Τί ζητά ο τουρκικός επιχειρηματικός κόσμος από την ΕΕ

Τα Επιχειρηματικά Συμβούλια Τουρκίας–Ευρώπης του Συμβουλίου Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων (DEİK) απέστειλαν ανοιχτή επιστολή προς τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας να ανοίξει ο δρόμος για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, να επικαιροποιηθεί η Τελωνειακή Ένωση και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών.

Η επιστολή, στην οποία αποτυπώνονται τα βασικά αιτήματα του τουρκικού επιχειρηματικού κόσμου, φέρει τις υπογραφές των προέδρων των επιχειρηματικών συμβουλίων 26 κρατών-μελών της ΕΕ και εστάλη επισήμως στους Ευρωπαίους ηγέτες. Παράλληλα, αναμένεται να δημοσιευθεί στους Financial Times, με στόχο να απευθυνθεί σε ευρύτερο ευρωπαϊκό και διεθνές ακροατήριο. Με αφορμή την πρωτοβουλία αυτή, πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη συνάντηση Τύπου με τίτλο «Τουρκία–ΕΕ: Από τον Διάλογο στη Δράση – Ανοιχτή Επιστολή προς τους Ηγέτες της ΕΕ».

Μιλώντας στη συνάντηση, ο πρόεδρος του DEİK, Ναΐλ Ολπάκ, δήλωσε ότι ολόκληρη η οικογένεια του DEİK στηρίζει την πρωτοβουλία, επισημαίνοντας τις καθυστερήσεις που έχουν καταγραφεί τόσο στη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ όσο και στην επικαιροποίηση της Τελωνειακής Ένωσης.

Όπως ανέφερε, παρά τα προβλήματα και τις πολιτικές δυσκολίες, η Τουρκία και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούν να διατηρούν στενή σχέση. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η σημερινή ατζέντα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην Τελωνειακή Ένωση, αλλά αφορά τη συνολική τοποθέτηση της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό οικονομικό και θεσμικό οικοσύστημα.

Ο Ολπάκ σημείωσε ότι η παγκόσμια συγκυρία χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα και απροβλεψιμότητα και, στο πλαίσιο αυτό, στάθηκε στις εξελίξεις που αφορούν ειδικά την Ευρώπη: Όπως είπε, η Τελωνειακή Ένωση, όπως λειτουργεί σήμερα, παρουσιάζει σοβαρές δυσλειτουργίες και χρειάζεται επικαιροποίηση, ιδίως με δεδομένο το επίπεδο που έχει φτάσει η ψηφιοποίηση. Η ανάγκη αυτή αφορά ένα ευρύ φάσμα τομέων, από τις δημόσιες προμήθειες έως τη γεωργία. Παράλληλα, επανέλαβε ότι τα ζητήματα των θεωρήσεων εισόδου και των ποσοστώσεων εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό εμπόδιο για τον επιχειρηματικό κόσμο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στην ατζέντα προστέθηκαν και νέα θέματα, όπως ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, τον οποίο χαρακτήρισε «νέο τείχος». Όπως εξήγησε, αν και το μέτρο ξεκίνησε με συγκεκριμένους κλάδους, ακολούθησε άμεσα συζήτηση για την ένταξη ακόμη 18 νέων τομέων, ενώ στο θέμα του χάλυβα, παρότι δεν έχουν γίνει επίσημες ανακοινώσεις, βρίσκονται στο τραπέζι σοβαρές διαδικασίες περιορισμού των ποσοστώσεων.

Αναφερόμενος στην προσέγγιση «Made in Europe», ο Ολπάκ δήλωσε ότι, στις επαφές τους με Ευρωπαίους αξιωματούχους και εκπροσώπους του επιχειρηματικού κόσμου, συχνά τους λέγεται πως η πολιτική αυτή απευθύνεται κυρίως προς την περιοχή Ασίας–Ειρηνικού. Ωστόσο, όπως προειδοποίησε, υπάρχει ο κίνδυνος η Τουρκία να μείνει εκτός αυτού του πλαισίου και να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα ακόμη «τείχος».

Ο πρόεδρος του DEİK επισήμανε επίσης ότι οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου που έχει συνάψει η Ευρωπαϊκή Ένωση με τρίτες χώρες, πέραν της Τελωνειακής Ένωσης με την Τουρκία, έχουν άμεσες επιπτώσεις στην τουρκική οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις συμφωνίες της ΕΕ με τις χώρες της Νότιας Κοινής Αγοράς (MERCOSUR) και με την Ινδία, επισημαίνοντας τις πιθανές επιπτώσεις τους.

Μιλώντας για τις επαφές που έχουν πραγματοποιήσει το τελευταίο διάστημα με ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ο Ολπάκ ανέφερε ότι, με την εξαίρεση ενός ή δύο κράτων, πολλές ευρωπαϊκές χώρες συμφωνούν με τα επιχειρήματα που θέτει ο τουρκικός επιχειρηματικός κόσμος. Τόνισε, ωστόσο, ότι απαιτείται η παρουσίαση ακόμη πιο σαφών και υποστηρικτικών επιχειρημάτων, σημειώνοντας ότι οι επαφές αυτές δεν θα περιοριστούν σε μία μόνο συνάντηση ή πρωτοβουλία, αλλά θα συνεχιστούν συστηματικά σε διάφορα σημεία της Ευρώπης.

Ο Ολπάκ αναφέρθηκε επίσης στις επιπτώσεις που έχουν για την Τουρκία οι αμερικανικοί δασμοί που επιβάλλονται στην Ευρώπη, καθώς και οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, υπογραμμίζοντας ότι το περιβάλλον αυτό καθιστά αναγκαία μια πιο προληπτική και ενεργή στάση από την πλευρά της Τουρκίας.

Σε ερώτηση σχετικά με τη στάση των κρατών-μελών της ΕΕ, δήλωσε ότι, στις συναντήσεις με πρέσβεις ευρωπαϊκών χωρών, πλην δύο ή τριών εξαιρέσεων, η πλειονότητα εκφράζει στήριξη προς την Τουρκία. Αναφερόμενος στο Κυπριακό και σε ζητήματα δημοκρατίας που τίθενται από ευρωπαϊκής πλευράς, σημείωσε ότι πρόκειται για σημεία που «μπλοκάρουν» τη διαδικασία, τα οποία ο ίδιος αξιολογεί ως μέρος μιας αμοιβαίας πολιτικής διαπραγμάτευσης. Τόνισε, ωστόσο, ότι παρά τις υφιστάμενες διαφωνίες, ο επιχειρηματικός κόσμος δεν προτίθεται να παραμείνει σε στάση αναμονής.

Η επιστολή του επιχειρηματικού κόσμου 

Ο συντονιστής πρόεδρος των Τουρκία–Ευρώπη Επιχειρηματικών Συμβουλίων του DEİK, Μεχμέτ Αλί Γιαλτσιντάγ, υπογράμμισε ότι τα συμβούλια εκπροσωπούν συνολικά 37 χώρες, εκ των οποίων οι 26 είναι κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως τόνισε, «ο κόσμος χρειάζεται μια νέα Ευρώπη και αυτή η νέα Ευρώπη πρέπει να οικοδομηθεί από κοινού. Η συνεργασία αυτή δεν αποτελεί μόνο προτίμηση· είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και για τις δύο πλευρές».

Ο Γιαλτσιντάγ επισήμανε ότι η επιστολή που στάλθηκε στους ηγέτες της ΕΕ παρουσιάζει με σαφήνεια τη στήριξη του τουρκικού επιχειρηματικού κόσμου στην πλήρη ένταξη της Τουρκίας και αναδεικνύει την οικονομική και επιχειρηματική δυναμική που μπορεί να προσφέρει η Τουρκία σε κοινούς ευρωπαϊκούς στόχους. Υπογράμμισε, δε, ότι η Τουρκία είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ, ενώ η ΕΕ παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας.

Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι η Τουρκία αποτελεί αναντικατάστατο στρατηγικό εταίρο για την Ευρώπη, τόσο σε θέματα οικονομίας όσο και σε τεχνολογία, ασφάλεια, ενέργεια και κοινωνικές δομές. Αναφέρθηκε στη δυναμική της τουρκικής οικονομίας, στο νεανικό και επιχειρηματικό ανθρώπινο δυναμικό, στη δυνατότητα της βιομηχανίας, στην πρόοδο στον αμυντικό τομέα, στις υποδομές ενέργειας και logistics, στις γεωργικές δυνατότητες και στις ψηφιακές ικανότητες της χώρας.

Ο Γιαλτσιντάγ υπογράμμισε ότι η Τουρκία συνεισφέρει στην πράσινη μετάβαση της Ευρώπης, στην ψηφιοποίηση, στη διασφάλιση επισιτιστικής ασφάλειας και στην ενίσχυση της στρατηγικής ανθεκτικότητας. Επιπλέον, επεσήμανε ότι η Τουρκία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των ευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας στον τομέα της βιομηχανίας, από τον αυτοκινητοβιομηχανικό έως τον κλωστοϋφαντουργικό και ηλεκτρονικό τομέα.

Σχετικά με την αμυντική βιομηχανία, σημείωσε ότι η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και έχει κατασκευάσει σημαντική ικανότητα στην αμυντική παραγωγή τα τελευταία 15 χρόνια. Υπογράμμισε ότι οι πρωτοβουλίες της Ευρώπης για ενίσχυση της ασφάλειας μπορούν να υλοποιηθούν γρήγορα και αποτελεσματικά μόνο μέσα από συνεργασία με την Τουρκία.

Ο Γιαλτσιντάγ τόνισε επίσης τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας όσον αφορά τους ενεργειακούς διαδρόμους. «Η Τουρκία είναι αναπόσπαστο κομμάτι του μέλλοντος της Ευρώπης», δήλωσε. «Η αβεβαιότητα δεν δημιουργεί εμπιστοσύνη, καθυστερεί επενδυτικές αποφάσεις και υπονομεύει στρατηγικές ευκαιρίες. Η Τουρκία πρέπει να συμμετέχει ενεργά και με πρακτικά μοντέλα που θα παράγουν απτά αποτελέσματα σε οικονομία, τεχνολογία, ασφάλεια και κοινωνία».

Σχολιάζοντας τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογράμμισε: «Η Ευρώπη δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να θέτει όρους. Ο χρόνος των εκκλήσεων πέρασε. Η Τουρκία ξέρει τι πρέπει να κάνει, διαθέτει οικονομία 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων και οι ηγεσίες της γνωρίζουν τα αναγκαία βήματα. Η ανάγκη της Ευρώπης για την Τουρκία σήμερα υπερβαίνει την ανάγκη της Τουρκίας για την Ευρώπη στο παρελθόν. Πολλές χώρες μας στέλνουν ήδη μηνύματα προτεραιότητας, λέγοντας «τακτοποιούμε πρώτα το δικό μας θέμα, τα υπόλοιπα ακολουθούν». Αυτές οι ημέρες έχουν περάσει. Τώρα είναι η ώρα δράσης».

Ο Γιαλτσιντάγ επανέλαβε ότι, αν η επιστολή δεν τύχει θετικής ανταπόκρισης, θα ακολουθήσουν δεύτερη και τρίτη επιστολή μέσα στο έτος, ενώ διαβεβαίωσε ότι θεωρεί την Ευρώπη διοικούμενη από σοφούς και πρακτικούς ανθρώπους που δεν μπορούν να αγνοήσουν τέτοιου επιπέδου μηνύματα.

Τέλος, τόνισε ότι το 2026 πρέπει να είναι η χρονιά κατά την οποία οι δηλώσεις και οι εκκλήσεις θα μετατραπούν σε πράξεις και ότι ο τουρκικός επιχειρηματικός κόσμος είναι αποφασισμένος να παραμείνει ενεργός και συστηματικός για την προώθηση της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης της Τουρκίας.