Πολλά λόγια, αλλά μηδέν αποτέλεσμα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις

Επικοινωνιακά, η εικόνα που προέκυψε ήταν αδιάφορη ή, αλλιώς, μία από τα ίδια ως προς την ουσία. Ο Τραμπ δεν υιοθέτησε την ατζέντα Νετανιάχου και, μπροστά στις κάμερες, έδειξε να κόβει τον αέρα όσων προσπάθησαν να τον σύρουν σε επιθέσεις κατά της Τουρκίας. Το ερώτημα όμως είναι άλλο και παραμένει αναπάντητο: Απαντήθηκε έστω και ένα ουσιαστικό ζήτημα; Η απάντηση είναι όχι. Όταν ρωτήθηκε σχετικά ο Τραμπ, δεν απάντησε.

Σχεδόν σε κάθε κρίσιμο θέμα, το μοτίβο ήταν το ίδιο. Όταν Ισραηλινός δημοσιογράφος ρώτησε: “Θα μπουν τουρκικά στρατεύματα στη Γάζα;”, ο Τραμπ δεν απάντησε επί της ουσίας. Γύρισε τη συζήτηση στον Ερντογάν, μίλησε… για τη φιλία τους και για τη σημασία της Τουρκίας. Όταν τέθηκε ερώτηση για τη Συρία στον ίδιο τον Νετανιάχου, ο Τραμπ τον διέκοψε και άρχισε… τξανά να μιλά για τον Ερντογάν, για τον ρόλο του, για τη συμβολή του, για το πώς «τα πράγματα δεν θα είχαν εξελιχθεί έτσι χωρίς αυτόν».

Όταν, τέλος, λίγο πριν αποχωρήσει, ρωτήθηκε: “Θα δώσετε F-35 στην Τουρκία;”, η απάντηση δεν ήταν απόφαση, ούτε δέσμευση. Ήταν το γνώριμο «το σκεφτόμαστε», συνοδευόμενο από καθησυχασμούς και φιλοφρονήσεις. Για τη Γάζα, τη Συρία και τα F-35, ο Τραμπ δεν έδωσε συγκεκριμένες απαντήσεις. Απλώς γύρισε τη συζήτηση στον Ερντογάν. Όχι ως πολιτική λύση, αλλά ως επικοινωνιακή διέξοδο. Τα λόγια αυτά τα έχουμε ξανακούσει.

Ο Τραμπ έχει πει τα ίδια και στο παρελθόν: Ότι τα πάει εξαιρετικά με τον Ερντογάν, ότι η Τουρκία είναι κρίσιμος σύμμαχος, ότι «θα βρεθεί λύση». Το είχε πει πριν από τους S-400. Το είπε μετά τους S-400. Το είπε πριν τις κυρώσεις CAATSA. Το λέει και τώρα. Και όμως: Η Τουρκία παραμένει εκτός προγράμματος F-35, οι κυρώσεις CAATSA ισχύουν κανονικά, καμία θεσμική διαδικασία επανένταξης δεν έχει καν ξεκινήσει. Η ρητορική υπάρχει. Η πολιτική πράξη απουσιάζει…

Ο Μπάρακ και το χαμένο χρονοδιάγραμμα

Που είναι ο λαλίστατος, έως πρότινος, Τομ Μπάρακ;  Ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα είχε δηλώσει ότι το ζήτημα των F-35 θα μπορούσε να έχει λυθεί μέχρι το τέλος του έτους. Η δήλωση αυτή καλλιέργησε προσδοκίες περί επικείμενης αποκλιμάκωσης και πολιτικής λύσης, χωρίς όμως να συνοδευτεί από κανένα θεσμικό βήμα, καμία επίσημη διαδικασία, ή έστω ένδειξη κινητικότητας στο Κογκρέσο. Το χρονοδιάγραμμα παρήλθε, το πρόβλημα παρέμεινε άθικτο και η “λύση μέχρι το τέλος της χρονιάς” προστέθηκε απλώς στη μακρά λίστα αμερικανικών διαβεβαιώσεων, που δεν μεταφράστηκαν ποτέ σε πράξη.

Είτε δεν υπήρξε ποτέ πραγματική πολιτική εντολή, είτε υποτιμήθηκε ο ρόλος του Κογκρέσου, είτε οι δηλώσεις έγιναν απλώς για να κερδηθεί χρόνος. Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: Yποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα!

Τραμπ: Ρητορική αντί για πολιτική

Ο Τραμπ δεν θέλει σύγκρουση με την Τουρκία. Κατανοητό. Αλλά δεν θέλει, ή δεν μπορεί, να συγκρουστεί ούτε με το Κογκρέσο και το θεσμικό πλαίσιο των κυρώσεων. Έτσι επιλέγει τη γνωστή συνταγή: Φιλοφρονήσεις αντί αποφάσεων, μετατόπιση της συζήτησης αντί απαντήσεων, “θα δούμε”, αντί πολιτικού κόστους. Αυτό όμως δεν είναι στρατηγική. Είναι αναβολή.

Ο Νετανιάχου απέτυχε να μετατρέψει την Τουρκία σε πεδίο δημόσιας αντιπαράθεσης στη Φλόριντα. Αλλά αυτό δεν συνιστά κέρδος για την Τουρκία. Όσο δεν υπάρχουν, απτές αποφάσεις, κινήσεις στο Κογκρέσο και σαφές χρονοδιάγραμμα, οι δηλώσεις του Τραμπ παραμένουν αυτό που ήταν πάντα: Πολλά λόγια, μηδέν αποτέλεσμα. Και μέχρι να αλλάξει αυτό, ο Ερντογάν θα λειτουργεί, όχι ως πολιτική λύση, αλλά ως το βολικό άλλοθι για να μην απαντηθούν τα πραγματικά ερωτήματα…