Οι συνεχείς και έντονες βροχοπτώσεις έχουν φουσκώσει χειμάρρους και ρέματα, μετατρέποντας δρόμους σε ποτάμια και δημιουργώντας δύσκολες συνθήκες σε παραθαλάσσιες περιοχές. Το ρέμα στον Πλατανιά Πηλίου υπερχείλισε, παρασύροντας τα πάντα στο πέρασμά του. Ολόκληρο το δεξιό τμήμα του οικισμού έχει αποκοπεί, χωρίς να υπάρχει πλέον καμία πρόσβαση, ενώ ο δήμαρχος Νοτίου Πηλίου, Μιχάλης Μιτζικός, έχει επίσης αποκλειστεί στο χωριό.

Στο Πήλιο έχουμε επίσης πτώσεις δέντρων, διακοπή ηλεκτροδότησης και διακοπή κυκλοφορίας σε διάφορα τμήματα του επαρχιακού οδικού δικτύου. Οι πολίτες καλούνται να αποφύγουν κάθε μη απαραίτητη μετακίνηση.

⚠️ Ενεργοποίηση 1️⃣1️⃣2️⃣ 🆘 Αν βρίσκεστε στην περιοχή #Πλατανιά της Περιφερειακής Ενότητας #Μαγνησίας, μεταβείτε προς υψηλότερους ορόφους λόγω πλημμυρικών φαινομένων. ‼️ Ακολουθείτε τις οδηγίες των Αρχών ℹ️ https://t.co/1XyhLLGrik @pyrosvestiki @hellenicpolice

— 112 Greece (@112Greece) October 28, 2026

Κατολισθήσεις σημειώθηκαν και στην Φθιώτιδα, αλλά και στην Σκιάθο όπου εκφράζονται φόβοι για υπερχείλιση του ρέματος του Πλατανιά (ρέμα Πλατανιάς υπάρχει και στο Πήλιο και στη Σκιάθο).

Σύμφωνα με το magnesianews.gr, τρεις χείμαρροι έχουν υπερχειλίσει με αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες νερού να πλημμυρίσουν τους δρόμους που οδηγούν στο λιμανάκι, το οποίο έχει σχεδόν χαθεί κάτω από τα νερά.  Δύσκολη είναι η κατάσταση και στη Μηλίνα, όπου η θάλασσα έχει βγει στο οδόστρωμα. Τα ρέματα κατεβάζουν μεγάλες ποσότητες νερού, πέτρες και κούτσουρα, ενώ η συνεχής βροχόπτωση και ο έντονος κυματισμός επιβαρύνουν την κατάσταση στον παραλιακό δρόμο.

Κακοκαιρία στη Σκιάθο

Έντονη ανησυχία επικρατεί και στην περιοχή του Πλατανιά Σκιάθου, καθώς οι ισχυρές βροχοπτώσεις συνεχίζονται προκαλώντας σημαντική αύξηση της στάθμης του νερού στο ρέμα της περιοχής, το οποίο βρίσκεται πλέον στα όριά του.

Όπως αναφέρει το skiathoslife.gr, οι κάτοικοι παρακολουθούν με αγωνία την εξέλιξη της κακοκαιρίας, εκφράζοντας φόβους για ενδεχόμενη υπερχείλιση του ρέματος, εφόσον συνεχιστούν οι έντονες βροχοπτώσεις.

Ο δρόμος προς τον Πλατανιά έχει κλείσει, καθώς οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί καθιστούν επικίνδυνη τη διέλευση οχημάτων. Ειδικότερα, λόγω της ανόδου της στάθμης των υδάτων και των φερτών υλικών στο οδόστρωμα, έχει πραγματοποιηθεί προσωρινή διακοπή κυκλοφορίας στο οδικό δίκτυο Σκιάθου – Κουκουναριών από την περιοχή Ακρόπολη Σκιάθου έως κουκουναριές Σκιάθου.

Εύβοια

Κατολίσθηση σημειώθηκε σήμερα και στην Εύβοια σε σημείο του χωριού Οξύλιθος, μετά το γήπεδο, στον Παλαιό Επαρχιακό Δρόμο, προκαλώντας την πτώση χωμάτων και πετρών στο οδόστρωμα, και αποκλείοντας οικίες σύμφωνα με το evima.gr.

Για το περιστατικό ενημέρωσε τις Αρχές άλλος κάτοικος και ακολούθησε άμεση κινητοποίηση, με τη συνδρομή μηχανήματος του δήμου, το οποίο προχώρησε στην απομάκρυνση των υλικών από τον δρόμο και την αποκατάσταση της πρόσβασης του οδικού δικτύου.

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το επικαιροποιημένο Έκτακτο Δελτίο Επικίνδυνων Καιρικών Φαινομένων που εκδόθηκε σήμερα Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2026 από την ΕΜΥ, βροχές και καταιγίδες αναμένονταν σε αρκετές περιοχές της ανατολικής χώρας, όπου πιθανόν αυτές να συνοδεύονται και από τοπικές χαλαζοπτώσεις. Τα πιο έντονα φαινόμενα (κόκκινη προειδοποίηση) προβλέπονταν για τη Θεσσαλία, τις Σποράδες, την Εύβοια και τα Δωδεκάνησα.

Με την έγκριση του Βερολίνου, η Σόφια ανέλαβε τη διοίκηση της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, θέτοντας άμεσα σε εφαρμογή ένα σκληρό, οργανωμένο πρόγραμμα εκβουλγαρισμού. Το σχέδιο αυτό βασίστηκε σε τρεις πυλώνες:

• Βίαιος εκπατρισμός: Περισσότεροι από 100.000 Έλληνες εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες και τις περιουσίες τους, αναζητώντας καταφύγιο ως πρόσφυγες στη γερμανοκρατούμενη ζώνη της Κεντρικής Μακεδονίας.
• Μεταφορά αποίκων: Χιλιάδες Βούλγαροι υπήκοοι μεταφέρθηκαν οργανωμένα από τη Βουλγαρία και εγκαταστάθηκαν στα σπίτια και τις καλλιέργειες των εκδιωχθέντων Ελλήνων.
• Πολιτισμική γενοκτονία: Απαγορεύτηκε πλήρως η χρήση της ελληνικής γλώσσας, έκλεισαν τα ελληνικά σχολεία και οι εκκλησίες, ενώ επιβλήθηκε με τη βία η βουλγαρική παιδεία και διοίκηση.

Η βίαιη αυτή πίεση οδήγησε στην αιματηρή Εξέγερση της Δράμας (Σεπτέμβριος 1941), η οποία κατεστάλη με πρωτοφανή αγριότητα από τις δυνάμεις κατοχής, με αποτέλεσμα χιλιάδες εκτελέσεις αμάχων και περαιτέρω διόγκωση του προσφυγικού ρεύματος.

Γερμανική ζώνη

Στις ζώνες υπό άμεσο γερμανικό έλεγχο, οι ναζιστικές αρχές εφάρμοσαν μια πολιτική που αποδιοργάνωσε πλήρως τον κοινωνικό ιστό, στρεφόμενες τόσο κατά του εβραϊκού όσο και κατά του χριστιανικού στοιχείου. Το πιο βαθύ και μόνιμο πλήγμα στην πληθυσμιακή δομή της Μακεδονίας υπήρξε η ολοκληρωτική εξόντωση της ιστορικής εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης.

Περίπου 46.000 έως 50.000 Σεφαραδίτες Εβραίοι εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Η απώλεια αυτή αλλοίωσε οριστικά τον επί αιώνες πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της μακεδονικής πρωτεύουσας, ενώ οι περιουσίες και οι επιχειρήσεις τους λεηλατήθηκαν άγρια από τις δυνάμεις κατοχής και τους ντόπιους συνεργάτες τους.

Για τον έλεγχο των περιοχών της Καστοριάς και της Φλώρινας, οι Ναζί, σε στενή συνεργασία με τις βουλγαρικές μυστικές υπηρεσίες, ίδρυσαν την “Οχράνα”. Επρόκειτο για ένοπλα σώματα αποτελούμενα από τμήματα του ντόπιου σλαβόφωνου πληθυσμού. Μέσα από τη συστηματική τρομοκράτηση των Ελλήνων, στόχος ήταν η καλλιέργεια αυτονομιστικού αισθήματος και η προετοιμασία του εδάφους για τη μελλοντική προσάρτηση της Δυτικής Μακεδονίας σε ένα σλαβικό κρατικό μόρφωμα.

Η “Ανεξάρτητη Μακεδονία” του 1944

Τον Σεπτέμβριο του 1944, καθώς το μέτωπο κατέρρεε και η αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων από τα Βαλκάνια ήταν πλέον ζήτημα χρόνου, το Βερολίνο επιχείρησε να παίξει ένα τελευταίο γεωπολιτικό χαρτί. Στόχος τους ήταν η δημιουργία ενός κράτους-μαριονέτας υπό την ονομασία «Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Μακεδονίας».

Οι Ναζί προσέγγισαν τον Ιβάν Μιχαήλοφ, τον επικεφαλής της ακροδεξιάς βουλγαρικής εθνικιστικής οργάνωσης ΕΜΕΟ (IMRO), προσφέροντάς του την ηγεσία αυτού του προτεκτοράτου. Σκοπός των Γερμανών ήταν να δημιουργήσουν ένα πολιτικό και στρατιωτικό ανάχωμα που θα καθυστερούσε την προέλαση του σοβιετικού στρατού, καθώς και τη δράση των Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων ανταρτών.

Ωστόσο, το σχέδιο κατέρρευσε εν τη γενέσει του. Ο Μιχαήλοφ, αντιλαμβανόμενος ότι η ήττα του Άξονα ήταν αναπόφευκτη και ότι η προσπάθεια αυτή στερούνταν οποιασδήποτε λαϊκής υποστήριξης, αρνήθηκε τη θέση. Η άρνησή του σφράγισε το οριστικό ναυάγιο των κατοχικών σχεδιασμών.

Η απελευθέρωση το φθινόπωρο του 1944 βρήκε τη Μακεδονία βαθιά πληγωμένη. Παρά την αποτυχία των σχεδίων του Άξονα για μόνιμο διαμελισμό, η περιοχή πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Η δημογραφική αλλοίωση, η προσφυγιά, η καταστροφή της εβραϊκής κοινότητας και τα πολιτικά πάθη που καλλιέργησαν οι δυνάμεις κατοχής άφησαν πίσω τους μια βαριά κληρονομιά, η οποία επηρέασε καθοριστικά τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις των επόμενων δεκαετιών.

Για την ελευθερία, τη δημοκρατία και την ισοπολιτεία δεν γίνεται καμία αναφορά από τους ξένους. Αν τους απασχολούν τέτοια ζητήματα, αυτά αφορούν μόνο τις δικές τους χώρες, όπως, λ.χ., η στέρηση του ρακιού για τους Τούρκους τουρίστες και η ημίγυμνη εμφάνιση στις παραλίες για τις Τουρκάλες — κάτι αδιανόητο στη γειτονική χώρα.

Τότε, τι έννοια έχει η «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία επανέρχεται στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, τα συστηματικά ψεύδη του υπουργού Εξωτερικών Φιντάν ή οι απειλές του Ερντογάν ότι θα καταλάβει ένα ελληνικό νησί «ένα βράδυ»; Οι Τούρκοι επισκέπτες δεν τις σχολιάζουν, αλλά φαίνεται να συμφωνούν μαζί τους.

Η εξήγηση ανάγεται στο απώτερο παρελθόν. Οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την Ελλάδα το 146 π.Χ. και έκτοτε η χώρα υπέστη διάφορες εισβολές: Γαλατών, Νορμανδών, Καταλανών, Αράβων (στην Κρήτη), Αλβανών, Βενετών, Σέρβων, Βουλγάρων, Οθωμανών και, σχετικά προσφάτως, Ιταλών, Γερμανών και Νατοϊκών (κατάληψη του 38% της Κύπρου από Τούρκους με αμερικανικά όπλα).

Υπήρξαν επίσης ανεπιτυχείς εισβολές Νοτιοσλάβων, Τσάμηδων και «Σλαβομακεδόνων», οι οποίοι αναμείχθηκαν στον αποκαλούμενο μεταπολιτευτικώς «εμφύλιο πόλεμο», ο οποίος υπήρξε απόφυση του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ Αμερικής και Σοβιετικής Ενώσεως. Οι Έλληνες απώθησαν όλους τους κατακτητές πέρα από τα σύνορα της χώρας, όπως και τους φτωχοδιάβολους του Ερντογάν, που επιχείρησαν να εισβάλουν στη Θράκη προ επταετίας.

Αλλά τι γύρευαν όλοι αυτοί σε μια μικρή χώρα 138.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων και 9 εκατομμυρίων αυτόχθονων κατοίκων, όπως η σύγχρονη Ελλάς; Άλλοι επιζητούσαν δόξα, εξουσία και οικονομικά οφέλη, ενώ ορισμένοι επιδίωκαν τη λεηλασία, όπως συνέβη το 1974 στην Κύπρο.

Άλλοι πάλι, όπως οι υπερόπτες Ναζί, αντίκρισαν τον Απρίλιο του 1941 τους μικρούς «καφετιούς» Έλληνες φαντάρους, οι οποίοι είχαν το θράσος να αντισταθούν ανυποχώρητα στη σιδηρόφρακτη Βέρμαχτ, στο Ρούπελ και στο οχυρό ΛΙΣΕ του Κάτω Νευροκοπίου. Παρόμοια, ακόμη και σήμερα, οι οίηματίες του Ερντογάν δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί η μικρή αγορά της Ελλάδος έγινε δεκτή στην ΕΕ, ενώ η δική τους, πολύ μεγαλύτερη, όχι.

Οι διαφορές των λαών

Προφανώς, οι διαφορές των λαών —όπως εκείνες μεταξύ των Ούννων και των λαών της απέραντης θάλασσας— διαφεύγουν της αναλύσεως των ειδικών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Το ίδιο συμβαίνει και με το γεγονός ότι ο ελληνικός λαός είναι ανοιχτόμυαλος, χριστιανικός (έστω και Ορθόδοξος), εραστής της εθνικής ανεξαρτησίας και αγαπητικός της πολιτικής ελευθερίας, στοιχεία που δύσκολα βρίσκονται στον πυρήνα της πολιτικής ζωής άλλων χωρών στον βαθμό που απαντούν στην Ελλάδα. Εδώ, η κυβερνητική σταθερότητα θεωρείται πολιτική αρετή, ενώ στην πράξη μπορεί να εκτρέφει την κρατική διαφθορά.

Τέλος, είναι και το πολιτιστικό παρελθόν της Ελλάδος που ενοχλεί τους ξένους. Αν και υπήρξε κάποτε παγκόσμια δύναμη —με την αθηναϊκή και τη σπαρτιατική ηγεμονία, την Αλεξανδρινή περίοδο των 300 ετών και τα 1.000 χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας—, μάλλον διέσωσε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό παρά διέδωσε την Ιερά Εξέταση του Παπισμού, τα πογκρόμ (όπως στη Ρωσία), τις γενοκτονίες (όπως εκείνες των Νεοτούρκων) και τις σύγχρονες εθνοκαθάρσεις στα άλλα Βαλκάνια και στην Κύπρο.

Οι Έλληνες, εν ευρεία εννοία, είτε βρίσκονται στην ευρωπαϊκή συνομοσπονδία είτε στην Αμερική, στην Αυστραλία και στην Αφρική, δεν κατηγορούνται για απείθεια, αναρχία ή αποικιοκρατία. Με άλλα λόγια, δεν αποτελούν «θεσμικό κίνδυνο» για τις ξένες κοινωνίες, εκτός ίσως από το μικρό, αλλά μη διατηρήσιμο, δημόσιο χρέος τους, σε αντιδιαστολή προς το… διατηρήσιμο χρέος των 3 τρισ. δολαρίων των ΗΠΑ, σύμφωνα με το ΕΚΟΦΙΝ.

Έτσι, οι Έλληνες γίνονται δεκτοί παντού χωρίς ανησυχία: στη Γερμανία, στην Ελβετία, στη Βρετανία, στις ΗΠΑ, στον Καναδά και στην Ισπανική Αμερική, ως «καλοί πολίτες» και, ενίοτε, ως εύποροι παρεπιδημούντες, όπως οι Έλληνες εφοπλιστές στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη. Ποια, όμως, η διαφορά των ομογενών Ελλήνων της διασποράς από τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς στη Γαλλία, τους Πακιστανούς στην Αγγλία, τους Λατίνους στον αμερικανικό Νότο, τους Κινέζους στην Καλιφόρνια και τους Κούρδους στην Τουρκία κ.λπ.;

Τι θέλει, συνεπώς, ο νεοσουλτάνος της Άγκυρας με τα εφευρήματά του στο Αιγαίο, όπου, κατά τον συντάκτη, δεν πάτησαν ποτέ πόδι οι Τούρκοι, με το Λιβυκό Μνημόνιο —με μια χώρα που δεν είναι κράτος, όπως υποστηρίζει—, με την παραληρηματική «Γαλάζια Παράνοια» (Σ. Καλεντερίδης) και με τα ατομικά όπλα που αναμένονται προσεχώς; Γιατί δεν αφήνει τους Έλληνες στην ησυχία τους, ώστε να ασχοληθούν με τα εσωτερικά τους προβλήματα;

Πρωτίστως, υπάρχει το δημογραφικό πρόβλημα, που απειλεί τον Ελληνισμό, αλλά και αναγκάζει την καταχρεωμένη πατρίδα να αγοράζει όπλα, εξωτικά πλοία και αμυντικά συστήματα, καθώς και να συνάπτει ευκαιριακές συμμαχίες με το… Μπαχρέιν, αντί να κατευθύνει τα κεφάλαια στη στεγαστική πίστη και στην ενίσχυση της μητρότητας, ζητήματα που, κατά τον συντάκτη, αγνοεί η συμπαθής υπουργός Οικογένειας, κυρία Δόμνα Μιχαηλίδου.

Παρά ταύτα, το «μήλον της έριδος» (*) δεν έχει ακόμη σαπίσει τελείως από τη μονοκομματική διαφθορά των σύγχρονων κοτσαμπάσηδων. Παραμένει ακέραιο και περιμένει «πότε θα κάνει ξαστεριά», κατά τον λαϊκό τροβαδούρο, για να δικαιολογήσει την προτίμηση των ξένων.

(*) Το έδωσε ο Πάρις στην Αφροδίτη, στα καλλιστεία των θεών του Ολύμπου, με αποτέλεσμα τον… Τρωικό Πόλεμο.

Η Γραμμή Μεταξά και η άμυνα της Ελλάδας

Το Οχυρό Λίσσε κατασκευάστηκε την περίοδο 1936-1940 και αποτέλεσε τμήμα της περίφημης Γραμμής Μεταξά, ενός εκτεταμένου αμυντικού συστήματος που δημιουργήθηκε κατά μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων. Σκοπός του ήταν να προστατεύσει τη χώρα από ενδεχόμενη εισβολή από τα βόρεια.

Το οχυρωματικό συγκρότημα σχεδιάστηκε ώστε να αντέχει σε σφοδρούς βομβαρδισμούς και επιθέσεις πεζικού. Οι υπόγειες στοές, τα πολυβολεία και οι οχυρωμένες θέσεις αποτελούσαν ένα σύνθετο αμυντικό δίκτυο, κατασκευασμένο για να επιτρέπει στους υπερασπιστές του να συνεχίζουν τον αγώνα ακόμη και κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Η Μάχη του Οχυρού Λίσσε

Τα ξημερώματα της 6ης Απριλίου 1941, η γερμανική επίθεση εναντίον της Ελλάδας εκδηλώθηκε κατά μήκος της ελληνοβουλγαρικής μεθορίου. Ξεκίνησε τότε η Μάχη των Οχυρών, ένας σκληρός αγώνας που διήρκεσε από τις 6 έως τις 9 Απριλίου, με τους Έλληνες υπερασπιστές να αντιμετωπίζουν ισχυρές επιθέσεις από γερμανικές δυνάμεις.

Στο Οχυρό Λίσσε, υπό τη διοίκηση του ταγματάρχη Γεωργίου Δετοράκη, η ελληνική φρουρά αντιστάθηκε στις επανειλημμένες επιθέσεις. Παρά τους βομβαρδισμούς και την υπεροχή του αντιπάλου σε μέσα και εξοπλισμό, οι υπερασπιστές κράτησαν τις θέσεις τους.

Το Λίσσε δεν καταλήφθηκε με έφοδο. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ελλάδας, οι στρατιώτες εγκατέλειψαν το οχυρό, το οποίο παραδόθηκε κατόπιν διαταγής. Η αντίστασή του παραμένει χαρακτηριστικό παράδειγμα της σθεναρής άμυνας των ελληνικών οχυρών το 1941.

Ένα υπόγειο φρούριο γεμάτο ιστορία

Σήμερα, το Οχυρό Λίσσε αποτελεί έναν χώρο ιστορικής μνήμης και επισκέψιμο θεματικό πάρκο. Οι υπόγειες στοές του, γνωστές και ως «Χελώνες», αποτελούν χαρακτηριστικό τμήμα της κατασκευής. Το συνολικό μήκος των διαδρόμων ξεπερνά τα 950 μέτρα.

Στους εκθεσιακούς χώρους παρουσιάζονται όπλα, στρατιωτικές στολές, φωτογραφίες, έγγραφα και άλλα αντικείμενα της εποχής. Μέσα από αυτά, ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να γνωρίσει καλύτερα τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έζησαν και πολέμησαν οι στρατιώτες.

Το μνημείο των πεσόντων και τα στρατιωτικά εκθέματα στον περιβάλλοντα χώρο συμπληρώνουν την εμπειρία, υπενθυμίζοντας ότι πίσω από κάθε οχυρωματικό έργο βρίσκονταν άνθρωποι που κλήθηκαν να υπερασπιστούν την πατρίδα τους.

Ένα μήνυμα που παραμένει ζωντανό

Η ιστορία του Οχυρού Λίσσε δεν αφορά μόνο μια στρατιωτική αναμέτρηση. Αφορά την αποφασιστικότητα ανθρώπων που βρέθηκαν αντιμέτωποι με εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και συνέχισαν να εκτελούν το καθήκον τους.

Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, η επίσκεψη σε έναν τέτοιο τόπο αποκτά ιδιαίτερο νόημα. Μας θυμίζει το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο το 1940, αλλά και τη συνέχεια του αγώνα κατά τη γερμανική εισβολή την άνοιξη του 1941. Το Οχυρό Λίσσε στέκει μέχρι σήμερα ως ένα ζωντανό μνημείο της ιστορίας, ένας τόπος όπου οι πέτρες, οι στοές και τα πολυβολεία αφηγούνται τη δική τους ιστορία.

Δείτε εδώ το βίντεο:

Το βίντεο έχει δημοσιευθεί στο κανάλι του Θεόφιλου Μπάμπουλη Point Of View GR στο Youtube. Σκοπός του καναλιού είναι να αναδείξει το φυσικό κάλλος και τα αξιοθέατα του τόπου μας και του κόσμου

Η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, λοιπόν, δεν απαντά στο αίτημα του Δημάρχου και του Δημοτικού Συμβουλίου της κατεχόμενης Αμμοχώστου για συνάντηση. Γιατί προφανώς αν τους συναντήσει πρέπει να ανοίξει συζήτηση για θέματα, που χαλούν τη… σούπα. Όπως είναι, για παράδειγμα, το θέμα της επιστροφής της περίκλειστης περιοχής Αμμοχώστου. Όπως λέει η ίδια, το ζήτημα τούτο «πρέπει να αντιμετωπισθεί στη διάρκεια των επισήμων διαπραγματεύσεων»!

Ο Ολγκίν ξεχνά την Αμμόχωστο

Πρόκειται, βέβαια, για ένα θέμα, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω, συζητείται εδώ και δεκαετίες. Είναι ένα ζήτημα, που βρισκόταν και βρίσκεται στην ατζέντα. Αυτή η περιοχή, η περίκλειστη, έχει μια ιστορία, η οποία επιβεβαιώνει τους λόγους γιατί  βρίσκεται διαχρονικά στην ημερήσια διάταξη. Με την κατάληψη της Αμμοχώστου, από τις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις, τον Αύγουστο του 1974, η περιοχή αυτή, μετά που λεηλατήθηκε και τα “λάφυρα πολέμου” μεταφέρθηκαν με πλοία στην Τουρκία, έκλεισε με συρματοπλέγματα.  “Χωρίστηκε” από την υπόλοιπη πόλη, η οποία εποικίσθηκε.

Τότε είχε αναφερθεί ότι η περίκλειστη δεν εποικίστηκε για να χρησιμοποιηθεί από τουρκικής πλευράς ως διαπραγματευτικό χαρτί. Εκ του αποτελέσματος φαίνεται ότι δεν έχει αποφασίσει ακόμη η Τουρκία πότε αυτό το χαρτί θα το… αξιοποιήσει. Η κατοχική δύναμη άφησε την περιοχή και ερημώθηκε, τα κτίρια καταστράφηκαν και για πολλά χρόνια ήταν ανοικτή η πρόσβαση μόνο για τα θαλάσσια μπάνια των Τούρκων αξιωματικών.

Μετά το ναυάγιο των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά, το καλοκαίρι του 2017, υπήρξε αλλαγή της τουρκικής στάσης σε σχέση με την Αμμόχωστο. Η κατοχική πλευρά μεθοδευμένα ξεκίνησε μια προσπάθεια να ανοίξει η περιοχή με στόχο, βαθμηδόν, να εποικισθεί. Με μικρά βήματα, από τον Ιούνιο του 2019, ξεκίνησε η… τουριστική πρόσβαση στην “πόλη-φάντασμα”. Από διαπραγματευτικό χαρτί, η κατοχική δύναμη επιχειρεί, τώρα, να χρησιμοποιήσει την περίκλειστη περιοχή ως εκβιαστικό εργαλείο πίεσης προς την ελληνική πλευρά. Διά του εποικισμού της να ενταφιάσει το κεφάλαιο του εδαφικού.

Το θέμα της Αμμοχώστου έκπαλαι αποτελούσε αντικείμενο συζήτησης, ως Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, αλλά θεωρείτο εν πολλοίς και ένα πρώτο βήμα στο Κυπριακό. Όλα αυτά, βέβαια, δεν ίσχυσαν καθώς από το 1974 και εντεύθεν η κατοχική δύναμη αρνείται να προβεί έστω και ένα μικρό βήμα στο Κυπριακό.

Δεν αφουγκράζεται τους Κυπρίους

Ο κατεχόμενος δήμος της Αμμοχώστου έθεσε ένα αίτημα προς την εκπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα  των Ηνωμένων Εθνών. Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι των Αμμοχωστιανών, όπως κι άλλων προσφυγικών δήμων, ζητούν συνάντηση για να παρουσιάσουν τις απόψεις τους, αλλά και να ακούσουν. Ακούγοντας προφανώς θα αντιληφθούν και τις προθέσεις της αξιωματούχου του ΟΗΕ.

Η κ. Ολγκίν επιλέγει να βλέπει να κλειστό κύκλο ανθρώπων. Επιλέγει να παρεμβαίνει με δημόσιες τοποθετήσεις, αρθρογραφικά, με συνεντεύξεις. Είναι, όμως, σαφές ότι δεν αφουγκράζεται τους Κυπρίους, τους οποίους κατά το δοκούν επικαλείται.

​Στους χώρους τους, ο επισκέπτης έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τον βαρύ εξοπλισμό των δύο Παγκοσμίων Πολέμων: πολεμικά οχήματα, αεροσκάφη, ελικόπτερα, αντιτορπιλικά, οβίδες και συντρίμμια που φέρουν τη σφραγίδα των μεγάλων δυνάμεων της εποχής – Ρωσικά, Αγγλικά, Αμερικανικά και Αυστραλέζικα.

Όλα αυτά τα εκθέματα δεν είναι απλώς ψυχρά μεταλλικά αντικείμενα. Είναι οι ζωντανοί μάρτυρες της διαρκούς, αγωνιώδους προσπάθειας του ανθρώπου για επικράτηση και στρατιωτική υπεροχή απέναντι στον αντίπαλο. Αυτή η “αγωνία της υπεροχής” αποτυπώνεται ανάγλυφα στον όγκο και την τεχνολογία των όπλων, υπενθυμίζοντας τα αδιανόητα κονδύλια που δαπανήθηκαν τότε – και συνεχίζουν να δαπανώνται μέχρι σήμερα – για την πολεμική βιομηχανία.

Πίσω όμως από την τεχνολογική ισχύ, η ουσία των εκθεμάτων αποκαλύπτει το πραγματικό τους τίμημα: τις εκατοντάδες χιλιάδες χαμένες ψυχές, τα σπαταλημένα νιάτα, τον πόνο και τις καταστροφές που άφησαν πίσω τους οι μάχες…
​

Χάρη στη μοντέρνα μουσειακή τους παρουσίαση, τα δύο αυτά μουσεία καταφέρνουν κάτι βαθύτερο από την απλή παράθεση ιστορικών γεγονότων: προβληματίζουν τον επισκέπτη. Δεν δοξάζουν τον πόλεμο, αλλά αναδεικνύουν με τον πιο ανάγλυφο τρόπο το πόσο εύθραυστο και ανεκτίμητο είναι το αγαθό της ειρήνης —ένα αγαθό που, δυστυχώς, σε πολλές γωνιές του πλανήτη παραμένει ακόμα και σήμερα το μεγάλο ζητούμενο.

Μουσείο Τσανάκαλε στην ασιατική ακτή των Δαρδανελίων

​Το Στρατιωτικό Ναυτικό Μουσείο Τσανάκαλε (Çanakkale Deniz Müzesi) και τα γύρω εκθεσιακά σημεία της χερσονήσου της Καλλίπολης φιλοξενούν μερικά από τα πιο σημαντικά και σπάνια τεκμήρια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της Οθωμανικής περιόδου, ιδιαίτερα από τη θρυλική Ναυμαχία της Καλλίπολης του 1915. Εκεί ο επισκέπτης θα ακούσει εμψυχωτικά εμβατήρια και θα δει σπάνια κειμήλια που εξιστορούν μία από τις πιο καθοριστικές ναυτικές και στρατιωτικές αναμετρήσεις του Α’ παγκοσμίου πολέμου, την εκστρατεία της Καλλίπολης (1915).

​Ανάμεσα στα δεκάδες εκθέματα που βρίσκονται στον φροντισμένο υπαίθριο χώρο και στις αίθουσες του μουσείου, ξεχωρίζουν ορισμένα πραγματικά σπάνια και ενδιαφέροντα κομμάτια, όπως το πιστό αντίγραφο της ναρκοθέτιδος Nusret —ίσως το πιο εμβληματικό και επισκέψιμο έκθεμα του μουσείου.

Αξίζει να θυμηθούμε την ιστορία του: τη νύχτα της 8ης Μαρτίου 1915, το μικρό αυτό σκάφος πόντισε 26 νάρκες παράλληλα με την ακτή των Δαρδανελλίων (και όχι εγκάρσια, όπως ανέμεναν οι Σύμμαχοι). Η τακτική αυτή άλλαξε την πορεία της ιστορίας αφού στις 18 Μαρτίου 1915, τα συμμαχικά θωρηκτά Bouvet, Irresistible και Ocean προσέκρουσαν στις νάρκες αυτές και βυθίστηκαν, σφραγίζοντας την… αποτυχία της ναυτικής εισβολής των Συμμάχων.

​Επιβεβλημένη είναι η στάση στο Φρούριο Çimenlik. Το ίδιο το κάστρο, μέσα στο οποίο στεγάζεται τμήμα του μουσείου, αποτελεί έκθεμα και είναι πολυ-φωτογραφημένο. Κατασκευάστηκε το 1462 από τον Σουλτάνο Μεχμέτ Β΄ τον Πορθητή για τον έλεγχο των Στενών. Στους τοίχους του σώζεται ακόμα εντοιχισμένη μια ανεξάρτητη βλήμα-οβίδα από τους βομβαρδισμούς του βρετανικού θωρηκτού HMS Ocean το 1915, η οποία δεν εξερράγη ποτέ και παραμένει σφηνωμένη στο σημείο πρόσκρουσης.

Διάσπαρτα στον χώρο θα δει κανείς σπάνια πυροβόλα και τηλεβόλα της εποχής, μια εντυπωσιακή συλλογή από βαρύ οπλισμό, καθώς και οθωμανικά κανόνια – μπρούτζινα κανόνια παλαιότερων αιώνων με περίτεχνες οθωμανικές επιγραφές και καλλιγραφία. ​Στις αίθουσες εκτίθενται επίσης προσωπικά αντικείμενα και τεκμήρια από τις συγκρούσεις στον αέρα που ανασύρθηκαν από το πεδίο της μάχης και τον βυθό των Στενών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι σφαίρες που συγκρούστηκαν στον αέρα και συγκολλήθηκαν από τη θερμότητα της σύγκρουσης! Η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο υπολογίζεται σε μία στα εκατομμύρια, αναδεικνύοντας την τεράστια πυκνότητα των πυρών στη μάχη της Καλλίπολης.

​Εκτίθενται ακόμη προσωπικά είδη στρατιωτών, όπως στολές, επιστολές, παγούρια διάτρητα από σφαίρες, πυξίδες και προσωπικά ημερολόγια τόσο Οθωμανών όσο και στρατιωτών των ANZAC (Αυστραλών και Νεοζηλανδών) και Βρετανών. Παράλληλα, φιλοξενούνται ευρήματα ναυαγίων, εξαρτήματα, πυρομαχικά και τμήματα εξοπλισμού που ανασύρθηκαν από τα βυθισμένα συμμαχικά και οθωμανικά πολεμικά πλοία και υποβρύχια, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στη ναυτική τεχνολογία των αρχών του 20ού αιώνα.

Βόλτα στην πόλη

Φυσικά, η πόλη του Τσανάκκαλε προσφέρεται για πολλά πράγματα. Πολύ κοντά βρίσκεται το μουσείο κεραμικής τέχνης, ο αρχαιολογικός χώρος και το διάσημο Μουσείο της Τροίας. Η ίδια η πόλη είναι ιδιαίτερα φιλόξενη, με παραλιακά καφέ, ψαροταβέρνες, πιτσαρίες, την κλειστή αγορά, τα πολλά τεμένη, τον μεταλλικό Δούρειο Ίππο (δώρο στην πόλη από την ταινία “Τροία” στην οποία πρωταγωνιστούσε ο Μπραντ Πιτ), το χαρακτηριστικό ρολόι και την πεζοδρομημένη πλατεία με γλυπτά και μνημεία που λειτουργούν ως τοπόσημα. Τα δεκάδες χρυσοχοεία με το βαρύτιμο εμπόρευμά τους αποτελούν επίσης σημεία μεγάλου τουριστικού ενδιαφέροντος.

​

Η πιο ιστορική περιηγητική αναφορά για το ίδιο το κάστρο Çimenlik προέρχεται από τον διάσημο Οθωμανό ναύαρχο, χαρτογράφο και περιηγητή Πίρι Ρέις. Στο περίφημο ναυτικό του σύγγραμμα-οδηγό “Το Βιβλίο της Ναυσιπλοΐας”, περιγράφει λεπτομερώς τη στρατηγική σημασία του κάστρου στα Στενά των Δαρδανελλίων. Μάλιστα, σύμφωνα με την τοπική ιστορική παράδοση, μέρος του έργου του και των περίφημων χαρτών του γράφτηκαν και σχεδιάστηκαν μέσα στα τείχη αυτού του φρουρίου. Δίκαια, λοιπόν, υπάρχει ξεχωριστή παρουσίασή του στο μουσείο.

Για την πρόσβαση στο Τσανάκαλε υπάρχει η εναέρια γέφυρα που κατασκευάσθηκε το 2022 στα Στενά των Δαρδανελλίων ονομάζεται “Γέφυρα Τσανάκαλε 1915” και αποτελεί τη μεγαλύτερη του είδους της παγκοσμίως! Το έργο συνδέει την Ευρώπη με την Ασία, διαθέτοντας κύριο άνοιγμα 2.023 μέτρων και συνολικό μήκος 4,608 χιλιομέτρων.

Στην Ιάμπολη

​Το Στρατιωτικό Μουσείο του Γιάμπολ / Ιάμπολης φέρει τον εύηχο τίτλο “Μουσείο Πολεμικής Δόξας” και είναι το μεγαλύτερο σε μέγεθος και το πλουσιότερ​ο σε εκθέματα δημοτικό μουσείο της Βουλγαρίας. Οι λάτρεις της στρατιωτικής ιστορίας θα νιώσουν μοναδικά περιφερόμενοι στον εξωτερικό, αλλά και στον στεγασμένο χώρο του, ο οποίος αξιοποιεί ένα πρώην στρατόπεδο με ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ενότητες.

Περνώντας την ιστορική πύλη, βλέπεις την ιστορία των Συνταγμάτων της περιοχής, εκδίδεις το εισιτήριο και περνάς στον αύλειο χώρο, όπου εντυπωσιάζουν όλα τα είδη και οι προελεύσεις αρμάτων μάχης, αυτοκινούμενων πυροβόλων, τεθωρακισμένων οχημάτων, αεροσκαφών και αντιαεροπορικών συστημάτων.

​Στα σημαντικότερα και πιο σπάνια εκθέματα ανήκει η μοναδική συλλογή γερμανικών τεθωρακισμένων αρμάτων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτά είχαν παραδοθεί στη Βουλγαρία από τους Γερμανούς, αλλά κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου θάφτηκαν κατά μήκος των βουλγαροτουρκικών συνόρων (στην οχυρωματική γραμμή “Κράλι Μάρκο”), προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως σταθερά πολυβολεία! Όταν ανακαλύφθηκαν και ανασύρθηκαν τη δεκαετία του 2000, αποκαταστάθηκαν και τοποθετήθηκαν στο μουσείο.
​

Περιδιαβαίνοντας τον χώρο, βλέπω σοβιετικά τεθωρακισμένα και πυροβολικό του ψυχρού πολέμου, που αποτυπώνουν τη διαδοχική εξέλιξη της τεχνολογίας από την εποχή που πρωτοεμφανίστηκαν τα αυτοκινούμενα πυροβόλα. Μια σειρά από πυραυλικά συστήματα, αντιαεροπορικά κανόνια, ρουκέτες και συστήματα ραντάρ είναι όλα τοποθετημένα με τάξη και επεξηγηματικούς πίνακες σε τρεις γλώσσες. Εκεί οι επισκέπτες τα παρατηρούν ή ζουν διαδραστικά – μέσω ήχων, βίντεο και σκηνικής παρουσίας – μια γεύση πολέμου και τραυματισμού σε ένα ιδιαίτερο τοπίο, με την αγωνία να κορυφώνεται.

​Στο μουσείο συναντώ κι ένα ζευγάρι Φινλανδών. Η ευγενική Brigitte Palojàrvi με φωτογραφίζει και εκφράζει τον ενθουσιασμό της για την προέλευσή μου, κι εγώ για τη χώρα της. Έτσι γινόμαστε ένα “δίδυμο” που απολαμβάνει την περιήγηση στον εσωτερικό χώρο.

​Στις εσωτερικές αίθουσες, η προσοχή μου εστιάζεται στο 29ο Σύνταγμα Πεζικού του Γιάμπολ, όπου εκτίθενται αυθεντικές πολεμικές σημαίες που διασώθηκαν από τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στολές αξιωματικών, όπλα (τυφέκια Mannlicher, πιστόλια Parabellum/Luger), καθώς και ιατρικός εξοπλισμός πεδίου μάχης.

Υπάρχει προσομοίωση στρατιωτικού νοσοκομείου και πεδίου μάχης, φωτογραφικό υλικό, χάρτες, αναφορές σε προσωπικότητες που καθόρισαν καίριες αποφάσεις, αλλά και επιστολές φαντάρων από το μέτωπο με τις δικές τους αναφορές, αγωνίες και δυσκολίες… ​Είναι ορατά μπροστά σου τα ίχνη μιας εποχής που πέρασε, αλλά άφησε πίσω της απώλειες και καταστροφές.

Υπενθυμίζουν ότι η ιστορία παραμένει ζωντανό τμήμα της συλλογικής μνήμης – με την ευχή να έχει διδάξει, αν και αυτό φαίνεται αμφίβολο με την ασίγαστη ανάπτυξη των υπερσύγχρονων εξοπλιστικών συστημάτων και τα συμφέροντα της πολεμικής βιομηχανίας των μεγάλων χωρών… Ένα στρατιωτικό μουσείο του μέλλοντος, τι θα περιλαμβάνει άραγε; Ρητορικό το ερώτημα. ​Δεν θέλω καν να το σκέφτομαι…

Το εορταστικό πρόγραμμα άρχισε στις 6:47, με τις χαιρετιστήριες βολές από το πυροβολείο του Λυκαβηττού, καθώς και με το εωθινό από τμήματα μουσικής των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Στις 8 το πρωί ακολούθησε η έπαρση της Σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.

Στη συνέχεια, στις 10 π.μ., έγινε η Δοξολογία στον Καθεδρικό (Μητροπολιτικό) Ιερό Ναό Αθηνών, προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου. Αμέσως μετά, είναι προγραμματισμένη η κατάθεση στεφάνων από τις Αρχές της χώρας στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.

Στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη κατέθεσαν στεφάνι λίγο πριν την έναρξη της μαθητικής παρέλασης ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Άγγελος Συρίγος ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος. Λίγο νωρίτερα έφτασε στο Σύνταγμα και η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου.

Στην παρέλαση συμμετέχουν πεζοπόρα τμήματα του Στρατού Ξηράς, του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, καθώς και αγήματα των Ειδικών Δυνάμεων και επίλεκτων μονάδων, αλλά και προσωπικό μονάδων της παραμεθορίου και των νησιωτικών περιοχών, με επιχειρησιακό εξοπλισμό και στολές εκστρατείας.

Παρούσες η Προεδρική Φρουρά, η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, η Σχολή Ικάρων και οι υπόλοιπες στρατιωτικές σχολές, ενώ συμμετέχουν τμήματα της Ελληνικής Αστυνομίας, του Πυροσβεστικού Σώματος και του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.

Διεθνή χαρακτήρα προσδίδει η συμμετοχή στρατιωτικών αγημάτων από την Κύπρο και την Αίγυπτο, καθώς από τη Μεγαλόνησο λαμβάνουν μέρος Καταδρομείς της Εθνικής Φρουράς και έφεδροι βατραχάνθρωποι.

Η φετινή παρέλαση δεν έχει μόνο επετειακό χαρακτήρα, αλλά αναδεικνύει και τις προτεραιότητες της «Ατζέντας 2030», με έμφαση στην τεχνολογική αναβάθμιση, την ανάπτυξη εγχώριων αμυντικών δυνατοτήτων και την προσαρμογή των Ενόπλων Δυνάμεων στις απαιτήσεις των σύγχρονων επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες για την τωρινή τραγωδία το ένα τρένο είχε σταματήσει λόγω βλάβης και το άλλο έπεσε επάνω του πιθανόν εξαιτίας ανθρώπινου λάθους, γιατί λόγω της βλάβης στο πρώτο τρένο οι χειρισμοί δεν γίνονταν αυτόματα και το σύστημα είχε “γυρίσει” στο χειροκίνητο. Πιθανόν το πρώτο τρένο να είχε σταματήσει επειδή κοντά στο Τολέδο διαπιστώθηκε δυσλειτουργία στο σηματοδότη και ο διαχειριστής της εταιρείας ΑDIF έδωσε εντολή να μην κινείται ο συρμός, αλλά προφανώς -αν ευσταθεί αυτή η πληροφορία- δεν πρόλαβε να ρυθμίσει την ταχύτητα και την κίνηση του άλλου συρμού που κινείτο με πολύ υψηλή ταχύτητα προς το ίδιο σημείο.

Ο αριθμός των νεκρών έχει φτάσει τους 64, σύμφωνα με τον νεότερο απολογισμό, ενώ υπάρχουν πολλοί τραυματίες, ορισμένοι εκ των οποίων σε σοβαρή κατάσταση. Σύμφωνα με την El País, το δυστύχημα φαίνεται να προκλήθηκε από συνδυασμό τεχνικής βλάβης και λανθασμένων εντολών από το κέντρο ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας. Το πρωί της Τετάρτης παρουσίασε βλάβη το αυτοματοποιημένο σύστημα ασφαλείας LZB, με αποτέλεσμα να ακινητοποιηθούν περίπου έξι τρένα στην περιοχή.

Οκτώ λεπτά αργότερα, η διαχείριση της κυκλοφορίας πέρασε σε χειροκίνητη λειτουργία και δόθηκε εντολή επανεκκίνησης των συρμών. Ωστόσο, το τρένο της Iryo παρέμεινε ακινητοποιημένο, ενώ ελεγκτής φέρεται να έδωσε εντολή στο AVE, που βρισκόταν 25 χιλιόμετρα πίσω του, να συνεχίσει κανονικά την πορεία του.

Όπως επισημαίνει η ισπανική εφημερίδα, σε περίπτωση βλάβης του συστήματος ασφαλείας, το πρωτόκολλο προβλέπει κίνηση με μέγιστη ταχύτητα 40 χιλιομέτρων την ώρα, ώστε οι μηχανοδηγοί να μπορούν να αντιδράσουν σε πιθανό εμπόδιο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως, ο ελεγκτής φέρεται να επέτρεψε στο AVE να συνεχίσει με κανονική ταχύτητα, χωρίς να του δώσει εντολή να σταματήσει, παρότι στις οθόνες του κέντρου ελέγχου εμφανιζόταν ο ακινητοποιημένος συρμός της Iryo.

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι ο μηχανοδηγός του τρένου AVE δεν διαθέτει κανένα ηλεκτρονικό σύστημα που να τον προειδοποιεί ότι υπάρχει άλλο τρένο μπροστά του, όταν τίθεται εκτός λειτουργίας το σύστημα ασφαλείας LZB. Επομένως, μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις οδηγίες που λαμβάνει από το κέντρο ελέγχου.

Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν «ανεξήγητη» την παράλειψη, σύμφωνα με την El País, καθώς όλες οι εντολές έχουν καταγραφεί ηχητικά και γραπτώς και έχουν ήδη εξεταστεί από τεχνικούς. Η ακριβής ταχύτητα του AVE τη στιγμή της σύγκρουσης δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται για να εξακριβωθούν πλήρως οι συνθήκες του δυστυχήματος.

Σοκ στην Ισπανία

Το προηγούμενο δυστύχημα -του Ιανουαρίου- οφειλόταν σε εκτροχιασμό από κακή συγκόλληση σε ράγες που “έστειλε” το μισό τρένο στην αντίθετη κατεύθυνση και συγκρούσθηκε με άλλο, με αποτέλεσμα 48 νεκρούς και πάνω από 180 τραυματίες. Η δικαστική έρευνα δεν έχει ολοκληρωθεί για εκείνο το συμβάν και η προανάκριση εξετάζει μέχρι και απάτες σε ευρωπαϊκά κονδύλια που είχαν δοθεί για την συντήρηση  των γραμμών. Η Ισπανία έχει δύο δίκτυα στην ουσία, με το νέο να έχει στηθεί μετά το 1980 σταδιακά, ώστε να αντέχει υψηλές ταχύτητες.

Συγκλονισμένος από το σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα που έγινε νωρίτερα σήμερα στην Ισπανία δήλωσε ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ σε ανάρτηση στο Χ. «Η σκέψη μου, η αλληλεγγύη μου και η στήριξή μου είναι σε όλα τα θύματα και τις οικογένειές τους» ανέφερε στην ανάρτησή του. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύει η ισπανική εφημερίδα El País, το τρένο της Renfe είχε αναχωρήσει από τη Μαδρίτη στις 08:00 με προορισμό τη Σεβίλλη, ενώ ο συρμός της Iryo κινούνταν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα τον εκτροχιασμό πολλών βαγονιών, τα οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κατέληξαν σε πρανές δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το δυστύχημα παραμένουν αδιευκρίνιστες και σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, το τρένο της Renfe είχε προηγουμένως μειώσει την ταχύτητά του και είχε πραγματοποιήσει στάση εξαιτίας προβλήματος στη σιδηροδρομική κυκλοφορία.

Άμεση ήταν η αντίδραση της Adif, του ισπανικού φορέα διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών, ο οποίος ανακοίνωσε την αναστολή της κυκλοφορίας στη γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει τη Μαδρίτη με την Ανδαλουσία. «Η κυκλοφορία στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη – Ανδαλουσία έχει διακοπεί λόγω σύγκρουσης μεταξύ δύο τρένων», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της μέσω της πλατφόρμας Χ.

Μαρτυρίες για την τραγωδία 

Στο σημείο κινητοποιήθηκαν υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης για την παροχή βοήθειας στους επιβάτες, ενώ αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν εικόνες με πολλούς τραυματίες. Την ώρα που σημειώθηκε το δυστύχημα, ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, βρισκόταν στη Μαδρίτη, όπου επρόκειτο να συμμετάσχει στην έναρξη του World Infrastructure Forum. Σύμφωνα με την El País, ο Ισπανός υπουργός ενημερώθηκε για τη σύγκρουση ενώ συνομιλούσε με τους διοργανωτές της εκδήλωσης και αποχώρησε αμέσως, προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση.

Η διακοπή της κυκλοφορίας επηρέασε και άλλα δρομολόγια στη σιδηροδρομική γραμμή, με επιβάτες να αναφέρουν ότι τα τρένα στα οποία επέβαιναν παρέμειναν ακινητοποιημένα. Ανάμεσά τους βρισκόταν η πρόεδρος της αγροτικής οργάνωσης Asaja Sevilla, Μαρία Μοράλες, η οποία ταξίδευε προς τη Μαδρίτη για να συμμετάσχει σε κινητοποίηση αγροτών σχετικά με το αυξημένο κόστος παραγωγής.

«Είμαστε ακινητοποιημένοι, μας είπαν ότι θα διαρκέσει 30 λεπτά», ανέφερε μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Canal Sur Radio. Οι ισπανικές αρχές καλούνται πλέον να αποσαφηνίσουν τις ακριβείς συνθήκες της σύγκρουσης, ενώ αναμένονται επίσημες ανακοινώσεις για τον απολογισμό των θυμάτων και την κατάσταση των τραυματιών.

Κύμα συμπαράστασης

Κύμα συμπαράστασης προς την Ισπανία για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην επαρχία του Τολέδο. Μηνύματα ανήρτησαν το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, ο πρόεδρος της Γαλλίας,η πρωθυπουργός τη Ιταλίας, ο υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Μαξίμ Πρεβό, ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα και η πρόεδρος της Κομισιόν.

«Βαθιά θλίψη για το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα κοντά στο Τολέδο της Ισπανίας. Εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων και ευχόμαστε ταχεία ανάρρωση σε όλους τους τραυματίες. Σε αυτή τη δύσκολη στιγμή, η Ελλάδα στέκεται στο πλευρό του λαού και της κυβέρνησης της Ισπανίας», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών στο Χ.

Στο χωριό αυτό είχε από αρχές Δεκεμβρίου του 1940 εγκατασταθεί η Διοίκηση του μεσαίου τομέα του Βορειοηπειρωτικού Μετώπου. Επιτελικοί ανώτεροι αξιωματικοί, χαμηλότερου βαθμού διοικητές μονάδων, άνδρες του πυροβολικού, των μεταβιβάσεων κ.α. επί αρκετές εβδομάδες φιλοξενούνταν στα σπίτια των Μπρεζανιτών. Οι μάχες στην αριστερή πλευρά του Αώου είχαν εξελιχτεί πολύ πιο ταχέα, απ’ ότι στα δεξιά της. Και το Όρος Τρεμπεσίνα, μαζί με τον όγκο του Σεντέλι, αποτελούσαν ουσιαστικά φυσικά οχυρά για τις ιταλικές δυνάμεις – εξ’ ου και χρειάστηκε μεγάλο χρονικό διάστημα για την απώθηση τους.

Σε ένα εκ των σπιτιών του Μπρέζανι φιλοξενούνταν ένας Συνταγματάρχης υπεύθυνος για τις πολεμικές ενέργειες. Στο σπίτι των Γκιόκα ετοιμάζονταν για γάμο, την Άνοιξη μετά το Πάσχα. Θα έπαιρναν νύφη από τους Ντέντε (Δέδε) στο ίδιο χωριό: Την Καλίτσα, χαϊδευτικό της Καλλιάνθης. Όλα αυτά τα άκουγε ο αξιωματικός και οι βοηθοί του…

Και όταν τον Γενάρη δημιουργήθηκαν οι συνθήκες να διαβούν τον Αώο και να συνεχίσουν τις μάχες βορειότερα, αφού αποχαιρέτισαν τους οικοδεσπότες και το χωριό ολόκληρο – Χριστιανοί Ορθόδοξοι, δίγλωσσοι και με έντονο ελληνικό εθνικό φρόνημα, όπως μαρτυρούν τα ιστορικά στοιχεία – οι Έλληνες αξιωματικοί τους άφησαν μια σπουδαία έκπληξη – αφού τους επισήμαναν ότι είναι άγνωστο αν θα επιβιώσουν…  Άφησαν ως ενθύμιο ένα ολοκαίνουργο νυφικό για το γάμο της Καλίτσας! Αλήθεια που βρέθηκε ένα νυφικό στην κόλαση του πολεμικού μετώπου;

Το Ημερολόγιο του Στέφανου Δούκα

Η προαναφερόμενη συγκινητική ανθρώπινη ιστορία, που μόνο στον Ελληνισμό μπορείς να βρεις, είναι άξια για σενάριο επιπέδου Αγγελόπουλου. Η ιστορία αυτή δεν είναι αποκύημα φαντασίας και μυθοπλασίας βοσκών της υπαίθρου. Προ έτους και από τις εκδόσεις “Επίκεντρο” (Θεσσαλονίκη) σε επιμέλεια του Ιωαν. Στεφανίδη, κυκλοφόρησε το Ημερολόγιο του Στέφανου Δούκα, τότε Λοχαγού Πυροβολικού.

Πρόκειται για ακόμη ένα παιχνίδι της τύχης και των σπάνιων συμπτώσεων που γεμίζουν τις σελίδες της ιστορίας. Ο Δούκας βρέθηκε ως διοικητής Πυροβολαρχίας ακριβώς στον τομέα που προαναφέραμε. Μέσα από ένα συγκλονιστικό ημερολόγιο που κρατούσε με ευλάβεια – και ανεπηρέαστος από την οδύνη των πολεμικών επιχειρήσεων – φέρνει στο φως διάφορα γεγονότα – πέραν των επίσημων καταγραφών των Επιτελών.

Η αφήγηση του συγκλονίζει και δείχνει ότι η ιστορία παίζει τα δικά της παιχνίδια. Ο Δούκας καλούνταν να πολεμήσει για την ελευθερία από τον ιταλικό φασισμό στην πατρίδα των προγόνων του, την Πρεμετή. Ο παππούς του είχε φύγει σχετικά πρόσφατα από την Πρεμετή, για να εγκατασταθεί στην Λαμία και ο πατέρας του – επίσης στρατιωτικός – μετείχε στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

Η θητεία του Στέφανου Δούκα ολοκληρώνεται μεταπολεμικά στο βαθμό του Στρατηγού, απόδειξη της ακεραιότητας του ανδρός που την διαφύλαξε μέσα στις γνωστές συνθήκες των σκληρών δοκιμασιών – όχι μόνο στο ένδοξο Έπος κατά των Ιταλών, όσο κυρίως στα όσα τραγικά ακολούθησαν. Το Ημερολόγιο αξίζει να διαβαστεί για όσους θέλουν πραγματικά να γνωρίσουν πως πολέμησαν οι Έλληνες και κατανίκησαν τους επίδοξους κατακτητές Ιταλούς – με μοναδικό όπλο το φιλότιμο και το πείσμα.

Χαρακτηριστικές οι επιδόσεις του Πυροβολικού στην περιοχή του κεντρικού τομέα του Μετώπου, όπου και αναφέρεται το Ημερολόγιο. Ο Δούκας αφηγείται πως οι συμπατριώτες του στην Πρεμετή, καθώς του έδειχναν τα σπιτικά των προγόνων του (ευεργέτης των Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων αναφέρεται ο Σταθάκης Δούκας), τον πείραζαν ως δήθεν Άγγλο πυροβολητή που είχε προκαλέσει τον τρόμο στους Ιταλούς… Στις πραγματικά συγκινητικές σημειώσεις του, βρίσκει κανείς πολλές αλήθειες. Και μεταξύ αυτών επιβεβαιώνεται η αδελφική όσμωση στο Μπρέζανι επί του Αώου.

Και γίνεται απολύτως πιστευτή η ιστορία του νυφικού της Καλίτσας, καθότι ο αείμνηστος Στρατηγός Στέφανος Δούκας φιλοξενούνταν στην οικία του σπουδαίου επαγγελματία ράφτη (με κατάστημα και στην Πρεμετή) Γεωργίου Πρέλη, ενώ αναφέρει κι έτερον ράφτη τον Κυριάκο Κυρίτση, όπου έμεναν οι Έλληνες αξιωματικοί. Κάποιος εκ των δύο πρέπει είναι ο “στιλίστας” του νυφικού… του πολέμου.

Η καταγεγραμμένη δράση του σπουδαίου Έλληνα ποιητή και λογοτέχνη Νικηφόρου Βρεττάκου μας έφερε στο φως και κάτι που οι πολέμιοι της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Αλβανία αρνούνται μετ’ επιτάσεως, την ύπαρξη του Ιερού Ναού των Εισοδίων της Παναγίας στο κέντρο της πόλης…

Οι δυο ιερείς του Ημερολογίου

Απ’ το Ημερολόγιο του Στέφανου Δούκα προκύπτουν επίσης δύο σημαντικές ιστορικές μαρτυρίες. Δεν αναφέρει τους ιερείς ονομαστικά, αλλά για όσους έχουν σχετική γνώση κι ενδιαφέρον είναι ξεκάθαρο για ποιους πρόκειται και ποια η τύχη τους υπό το ολοκληρωτικό καθεστώς Χότζα.

Στην ονομαστική του εορτή ο τότε λοχαγός του Πυροβολικού Στέφανος Δούκας (27 Δεκεμβρίου) βρέθηκε στην Πρεμετή και πήγε στην Εκκλησία υπό έκτακτες συνθήκες, καθώς είχε σημάνει συναγερμός για βομβαρδισμούς από την Ιταλική Αεροπορία. Κάποιος Ιερέας τον ασπάστηκε και τον οδήγησε να επισκεφθεί το σπίτι όπου γεννήθηκε ο παππούς του. Μάλλον πρόκειται για τον Ιερέα Αλέξανδρο Λίπε, από το Καλούδι πλησίον της Μολυβδοσκέπαστης, ο οποίος εκτελέστηκε νωρίς το 1946 από δυνάμεις της υπό ίδρυση Σιγκουρίμι – ο τάφος του οποίου μένει άγνωστος.

Το ίδιο συνέβη και με τον ιερέα που τον ασπάστηκε με θέρμη, απ’ τις πρώτες κιόλας ημέρες της επέλασης στο έδαφος της επικράτειας της σημερινής Αλβανίας στη Ζέππα. Ο Δούκας στο Ημερολόγιο του περιγράφει γλαφυρά τη χαρά, την ίδια αυτή ελληνική αύρα των κατοίκων και τον ενθουσιασμό για την έλευση του Ελληνικού Στρατού. Μάλλον αναφέρεται στον εφημέριο ιερέα της Ζέππας. Πρόκειται για τον μακαριστό Μηνά Οικονόμου, που είχε επίσης τραγικό τέλος. Ο δε τόπος εκτέλεσης και ταφής του, επίσης παραμένει άγνωστος…