Το άλλο πρόσωπο της Κίνας…
24/01/2026
Οι σύγχρονες έρευνες των πολιτικών επιστημόνων Martin Gilens (καθηγητή Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Λος Άντζελες) και Benjamin Page (καθηγητή Λήψης Αποφάσεων στο Πανεπιστήμιο Northwestern του Ιλλινόις) και των καθηγητών Archon Fung (καθηγητή Πολιτικής Αγωγής και Δημοκρατίας στο Πανεπιστήμιο του Harvard) και Lawrence Lessig (καθηγητή Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Harvard) αφορούν 1.800 νομοσχέδια.
Τα συγκεκριμένα κατατίθενται σε διάρκεια τριών δεκαετιών και από τον μηχανισμό προώθησής τους στο πολιτικό σύστημα, στοιχειοθετούν την ύπαρξη συγκεκριμένων συμφερόντων, που εξυπηρετούνται από την υπερψήφισή τους. Τα αποτελέσματα αποδεικνύονται καταστροφικά για το εκλογικό σώμα, από την στιγμή που ευνοούν σκανδαλωδώς εκατομμυριούχους, μεγάλες εταιρείες και επιχειρηματικούς ομίλους. Η επιρροή των απλών πολιτών αποδεικνύεται πως παραμένει “σχεδόν ασήμαντη και μάλλον μηδενική”, με συνέπεια η έρευνα των συγκεκριμένων επιστημόνων να καταλήγει στο συμπέρασμα πως οι ΗΠΑ δεν αποτελούν μία δημοκρατία, αλλά αντίθετα μία λειτουργική ολιγαρχία.
Πάντως σχεδόν κάθε άλλο οικονομικά αναπτυγμένο έθνος ακολουθεί το ίδιο κοινωνικο-πολιτικό πρότυπο, την λειτουργική ολιγαρχία, αν και εντοπίζονται ανάλογα με την χώρα και τις ιδιομορφίες της, κάποιες διαφοροποιήσεις. Ο ολιγάρχης αποτελεί απλώς ένα πρόσωπο που μετατρέπει τον πλούτο του σε πολιτική εξουσία και στον δυτικό κόσμο, παρά τα ευρήματα των πολιτικών επιστημών, που πιστοποιούν πως οι δυτικές δημοκρατίες συνιστούν στην πραγματικότητα λειτουργικές ολιγαρχίες, τα καθεστώτα αρνούνται ή συσκοτίζουν τους μηχανισμούς τους.
Οι καταστάσεις όμως σε άλλες χώρες διαφοροποιούνται δραστικά, με κυρίαρχο παράδειγμα την Κίνα, όπου η συσσώρευση πλούτου αποτελεί νόμιμο διάδρομο προς την άσκηση πολιτικής επιρροής. Η Εθνική Βουλή του Λαού (National People’s Congress-NPC), το ανώτατο όργανο άσκησης εξουσίας, περιλαμβάνει τουλάχιστον 150 δισεκατομμυριούχους, με συνέπεια να κρίνεται η πλουσιότερη στον κόσμο. Σε αναφορά της στο συγκεκριμένο δεδομένο, η γνωστή εφημερίδα New York Times, υιοθετώντας στοιχεία της Αναφοράς του Ινστιτούτου Ερευνών Hurun, ενός οργανισμού μελετών της ομώνυμης πόλης, στην αυτόνομη δυτική περιφέρεια Guangxi, που παρακολουθεί την εξέλιξη του πλούτου στην Κίνα, 153 μέλη της Εθνικής Βουλής του Λαού κατέχουν συνολικά κεφάλαια ύψους $650 δισεκατομμυρίων.
Η ισχύς του ΚΚΚ
Αν και το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (Communist Party of China-CPC ή CCP στην Δύση) κατέχει την εξουσία, δεν συνεπάγεται ότι διατηρεί απόλυτη ισχύ, όπως προβάλλεται στον δυτικό κόσμο. Η καινοτομία προωθείται με κεφάλαια του ιδιωτικού τομέα και σχηματισμούς κοινοπραξιών, όπως παντού στην υδρόγειο, με συνέπεια και η Κίνα να αδυνατεί να αποτρέψει την άσκηση επιρροής των ολιγαρχών, όπως και οι υπόλοιπες χώρες. Η New York Times παραλείπει να αναφέρει ότι 97 από τους 100 πλουσιότερους ολιγάρχες σχηματίζουν το Συμβουλευτικό Πολιτικό Συνέδριο του Κινεζικού Λαού (Chinese People’s Political Consultative Conference-CPPCC), όπου η εσωτερική “εθνική επιτροπή” του CPPCC, αποτελεί ένα πανίσχυρο συμβουλευτικό σώμα στο κινεζικό πρότυπο της “συμβουλευτικής δημοκρατίας”.
Ο πρόεδρος Xi Jinping ανέρχεται στην εξουσία με την ισχυρή υποστήριξη της τάξης των Κινέζων ολιγαρχών, στην οποία ανήκει και ο ίδιος, που αποκαλούνται στην χώρα Πρίγκιπες. Η προεδρία του χαρακτηρίζεται από την δυναμική του στην αδιατάρακτη κατοχή της εξουσίας και την συνεπακόλουθη αντιπαράθεση ισορροπιών μεταξύ διαφόρων ομάδων ολιγαρχών.
Η αναγνώριση της συγκεκριμένης πραγματικότητας δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι η λειτουργική ολιγαρχία της Κίνας παραμένει χειρότερη από τις υπόλοιπες, με βασική πρακτική διαφορά ότι στην Κίνα εμφανίζεται περισσότερο ανοικτή ως προς τις προθέσεις και τους σκοπούς της, που τυποποιούνται για την εφαρμογή τους στο δημόσιο τομέα. Αντίθετα, στην Δύση επιχειρείται να πεισθεί η κοινή γνώμη ότι οι εκλεγόμενες κυβερνήσεις έχουν την ευθύνη και αποτελούν ανάχωμα έναντι του ελέγχου των ολιγαρχών του ιδιωτικού τομέα, με τις συνεχείς επικοινωνιακές εκστρατείες να επιχειρούν να συντηρήσουν τον συγκεκριμένο μύθο.
Οι Ελεύθερες Ζώνες της Κίνας
Χάρη στους ολιγάρχες της, η Κίνα πρωτοπορεί και στην δημιουργία Ειδικών Οικονομικών Ζωνών (Special Economic Zones-SEZ). Όπως παρατηρεί το Ινστιτούτο Αποκεντρωμένης Διακυβέρνησης (Institute for Decentralized Governance-IDG), οι συγκεκριμένες λειτουργούν με το καθεστώς του μετοχικού καπιταλισμού, με την “ανάπτυξη, ιδιοκτησία και διαχείριση” να ελέγχονται κατά κύριο λόγο από τον ιδιωτικό τομέα, είτε άμεσα, είτε μέσω κοινοπρακτικών σχημάτων εισηγμένων εταιρειών και ιδιωτών.
Στην πλέον γνωστή Ειδική Οικονομική Ζώνη (Special Economic Zone-SEZ) αναδεικνύεται ο θύλακας της Shenzhen στην κινεζική περιφέρεια Guangdong, που ιδρύεται το 1980. Συχνά αποκαλείται η Silicon Valley της Κίνας και αποτελεί έναν κόμβο ανάπτυξης ψηφιακής τεχνολογίας, με απίστευτη ανάπτυξη. Ενώ το 1980 αποτελεί μία κοινότητα αλιέων με περίπου 30.000 κατοίκους και συλλογικό ΑΕΠ σε σύγχρονες τιμές ύψους $37 εκατομμυρίων, το 2025 έχει περισσότερους από 17,5 εκατομμύρια κατοίκους με συλλογικό ΑΕΠ ύψους $513 δισεκατομμυρίων.
Το Shenzhen αποτελεί τη τρίτη σε πληθυσμό μεγαλούπολη της Κίνας, με μεγαλύτερες μόνον το Πεκίνο και την Σαγκάη, ενώ όπως όλες οι Ειδικές Οικονομικές Ζώνες λειτουργεί με βάση την δική της νομική εξουσία και δικαιοδοσία, κατόπιν αδειοδότησης από την κεντρική κυβέρνηση. Η διοίκηση του Shenzhen “έχει την ευθύνη να επιβάλλει τους δικούς της ρυθμιστικούς κανονισμούς” και όπως όλες οι Ειδικές Οικονομικές Ζώνες ιδρύεται για να προσελκύσει ξένες επενδύσεις. Διαθέτει ανεξάρτητη νομική δικαιοδοσία σε σχέση με την κεντρική κυβέρνηση, οπότε και δημιουργεί ένα αυτόνομο δικαστικό σύστημα, που εστιάζεται στο εταιρικό και ιδιοκτησιακό καθεστώς και στην επίλυση νομικών διαφορών μεταξύ αλλοδαπών επενδυτών.
Το Συμβούλιο Διακυβέρνησης που εκπροσωπεί την “εξουσία”, χαρακτηρίζεται συνήθως από μία συνεργασία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, που περιλαμβάνει κυβερνητικούς αξιωματούχους, έναν εκπρόσωπο της κεντρικής τράπεζας και ιδιώτες επενδυτές, που συνιστούν τους επαναστάτες “κεφαλαιοκράτες καπιταλιστές και τους φιλάνθρωπους”.
Όταν πάντως ιδρύεται η Ειδική Οικονομική Ζώνη, η διοικητική αρχή καταχωρείται με την μορφή “ενός εταιρικού σώματος με την δική του σφραγίδα, που του επιτρέπει να συνάπτει συμβάσεις με την επωνυμία του, ασκώντας αυτοτελώς σε νομικό επίπεδο αγωγές, αλλά και να υφίσταται μηνύσεις”. Το Συμβούλιο Διακυβέρνησης συνήθως συνεννοείται με την κυβέρνηση, όταν πρόκειται να ορίσει τον Διευθύνοντα Σύμβουλο, που αναλαμβάνει τα ηνία της “εξουσίας”.
Ίσως οι περισσότεροι εκπλήσσονται για το πώς μία υποτιθέμενη αυταρχική “κομμουνιστική” κυβέρνηση εκχωρεί έναν θύλακα εντός της εθνικής επικράτειας, με τόσον μεγάλο βαθμό αυτονομίας προς όφελος αλλοδαπών καπιταλιστών. Όμως πρόκειται για μία συγκεκριμένη τακτική που ακολουθείται για χιλιάδες Ειδικές Οικονομικές Ζώνες ανά την υδρόγειο από τις κυβερνήσεις των χωρών εντός των οποίων ιδρύονται.





