Οι περισσότερες φειδωλές χώρες επέκριναν τις προτεινόμενες από την Ιρλανδία περικοπές ύψους 159 δισεκατομμυρίων ευρώ σε τρέχουσες τιμές από την πρόταση της Επιτροπής που αγγίζει σχεδόν τα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ, χαρακτηρίζοντάς τες ανεπαρκείς.

Η Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Σουηδίας, Τζέσικα Ρόσενκραντζ, περιέγραψε το διαπραγματευτικό έγγραφο (negobox) στο X ως «άκρως αβάσταχτη αύξηση», καθώς το συνολικό ποσό θα εξακολουθούσε να είναι υψηλότερο από τον τρέχοντα προϋπολογισμό. Η Αυστριακή Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Κλόντια Μπάουερ, επανέλαβε αυτή την κριτική, λέγοντας ότι ο νέος προϋπολογισμός παραμένει «μίλια μακριά από ένα αυστριακό ναι».

Οι εντάσεις θα κορυφωθούν κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής των ηγετών της ΕΕ την ερχόμενη Πέμπτη και Παρασκευή, όπου θα συζητήσουν το διαπραγματευτικό έγγραφο. Οι κυβερνήσεις της ΕΕ δίνουν μάχη με τον χρόνο για να επιτύχουν μια συμφωνία για τον προϋπολογισμό μεταξύ τους έως το τέλος του έτους — πριν οι εκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία το 2027 απειλήσουν να εκτροχιάσουν τις διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, ο Ολλανδός Υπουργός Οικονομικών, Έλκο Χάινεν, προειδοποίησε το Σάββατο ότι «με αυτόν τον ρυθμό, δεν θα υπάρξει συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους». Ο Ιρλανδός Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Τόμας Μπερν, ο οποίος ηγείται των διαπραγματεύσεων, απέρριψε την κριτική και περιέγραψε την πρόταση ως έναν ισορροπημένο συμβιβασμό. «Το διαπραγματευτικό πλαίσιο λειτουργεί ως γέφυρα για τις πολλές διαφωνίες μεταξύ των κρατών μελών», δήλωσε ο Μπερν στους δημοσιογράφους το Σάββατο.

Διαιρεμένη Ένωση

Η ΕΕ είναι χωρισμένη ανάμεσα στις φειδωλές χώρες που πιέζουν για οριζόντιες περικοπές και ένα αντίπαλο στρατόπεδο νότιων και ανατολικών κρατών, τους «Φίλους της Συνοχής», που εναντιώνονται στις μειώσεις των γεωργικών επιδοτήσεων και των περιφερειακών ενισχύσεων, γνωστή ως πολιτική συνοχής.

Αυτοί οι τομείς αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ του συνολικού προϋπολογισμού και είναι πολιτικά ευαίσθητοι λόγω των πιέσεων από τα λόμπι των αγροτών και τις περιφέρειες.

Κάνοντας μια παραχώρηση στους 17 «Φίλους της Συνοχής», η Ιρλανδία άφησε ανέπαφους τους προϋπολογισμούς για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη και εστίασε τις περικοπές σε άλλες προτεραιότητες, όπως η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η αναπτυξιακή βοήθεια.

«Υπήρξε ισχυρή υποστήριξη για το πρώτο κεφάλαιο [γεωργία και συνοχή] από σχεδόν όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων χωρών που θεωρούνται καθαροί συνεισφέροντες» στον προϋπολογισμό, δήλωσε ο Μπερν στους δημοσιογράφους. Οι αντιδράσεις στο διαπραγματευτικό έγγραφο από τους «Φίλους της Συνοχής» ήταν πιο διαλλακτικές από εκείνες των φειδωλών ομολόγων τους.

«Είναι μια εξαιρετική αφετηρία το ότι ανακτήθηκαν τα χρήματα για την ΚΑΠ [Κοινή Αγροτική Πολιτική], αλλά και πάλι δεν είμαστε ικανοποιημένοι», δήλωσε ο Υπουργός Γεωργίας της Ιταλίας, Φραντσέσκο Λολομπρίτζιντα. Ο Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Πολωνίας, Ιγκνάτσι Νιεμτσίτσκι, χαιρέτισε το γεγονός ότι η χώρα του «συνεχίζει να λαμβάνει τη μεγαλύτερη κατανομή», αλλά σημείωσε ότι «η αλλαγή στο συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού δεν ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της ΕΕ».

Οι φειδωλοί απογοητεύτηκαν επίσης από το γεγονός ότι οι περικοπές στοχεύουν δυσανάλογα καινοτόμες πολιτικές, όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα, τις οποίες οι ίδιοι ευνοούν. «Περικόπτουν το μέλλον για να προστατεύσουν το παρελθόν», δήλωσε ένας Διπλωμάτης της ΕΕ από το στρατόπεδο των φειδωλών.

Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Η Ιρλανδία προτείνει περικοπές

Περικοπές ύψους 141 δισ. ευρώ που αντιστοιχούν στο 8% της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προβλέπει η αναθεωρημένη συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ την περίοδο 2028-2034, με στόχο να γεφυρωθούν οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, ενόψει της Συνόδου Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί 15-16 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες.

Η πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας διαμορφώνει τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 σε περίπου 1,622 τρισ. Ευρώ (σε σταθερές τιμές του 2025), ποσό που αντιστοιχεί στο 1,16% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ, έναντι 1,26% στην αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

«Ελπίζω ότι θα υπάρξει συμφωνία μέχρι τα Χριστούγεννα», δήλωσε ο Ιρλανδός Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Άμυνας, Τόμας Μπερν, που παρουσίασε σήμερα την αναθεωρημένη πρόταση για το ΠΔΠ. Τόνισε, επίσης, ότι «η έγκαιρη συμφωνία είναι απαραίτητη προκειμένου οι πολίτες και η ευρωπαϊκή οικονομία να επωφεληθούν από το νέο ΠΔΠ από την 1η Ιανουαρίου 2028» και εξέφρασε την ελπίδα ότι η σημερινή πρόταση θα αποτελέσει τη βάση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας από τους ηγέτες ως το τέλος του έτους.

Ειδικότερα, ο Τ. Μπερν ανέφερε ότι η Ιρλανδική Προεδρία επιδιώκει να εξισορροπήσει τη χρηματοδότηση των νέων προτεραιοτήτων της ΕΕ, όπως η ανταγωνιστικότητα, η έρευνα, η καινοτομία, η ασφάλεια και η άμυνα, με τη διατήρηση των παραδοσιακών πολιτικών της ΕΕ, όπως η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Πολιτική Συνοχής, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς των κρατών-μελών.

Ο ίδιος τόνισε ότι σχεδόν όλα τα προγράμματα του νέου ΠΔΠ προβλέπουν αυξημένη χρηματοδότηση σε σύγκριση με το τρέχον ΠΔΠ, με τις αναπροσαρμογές να αποσκοπούν στη διατήρηση των νέων πολιτικών προτεραιοτήτων, αλλά και στην προστασία των βασικών πολιτικών της ΕΕ.

Οι κινητοποιήσεις εντάσσονται σε πανελλαδικό κύμα διαμαρτυριών των παράκτιων αλιέων, οι οποίοι ζητούν χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, αποζημιώσεις για ζημιές στα δίχτυα και τα εργαλεία τους, στήριξη απέναντι στον ανταγωνισμό των εισαγόμενων προϊόντων και επανεξέταση των νέων ψηφιακών υποχρεώσεων που επιβάλλονται στον κλάδο.

Σε κινητοποίηση προχώρησαν και οι επαγγελματίες αλιείς στη Νέα Κίο Αργολίδας, συγκεντρώνοντας τα καΐκια τους στο λιμάνι και ανάβοντας καπνογόνα ως ένδειξη διαμαρτυρίας, σήμερα Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026. Οι ψαράδες της περιοχής εκπέμπουν σήμα κινδύνου για το μέλλον του επαγγέλματός τους. Το κύριο αίτημα που τους ώθησε στη κινητοποίηση είναι το δυσβάσταχτο κόστος των καυσίμων, το οποίο καθιστά κάθε έξοδο στη θάλασσα οικονομικά ασύμφορη, με τους αλιείς να ζητούν γενναία επιδότηση στο πετρέλαιο που να αγγίζει τουλάχιστον τα 50 λεπτά το λίτρο, θεωρώντας τα έως τώρα μέτρα ανεπαρκή.

Οι αλιείς καταγγέλλουν ότι «η κοινή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενισχύει τα μεγάλα σκάφη και τις ιχθυοκαλλιέργειες, αλλά όχι την μικρή αλιεία. Το κόστος είναι πάρα πολύ ψηλό, είτε αφορά την αντιμετώπιση των λαγοκέφαλων, είτε τους υψηλούς φόρους και τα τέλη, όπως είναι τα τέλη ελλιμενισμού, η ανέλκυση και καθέλκυση των σκαφών, ενώ έρχεται και το τελευταίο νομοσχέδιο όπου δίνει το οριστικό χτύπημα, με την εφαρμογή των ηλεκτρονικών συστημάτων. Αν προσθέσουμε και το ενεργειακό κόστος τότε μιλάμε για εξαφάνιση του μικρού ψαρά. Η κυβέρνηση εδώ και τώρα να πάρει μέτρα για μείωση του υψηλού κόστους παραγωγής και μέτρα στήριξης και προστασίας της μικρής αλιείας, ώστε οι ψαράδες, ιδιαίτερα οι νέοι ψαράδες, να παραμείνουν στο τόπο τους και στο επάγγελμα τους».

Υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση, κάτω από την πίεση των κινητοποιήσεων, ανακοίνωσε τον διπλασιασμό της επιδότησης του αλιευτικού πετρελαίου για ένα περιορισμένο διάστημα. Συγκεκριμένα, στα 32 λεπτά το λίτρο για τον Απρίλη και τον Μάη, από 16 λεπτά, και στα 24 λεπτά για Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο. Για τους επόμενους μήνες το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν ανακοίνωσε συγκεκριμένο μέτρο, αναφέροντας ότι «διερευνά την ενεργοποίηση επιπλέον πόρων» και ότι θα υπάρξουν νέες ανακοινώσεις μέσα στον Οκτώβρη.

“Μετά τους αγρότες θα αφανίσετε και τους ψαράδες”

Οι αλιείς ξεκαθαρίζουν ότι οι εξαγγελίες δεν τους ικανοποιούν, καθώς ζητούν η ενίσχυση για το πετρέλαιο να φτάσει τουλάχιστον στα 50 λεπτά το λίτρο, ώστε να μειωθεί ουσιαστικά το δυσβάσταχτο κόστος για την έξοδο των σκαφών στη θάλασσα. Όπως αναφέρουν, για ένα μεσαίο αλιευτικό απαιτούνται από 1.200 έως 1.600 ευρώ μόνο για καύσιμα, ενώ για μεγαλύτερα σκάφη το κόστος μπορεί να ξεπεράσει τα 2.500 ευρώ. Εκτιμούν ότι η κυβερνητική (και ευρωπαϊκή) πολιτική, αφού κατέστρεψε τον αγροτικό κόσμο, τώρα καταστρέφει και τον αλιευτικό.

Την ίδια ώρα, η κυβερνητική εξαγγελία για το πετρέλαιο δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες απαντήσεις στα υπόλοιπα αιτήματα που έχουν θέσει οι αλιείς, μεταξύ άλλων για τις αποζημιώσεις, το VMS (εντοπισμός) και το νέο πλαίσιο ελέγχων και κυρώσεων.

Χωρίς ελληνικά φρέσκα ψάρια παραμένουν οι ιχθυόσκαλες και τα ιχθυοπωλεία, λόγω των κινητοποιήσεων των ψαράδων, αφού δεμένα παραμένουν τα αλιευτικά σκάφη στα λιμάνια, με τους επαγγελματίες ψαράδες να συνεχίζουν τον αγώνα τους με συντονισμένες κινητοποιήσεις. Μιλώντας στο ΕΡΤnews, ο πρόεδρος των Παράκτιων Αλιέων Νέας Κρήνης, Δημήτρης Τσιπούρας, ανέφερε ότι τα αλιεύματα που διατίθενται αυτή την περίοδο είναι εισαγόμενα. Παράλληλα, κατήγγειλε ότι ορισμένοι επιτήδειοι επιχειρούν «τα βαφτίζουν» ελληνικά.

Οι απαιτήσεις για ηλεκτρονικές δηλώσεις

Το ηλεκτρονικό σύστημα για το οποίο διαμαρτύρονται έντονα οι ψαράδες (ιδίως οι παράκτιοι αλιείς) αφορά το Ηλεκτρονικό Ημερολόγιο Αλιείας (ERS – Electronic Reporting System) και τη χρήση δορυφορικών συστημάτων εντοπισμού (VMS). Απαιτείται να καταγράφουν ψηφιακά σε πραγματικό χρόνο όλη τη δραστηριότητά τους, τις κινήσεις τους και τα αλιεύματα.

Πριν το σκάφος φτάσει στο λιμάνι (πριν τον κατάπλου), ο ψαράς υποχρεούται να δηλώσει ηλεκτρονικά τα είδη των ψαριών που έπιασε και το εκτιμώμενο βάρος τους και να τηρεί ηλεκτρονικό ημερολόγιο για κάθε μέρα στη θάλασσα: Το ημερολόγιο πρέπει να συμπληρώνεται ηλεκτρονικά για κάθε ημέρα ταξιδιού, ακόμη και αν η έξοδος ήταν άγονη και δεν βγήκαν καθόλου ψάρια

Απαιτείται επίσης δήλωση εκφόρτωσης και πώλησης: Μέσα σε 24 ώρες από την επιστροφή, πρέπει να δηλωθεί πού και σε ποιον πουλήθηκαν τα ψάρια, με αυστηρούς περιορισμούς στη λιανική πώληση απευθείας από το σκάφος. Επίσης απαιτείται η εγκατάσταση συσκευών VMS που επιτρέπει στις αρχές να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή το ακριβές στίγμα (τοποθεσία) του σκάφους στη θάλασσα, ώστε να ελέγχεται αν ψαρεύουν σε απαγορευμένες περιοχές.

Αντιδρούν όλοι όσοι έχουν μικρά σκάφη της παράκτιας αλιείας (κάτω των 12 μέτρων), καθώς αυτά τα καϊκια είναι εκτεθειμένα στον καιρό (κύματα, υγρασία), γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο για τον ψαρά να χειρίζεται tablet ή smartphone για να συμπληρώνει ψηφιακές φόρμες την ώρα της εργασίας. Πολλοί παραδοσιακοί ψαράδες μεγαλύτερης ηλικίας δυσκολεύονται με την τεχνολογία, ενώ η αγορά, η συντήρηση και οι συνδρομές αυτών των συστημάτων αυξάνουν τα έξοδά τους, τη στιγμή που το κόστος των καυσίμων είναι ήδη δυσβάσταχτο

Ο Ν.Γ., που πυροβολήθηκε λίγο μετά τη μία τα μεσάνυχτα στη συμβολή της Λεωφόρου Καραμανλή με την οδό Παναγούλη, κοντά στην περιοχή του Γκολφ Γλυφάδας, είχε αποφυλακισθεί πριν από λίγες ημέρες υπό περιοριστικούς όρους. Κατηγορείτο για συμμετοχή κυρίως σε σοβαρά οπαδικά επεισόδια. Ήταν οργανωμένος οπαδός του Παναθηναϊκού και το 2015 συνελήφθη για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση που δρούσε στον κόσμο της νύχτας.

Το 2018, είχε πυροβολήσει και τραυματίσει οπαδό του Παναθηναϊκου, καθώς σημειώνονταν τότε εσωτερικές συγκρούσεις στον χώρο των ακραίων οπαδών της ομάδας. Το 2022, συνελήφθη ξανά για πυροβολισμούς έξω από σύνδεσμο της ομάδας στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και, τέλος, το 2024 συνελήφθη επειδή χτύπησε την σύζυγό του.

Σύμφωνα με πληροφορίες η αστυνομία εκτιμά ότι πρόκειται για προμελετημένο “συμβόλαιο θανάτου” και ξεκαθάρισμα ανοιχτών λογαριασμών στο χώρο των εκβιαστών και όχι στο χώρο των οπαδών, αν και τα όρια δεν είναι τόσο σαφή.

Η λίμνη έχει μήκος περίπου 900 μέτρα και πλάτος 600 μέτρα, ενώ το μέγιστο βάθος της αναφέρεται ότι φτάνει περίπου τα 70 μέτρα. Το φυσικό της περιβάλλον, με δέντρα που φτάνουν μέχρι τις όχθες και πλούσια χλωρίδα, προσφέρει ένα ιδανικό σκηνικό για όσους αναζητούν ηρεμία, επαφή με τη φύση και όμορφες εικόνες μακριά από την ένταση της καθημερινότητας.

Πώς δημιουργήθηκε η Λίμνη Ζηρού;

Πέρα από την ομορφιά της, η λίμνη παρουσιάζει ιδιαίτερο γεωλογικό ενδιαφέρον. Μία από τις επικρατέστερες επιστημονικές ερμηνείες υποστηρίζει ότι στην περιοχή υπήρχε κάποτε ένα μεγάλο υπόγειο σπήλαιο, του οποίου η οροφή κατέρρευσε πριν από χιλιάδες χρόνια, σχηματίζοντας τη σημερινή λίμνη. Η υπόθεση αυτή συνδέει το τοπίο που βλέπουμε σήμερα με τις γεωλογικές διεργασίες που διαμόρφωσαν την Ήπειρο στο πέρασμα του χρόνου.

Η ονομασία «Ζηρού» θεωρείται ότι έχει σλαβική προέλευση και αποτελεί πιθανό ίχνος της ιστορικής παρουσίας σλαβικών πληθυσμών στην περιοχή κατά τον Μεσαίωνα. Έτσι, ακόμη και το όνομα της λίμνης παραπέμπει σε εποχές πολύ παλαιότερες από τη σύγχρονη ιστορία της.

Ο θρύλος των δύο αδελφών και της χαμένης Ζηρόπολης

Η λαϊκή παράδοση θέλει στη θέση της σημερινής λίμνης να βρισκόταν κάποτε η Ζηρόπολη, μια πολιτεία όπου ζούσαν δύο αδελφές με εντελώς διαφορετική ζωή. Η μία ήταν πλούσια και η άλλη φτωχή, η οποία εργαζόταν κοντά στην αδελφή της για να εξασφαλίσει τροφή για τα παιδιά της.

Παρά τη φτώχεια της, τα παιδιά της δεύτερης αδελφής ήταν υγιή και εύρωστα, σε αντίθεση με τα παιδιά της πλούσιας, που ήταν αδύναμα και ασθενικά. Η διαφορά αυτή γέννησε τη ζήλια της πλούσιας γυναίκας, η οποία τελικά έπαψε να βοηθά την αδελφή της και την έδιωξε, αφήνοντάς την χωρίς τα μέσα για να θρέψει την οικογένειά της.

Η φτωχή γυναίκα βρέθηκε σε απόγνωση. Σύμφωνα με μία εκδοχή του θρύλου, ακόμη και όταν προσπάθησε να ψήσει κοπριά αγελάδας, ελπίζοντας να βρει κάτι για να ταΐσει τα παιδιά της, συνέβη ένα θαύμα. Αντί για αυτό, βγήκαν από τον φούρνο μικρά καρβέλια ψωμιού.

Το ίδιο βράδυ, ένας άγγελος εμφανίστηκε στον ύπνο της και την προειδοποίησε πως έπρεπε να εγκαταλείψει την περιοχή μαζί με τα παιδιά και τα ζώα της. Της αποκάλυψε ότι μια μεγάλη καταστροφή θα έπληττε την πολιτεία και της έδωσε μία αυστηρή εντολή: να μη γυρίσει πίσω, ό,τι κι αν συνέβαινε.

Η καταστροφή και το δάκρυ που έγινε θρύλος

Το επόμενο πρωί, η γυναίκα ξεκίνησε για να σωθεί. Καθώς απομακρυνόταν, άκουσε βροντές και ένιωσε τη γη να σείεται. Η πολιτεία άρχισε να καταστρέφεται, καθώς το έδαφος υποχωρούσε και τα σπίτια χάνονταν μέσα στην καταστροφή.

Μη μπορώντας να συγκρατήσει την αγωνία της για την αδελφή της, η γυναίκα γύρισε το βλέμμα προς τα πίσω. Εκείνη τη στιγμή, σύμφωνα με τον θρύλο, πέτρωσε μαζί με τα παιδιά και τα ζώα της. Η Ζηρόπολη χάθηκε και στη θέση της απλώθηκε η λίμνη που γνωρίζουμε σήμερα.

Ο θρύλος θυμίζει έντονα τη βιβλική ιστορία των Σοδόμων και των Γομόρρων, ιδιαίτερα ως προς την προειδοποίηση να μην κοιτάξει κανείς πίσω και την τιμωρία που ακολουθεί την ανυπακοή. Η τοπική παράδοση αναφέρει ακόμη πως ορισμένοι βράχοι γύρω από τη λίμνη θυμίζουν τις μορφές της γυναίκας και των παιδιών της.

Είναι μια ιστορία που δεν αποτελεί ιστορική καταγραφή της δημιουργίας της λίμνης, αλλά μέρος της προφορικής λαογραφίας της περιοχής. Όπως συμβαίνει με πολλούς τοπικούς θρύλους, επιχειρεί να εξηγήσει με συμβολικό τρόπο ένα εντυπωσιακό φυσικό τοπίο και να μεταφέρει μηνύματα για τη ζήλια, την αδικία, την αγάπη και τις συνέπειες των ανθρώπινων πράξεων.

Λίμνη Ζηρού: Ένας προορισμός για επαφή με τη φύση

Σήμερα, η Λίμνη Ζηρού είναι ένας προορισμός που προσφέρεται για χαλαρές εξορμήσεις και δραστηριότητες στη φύση. Οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν περιπάτους γύρω από το τοπίο της λίμνης, να οργανώσουν ένα πικνίκ, να φωτογραφίσουν τις αντανακλάσεις των δέντρων στα νερά ή, όπου προσφέρονται οι σχετικές υπηρεσίες, να δοκιμάσουν δραστηριότητες όπως το κανό και το καγιάκ.

Η εύκολη πρόσβαση από τη Φιλιππιάδα κάνει τη λίμνη κατάλληλη και για μια σύντομη εκδρομή. Παράλληλα, το φυσικό της περιβάλλον προσφέρει πολλές ευκαιρίες για φωτογραφία και κινηματογραφικές εναέριες λήψεις, καθώς το σχήμα της λίμνης, οι δασωμένες πλαγιές και οι αποχρώσεις του νερού δημιουργούν μια ξεχωριστή εικόνα.

Δείτε εδώ το βίντεο:

Το βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου

Η εστίαση του ενδιαφέροντος εκεί είναι λογική. Αυτό που δεν είναι λογικό όμως, είναι η εμφανής τάση ακόμα και καταξιωμένων μέσων ενημέρωσης να υπερεκτιμούν τη σημασία της. Ωστόσο, όχι μόνο απαιτείται αυτοσυγκράτηση κατά την αξιολόγηση της αποστροφής των λόγων του Ρούμπιο, αλλά κυρίως να αντιληφθούμε ότι υπάρχει μια μεγάλη παγίδα για την ελληνική εθνική ασφάλεια. Έστω δυνητική…

Μήπως τελικά αυτή η δέσμευση δραστηριοποίησης των ΗΠΑ παράγει και μια αποσταθεροποιητική δυναμική; Διότι οι ειλικρινείς προθέσεις της Ουάσινγκτον που δηλώνει πως συμφωνεί και προωθεί το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, είναι η μία πλευρά του νομίσματος.

Η άλλη, που δεν είναι άγνωστη, είναι ότι θέτει την ελληνοτουρκική σύγκρουση σε ένα «πλαίσιο ασφαλείας». Δηλαδή, οι δυο πλευρές, ελληνική και τουρκική, έχουν τη βεβαιότητα ότι εάν «πιαστούν στα χέρια», η εμφάνιση των Αμερικανών είναι απλώς θέμα χρόνου. Αυτό θα είχε όμως αξία, εάν η παρέμβαση θα ισοδυναμούσε πρωτίστως με συνδρομή αμυνόμενου. Διότι τώρα εργαλειοποιείται στο πλαίσιο της στρατηγικής του επιτιθέμενου.

Δυστυχώς, η αμερικανική στρατηγική δεν διακρίνει ανάμεσα σε επιτιθέμενο και αμυνόμενο. Η παρέμβαση αφορά την «απαγόρευση εκτροπής». Παρότι προφανώς έχει άποψη η Ουάσινγκτον, ο επιδιαιτητικός της ρόλος της επιβάλλει να σταματά εκεί. Δεν επιχειρεί να θεραπεύσει, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να διαιωνίζεται. Και ως γνωστόν, το «ψυγείο» βοηθά στη συντήρηση…

Η Τουρκία βαδίζει στα σίγουρα

Όσοι πανηγυρίζουν, λογικά έχουν ξεχάσει ότι η Άγκυρα κινείται μόνο εάν το αποτέλεσμα μιας τεχνητής κρίσης είναι διασφαλισμένο. Πηγαίνει τόσο-όσο… Δεν αναλαμβάνει μη υπολογισμένα ρίσκα, φοβούμενη τις συνέπειες. Γνωρίζει ότι το εσωτερικό μέτωπο είναι εξαιρετικά ασταθές και εύφλεκτο.

Σε μια κοινωνία εθισμένη και ευάλωτη στη ρητορική της ηγεσίας περί «τοπικής υπερδύναμης», η αμφισβήτηση αυτής της εικόνας στην πράξη θα είχε συνέπειες. Οι δυνητικές εσωτερικές εξελίξεις θα μπορούσαν να είναι σοβαρές και να εξελιχθούν με μεγάλη ταχύτητα… Άρα, η τουρκική ηγεσία ασκεί παρακινδυνευμένη πολιτική, η οποία αφενός στηρίζεται στην εικόνα που της έχει καλλιεργήσει η Αθήνα με την πάροδο των ετών και αφετέρου στη βεβαιότητα μη εκτροπής, μέσω της παρέμβασης της Ουάσινγκτον.

Έχοντας εκπαιδευθεί από τη διαχρονική συμπεριφορά του ελληνικού πολιτικού συστήματος που εκπέμπει την εικόνα, ότι δεν τολμά να επιχειρήσει να εκθέσει τα όρια της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής, συχνά πυκνά αποφασίζει να ξαναδοκιμάσει. Πώς λέμε «ομάδα που κερδίζει δεν αλλάζει»; Κάτι παρόμοιο ισχύει και για την ασκούμενη τουρκική πολιτική…

Το επιχείρημα είναι απλό: Η βεβαιότητα αμερικανικής παρέμβασης, δεν θέτει απλώς όρια στον ελληνοτουρκική σύγκρουση! Διότι ταυτόχρονα καταπολεμά την πραγματική φοβία της Άγκυρας, ότι σε περίπτωση που μια κρίση ξεφύγει από τον έλεγχο οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν τη δυνατότητα να επιφέρουν βαρύτατα πλήγματα.

Στο μυαλό των «ισλαμοεθνικιστών» (σ.σ. για να τεθεί μετριοπαθώς…) της Άγκυρας, η πιθανότητα αποφασιστικής ελληνικής στάσης εξακολουθεί να μην συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Παρά το προηγούμενο του 2020. Κι αυτό δημιουργεί αρνητική δυναμική. Ακόμα κι αν έγιναν από ελληνικής πλευράς τα δέοντα, η πεποίθηση ότι στην πορεία θα αναζητηθεί πρόφαση απεμπλοκής, προσφέρει διαρκώς διέξοδο στην Τουρκία.

Τα Ίμια που δεν μας δίδαξαν

Ας θυμηθούμε τι έγινε στα Ίμια. Ένα κλασικό παράδειγμα παρακινδυνευμένης επιλογής από την πλευρά της Τουρκίας. Η πρωθυπουργός Τσιλέρ που επιθυμούσε να ενισχύσει τη θέση της στο εσωτερικό, στηρίχθηκε στην εκτίμηση ότι η ελληνική πολιτική ηγεσία δεν έχει καμία διάθεση σύγκρουσης και στο τέλος θα υποχωρήσει για να αποφύγει τον πόλεμο. Παρά τις προειδοποιήσεις των στρατηγών που δεν επιθυμούσαν κλιμάκωση.

Όπως αποδείχθηκε όμως, ορθώς μας είχε διαβάσει… Οι δε δηλώσεις που ακολούθησαν και οι αποκαλύψεις για τη συμπεριφορά των Ελλήνων αρμοδίων κατά τη διάρκεια της κρίσης, έκαναν τα πάντα για να δικαιώσουν τα εκτιμήσεις της. Αυτό έσπειρε τον σπόρο για τον επόμενο γύρο πλήττοντας την ελληνική αποτροπή. Σημαίες που θα τις έπαιρνε ο αέρας, το αλήστου μνήμης «και τι θέλατε, να κάνουμε πόλεμο;»…

Όποιος τολμούσε να αναρωτηθεί … «ποιο είναι το μήνυμα που εισπράττει η Άγκυρα μέσω τέτοιων δηλώσεων», αντιμετώπιζε σφοδρό «καθεστωτικό πυρ». Μετά τον φαιδρό πολιτικό χειρισμό, έμειναν όσοι ήταν πραγματικά έτοιμοι για όλα στην κορύφωση της κρίσης να συζητούν τι θα είχε συμβεί εάν τους είχε δοθεί το πράσινο φως. Τα ίδια όμως και απέναντι. Διότι οι Τούρκοι στρατηγοί γνώριζαν καλά τι θα συνέβαινε.

Όντως “αδιανόητο”, αλλά…

Για να μην ξεχνιόμαστε λοιπόν: Αμερικανική παρέμβαση στα Ίμια όντως εκδηλώθηκε. Στο τέλος άκουσαν και «ευχαριστώ» από τον ίδιο τον τότε πρωθυπουργό, από του βήματος της Βουλής. Η Ελλάδα όμως έχοντας προσέλθει σε διαπραγμάτευση υπό το βάρος τετελεσμένου, βρέθηκε στη συνέχεια αντιμέτωπη με μια διαρκώς διευρυνόμενη λίστα «γκρίζων ζωνών». Υπενθύμιση για όποιον ξέχασε το αποτέλεσμα…

Οι «γκρίζες ζώνες» δεν απομακρύνθηκαν έκτοτε, εμπλουτίζοντας την τουρκική αναθεωρητική ρητορική και πράξη. Καθιστώντας ακόμα δυσκολότερη την εξεύρεση διεξόδου, αφού την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων ακολούθησε η αμφισβήτηση της ίδιας της ελληνικής κυριαρχίας. Κάπως έτσι ενταφιάστηκε και η αφελής προσδοκία πολλών ότι θα προέκυπτε συμφωνία για συνυποσχετικό παραπομπής της διαφοράς στη Χάγη.

Για να υπάρξει πραγματική δικαστική κρίση. Αυτό διαφέρει από την πρότερη διμερή συμφωνία και εν συνεχεία προσφυγή για την απόσπαση νομιμοποιητικής σφραγίδας εκ μέρους του διεθνούς δικαστηρίου. Ενός οργάνου που δεν έχει αντίρρηση να συνυπογράψει οτιδήποτε, εφόσον αυτό συνιστά συμφωνία μεταξύ αντιδίκων χωρών…

Τίποτε δεν αλλάζει για Ελλάδα-Τουρκία

Εν ολίγοις, όσοι πανηγυρίζουν για την δεδομένη πρόθεση παρέμβασης των Αμερικανών, καλά θα κάνουν να το ξανασκεφθούν. Εκτός κι εάν ανήκουν στους υπέρμαχους μαζικών ελληνικών υποχωρήσεων απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, δήθεν για να πετύχουμε την ειρήνη. Δεν θα την πετύχουμε διότι η Τουρκία θα επανέλθει. Για να μην προσθέσουμε ότι το «οι ΗΠΑ δραστηριοποιούνται για να αποσοβήσουν μια κρίση» είναι ακόμα πιο πολύπλοκο…

Ας υποθέσουμε πως παρεμβαίνουν, ώστε μια κατάσταση όπως αυτή με την πόντιση του καλωδίου να μην εξελιχθεί σε κρίση. Η Ουάσινγκτον επικοινωνεί με τους εμπλεκόμενους, Ελλάδα και Τουρκία. Γνωρίζοντας ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν το GSI (Great Sea Interconnector), η Άγκυρα θα δηλώσει ότι ποτέ δεν αρνήθηκε την εκτέλεση του έργου και ότι απλά ζητά να αναγνωριστεί η δικαιοδοσία της στη θαλάσσια περιοχή!

Όπως δεν ενίσταται και στην προσφυγή στο διεθνές δικαστήριο! Αρκεί όμως η Αθήνα να συμφωνήσει να παραπέμψει και ζητήματα κυριαρχίας που θέτει πλέον η Τουρκία, που αφορούν ελληνικές νήσους και νησίδες! Αυτά όμως δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά από την ελληνική πλευρά! Πού καταλήγει αυτό;

Η τουρκική στρατηγική να βραχυκυκλώνει κάθε εξέλιξη στην κατεύθυνση της επίλυσης κάθε προβλήματος εάν δεν πετύχει τους στόχους της, δεν πλήττεται από την δέσμευση αμερικανικής εμπλοκής. Αντιθέτως, ευεργετείται από το πλαίσιο ασφαλείας που προσφέρουν οι Αμερικανοί, που ασχολούνται αποκλειστικά και μόνο να μην εξελιχθεί σε πόλεμο ενδεχόμενη ελληνοτουρκική κρίση.

Η αμερικανική παρέμβαση θα έχει πάντα πυροσβεστικό χαρακτήρα. Δυστυχώς για εμάς όμως, η Τουρκία χρησιμοποιεί συχνά τη μέθοδο της… περιορισμένης φωτιάς για την επίτευξη των στόχων της. Διότι η κινητοποίηση των… πυροσβεστικών δυνάμεων έχει συνυπολογιστεί στη στρατηγική της. Και η μέθοδος αυτή θα συνεχίσει να αξιοποιείται, όσο η Αθήνα δεν φροντίζει η φωτιά να στραφεί και να αρχίσει να καίει και προς Ανατολάς…

Φαεινές ιδέες;

Και κάτι τελευταίο που θα πρέπει πάντα να το έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας… Αυτό είναι το ενδεχόμενο, σε κάποια χρονική στιγμή να επείγει για τις ΗΠΑ η προώθηση μιας διευθέτησης στην ευρύτερη περιοχή. Υπάρχει άραγε βολικότερη μέθοδος στα ελληνοτουρκικά, από το να επιτραπεί η εκδήλωση «θερμού επεισοδίου» που θα οδηγήσει σε άμεση παρέμβαση της Ουάσινγκτον, οδηγώντας στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης τις δυο πλευρές;

Κι εκεί, συνήθως, η πίεση στρέφεται στον πιο… συνεννοήσιμο. Όχι στον άκαμπτο. Το προηγούμενο των Ιμίων προσφέρει μια ιδέα της λειτουργίας του μηχανισμού «συνεννόησης» υπό πίεση. Παρότι η εκδήλωση της κρίσης δεν αποτελούσε επιθυμία της Ουάσινγκτον. Οι εκτιμήσεις για τις πιθανότητες υλοποίησης ενός τέτοιου σεναρίου, ασφαλώς ποικίλουν. Η ουσία του συλλογισμού όμως δεν αλλάζει.

Σε συνεργασία με το defence-point.gr

Για το ενδεχόμενο σύγκρουσης Ελλάδος και Τουρκίας, ο κ. Ρούμπιο, ανέφερε πως «είναι κάτι αδιανόητο για εμένα, κάτι που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί και που δεν πιστεύω ότι θα συμβεί» (συνέντευξη στην αθηναϊκή “Καθημερινή”). Τούτη η αναφορά του ξεκαθάρισε ότι οι Αμερικάνοι έχουν έγνοια να μη οδηγηθούν σε πολεμική σύγκρουση δυο στρατηγικοί τους εταίροι.

Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι το περιεχόμενο των αμερικανικών παρεμβάσεων, που έχουν εξαγγελθεί. Δεν διαφαίνεται ότι κινούνται σε μια λογική αποτροπής. Να σταματήσουν, δηλαδή, την κατοχική πλευρά να παρενοχλεί και να κλιμακώνει την ένταση, να παρέμβει στρατιωτικά, αλλά στη διαμόρφωση μιας φόρμουλας συνεννόησης, συμβιβασμού, αν και η Τουρκία δεν έχει λόγο στην περιοχή. Και δεν έχει ρόλο και στο συγκεκριμένο έργο.

Την ίδια ώρα, είναι προφανές ότι η αμερικανική παρέμβαση, που στόχο θα έχει να ξεκινήσει και να προχωρήσει το έργο για την Ηλεκτρική Διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου, ενισχύει τους σχεδιασμούς της Αθήνας και της γαλλικής εταιρείας για τα επόμενα βήματα. Πληροφορίες αναφέρουν πως οι εργασίες θα ξεκινήσουν μεταξύ 15-25 Οκτωβρίου, η ημερομηνία ωστόσο αλλάζει αναλόγως τεχνικών ενίοτε και πολιτικών δεδομένων. Αλλά σίγουρα θα είναι εντός του τρέχοντος μηνός.

Αμερικανική παρέμβαση για Ελλάδα-Τουρκία

Οι Αμερικανοί θέλουν να αποφευχθεί ένα θερμό επεισόδιο μεταξύ συμμάχων. Ένα επεισόδιο μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, στο οποίο εκ των πραγμάτων θα εμπλακεί και η Γαλλία, λόγω της γαλλικής εταιρείας Meridiam, που ανέλαβε το έργο. Αυτό σημαίνει τρεις νατοϊκές χώρες θα βρεθούν σε μια ακραία ένταση.

Πληροφορίες αναφέρουν πως τα τελευταία 24ωρα πριν την άφιξη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, η Άγκυρα έστειλε με διάφορους τρόπους μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν θα επιτρέψει τις εργασίες, εκτός εάν η ίδια δώσει την άδεια.

«Η Τουρκία δείχνει αποφασιστικότητα να επιβάλει τη δική της προσέγγιση», αναφέρουν ενημερωμένες πηγές στην Αθήνα, που έχουν γνώση του παρασκηνίου. Τούτο, μπορεί να καθορίσει και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα προχωρήσει η αμερικανική μεσολάβηση. Αυτό μπορεί να σημαίνει πως σε μια αμερικανική μεσολάβηση αποτροπής επεισοδίου, τούτο θα λήξει αφήνοντας «φιλοδώρημα» στην Τουρκία, η οποία, θεωρεί, πως εάν υποχωρήσει πλήρως από τις παράλογες και παράνομες αξιώσεις της τότε θα ακυρωθεί το ( παράνομο) τουρκολιβυκό σύμφωνο και η “Γαλάζια Πατρίδα”. Έτσι αντιμετωπίζει η Άγκυρα το όλο θέμα.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η γαλλική πλευρά, η εταιρεία Meridiam, που έχει το πάνω χέρι στο Great Sea Interconnector (GSI) προτίθεται να λύσει το πρόβλημα ενημερώνοντας τα κράτη της περιοχής και συγκεκριμένα την Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο για τις εργασίες. Αυτό από μόνο του δεν φαίνεται να ικανοποιεί την κατοχική δύναμη.

Ωστόσο, πολλά θα εξαρτηθούν το πώς θα εκμεταλλευθεί και αξιοποιήσει την ενημέρωση αυτή η Άγκυρα. Και κατά πόσο, δηλαδή, θα παρουσιάσει τούτο ως κίνηση με την οποία οι Γάλλοι ζητούν την άδεια της. Σε αυτή την περίπτωση αναμένεται ότι θα προχωρήσει εκδίδοντας NAVTEX.Το ίδιο θα πράξει και η Αθήνα. Σε μεταγενέστερο στάδιο και η Κύπρος.

Πρέπει να σημειωθεί πως η Άγκυρα, έχοντας στραμμένη την προσοχή της στις επόμενες κινήσεις για τον GSI, παράλληλα κινείται επαναρχίζοντας έρευνες στη θαλάσσια περιοχή βορείως της Κύπρου. Όπως έγινε γνωστό, το τουρκικό σεισμογραφικό πλοίο «Oruç Reis», βρίσκεται στα ανοιχτά της κατεχόμενης Κερύνειας.

Για τις δραστηριότητες του “Oruç Reis” στην περιοχή, η Τουρκία εξέδωσε παράνομη NAVTEX, η οποία έχει ισχύ μεταξύ 1-25 Οκτωβρίου 2026. Το “Oruç Reis” συνοδεύουν τρία πλοία υποστήριξης και οι έρευνες του συνδέονται με το έργο κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου για μεταφορά φυσικού αερίου από την Τουρκία στην κατεχόμενη Κύπρο.

Αυτή η ενέργεια, που όχι τυχαία γίνεται σε αυτή τη χρονική φάση, εντάσσεται και σε μια προσέγγιση κλιμάκωσης και επιβολής νέων τετελεσμένων. Για τις παράνομες αυτές ενέργειες υπήρξε έντονη διαμαρτυρία της Κυπριακής Δημοκρατίας τόσο προς τα Ηνωμένα Έθνη όσο και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Θέμα πακέτου;

Τι διαπιστώνουν οι Αμερικανοί διαχρονικά; Μια μόνιμη αντιπαράθεση Ελλάδος και Κύπρου με την Τουρκία. Η Ουάσιγκτον θεωρεί και τα τρία κράτη στρατηγικούς εταίρους και προφανώς και δεν επιθυμεί τη συντήρηση αυτής της αντιπαράθεσης, ιδιαίτερα εάν φθάσει στα άκρα. Σε σχέση με το Κυπριακό, η κατάσταση προδήλως διαφοροποιείται καθώς η Τουρκία κατέχει εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας και εδραιώνει την παράνομη παρουσία της με την επιβολή τετελεσμένων.

Στα ελληνοτουρκικά μια είναι, ως γνωστό, η διαφορά ενώ στο κάδρο, εκ των πραγμάτων, μπαίνουν και οι επεκτατικές βλέψεις της Άγκυρας, που εκφράζονται μέσα από συστηματικές και μεθοδικές αμφισβητήσεις της κυριαρχίας της Ελλάδας. Διαχρονικά στο προσκήνιο εμφανίζονται, κατά καιρούς, διάφορες φόρμουλες για την επίτευξη μιας συμφωνίας πακέτο, τοποθετώντας όλες τις «διαφορές» κάτω από μια ομπρέλα. Πρόκειται για μια φόρμουλα που οι Αμερικανοί ενδεχομένως να την θεωρούν ως την καλύτερη διέξοδο και μέθοδο, γρηγορότερη, εντάσσοντας στην ατζέντα τα ενεργειακά, το Κυπριακό και τα ελλαδοτουρκικά.

Αυτό ευνοεί και η Άγκυρα, όχι όμως η Λευκωσία και η Αθήνα. Κυρίως η Λευκωσία, η οποία έχει να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα εισβολής, κατοχής με επιδίωξη την ανατροπή αυτών των δεδομένων και έχει να χάσει από μια πακετοποίηση. Διαχρονικός στόχος της Άγκυρας είναι να θέσει όλες τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και να εισέλθει σε ένα ανατολίτικο παζάρι. Παράλληλα, θα συντηρεί τον μπαμπούλα μιας νέας πειρατικής ενέργειας στη θαλάσσια περιοχή της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ένα απόγευμα, που ψάχναμε για κάτι ξεχωριστό κι απομακρυνθήκαμε, σταματήσαμε σ’ ένα χωριό. Πηγαίνοντας προς το καφενείο, βλέπω να κάθονται σ’ ένα τραπεζάκι, μόνοι τους, ο Olof Palme και η γυναίκα Lisbeth. Προχώρησα με πλατύ χαμόγελο  και όταν έφτασα μπροστά τους, ρώτησα στα σουηδικά: «Finns det nog’n som talar svenska här?» (υπάρχει κάποιος που να μιλάει σουηδικά, εδώ;) Και οι δύο είπαν με χαμόγελα «Jaaa…» (Ναι…).

Είπα ποιος είμαι, με δύο φράσεις και μάς είπαν να καθίσουμε μαζί τους για ένα τσιπουράκι. Σίγουρα μείναμε μία ώρα και περιέγραφα τη ζωή μου στη Σουηδία που είχα αγαπήσει, αλλά διηγιόμουν και κάποιες σπαρταριστές ιστορίες που τους άρεσαν και γελούσαν τρανταχτά. Χαιρετηθήκαμε και φύγαμε. Α! Το ζευγάρι ήταν ντυμένο πολύ απλά με σορτσάκια και φανελάκια, ίσως και αγορασμένα από τα φτηνά σουηδικά Hennes & Mauritz.

Όταν επέστρεψα στη Σουηδία, έγραψα ένα πολύ κολακευτικό σημείωμα για τη συνάντηση με το ζεύγος Palme στην Κρήτη, στο ελληνικό περιοδικό της Σουηδίας «Μεταναστευτικά Νέα». Δεν περίμενα καθόλου αυτό που συνέβη. Να πω ότι οι Σουηδικές αρχές, ρίχναν πάντα μια «ματιά» σ’ όλα τα ξενόγλωσσα περιοδικά των μεταναστών, για να έχουν κάποια ιδέα για τυχόν προβλήματά τους. Φαίνεται ότι είδαν το σημείωμά μου για τον Palme και του το προώθησαν.

Έτσι κάποιο απόγευμα χτύπησε το τηλέφωνο. (Όταν χτυπούσε το τηλέφωνό μου, εγώ απαντούσα με το όνομά μου. Μόνο «Πάνος»). Και όταν είπα στο τηλέφωνο «Πάνος», άκουσα: Olof Palme. Ξαφνιάστηκα, το κατάλαβε και μου είπε αμέσως ευχαριστίες για το κολακευτικό κομμάτι. Μάλιστα συμπλήρωσε, ότι δεν ξεχνούν με τη γυναίκα του, την ιστορία που τους διηγήθηκα με την αγράμματη, αλλά τετραπέρατη γριά….

Τις επόμενες ημέρες από το τηλεφώνημα, διηγήθηκα σε κάποιους φίλους το περιστατικό και το πόσο με εντυπωσίασε, εμένα, τον καταγόμενο από την Μεσόγειο και ειδικά από την Ελλάδα! Ένας απ’ αυτούς, ο Arnfinn, πανεπιστημιακός, μου διηγήθηκε ότι σε κάποια εορταστική βραδιά με δείπνο, από το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, ήταν καλεσμένος και ο Palme.

Η ηγεσία του Πανεπιστημίου δεν κάθισε σε ξεχωριστό τραπέζι με τον πρωθυπουργό (για γλείψιμο), όχι!, αλλά τα μέλη της διασκορπίστηκαν σε διάφορα τραπέζια και σ’ ένα απ’ αυτά, κάθισε ο Palme. Προς το τέλος της βραδιάς, άρχισαν σιγά-σιγά να σηκώνονται οι συνδαιτυμόνες. Σηκώθηκε κι ο Palme και επειδή είδε κάποια βαβούρα από τον κόσμο που έβγαινε απ’ την αίθουσα, αυτός περίμενε όρθιος στο τραπέζι του κι άρχισε να μαζεύει τα πιάτα του τραπεζιού μαζί, καθώς και τα μαχαιροπήρουνα μαζί, για να διευκολύνει, τους σερβιτόρους…

Ουδείς προφήτης, ουδείς…

Κυνηγημένος και στη …Σουηδία ο Palme και να μία χαρακτηριστική (σχετική μ’ αυτό) ιστορία, που θα σας πω τώρα και που το εξηγεί περίτρανα. Λοιπόν, αρχές της δεκαετίας του 1980 ο πρώτος γιος του Palme, ο Joakim_Palme (τώρα, Καθηγητής Εθνολόγος, όχι δεν έγινε με βύσμα, λόγω ονόματος…) μετά τις σπουδές του, στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, βρέθηκε για μεταπτυχιακά, στο πανεπιστήμιο Harvard της Αμερικής. Το 1984, το Harvard, προσκάλεσε τον πρωθυπουργό Olof Palme, για μία διάλεξη στους φοιτητές του, η οποία, είχε ιστορική σημασία, λόγου του περιεχομένου της: «Απασχόληση και κοινωνικό κράτος» (Employment and Welfare), χαρακτηρίστηκε δε ως «λαμπρή»! Το Harvard πρόσφερε 5.000 δολάρια στον Πάλμε και αυτός αρνήθηκε σεμνά την αμοιβή, οπότε το Harvard δεν επέμενε.

Θέλοντας το Πανεπιστήμιο να κάνει, με τη …σειρά του, κάτι για τον Palme, δεν δέχτηκε τα δίδακτρα των 30.000(;) δολαρίων που κόστιζαν οι ετήσιες σπουδές του γιου του. Οι εφημερίδες έγραψαν τιμητικά λόγια για τον Palme, εκτός από έναν γνωστό Γαλλοσουηδό δημοσιογράφο-λιβελογράφο, τον Jan Guillou, καταδικασμένον ως κατάσκοπο της KGB! Αυτός, αδίστακτος (hänsynslös), πρόσβαλλε τον Palme, ισχυριζόμενος δημόσια, ότι για τα 30.000 δολάρια που του «χαρίστηκαν», έπρεπε να πληρώσει φόρο (γύρω στο 35-40%) και τον κατηγόρησε για «φοροδιαφυγή». (Τα έζησα, αφού ήμουν στη Στοκχόλμη, τότε).

O Ρalme αρνήθηκε να πληρώσει και άφησε τη δικαιοσύνη να αποφασίσει, η οποία τον απάλλαξε πανηγυρικά! (Φαντάζεστε να γινόταν κάτι τέτοιο εδώ; Έ, ρε πλάκες Χατζηαβάτη μου…) Να σας πω, τώρα, ότι αυτά που γράφω επιβεβαιώνονται από τον Henrik Berggren, βιογράφο του Πάλμε, αλλά και από τον ξεχωριστό Ελληνοσουηδό δημοσιογράφο, Γιώργο Λογοθέτη, βιογράφο του Μίκη Θεοδωράκη αλλά και του Olof Palme.

Εγώ γνώριζα τον Joakim Palme, ο οποίος έμενε σ’ ένα δυαράκι στο πίσω κατηφοριστό μέρος του σπιτιού της οικογένειας (σάς τα δείχνω στην επόμενη κάρτα και προσέξτε την…) κι όταν πήγε στο Χάρβαρντ, για να μη μένει άδειο το δυαράκι και για να υπάρχει κάποιο έσοδο, το νοίκιασε ο καλός μου φίλος Σπύρος Καραολίδης, Κύπριος, φίλος καλός του Joakim αλλά και του Olof. Είχα βρεθεί αρκετές φορές εκεί, αλλά και στο υπόλοιπο σπίτι. Και για να δείτε τη σεμνότητα της οικογένειας Πάλμε, αλλά και της Σουηδίας γενικότερα, ο Joakim είχε ένα παλιό Saab κι επειδή όλο κάτι παρουσίαζε, πήγαινε ο φίλος Δήμος Καρέλλας, καθηγητής φυσικός και έβαζε «χέρι», καμιά φορά κι εγώ. (Α! Πλενόμασταν μετά…)

Απλότητες του Palme

1. Πήγαινε να ψωνίσει μόνος του στο σούπερ μάρκετ και γύριζε με δύο σακούλες γεμάτες. Τον είδε ο Σπύρος Καραολίδης που ανέβαινε την ανηφορίτσα για το σπίτι του και του πρότεινε να τον βοηθήσει. Ο Ούλοφ αρνήθηκε, λέγοντας ότι είναι άσκηση!

2. Μάρτυς στο γεγονός που θα πω τώρα η γυναίκα του Γιώργου Λογοθέτη, η Φωτεινή και η μητέρα της, όταν μπαίνοντας σ’ ένα σούπερ μάρκετ, είδαν σ’ ένα ταμείο να περιμένουν η Λίσμπετ, γυναίκα του Πάλμε, φορτωμένη και ίδιος ο Πάλμε να έχει στον ώμο του ένα χαλί τυλιγμένο ρολό! Όταν κάποιος προσφέρθηκε να βοηθήσει αυτός χαμογέλασε και δε δέχτηκε Δεν μπορούσε να το πιστέψει η (Ελληνίδα) μητέρα της Φωτεινής…

3. Σε μια υπαίθρια ανοιχτή λαϊκή εκδήλωση, παραβρέθηκε και ο Ούλοφ Πάλμε και συναντήθηκε με τον Γιώργο Λογοθέτη και την Φωτεινή, καθώς και το νεογέννητο κοριτσάκι τους που κρατούσανε, την Μαρίνα. Χάρηκε που την είδε ο Πάλμε και την πήρε στην αγκαλιά του, αλλά φωτογραφία δε ζητάω…

Η κηδεία του Πάλμε

Συμπληρώθηκαν φέτος (2026) 40 χρόνια από τη δολοφονία του! Δεν θέλω να μιλήσω για τη δολοφονία του, όχι ότι ξέρω τίποτα …μυστικά, αλλά γιατί από ό,τι έχω καταλάβει, «κανείς δεν πρέπει να μιλάει και να σχολιάζει τη δολοφονία». Σεβαστόν! Ακόμα και ειδικοί δεν μιλάνε, όπως ο Σουηδός ρεμπέτης Åke (πολύ στενός φίλος μου), με σπίτι στα Εξάρχεια, μεγάλος νομικός και πρόεδρος του σουηδικού Αρείου Πάγου. Αυτός, όταν συζητούσαμε το θέμα Ρalme, έλεγε …αυτολεξεί, αυτό στο οποίο κατέληξε η Σουηδική Δικαιοσύνη και τίποτ’ άλλο!

Α. Στην κηδεία του Olof Palme, το μόνο τραγούδι που ακούστηκε ήταν «Ο καημός» του Μίκη Θεοδωράκη, με τίτλο στα σουηδικά, «Sång för frihet», («Τραγούδι για την ελευθερία»), με ερμηνεύτρια την Φιλανδέζα Arja Saijonmaa. Μην παραξενεύεστε! Οι Σουηδοί, οι Γερμανοί και οι Λατινοαμερικάνικοι, αγαπούσαν και αγαπούν τον Μίκη, περισσότερο από τους Έλληνες! Ναι, ορκίζομαι και οι δύσπιστοι, ας μιλήσουν σχετικά, με τον Δημήτρη Τυπάλδο και τον Γιώργο Λογοθέτη. (Κάποιοι που το έχουμε δει με τα μάτια μας και το βλέπουμε ακόμα, ΔΕΝ το συζητάμε το θέμα…).

Β. Από πλευράς επίσημων Ελλήνων, στην τελετή της κηδείας, βρέθηκαν, καλεσμένοι από την οικογένεια Πάλμε, η Μελίνα Μερκούρη και Γιώργος Παπανδρέου. Παραβρέθηκε και ο Ανδρέας καθώς και ο Παπούλιας, αλλά αυτοί δεν ήταν επίσημα καλεσμένοι και ξέρω πολύ καλά τι λέω. Όποιος θέλει επιβεβαίωση, ας ψάξει τα ντοκουμέντα του Γιώργου Λογοθέτη.

Ο Ανδρέας, βέβαια, ήρθε για να πουλήσει μούρη και (ενδεχομένως;) να τον έπιασαν τα συναισθηματικά του επειδή το 1981 που βγήκε πρώτη φορά πρωθυπουργός, στην προεκλογική εκστρατεία, ο Palme τον στήριξε. Όμως κάποια στιγμή ο Palme απομακρύνθηκε από τον Ανδρέα, γιατί αυτός …κατηγόρησε (εδώ, γελάνε…) το Σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (το οποίο «αντέγραψε», τη χρονιά 1968-1969 που ήταν πολιτικά εξόριστος εκεί, πριν πάει στον Καναδά) και μετά πρόβαλε ως καλύτερο το …σοσιαλιστικό ΠΑΣΟΚ. (Vad kan jag kommentera? Partiets nuvarande fall, är min kommentar…).

Και ένα υπερσυντέλικο, υστερόγραφο!

Στην τραγωδία «Αντιγόνη» του Σοφοκλή (στίχοι 620-623), διαβάζουμε: «τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν τῷδ᾽ ἔμμεν’ ὅτῳ φρένας θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν», ήγουν, τουτέστι, δηλαδή, με άλλους λόγους ήτοι: «Αν θέλει ο θεός να σπρώξει κάποιον στη συμφορά, σκοτίζει το μυαλό του και το κακό το εκλαμβάνει για καλό». Το πήραν και τα …Λατινόπουλα και το έκαναν βάιραλ βάζοντας τον Δία, ενώ αργότερα έλαβε και βιβλική μορφή: «μωραίνει Κύριος ὃν βούλεται ἀπολέσαι». Η φράση. δεν υπάρχει αυτούσια στη Βίβλο, γιατί «τις αλήθειες τις φοβάται κι ο Θεός», όπως έλεγε ο ανάπηρος Αντριτσο-Πεντελέος… Σα να μου φαίνεται (άποψή μου είναι…) ότι ο Θεός μώρανε πολλούς «πρωτοκλασάτους» πολιτικούς μας κι έτσι, είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ! (Θα μπορούσε να πει κανείς κάτι τέτοιο για τον Πάλμε;)

Πρόκειται προφανώς για δύο αρχαίες ελληνικές πόλεις με πλούσια ιστορία, όπως έχουν φέρει στο φως οι αρχαιολογικές έρευνες. Πάντως, η σχετική συζήτηση επανέρχεται και στα πλαίσια της ακραιφνούς προσκόλλησης στο Ισραήλ που έχει καταβάλει την Αλβανία, την οποία το καθεστώς Ράμα παρουσιάζει ως μία χώρα ανοιχτή και φιλόξενη στον Εβραϊσμό – συγκροτείται μάλιστα και σχετικό μουσείο – παρά τον μουσουλμανικό πληθυσμό της.

Όμως, αυτή η στάση της αλβανικής κυβέρνησης συναντά ουκ ολίγες αντιδράσεις στην αλβανική κοινωνία, τις οποίες οξύνουν μουσουλμανικοί κύκλοι με διασυνδέσεις με την Τουρκία, που δεν βλέπουν με καλό μάτι την όλο και μεγαλύτερη διείσδυση του Ισραήλ στα Δυτικά Βαλκάνια.

Είναι γνωστό ότι με την συγκρότηση των εθνικών κρατών στα Δυτικά Βαλκάνια και με την πανσπερμία των εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων, η αρχαιολογία έχει πολλές φορές πέσει θύμα πολιτικής εργαλειοποίησης, καθώς τίθεται στην “υπηρεσία” του εκάστοτε εθνικού αφηγήματος, παραβλέποντας κάθε επιστημονικό κανόνα. Να σημειωθεί ότι στους Αγίους Σαράντα (τον αρχαίο και Βυζαντινό Ογχίασμο), η Βασιλική του 5ου αιώνα στο κέντρο της πόλης – κατά τους ισχυρισμούς της “σύγχρονης” αλβανικής αρχαιολογίας – έχει συγκροτηθεί επί πρώην… ιουδαϊκής Συναγωγής!

Η ανιστόρητη προσέγγιση Ράμα 

Επισυνάπτουμε απόσπασμα από ομιλία στην Ιερουσαλήμ του Ράμα, όπως έχει αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργικού Συμβουλίου της Αλβανίας: “Last year, I had the honour to hand over a list of 3750 names to the most honourable rector of Yad Vashem. This number may somehow sound prophetic when one looks back at the history. There were 3000 Hebrews in 70-73 AD, shortly after the destruction of the Temple, who found shelter in Albania. I am highlighting this because there aren’t many among the Jewish community who know the history, and even they happen to know, history wasn’t just World War II and the custom “Besa”.

It goes back deep to history. These 3000 Jews, after they successfully hijacked a roman vessel carrying them to be held in slavery, these Jews berthed in the Albanian shores and founded flourishing cities like Phoinikè or Orikum. About 3000 were also the Sephardim Jews fleeing the Reconquista in Spain and Portugal at the end of the 15th century to whom Albania and especially the urban area of Vlora offered freedom, security and prosperity”.

Μόνο που το… γλείψιμο με το αζημίωτο καταρρίπτεται από τα τεκμήρια! Μόνο για χλευασμό είναι οι ισχυρισμοί του “αρχαιολόγου” Ράμα, την στιγμή που αμφότερες οι Hπειρωτικές πόλεις υπήρχαν αποδεδειγμένα, πολύ πριν από τις σχετικές αναφορές του Αλβανού πρωθυπουργού! Όμως, την ίδια στιγμή αυτοί οι ισχυρισμοί αναπαράγονται ευρέως στο διαδίκτυο, δείχνοντας πως η ιστοριογραφία στην Αλβανία εργαλειοποιείται προς εξυπηρέτηση πολιτικών-εφήμερων συμφερόντων, υπονομεύοντας την συνοχή της αλβανικής κοινωνίας.

Ως γνωστόν, προκειμένου να αποκρυφτεί η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και πνεύματος στον φυσικό και ιστορικό του χώρο του Ιονίου και Αδριατικού κόλπου στην Αλβανία, έχουν κατασκευαστεί κάθε λογής αβάσιμων και αντιεπιστημονικών θεωριών. Όλα αυτά την στιγμή που λαοί και έθνη με ισχυρή παρουσία στην Ιστορία αναζητούν σχέση και όσμωση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και το Βυζάντιο, στην Αλβανία είναι έτοιμοι να κάνουν τα πάντα για να τον απαρνηθούν!

Φοινίκη-‘Ωρικον: Η ιστορική πραγματικότητα

Μία είναι, όμως, η ιστορική πραγματικότητα των προχριστιανικών και προ-βυζαντινών χρόνων, για τις δύο πόλεις που ο Ράμα “αφιερώνει” γαλαντόμα στους Εβραίους: Η Φοινίκη – απέναντι στην Κέρκυρα και στον ίδιο γεωγραφικό χώρο με το Βουθρωτό – μαρτυρείται κατοικούμενη υπό των Χαόνων, με επιγραφική αφιέρωση που έχει ανευρεθεί στις ανασκαφές – ήδη από το 330 π.Χ. Η επίσημη ονομασία της ήταν «Κοινόν των Ηπειρωτών των περί την Φοινίκην» (231 π.Χ.). Ενώ ο Πολύβιος σημειώνει «τὴν ὀχυρωτάτην ἅμα καὶ δυνατωτάτην πόλιν τῶν ἐν Ἠπείρῳ» (2.5-2.8).

Για την ‘Ωρικον, το φυσικό λιμάνι στον ομώνυμο Κόλπο με πλούσιες αναφορές στην ιστοριογραφία – που σύγχρονοι ιστορικοί και γεωγράφοι μάλιστα ορίζουν ως το φυσικό γεωγραφικό σημείο επαφής του Ελληνισμού με ντόπιους πληθυσμούς Ιλλυριών (Παλαιά και Νέα Ήπειρος, κατά την προσέγγιση των Δυτικών) – αναφέρεται η σημείωση του Σκύλακος του Καρυανδρέου: «Οἱ δὲ Ὠρικοὶ κατοικοῦσι τῆς Ἀμαντίας χώρας. Οἱ δὲ Ἀμαντιεῖς εἰσὶ μέχρι ἐνταῦθα Ἰλλυριοὶ ἀπὸ Βουλινῶν. Τὸ δὲ στόμα τοῦ Ἰονίου κόλπου ἐστὶν ἀπὸ Κεραυνίων ὀρῶν μέχρι ἄκρας Ἰαπυγίας».

Όλα αυτά είναι βέβαια ψιλά γράμματα για τον παντογνώστη Ράμα! Ο δε πνευματικός του πατέρας, Ενβέρ Χότζα, είχε μια πιο προσεκτική στάση και έλεγχε “επιστήμονες” που έδειχναν υπερβάλλοντα ζήλο σε ό,τι αφορά τα αρχαιολογικά ευρήματα και την ιστορία – επισήμως επικαλούνταν τον ιστορικό υλισμό των μαρξιστών-λενινιστών – στην πραγματικότητα πάσχιζε να τους προστατέψει από την γελοιοποίηση στην διεθνή επιστημονική κοινότητα! Την οποία βέβαια ο Ράμα δεν διστάζει να προκαλεί!

Το πλήγμα, μία μόλις ημέρα έπειτα από ένα στο ίδιο αεροδρόμιο που άφησε τρεις νεκρούς, είναι ένα από τα πλέον αιματηρά στην πορεία της αντιπαράθεσης μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των ανταρτών από την Υεμένη που έχουν την υποστήριξη του Ιράν.

Aeropuerto Internacional de Riad, Arabia Saudita es desalojado luego de un ataque desde Yemen, varias ambulancias han llegado al lugar.

El grupo Ansar Allah habían advertido que aviones podían despagar o aterrizar solo con su permiso. https://t.co/Qgml5479dS

— Caoz (@Caoz_ES) October 10, 2026

Από τα θύματα, 4 είναι από τη Σαουδική Αραβία, δύο από το Μπαγκλαντές και από ένας από ΗΠΑ, Αίγυπτο, Ιοραδνία, Συρία, Σουδάν και Παλαιστίνη. Είναι, σε κάθε περίπτωση, μία από τις πλέον πολύνεκρες επιθέσεις από την πλευρά των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας.Πέρα από τα θύματα, υπάρχουν ακόμη υλικές ζημιές, το εύρος των οποίων τελεί υπό διερεύνηση.

Τραμπ: Απαράδεκτη η επίθεση

Η πολύνεκρη επίθεση εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου του Ριάντ δεν μπορεί να γίνει «αποδεκτή», δήλωσε σε δημοσιογράφους το Σάββατο ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

«Αυτό που έγινε στη Σαουδική Αραβία δεν είναι αποδεκτό», τόνισε και πρόσθεσε ότι έχει σκοπό να συζητήσει τηλεφωνικά πολύ σύντομα με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον de facto ηγέτη του βασιλείου.

Εν τω μεταξύ, η στρατιωτική συμμαχία υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας που υποστηρίζει την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης κατηγόρησε τους Χούθι για την πολύνεκρη επίθεση. Τόνισε δε ότι «θα ανταποδώσει με αποφασιστικότητα».

Ο εκπρόσωπος της συμμαχίας, Σαουδάραβας συνταγματάρχης Νούρι αλ Μάλκι, χαρακτήρισε «έγκλημα πολέμου» και πρόσθεσε ότι το βασίλειο εννοεί να «ανταποδώσει με αποφασιστικότητα» την «τρομοκρατική επίθεση αυτή».

Ρούμπιο: «Οι επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν τώρα»

Σε αυστηρό τόνο κινήθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος καταδίκασε τις πρόσφατες επιθέσεις των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.

Μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι οι επιθέσεις καταδεικνύουν «κατάφωρη περιφρόνηση για τις ζωές αθώων αμάχων», ζητώντας τον άμεσο τερματισμό τους.

Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στέκονται στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας και του λαού της, εκφράζοντας συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων.

ΟΗΕ: «Επικίνδυνη κλιμάκωση» στη Μέση Ανατολή

Την ανησυχία του εξέφρασε ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στην Υεμένη, Χανς Γκρούντμπεργκ, χαρακτηρίζοντας την επίθεση «επικίνδυνη κλιμάκωση».

Όπως επισήμανε, τέτοιες ενέργειες αποτελούν σοβαρή απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια, συντηρούν τον κύκλο της βίας και δυσχεραίνουν τις προσπάθειες αποκατάστασης της ειρήνης στην Υεμένη.

Ο αξιωματούχος κάλεσε εκ νέου τους Χούθι να σταματήσουν τις επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων στη Σαουδική Αραβία.

Καταδίκη και από το Πακιστάν

Στις διεθνείς αντιδράσεις προστέθηκε και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, ο οποίος καταδίκασε την επίθεση στο αεροδρόμιο του Ριάντ.

«Επιθέσεις εναντίον αμάχων και υποδομών ζωτικής σημασίας είναι εντελώς απαράδεκτες», ανέφερε μέσω X, προειδοποιώντας ότι τέτοιες ενέργειες απειλούν σοβαρά την περιφερειακή ειρήνη και ασφάλεια.

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει κλιμακώσει σημαντικά την εκστρατεία οικονομικής πίεσης μέσω της “Operation Economic Outcast”, την οποία παρουσίασε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στις 24 Αυγούστου. Η επιχείρηση διευρύνει τις δευτερογενείς κυρώσεις σε κρίσιμους τομείς της ιρανικής οικονομίας και αυξάνει τον κίνδυνο για εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τρίτων χωρών που συνεχίζουν να συνεργάζονται με την Τεχεράνη.

Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να περιορίσει τις οικονομικές “οδούς διαφυγής” του καθεστώτος και να καταστήσει όλο και πιο δύσκολη τη χρηματοδότηση του πολέμου, των πυραυλικών προγραμμάτων και των δραστηριοτήτων των Φρουρών της Επανάστασης. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην αγορά πετρελαίου. Οι εξαγωγές ιρανικού αργού προς την Κίνα, τον σημαντικότερο αγοραστή του Ιράν, έχουν μειωθεί δραστικά. Σύμφωνα με νεότερα στοιχεία του Reuters, οι ιρανικές αποστολές προς την Κίνα υποχώρησαν τον Σεπτέμβριο στις περίπου 590.000 βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023.

Την ίδια στιγμή, κινεζικά ανεξάρτητα διυλιστήρια στράφηκαν περισσότερο σε ιρακινό και καταριανό πετρέλαιο, καθώς ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός περιορίζει την πρόσβαση στο ιρανικό αργό. Και αυτό παρότι τα φορτία γίνονται τρομερά ακριβότερα, πέραν των απωλειών.

Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η εξέλιξη αυτή αυξάνει δραματικά το κόστος για την Τεχεράνη. Η αμερικανική στρατηγική, ωστόσο, αντιμετωπίζει ένα δύσκολο ερώτημα: Πόσο οικονομικό πόνο χρειάζεται να υποστεί ένα κράτος, προτού αποφασίσει ότι είναι προτιμότερη μια συμφωνία από τη συνέχιση της σύγκρουσης; Και ακόμη σημαντικότερο, υπάρχει πραγματικά σήμερα μια συμφωνία που το Ιράν θα θεωρούσε αρκετά ελκυστική ώστε να αλλάξει στάση;

Η συμφωνία του Ιουνίου

Το προηγούμενο παράδειγμα δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό για την αμερικανική στρατηγική. Στις 17 Ιουνίου ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν ένα προσωρινό μνημόνιο που προέβλεπε τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για μια οριστική συμφωνία, μέσα σε διάστημα έως 60 ημερών.

Το κείμενο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την προετοιμασία ενός σχεδίου τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν.

Η συμφωνία αυτή δεν αποτέλεσε οριστική ειρηνευτική διευθέτηση, αλλά ένα πλαίσιο για την επίτευξή της. Η ουσία, ωστόσο, παραμένει. Η Τεχεράνη είχε μπροστά της ένα πακέτο σημαντικών οικονομικών κινήτρων, ενώ η Ουάσιγκτον προσέφερε συγκεκριμένο δρόμο προς την αποκλιμάκωση. Παρ’ όλα αυτά, η διαδικασία κατέρρευσε και η αντιπαράθεση επανήλθε.

Αν ένα πλαίσιο που περιλαμβάνει άμεση αποκλιμάκωση, άρση περιορισμών και προοπτική τεράστιων επενδύσεων δεν κατόρθωσε να οδηγήσει σε διαρκή συμφωνία, δεν είναι αυτονόητο ότι ακόμη περισσότερες κυρώσεις, χωρίς αντίστοιχο νέο κίνητρο, θα επιτύχουν καλύτερο αποτέλεσμα.

Η Τεχεράνη δεν είναι ενιαία

Ένας ακόμη παράγοντας που περιπλέκει την αμερικανική στρατηγική είναι η εσωτερική ισορροπία εξουσίας στο Ιράν. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει έναν πόλεμο επ’ αόριστον και έχει υπερασπιστεί την προηγούμενη συμφωνία, απέναντι στους σκληροπυρηνικούς επικριτές της. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι ένα τμήμα της ιρανικής ηγεσίας αναζητά τρόπο αποκλιμάκωσης.

Την ίδια στιγμή, όμως, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας αποτελεί πεδίο όπου η επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης και των σκληροπυρηνικών παραμένει καθοριστική. Ο διορισμός του πρώην διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης Μοχσέν Ρεζάι στη θέση του γραμματέα του Συμβουλίου προσθέτει ένα διαφορετικό μήνυμα. Η στάση του απέναντι στα Στενά του Ορμούζ και στις απειλές κατά των περιφερειακών αντιπάλων του Ιράν, δείχνει ότι μέσα στην ιρανική ηγεσία υπάρχουν ισχυρές δυνάμεις που δεν θεωρούν την υποχώρηση μονόδρομο.

Το πρόβλημα των συμμάχων

Η Ουάσιγκτον δεν πιέζει μόνο την Τεχεράνη. Πιέζει και τις χώρες που εξακολουθούν να συναλλάσσονται μαζί της, κυρίως την Κίνα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Τουρκία και άλλους περιφερειακούς εμπορικούς εταίρους. Ο Μπέσεντ έχει προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να αποκλείσουν από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα όσους διευκολύνουν οικονομικές συναλλαγές με το ιρανικό καθεστώς.

Όμως η πίεση προς τους τρίτους μπορεί να έχει και αντίστροφο αποτέλεσμα. Όσο περισσότερο η Ουάσιγκτον ζητά από χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ να συμμετάσχουν στην οικονομική απομόνωση του Ιράν, τόσο περισσότερο αυξάνεται ο κίνδυνος να γίνουν οι ίδιες στόχος ιρανικών αντιποίνων. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο σημείο για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας αποτελεί κοινό συμφέρον, αλλά και σημαντικό μοχλό πίεσης για την Τεχεράνη.

Η εικόνα, επομένως, είναι πιο σύνθετη από μια απλή εξίσωση «οικονομική κατάρρευση = συμφωνία». Η ιρανική οικονομία πράγματι πιέζεται έντονα, οι εξαγωγές πετρελαίου έχουν περιοριστεί και η Ουάσιγκτον αυξάνει διαρκώς το κόστος για όσους βοηθούν την Τεχεράνη να παρακάμπτει τις κυρώσεις.

Αυτό όμως δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι το Ιράν είναι έτοιμο να υπογράψει. Για να αλλάξει η στάση της Τεχεράνης, η οικονομική πίεση πρέπει να συνοδεύεται από έναν αξιόπιστο και εφαρμόσιμο δρόμο προς την αποκλιμάκωση. Μέχρι στιγμής, η Ουάσιγκτον προσφέρει κυρίως περισσότερη πίεση και ζητά από το Ιράν να υποχωρήσει, χωρίς να έχει παρουσιάσει ένα εξίσου συγκεκριμένο νέο αντάλλαγμα.

Το κρίσιμο τεστ θα είναι αν οι άνθρωποι που πραγματικά διαμορφώνουν την πολιτική ασφαλείας του Ιράν αρχίσουν να θεωρούν το κόστος της συνέχισης της αντιπαράθεσης μεγαλύτερο από το κόστος ενός συμβιβασμού. Αν αυτό δεν συμβεί, η οικονομική ασφυξία μπορεί να αποδυναμώνει το Ιράν, χωρίς να το οδηγεί στην παράδοση που επιδιώκει η Ουάσιγκτον.