Τα ολέθρια σφάλματα της FED

Η ενδεχόμενη κατάρρευση των εξωφρενικά υπερτιμημένων αξιών θα εξωθήσει την αμερικανική οικονομία σε έναν οδυνηρό συνδυασμό πληθωρισμού και ύφεσης. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή θα εκτιναχθεί σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις εμπειρίες του στασιμοπληθωρισμού που επικρατεί μετά το 1970, εγγίζοντας σχεδόν το 15% στο αποκορύφωμά του, ενώ η συρρίκνωση του ΑΕΠ θα εξελιχθεί σε επίπεδα που θα αντιπαραβληθούν με τα ανάλογα της Μεγάλης Ύφεσης της περιόδου που ακολουθεί την τρομακτική χρηματιστηριακή κρίση του 1929.

Πέραν των αναλογιών με την τρομερή χρηματοοικονομική κρίση του 2008, με όρους τα υποκείμενα αίτια και την αντίδραση της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας (FED) με τις ευλογίες της κυβέρνησης στις καταρρεύσεις, το τελικό αποτέλεσμα στην οικονομία, όπως και στο αμερικανικό νόμισμα θα εξελιχθεί εντελώς διαφορετικά, με σοβαρή εξασθένισή του έναντι του χρυσού, αλλά και άλλων νομισμάτων.

Κυοφορείται φούσκα

Οι φούσκες που σχηματίζονται από τις απίστευτα υπερτιμημένες αξίες διογκώνονται σταθερά για διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας και εμφανίζονται δραστικά μεγαλύτερες από την ανάλογη της στεγαστικής πίστης που καταλήγει το 2008 στην έκρηξη και κατάρρευσή της. Στην τρέχουσα περίοδο η δεύτερη φούσκα στην στεγαστική πίστη, ακολουθείται από μία άλλη και ίσως χειρότερη στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) και την καινοτόμο τεχνολογία με αιχμή του δόρατος τις “Υπέροχες Επτά”, τις ALPHABET (GOOGLE), AMAZON, APPLE, META (FACEBOOK), MICROSOFT, NVIDIA και TESLA), των οποίων οι τιμές των μετοχών υπερπληθωρίζονται, με την αγορά να ακολουθεί αγκομαχώντας, χωρίς ορθολογικές και σημαντικές διορθώσεις, ενώ οι επενδυτές παρασύρονται σε βαθύ λήθαργο.

Από πλευράς εκτίμησης και αξιολόγησης κινδύνου εισέρχονται σχεδόν σε κωματώδη κατάσταση και σύμφωνα με τον πρόεδρο Roosevelt στις χειρότερες στιγμές της Μεγάλης Ύφεσης το 1933, το μόνο που οφείλει κάποιος να φοβάται έγκειται σε αυτόν καθαυτό τον φόβο και μάλλον ο αφορισμός του αρμόζει στην συμπεριφορά των Αμερικανών επενδυτών, περισσότερο από κάθε άλλη φορά.

Παρά ταύτα όλοι οι αντικειμενικοί δείκτες συγκλίνουν προς την σοβαρή ένδειξη ότι οι αποτιμήσεις έχουν όλα τα χαρακτηριστικά της φούσκας σε πολλούς τομείς και πως το αμερικανικό νόμισμα πλησιάζει στο χείλος ενός κρημνού, με δεδομένη την υπερισχύουσα χρηματοοικονομική του πρωτοκαθεδρία. Από την περίοπτη θέση του συνεπάγεται πως οι αποτιμημένες σε αμερικανικά δολάρια επενδύσεις (μετοχές, ομόλογα και ακίνητα) πρόκειται να υποστούν μία οδυνηρή αφύπνιση σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, με την οικονομία να υφίσταται το πλήγμα μίας ύφεσης δραστικά εντονότερης σε σχέση με την αντίστοιχη του 2008.

Η αντιφατική πολιτική της FED

Το κυρίαρχο ζήτημα αφορά ότι, εκ των πραγμάτων, η διττή εντολή εξουσιοδότησης της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας (FED) καταλήγει να την μετατρέψει σε εμπρηστή και ταυτόχρονα σε πυροσβέστη, με την μηχανή του νομισματικού πληθωρισμού της να αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για τον σχηματισμό απίστευτα υπερτιμημένων υπεραξιών.

Ο συγγραφέας και εκδότης του διμηνιαίου εντύπου για τις χρηματοπιστωτικές αγορές Grant’s Interest Rate Observer, Jim Grant, που εισάγει την αναλογία του εμπρηστή-πυροσβέστη, εξηγεί την διαδικασία που ακολουθεί η κεντρική τράπεζα για να πυροδοτεί την διαδικασία σχηματισμού μίας φούσκας και εδράζεται στην υιοθέτηση τεχνητά χαμηλών επιτοκίων για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Όταν τελικά η φούσκα εκρήγνυται, η Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED) σπεύδει να εφαρμόσει μέτρα Πιστωτικής Επέκτασης (QE), σχεδόν όπως ο εμπρηστής που καλεί την πυροσβεστική υπηρεσία για να επέμβει, με τον συγκεκριμένο κύκλο να επαναλαμβάνεται επί μία τριακονταπενταετία.

Μετά το 1990, η Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED) προχωρεί σε Πιστωτική Επέκταση (QE), οδηγώντας αναπόφευκτα στην φούσκα της Νέας Τεχνολογίας (NASDAQ/Dot Com) που εκρήγνυται τον Μάρτιο του 2000 και την κεντρική τράπεζα να μειώνει άμεσα τα επιτόκια στο 1%, το ιστορικά χαμηλότερο έως τότε επίπεδο. Η συγκεκριμένη εξέλιξη οδηγεί σε μία φούσκα στην στεγαστική πίστη, με ενυπόθηκα δάνεια που δεν υπάρχει δυνατότητα να εξυπηρετηθούν και με την φούσκα να εκρήγνυται το 2008, με την κατάρρευση της επενδυτικής τράπεζας BEAR STERNS, που ακολουθείται τον Σεπτέμβριο από την LEHMAN BROTHERS.

Αμέσως η Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED) προχωρεί σε μείωση των επιτοκίων στο 0%, διατηρώντας επί μία σχεδόν δεκαπενταετία τον μηδενισμό τους, γεγονός που δεν έχει κανένα προηγούμενο σε τέσσερις χιλιετηρίδες οικονομικής ιστορίας. Όμως η πολιτική των επιτοκίων αποτελεί την μία πλευρά του ζητήματος, από την στιγμή που η κεντρική τράπεζα προχωρεί ταυτόχρονα και σε Πιστωτική Επέκταση (QE) για την διάσωση του τραπεζικού συστήματος, εξαγοράζοντας τίτλους του δημοσίου και ανάλογους με ενυπόθηκες εγγυήσεις.

Ο ισολογισμός της από λιγότερο από $1 τρισεκατομμύριο το 2008, αυξάνεται μετά σχεδόν 18 έτη περισσότερο από 6 φορές, σε περισσότερα από $6,5 τρισεκατομμύρια, ενώ στην ίδια περίοδο το χρέος του ομοσπονδιακού δημόσιου αυξάνεται με τον μεγαλύτερο ρυθμό των δύο τελευταίων αιώνων και από τα $10 τρισεκατομμύρια του 2008, αναρριχάται το 2025 στα $37,89 τρισεκατομμύρια. Εάν μάλιστα υλοποιηθεί ο οικονομικός σχεδιασμός της κυβέρνησης, θα φθάσει στα $50 τρισεκατομμύρια με την λήξη της θητείας της το 2028, με την προϋπόθεση ότι δεν πρόκειται να εκραγεί μία νέα κρίση.

Ο συνδυασμός των απερίσκεπτων χρηματοοικονομικών δαπανών, με την εναρμονισμένη νομισματική πολιτική, δημιουργούν φούσκες σε πολλούς τομείς και μάλιστα γιγαντιαίες σε σχέση με ανάλογες του παρελθόντος. Όμως όλες οι φούσκες έχουν το ίδιο προδιαγεγραμμένο τέλος και αρκεί ένα ακόμα και μικρής έντασης συμβάν για να προκαλέσει ένα φαινόμενο τύπου ντόμινο μα καταστροφικά αποτελέσματα. Πάντως αναδύονται κάποια σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τον επαναλαμβανόμενο κύκλο φούσκας-κατάρρευσης των τελευταίων 35 ετών.

Οπωσδήποτε υπάρχουν θεωρητικές ερμηνείες και διαδικασίες για να αποφευχθούν ή έστω να περιορισθούν συμβάντα μεγάλου βάθους της συγκεκριμένης μορφής στην οικονομική δραστηριότητα, αλλά πάντα προκύπτει η απορία των αιτίων που οδηγούν σε μία αιφνίδια στροφή επενδύσεων σε μία καινοτόμο τεχνολογία ή σε κάποια ειδική περίπτωση δραστηριοτήτων έναντι πληθώρας άλλων και πολλές φορές αποδοτικότερων.

Υπάρχει απάντηση

Η θεωρία των Επιχειρηματικών Κύκλων του Αυστριακού οικονομολόγου Ludwig von Mises, απαντά στα συγκεκριμμένα ερωτήματα, όπως εξηγούνται στο έργο του με τίτλο Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ. Επιπλέον το δοκίμιο του Murray Rothbard με τίτλο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΦΕΣΕΙΣ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ από το Ινστιτούτο Mises, προσφέρει μία σύντομη και κομψή περιγραφή των σχετικών εννοιών των Επιχειρηματικών Κύκλων.

Όταν μία κεντρική τράπεζα τεχνηέντως χαλιναγωγεί ορίζοντας σχεδόν αυθαίρετα ένα επιτόκιο χαμηλότερο από το ανάλογο της αγοράς, όπως ορίζεται από την συμβολή της καμπύλης προσφοράς των αποταμιεύσεων, με την ανάλογη της ζήτησης του δανεισμού, δημιουργείται η ψευδαίσθηση της ύπαρξης μεγαλύτερου όγκου αποταμιεύσεων. Η συγκεκριμένη κατάσταση φέρει στο προσκήνιο περιθωριακά προγράμματα που δεν πρόκειται ποτέ να χρηματοδοτηθούν υπό άλλες φυσιολογικές συνθήκες. Όμως λόγω του ότι το πλεόνασμα των αποταμιεύσεων αποτελεί ένα πλασματικό μέγεθος, η ζήτηση της αγοράς για τα προϊόντα των περιθωριακών προγραμμάτων δεν υλοποιείται, οπότε οι συγκεκριμένες λανθασμένες επενδύσεις επιβάλλεται να ρευστοποιηθούν.

Η ορθολογική στάση της κυβέρνησης στο συγκεκριμένο στάδιο αφορά την απεμπλοκή της από την κατάσταση, επιτρέποντας στις αγορές να εκκαθαρίσουν τις υπερβολές των περιθωριακών επενδύσεων, αλλά όπως αποδεικνύει το παρελθόν δημιουργείται ένα νέο κύμα προσφοράς χρήματος/πιστώσεων που επιδεινώνει το φαινόμενο των περιθωριακών επενδύσεων ή ακόμα χειρότερα δημιουργεί νέες. Η διαδικασία επομένως συνεχίζεται έως ότου φθάσει στο στάδιο της έκρηξης, προκαλώντας υπερπληθωριστικές πιέσεις.

Η ασυλλόγιστη πάντως νομισματική πολιτική της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας (FED) ανακλάται στην αγοραστική ισχύ του αμερικανικού νομίσματος, που από την εποχή της ίδρυσής από τον πρόεδρο Wilson το 1913 έως το 2026, το $1 ισούται με την έναρξη του νέου έτους με $32,74. Η απώλεια του 96% της αγοραστικής αξίας του νομίσματος στο διάστημα 1913-2026, συνεπάγεται πως $1 της σύγχρονης περιόδου αγοράζει μόλις το 3,054% όσων αγοράζει το 1913.