυρία μου, τους διαλόγους και το βίωμα μου γι’ αυτή την ξεχωριστή και κρίσιμη συνάντησή μας. Με δέχτηκε όπως πάντα με την ίδια οικειότητα αλλά με μια διερευνητική ματιά και ένα αινιγματικό χαμόγελο με τις προκαταρκτικές φράσεις:

«….. Βλέπω έχεις έρθει προετοιμασμένος και αρματωμένος εάν κρίνω από τους φακέλους, τους χάρτες και τα φωτογραφικά άλμπουμ των Μονών. Αναμένω με ενδιαφέρον την εισήγησή σου, έχοντας αγωνία για την τύχη των προτάσεών σου…..». «….. Το θέμα μας είναι όντως μείζον και ζωτικής σημασίας….. Διαισθάνομαι ότι χρειαζόμαστε αρκετό διαθέσιμο χρόνο, γι’ αυτό έχω κρατήσει ένα δίωρο χωρίς διακοπές …..».

«….. Έχω προετοιμαστεί για τη συζήτησή μας. Με ενδιαφέρει και με αφορά περισσότερο από όσο νομίζεις… Μην ξεχνάς ότι το επώνυμό μου παραπέμπει στην Ορθοδοξία και την Ιεροσύνη. Πολύτιμη κληρονομιά από το όνομα του παππού μου, ο οποίος ήταν ένας πιστός, αφοσιωμένος, προικισμένος Ιερέας (Παπα-Ανδρέας στο Καλέντζι Αχαΐας) με πνευματικές και φιλοσοφικές αναζητήσεις, με πλούσια κοινωνική δράση….». «….. Στο τέλος της συνάντησής μας θα φανεί ποιος από τους δύο μας θα εκπλαγεί περισσότερο με τις επιλογές μας και κυρίως με τις αποφάσεις μας….».

Με αιφνιδίασε με την εισαγωγή του, που ήταν εμφανώς και σκόπιμα αμφίσημη και ασυνήθιστη. Ήταν όμως δηλωτική των υπερβατικών πολιτικών, πνευματικών και υπαρξιακών του αναζητήσεών του εκείνη την εποχή. Βεβαίως υπάρχει η εξήγηση για τις πολιτικές ιεραρχήσεις του και για την επιθυμία του να επιδιώκει ουσιαστικές συζητήσεις στρατηγικής και σχεδιασμού, έξω και πέρα από την τετριμμένη ατζέντα, την καθημερινότητα και τις χαμηλές πτήσεις της Πολιτικής.

Μετά την περιπέτεια της υγείας του αλλά και μετά την πολιτική και ηθική δικαίωσή του με τις αποφάσεις της Ελληνικής Δικαιοσύνης και με την εκλογική νίκη τον Οκτώβριο του 1993, είχε γυρίσει ως Ηγέτης και ως Πρωθυπουργός πιο στοχαστικός και πιο διορατικός, πιο φιλοσοφημένος και πιο οξυδερκής, πιο συναισθηματικός, γαλήνιος και ανθρώπινος και κυρίως πάντα ανοιχτός και πάντα ευαίσθητος για τις μείζονες προκλήσεις και για το μελλοντικό γίγνεσθαι της χώρας και της κοινωνίας μας.

Ο Κώστας Λαλιώτης είναι ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός.

Το πρόγραμμα των σειρών συμπληρώνουν οι νέοι κύκλοι των «The Chelsea Detective» και «Ludwig», καθώς και το κλασικό «Star Trek: The Original Series» του 1966. Στις κινηματογραφικές αφίξεις, ξεχωρίζουν, επίσης, το θρίλερ «Καμία Άλλη Επιλογή» και η οικογενειακή ταινία «Οι Επαναστάτες του Σαββατοκύριακου», ενώ οι φίλοι των ντοκιμαντέρ θα απολαύσουν σπάνιο υλικό για τη ζωή του Μπίλι Άιντολ και μια ξεχωριστή συνάντηση της Τζούντι Ντεντς με τον Κένεθ Μπράνα.

Οι σειρές του Αυγούστου

Η 3η σεζόν της καταιγιστικής σειράς δράσης «Lioness» με δημιουργό τον Τέιλορ Σέρινταν (Δευτέρα 3/8, 22:00, COSMOTE SERIES, 24 ώρες μετά την Αμερική) επιστρέφει με την Joe (Ζόε Σαλντάνα) να αναλαμβάνει την πιο επικίνδυνη μυστική αποστολή της καριέρας της, καθώς κρυφά δίκτυα, ξένοι πράκτορες και προσωπικές προδοσίες αποκαλύπτονται. Μια μέρα μετά (Τρίτη 4/8, στην On Demand υπηρεσία της COSMOTE TV), οι αστυνομικοί ντετέκτιβ Μαξ Άρνολντ και Λέιλα Γουόλς επιστρέφουν στην 4η σεζόν του «The Chelsea Detective» για να εξιχνιάσουν τέσσερις νέες απαιτητικές υποθέσεις εγκλημάτων, που εκτυλίσσονται πίσω από τις πολυτελείς βιτρίνες και την ήρεμη καθημερινότητα του αριστοκρατικού Τσέλσι.

Τον ίδιο μήνα έρχεται και η 2η σεζόν της σειράς μυστηρίου «Ludwig» (Παρασκευή 21/8, 22:00, COSMOTE SERIES, 24 ώρες μετά την Αγγλία), στην οποία ο Τζον Τέιλορ καλείται να λύσει νέους άλυτους γρίφους για την αστυνομία του Κέιμπριτζ, ενώ παράλληλα αναζητά στοιχεία για την εξαφάνιση του δίδυμου αδελφού του, Τζέιμς. Οι λάτρεις της επιστημονικής φαντασίας θα έχουν στη διάθεσή τους και τους 3 κύκλους του θρυλικού «Star Trek: The Original Series» (Πέμπτη 6/8, 20:00, στην On Demand υπηρεσία της COSMOTE TV, με όλα τα επεισόδια της σειράς). Η κλασική σειρά του 1966 ακολουθεί το πλήρωμα του USS Enterprise με επικεφαλής τον κυβερνήτη Τζέιμς Τ. Κερκ σε μια πενταετή αποστολή εξερεύνησης του διαστήματος.

Οι κινηματογραφικές αφίξεις του μήνα

Ο Αύγουστος φέρνει την ταινία τρόμου «Scream 7» (Κυριακή 30/8, 21:00, COSMOTE CINEMA 1) με τη Νιβ Κάμπελ να επιστρέφει ως Σίντνεϊ Πρέσκοτ για να προστατεύσει την κόρη της από έναν νέο Ghostface. Με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας, θα προβληθούν 4 προηγούμενες ταινίες του δημοφιλούς franchise τρόμου στο COSMOTE CINEMA 1 από την Τετάρτη 26 Αυγούστου, καθημερινά στις 21:00.

Στις κινηματογραφικές αφίξεις ξεχωρίζει επίσης, το θρίλερ «Καμία Άλλη Επιλογή» (Κυριακή 16/8, 21:00, COSMOTE CINEMA 1), το οποίο αποτελεί διασκευή της ταινίας του Κώστα Γαβρά, το «Τσεκούρι», και ακολουθεί έναν απελπισμένο οικογενειάρχη που απολύεται από τη δουλειά του και αποφασίζει να εξοντώσει κάθε ανταγωνιστή για να εξασφαλίσει μια νέα θέση εργασίας. Στην ατζέντα του μήνα ανήκει και η οικογενειακή ταινία «Οι Επαναστάτες του Σαββατοκύριακου» (Παρασκευή 14/8, 21:00, COSMOTE CINEMA 1), στην οποία ένας πατέρας προσπαθεί να βοηθήσει τον 10χρονο γιο του, που είναι στο φάσμα του αυτισμού, να επιλέξει την αγαπημένη του ποδοσφαιρική ομάδα, ταξιδεύοντας σε όλα τα γήπεδα της Γερμανίας.

Παράλληλα, το μουσικό ντοκιμαντέρ «Billy Idol Should Be Dead» (Παρασκευή 28/8, 22:00, COSMOTE CINEMA 2) παρουσιάζει την εκρηκτική καριέρα και τις προσωπικές μάχες του εμβληματικού Μπίλι Άιντολ, από τα πρώτα του βήματα στην πανκ μέχρι την καθιέρωσή του ως παγκόσμιο σύμβολο της ροκ. Επιπλέον, στο ντοκιμαντέρ «Tea with Judi Dench» (Σάββατο 1/8, 22:45, COSMOTE CINEMA 1) η Τζούντι Ντεντς προσκαλεί για τσάι τον καλό της φίλο Κένεθ Μπράνα, κάνοντας μια συγκινητική αναδρομή στη μακρόχρονη φιλία και την κοινή τους πορεία στο θέατρο και το σινεμά.

Για τους μικρούς φίλους της COSMOTE TV, η μεταγλωττισμένη ταινία «Καρό Νίντζα 3» (Σάββατο 22/8, 19:20, COSMOTE CINEMA 1) έρχεται για να ολοκληρώσει την αγαπημένη τριλογία περιπέτειας.

Κάθε νέο επεισόδιο σειράς και κάθε ταινία θα είναι διαθέσιμα, αμέσως μετά την προβολή τους στα κανάλια της COSMOTE TV, στον On Demand κατάλογό της. Μέσα από την υπηρεσία, οι συνδρομητές απολαμβάνουν πρόσβαση σε πάνω από 12.000 τίτλους, με ταινίες, σειρές, ντοκιμαντέρ και εκπομπές, για ατελείωτη διασκέδαση για όλα τα γούστα.

Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ποιο ακριβώς θα είναι το περιεχόμενο του νόμου και ποιες ρυθμίσεις θα προβλέπει για τα πρόσωπα που εμπλέκονται στη διαδικασία. Ο Κουρτουλμούς άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και άλλες νομοθετικές πρωτοβουλίες, τονίζοντας ότι η διαδικασία δεν εξαντλείται στην ψήφιση ενός μόνο νόμου.

Σε πολιτικό επίπεδο, παρουσίασε τη ρύθμιση ως την αφετηρία μιας «νέας εποχής αδελφοσύνης», εθνικής αλληλεγγύης και ενίσχυσης της δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία εισέρχεται σε μια περίοδο χωρίς όπλα και συγκρούσεις.

«Ειδικός νόμος» για το PKK

Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί οι συγκεκριμένες πρόνοιες του νόμου. Από τις δηλώσεις του δεν προκύπτει αν θα προβλέπονται μειώσεις ποινών, αναστολές διώξεων, επιστροφή μελών από το εξωτερικό, μέτρα επανένταξης, ή άλλες ειδικές ρυθμίσεις.

Όταν ο Κουρτουλμούς αναφέρεται σε νόμο που θα αφορά τη «διαλυθείσα οργάνωση», επιχειρεί να διαχωρίσει τη ρύθμιση από την έννοια της ατομικής χάρης. Το πλαίσιο που περιγράφει συνδέεται με τη συλλογική διάλυση και τον αφοπλισμό του PKK και όχι με μια γενική ή προσωποποιημένη αμνηστία.

Με βάση τη δική του περιγραφή, η σειρά των βημάτων είναι σαφής: «Πρώτα η πλήρης διάλυση και ο αφοπλισμός του PKK και στη συνέχεια η ενεργοποίηση ενός ειδικού νόμου για τη διαχείριση της νέας κατάστασης — χωρίς αυτός να χαρακτηριστεί ή να παρουσιαστεί ως αμνηστία».

Η επίμονη διαβεβαίωση ότι «δεν πρόκειται για αμνηστία» έχει και πολιτική σημασία. Η τουρκική κυβέρνηση και η Εθνοσυνέλευση επιδιώκουν να αποφύγουν την εντύπωση μιας γενικευμένης ή αδιακρίτως παρεχόμενης συγχώρεσης αδικημάτων, ενώ παράλληλα διαμορφώνουν ένα νομικό πλαίσιο που θα μπορούσε να διευκολύνει την ολοκλήρωση της διαδικασίας μετά τον αφοπλισμό και τη διάλυση της οργάνωσης.

Γερμανικό έντυπο δυσανασχέτησε πολύ με την “αξίωση” των Ελλήνων να μην πλήττονται καράβια τους και ότι δεν μπορεί η ΕΕ να κάνει τα… χατίρια του καθενός! Προβάλλει δε την δήλωση (ανωνύμου) διπλωμάτη ότι «αυτό το βέτο δεν θα πέρασε έτσι» και «η Ευρώπη έχει επιδείξει… μεγάλη αλληλεγγύη (!) προς την Ελλάδα, οπότε η Ελλάδα οφείλει να κάνει το ίδιο»…

Χώρια που η Ελλάδα συμβάλει, κατά τη γνώμη του, πολύ λίγο στην οικονομική  βοήθεια προς την Ουκρανία! Δεν μας είπε πόσο και πώς ακριβώς μας στήριξαν στην χρεοκοπία, ή στο Κυπριακό ή στο casus belli, αλλά κάθε χώρα ως γνωστόν θυμάται και ξαμολάει σαν ρουκέτες μόνον ό,τι εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα.

Το Κίεβο πήρε αέρα και συνεχίζει τα πλήγματά του θεωρώντας ότι η Ελλάδα δεν είναι κράτος με ιδιαίτερη σημασία, διότι η ΕΕ στο ελληνικό βέτο αντέδρασε ανθελληνικά, όχι μόνον με διάσπαρτες δηλώσεις χωρίς καν υπονοούμενα, αλλά και επισήμως, θεωρώντας ότι “θα βρεθεί φόρμουλα να περνάνε οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, χωρίς ομοφωνία”. Ενόχλησαν και οι ενστάσεις Γαλλίας και Βουλγαρίας βέβαια, αλλά πιο πολύ τους εξόργισε η ένσταση της… ασήμαντης Ελλαδίτσας που τους συνήθισε να λέει σε όλα “ναι”. Υπάρχει και η σκέψη ότι το Κίεβο δεν έπληξε τυχαία τα δύο ελληνόκτητα τάνκερ, στέλνοντας “μήνυμα” στην Αθήνα…

Τι απέσπασε με το βέτο η Ελλάδα

Η Ελλάδα ήρε το βέτο της όταν συμφωνήθηκε να εξαιρεθεί από τις απαγορεύσεις για ρωσικό LNG, καθώς η ΕΕ σκόπευε να επιβάλει πλήρη απαγόρευση στη μεταφόρτωση και μεταφορά ρωσικού LNG προς χώρες εκτός της Ένωσης. Μετά το βέτο, συμφωνήθηκε προσωρινή εξαίρεση για υφιστάμενα συμβόλαια που είχαν υπογραφεί πριν από την εισβολή του 2022. Η εξαίρεση αυτή θα υπόκειται σε ετήσια αναθεώρηση, δίνοντας στην Ελλάδα εκ νέου δικαίωμα βέτο.

Επίσης η Ελλάδα εκμαίευσε και την προστασία της εταιρείας Dynagas (συμφερόντων του εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου), η οποία διαθέτει εξειδικευμένα παγοθραυστικά τάνκερ μεταφοράς LNG από το ρωσικό Yamal στην Αρκτική. Η εταιρεία είχε προειδοποιήσει για κίνδυνο χρεοκοπίας, εάν δεν εξαιρείτο.

Ως αντάλλαγμα για την υπογραφή του πακέτου, η Αθήνα δέχθηκε να παραμείνει το ανώτατο όριο (price cap) για το ρωσικό αργό πετρέλαιο στα 44,10 δολάρια το βαρέλι για 12 μήνες. Αυτό απέτρεψε μια προγραμματισμένη αυτόματη αύξηση του πλαφόν (που θα άγγιζε τα 75 δολάρια), η οποία θα επέτρεπε μεν νομίμως στα ελληνικά τάνκερ να μεταφέρουν ακριβότερο ρωσικό πετρέλαιο, αλλά θα αύξανε τα έσοδα της Μόσχας.

Οι ναυτικοί;

Η δυσαρεστημένη από τα βέτο ΕΕ πάντως αποφάσισε να εξετάσει φόρμουλα στον τρόπο επιβολής κυρώσεων, σπάζοντάς τες σε μικρότερα «θεματικά πακέτα», ώστε να παρακάμπτει την αρχή της ομοφωνίας. Οπότε απρόσκοπτοι οι Ουκρανοί έπληξαν σήμερα με drones στη Μαύρη Θάλασσα τα πλοία Nissos Sifnos με σημαία Νήσων Μάρσαλ και Marathi με σημαία Νήσου του Μαν. Το θέμα πάντως πέρα από τις οικονομικές του συνέπειες, αφορά άμεσα και την ασφάλεια των ναυτικών.

Οι ναυτικοί είναι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα και άμαχος πληθυσμός. Εντούτοις, όχι μόνον κανείς δεν το έθιξε αυτό στην όλη συζήτηση περί πληγμάτων σε εμπορικά πλοία, αλλά το βλέπουμε κα κάθε μέρα στις σχετικές ειδήσεις, είτε από Ορμούζ, είτε από άλλες θάλασσες, όπου αναφέρεται για παράδειγμα αν το πλοίο που επλήγη παραμένει αξιόπλοο., ή αν προκλήθηκε ρύπανση, και αργότερα (ή ποτέ!) αναφέρεται σε συμπληρωματική είδηση αν είναι καλά το πλήρωμα.

Τα νέα πλήγματα σε τάνκερ

Στη νέα επίθεση τα ελληνόκτητα τάνκερ επλήγησαν στη Μαύρη Θάλασσα την ώρα που φόρτωναν πετρέλαιο. Στο στόχαστρο σήμερα  βρέθηκε το suezmax Nissos Sifnos της Okeanis Eco Tankers του Αλαφούζου (σ.σ. suezmax χαρακτηρίζονται τα πλοία που δηλώνουν ότι χωρούν να περάσουν έμφορτα από τη Διώρυγα του Σουέζ και συνήθως αφορά τάνκερ χωρητικότητας 120.000 έως 200.000 τόνων). Επίσης επλήγη το Marathi , συμφερόντων Προκοπίου.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 20 Ιουλίου, είχαν χτυπηθεί στην ίδια περιοχή τα τάνκερ Nissos Ios (Αλαφούζος) και Militos (Προκοπίου). Η Caspian Pipeline Consortium (CPC) ανέφερε ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί, ή ανθρώπινες απώλειες, σημειώνοντας ότι και τα δύο πλοία παρέμειναν εν ενεργεία. Στο Marathi εκδηλώθηκε πυρκαγιά με το πλήρωμα να αναλαμβάνει την κατάσβεση. Οι ναυτικοί σύμφωνα με την πλοιοκτήτρια είναι καλά. Το Marathi επλήγη σε απόσταση 10 χλμ. από τον τερματικό σταθμό στον οποίο κατευθυνόταν. Και τα δύο επλήγησαν στις 2:00 τη νύχτα.

To Κίεβο ανακοίνωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της πραγματοποίησαν επιθέσεις «εναντίον τεσσάρων ρωσικών δεξαμενόπλοιων στη Μαύρη Θάλασσα και στη Θάλασσα του Αζόφ». Σύμφωνα με τηλεγράφημα του Reuters, ο διοικητής των Δυνάμεων Μη Επανδρωμένων Συστημάτων της Ουκρανίας, Ρόμπερτ Μπρόβντι, ανέφερε μέσω Telegram ότι οι ουκρανικές δυνάμεις έπληξαν συνολικά τέσσερα δεξαμενόπλοια, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τις επιθέσεις.

Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πραγματικότητα που επιβάλλει έναν νέο ιστορικό απολογισμό. Δεν πρόκειται για απολογισμό κομμάτων ή προσώπων. Πρόκειται για την αποτίμηση ενός ολόκληρου πολιτικού και θεσμικού παραδείγματος. Γιατί η Μεταπολίτευση δεν υπήρξε μόνο μια πολιτική αλλαγή· αποτέλεσε το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο οργανώθηκε η δημόσια ζωή της χώρας για περισσότερο από μισό αιώνα.

Τα κόμματα που κυβέρνησαν αυτόν τον τόπο, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, εν παραλλήλω με την είσοδο της χώρα στην ΕΟΚ-ΕΕ, μετέτρεψαν τη χώρα από Έθνος -Κράτος των Ελλήνων, ολίγον κατά ολίγον, σε χώρο που μπορεί να κατοικεί κάθε τρίτος εισερχόμενος και με τους Έλληνες ξένους στον τόπο τους. Μετέτρεψαν το κράτος των Ελλήνων να παρίσταται ως ο μηχανισμός ικανοποίησης ξένων συμφερόντων, ένα “ξέφραγο αμπέλι” για κάθε περαστικό για κάθε επιβουλέα και για κάθε Επενδυτή της φτώχειας, άλλως της πεντάρας.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως είναι, η μεταπολίτευση ανταποκρίθηκε στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας του 21ου αιώνα; Η απάντηση είναι ότι ο ιστορικός κύκλος αυτής έχει ολοκληρωθεί. Δεν το αποδεικνύουν μόνο οι οικονομικές δυσκολίες, ούτε μόνο οι αλλεπάλληλες κρίσεις που γνώρισε η χώρα κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Το αποδεικνύει κυρίως η ολοένα και μεγαλύτερη απόσταση που δημιουργήθηκε ανάμεσα στους θεσμούς και στους πολίτες. Όταν η κοινωνία παύει να εμπιστεύεται εκείνους που ασκούν την εξουσία, όταν η λειτουργία της Δικαιοσύνης αμφισβητείται, όταν η δημόσια διοίκηση αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μηχανισμός παρά ως υπηρεσία προς τον πολίτη και όταν η πολιτική περιορίζεται στη διαχείριση της καθημερινότητας χωρίς μακρόπνοο εθνικό σχεδιασμό, τότε δεν έχουμε απλώς δυσλειτουργίες. Έχουμε σημάδια εξάντληση ενός θεσμικού μοντέλου.

Η μεταπολίτευση εξαντλήθηκε

Η μεγαλύτερη αδυναμία της μεταπολιτευτικής περιόδου δεν ήταν ότι έκανε λάθη, ήταν ότι σταδιακά διαμόρφωσε μια αντίληψη σύμφωνα με την οποία το κράτος αναδείχθηκε σε αυτοσκοπό, ενώ η Πολιτεία υποχώρησε αισθητά. Και αυτή η διάκριση δεν είναι θεωρητική· είναι απολύτως ουσιαστική.

Το κράτος είναι ο διοικητικός μηχανισμός. Η Πολιτεία είναι κάτι πολύ ευρύτερο. Είναι η θεσμική έκφραση της συλλογικής βούλησης ενός λαού. Είναι το σύνολο των αξιών, των κανόνων και των θεσμών που οργανώνουν τη δημόσια ζωή με γνώμονα το κοινό συμφέρον. Είναι ο χώρος όπου η ελευθερία συναντά τη δικαιοσύνη, η δημοκρατία συναντά τη λογοδοσία και η πολιτική αποκτά ηθικό περιεχόμενο στην κοινότητα των πολιτών.

Όταν η Πολιτεία υποκαθίσταται από το κράτος, η πολιτική χάνει τον προσανατολισμό της. Οι θεσμοί λειτουργούν περισσότερο για τη συντήρηση των μηχανισμών, παρά για την υπηρεσία της κοινωνίας. Η κομματική αντιπαράθεση μετατρέπεται σε αυτοσκοπό. Η αξιοκρατία υποχωρεί μπροστά στις ισορροπίες της εξουσίας. Η νομοθεσία πολλαπλασιάζεται, αλλά η εμπιστοσύνη μειώνεται. Οι πολίτες συμμετέχουν στις εκλογές, αλλά αισθάνονται ότι η συμμετοχή τους δεν αρκεί για να επηρεάσει ουσιαστικά τη λειτουργία της Πολιτείας γιατί δεν υπάρχει εξουσία στο κύτταρο της δημοκρατίας την κοινότητα των Πολιτών.

Αυτή η πραγματικότητα αποτυπώνεται σχεδόν σε κάθε κρίσιμο τομέα της δημόσιας ζωής. Η παραγωγική βάση της χώρας αποδυναμώθηκε σε βαθμό αφανισμού, ενώ η οικονομία εξαρτήθηκε υπέρμετρα από δραστηριότητες που δεν δημιουργούν αναπτυξιακή προοπτική. Η περιφέρεια ερημώνεται δημογραφικά, αφού το πρόβλημα της υπογεννητικότητας λαμβάνει διαστάσεις εθνικής πρόκλησης. Χιλιάδες νέοι επιστήμονες και επαγγελματίες αναζητούν ευκαιρίες εκτός Ελλάδας. Οι μεταβολές του διεθνούς περιβάλλοντος απαιτούν ευελιξία, στρατηγική σκέψη και θεσμούς με υψηλή αξιοπιστία, ενώ το πολιτικό σύστημα συχνά παραμένει εγκλωβισμένο στη λογική του επόμενου εκλογικού κύκλου, αγνοώντας τους Πολίτες.

Η διαπίστωση αυτή δεν αποσκοπεί στην απαξίωση της μεταπολιτευτικής περιόδου. Αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι κάθε ιστορικό υπόδειγμα διαθέτει έναν κύκλο δημιουργίας, ωρίμανσης και, τελικώς, εξάντλησης. Η πολιτική ωριμότητα δεν συνίσταται στην άρνηση της ιστορίας, αλλά στην ικανότητα να αναγνωρίζει πότε ένα θεσμικό μοντέλο χρειάζεται να εξελιχθεί, προκειμένου να ανταποκριθεί στις νέες ιστορικές συνθήκες, όπως τις σημερινές του σύγχρονου πολυπολικού κόσμου, του συμβατικού διεθνούς δικαίου και διεθνών σχέσεων.

Κατά συνέπεια, το ουσιαστικό ερώτημα που τίθεται σήμερα δεν είναι ποιο κόμμα θα κυβερνήσει ή ποιος πολιτικός θα επικρατήσει στις επόμενες εκλογές. Το πραγματικό ερώτημα είναι βαθύτερο: ποια Πολιτεία χρειάζεται η Ελλάδα για τις επόμενες δεκαετίες; Ποιο θεσμικό πρότυπο μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη, να ενισχύσει τη δημοκρατική συμμετοχή, να στηρίξει την παραγωγική ανασυγκρότηση και να προσφέρει ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο με ορίζοντα γενεών και όχι κυβερνητικών θητειών;

Η απάντηση δεν μπορεί να περιορισθεί σε αποσπασματικές μεταρρυθμίσεις ούτε σε μια ακόμη συνταγματική αναθεώρηση. Απαιτείται μια βαθύτερη διαδικασία επαναπροσδιορισμού της σχέσης ανάμεσα στον πολίτη, στους θεσμούς και στην Πολιτεία. Απαιτείται ένα νέο πολιτειακό παράδειγμα, το οποίο δεν θα ακυρώνει τις δημοκρατικές κατακτήσεις της Μεταπολίτευσης, αλλά θα τις ολοκληρώνει και θα τις προσαρμόζει στις ανάγκες του 21ου αιώνα με την κοινότητα των πολιτών παρούσα.

Αναθέσμιση: Ένα νέο όραμα

Αυτή τη διαδικασία την ονομάζω Αναθέσμιση της Ελληνικής Πολιτείας. Η έννοια της Αναθέσμισης δεν ταυτίζεται με τη μεταρρύθμιση, ούτε εξαντλείται σε μια συνταγματική αναθεώρηση. Οι μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες σε κάθε σύγχρονη Πολιτεία, αλλά κατά κανόνα λειτουργούν εντός του ήδη υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου, βελτιώνουν διαδικασίες, διορθώνουν δυσλειτουργίες, εκσυγχρονίζουν δομές. Η συνταγματική αναθεώρηση, από την άλλη πλευρά, τροποποιεί διατάξεις του θεμελιώδους νόμου, χωρίς όμως κατ’ ανάγκη να μεταβάλλει τη συνολική φιλοσοφία της λειτουργίας της Πολιτείας.

Η Αναθέσμιση είναι κάτι βαθύτερο. Είναι η συνειδητή επαναθεμελίωση της σχέσης ανάμεσα στην κοινωνία των πολιτών, στους θεσμούς και στην πολιτική εξουσία. Δεν επιδιώκει απλώς ένα αποτελεσματικότερο κράτος· επιδιώκει μια καλύτερη Πολιτεία. Και η διάκριση αυτή δεν είναι γλωσσική· είναι ουσιαστική. Μια Πολιτεία δεν κρίνεται αποκλειστικά από την οικονομική της ανάπτυξη ούτε μόνο από τους δείκτες της διοικητικής της αποτελεσματικότητας.

Κρίνεται από την ποιότητα της δημοκρατίας της, από την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, από τη διαφάνεια της δημόσιας ζωής, από την ισονομία, από την εμπιστοσύνη που εμπνέει στους πολίτες της και από την ικανότητά της να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον χωρίς διακρίσεις και εξαρτήσεις. Όταν οι θεσμοί λειτουργούν με συνέπεια, η κοινωνία αποκτά εμπιστοσύνη. Όταν οι θεσμοί αποδυναμώνονται, η δημοκρατία διατηρεί τον τύπο της, αλλά σταδιακά χάνει την ουσία της χάνει την ψυχή της την Κοινότητα των Πολιτών.

Η Ελλάδα χρειάζεται σήμερα μια νέα σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και στην Πολιτεία. Η σχέση αυτή δεν μπορεί να οικοδομηθεί μόνο με εξαγγελίες ούτε με εναλλαγές κυβερνήσεων. Προϋποθέτει ένα νέο θεσμικό συμβόλαιο με την εξουσία στο Κύτταρο της Δημοκρατίας, στις κοινότητες των πολιτών, μέσα στο οποίο η λογοδοσία δεν θα αποτελεί εξαίρεση αλλά κανόνα, η αξιοκρατία δεν εξαρτάται από πολιτικές ισορροπίες και η δημόσια διοίκηση λειτουργεί με συνέχεια, επαγγελματισμό και ανεξαρτησία.

Η Αναθέσμιση προϋποθέτει ακόμη μια διαφορετική αντίληψη για τον σχεδιασμό του μέλλοντος. Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με ορίζοντα τον επόμενο προϋπολογισμό ή την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Τα μεγάλα ζητήματα του τόπου –η δημογραφική εξέλιξη, η παιδεία, η παραγωγική ανασυγκρότηση, η ενεργειακή ασφάλεια, η τεχνολογική πρόοδος, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον– απαιτούν στρατηγική δεκαετιών. Η Πολιτεία οφείλει να αποκτήσει θεσμούς με εξουσία για δράση στην κοινότητα των πολιτών που θα εξασφαλίζουν συνέχεια και συνέπεια στον εθνικό σχεδιασμό, ανεξάρτητα από τις κυβερνητικές εναλλαγές.

Στην ίδια κατεύθυνση, η Αναθέσμιση προϋποθέτει την αποκατάσταση της ισορροπίας ανάμεσα στην αντιπροσωπευτική και στη συμμετοχική δημοκρατία. Η ψήφος αποτελεί τον πυρήνα της λαϊκής κυριαρχίας, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εξαντλήσει τη δημοκρατική συμμετοχή. Οι πολίτες πρέπει να έχουν ουσιαστικές δυνατότητες παρέμβασης, διαβούλευσης και ελέγχου της δημόσιας εξουσίας, μέσα από θεσμούς που ενισχύουν τη διαφάνεια και την κοινωνική λογοδοσία μέσα από την κοινότητα των πολιτών. Το πεδίο όπου ανθίζει η καθημερινή ζωή σφυρηλατείται η αλληλεγγύη, πλάθεται το ομότροπον, το ομόηθες και η κοινή των Ιερών Θέα. Η δημοκρατία γίνεται ισχυρότερη όταν η κοινωνία αισθάνεται ότι συμμετέχει στη διαμόρφωση των αποφάσεων και όχι όταν περιορίζεται στον ρόλο του παθητικού αποδέκτη τους.

Εθνική ανασυγκρότηση 

Η Εθνική Ανασυγκρότηση, επομένως, δεν αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο από την Αναθέσμιση. Είναι η φυσική της συνέπεια. Μια Πολιτεία με ισχυρούς θεσμούς δημιουργεί τις προϋποθέσεις για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, για ποιοτική παιδεία, για αποτελεσματική δημόσια διοίκηση, για κοινωνική συνοχή και για εμπιστοσύνη στις δημόσιες λειτουργίες. Χωρίς θεσμική αναγέννηση, κάθε αναπτυξιακό σχέδιο παραμένει ευάλωτο στις ίδιες παθογένειες που το υπονομεύουν.

Η Ελλάδα διαθέτει όλα τα αναγκαία συγκριτικά πλεονεκτήματα για να ακολουθήσει μια διαφορετική πορεία. Διαθέτει ιστορική συνέχεια, πολιτιστική κληρονομιά, ανθρώπινο δυναμικό υψηλού επιπέδου, γεωστρατηγική θέση και σημαντικές παραγωγικές δυνατότητες. Εκείνο που απουσιάζει δεν είναι οι δυνατότητες αλλά η συγκρότηση ενός συνεκτικού πολιτειακού πλαισίου που θα επιτρέπει σε αυτές τις δυνατότητες να μετατρέπονται σε διαρκή εθνική πρόοδο.

Η μετάβαση από τη Μεταπολίτευση στη Μετά-Μεταπολίτευση δεν σημαίνει απόρριψη της ιστορικής διαδρομής της χώρας. Σημαίνει την αναγνώριση ότι κάθε ιστορική περίοδος έχει τα όριά της και ότι η δημοκρατία, για να παραμένει ζωντανή, οφείλει να ανανεώνει συνεχώς τους θεσμούς της. Η μεγαλύτερη απειλή για μια δημοκρατία δεν είναι μόνο οι εξωτερικοί κίνδυνοι· είναι η αδυναμία της να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες, διατηρώντας ταυτόχρονα τις θεμελιώδεις αρχές της.

Μια ιστορική αναγκαιότητα

Η χώρα μας χρειάζεται, επομένως, μια νέα πολιτειακή αυτοσυνειδησία. Χρειάζεται να επαναφέρει στο επίκεντρο της δημόσιας ζωής την έννοια της Πολιτείας ως έκφραση της κοινότητας και του κοινού συμφέροντος και όχι ως άθροισμα διοικητικών μηχανισμών ή κομματικών ισορροπιών. Χρειάζεται να επανασυνδέσει την άσκηση της πολιτικής με την ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.

Εάν η Μεταπολίτευση αποτέλεσε την ιστορική απάντηση της Ελλάδας στην ανάγκη αποκατάστασης της δημοκρατικής νομιμότητας, τότε η Μετά- Μεταπολίτευση οφείλει να αποτελέσει την απάντηση στην ανάγκη ανανέωσης της ίδιας της δημοκρατικής λειτουργίας της Πολιτείας. Αυτό δεν συνιστά ρήξη με τη δημοκρατική μας παράδοση· αποτελεί τη φυσική της εξέλιξη.

Η Αναθέσμιση της Ελληνικής Πολιτείας δεν προτείνεται ως μια ακόμη πολιτική πρωτοβουλία ούτε ως ένα ακόμη πρόγραμμα διακυβέρνησης. Προτείνεται ως μια νέα θεσμική αντίληψη για την οργάνωση του δημόσιου βίου, ως ένα νέο πολιτειακό παράδειγμα που φιλοδοξεί να επανασυνδέσει την πολιτική με την εμπιστοσύνη των πολιτών, τη δημοκρατία με την αποτελεσματικότητα, την ελευθερία με την ευθύνη και την ανάπτυξη με τη δικαιοσύνη.

Η ιστορία των εθνών δεν προχωρεί μόνο μέσα από επαναστάσεις ή μεταρρυθμίσεις. Προχωρεί και μέσα από τις στιγμές κατά τις οποίες οι κοινωνίες συνειδητοποιούν ότι οι θεσμοί τους χρειάζονται μια νέα θεμελίωση. Πιστεύω ότι η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα ακριβώς μπροστά σε μια τέτοια ιστορική στιγμή. Και γι’ αυτό θεωρώ ότι η μετάβαση από τη Μεταπολίτευση στη Μετά- Μεταπολίτευση δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική επιλογή. Αποτελεί ιστορική αναγκαιότητα, με θεμέλιο την Αναθέσμιση της Ελληνικής Πολιτείας.

Η κήρυξη ισχύει από την ημερομηνία εκδήλωσης της πυρκαγιάς και για χρονικό διάστημα τριών μηνών, έως και τις 29 Οκτωβρίου 2026. Η απόφαση αποσκοπεί στην άμεση κινητοποίηση και επιτάχυνση των απαιτούμενων διαδικασιών για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πυρκαγιάς, καθώς και στην υποστήριξη των πληγεισών περιοχών μέσω των προβλεπόμενων μέτρων πολιτικής προστασίας και κρατικής αρωγής.

Δραματικές εξακολουθούν να είναι οι ώρες στο νότιο Ρέθυμνο, όπου συνεχίζει να μαίνεται η φωτιά που ξεκίνησε το μεσημέρι της Τετάρτης. Σύμφωνα με πληροφορίες του Cretalive, το Λιμενικό προχώρησε σε απεγκλωβισμό περίπου 50 ατόμων από την παραλία της Πρέβελης, που εγκλωβίστηκαν εξαιτίας του νέου μετώπου στην περιοχή του Ασώματου.

Συνεχείς αναζωπυρώσεις στο μέτωπο της Αγίας Παρασκευής

Όπως μετέφερε η δημοσιογράφος του ΕΡΤnews, Βαλέρια Δολαψάκη, οι θυελλώδεις ριπές αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή, ενώ οι άνεμοι συνεχίζουν να αλλάζουν συνεχώς κατεύθυνση, δημιουργώντας νέες εστίες και δυσχεραίνοντας τον έλεγχο της πυρκαγιάς.

Το μέτωπο, που ξεκίνησε από την Κρύα Βρύση, έχει διανύσει μεγάλη απόσταση, με τις αρχές να επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους κυρίως στη δυτική πλευρά. Παρότι σε ορισμένα σημεία δεν υπάρχουν εμφανείς φλόγες, η φωτιά δεν έχει οριοθετηθεί, καθώς οι αναζωπυρώσεις συνεχίζονται.

Χαρακτηριστικό της έντασης της πυρκαγιάς είναι ότι έχουν καεί μεγάλες εκτάσεις με ελαιόδεντρα, παρότι η ελιά θεωρείται ανθεκτική στη φωτιά. Οι ισχυροί άνεμοι, ωστόσο, συνέβαλαν στην ανεξέλεγκτη εξάπλωση των φλογών. Τα εναέρια μέσα επιχείρησαν να συνδράμουν, ωστόσο οι ισχυροί άνεμοι δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση ρίψεων νερού, με αποτέλεσμα το βάρος της κατάσβεσης να παραμένει στις επίγειες δυνάμεις.

Οι κάτοικοι της περιοχής κάνουν λόγο για μια πρωτοφανή κατάσταση, σημειώνοντας ότι, παρότι η νότια πλευρά του Ρεθύμνου έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν μεγάλες πυρκαγιές, η συγκεκριμένη φωτιά ξεχωρίζει για την ένταση και την ταχύτητα εξάπλωσής της. Η καταγραφή των ζημιών δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, καθώς η προτεραιότητα παραμένει η αντιμετώπιση του πύρινου μετώπου και η προστασία ανθρώπινων ζωών και περιουσιών.

Ο αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου του Πυροσβεστικού Σώματος, Γιάννης Αρτοποιός, μιλώντας στο ΕΡΤnews αναφέρθηκε στις επιχειρήσεις κατάσβεσης. Για την πυρκαγιά στο Ρέθυμνο, ο κ. Αρτοποιός ανέφερε ότι πρόκειται για το πιο ενεργό μέτωπο, όπου επιχειρούν 224 πυροσβέστες, 11 ομάδες δασικών κομάντος, 53 οχήματα, ενώ από αέρος επιχειρούν δύο ελικόπτερα, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν.

Όπως σημείωσε, το σημείο που συνεχίζει να απασχολεί περισσότερο τις αρχές βρίσκεται βόρεια της Αγίας Παρασκευής, στο δυτικό τμήμα του μετώπου. Τα υπόλοιπα σημεία παρουσιάζουν διάσπαρτες θερμές εστίες και καπνογόνα σημεία, τα οποία λόγω των ισχυρών ανέμων παραμένουν δύσκολα διαχειρίσιμα.

Για τη φωτιά στη Σητεία, ανέφερε ότι η εικόνα είναι βελτιωμένη, ωστόσο οι επίγειες δυνάμεις συνεχίζουν να επιχειρούν λόγω του δύσβατου της περιοχής. Τα δύο σημεία που απασχολούν βρίσκονται στις πλευρές του μετώπου της Αγίας Τριάδας, με τις προσπάθειες να συνεχίζονται για τον έλεγχό τους.

Οι επισκέπτες που είχαν απομακρυνθεί από την Αγία Γαλήνη επιστρέφουν στα καταλύματά τους, με προτεραιότητα τα περίπου 100 άτομα που φιλοξενούνταν στο Κλειστό Γυμναστήριο Φαιστού, όπου ο Δήμος Φαιστού, με τη συνδρομή της Περιφέρειας Κρήτης, παρείχε την απαραίτητη υποστήριξη. Το ίδιο και όσοι είχαν μεταφερθεί προσωρινά σε άλλες ξενοδοχειακές μονάδες, ενώ οι επισκέπτες που είχαν απομακρυνθεί από άλλες περιοχές και δεν μπορούν ακόμη να επιστρέψουν παραμένουν στα ξενοδοχεία όπου έχουν μεταφερθεί.

Ο δήμαρχος Αγίου Βασιλείου Ιωάννης Ταταράκης ανέφερε στο ΕΡΤnews και την εκπομπή Newsroom ότι υπάρχει ενεργό μέτωπο προς την Αγία Παρασκευή, ενώ οι ισχυροί άνεμοι, με ριπές που φτάνουν τα 12 μποφόρ, δυσχεραίνουν σημαντικά το έργο της κατάσβεσης. Όπως είπε, τα εναέρια μέσα επιχείρησαν να συνδράμουν το πρωί, ωστόσο δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιήσουν ρίψεις λόγω των ισχυρών ανέμων.

Ο δήμαρχος αποκάλυψε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, τον οποίο ενημέρωσε για την κατάσταση και ζήτησε ενίσχυση των δυνάμεων, αλλά και άμεση κινητοποίηση για την αποκατάσταση των ζημιών.

Την ίδια ώρα, συνεργεία του ΔΕΔΔΗΕ εργάζονται εντατικά για την αποκατάσταση των βλαβών που προκάλεσε η πυρκαγιά στο δίκτυο ηλεκτροδότησης, καθώς έχουν υποστεί ζημιές στύλοι και τμήματα του δικτύου. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για την αποκατάσταση του οδικού δικτύου. Στόχος είναι η ταχύτερη δυνατή επαναφορά της κανονικότητας στην περιοχή.

Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας παραμένει σε συνεχή συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, τους Δήμους Αγίου Βασίλειου και Φαιστού, τον ΔΕΔΔΗΕ, την ΕΛΑΣ και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να συνεχιστούν απρόσκοπτα τόσο οι επιχειρήσεις κατάσβεσης όσο και οι παρεμβάσεις για την αποκατάσταση των υποδομών και την ασφαλή επιστροφή κατοίκων και επισκεπτών στην καθημερινότητά τους.

Ο αντιδήμαρχος Αμαρίου Ρεθύμνου, Γιώργος Ψαρουδάκης, μιλώντας για την απώλεια των δύο πυροσβεστών, έκανε λόγο για μια ημέρα περισυλλογής και σεβασμού, τονίζοντας ότι η θυσία τους δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια ακόμη τραγική είδηση.

«Σήμερα είναι μια μέρα όχι μεγάλων λόγων. Είναι μια μέρα περισυλλογής, σεβασμού και υπόσχεσης στη θυσία αυτών των συνδημοτών μας, των συμπατριωτών μας. Δεν πρέπει όμως να ξεχάσουμε και να την αντιμετωπίσουμε ως μια ολιγόλεπτη τραγική είδηση. Είναι μια πληγή που μας αφορά όλους και οφείλουμε κάτι να κάνουμε απέναντι στη μνήμη τους, όχι να αρκεστούμε μόνο στα συλλυπητήρια και στον θρήνο», ανέφερε.

Ο κ. Ψαρουδάκης αναφέρθηκε και στο ζήτημα της πρόληψης, σημειώνοντας ότι τα τελευταία χρόνια οι ίδιες περιοχές δοκιμάζονται επανειλημμένα από μεγάλες πυρκαγιές, ιδιαίτερα σε ημέρες με ακραίες καιρικές συνθήκες.

Σχολιάζοντας την εξέλιξη της φωτιάς στο Ρέθυμνο ο αντιστράτηγος ε.α. του Πυροσβεστικού Σώματος, Γιάννης Σταμούλης δήλωσε: «Δεν πρόκειται για μια απλή πυροσβεστική επιχείρηση, αλλά για μια επιχείρηση πολέμου, με έναν αντίπαλο που αποτελείται από το καιρικό φαινόμενο, τη μορφολογία του εδάφους και τη φλόγα».

Μιλώντας ο κ. Σταμούλης για την απώλεια των δύο πυροσβεστών που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, τόνισε ότι η μεγαλύτερη τιμή στη μνήμη τους είναι η αποτροπή νέων πυρκαγιών που προκαλούνται από ανθρώπινη υπαιτιότητα. «Αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά αλληλέγγυοι στις οικογένειες των συναδέλφων μας που χάθηκαν, το ζητούμενο είναι σήμερα και όλο το καλοκαίρι να μην εκδηλωθεί άλλη πυρκαγιά από εγκληματική αμέλεια ή από πρόθεση. Αυτό θα είναι το καλύτερο μνημόσυνο που μπορούμε να κάνουμε στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στην εκτέλεση του καθήκοντος», υπογράμμισε.

Ο Μανώλης Ψαρουδάκης, αντιδήμαρχος Αμαρίου στο Ρέθυμνο, μίλησε στην εκπομπή “Newsroom” και τόνισε ότι η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη των δύο πυροσβεστών που έσασαν τη ζωή τους, επισημαίνοντας πως η θυσία τους δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ακόμη μία τραγική είδηση.

«Δεν πρέπει να ξεχάσουμε και να την αντιμετωπίσουμε ως ολιγόλεπτη τραγική είδηση. Είναι μια πληγή που μας αφορά όλους, που έχει ανοίξει και οφείλουμε κάτι να κάνουμε απέναντι στη μνήμη τους και να μην αρκεστούμε μόνο στα συλλυπητήρια και στο θρήνο. Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε ξανά και ξανά μεγάλες πυρκαγιές στα ίδια σημεία, στους ίδιους τόπους. Σε μέρες με ακραίες καιρικές συνθήκες, όπου οι άνεμοι μετατρέπουν την κάθε εστία σε πύρινη λαίλαπα και δεν επιτρέπουν στα εναέρια μέσα να επέμβουν», είπε.

Μεγάλη αναζωπύρωση της φωτιάς στην Πάρο

Μεγάλη αναζωπύρωση σημειώθηκε το μεσημέρι της Πέμπτης στην πυρκαγιά που ξέσπασε την Τρίτη (28/7) σε απορρίμματα και χαμηλή βλάστηση στην Πάρο και η οποία πήρε γρήγορα διαστάσεις λόγω των θυελλωδών ανέμων που επικρατούν στο νησί.

Η πυρκαγιά ξέσπασε στην περιοχή Τρυπητή και έχει κατεύθυνση προς το Άσπρο Χωριό. Μάλιστα στις 14:13 εκδόθηκε μήνυμα από το 112 για την απομάκρυνση όσων βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της πυρκαγιάς και συγκεκριμένα από Άσπρο Χωριό με κατεύθυνση προς Δρυό.

Στις14:52 εκδόθηκε και δεύτερο μήνυμα από το 112 για την απομάκρυνση όσων βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή Καμάρι με κατεύθυνση προς Αλυκή. Στο σημείο επιχειρούν ισχυρές επίγειες και εναέριες δυνάμεις, ενώ στο έργο της κατάσβεσης συνδράμουν εθελοντές, καθώς και ο Δήμος Πάρου με δύο υδροφόρες και ένα μηχάνημα έργου. Επίσης στην ευρύτερη περιοχή της πυρκαγιάς έχουν αναπτυχθεί δυνάμεις της ΕΛΑΣ και του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ.

Στην περιοχή υπάρχουν διάσπαρτες οικίες και οι πυροσβέστες προσπαθούν να αποτρέψουν την επέκταση της πυρκαγιάς σε αυτές αλλά και στις αποθήκες που υπάρχουν κοντά στο πύρινο μέτωπο.

Δυστυχώς η νέα αναζωπύρωση ξέσπασε λίγο αφότου αποχώρησαν κάποιες δυνάμεις της Πυροσβεστικής που είχαν φτάσει στο νησί να συνδράμουν στην αντιμετώπισή της.

Στο νησί πνέουν ισχυροί άνεμοι με ριπές που φτάνουν μέχρι και τα 10 μποφόρ, κάτι που δυσχεραίνει το έργο της κατάσβεσης, ενώ στην ευρύτερη περιοχή έχουν αναπτυχθεί και δυνάμεις της αστυνομίας αλλά και του Λιμενικού Σώματος προκειμένου να διαχειριστούν την απομάκρυνση των κατοίκων. Μεγάλη αναζωπύρωση της φωτιάς στην Πάρο. Ήχησε το 112 για απομάκρυνση των κατοίκων από τις περιοχές Άσπρο Χωριό και Καμάρι

Υπενθυμίζεται ότι έχουν εκδοθεί ακόμη τέσσερα μηνύματα από το 112. Την Τετάρτη 29 Ιουλίου 2026, στις 02:10 για την απομάκρυνση όσων βρίσκονται στην περιοχή Τρυπητή, Γλυφά, Πυργάκι και Άσπρο Χωριό με κατεύθυνση προς Δρυό και στις 01:31 για απομάκρυνση όσων βρίσκονται στην περιοχή Αγκαιριά με κατεύθυνση προς την παραλία Αλυκή.

Φωτιά στην Άνδρο

Πυρκαγιά ξέσπασε σήμερα, Πέμπτη (30/7) περίπου στις 14:00 σε χαμηλή βλάστηση στην περιοχή Παλαιόπολη της Άνδρου και κινητοποίησε άμεσα επίγειες και εναέριες δυνάμεις.

Για την κατάσβεση κινητοποιήθηκαν 12 πυροσβέστες και πέντε οχήματα, ενώ για την αεροπυρόσβεση έχει διατεθεί ένα ελικόπτερο. Συνδρομή παρέχουν υδροφόρες του δήμου Άνδρου.

Μάλιστα στις 14:31 εκδόθηκε μήνυμα από το 112, για την απομάκρυνση όσων βρίσκονται στην περιοχή της Παλαιόπολη με κατεύθυνση προς Μπατσί. Η περιοχή σήμερα είναι σε πολύ υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς (κατηγορία 4) και πνέουν ισχυροί άνεμοι έως 7 μποφόρ.

Για τη διερεύνηση των αιτιών της πυρκαγιάς ενεργοποιήθηκε το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Κυκλάδων προκειμένου να διερευνήσει τα αίτιά της.

Ελεύθερος ο δήμαρχος

Ελεύθεροι αφέθηκαν και οι τέσσερις συλληφθέντες – ανάμεσά τους ο δήμαρχος και ο αντιδήμαρχος Πάρου – για την μεγάλη φωτιά που ξέσπασε χτες Τετάρτη (29.07.2026) στο νησί.

Σύμφωνα με το cyclades24.gr, στη Σύρο έφτασαν το πρωί της Πέμπτης (30.07.2026) ο δήμαρχος και ο αντιδήμαρχος Πάρου καθώς και ακόμη 2 άτομα, για τη μεγάλη φωτιά που εκδηλώθηκε στο νησί, καίγοντας τεράστιες εκτάσεις και που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Σύρου έκρινε ότι απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης, πριν από οποιαδήποτε απαγγελία κατηγοριών, με αποτέλεσμα να αφεθούν όλοι ελεύθεροι.

Πρόκειται για τον δήμαρχο Πάρου, Κώστα Μπιζά, τον αρμόδιο αντιδήμαρχο Καθαριότητας, τον εργολάβο του φορέα διαχείρισης απορριμμάτων, καθώς και έναν υπάλληλο του Δήμου. Οι συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν από τα Ανακριτικά Κλιμάκια Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, στο πλαίσιο της έρευνας για την πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον χώρο του ΧΥΤΑ της Πάρου.

Υπενθυμίζεται πως ο δήμαρχος Πάρου Κώστας Μπιζάς, ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Καθαριότητας, ο εργολάβος του φορέα διαχείρισης απορριμμάτων, καθώς και υπάλληλος του Δήμου συνελήφθησαν καθώς στον χώρο από όπου ξέσπασε η φωτιά, υπήρχε τεράστιος όγκος σκουπιδιών.

Η εμπλοκή των συγκεκριμένων προσώπων εξετάστηκε λόγω των αρμοδιοτήτων τους και του γεγονότος ότι ο χώρος από τον οποίο φέρεται να ξεκίνησε η πυρκαγιά ανήκει στην περιουσία του Δήμου Πάρου. Μετά την απόφαση, ο δήμαρχος Πάρου, Κώστας Μπιζάς, προχώρησε σε δημόσια δήλωση, τονίζοντας ότι από την πρώτη στιγμή πρωταρχική προτεραιότητα του Δήμου ήταν η αντιμετώπιση της πυρκαγιάς και η προστασία του νησιού.

«Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στους συμπολίτες μου, υπηρέτησα και υπηρετώ διαχρονικά το νησί μου, τόσο ως έπαρχος όσο και ως δήμαρχος. Με την ίδια υπευθυνότητα αντιμετώπισα από την πρώτη στιγμή το γεγονός της πυρκαγιάς που έπληξε την Πάρο, ένα φαινόμενο που, δυστυχώς, είναι συχνό στον ελλαδικό χώρο και ιδιαίτερα στα ελληνικά νησιά. Πρωταρχική μας προτεραιότητα ήταν η αντιμετώπιση της πυρκαγιάς», ανέφερε.

Ο Κώστας Μπιζάς υπογράμμισε ότι βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των επιχειρήσεων και συμμετείχε στον συντονισμό της διαδικασίας κατάσβεσης, με τη διάθεση όλων των διαθέσιμων μέσων του Δήμου. «Υπήρξα πρωτοστάτης και συντονιστής της διαδικασίας κατάσβεσης, με όλα τα μέσα του Δήμου, σε συνεργασία με τον γενικό γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, τον αρχηγό και τον υπαρχηγό του Πυροσβεστικού Σώματος Ελλάδος, τις ομάδες διάσωσης, τους εθελοντές και τους δασοπυροσβέστες», σημείωσε.

Παράλληλα, εξέφρασε την απογοήτευσή του για τον τρόπο με τον οποίο οδηγήθηκε ενώπιον των δικαστικών αρχών. «Σέβομαι απόλυτα τις νομικές διαδικασίες. Δεν μπορώ, όμως, να μην εκφράσω την απογοήτευσή μου για την αντιμετώπισή μου ως κοινού εγκληματία. Η κοινωνία είδε τον δήμαρχό της να σύρεται με χειροπέδες ενώπιον των δικαστικών αρχών, προκειμένου να του ανακοινωθεί ότι η υπόθεση χρήζει περαιτέρω διερεύνησης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο δήμαρχος Πάρου πρόσθεσε ότι οι προβλεπόμενες διαδικασίες πρέπει να ακολουθούνται, χωρίς να προσβάλλεται η αξιοπρέπεια και η προσφορά όσων υπηρετούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση. «Οι διαδικασίες πρέπει να ακολουθούνται με τρόπο που να μην προσβάλλει την αξιοπρέπεια και την προσφορά μας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, πάντοτε με γνώμονα την ουσιαστική αντιμετώπιση των σοβαρών ζητημάτων στην ουσία τους», τόνισε.

Ολοκληρώνοντας τη δήλωσή του, ευχαρίστησε τους δημάρχους του Νοτίου Αιγαίου, τον χωρικό αντιπεριφερειάρχη Κυκλάδων, τους αιρετούς της Πάρου, τους υπαλλήλους του Δήμου και όλους όσοι του συμπαραστάθηκαν. «Ένα μεγάλο ευχαριστώ στους συμπατριώτες μου για τη στήριξη, την εμπιστοσύνη και την αγάπη τους», κατέληξε. Σημειώνεται ότι η Πυροσβεστική Υπηρεσία διερευνά την υπόθεση προκειμένου να γίνουν γνωστά τα ακριβή αίτια της πυρκαγιάς η οποία κατέκαψε μεγάλες εκτάσεις.

Δεν βαριέστε. Ο Παναγούλης και ο Μουστακλής θυσιάστηκαν, ξεπουλήθηκε η μισή Κύπρος και σκοτώθηκαν χιλιάδες παλικάρια για να κάνουν εμφανίσεις η Παναγιωταρέα ή η Σία. Πλάι στη Μαρέβα και την κυρία Προέδρου. Κι ο Τασούλας να εκφωνεί συγκινητικούς δεκάρικους (μετά από πολλές πρόβες βέβαια). Κάλπικη χώρα δηλαδή σαν κάλπικη λίρα και ο Γιώργος Τζαβέλας με τους συμβολισμούς του πάντα επίκαιρος. (Αφού πρόκειται για την τέχνη, κάθε μορφής και επιπέδου τέχνη, που η κάθε πολιτική ηγεσία μισεί απροκάλυπτα. Ακόμη κι αυτή που δεν μοιάζει επικίνδυνη. Γιατί είναι η μόνη που έμμεσα ή άμεσα την γελοιοποιεί).

Το Σύνταγμα τους μάρανε!

Πρόσφατα μίλησα τηλεφωνικά δια μακρών και επί παντός επιστητού με τον φίλο μου, πρώην πρόεδρο του Συνασπισμού, Νίκο Κωνσταντόπουλο (και μην αρχίσετε τις ανοησίες, ο Κωνσταντόπουλος έμεινε 4 χρόνια φυλακή την περίοδο της χούντας και εκπροσώπησε την αριστερά και με αξιοπρέπεια και με κύρος). Του έκανα πλάκα λοιπόν ρωτώντας τον αν θα πάει στη δεξίωση τη δημοκρατίας. Για να μου απαντήσει οργίλως – ο Νίκος είναι πάντα οργίλος – ότι αρκεί που θα παραστεί ο Μάκης Βορίδης, ο επικεφαλής της συνταγματικής αναθεώρησης εκ μέρους της κυβέρνησης, ώστε η τελετή να έχει απόλυτη επιτυχία.

Και μου θύμισε ότι αυτός, ο Βορίδης δηλαδή, είναι ο υπεύθυνος εκ μέρους του πρωθυπουργού για να εκσυγχρονίσει το Σύνταγμα της προεδρευόμενης μας δημοκρατίας. Ο ίδιος που ήταν επικεφαλής της ΕΠΕΝ, διορισμένος από τον δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο και εχθρός της δημοκρατικής αποκατάστασης, όταν ψηφιζόταν το Σύνταγμα του 1975 του Κωνσταντίνου Καραμανλή που καταργούσε τη βασιλεία.

Περισσότερο προφανής, περισσότερο ξεδιάντροπος συμβολισμός δεν θα μπορούσε να υπάρχει! Συμβολισμός που να αποκαλύπτει και την κατάντια του κυβερνητικού σχήματος αλλά και το έωλο της συνταγματικής αναθεώρησης, αυτήν ειδικά τη στιγμή. Όπως και για τους προφανείς λόγους που μία τέτοια πρωτοβουλία αναλαμβάνεται τώρα από μία κυβέρνηση που βρίσκεται σε αποδρομή.

Ε, δεν ήθελα πολύ για να τσιγκλίσω σχετικά τον Νίκο. Αρκεί που του είπα ότι στις προηγούμενες αναθεωρήσεις οι οποίες φόρτωσαν το καταστατικό κείμενο της δημοκρατίας μας με ανούσιες, νομικίστικες διατάξεις οι οποίες εξυπηρετούσαν αν όχι σκοτεινούς τουλάχιστον εντελώς επικαιρικές σκοπιμότητες της τρέχουσας πολιτικής συγκυρίας, πρωτοστάτησαν ο “πολύς” Ευάγγελος Βενιζέλος και ο “ολίγος” Νίκος Αλιβιζάτος. Τότε μου απάντησε με το γνωστό του ύφος: Ο Θεός να σε φιλάει από πολιτικολογούντες συνταγματολόγους και από συνταγματολογούντες πολιτικούς.

Τί ακριβώς γιόρτασαν;

Τί γιόρτασαν λοιπόν εχτές συγκινημένοι και σοβαροί όλοι οι πολιτειακοί μας παράγοντες; Και γιατί έπρεπε να είμαστε όλοι εμείς οι υπόλοιποι υπερήφανοι; Μήπως για την αποτυχία μιας εποχής, για την κατάντια μιας γενιάς, για την διχοτόμηση της Κύπρου μισόν αιώνα τώρα, για την φενάκη της δημοκρατίας, για τις συσσωρευμένες απάτες, τα ψευδώνυμα συνθήματα, τον εκμαυλισμό ενός ολόκληρου λαού, για την διάψευση του Πολυτεχνείου, για την κάλπικη μεταπολίτευση, για την παράδοση της χώρας από μέσα και την μετατροπή της σε προτεκτοράτο; Απαντήστε εσείς.

Είναι, βέβαια, αναμφισβήτητο το γεγονός πως στα επτά αυτά χρόνια της κυβέρνησης Μητσοτάκη η αγορά σταθεροποιήθηκε, η περίφημη “ψυχολογία” της αποκαταστάθηκε όπως λένε οι σεσημασμένοι ειδικοί – μακριά από εμάς, τους ερασιτέχνες του βίου, τέτοιος χαρακτηρισμός – ενώ το τραπεζικό σύστημα, ουσιαστικά ασύδοτο και εκτός ελέγχου, καταγράφει υψηλά κέρδη.

Παράλληλα ο άκρως ιδεολογικοποιημένος φιλελευθερισμός των κρατούντων επέτρεψε να πνεύσει ούριος άνεμος προς πάσα, επενδυτική κατεύθυνση – ασχέτως του αν επωφελήθηκαν κυρίως τα διεθνή κοράκια των funds και του real estate αλλά και οι δύο-τρεις οικογένειες που ελέγχουν τον τόπο με τις μονοπωλιακές, κρατικοδίαιτες επιχειρήσεις τους. Είναι αστείο αλλά εκεί που κάποτε διαβάζαμε σε κάθε δημόσιο έργο “ΑΚΤΩΡ” τώρα διαβάζουμε “ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ”. Είναι κακό αυτό; Δεν ξέρω… Απαντήστε πάλι εσείς.

Η τιμωρία των εκλογών

Είναι πάντως δηλωτικό πραγμάτων κυρίως γιατί σήμερα όλο το ισχύον σύστημα εξουσίας και οι διαπλεκόμενοι με αυτό, μοιάζει να έχουν φτάσει στα όρια τους. Επιπλέον η προεκλογική συζήτηση που έχει αρχίσει εδώ και μήνες με ευθύνη πρωτίστως του πρωθυπουργού, έχει ως συνέπεια να παραλύσει κάθε ουσιαστική, κρατική δραστηριότητα και τους υπουργούς σε ανταγωνισμό με τους βουλευτές, να κυνηγάνε ψηφαλάκια. Αποκλειστικά.

Το πεπρωμένο όμως φυγείν αδύνατον. Η εκλογές οψεπότε γίνουν, θα αποτελέσουν οικτρή εμπειρία και για την κυβερνητική παράταξη και για την κυβερνητική οικογένεια που έχει μετατρέψει το κράτος σε προσωπικό της φέουδο. Τη στιγμή αυτή ο κάθε πολίτης δεν μπορεί παρά να αναμένει από την διάδοχη κατάσταση το ελάχιστο, πλην δραματικά αναγκαίο: δηλαδή τις βασικές ενέργειες ώστε να αποκατασταθούν η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και του Συντάγματος, να αναθεωρηθούν οι αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας – που πρέπει να εκλέγεται απ’ ευθείας από τον λαό – να αποκατασταθεί η ισχύς των ανεξάρτητων αρχών αλλά και να ανορθωθεί το τρωθέν κύρος της δικαιοσύνης μέσα από την άμεση αποκοπή της από την εκτελεστική εξουσία. Αυτά κατ’ αρχήν και κατ’ αρχάς για το Σύνταγμα…

ΥΓ. Είναι βέβαια αλήθεια ότι η πολυκερματισμένη και ανερμάτιστη αντιπολίτευση με τους ποικίλους ηγετίσκους της δεν προοιωνίζεται τίποτε θετικό. Από την άλλη το ΚΚΕ, αυτοαπομονωμένο αλλά και αύταρκες στο 7% (;) δεν κάνει καμία ενέργεια ώστε να ενωθεί η ευρύτερη Αριστερά. Ο Αλέξης πάλι εξακολουθεί να παραμένει μοιραίος ως προς τις επιλογές του, ενώ η κ. Καρυστιανού έχασε και λόγω απειρίας και λόγω αλαζονείας, μια μοναδική ευκαιρία να καταστεί δύναμη παρέμβασης. Είναι λοιπόν φυσικό όλοι όσοι αναμένουμε να γίνει πραγματικότητα το “μη χείρον βέλτιστον”, να προσβλέπουμε στον Αντώνη Σαμαρά ως λύση στο πολιτικό αδιέξοδο. Ξέρουμε τα λάθη του, όπως επίσης ξέρουμε και τον πατριωτισμό και την αδιαμφισβήτητη εμπειρία του.

2. ΙΝΤΕ8Λ (8′, 2024) Σκηνοθεσία: Αρίσταρχος Παπαδανιήλ και Γιάννης Χλεμπάκος.Μουσική: Μίμης Πλέσσας (το τελευταίο του κινηματογραφικό έργο). Ερμηνεία: Αρίσταρχος Παπαδανιήλ (φωνή) και Άρης Ζέρβας (τσέλο).Παραγωγή: Syllipsis.

Με συγκίνηση και σπαραγμό ψυχής είδαμε πάλι τις ίδιες παλιές πληγές να αιμορροούν, τα πανάρχαια τραύματα να ανθίζουν και πάλι… Κάθε πόλεμος, μα κάθε πόλεμος… εμφύλιος πόλεμος είναι, γιατί όλοι οι άνθρωποι είμαστε αδέλφια!!! Αυτή την απλή αλήθεια θα την βροντοφωνάζουμε όσο ζούμε, μέχρι και μετά τον φυσικό θάνατό μας ακόμα… για τον απλούστατο λόγο ότι η Ιστορία έχει το κακό συνήθειο να επαναλαμβάνεται.

Η α-Λήθεια είναι το αντίδοτο τής Λήθης. Ό,τι συνέβη μια φορά συνεχίζεται για πάντα, μέχρι τη στιγμή που δια τής Τέχνης θα το εξουδετερώσουμε, θα το μεταβολίσουμε σε εμβόλιο κατά του φασισμού, του ρατσισμού, του φθόνου, της μισαλοδοξίας, της συκοφαντίας, της καταλαλιάς, της ψευδομαρτυρίας…

Είμαστε όλοι μάρτυρες τής εποχής μας. Κι ο κάθε ένας, η κάθε μία, το κάθε έλλογο ον ας επιλέξει με ποια μεριά θέλει να πάει: με τον Δίκαιο ή με τον Άδικο Λόγο (για να θυμηθούμε τις Νεφέλες και για να διδαχτούμε από τον φιλειρηνιστή Αριστοφάνη).

Συνεργάστηκε με σημαντικούς εκπροσώπους του λαϊκού τραγουδιού, ανάμεσά τους και ο Πέτρος Αναγνωστάκης. Δραστηριοποιήθηκε και στον κινηματογράφο, συμμετέχοντας σε ταινίες που εκείνα τα χρόνια είχαν πάντα και ένα τραγούδι από νυχτερινό κέντρο, όπως “Το Τεμπελόσκυλο” (1963), “Ένα Παιδί Χωρίς Όνομα” (1964), “Αθήνα Ώρα Δώδεκα” (1964), “Είναι Μεγάλος ο Καημός” (1964) και “Μην Αδικήσεις Ορφανή” (1966). Συμμετείχε επίσης σε επιθεωρήσεις και μουσικές παραστάσεις, όπως στην επιθεώρηση “Τα Σαγόνια της Εφορίας», η οποία παρουσιάστηκε στο θέατρο Λουζιτάνια τη θεατρική περίοδο 1978-1979.

Ο Γενικός Γραμματέας, κατά την παρουσία του στο νησί, είπε το αναμενόμενο. Ότι δηλαδή είναι ο εκφραστής των ψηφισμάτων και των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών. Δεν τόλμησε, βέβαια, ούτε μια στιγμή να κατονομάσει την κατοχική Τουρκία. Μίλησε για εγγυήτριες δυνάμεις, τσουβαλιάζοντας την κατοχική δύναμη με Ελλάδα και Βρετανία στο Κυπριακό.

Ίσες αποστάσεις στο Κυπριακό

Επιχείρησε να κρατήσει ίσες αποστάσεις, παρά το γεγονός, ότι αντιλήφθηκε ποιος ορθώνει εμπόδια. Και δεν το διαπίστωσε τούτο εξ αποστάσεως, αλλά το άκουσε ο ίδιος. Γνωρίζει πολύ καλά ποιος είναι το πρόβλημα: Η κατοχική Τουρκία, που εξακολουθεί να κρατά παράνομα εδάφη της Κύπρου και ασφαλώς ο εγκάθετος της. Αλλά δεν τους κατονομάζει. Η γνωστή τακτική, η οποία κάθε άλλο παρά βοηθά στις προσπάθειες στο Κυπριακό. Όταν δεν κατονομάζεται το πρόβλημα, πώς θα επιλυθεί;

Η κατοχική πλευρά, μετά από πολλές προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών, αποδέχθηκε να συγκληθεί νέα άτυπη Πενταμερής, υπό την προϋπόθεση – η οποία ήταν και του Γενικού Γραμματέα – ότι θα προετοιμασθεί επαρκώς, με ό,τι αυτό σημαίνει. Αυτή η εξέλιξη δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η Άγκυρα διαφοροποίησε τη στάση και τις θέσεις της.

Δεν επέμεινε στις προϋποθέσεις που έθετε για εκ προοιμίου αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας, για να προσέλθει σε συνάντηση. Κι αυτό γιατί δεν βρίσκεται μπροστά στο ενδεχόμενο πρόσκλησης για συμμετοχή σε Διάσκεψη. Δεν εγκαταλείπει τη θέση της αυτή, που προφανώς θα θέσει και στο στάδιο της προετοιμασίας. Άλλωστε, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, στην ανακοίνωσή του, αναφέρει πως δεν υπάρχει «κοινό έδαφος». Κι αυτό είναι αλήθεια. “Κοινό έδαφος” θα υπάρξει εάν η κατοχική πλευρά εναρμονισθεί με τις αποφάσεις του ΟΗΕ.

Με το βλέμμα στις Βρυξέλλες

Η Τουρκία λειτούργησε έχοντας το βλέμμα στις Βρυξέλλες. Δεν ήθελε προφανώς να τινάξει στον αέρα την επίσκεψη Γκουτέρες από τη στιγμή που υπάρχει εμπλοκή και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι αυτό γιατί τούτο θα επηρέαζε και τις συζητήσεις στα ευρωτουρκικά. Προφανώς και η Άγκυρα θα αξιοποιήσει το χρόνο της «προετοιμασίας προς την άτυπη Πενταμερή» για να αξιολογήσει τα ενδεχόμενα δώρα, που πιθανόν να προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση (αν και στην Ένωση δεν είναι έτοιμοι για γενναιοδωρίες).

Σε αυτό το παιχνίδι τακτικής της Άγκυρας, ο εγκάθετος της, Τουφάν Έρχιουρμαν, τον οποίο κάποιοι στις ελεύθερες περιοχές θαυμάζουν, διαχειρίζεται τις εξελίξεις “υποδειγματικά”. Προτρέχει και της Τουρκίας. Και εκεί που δεν προτρέχει, αποσύρει όσα δήλωσε για να εναρμονισθεί με τις υποδείξεις της Άγκυρας. Σε βαθμό που παρουσιάσθηκε και αγενής έναντι του Γενικού Γραμματέα.

Στη Λευκωσία θα πρέπει να είναι ευχαριστημένοι υπό τις περιστάσεις. Υπήρχε ένα ομιχλώδες τοπίο ως προς τις προθέσεις των Ηνωμένων Εθνών. Τοπίο που δημιουργούσε η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν με τις ιδέες που διακινούσε την τελευταία περίοδο.

Άτολμος ο Γκουτέρες αλλά απέτρεψε το αδιέξοδο

Ο Γενικός Γραμματέας λειτούργησε θεσμικά και εντός- κι όχι εκτός- “του κουτιού”, παρά το γεγονός ότι παρουσιάσθηκε, για μια ακόμη φορά, άτολμος έναντι της κατοχικής δύναμης. Στη Λευκωσία, λοιπόν, είναι ικανοποιημένοι με τον τρόπο που έθεσε τα ζητήματα ο Γενικός Γραμματέας, σε σχέση με την επιδιωκόμενη λύση. Είναι ικανοποιημένοι και επειδή αποφεύχθηκε το αδιέξοδο. Υπάρχει μια προοπτική, έστω και μικρή, προς αξιοποίηση.

Και κάτι σημαντικό σε σχέση με την ευρωπαϊκή εμπλοκή στο Κυπριακό: Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε πως η Πρόεδρος της Κομισιόν, εξέφρασε την ετοιμότητα για τη σύσταση μιας νομικής ομάδας που θα στηρίζει τον κ. Φίτο σε αυτή την πτυχή. Η εξέλιξη τούτη αφορά το περιεχόμενο μιας συμφωνίας. Αυτή τη φορά, η ΕΕ δεν αναμένεται να πράξει όπως το 2004, με το σχέδιο Ανάν, που δεχόταν απαράδεκτες παρεκκλίσεις από το κοινοτικό κεκτημένο και δήλωνε έτοιμη να… τετραγωνίσει τον κύκλο. Τώρα η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος-μέλος.