Η προσέγγιση αυτή προσφέρει μια αφετηρία για να προχωρήσουμε σε μια συμπληρωματική υπόθεση. Μήπως αυτές οι διαφορετικές “ταινίες” αλληλοδιεισδύουν τόσο έντονα, ώστε οι πρωταγωνιστές τους να βρίσκονται ταυτόχρονα μέσα σε περισσότερες από μία ιστορίες; Δηλαδή, η μία ταινία να εισέρχεται μέσα στην άλλη. Εδώ μπορεί να μας βοηθήσει ένα διήγημα επιστημονικής φαντασίας. Στο “Sidewise in Time” (Πλάγια στον Χρόνο), που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Astounding Stories τον Ιούνιο του 1934, ο Murray Leinster περιγράφει έναν κόσμο όπου τμήματα διαφορετικών ιστορικών πραγματικοτήτων εισβάλλουν το ένα στο άλλο. Εναλλακτικές διαδρομές της Ιστορίας συναντώνται στον ίδιο χώρο και χρόνο. Η πραγματικότητα παύει να διαθέτει μία αποκλειστική ιστορική συνέχεια.

Το διήγημα αυτό  θεωρείται ένα από τα πρώτα και πιο επιδραστικά έργα στην ιστορία της λογοτεχνίας που εισήγαγε την έννοια της “παράλληλης μετατόπισης” (sidewise), επηρεάζοντας σε τεράστιο βαθμό τη μεταγενέστερη λογοτεχνία και τις τηλεοπτικές σειρές sci-fi γύρω από το Multiverse (Πολυσύμπαν). Στα ελληνικά, έχει πρωτοκυκλοφορήσει το 1977 στον συλλογικό τόμο “Θεματική Ανθολογία Επιστημονικής Φαντασίας – Τόμος 3: Ταξίδια στο Χρόνο” από τις Εκδόσεις Εξάντας, σε μετάφραση της Άννας Δάρδα.

Το multiversal διεθνές σύστημα

Δανειζόμενοι αυτήν τη λογοτεχνική εικόνα, μπορούμε να μιλήσουμε για ένα Multiversal Διεθνές Σύστημα. Ο όρος προτείνεται ως εργαλείο διερεύνησης μιας πραγματικότητας όπου διαφορετικές αρχιτεκτονικές ισχύος, συνεργασίας και αντιπαλότητας λειτουργούν ταυτόχρονα, ενώ διαφορετικές αντιλήψεις της Ιστορίας επηρεάζουν τις ίδιες αποφάσεις. Οι κόσμοι αυτοί συνδέονται, συγκρούονται και μετασχηματίζονται αμοιβαία. Η υπόθεση αυτή απαιτεί να αλλάξουμε το ερώτημα. Αντί να αναζητούμε αποκλειστικά ποιο σύστημα διαδέχεται το προηγούμενο, χρειάζεται να εξετάζουμε ποιες συστημικές λογικές συνυπάρχουν, σε ποια πεδία επικρατεί καθεμία και πώς αλληλεπιδρούν.

Η μετάβαση μπορεί να παράγει μια διαρκή συνύπαρξη διαφορετικών μορφών οργάνωσης, χωρίς να καταλήγει σύντομα σε μία αναγνωρίσιμη τελική τάξη. Η ιδιαιτερότητα του σημερινού κόσμου βρίσκεται στον συνδυασμό χαρακτηριστικών που παλαιότερα εμφανίζονταν με διαφορετική έκταση και ένταση. Η παγκόσμια διασύνδεση συναντά την πολιτισμική ετερογένεια, την παρουσία πολλών κέντρων ισχύος, τις τεχνολογικές μεταλλάξεις και την πυκνότητα των οικονομικών εξαρτήσεων. Η ποσοτική διεύρυνση των αλληλεπιδράσεων δημιουργεί έτσι μια ποιοτική μεταβολή στη λειτουργία του συστήματος.

Οι ιστορικές αναλογίες παραμένουν χρήσιμες, αλλά έχουν όρια. Η πολυπολικότητα των ελληνικών πόλεων της αρχαιότητας ή της ευρωπαϊκής ισορροπίας δυνάμεων στο βεστφαλιανό σύστημα αναπτύχθηκε σε διαφορετικά γεωγραφικά, τεχνολογικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Σήμερα, αποφάσεις που λαμβάνονται σε μια περιοχή μπορούν να μεταβάλουν ταυτόχρονα εφοδιαστικές αλυσίδες, ενεργειακές προσδοκίες και υπολογισμούς ασφαλείας σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η απόσταση εξακολουθεί να έχει σημασία, αλλά λειτουργεί μέσα σε πυκνά δίκτυα αλληλεξάρτησης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον μπορούμε να διακρίνουμε μια κλασική πολυπολική λογική: κράτη και συνασπισμοί επιδιώκουν ισορροπίες, συνεργασίες και περιορισμό των ανταγωνιστών τους. Παράλληλα, μια διπολική ανάγνωση οργανώνει την προσοχή γύρω από τον ανταγωνισμό Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας. Καμία από αυτές τις λογικές δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί για να λειτουργήσει η άλλη. Συνυπάρχει επίσης η προσδοκία ενός αναβιωμένου Ψυχρού Πολέμου, όπου ένας υποτιθέμενα ομοιογενής “Ελεύθερος Κόσμος” συγκρούεται με ένα εξίσου ομοιογενές υποτιθέμενο “αυταρχικό στρατόπεδο”.

Περί Δύσης και “Υπερασίας”

Το προβληματικό στοιχείο αυτής της αφήγησης εμφανίζεται όταν η ιστορική αναλογία μετατρέπεται σε βεβαιότητα επανάληψης, όπου θεωρείται δεδομένο ότι η αντιπαράθεση θα ολοκληρωθεί με τον ίδιο τρόπο και με ένα νέο 1991. Μια τέτοια προσδοκία έχει πρακτική σημασία ακόμη και όταν αποδεικνύεται ανακριβής. Μπορεί να είναι μια παρανοϊκή φαντασίωση στη βάση της, αλλά παράγει απτά αποτελέσματα στον πραγματικό κόσμο. Μεταξύ των άλλων, μπορεί να καθορίσει ποια περιθώρια συμβιβασμού θεωρούνται αποδεκτά, ποιες απώλειες προσωρινές και ποια συμφέροντα διαπραγματεύσιμα. Οι κυβερνήσεις ενεργούν με βάση όσα πιστεύουν ότι συμβαίνουν και όσα αναμένουν ότι θα συμβούν. Οι αντιλήψεις τους εισέρχονται, συνεπώς, στην ίδια την παραγωγή της γεωπολιτικής πραγματικότητας.

Εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη διάσταση του Multiversal: η συνύπαρξη διαφορετικών ιστορικών προσδοκιών στο ίδιο παρόν. Ένας δρων μπορεί να προσβλέπει σε συμφωνία μεγάλων δυνάμεων, ένας άλλος στην τελική επικράτηση του δικού του πολιτικού προτύπου και ένας τρίτος σε διαρκώς μεταβαλλόμενες συνεργασίες. Η ίδια διπλωματική κίνηση μπορεί επομένως να διαβαστεί ως περιορισμένη συναλλαγή, στρατηγική μετατόπιση ή ιστορική προδοσία. Η έννοια της Δύσης χρειάζεται επίσης να εξεταστεί μέσα σε αυτήν την πολλαπλότητα. Η ύπαρξη κοινών θεσμών και δεσμεύσεων δεν εξασφαλίζει ταυτόσημη ιεράρχηση συμφερόντων σε κάθε ζήτημα. Η συνοχή μπορεί να είναι ισχυρή σε ένα πεδίο και περιορισμένη σε άλλο. Αντίστοιχα, η Ανατολή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ενιαίος δρων, μόνο και μόνο επειδή ορισμένες χώρες αντιτίθενται σε συγκεκριμένες δυτικές πολιτικές.

Μπορούμε, ακόμη, να εξετάσουμε ως υπόθεση μια ευρασιατική διάταξη ανοικτής αρχιτεκτονικής, μια “Υπερασία”, στην οποία συνεργασίες και ανταγωνισμοί συνυπάρχουν. Η συμμετοχή σε ένα τέτοιο πλέγμα δεν θα απαιτούσε πλήρη σύμπτωση συμφερόντων. Θα μπορούσε να επιτρέπει σε έναν δρώντα να συνεργάζεται με έναν εταίρο, επιδιώκοντας ταυτόχρονα να περιορίσει την επιρροή ενός άλλου μέσα στην ίδια διάταξη. Οι εσωτερικές αντιπαλότητες ενδέχεται, υπό προϋποθέσεις, να διευρύνουν τα περιθώρια συμμετοχής, εμποδίζοντας τη μονοπώληση του συστήματος. Ενδέχεται όμως και να παραλύσουν τη συνεργασία. Γι’ αυτό η “Υπερασία” πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ερευνητική υπόθεση. Η άθροιση πληθυσμών, πόρων και στρατιωτικών δυνατοτήτων δεν δημιουργεί αυτομάτως συλλογική ισχύ χωρίς μηχανισμούς συντονισμού και διαχείρισης των διαφορών.

Μια διαφορετική λογική θα ήταν η επιλεκτική συνεννόηση των μεγάλων δυνάμεων για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, ακόμη και εις βάρος προτιμήσεων των εταίρων τους. Η λογική αυτή μπορεί να συνυπάρχει με τον ανταγωνισμό τους. Μια συμφωνία σε έναν τομέα δεν προϋποθέτει συνολική συμφιλίωση, όπως μια αντιπαράθεση σε άλλον δεν αποκλείει κάθε δυνατότητα συναλλαγής. Στο ίδιο περιβάλλον, οι μεσαίες και μικρότερες δυνάμεις μπορούν να αναζητούν συνδυασμούς σχέσεων που αυξάνουν την αυτονομία τους. Η δυνατότητα αυτή παραμένει άνιση και εξαρτάται από τη θέση, τις ικανότητες και τις εναλλακτικές κάθε χώρας. Ωστόσο, η εικόνα ενός κόσμου αποτελούμενου αποκλειστικά από μεγάλες δυνάμεις και πειθήνιες “αυλές” περιορίζει την αναλυτική μας ικανότητα.

Ισχύς και τεχνολογία

Οι ιεραρχίες εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά δεν συμπίπτουν υποχρεωτικά μεταξύ τους. Η στρατιωτική ισχύς, η παραγωγική ικανότητα, η τεχνολογική εξάρτηση και η δυνατότητα οργάνωσης συνεργασιών δημιουργούν διαφορετικές κατανομές επιρροής. Ένας δρων μπορεί να διαθέτει σημαντική ισχύ σε ένα πεδίο και να είναι εξαιρετικά ευάλωτος σε κάποιο άλλο. Η συνολική κατάταξη των χωρών σε μία σταθερή κλίμακα αποκρύπτει αυτές τις αποκλίσεις.

Η τεχνολογική μετάλλαξη προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αστάθειας. Οι επενδύσεις του χθες δεν εγγυώνται αντίστοιχη αποτελεσματικότητα στο αύριο. Καθώς μεταβάλλονται οι συνθήκες επιτήρησης, προστασίας, πρόσβασης και προσβολής, μεταβάλλεται και η εκτίμηση της διαθέσιμης ισχύος. Διαφορετικές ηγεσίες μπορούν να καταλήγουν σε ασύμβατα συμπεράσματα για το ίδιο ισοζύγιο και να ενεργούν στηριζόμενες σε αυτά.

Επίσης, η σχέση χερσαίας και θαλάσσιας ισχύος χρειάζεται να εξεταστεί υπό αυτό το πρίσμα. Η γεωγραφία παραμένει ενεργή, ενώ οι τεχνολογικές δυνατότητες μεταβάλλουν τους τρόπους αξιοποίησής της. Αντίστοιχα, ενεργειακές υποδομές, διαδρομές και οικονομικές εξαρτήσεις προσθέτουν σχέσεις που τέμνουν τις στρατιωτικές ευθυγραμμίσεις. Η εξάρτηση μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως κίνητρο συνεργασίας, πηγή ευπάθειας και μέσο πίεσης.

Η πολιτισμική διάσταση αφορά και τους τρόπους με τους οποίους νοηματοδοτούνται αυτές οι σχέσεις. Η υπόθεση ότι ορισμένες δυτικές πολιτικές αφηγήσεις διατηρούν εκκοσμικευμένα εσχατολογικά χαρακτηριστικά αξίζει συστηματική διερεύνηση. Η προσδοκία τελικής δικαίωσης, η μανιχαϊστική δαιμονοποίηση του αντιπάλου και η πεποίθηση ότι η Ιστορία οδηγεί σε ένα συγκεκριμένο τέλος, στο πλαίσιο της αντίληψης της Κλειστής Ιστορίας, όπως την αναλύει ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος, μπορούν να επηρεάζουν τις κρίσεις και δράσεις των πολιτικών ηγεσιών.

Διαφορετικές γεωπολιτικές αντιλήψεις

Μια τέτοια διερεύνηση απαιτεί συγκεκριμένες ιστορικές διαδρομές και τεκμήρια. Ο χριστιανισμός και η Δύση περιλαμβάνουν διαφορετικές, συχνά αντιμαχόμενες παραδόσεις. Παρόμοια προσοχή απαιτείται απέναντι στις μη δυτικές κοσμοαντιλήψεις. Η πολιτισμική ετερότητα δεν εγγυάται αυτομάτως ανοικτή σκέψη, όπως η δυτική προέλευση δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ιστορικό ντετερμινισμό. Για να αποκτήσει αναλυτική αξία το Multiversal, χρειάζεται να εξετάζουμε πότε οι διαφορετικές διατάξεις διατηρούν σχετική αυτονομία και πότε μια σύγκρουση τις υπάγει σε έναν κυρίαρχο ανταγωνισμό. Χρειάζεται επίσης να εντοπίζουμε πώς μια αντίληψη μετατρέπεται σε απόφαση και πώς η απόφαση αλλάζει τις σχέσεις. Διαφορετικά, η πολλαπλότητα κινδυνεύει να γίνει ένας όρος που περιγράφει τα πάντα χωρίς να εξηγεί αρκετά.

Για την Ελλάδα, αυτή η προσέγγιση θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις. Ορισμένες εξ αυτών αφορούν τη σαφή αντίληψη των δεσμεύσεών της, την κατανόηση των διαφοροποιήσεων μεταξύ των εταίρων της και την ανάπτυξη ικανοτήτων που την καθιστούν χρήσιμη σε επιλεγμένα πεδία. Η στρατηγική αυτονομία προϋποθέτει δυνατότητες, αξιοπιστία και εναλλακτικές. Η διεθνής πολυπλοκότητα δημιουργεί περιθώρια δράσης, αλλά και κινδύνους λανθασμένης εκτίμησης.

Η μετάβαση από το Multiplex στο Multiversal διεθνές σύστημα προτείνεται, επομένως, ως πρόσκληση για βαθύτερη διερεύνηση. Ζούμε μέσα σε διασταυρούμενες σχέσεις ισχύος και συνεργασίας, αλλά και μέσα σε διαφορετικές προσδοκίες για την πορεία της Ιστορίας. Το ζητούμενο είναι να κατανοήσουμε πώς αυτοί οι κόσμοι συναντώνται και μεταβάλλονται. Η Ιστορία παραμένει ανοικτή, και η στρατηγική ευθύνη αρχίζει από την αναγνώριση αυτού του ανοικτού χαρακτήρα της.

Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο κλειστών διαβουλεύσεων που είχαν προγραμματιστεί υπό την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν υπάρχει προκαθορισμένος ή σταθερός αριθμός για το πόσες άτυπες ψηφοφορίες (straw polls) θα διεξαχθούν. Οι ψηφοφορίες αυτές συνεχίζονται διαδοχικά μέχρι το Συμβούλιο Ασφαλείας να καταφέρει να καταλήξει σε έναν υποψήφιο κοινής αποδοχής (συναίνεσης) που να έχει τουλάχιστον 9 θετικές ψήφους και κανένα βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη —τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ επαναλαμβάνει τις άτυπες ψηφοφορίες για όσο διάστημα χρειαστεί ώστε να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Για παράδειγμα, όταν επιλέχθηκε ο Αντόνιο Γκουτέρες το 2016, χρειάστηκαν συνολικά 6 άτυπες ψηφοφορίες. Στην τρέχουσα διαδικασία διεξήχθη ήδη η 7η άτυπη ψηφοφορία

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ψηφοφορίας, η Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ συγκέντρωσε οκτώ ψήφους ενθάρρυνσης, έξι αποθάρρυνσης και μία «χωρίς γνώμη». Ο Ολάρα Οτούνου έλαβε τέσσερις θετικές και έντεκα αρνητικές ψήφους, ενώ η Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα συγκέντρωσε δύο θετικές, δέκα αρνητικές και τρεις «χωρίς γνώμη». Η Ιβόν Α-Μπάκι έλαβε μία ψήφο ενθάρρυνσης και δεκατέσσερις αποθάρρυνσης.

Σε σύγκριση με την έκτη άτυπη ψηφοφορία, η Γκρίνσπαν αύξησε τις θετικές ψήφους της από εννέα σε έντεκα και περιόρισε τις αρνητικές από πέντε σε τέσσερις. Ο Γκρόσι ενίσχυσε επίσης την υποστήριξή του, από οκτώ σε εννέα θετικές ψήφους, ενώ οι αρνητικές μειώθηκαν από έξι σε τέσσερις. Η Ροντρίγκες Μπίρκετ διατήρησε την ίδια κατανομή ψήφων.

Τα διαθέσιμα αποτελέσματα δεν περιλαμβάνουν χωριστή κατανομή των ψήφων των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Επομένως, δεν επιτρέπουν να διαπιστωθεί εάν οι αρνητικές ψήφοι για κάθε υποψήφιο προέρχονται από κράτη που διαθέτουν δικαίωμα βέτο. Οι ψήφοι αποθάρρυνσης στην άτυπη διαδικασία δεν συνιστούν επίσημη άσκηση βέτο.

Η συμμετοχή της Νουσεϊμπέ ακολουθεί την επίσημη υποβολή της υποψηφιότητάς της από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στις 21 Οκτωβρίου. Από την κούρσα έχει αποχωρήσει ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης, Μακί Σαλ.

Στα σημεία ενημέρωσης Τύπου της ελληνικής προεδρίας καταγράφεται ότι τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας πραγματοποίησαν άτυπο διάλογο με τη Νουσεϊμπέ στις 28 Οκτωβρίου. Η υποψήφια παρουσίασε τις απόψεις της για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζουν τα Ηνωμένα Έθνη και ακολούθησαν ερωτήσεις και συζήτηση με τα μέλη του Συμβουλίου.

Στο ίδιο κείμενο υπογραμμίζεται ότι η επιλογή θα συνεχιστεί σύμφωνα με το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη και την κοινή επιστολή των προέδρων της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας της 25ης Νοεμβρίου 2025, «με γνώμονα τις αρχές της διαφάνειας και της συμπερίληψης, με δομημένο και έγκαιρο τρόπο».

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τουρκία ενδέχεται να παρουσιάσει την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου την επόμενη εβδομάδα, ανάλογα και με τα αποτελέσματα της αυριανής άτυπης ψηφοφορίας.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχεδιάζει να υποβάλει εγκαίρως τη σύστασή του προς τη Γενική Συνέλευση, ώστε ο διορισμός να αφήσει στον νέο Γενικό Γραμματέα «επαρκή χρόνο για να προετοιμαστεί για τα καθήκοντά του». Ο Γενικός Γραμματέας εκλέγεται από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Σχεδιασμένες και κατασκευασμένες στην Ελλάδα, οι αμυντικές λύσεις της IDE συνδυάζουν προηγμένη μηχανική, καινοτομία και state-of-the-art παραγωγικές δυνατότητες, προσφέροντας προϊόντα σχεδιασμένα να ανταποκρίνονται στις αυξημένες απαιτήσεις των σύγχρονων στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αξιοποιώντας το γεγονός αυτό, η IDE εδραιώνει τη θέση της στην αμερικανική αμυντική αγορά και επιδιώκει περαιτέρω ευκαιρίες διεθνούς ανάπτυξης.

Κατά την διάρκεια της έκθεσης, ο Chief Commercial Officer της IDE, κ. Ευστάθιος Καραγιάννης και άλλα στελέχη της εταιρείας, υποδέχθηκαν τον Πρέσβη της Ελλάδας στις ΗΠΑ, κ. Αντώνιο Αλεξανδρίδη, τον Υπαρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Αντιστράτηγο Ανδρέα Κορωνάκη, τον Γενικό Διευθυντή της ΓΔΑΕΕ, Υποστράτηγο Ιωάννη Μπούρα, καθώς επίσης εκπροσώπους επίσημων ξένων αντιπροσωπειών και στελέχη του διεθνούς αμυντικού οικοσυστήματος. Η εθνική συμμετοχή οργανώθηκε από το Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με την υποστήριξη της Enterprise Greece.

Μιλώντας στην AUSA, ο Chief Commercial Officer της εταιρείας δήλωσε: «Η παρουσία της IDE στις Ηνωμένες Πολιτείες αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνεργασίας με κορυφαίες αμερικανικές εταιρείες του τομέα της αεροδιαστημικής και της άμυνας, καθώς και στην αξιοποίηση της επιχειρησιακής αξιολόγησης των τεχνολογιών της, σε συνεργασία με τον Στρατό των ΗΠΑ. Οι προσπάθειες αυτές εντάσσονται στη ευρύτερη στρατηγική διεθνούς ανάπτυξης της IDE, με ιδιαίτερη έμφαση στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες αγορές των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ».

Με τις εξαγωγές να αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% του ετήσιου κύκλου εργασιών της για αρκετά συνεχόμενα έτη, η IDE συνεχίζει να αξιοποιεί την τεχνολογική της εξειδίκευση και τις παραγωγικές της δυνατότητες, υποστηρίζοντας διεθνή αμυντικά προγράμματα και διευρύνοντας τη διεθνή της παρουσία.

^{Σχετικά με την IDE}

^{Η INTRACOM DEFENSE (IDE) είναι μια ελληνική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας, θυγατρική της Israel Aerospace Industries (IAI), με σημαντική συμμετοχή σε εγχώρια προγράμματα και αξιοσημείωτη εξαγωγική δραστηριότητα προς διεθνείς πελάτες υψηλών απαιτήσεων.}

^{Η IDE χρησιμοποιεί τεχνολογίες αιχμής στον σχεδιασμό, ανάπτυξη και παραγωγή προηγμένων προϊόντων στους τομείς των ηλεκτρονικών πυραυλικών συστημάτων, τακτικών συστημάτων επικοινωνιών και πληροφοριών, υβριδικών συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας και μη επανδρωμένων συστημάτων. Η IDE συγκαταλέγεται στην επίσημη λίστα προμηθευτών οργανισμών του NATO, συμμετέχει σε διεθνή προγράμματα και έχει επιτύχει να ηγείται σε ευρωπαϊκά έργα χρηματοδοτούμενα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, ενώ παράλληλα στηρίζει την ελληνική βιομηχανία μέσω ανάθεσης σημαντικού υποκατασκευαστικού έργου σε άλλες ελληνικές εταιρείες, συμβάλλοντας στην οικονομία της χώρας.}

^{Η εταιρεία απασχολεί περισσότερους από 600 επαγγελματίες υψηλής κατάρτισης, μεταξύ των οποίων μηχανικοί, επιστήμονες και εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, προσφέροντας τη δυνατότητα συμμετοχής σε έργα υψηλού τεχνολογικού αντικειμένου, καθώς και συνεχή επαγγελματική εξέλιξη. Με επίκεντρο τον άνθρωπο, η IDE καλλιεργεί μια κουλτούρα εξωστρέφειας, αξιοπιστίας και αριστείας, που επιβεβαιώνεται από τα διεθνώς αναγνωρισμένα πιστοποιητικά και τις τιμητικές διακρίσεις που έχει λάβει καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας της.}

^{Περισσότερες πληροφορίες στην ηλεκτρονική διεύθυνση: www.intracomdefense.com}

Οι εργασίες για την εγκατάσταση των δύο μονάδων στη Σορωνή Ρόδου έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ εντός Οκτωβρίου αναμένεται να εκκινήσουν οι αντίστοιχες εργασίες και στον σταθμό της Κω. Στη Ρόδο ειδικότερα, πρόκειται για την τρίτη αναβάθμιση στο εργοστάσιο της Σορωνής, με τις δύο προηγούμενες να έχουν ολοκληρωθεί την τελευταία διετία. Η έναρξη λειτουργίας των νέων μονάδων σε Ρόδο και Κω τοποθετείται το καλοκαίρι του 2027. Πρόκειται για τέσσερις μονάδες τύπου Titan 130, ονομαστικής ισχύος 14,5 MW η καθεμία και βαθμού απόδοσης 33%-34%. Οι μονάδες είναι διπλού καυσίμου και ενσωματώνουν τεχνολογίες για τον περιορισμό των εκπομπών αέριων ρύπων και σωματιδίων.

Τα χαρακτηριστικά των νέων μονάδων

Βασικό χαρακτηριστικό των νέων, ευέλικτων μονάδων είναι η δυνατότητα ταχείας εκκίνησης. Χρειάζονται περίπου 10 λεπτά για να ξεκινήσουν και να φτάσουν στην ονομαστική τους ισχύ, γεγονός που τους επιτρέπει να ανταποκρίνονται άμεσα στις μεταβολές της ζήτησης και στις ανάγκες του ηλεκτρικού συστήματος. Η τεχνολογία SoLoNOx που χρησιμοποιούν περιορίζει τις εκπομπές οξειδίων του αζώτου (NOx) και μονοξειδίου του άνθρακα (CO), χωρίς να απαιτείται έγχυση νερού.

Παράλληλα, η αντικατάσταση του βαρέος πετρελαίου (HFO) από ντίζελ (LFO), σε συνδυασμό με τα συστήματα περιορισμού των ρύπων, αναμένεται να συμβάλλει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των σταθμών. Το επίπεδο θορύβου των νέων μονάδων δε θα ξεπερνά τα 65 dB στα όρια των σταθμών.

Στήριξη του ηλεκτρικού συστήματος των νησιών

Η εγκατάσταση των νέων μονάδων αναμένεται να αυξήσει την παραγωγική δυνατότητα των σταθμών στη Ρόδο και την Κω, ενισχύοντας την ενεργειακή επάρκεια των δύο νησιών. Σημειώνεται ότι η λειτουργία τους ως ευέλικτες μονάδες παραγωγής θα επιτρέπει την ταχεία κάλυψη των αναγκών του συστήματος και τη συμπληρωματική λειτουργία τους με τις μονάδες Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Παράλληλα, η αύξηση της διαθέσιμης παραγωγικής ισχύος αναμένεται να ενισχύσει την ενεργειακή επάρκεια Ρόδου και Κω και να συμβάλλει στον περιορισμό του κόστους των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ).

Επενδύσεις σε ευέλικτη παραγωγή

Τα δύο νέα έργα σε Σορωνή Ρόδου (Γ’ φάση) και Κω εντάσσονται στον ευρύτερο σχεδιασμό του Ομίλου ΔΕΗ για την αναβάθμιση των υποδομών ηλεκτροπαραγωγής στα νησιά και την ενίσχυση της ευελιξίας του ηλεκτρικού συστήματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 αντίστοιχα έργα εκσυγχρονισμού ολοκληρώθηκαν σε σταθμούς παραγωγής της ΔΕΗ στα νησιά Σαντορίνη, Ρόδο (Α’ φάση) και Κρήτη, ενώ νωρίτερα φέτος ολοκληρώθηκαν σε Ρόδο (Β’ φάση), Χίο και Λέσβο.

Με το νέο Στρατηγικό πλάνο 2026-2030 ύψους €24 δισ., ο Όμιλος ΔΕΗ συνεχίζει να επενδύει συστηματικά σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο που βασίζεται στην ευελιξία, την τεχνολογική καινοτομία και τις διασυνδέσεις. Η ανάπτυξη ΑΠΕ σε μεγάλη κλίμακα συνδυάζεται με επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης και ευέλικτη παραγωγή ενέργειας, καθώς και με λύσεις διαχείρισης ενέργειας αξιοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την ενίσχυση της σταθερότητας και της αποδοτικότητας του συστήματος.

Το καλώδιο που χρησιμοποιήθηκε για το τμήμα Σαντορίνης-Φολεγάνδρου είναι μήκους 60 χλμ., υψηλής τάσης 150 kV, με ενσωμάτωση οπτικών ινών. Ποντίστηκε σε μέγιστο βάθος 340 μ. και θάφτηκε για την προστασία του καθόλη την υποθαλάσσια όδευσή του.

Ο  υποσταθμός υψηλής τάσης που κατασκεύασε ο Διαχειριστής στη Φολέγανδρο ενσωματώνει τεχνολογία αιχμής κλειστού τύπου (GIS), συμβάλλοντας στην ελαχιστοποίηση της περιβαλλοντικής και οπτικής όχλησης. Ιδιαίτερη μέριμνα έχει δοθεί και στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του κτηρίου, το οποίο έχει επενδυθεί με επιφάνειες λιθοδομής, διασφαλίζοντας την αρμονική ένταξή του στο τοπικό δομημένο και φυσικό περιβάλλον.

Η ηλεκτρική διασύνδεση των νοτίων Κυκλάδων τερματίζει την ενεργειακή τους απομόνωση, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη και την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος. Παράλληλα, η παύση λειτουργίας των ρυπογόνων μονάδων που χρησιμοποιούν πετρέλαιο για την τοπική ηλεκτροπαραγωγή, προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη για το οικοσύστημα του Αιγαίου, λόγω της μείωσης των εκπομπών CO2.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε σχετικά: «Η Φολέγανδρος αφήνει πίσω της την ενεργειακή απομόνωση και συνδέεται με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα. Πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα για την ασφαλή ηλεκτροδότηση του νησιού, τη μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής και την προστασία του μοναδικού φυσικού του περιβάλλοντος. Η διασύνδεση των νοτίων Κυκλάδων δείχνει πώς οι επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών και στηρίζουν την ανάπτυξη των νησιών μας. Για εμάς, η ενεργειακή μετάβαση αποκτά αξία όταν τα οφέλη της φτάνουν σε κάθε τόπο, σε κάθε πολίτη. Ευχαριστώ τον ΑΔΜΗΕ, τους εργαζομένους και τις τοπικές κοινωνίες για τη συνεργασία τους. Συνεχίζουμε με σχέδιο τις διασυνδέσεις στο Αιγαίο, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια των νησιών μας και δημιουργώντας καλύτερες συνθήκες ζωής για τους κατοίκους τους».

Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, κ. Μάνος Μανουσάκης, δήλωσε: «Η Φολέγανδρος είναι πλέον κομμάτι του διασυνδεδεμένου ηλεκτρικού συστήματος. Μέσα από σύγχρονες υποδομές που ανέπτυξε τα τελευταία χρόνια ο Διαχειριστής στις Κυκλάδες, νησιά με σημαντική συνεισφορά στην τουριστική βιομηχανία της χώρας απολαμβάνουν υψηλό επίπεδο ενεργειακής ασφάλειας ακόμη σε απαιτητικές συνθήκες ζήτησης. Η διασύνδεση των νοτίων Κυκλάδων, που ολοκληρώνει την ενσωμάτωση του νησιωτικού συμπλέγματος στην υψηλή τάση, ήταν ένα τεχνικά σύνθετο έργο που ενίσχυσε την τεχνογνωσία του ΑΔΜΗΕ. Με την ηλέκτριση των διασυνδέσεων της Σαντορίνης, της Μήλου και της Σερίφου το αμέσως επόμενο διάστημα, ολοκληρώνουμε ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο ενεργειακών έργων στο Αιγαίο».

Το έργο χρηματοδοτήθηκε από κοινοτικούς πόρους, ύψους 164,5 εκατ. ευρώ, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Ελλάδα 2.0. Στη χρηματοδότηση συμμετείχε επίσης η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, μέσω απευθείας δανειακής σύμβασης 157 εκατ. ευρώ που έχει συνάψει ο ΑΔΜΗΕ, αλλά και μέσω δεύτερης δανειακής σύμβασης ύψους 108,4 εκατ. ευρώ η οποία υποστηρίχθηκε με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Ελλάδα 2.0.

Όσο άλλες κρίσιμες πλευρές, ιδίως στην Οικονομία, ακολουθούσαν ένα υποφερτό δρόμο οι πολίτες τηρούσαν στάση υποστήριξης ή ανοχής ακόμα και  σε περιπτώσεις εξόφθαλμης παρανομίας πχ ΟΠΕΚΕΠΕ, και όχι μόνο. Αλλά και αυτές οι διέξοδοι στέρεψαν όταν περάσαμε από την χρήση στην αδιάντροπη κατάχρηση. Αιτία δεν ήταν μόνο η απλούστευση ότι το εύκολο χρήμα είναι το παράνομο. 

Η ελληνική Οικονομία είχε περιόδους άνθισης χωρίς παρανομία: Πχ όταν ανθούσαν επιχειρήσεις όπως η Πειραϊκή Πατραϊκή, η Ιζόλα κλπ. Αλλά τότε ισχυροί ξένοι (πχ Ιταλοί) ανταγωνιστές συνέπραξαν με ελληνικές κυβερνήσεις  που αντί να στηρίξουν τους Έλληνες επιχειρηματίες συνεργάστηκαν με τους ξένους πχ η τσιμεντοβιομηνία  όπου ο πατέρας Μητσοτάκης ενέδωσε στο γεμάτο πορτοφόλι, των Ιταλών…

Η σωστή και η κακή πλευρά της ιστορίας

Με λόγια απλά μπορούσαμε να καταπιούμε τα περί σωστής πλευράς της Ιστορίας για όσο καιρό ο κόσμος περνούσε υποφερτά και για όσο καιρό πχ η Τουρκία δεν μας πολύ-ενοχλούσε. Δυστυχώς η κυβέρνηση έχασε και αυτά τα δυο ατού. Η «σωστή πλευρά» δεν μας εξασφάλιζε Ειρήνη αντιθέτως ήταν απαραίτητη κάθε υποχώρηση και ανάθεση σε Γαλλους-Άγγλους-Πορτογάλους το καθήκον υπεράσπισης της πατρίδας.

Οι Γάλλοι έχουν πχ την πολυτέλεια να παριστάνουν τζάμπα τους παλληκαράδες απέναντι στους Ρώσους που ούτε διεκδικούν το Αιγαίο ούτε θέλουν να εγκατασταθούν στο Παρίσι. Η Ελλάδα, ούτε καν παζάρεψε για να εξασφαλίσει ότι οι «Μεγάλοι» σύμμαχοι θα έπνιγαν στην κούνια κάθε απειλή από την «φίλη Τουρκία»-με τέτοιους φίλους οι εχθροί περισσεύουν.  

Αλλά και πάλι όλη η αλήθεια είναι ότι πρέπει εσύ ο ίδιος πρωτίστως να υπερασπιστείς τον εαυτό σου. Οι ΗΠΑ όταν μας οδήγησαν στο ΝΑΤΟ μαζί με την Τουρκία είχαν κατανείμει τους ρόλους, στην πρώτη γραμμή η Τουρκία απέναντι στους Ρώσους και η Ελλάδα στα μετόπισθεν. Δεν ήθελαν κυρίαρχη την Τουρκία ούτε στο Αιγαίο ούτε αλλού.

Δεν ήθελαν ούτε τότε ούτε τώρα κυρίαρχη την Τουρκία πουθενά στην γειτονιά. Ούτε οι Ρώσοι θέλουν ένα φιλόδοξο αγκάθι στα πλευρά τους. Η Τουρκία είναι χρήσιμη όταν τελεί υπό έλεγχο. Αλλά όταν εμείς το παίζουμε διάδοχοι του Σημίτη (σφάξε με αγά μου ν΄αγιάσω) μοιραία βγάζουμε την Τουρκία αφέντη. Το χειρότερο είναι ότι οι διανοούμενοι αρχικά εξαφανίστηκαν σαν να τους κατάπιε ένας κακός δράκος (φαινόμενο που σημάδεψε όλο τον Δυτικό Κόσμο) και όσοι απόμειναν ελάχιστα πρόσφεραν σαν να τους στείρωσαν το μυαλό. Υπομονή για καλύτερες μέρες. 

Η αστυνομία ανέφερε ότι αστυνομικοί εισήλθαν στις εγκαταστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου «μετά από επεισόδια έξω από το δικαστήριο». Πρόκειται για την έξαρση μιας παρατεταμένης κρίσης σχετικά με τη σύνθεση της ηγεσίας του οργάνου, η οποία εδώ και μήνες έφερε τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ αντιμέτωπο με τους δύο κύριους πολιτικούς του αντιπάλους: τον ηγέτη του συντηρητικού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» και πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης, Γιάροσλαβ Καζίνσκι, και τον νυν πρόεδρο της χώρας, Κάρελ Ναβρότσκι.

Ο Ναβρότσκι  υποστηρίχθηκε από το κόμμα αυτό στην εκλογή του στην προεδρία και δεν είναι η πρώτη φορά που ο πρόεδρος της χώρας έμμεσα ή ευθέως συγκρούεται με τον πρωθυπουργό. Όμως ειναι η πρώτη φορά που τα πράγματα εκτραχύνονται τόσο πολύ και καλείται η αστυνομία να λύσει ουσιαστικά ένα καθαρά πολιτικό θέμα που αφορά τον έλεγχο της δικαιοσύνης. Έξω από το δικαστήριο συνελήφθησαν τρεις διαδηλωτές (οπαδοί του αντιπολιτευόμενου κόμματος) και η κατάσταση ειναι ιδιαίτερα τεταμένη.

Οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν όταν έμαθαν ότι οι νεοδιορισθέντες δικαστές προσπαθούν να μπουν στο κτίριο. Η φρουρά του Συνταγματικού Δικαστηρίου δεν επέτρεψε στους δικαστές να μπουν αφού δεν τους είχε ορκίσει ο πρόεδρος της χώρας και σύμφωνα με πληροφορίες η αστυνομία απομάκρυνε την φρουρά του κτηρίου. Τότε άρχισαν και οι συγκρούσεις με τους διαδηλωτές.

Our most tracked flight right now: A Polish government aircraft en route to Senegal is now returning to Warsaw. https://t.co/YdLhQmV8pl https://t.co/Dz9KPgI3eI

— Flightradar24 (@flightradar24) October 30, 2026

Το δικαστήριο ανέφερε στην ιστοσελίδα του νωρίτερα σήμερα ότι ο πρόεδρος του δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιετσκόφσκι, τέθηκε σε διαθεσιμότητα την Παρασκευή.

🚨🇵🇱COUP UNDERWAY IN POLAND!

PM Donald Tusk has just sent police to storm Constitutional Tribunal building in Warsaw in the middle of the night.

Tusk waited until President Karol Nawrocki left the country before ordering the police takeover.

Nawrocki was halfway to Senegal when he abruptly turned his plane around and rushed back to Poland to confront the unfolding crisis.

The EU, which backs Donald Tusk, has STILL NOT issued a statement on this unprecedented crisis or condemned the attempted coup. https://t.co/c57467fKcJ

— Mario ZNA (@MarioBojic) October 30, 2026

Μια μακροχρόνια πολιτική διαμάχη σχετικά με το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει ουσιαστικά παραλύσει τον θεσμό.

Νωρίτερα φέτος, ο πρόεδρος Ναβρότσκι, σύμμαχος της πρώην εθνικιστικής κυβέρνησης της Πολωνίας, αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που διορίστηκαν από το κοινοβούλιο, ενώ ο Σβιετσκόφσκι αρνήθηκε να επιτρέψει σε δικαστές που εκλέχθηκαν από την τρέχουσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναλάβουν τα καθήκοντά τους.

BREAKING: 🇵🇱 Coup d’état underway in Poland Coup d’état underway in Poland after EU-aligned Prime Minister Donald Tusk sent police forces to the Constitutional Tribunal in Warsaw right after President Nawrocki left for Senegal for a diplomatic visit. Nawrocki is currently headed back to Poland. The President of the Polish Constitutional Tribunal in Warsaw, Bogdan Swieczkowski, was suspended and possibly arrested. He is a known support of President Nawrocki. Several right-wing Polish MPs and their supports are reportedly on their way to the Constitutional Tribunal to defend the institution from being taken over by Donald Tusk. Warsaw’s police forces are preventing the President of the Constitutional Tribunal Bogdan Święczkowski, members of the Sejm and protesters from entering the Constitutional Court.

— Megatron (@Megatron_ron) October 30, 2026

Σε μια αρχική δημόσια αντίδραση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο πρωθυπουργός της χώρας Ντόναλντ Τουσκ υποστήριξε ότι η αποκατάσταση του κράτους δικαίου «είναι καθήκον» και ότι «μετά από χρόνια αυθαιρεσίας έχει ξεκινήσει μια δύσκολη, μερικές φορές επώδυνη διαδικασία που απαιτεί αποφασιστική δράση επειδή δεν υπάρχει άλλος τρόπος».

Conflict over Poland’s Constitutional Tribunal escalates in Warsaw: judge suspends its leadership and president cuts short Africa trip A de facto power struggle has erupted within one of Poland’s most important state institutions in Warsaw today. For now, the outcome of this confrontation remains uncertain. Judge Anna Korwin-Piotrowska called the police to the grounds of the Constitutional Tribunal, citing a potential threat to the safety of judges and staff. Police did not enter the building, but a significant number of officers have been deployed in the surrounding area. Korwin-Piotrowska suspended Tribunal President Bogdan Święczkowski and his deputy, Bartłomiej Sochański, for one month, temporarily taking charge of the institution herself. Jarosław Kaczyński, leader of the opposition Law and Justice (PiS) party, called the developments a “coup” and urged Polish President Karol Nawrocki to intervene. Nawrocki has cut short his visit to Senegal and is returning to Poland. The conflict stems from a deep division over the composition of the court. Donald Tusk’s government refuses to recognise the Tribunal’s rulings because of judges appointed under the previous PiS government. Meanwhile, Nawrocki and Święczkowski refuse to recognise judges elected by the Sejm in 2026. Korwin-Piotrowska is among them: the president refused to accept her oath of office, while Święczkowski had previously prevented her from participating in court proceedings.

— NEXTA (@nexta_tv) October 30, 2026

Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Αρκάντιους Μούλαρτσικ (Arkadiusz Mularczyk) στέλεχος και ευρωβουλευτής του κόμματος της αντιπολίτευσης PiS κατηγόρησε ανοιχτά τον Ντόναλντ Τουσκ για «απόπειρα πραξικοπήματος».

Ο Μούλαρτσικ κατηγορεί συχνά την κυβέρνηση Τουσκ ότι καταστρατηγεί το κράτος δικαίου, ασκεί πολιτικές διώξεις εναντίον της αντιπολίτευσης και ελέγχει τα δημόσια μέσα ενημέρωσης με αυταρχικές μεθόδους

Σε ανακοίνωσή της, η Αστυνομία αναφέρει ότι διεξάγει «νόμιμες δραστηριότητες στις εγκαταστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία».

«Οι δραστηριότητες διεξάγονται σε σχέση με πληροφορίες που παρείχε δικαστής του Συνταγματικού Δικαστηρίου, οι οποίες υποδείκνυαν την πιθανότητα απειλών για τη ζωή ή την υγεία των δικαστών και των υπαλλήλων του Συνταγματικού Δικαστηρίου, καθώς και τον κίνδυνο διατάραξης της δημόσιας τάξης», προστίθεται στην ανακοίνωση.

«Η Αστυνομία εκτελεί τα νόμιμα καθήκοντά της με σεβασμό στην ανεξαρτησία του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ενεργώντας εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της. Οι δραστηριότητες των αστυνομικών αποσκοπούν στην εκπλήρωση νόμιμων υποχρεώσεων, ιδίως του νόμιμου καθήκοντος διασφάλισης της ασφάλειας και της δημόσιας τάξης. Δεν συνιστούν παρέμβαση στη λειτουργία του Δικαστηρίου ως θεσμού», τονίζει η πολωνική αστυνομία.

Ο Κατσίνσκι, επίσης μέσω του Χ, κατήγγειλε ότι το δικαστήριο δέχεται «επίθεση» από τις «υπηρεσίες του Τουσκ» σε ένα πρωτοφανές επεισόδιο σε «παγκόσμια κλίμακα».

Σύμφωνα με τον ηγέτη του αντιπολιτευτικού κόμματος, «Από σήμερα, η Πολωνία γίνεται αστυνομικό κράτος και από εκεί υπάρχει ήδη μια άμεση πορεία προς τον αυταρχισμό και στη συνέχεια προς τον ολοκληρωτισμό. Το Δικαστήριο είναι η εγγύηση της ελευθερίας και της κυριαρχίας μας. Η καταπάτηση του νόμου από τον Τουσκ δεν γνωρίζει όρια».

Το χρονικό της σύγκρουσης

Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία υπό τον Ντόναλντ Τουσκ εξέλεξε μια ομάδα νέων δικαστών για να καλύψει τις κενές θέσεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Ο Πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι επέλεξε επιλεκτικά να δεχθεί τον όρκο μόνο δύο εξ αυτών (των Δρ. Ντάριους Σόστεκ και Μαγκνταλένα Μπεντκόφσκα) και αρνήθηκε να ορκίσει τους υπόλοιπους (αρχικά τρεις, στη συνέχεια τέσσερις μαζί με μεταγενέστερες προσθήκες).

Στις περιπτώσεις δικαστών που εξελέγησαν από τη Βουλή για το Συνταγματικό Δικαστήριο (όπως ο Ματσέι Μπερέκ), το γραφείο του Προέδρου της χώρας ανακοίνωσε ότι δεν τους ορκίζει επειδή λείπουν σημαντικά έγγραφα που να βεβαιώνουν ότι οι υποψήφιοι πληρούν τα αυστηρά νόμιμα κριτήρια (π.χ. συμπλήρωση 10 ετών δικαστικής/νομικής προϋπηρεσίας). Ουσιαστικά η διαμάχη αποσκοπεί στον έλεγχο της δικαιοσύνης από τον Τουσκ, που εν προκειμένω τράβηξε το σκοινί και έστειλε την αστυνομία να βάλει στο Δικαστήριο τους δικαστές.

Ο Τουσκ υποστηρίζει ότι ο Ναβρότσκι μπλόκαρε τον όρκο παράτυπα και όρκισε τους δικαστές μέσα στη Βουλή (Σέιμ), χρησιμοποιώντας μια νομική διάταξη που επιτρέπει κάτι τέτοιο «αν ο Πρόεδρος καθυστερεί αδικαιολόγητα». Οι δικαστές προσπαθούν να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, αλλά η ηγεσία του δικαστηρίου (που πρόσκειται στην αντιπολίτευση και στον Πρόεδρο της χώρας) αρνείται να τους δεχτεί, με αποτέλεσμα η αστυνομία να περικυκλώσει το κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία!

Η αστυνομία της Βαρσοβίας υποστηρίζει ότι η παρουσία της αφορά αποκλειστικά τη διατήρηση της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας, καθώς έξω από το κτίριο άρχισαν να συγκεντρώνονται διαδηλωτές και πετάγονται αντικείμενα -έγιναν τρεις συλλήψεις ατόμων που προσπάθησαν να πηδήξουν τον φράχτη. Η αστυνομία αρνήθηκε ότι προχώρησε σε βίαιη απομάκρυνση της νόμιμης φρουράς του κτιρίου και δηλώνει ότι κλήθηκε εκεί από μια δικαστή η οποία ορκίστηκε στη Βουλή και δεν είναι αποδεκτή από το Συνταγματικό Δικαστήριο.

Σύμφωνα με την αστυνομία η επέμβασή της ζητήθηκε από την δικαστή που επικαλέστηκε «κίνδυνο για την ασφάλεια και τη ζωή των δικαστών και του προσωπικού», Ομως ο Τουσκ, αν και δεν δηλώνει πως εκείνος έστειλε την αστυνομία στο Συνταγματικό Δικαστήριο, δηλώνει ότι «η κυβέρνησή έχει καθήκον να αποκαταστήσει το κράτος δικαίου στην Πολωνία μετά από χρόνια αυθαιρεσιών και οι νόμιμα εκλεγμένοι δικαστές θα λάβουν την απαραίτητη κρατική προστασία».

Γιατί είναι σημαντικό ποιος το ελέγχει

Το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει τη δύναμη να ακυρώνει οποιονδήποτε νόμο ψηφίζει η κυβέρνηση, κρίνοντάς τον ως αντισυνταγματικό. Η κυβέρνηση κατηγορεί το PiS ότι χρησιμοποιεί το Δικαστήριο για να μπλοκάρει νομοσχέδια. Η αλλαγή της σύνθεσης όντως στερεί από την αντιπολίτευση αυτό το ισχυρό όπλο και οπλίζει την κυβέρνηση.

Η κυβέρνηση Τουσκ θεωρούσε μέχρι τώρα το Δικαστήριο «διεφθαρμένο» και αρνιόταν ακόμα και να δημοσιεύσει τις αποφάσεις του. Με την είσοδο των νέων μελών, η κυβέρνηση επιδιώκει να αποκαταστήσει αυτό που η ίδια αποκαλεί «συνταγματική τάξη». Ο λόγος της κλιμάκωσης είναι οτι τα 15 μέλη του Δικαστηρίου ειχαν οριστεί από την προηγουμενη κυβέρνηση (που ειναι σήμερα αντιπολίτευση). Όταν συνταξιοδοτήθηκαν κάποια μέλη ή πέρασαν 9 χρόνια από την έναρξη της θητείας τους, έπρεπε να αναπληρωθούν, κάτι όμως που δεν γινόταν όσο δεν όρκιζε ο Πρόεδρος της χώρας αυτούς που πρότεινε η σημερινή κυβέρνηση.

Τι είχαν βγάλει οι κάλπες

Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές (Οκτώβριος 2023), πρώτο κόμμα βγήκε το εθνικιστικό με 35,38% (194 έδρες), αλλά δεν μπόρεσε να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο πολιτικός συνασπισμός του Ντόναλντ Τουσκ, η «Συμμαχία των Πολιτών» (Koalicja Obywatelska – KO), έλαβε ποσοστό 30,70%, αλλά συμμάχησε μετεκλογικά με δύο κεντροαριστερά κόμματα.

Οι τρεις αυτές δυνάμεις συγκέντρωσαν το 53,7% των ψήφων και σχημάτισαν τη σημερινή κυβερνητική με πλειοψηφία 248 βουλευτών. Η Βουλή έχει 460 έδρες.

Πολύ σωστά, μόνο που το διεθνές δίκαιο, ιδίως επί Τραμπ έχει καταργηθεί στην πράξη. Και στα λόγια  μπορούν “οι φίλοι μας” να πουν ότι η Ελλάδα έχει δίκιο, μόνο που η συμβουλή του υπουργού εξωτερικών Ρούμπιο που φιλοξενήσαμε πρόσφατά στην Αθήνα ήταν: «Βρείτε τα»!

Επιμένει ο Καραμανλής

Μάλιστα ιδιαίτερη αναφορά στο θέμα αυτό έκανε ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής εκφράζοντας την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε διαδικασία θα μπορούσε να εκληφθεί ως αναγνώριση δικαιώματος της Τουρκίας να εγκρίνει ελληνικές δραστηριότητες στο Αιγαίο. Και προειδοποίησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Μετά από αυτό, δεν θα μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο, χωρίς την άδεια της Τουρκίας. Ακόμη και το παραμικρό έργο υποδομής μεταξύ των νησιών μας».

Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η τουρκική στρατηγική δεν περιορίζεται σε επιμέρους διαφορές με την Ελλάδα, αλλά αποσκοπεί σε συνολική ανατροπή του υφιστάμενου καθεστώτος στο Αιγαίο. Και οι παρεμβάσεις Καραμανλή ειδικά τώρα στην αρχή της προεκλογικής περιόδου δεν μπορεί να υποτιμηθούν.

Τραμπ, Μακρόν και Ερντογάν: Τηλεφωνικές συνομιλίες

Την εβδομάδα που πέρασε ο Τραμπ και ο Μακρόν είχαν τηλεφωνικές συνομιλίες με τον Ερντογάν. Αναζήτησε κανείς τον Μητσοτάκη; Τι να τον κάνει; Όλοι ξέρουν πως η εκτεταμένη διαφθορά στην Ελλάδα είναι δικό του έργο. Τι κύρος έχει ένας  πρωθυπουργός έργο του οποίου είναι αυτή η κατάσταση; Και ο Γάλλος πρόεδρος, που εταιρεία της χώρας του έχει αναλάβει την πόντιση του καλωδίου για μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο, υποθέτουμε ότι διαπραγματεύτηκε και ζήτησε να μην εμποδιστεί το γαλλικό πλοίο.

Δεν ξέρουμε την απάντηση του Ερντογάν και αν απαίτησε να ζητήσει για λογαριασμό μας την άδεια η Γαλλία. Σύντομα θα καταλάβουμε που πάει το πράγμα. Η Γαλλία έχει συμφέροντα στη χώρα μας. Έχει όμως μεγαλύτερα στην Τουρκία όπου δραστηριοποιούνται περισσότερες από 450 σημαντικές γαλλικές εταιρείες και πάνω από 1.600 επιχειρήσεις με γαλλικά κεφάλαια, οι οποίες έχουν ισχυρή παρουσία στην οικονομία της χώρας και απασχολούν εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους.

Στην τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ-Ερντογάν, όπως ανακοινώθηκε, το θέμα ήταν οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, την Υεμένη και τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς και τις διμερείς σχέσεις Τουρκίας και ΗΠΑ. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Τουρκικής προεδρίας, οι δύο ηγέτες εξέτασαν ζητήματα περιφερειακού και διεθνούς ενδιαφέροντος, με τον Ερντογάν να υπογραμμίζει την ανάγκη διπλωματικής επίλυσης των κρίσεων και να εκφράζει την ετοιμότητα της Άγκυρας να στηρίξει τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Η Τουρκία έχει ρόλο σε όλα τα μέτωπα. Μπορεί να τολμήσει η Ελλάδα κάτι ανάλογο, όταν σύρεται από τους Ευρωπαίους να στέλνει όπλα την Ουκρανία και να βοηθά την Σαουδική Αραβία παρέχοντας αντιπυραυλικά συστήματα; Ούτε το ψήφισμα του ΟΗΕ για άρση του εμπάργκο στην Κούβα δεν ψήφισε η Ελλάδα επιλέγοντας την αποχή, μήπως δυσαρεστηθεί ο Τραμπ.  Εν ολίγοις, οι αποικίες δεν έχουν εξωτερική πολιτική. Αυτή ασκείται από τους αποικιοκράτες για τα συμφέροντας τους.

Συγκεκριμένα, επανέλαβε τις γνωστές προτάσεις για την «παραγωγική ανασυγκρότηση της Ελλάδας», η οποία πράγματι, «περνά υποχρεωτικά μέσα από την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα», όπως εύστοχα τονίζει ο κ. Τσίπρας, όπως, για παράδειγμα,  ενιαίο έργο ταμίευσης και εκσυγχρονισμού των αρδευτικών δικτύων στη Θεσσαλία και την Κεντρική Ελλάδα, Τράπεζα Γης, πολυετείς συμβάσεις παραγωγής, με εγγυημένη ποσότητα και τιμή που δεν θα καθορίζεται μονομερώς, αλλαγή του τρόπου οργάνωσης  της παραγωγής  με «πρότυπό μας οι συνεταιρισμοί που ελέγχουν ολόκληρη την αλυσίδα, από το χωράφι μέχρι το ράφι, και παραμένουν ιδιοκτησία των ίδιων των παραγωγών»,  «Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης» κλπ.

Υπενθυμίζω ότι πριν από ένα περίπου χρόνο (1 και 2 Νοεμβρίου του 2025) την ίδια περιοδεία στη Θεσσαλία είχε κάνει και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ Νίκος Ανδρουλάκης, όπου επανέλαβε τη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ για την ενίσχυση της ελληνικής υπαίθρου, που είχε παρουσιάσει προηγουμένως στη ΔΕΘ  το 2025 και, στη συνέχεια, στη ΔΕΘ του 2026, στη Βουλή και σε διάφορες άλλες εκδηλώσεις.

Είχε κάνει κι εκείνος εύστοχες διαπιστώσει ότι «χωρίς τον πρωτογενή τομέα, η Ελλάδα δεν θα σταθεί ποτέ όρθια λόγω της γεωγραφίας της», ότι «θα καταρρεύσει και οικονομικά και δημογραφικά» και ότι «γυρνάμε όλη την Ελλάδα και συναντάμε χέρσα χωράφια και έρημα χωριά», τονίζοντας ότι αυτό  «είναι το έργο της Νέας Δημοκρατίας» μόνο, ενώ είναι όλων!

Η παραγωγικότητα

Σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις και ο κ. Ανδρουλάκης, όπως και ο κ. Τσίπρας πρότειναν και προτείνουν πολύ ενδιαφέροντα μέτρα, όπως προστασία της αγροτικής γης και των συνεταιρισμών από τα funds, κατάρτιση αγροτών, σύνδεση της αγροτικής εκπαίδευσης με την καινοτομία, μέσω συνεργασιών με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και αγροτικούς φορείς, ενίσχυση των νέων  αγροτών, μείωση του κόστους παραγωγής και άλλα.

Δυστυχώς, όλα αυτά τα πολύ ενδιαφέροντα αποτελούν μέτρα πρωθύστερα και, καθώς δεν αγγίζουν καθόλου σχεδόν τα επί δεκαετίες διαρθρωτικά προβλήματα  του ελληνικού πρωτογενούς τομέα και της παραγωγικότητας, θα συντριβούν εν τη γενέσει τους ακόμα κι αν υλοποιηθούν.

Απογοήτευση επί σειράν ετών στη γεωργία

Οι διαπιστώσεις που προκύπτουν από την εξέταση των στοιχείων των δύο παρατιθέμενων πινάκων είναι απογοητευτικές και συμπυκνώνονται στο ακόλουθο βασικό συμπέρασμα: είτε σε περιόδους κρίσης, είτε σε περίοδο μνημονίων, οι μεταβολές των απολαβών των αγροτών από την παραγωγή τους είναι κατά κανόνα αρνητικές, ενώ των δαπανών κατά κανόνα θετικές (μόνιμα σχεδόν υψηλό το κόστος παραγωγής, όπως και τον περασμένο Αύγουστο).

Την ίδια ώρα η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (ΑΠΑ) από τη γεωργία είναι σταθερά σχεδόν στα 6 δις. ευρώ όπως σταθερή είναι και η συμμετοχή της στη συνολική ΑΠΑ γύρω στο 4%, με το παράδοξο εύρημα ότι η συμμετοχή του εμφανίζεται να αυξάνεται σταδιακά από το πρώτο κιόλας έτος της κρίσης και του πρώτου μνημονίου.

Σημειώνω ότι η ΑΠΑ είναι βασικός οικονομικός δείκτης που μετρά την αξία των αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια οικονομία, αφαιρώντας το κόστος των πρώτων υλών και των υπηρεσιών που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή τους (ενδιάμεση ανάλωση) και συμμετέχει, μαζί με τους φόρους, στη διαμόρφωση του ΑΕΠ, μετά την αφαίρεση   των επιδοτήσεων.

Τα βασικά προβλήματα παραγωγικότητας

Πολλές, λοιπόν, μελέτες και εκθέσεις (μεταξύ των οποίων και η γνωστή, της Επιτροπής Πισσαρίδη) επί δεκαετίες και πρόσφατα ματαίως επισημαίνουν ότι τα βασικά και μόνιμα (χωρίς  καμιά σχεδόν θεραπεία) διαρθρωτικά  προβλήματα του ελληνικού πρωτογενούς τομέα είναι, τα ακόλουθα:

Ο μικρός και κομματιασμένος σε πολλά τεμάχια κλήρος, η μεγάλη εξάρτηση από επιδοτήσεις,η χαμηλή οργάνωση συνεταιρισμών, η περιορισμένη αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας, η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, το υψηλό κόστος παραγωγής, η έλλειψη εργατών γης, οι ελληνοποιήσεις και ο αθέμιτος ανταγωνισμός, οι ζωονόσοι και η κλιματική αλλαγή.

Αναλυτικότερα, η Ελλάδα διαθέτει από τους μικρότερους και πιο κατακερματισμένους αγροτικούς κλήρους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μετά τη Μάλτα, τη Ρουμανία και την Κύπρο), γεγονός που περιορίζει τις οικονομίες κλίμακας και τη μηχανοποίηση. Σημειώνεται ότι περίπου το 65% της συνολικής  απόδοσης  του πρωτογενούς προέρχεται από περιορισμένο αριθμό μεγαλύτερων εκμεταλλεύσεων, ενώ αριθμητικά κυριαρχούν μικροί και κατακερματισμένοι κλήροι.

Το μικρό μέγεθος των αγροτεμαχίων στη χώρα οφείλεται στην ιδιαίτερη μορφολογία του εδάφους, την έλλειψη επαρκούς χωρικής οργάνωσης και στην επικράτηση παραδοσιακών προτύπων κληρονομιάς και ιδιοκτησίας που οδηγούν σε εξαιρετικά μικρό αγροτικό κλήρο.

Οι επιδοτήσεις

Το δεύτερο πρόβλημα είναι η μεγάλη εξάρτηση από επιδοτήσεις χωρίς επαρκή σύνδεση με την παραγωγικότητα,  με προβλήματα χρηματοδότησης και διαχείρισης:Η υψηλή εξάρτηση από επιδοτήσεις, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι αυτές προέρχονται κατά βάση από κοινοτικούς πόρους με προβλήματα διαχείρισης (ΟΠΕΚΕΠΕ, ΕΛΓΑ), αποτελεί σημαντική δομική αδυναμία του εγχώριου τομέα.

Επίσης, η χαμηλή παραγωγικότητα έχει ως αποτέλεσμα και πολύ χαμηλό εισόδημα από παραγωγικές διαδικασίας για τα αγροτικά νοικοκυριά και αυξημένη ανάγκη για στήριξη των εκμεταλλεύσεων με επιδοτήσεις.

Παράλληλα έχουμε χαμηλή οργάνωση συνεταιρισμών και  περιορισμένη αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας, ενώ γερνάει ο αγροτικός πληθυσμός. Έχουν μεγάλη ηλικία οι αγρότες και πάσχουμε από έλλειψη νέων ανθρώπων καθώς δεν εισέρχονται στο επάγγελμα. Παράλληλα έχουμε και έλλειψη κατάρτισης και σύγχρονων γνώσεων διαχείρισης. Καταγράφεται έλλειψη εργατών γης και μόνιμη δυσκολία εύρεσης εργατικών χεριών για τις εποχικές αγροτικές εργασίες (συγκομιδή, τρύγος κ.λπ.).

Το κόστος παραγωγής

Είναι υψηλό το κόστος παραγωγής για ενέργεια, λιπάσματα, εφόδια και καύσιμα. Έχει αυξηθεί κι αυξάνεται δραματικά (Βλ. πίνακα 1) καθιστώντας τα ελληνικά προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά. Έχουμε και τις ελληνοποιήσεις και τον αθέμιτο ανταγωνισμό: παράνομη «ελληνοποίηση» εισαγόμενων προϊόντων από τρίτες χώρες (όπως η Τουρκία) που παράγουν με πολύ χαμηλότερα κόστη και λιγότερους περιορισμούς, πιέζει τις τιμές των εγχώριων παραγωγών.

Σαν να μην έφθαναν αυτά, έχουμε και ζωονόσους και κλιματική κρίση. Η εμφάνιση ζωονόσων που οδηγούν σε  θανατώσεις ζωικού κεφαλαίου, καθώς και οι επιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων (όπως η κακοκαιρία Daniel) πλήττουν τη βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας και της γεωργίας.

«Άλλα λόγια ν΄αγαπιόμαστε»

Ύστερα απ΄αυτά, που έχουν προκαλέσει επί δεκαετίες «γεωργοκτονία», θα περίμενε κανείς από έναν πρώην πρωθυπουργό και από τον πρόεδρο ενός μεγάλου κόμματος, του ΠΑΣΟΚ, που κυβέρνησε τη χώρα και γνωρίζει καλά τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα, τα σχέδιά τους να περιελάμβαναν, πέρα από αυτά που ανακοινώνουν, ενδεικτικά τα ακόλουθα μέτρα που έχουν προτείνει και προτείνουν συνεχώς μελέτες και εκθέσεις:

• Μεγέθυνση και εκσυγχρονισμό: Παροχή κινήτρων για τη συνένωση ή συνεργασία αγροτικών εκμεταλλεύσεων και τη δημιουργία βιώσιμων σχημάτων έως το 2030.
• Επένδυση στην τεχνολογία και την ευφυή γεωργία: Εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων, καινοτομίας και γεωργίας ακριβείας για μείωση του κόστους και αύξηση της απόδοσης.
•  Εξωστρέφεια και ταυτότητα προϊόντων: Στροφή σε ποιοτικά προϊόντα με ισχυρή ταυτότητα και καλύτερη διασύνδεση του αγροδιατροφικού τομέα με τον τουρισμό, με βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού και ενίσχυση της συνεργασίας με πανεπιστήμια και την ερευνητική κοινότητα.
• Αξιοποίηση εργατικού δυναμικού: Αντιμετώπιση της έλλειψης εργαζόμενων χεριών μέσω  νόμιμης μετανάστευσης και πολιτικών απασχόλησης.
• Αξιοποίηση βιοποικιλότητας: Η Ελλάδα διαθέτει το έκτο μεγαλύτερο σε έκταση δίκτυο περιοχών Natura στην ΕΕ και ιδιαίτερα πλούσια βιοποικιλότητα λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του πολυσχιδούς ανάγλυφού της και της ποικιλομορφίας των τοπίων της.
• Τουρισμό σε σχέση με την προστασία χλωρίδας και πανίδας: Ο αγροτουρισμός, που έχει αξιοποιηθεί ιδιαίτερα σε άλλες χώρες της ΕΕ με παρόμοια κλιματικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά (π.χ. Ιταλία, Ισπανία). 
• Ενίσχυση του πολιτισμού. Αν και ο τομέας πολιτισμού στην Ελλάδα διαθέτει ισχυρή βάση και συγκριτικά πλεονεκτήματα, διαφαίνεται σημαντική υστέρηση στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, στη νέα παραγωγή και στη διασύνδεσή τους με την οικονομία και τις νέες τεχνολογίες. 

Χιονοστιβάδα χρεών αγροτικών συνεταιρισμών

Άφησα για το τέλος  τις αναφορές  τόσο του κ. Τσίπρα όσο και του κ. Ανδρουλάκη για τον ρόλο – «πρότυπο» των συνεταιρισμών στην «αλλαγή του τρόπου οργάνωσης  της παραγωγής». Αλλά, όπως προκύπτει από την πικρή επί δεκαετίες λειτουργία τους και μελέτες, οι αγροτικοί συνεταιρισμοί στην Ελλάδα αποτελούν «πρότυπο» αναποτελεσματικής  οργάνωσης,  σ’  αντίθεση με πολλά επιτυχημένα παραδείγματα του εξωτερικού.

Οι συνεταιρισμοί στην Ελλάδα δεν αποτέλεσαν ποτέ σχεδόν ενώσεις παραγωγών επιχειρηματικού χαρακτήρα , αλλά μηχανισμούς διανομής εθνικών και κοινοτικών πόρων και εργαλεία άσκησης πολιτικής πίεσης με χιονοστιβάδα χρεών. Η απουσία αυτονομίας των συνεταιρισμών και η «πυραμιδωτή» δομή διοίκησής τους χαρακτηρίζουν περισσότερο τη δραστηριότητα επαγγελματικών ενώσεων, παρά οργανωμένων επιχειρηματικών σχημάτων, όπως θα αναφέρω στη συνέχεια.

Επίσης, ο ρόλος του συνεταιρισμού για την προώθηση των γεωργικών προϊόντων στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα περιορισμένος, καθώς  μόλις περίπου 8% των προϊόντων διακινούνται μέσα από συνεταιρισμούς στη χώρα, έναντι 49% στην ΕΕ.

Πατέντα της Ελλάδας τα κόμματα

Σημειώνω ότι  η δραστηριότητα των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων  είχε δημιουργήσει επί δεκαετίες χιονοστιβάδα χρεών, η οποία οφειλόταν, όπως αποκάλυπτα με άρθρα μου στον “Οικονομικό Ταχυδρόμο” πριν από περίπου 30 χρόνια, στην κομματικοποίησή τους με τον Νόμο 1541/1985, η οποία, όπως αποκάλυπτε πάλι ο “Οικονομικός Ταχυδρόμος” τον Δεκέμβριο του 1987 διεκδικούσε παγκόσμια  πρωτοτυπία.

Τότε, επισημαινόταν ότι για πρώτη φορά σε όλον τον κόσμο επιβλήθηκε  η ανάδειξη των διοικήσεων και των αντιπροσώπων των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων με τη μέθοδο των … παραταξιακών συνδυασμών,αφού οι αγρότες μας υποχρεώθηκαν να ψηφίζουν συνδυασμούς που καταρτίζονταν με καθαρά κομματικές σκοπιμότητες.

Αυτή την χιονοστιβάδα χρεών του αγροτικού τομέα και, φυσικά, των συνεταιριστικών οργανώσεων  στην ελληνική οικονομία από την κομματικοποίηση των αγροτικών θεμάτων, είχε ήδη αποκαλύψει σε άρθρο μου  στον “Οικονομικό Ταχυδρόμο” (27 Αυγούστου του 1987), υπό τον τίτλο «Το αγροτικοσυνεταιριστικό άγος!» με τα ακόλουθα, μεταξύ άλλων, στοιχεία:

• Η ΠΑΣΕΓΕΣ έπαιρνε από το υπουργείο Γεωργίας ως επιχορήγηση 120.000.000 δραχμές!
• Η ΠΑΣΕΓΕΣ έπαιρνε και από το τότε υπουργείο Προεδρίας άλλα 2.000.000 εκατ. δραχμές!
• Στις 31 Δεκεμβρίου 1986 οι συνολικές οφειλές των συνεταιριστικών οργανώσεων προς την Αγροτική Τράπεζα ανέρχονταν σε 317 περίπου δις. δραχμές.  Από αυτές, 277 δις. ήταν βραχυπρόθεσμες (από τις οποίες… 89 δις. ληξιπρόθεσμες και 180 περίπου δις. άληκτες) και 40 δις. περίπου μεσομακροπρόθεσμες (8 περίπου δις. ληξιπρόθεσμες και 32 δις. περίπου άληκτες).
• Ουδέποτε οι συνεταιριστικές οργανώσεις προσπάθησαν να λειτουργήσουν ως οικονομικές μονάδες, διότι ουδέποτε προέβησαν σε αύξηση των κεφαλαίων τους για την κάλυψη των ζημιών τους, διότι περίμεναν να τις καλύψει ή να τις διαγράψει το κράτος.

Σημειώνω  ότι μέχρι το 1962, η τακτική της ρύθμισης ληξιπρόθεσμων αγροτικών χρεών ήταν άγνωστη. Η πρώτη ρύθμιση ληξιπρόθεσμων αγροτικών χρεών έγινε το 1963 (έως τις 31 Δεκεμβρίου 1962) με απαλλαγή των αγροτών από τον τόκο υπερημερίας και την πληρωμή τους σε οκτώ ετήσιες δόσεις και με επιτόκιο 4%! Υπενθυμίζω  ότι τότε προβλεπόταν η κήρυξη όλου του δανείου ως απαιτητού σε περίπτωση καθυστέρησης καταβολής έστω και μιας δόσης!

• Το 1965 ακολούθησε η ρύθμιση ληξιπρόθεσμών οφειλών έως τις 31 Δεκεμβρίου 1962 των συνεταιριστικών οργανώσεων.
• Το 1968 έγινε  διαγραφή χρεών μέχρι 100.000 δραχμών και αφορούσε ληξιπρόθεσμες και άληκτες  οφειλές φυσικών και νομικών προσώπων που υπήρχαν έως τις 31 Μαρτίου 1968.
• Ρυθμίσεις επαναλήφθηκαν το  1978, 1981, 1984 και το 1985.

Απεβίωσε στις 28 Οκτωβρίου στο σπιτι του στο Λος Άντζελες, έπειτα από πολύμηνη μάχη με μια μορφή άνοιας -την “Άνοια με σωμάτια Lewy”. Ενσάρκωσε τον Πικάρ σε περισσότερα από 170 επεισόδια της επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς επιστημονικής φαντασίας μεταξύ 1987 και 1994, καθώς και σε τέσσερις κινηματογραφικές ταινίες. Επέστρεψε στον ρόλο για τη σειρά “Star Trek: Picard” το 2020.

Η τελευταία κινηματογραφική εμφάνιση του Στίουαρτ θα είναι στον ρόλο του Καθηγητή Χ (Professor X) στην ερχόμενη ταινία “Avengers: Doomsday” των Marvel Studios. Έπαιξε και στις ταινίες Safe House, Robin Hood: Men in Tights και στο  Dune, ενώ εμφανιζόταν συχνά ως guest star -στο Frasier, Futurama και στους Simpsons.Ο βετεράνος ηθοποιός αφήνει πίσω του τη σύζυγό του, Σάνι Όζελ, καθώς και τα δύο ενήλικα παιδιά του από τον πρώτο του γάμο.

Η ζωή του πριν γίνει Πικάρ

Γεννημένος στην πόλη Μίρφιλντ το 1940, ο Πάτρικ Στίουαρτ ανέπτυξε την αγάπη του για την υποκριτική στο σχολείο, όπου ήρθε σε επαφή με τον Σαίξπηρ. Αφοσιώθηκε με ενθουσιασμό στην ακμάζουσα τοπική θεατρική σκηνή. «Απήγγειλλα Σαίξπηρ από μνήμης», δήλωσε ο ίδιος. «Απλώς μάθαινα απ΄έξω όλους αυτούς τους μεγάλους μονολόγους».

Όταν ο Στίουαρτ χρίστηκε ιππότης από τη Βασίλισσα Ελισάβετ Β’ το 2010, δήλωσε ότι όφειλε «κυριολεκτικά τα πάντα» στον πρώην καθηγητή του Αγγλικών, ο οποίος ήταν ο πρώτος που τον ενθάρρυνε να ασχοληθεί με την υποκριτική.

Τα πρώτα του βήματα στον επαγγελματικό χώρο της υποκριτικής έγιναν το 1966, όταν εντάχθηκε στο βασιλικό θέατρο (RSC, Royal Shakespeare Company). Εκεί ερμήνευσε, μεταξύ άλλων, τον Βασιλιά Ιωάννη, τον Όμπερον στο έργο «Όνειρο Θερινής Νυκτός» και τον Ερρίκο Δ’. Το RSC τον περιέγραψε ως «κολοσσό τόσο της θεατρικής σκηνής όσο και της οθόνης», μνημονεύοντάς τον ως «έναν από τους κορυφαίους κλασικούς σαιξπηρικούς ηθοποιούς της γενιάς του».

Τα θέατρα στο West End του Λονδίνου θα χαμηλώσουν τα φώτα τους για δύο λεπτά, στις 3 Νοεμβρίου, προς τιμήν του. Η Hannah Essex, συνεπικεφαλής των οργανισμών Society of London Theatre και UK Theatre, τον χαρακτήρισε «έναν από τους σπουδαιότερους θεατρικούς ηθοποιούς που έχει γνωρίσει ποτέ αυτή η χώρα».