Το ιστορικό Υφαντουργείο της Αθήνας παραμένει ζωντανό

Τύχη αγαθή να γνωρίσω την πρόεδρό του Βικτώρια Καλαντζοπούλου και το δραστήριο μέλος του ΣΕΝ Λήδα Αναστασιάδου σε μια εντυπωσιακή έκθεση που γινόταν στον ημιυπόγειο χώρο της ιστορικής οικοδομής και να γίνει μια αναδρομή στην παρουσία του, τις προσωπικότητες που τον υπηρέτησαν, την στήριξή του σε δύσκολα χρόνια της ελληνικής πραγματικότητας αλλά και την αναγνώριση της πολύτιμης προσφοράς του. Αξίζει να σημειωθεί ότι το υφαντουργείο έχει ήδη στο ενεργητικό του πολλές βραβεύσεις.

Όπως: Έχει βραβευθεί με τιμητικά διπλώματα, επαίνους, μετάλλια χάλκινα, αργυρά ή χρυσά στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ήδη από το 1873 στην Διεθνή Έκθεση της Βιέννης. Διακρίθηκε μεταξύ άλλων, στις Διεθνείς Εκθέσεις των Παρισίων (1878,1889, 1900), στα Ολύμπια το 1889, στην Διεθνή Έκθεση του Σικάγο το 1893 και τιμήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, άλλους φορείς αλλά και την Ακαδημία Αθηνών, με έπαινο το 1973 και με το αργυρούν παράσημο το 1997.

Ένα υφαντουργείο σε δράση

Στους χώρους του υφαντουργείου, που λειτουργεί ανελλιπώς από το 1879 έως σήμερα, γίνονταν όλες οι διαδικασίες οι σχετικές με την βαφή, την ύφανση και την επεξεργασία νημάτων και των χειροποίητων υφασμάτων. Σήμερα διανύει το 154ο έτος λειτουργίας του το ιστορικό υφαντουργείο που διατηρεί και διασώζει σπάνιους χειροκίνητους αργαλειούς και εργαλεία της προβιομηχανικής κλωστοϋφαντουργίας σε πλήρη λειτουργία. Ζει μια νέα εποχή με την ανακαίνιση των κτιρίων και οι χώροι του προσφέρονται για εκθέσεις, για εκπαιδευτικές επισκέψεις, ελεύθερα εργαστήρια αλλά και συνέδρια.

Σε μια τέτοια ιδιαίτερη έκθεση το κοινό είχε την ευκαιρία να θαυμάσει την συλλογή 100 ετών βαφτιστικών ρούχων απαράμιλλης ομορφιάς δικής του δημιουργίας που διαθέτει ο σύλλογος, παράλληλα μια ευρηματική σε σύλληψη και υλοποίηση έκθεση σμίξη ζωγραφικής και κεντητικής τέχνης που έγινε με την καθοδήγηση της Λαρισαίας εικαστικού Ιφιγένειας Σδούκου.

Ο απόηχός της συζητείται ακόμη δίνοντας τροφή να προσεγγίσει κι άλλα πεδία. Ήταν 18 “κομμάτια”, με θέμα την γυναίκα, τη μητρότητα, το παιδί, ξεκινώντας από το γάμο, ακολουθούσε η σύλληψη, η εγκυμοσύνη, η γέννηση ενός παιδιού, τα σαρανταήμερα, το μωρό στην κούνια, η μαμή, η περίοδος της λοχείας, η βάφτιση, οι μοίρες του, το νανούρισμα, το αλάτισμα, η επιστροφή στο σπίτι κ.α μέσα από σχέδια των μαθητριών της Σχολής που κεντήθηκαν και παρουσιάσθηκαν ως πίνακες ζωγραφικής.

Ανάμεσα στα κεντητικά έργα κι ενός 9χρονου αγοριού, του Ιάσωνα που πληροφορήθηκε την εκδήλωση από την γιαγιά του κι ενθαρρύνθηκε να πάρει μέρος με επιτυχία!

Τα κολακευτικά σχόλια πολλά, και η ενημέρωση από τις κυρίες του ΣΕΝ που προσφέρουν εθελοντικά τον χρόνο, τις γνώσεις και την διάθεσή τους, ουσιαστική για τη συνέχιση τέτοιων δράσεων που ομορφαίνουν την καθημερινότητα, πλουτίζουν τις δεξιότητες των ανθρώπων, και γιατί όχι, δημιουργούν και επαγγελματικά εφόδια. Όπως μας υπενθυμίζει η πρόεδρος γίνονται εξαιρετικές δράσεις. Μια χαρακτηριστική ήταν η “βιτρίνα αφιέρωμα” σε καλλιτέχνιδες που εμπνεύστηκαν από συλλογές του αρχείου τους και φιλοξενήθηκαν έργα τους.

Ήταν οι Σεβαστιάνα Κωνσταντή, η Μαλβίνα Παναγιωτίδη, η Ισμήνη Σαμανίδου και η Κατερίνα Νάκου. Μέσα στην τρέχουσα χρονιά συνεχίζονται για τους 480 μαθητές/τριες τα μαθήματα υφαντικής, κοπτικής -ραπτικής, κεντήματος, ασπροκεντήματος, κοπανέλι, δαντέλας, πλεξίματος με βελονάκι και με μεγάλες βελόνες, κομποδετικής, δημιουργημάτων με χάντρες, σχεδιασμού μόδας styling, κοσμήματος αλλά και για όσους ενδιαφέρονται μαθήματα φωτογραφίας και υπολογιστών για μεγαλύτερες ηλικίες ώστε να αποκτήσουν την απαραίτητη εξοικείωση.

^{Βαφτιστικά δημιουργήματα του συλλόγου ηλικίας 100 ετών!}

Από τις σημαντικές στιγμές ήταν η έκδοση το 2024 του ιστορικού τόμου με όλη την καταγραφή της δράσης του συλλόγου και ενδιαφέρον φωτογραφικό υλικό μια αυτοέκδοση, όπως και η συνεργασία με τον Αριστείδη Τζονεβράκη που δίδαξε το τερζίδικο κέντημα που γίνεται με κορδόνι και είναι εμφανές στα γιλέκα των Ευζώνων, με την Κατερίνα Καρούσου κορυφαία σχεδιάστρια κατασκευάστρια χειροποίητων καπέλων, ενώ σκέψεις υπάρχουν να συνεχιστούν αυτά τα εξειδικευμένα σεμινάρια. Επίσης υλοποιήθηκε η ψηφιοποίηση του αρχείου του Συλλόγου Εκπαίδευσης Νεανίδων για να μείνει και να είναι προσβάσιμη η δράση του συλλόγου των 154 αυτών χρόνων στις τέχνες χειρός που παρουσιάζουν έντονο ενδιαφέρον στο σήμερα.

^{Δεξιά ή πρόεδρος του ΣΕΝ Βικτώρια Καλαντζοπούλου με την Λήδα Αναστασιάδου μέλος του ΔΣ στην χαρακτηριστική έκθεση κεντητικής.}

Ήδη η πρόεδρος του ΣΕΝ κ. Καλαντζοπούλου είναι προσκεκλημένη του πολιτιστικού φορέα “Πολυκρίτη – Νάξος”, υπό την Μαρία Πολυκρέτη, που παρουσιάζει την εικαστική έκθεση και συζήτηση “Rewoven – Η μνήμη υφαίνεται ξανά”, το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026, στις 19:00, στο 1ο Γυμνάσιο Νάξου. Και η εκδήλωση αυτή βασίζεται σε ένα οικογενειακό κειμήλιο του 1893 και εστιάζει στη μνήμη, τη χειροτεχνία και την πολιτιστική συνέχεια.

Επτά καλλιτέχνιδες -Ευγενία Βερελή, Χρυσάνθη Κουμανάκη, Σεβαστιάνα Κωνστάκη, Μαριάντρη, Μαλβίνα Παναγιωτίδη, Ηλέκτρα Σταμπούλου και Μαρία Φωκά – δημιουργούν έργα από χαρτί, ύφασμα, γύψο, πηλό, μέταλλο, βίντεο και οσμή, αντλώντας έμπνευση από το ζακέτο, την πολιτιστική παράδοση, την ιστορία και το τοπίο του νησιού. Εργόχειρα, ενδύματα και προικιά, έργα γυναικείων χεριών, αναδεικνύονται ως ζωντανά τεκμήρια πολιτιστικής μνήμης και θα αποτελέσουν αφορμή για μια ακόμη ενδιαφέρουσα προσέγγιση που δείχνει ότι κάτι αλλάζει, ότι έχει συνέχεια και κινητοποιεί το βλέμμα όχι μόνο καλλιτεχνών αλλά και του κοινού που το εντάσσει στα ενδιαφέροντα του.

^{Η αφίσα επικείμενης εκδήλωσης στη Νάξο με υφαντικά ερεθίσματα}

Ιστορική αναδρομή

Σταθμοί στο διάβα του ιστορικού υφαντουργείου της Αθήνας από μια παρέα δυναμικών Γυναικών που αξίζει να γνωρίζουμε:

• 1872, ιδρύεται ο “Σύλλογος Κυριών υπέρ της γυναικείας παιδεύσεως” και εγκρίνεται η σύστασή του με το Β.Δ. της 27ης Απριλίου 1872
• 1914, αναγνωρίζεται το καταστατικό του με την υπ’ αρ. 6045/26-11-1914 απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών και έκτοτε τροποποιείται το 1958, 1972, 1994, 2001 και 2012. Σκοπός της ίδρυσης του είναι η απασχόληση και η εκπαίδευση απόρων γυναικών. Πρώτη μέριμνα, η δημιουργία Εργαστηρίου χειροτεχνημάτων. Συν τω χρόνω αναπτύσσεται με τμήματα ραπτικής, δαντέλας, μεταξωτών και βαμβακερών υφασμάτων, ταπητουργίας. Παράλληλα εκπαιδεύει νέα κορίτσια για να στελεχώσουν το Εργαστήριο1875, καταρτίζει νοσηλεύτριες στο Νοσοκομειακό Εκπαιδευτήριο του Συλλόγου για κατ’ οίκον νοσηλεία, μέχρι το 1884 οπότε αρχίζει να λειτουργεί το Νοσοκομείο Ευαγγελισμός.
• 1890, ιδρύεται το Πρότυπον Ελληνικόν Παρθεναγωγείον
• 1906, δημιουργείται Ταμείο Συντάξεων του προσωπικού
• 1946, ιδρύεται η Μέση Αστική Σχολή και αργότερα το Εργαστήριο Ελευθέρων Σπουδών Ανδρέας Συγγρός
• Το 1894 ο Γρηγόριος Ξενόπουλος αναφέρεται εκτενώς στο έργο του Συλλόγου Κυριών (“Νέα Ελλάς”), ενώ σχετικό λήμμα υπάρχει και στο 12τομο “Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν” του Ελευθερουδάκη και στην 24τομο “Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια” του Πυρσού.