Το FIR της Αθήνας χρήζει ριζικής βελτίωσης για την ασφάλεια των πτήσεων

Οφείλουμε να καταλάβουμε ότι η διαχείριση του FIR Αθηνών αφορά την ασφάλεια των πτήσεων από πολιτικής εθνικής ασφάλειας και άμυνας. Εκτιμώ ότι η κυβέρνηση έχει πλήρη αίσθηση του γεγονότος και οφείλει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα, ώστε το φαινόμενο αυτό να μην επαναληφθεί.

Ας μελετήσουμε το φαινόμενο που παρουσιάστηκε την 4η Ιανουαρίου σύμφωνα με έγκυρες δημοσιογραφικές πληροφορίες, από καθαρά τεχνικής πλευράς…

“Ο πύργος άκουγε οι πιλότοι όχι”. Αυτό είναι ασύμμετρη βλάβη και δεν παρουσιάζεται εύκολα με πλήρη κατάρρευση του συστήματος ή απλό hardware failure ή κλασική βλάβη πομπού/ δέκτη σε ένα σταθμό. Στην αεροναυτιλία τα περισσότερα VHF είναι πομποδέκτες (transceivers). Αν χαλάσει ο πομπός, χάνεται και το RX ( λήψη πιλότων) που λειτουργούσε και το TX ( εκπομπή πύργου) που το σήμα δεν έφτανε καθαρά . Αυτό από μόνο του δεν δείχνει κλασική τεχνική βλάβη.

Οι πιλότοι είχαν παραμόρφωση του σήματος εκπομπής του πύργου ελέγχου σε όλες σχεδόν τις συχνότητες, ενώ αντιθέτως ο πύργος ελέγχου άκουγε τους πιλότους, οπότε ο πύργος ελέγχου αδυνατούσε να κατευθύνει τα αεροσκάφη. Και η αποκατάσταση της ανωμαλίας στον αέρα επανήλθε μόνη της χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση του FIR συστήματος. Το φαινόμενο αυτό όπως παρουσιάζεται προσεγγίζει την παρεμβολή, και όχι απαραίτητα εχθρική.

Γιατί: Αν ήταν τεχνική βλάβη του συστήματος FIR (πομπός) οι πιλότοι δεν θα είχαν καμία επαφή, αν ήταν θέμα κεραιών του FIR οι πιλότοι θα άκουγαν θόρυβο όχι σε όλες τις συχνότητες. Στην περίπτωσή μας όμως είχαμε παραμόρφωση του σήματος. Όταν κάποιος παρεμβολέας εκπέμπει ισχυρό σήμα τότε ο δέκτης του αεροσκάφους πνίγεται στο θόρυβο και ο πιλότος ακούει λευκό θόρυβο ή παραμόρφωση ή διακεκομμένες συλλαβές ή ήχο που κόβεται μόλις αρχίσει και μιλά ο πύργος.

Τι δεν ταιριάζει σε τεχνική βλάβη

Δεν δείχνει τεχνική βλάβη γιατί σε βλάβη γίνεται reset, αντικαθίσταται ο πομπός, ελέγχουν τις κεραίες, και δεν θα ήταν το FIR εκτός ενεργείας για 8 ώρες, αλλά το πολύ σε μία ώρα θα είχε λυθεί το πρόβλημα. Αλλά ακόμη και αυτά δεν αποκαθιστούν θόρυβο RF, την παραμόρφωση του σήματος σε όλες τις συχνότητες, γιατί ο παρεμβολέας δεν είναι εντός του FIR συστήματος, γιατί απλά είναι στον αέρα. Γι’ αυτό το σύστημα επανήλθε μόνο του, όταν δηλαδή τερμάτισε ο παρεμβολέας. Στην περίπτωσή μας έχουμε σήμα που πνίγεται, όχι σήμα που δεν εκπέμπεται. Σε βλάβη πύργου δεν ακούς τίποτα, ούτε θόρυβο, ούτε παραμόρφωση.

Συμπέρασμα: Με βάση τη συμπεριφορά RF, την ασυμμετρία ακρόασης, την παραμόρφωση του σήματος στους πιλότους, την αυτόματη αποκατάσταση, την απουσία εντοπισμένης τεχνικής βλάβης, η πιθανότητα παρεμβολής είναι τεχνικά ισχυρότερη από κάθε άλλο σενάριο. Το σενάριο τεχνικής βλάβης δεν εξηγεί όλα τα παραπάνω, ειδικά την ταυτόχρονη έκταση του προβλήματος και την αυτόματη επαναφορά. Η λέξη “ παρεμβολή”, επαναλαμβάνω, δεν σημαίνει απαραίτητα εχθρική ενέργεια, ωστόσο ανοίγει σοβαρά θέματα ασφάλειας, και δεν ανακοινώνεται χωρίς τον γεωεντοπισμό της πηγής, γι’ αυτό συνήθως ακούμε διάφορα από τους υπεύθυνους.

Το περιστατικό ανέδειξε πραγματική ευπάθεια κρίσιμης υποδομής. Το ότι ένα τεχνικό πρόβλημα είχε τόσο εκτεταμένο αντίκτυπο στον εναέριο χώρο της χώρας δείχνει ότι το σύστημα δεν είναι αρκετά ανθεκτικό ή redundant (με εφεδρείες), κάτι που στην πολιτική αεροπορία θεωρείται κρίσιμης σημασίας. Αυτό για μένα, είναι μεγαλύτερο πρόβλημα από την ίδια την αιτία του black out ακόμη και αν η πρώτη αιτία ήταν ένας τεχνικός θόρυβος ή δυσλειτουργία. Το ότι δεν υπάρχουν επαρκή αντίμετρα για να κρατήσουν το σύστημα σε λειτουργία αποτελεί μεγάλη ευθύνη των δομών και της υποστήριξης των συστημάτων.

Τα συστήματα αεροναυτιλίας της χώρας είναι απηρχαιωμένα και χρειάζονται εκσυγχρονισμό. Η υλοποίηση του επενδυτικού προγράμματος της ΥΠΑ, ύψους 313 εκατομμυρίων ευρώ, που περιλαμβάνει 13 κομβικά έργα για την περίοδο 2025-2029, εντός των προβλεπομένων χρονοδιαγραμμάτων, θα ισοδυναμεί με μικρό θαύμα.

Πρόκειται για σύνθετες διαγνωστικές διαδικασίες με υψηλές τεχνικές προδιαγραφές. Ωστόσο μέχρι σήμερα πολλές έχουν ακυρωθεί λόγω επανελέγχου δικαιολογητικών και άλλες έχουν κολλήσει λόγω προσφυγών στη δικαιοσύνη από τους ενδιαφερόμενους. Μία συνήθης διαχρονική ιστορία: καρκινοβατούν σημαντικά έργα για την βελτίωση των υποδομών της χώρας.