Πού θα οδηγήσει το μπρα ντε φερ ΗΠΑ-Ιράν

Όμως, δεν υπάρχει αμφιβολία πως η παρουσία των δύο αεροπλανοφόρων έξω από τον Περσικό Κόλπο σημαίνει ταυτόχρονα ενίσχυση της αποτροπής μιας ιρανικής αντεπίθεσης, τόσο στον αμερικάνικο στόλο, όσο και στις αμερικάνικες βάσεις στην περιοχή, καθώς και στο Ισραήλ. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, οι αμερικανικές δυνάμεις προετοιμάζονται για πόλεμο διαρκείας με το Ιράν, αν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις.

Πιθανώς η αποστολή του USS Gerald R. Ford να προέκυψε μετά την στάθμιση των ιρανικών δυνατοτήτων, κατά την τρίωρη συνάντηση Τραμπ-Νετανιάχου. Η συνάντηση των δύο ανδρών καταγράφτηκε ως άρνηση του Αμερικανού προέδρου να προχωρήσει άμεσα σε χειρουργικά πλήγματα στο Ιράν και να δώσει χώρο σε μια διπλωματική λύση, σε αντίθεση με τον Νετανιάχου που επιδιώκει άμεση κοινή στρατιωτική δράση. Από την άλλη όμως, πολλοί παρατηρητές δεν αποκλείουν μια ισραηλινή επίθεση, ώστε να παρασύρουν την Τεχεράνη σε αντεπίθεση, γεγονός που θα συμπαρασύρει τις ΗΠΑ στην πολεμική δράση.

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι Ιρανοί θέλουν να κάνουν συμφωνία γιατί «γνωρίζουν ποιες θα είναι οι συνέπειες αν δεν το κάνουν. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι συνέπειες θα είναι πολύ σοβαρές». Το Ιράν προτίθεται μεν να μειώσει το ανώτατο όριο εμπλουτισμού ουρανίου στο 20%, αλλά τα πυρηνικά καύσιμα θα παραμείνουν στο έδαφός του, ενώ αρνείται παραχωρήσεις για τους βαλλιστικούς πυραύλους.

Τις τελευταίες ημέρες, μετά την αποχώρηση Νετανιάχου, προστέθηκε ένα νέο επιχείρημα για τους Ιρανούς στις διαπραγματεύσεις: Η αποκάλυψη της Wall Street Journal, σύμφωνα με την οποία το State Department αγόρασε 7.000 τερματικά της υπηρεσίας δορυφορικού ίντερνετ Starlink της SpaceX, εκ των οποίων 6.000 διοχέτευσε κρυφά στα δίκτυα των διαδηλωτών, προκειμένου να έχουν επικοινωνία με το εξωτερικό, μετά το κλείσιμο του διαδικτύου από το καθεστώς των μουλάδων. Η αποκάλυψη αυτή ήρθε να διαψεύσει τη μη συμμετοχή της Ουάσιγκτον στις εξεγέρσεις των πολιτών και εκθέτει την άμεση εμπλοκή της στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει, ή και να εκτροχιάσει τις διαπραγματεύσεις.

Κίνα και Ιράν

Ένα βασικό ζήτημα που συνήθως προσπερνούν οι συστημικές αναλύσεις είναι ότι το Ιράν, τόσο για τη Ρωσία, όσο και για την Κίνα έχει μείζονα στρατηγική και γεωοικονομική σημασία, όπως προκύπτει από τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί. Για τη Ρωσία βρίσκεται στο μαλακό της υπογάστριο και το διατρέχει ο εμπορικός διάδρομος βορρά-νότου που καταλήγει στα λιμάνια του. Για την Κίνα, εκτός που την προμηθεύει το 18% των ενεργειακών της αναγκών (+7% από την Βενεζουέλα), το σχέδιο Belt and Road περνά μέσα από το Ιράν και τα λιμάνια του. Εξ ου και αυστηρότατος τόνος που χρησιμοποίησε το Πεκίνο , ε αφορμή την συγκέντρωση της αμερικανικής αρμάδας στον Ινδικό και τις απειλές του Τραμπ προς την Τεχεράνη…

Από διάφορες πηγές προκύπτει ότι μετά τον πόλεμο των 12 ημερών, δεκάδες αφίξεις αεροπλάνων από την Κίνα έχουν προμηθεύσει το Ιράν με αμυντικό υλικό υψηλής τεχνολογίας, και ότι το Πεκίνο μπλοκάρει ηλεκτρονικά διάφορες επιχειρήσεις της Μοσάντ εντός του Ιράν. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι σημαντικό ποσοστό των θυμάτων στις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις ήταν πρόσωπα που σχετίζονταν με ξένες μυστικές υπηρεσίες. Σημειωτέον ότι μεγάλος αριθμός θυμάτων καταγράφτηκε στις κουρδικές περιοχές του Ιράν, που ενδεχομένως κινητοποιήθηκαν από πράκτορες της Μοσάντ.

Η κρίσιμη εξέλιξη που εξηγεί μάλλον την διστακτικότητα του προέδρου Τραμπ να χτυπήσει, ενώ έχει περάσει πάνω από ένας μήνας που η αρμάδα βρίσκεται στον Ινδικό και κοντά στον Περσικό Κόλπο, είναι η παρουσία του κινεζικού επιστημονικού σκάφους του Ocean No1, το οποίο φέρει ισχυρά ραντάρ και συνοδεύεται από δύο προηγμένα κινεζικά αντιτορπιλικά. Προφανώς, το Ocean No1 τροφοδοτεί με δεδομένα θαλάσσιας παρακολούθησης και δορυφορικές εικόνες που σχετίζονται με στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή τους Ιρανούς, κάτι που εάν όντως συμβαίνει αφαιρεί το στοιχείο του αιφνιδιασμού σε οποιαδήποτε πιθανή επιχείρηση.,

Αν και δεν υπάρχουν επίσημα επιβεβαιωμένες πληροφορίες ότι το Ιράν παρέλαβε μετά τον πόλεμο των 12 ημερών συγκεκριμένους εξοπλισμούς από τη Ρωσία ή την Κίνα, ωστόσο, υπάρχουν αναφορές σε διεθνή μέσα ότι μετά τον πόλεμο έχουν ενταθεί οι συζητήσεις και οι στρατιωτικές σχέσεις του Ιράν με τη Ρωσία και την Κίνα, ιδίως σε επίπεδο μακροπρόθεσμων συμφωνιών, αναπλήρωσης απωλειών και αγοράς νέου εξοπλισμού.

Δημοσιεύματα του ειδικού κυρίως Τύπου ανέφεραν ότι το Ιράν εξετάζει την αγορά σύγχρονων κινεζικών μαχητικών αεροσκαφών τύπου J-10, καθώς και ότι έχει παραλάβει κινεζικές συστοιχίες πυραύλων εδάφους-αέρος, καθώς και εξοπλιστικά συστήματα προηγμένων ηλεκτρονικών/AI για την αεράμυνα, αλλά και κατευθυνόμενα βλήματα.

Αναμφίβολα οι παραπάνω αμυντικές και επιθετικές δυνατότητες του Ιράν είναι προς έλεγχο στην πράξη, όμως φαίνεται ότι τόσο οι Ισραηλινοί, όσο και οι Αμερικανοί επιτελείς, σταθμίζουν το ενδεχόμενο να αντιμετωπίσουν σοβαρές απειλές, καθώς επίσης σε πολιτικό επίπεδο τις αντιδράσεις της Κίνας και της Ρωσίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα άντεχε πολιτικά την βύθιση ενός αντιτορπιλικού, ή τον ακρωτηριασμό ενός αεροπλανοφόρου…

Πού βρισκόμαστε

Τρία κρίσιμα ζητήματα είναι ξεκάθαρα στην τρέχουσα κρίση ΗΠΑ-Ιράν. Πρώτον, ότι οι Αμερικανοί απέτυχαν να καταστρέψουν στον πόλεμο των 12 ημερών το όποιο πυρηνικό πρόγραμμα –  ούτε το βαλλιστικό, ούτε τους μουλάδες έριξαν. Δεύτερον, το Ισραήλ δεν πρόκειται να ηρεμίσει αν δεν σιγουρευτεί πως στην ευρύτερη περίμετρό του δεν θα υπάρξει άλλη πυρηνική δύναμη (αυτό αφορά και τις φιλοδοξίες της Τουρκίας, όσο και της Σαουδικής Αραβίας) και όχι μόνο. Τρίτον, όλοι οι παίκτες θέλουν να κερδίσουν χρόνο, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους…

Οι Ιρανοί χρειάζονται χρόνο για να μάθουν να χειρίζονται ότι τους έστειλαν Κινέζοι και Ρώσοι και το Ισραήλ να προετοιμάσει καλύτερα την άμυνά του. Συνεπώς, η “καλή αρχή” για την οποία έκανε λόγο ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί μετά την επανάληψη των αμερικανο-ιρανικών συνομιλιών στο Ομάν και τη συμφωνία για τη συνέχισή τους μπορεί να είναι πολλαπλά προσχηματική, αλλά ενδεχομένως και να οδηγήσει κάπου θετικά. Σίγουρα όμως θα κερδίσουν όλοι χρόνο.

Φαίνεται λοιπόν ότι πέρασε της Τεχεράνης σε ό,τι αφορά την πρώτη συνάντηση. Όχι μόνο απέρριψε την Κωνσταντινούπολη και επέβαλε το Ομάν, αλλά ζήτησε απ’ ευθείας συνομιλίες με τους Αμερικάνους και μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμα, διαμηνύοντας ότι οι βαλλιστικοί πύραυλοι και η μείωση του βεληνεκούς τους αποτελούν κόκκινη γραμμή.

Πέρασε όμως και η πίεση της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας προς τον πρόεδρο Τραμπ για να συγκρατηθεί και να αποφύγει τον πόλεμο. Το Ριάντ μάλιστα που δεν θέλει να χρησιμοποιηθεί το έδαφος του για πόλεμο εναντίον του Ιράν, διεμήνυσε στην Ουάσιγκτον ότι δεν θα συμμετάσχει σε απάντηση κατά του Ιράν, αν αμερικανικές βάσεις που που βρίσκονται στο έδαφός του δεχθούν επίθεση.

Το Ιράν ανακοίνωσε πως είναι έτοιμο “να αραιώσει” το εμπλουτισμένο ουράνιο, με αντάλλαγμα την άρση όλων των εναντίον του κυρώσεων, σε μια κίνηση καλής θέλησης, μήπως και οι διαπραγματεύσεις περιοριστούν στα πυρηνικά. Οι Αμερικάνοι υποχώρησαν θεωρώντας πως πρόκειται για την πρώτη φάση και ότι συμφωνηθεί θα ισχύσει, εφόσον υπάρξουν συμφωνίες και για την εμβέλεια των βαλλιστικών πυραύλων και για τους συμμάχους του Ιράν στη Μέση Ανατολή.

Οι ιρανικές δυνατότητες αντεπίθεσης

Πέρα όμως από τις πολιτικές σταθμίσεις, η διστακτικότητα του Τραμπ να προχωρήσει σε χειρουργικά ή μη πλήγματα κατά του Ιράν ενδεχομένως να οφείλεται και στις επιθετικές δυνατότητες της Τεχεράνης. Όχι μόνο στο επίπεδο των ιρανικών πληγμάτων στις αμερικάνικες βάσεις του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας, ή όπου αλλού, αλλά και στην ευαλωτότητα της αμερικάνικης αρμάδας, που κατά τις πληροφορίες παραμένει σε απόσταση ασφαλείας στον Ινδικό.

Δημοσίευμα της Jerusalem Post τόνιζε ότι οι αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με τα σμήνη των φθηνών ιρανικών drones, ειδικά τα Shahed που μπορούν με την τακτική του κορεσμού να πλήξουν τα πανάκριβα πλοία του αμερικανικού ναυτικού. Ένας ειδικός τόνιζε σχετικά ότι το πλεονέκτημα των Ιρανών δεν έγκειται στην τεχνολογική υπεροχή, αλλά στον όγκο και το κόστος. Το γεγονός ότι ένα ιρανικό drone Shahed-139 πλησίασε επιθετικά το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln κοντά στο Στενό του Ορμούζ και το οποίο κατέρριψε ένα F35, είναι ενδεικτικό των δυνατοτήτων της Τεχεράνης.

Επιπλέον, οι Ιρανοί διαθέτουν πληθώρα drones θαλάσσης που μπορούν να φέρουν τορπίλες και μικρούς πυραύλους. Είναι κάτι που προφανώς σταθμίζεται από τους επιτελείς της αρμάδας. Σημειωτέον, ότι πριν μερικούς μήνες, οι Φρουροί της Επανάστασης δημοσιοποίησαν βίντεο που έδειχνε μια υποθαλάσσια βάση γεμάτη με υποβρύχια drones (UUVs) με αντίστοιχους εξοπλισμούς.

Πρόσφατα αναφέρθηκε από ορισμένα στρατιωτικά μέσα ότι ο πύραυλος κρούζ ναυτικού τύπου “Abu Mahdi”, με βεληνεκές πάνω από 1000 χλμ, έχει δυικό ανιχνευτή (dual seeker) και τεχνολογίες για να αντιμετωπίζει ηλεκτρονική άμυνα, καθώς και δυνατότητες πτήσεων σε χαμηλό ύψος, ώστε να αποφύγει την ανίχνευση. Διαθέτει δε και υποβρύχια έκδοση ως SLCM (Submarine-Launched Cruise Missile) όπως οι πύραυλοι Jask-2 υποβρύχιας εκτόξευσης που έχει σχεδιαστεί για να εκτοξεύεται από ιρανικά μικρά υποβρύχια.

Η σχετική πληροφορία για τον “Abu Mahdi -SLCM” δεν έχει επιβεβαιωθεί, όμως σε περίπτωση που η έκδοση αυτή υπάρξει, δίνει τη δυνατότητα στο Ιράν προβολής ισχύος στον Ινδικό, πέρα από τον Περσικό Κόλπο.

Τα εσχατολογικά σενάρια

Από τα παραπάνω προκύπτουν μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα. Εάν προκύψει μια νέα σύρραξη, αυτή πιθανότητα να προσλάβει υπαρξιακό χαρακτήρα για το καθεστώς του Ιράν, ίσως και για τη συνοχή της χώρας, κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες πολεμικές ενέργειες. Το εύλογο είναι το Ιράν να κλείσει τα στενά του Ορμούζ, που εκτιμάται ότι έχει τη δυνατότητα να το κάνει, με τις ήδη προεξοφλημένες συνέπειες στις τιμές του πετρελαίου και στην αναστάτωση της διεθνούς αγοράς ενέργειας. Κάτι τέτοιο θα συσπειρώσει δυτικές στρατιωτικές δυνάμεις στον άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ.

Αυτό το οποίο υπαινιχθήκαμε πιο πάνω, με την παράθεση ορισμένων στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν, είναι ότι ενδεχομένως θα μπορούσε να επιφέρει σημαντικά πλήγματα στην αμερικάνικη αρμάδα και στις βάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Κάτι τέτοιο θα ήταν δραματικό για την διοίκηση Τραμπ και θα μπορούσε να την οδηγήσει σε ακρότητες.

Αν το Ιράν καταφέρει στρατηγικά πλήγματα στο Ισραήλ – όπως εκείνο στο συγκρότημα των διυλιστηρίων της Bazan Group στη Χάιφα, όπου ο ιρανικός πύραυλος έπληξε τον σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εντός του συγκροτήματος – ειδικά αν πλήξει το εργοστάσιο υγροποίησης LNG, τότε τα πράγματα θα αρχίσουν να γίνονται πολύ προβληματικά. Οι δυνατότητες φάνηκαν και με το πλήγμα στις εγκαταστάσεις της Μοσάντ. Συνεπώς, εάν το Ιράν πλήξει καίρια τι Ισραήλ και πόλεις, όπως έχει απειλήσει, τότε μπορεί να ενεργοποιηθεί το έσχατο ένστικτο επιβίωσης των Ισραηλινών και σε συνδυασμό με το ενδεχόμενο να έχει πληγεί το αμερικανικό γόητρο, τότε, μπορεί να δούμε τη χρήση πυρηνικής βόμβας.

Εκτός κι αν όλα αυτά αποφευχθούν στο πλαίσιο των ρωσο-αμερικανικών συνομιλιών και την πλήρη επιστροφή της Μόσχας στη διεθνή οικονομία. Σε μια τέτοια προοπτική, το Ιράν θα περάσει για στρατηγικούς και γεωοικονομικούς λόγους στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας, οπότε αυτή θα εγγυηθεί τον έλεγχο των πυρηνικών του και θα αποφευχθεί η καταστροφή της χώρας.

Η στάση του Ιράν

Ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η Τεχεράνη δεν έχει λάβει συγκεκριμένες προτάσεις από την Ουάσιγκτον και ότι στις συνομιλίες στο Ομάν δεν έχει γίνει καμία πραγματική τεχνική διαπραγμάτευση.

Ο Λαριτζανί πρόσθεσε ότι η συζήτηση αφορά μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα και δεν περιλαμβάνει άλλα ζητήματα, όπως οι πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν, ή η περιφερειακή πολιτική. Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, άφησε να εννοηθεί ότι το Ιράν θα ήταν πρόθυμο να διαπραγματευτεί όρια στο επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου και στο μέγεθος των αποθεμάτων του, αλλά μόνο εάν αναγνωριστεί το δικαίωμα σε κάποιο επίπεδο εμπλουτισμού. Ο Μπαγκάεϊ δήλωσε επίσης ότι «κανένας σοφός και λογικός άνθρωπος δεν επιδιώκει τον πόλεμο», απαντώντας έμμεσα στις απειλές των ΗΠΑ…