Νομοθετική καταιγίδα, που δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου

Απόρησα όμως γιατί αυτοί, που κατόπιν πολιτικής επιλογής της ρύθμισης μορφοποίησαν τη διάταξη, δεν επισήμαναν τις συνέπειές της. Εξάλλου, από τον χειρισμό της όλης υπόθεσης επισήμανα ότι γεννώνται ερωτήματα για τη δυνατότητα παραγωγής στη χώρα μας ορθής νομοθέτησης σε συμμόρφωση με το υπάρχον συνταγματικό και νομικό πλαίσιο χωρίς αστερίσκους ή εξαιρέσεις.

Η ορθή νομοθέτηση αφορά τη διαδικασία παραγωγής ποιοτικών, σαφών και εφαρμόσιμων νόμων, ακολουθώντας δομημένα στάδια (προετοιμασία, διαβούλευση, ανάλυση συνεπειών) με στόχους την αποφυγή της πολυνομίας και των άσκοπων τροπολογιών, την ασφάλεια δικαίου, τη μείωση της γραφειοκρατίας και τη συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα και διεθνείς συνθήκες. Στην όλη διαδικασία νομοθέτησης πρέπει να εφαρμόζονται οι βασικές αρχές της αναγκαιότητας για τη θέσπιση της συγκεκριμένης διάταξης, της γενικότητας αυτής και όχι ατομικές ρυθμίσεις, της αναλογικότητας, της σαφήνειας και της ποιότητας των ρυθμίσεων και φυσικά όχι φωτογραφικές ρυθμίσεις, προς εξυπηρέτηση ατομικών επιδιώξεων.

Το άρθρο 74 παρ.5 του Συντάγματος απαγορεύει ρητά να «εισάγονται προς συζήτηση» νομοσχέδια, προτάσεις νόμου ή τροπολογίες, που περιέχουν διατάξεις άσχετες με το κύριο περιεχόμενό τους. Η διάταξη αυτή ουδέποτε εφαρμόστηκε με ευθύνη του Προεδρείου της Βουλής, τα δε δικαστήρια ελέγχουν μόνο τη συνταγματικότητα του νόμου, όχι όμως την διαδικασία με την οποία ψηφίζονται, επειδή δεν μπορούν να ελέγξουν την εσωτερική λειτουργία της Βουλής ως “internal corporis”.

Επομένως, η συνταγματική αυτή διάταξη, όπως και άλλες διατάξεις του Συντάγματος, είναι γράμμα κενό. Ελπίζω με την προσεχή συνταγματική αναθεώρηση να επεκταθεί ο δικαστικός έλεγχος στο πεδίο αυτό και να θεσπιστούν δεσμευτικές διατάξεις, ώστε να αποφεύγονται τα διάφορα παρατράγουδα, που κατά καιρούς συμβαίνουν κατά τη νομοθετική λειτουργία της Βουλής, όπως τα νομοσχέδια σκούπα, που ρυθμίζουν υποθέσεις πολλών υπουργείων και οι τροπολογίες της τελευταίας στιγμής.

Μπαράζ τροπολογιών

Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση κατά την οποία σε ένα βράδυ ψηφίστηκαν 82 τροπολογίες, οι περισσότερες φωτογραφικές. Μία εξίσου σοβαρή παθογένεια στη νομοπαραγωγική διαδικασία είναι η ψήφιση νόμων, που καλύπτουν τη διαπλοκή, με την παρουσία ελαχίστων βουλευτών στις συνεδριάσεις της Βουλής. Το 2014 ως ΓΕΔΔ κατήγγειλα 14 τέτοιες περιπτώσεις, χωρίς ωστόσο να διορθωθεί η κατάσταση. Συνακόλουθα, οι συνεχείς τροπολογίες κωδίκων νόμων, δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύουν.

Είναι επομένως επιτακτική ανάγκη να προβλεφθούν δικλείδες ασφαλείας για την καλή νομοθέτηση, την προστασία του  δημοσίου συμφέροντος και των ιδίων των πολιτικών από τις πελατειακές απαιτήσεις. Φυσικά αυτό απαιτεί αλλαγή της νοοτροπίας, για  την οποία πιστεύω ότι έχουν γίνει κάποια ενθαρρυντικά βήματα εκ των έσω.

Φαίνεται όμως ότι, και εδώ ισχύει αυτό που είπε τον 7^ο π.χ. αιώνα ο Ζάλευκος, ότι οι νόμοι μοιάζουν με τον ιστό της αράχνης, που μόνο τα μικρά ζωύφια πιάνει, γιατί τα μεγάλα ζωύφια διαφεύγουν με φωτογραφικές διατάξεις, με τις οποίες τακτοποιούνται υποθέσεις ή εκ των υστέρων διορθώσεις πολιτικών επιλογών, με την παρατήρηση ότι, όταν ανοίγεις ένα παραθυράκι του νόμου για έναν, περνούν περισσότεροι. Το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό, αλλά θεσμικό, γιατί πολλές φορές φωτογραφικές διατάξεις προλαμβάνουν δικαστικές κρίσεις, ανατρέπουν στη πράξη δικαστικές αποφάσεις ή διαμορφώνουν το πλαίσιο, ώστε η δικαστική απόφαση να είναι δεδομένη.

Νομοθετική καταιγίδα

Βασικός συντελεστής της μη ορθής νομοθέτησης είναι και η νομοθετική καταιγίδα, που υλοποιείται όχι μόνο από τους νόμους που θεσπίζονται από τη Βουλή, που από την πτώση της Χούντας μέχρι σήμερα έχουν ψηφιστεί πάνω από 5.250, αλλά και από τα προεδρικά διατάγματα, τις υπουργικές αποφάσεις, που εκδίδονται κατόπιν εξουσιοδότησης νόμου και έχουν ισχύ ουσιαστικού νόμου. Το ίδιο ισχύει και για τους κώδικες, οι οποίοι με τις συνεχείς τροπολογίες καταλήγουν όχι μόνο να μην παρέχουν ασφάλεια, αλλά να δημιουργούν και επιβλαβείς συνέπειες για την κοινωνία, ιδίως για την προστασία του περιβάλλοντος και τον περιορισμό της εγκληματικότητας.

Είναι γεγονός ότι τα προεδρικά διατάγματα, κατόπιν επεξεργασίας από το ΣΤΕ, παρέχουν εγγυήσεις ορθής νομοθέτησης και τήρησης των συνταγματικών διατάξεων, ενώ αντίθετα οι ΥΑ, οι ΚΥΑ και κάποιοι νόμοι δεν τυγχάνουν επαρκούς επεξεργασίας για συμμόρφωση προς το Σύνταγμα, όπως επισημαίνω με τα άρθρα μου και το κάτωθι.

 

Στον κυκεώνα λοιπόν των αλλεπαλλήλων νομοθετικών ρυθμίσεων χωρίς ρητή κατάργηση ή τροποποίηση προηγούμενων διατάξεων, της πληθώρας των εγκυκλίων, των αυθεντικών ερμηνειών και της νομολογικής ερμηνείας των νόμων, καλείται ο νομικός, ο δικαστής και ο απλός πολίτης να ανιχνεύσει ποια διάταξη ισχύει, που σημαίνει μη ορθή νομοθέτηση και ανασφάλεια δικαίου, που δεν συνάδουν προς το κράτος δικαίου.

Ελπίζω ότι, κατόπιν του μεγάλου θορύβου με μεγάλο πολιτικό κόστος, που έγινε από την παραπάνω τροπολογία και με την ευκαιρία της συνταγματικής αναθεώρησης, να ληφθούν κάποια εφαρμόσιμα και όχι θεωρητικά μέτρα για την ενίσχυση της ορθής νομοθέτησης σε όλα τα πεδία, κυρίως για τον προέλεγχο της συνταγματικότητας μιας διάταξης και της επίπτωσης των συνεπειών.