Δύο ελληνικές παρουσίες στο 3ο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Φετιγιέ

Επιστρέφοντας, και επειδή για λόγους δεοντολογίας δεν ήθελα η όποια απόφαση να προέρχεται μόνο από έναν άνθρωπο, ζήτησα τη σύμπραξη της Ελιζιάννας Δελβερούδη, της Τζίνας Πετροπούλου & της Ρένας Μιχαηλίδου. Όλες τους με τη δική τους αξιόλογη πορεία στον κινηματογράφο. Ζήτησα επίσης βοήθεια και συμβουλές από κινηματογραφιστές που εκτιμώ για το ήθος και τη δουλειά τους, όπως είναι ο διευθυντής φωτογραφίας και σκηνοθέτης Γιάννης Μισουρίδης.

Αρχές Σεπτεμβρίου, και αφού περάσαμε όλο τον Αύγουστο βλέποντας ταινίες, καταλήξαμε σε δύο προτάσεις: στην ταινία μυθοπλασίας “Wishbone”, της Πέννυς Παναγιωτοπούλου και στο ντοκιμαντέρ “Το φωτογραφείο του μπαμπά μου”, της Καλλιόπης Λεγάκη. Προς μεγάλη μας έκπληξη, αλλά και ικανοποίηση, το φεστιβάλ δέχτηκε και τις δύο: το “Wishbone” στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ που διοργανώνεται το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου και το “Το φωτογραφείο του μπαμπά μου”, στο “Φεστιβάλ Φωτογραφίας”, που διοργανώνεται πάλι στο Φετιγιέ, αρχές Μάϊου.

Από τη μεριά μου θέλω να ευχαριστήσω όλους τους παραπάνω για την αμέριστη συμπαράσταση και βοήθεια. Επίσης όλους εκείνους που μπήκαν στον κόπο να στείλουν ταινίες οι οποίες τελικά δεν προκρίθηκαν, όχι γιατί αξιολογήθηκαν ως “κατώτερες”-το αντίθετο- αλλά επειδή θεωρήσαμε πως δε συμβάδιζαν, ας πούμε, με τις δικές μας προθέσεις. Τι θέλαμε; Θα έλεγα το αυτονόητο: ταινίες μέσα από τις οποίες να φαίνεται η σύγχρονη Ελλάδα, άρτιες τεχνικά και σκηνοθετικά, συνυπολογίζοντας ωστόσο την κουλτούρα και τις ιδιαιτερότητες του κοινού στο οποίο θα απευθυνόμαστε. Να ευχαριστήσω, τέλος, την φίλη από την Κωνσταντινούπολη, Ήβη Ντερμαντζή, χωρίς τη βοήθεια της οποίας πολλά πράγματα δεν θα είχαν γίνει και οπωσδήποτε δεν θα είχαν μεταφραστεί.

Ιστορία του Φετιγιέ και της περιοχής

Το Φετιγιέ είναι η παλιά Μάκρη, μια πανέμορφη παραθαλάσσια πόλη, περίπου 250.000 κατοίκων απέναντι από τη Ρόδο, με χαμηλή δόμηση λόγω του σεισμογενή χαρακτήρα της. Η αρχαιότερη ονομασία του ήταν Τελμησσός (Telmessos / Telmissus). Η περιοχή φαίνεται πως εποικίστηκε από το 3400 π.Χ. και έγινε διάσημη για τους χρησμούς των μαντείων της, τους ονειροκρίτες και τουε οιωνοσκόπους.

Ευρισκόμενη σχεδόν στο όριο μεταξύ Λυκίας και Καρίας, άλλοτε βρισκόταν στη σφαίρα επιρροής της πρώτης και άλλοτε της δεύτερης. Ακολουθώντας τη μοίρα πολλών άλλων πόλεων, πέρασε στην κυριαρχία των Περσών, συμμετείχε στην αθηναϊκή συμμαχία, κατακτήθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο, προσαρτήθηκε στους Ρωμαίους, αργότερα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και τελικά, πέρασε στους Οθωμανούς με την ονομασία “Μεγρή”, λίγα χρόνια πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Πάντως, ήδη από τον 10ο αιώνα αρχίζει να χρησιμοποιείται το όνομα “Μάκρη”, από το όνομα του νησιού στην είσοδο του λιμανιού, και μπορούμε να υποθέσουμε πως από εκεί προέρχεται η τουρκική ονομασία. Στην οθωμανική περίοδο ήταν σημαντικό εμπορικό λιμάνι και διακινούσε προϊόντα όπως σιτηρά, ξυλεία, ρητίνη, καπνό, αλλά και καρπούζια και πεπόνια προς τη Ρόδο.

Το 1934 ο καζάς της Μεγρής μετονομάστηκε επίσημα σε Φετιγιέ και εντάχθηκε διοικητικά στην επαρχία της Μούγλας. Σε απόσταση περίπου 6-8 χιλιομέτρων νότια του Φετιγιέ, χτισμένο στα πρόβουνα του Αντίκραγου βρίσκεται το Καγιάκιοϊ- το Λιβίσι, με την ελληνική του ονομασία. Ήταν μια πολιτεία 6.500 κατοίκων, εκ των οποίων όλοι ήταν Χριστιανοί, ενώ κατά διαστήματα ο πληθυσμός εμπλουτιζόταν με Κύπριους και Καστελλοριζιούς. Αυτήν τη στιγμή από το ελληνικό χωριό, το “χωριό-φάντασμα”, όπως το αποκαλούν, έχουν μείνει μόνο ερείπια, που αποτελούν ένα μοναδικό ντοκουμέντο για το τι σημαίνει προσφυγιά και ξεριζωμός.

Να προσθέσω ότι γενικά όλη η περιοχή στην οποία ανήκει και το Φετιγιέ και ονομάζεται δικαίως “Τουρκική Ριβιέρα” είναι απαράμιλλης ομορφιάς, γεμάτη αξιοθέατα που επιβάλλεται κάποιος να επισκεφθεί: το “μπαμπακένιο βουνό”, το Παμούκαλε, με την Ιεράπολη, το Ολούντενιζ με την κοιλάδα των πεταλούδων είναι μόνο κάποια από αυτά.

Το Κινηματογραφικό Φεστιβάλ

Το φεστιβάλ του Φετιγιέ δεν έχει πολλά χρόνια ζωής πίσω του. Άρχισε το 2023, ενώ το 2025 διοργανώθηκε για τρίτη φορά. Φέτος είναι η δεύτερη χρονιά κατά την οποία το φεστιβάλ δεν προβάλλει μόνο τουρκικές ταινίες αλλά ταινίες απ΄όλο τον κόσμο. Η διεθνοποίησή του ξεκίνησε το 2024 από την Αλαμπάμα. Τότε, προβλήθηκαν στο Φετιγιέ δέκα ταινίες από το φεστιβάλ στο Φερχόπ της Αλαμπάμα και άλλα δέκα φιλμ από το φεστιβάλ του Φετιγιέ προβλήθηκαν εκεί. Οι χώρες που έχουν ταξιδέψει για να δείξουν ταινίες τους στο Φετιγιέ μέχρι τώρα είναι η Αμερική, η Σουηδία, η Νέα Ζηλανδία και η Ελλάδα. Η αλήθεια είναι πως έχει να αντιμετωπίσει έναν “σκληρό” ανταγωνισμό, καθώς στην περιοχή της Μούγλας γίνονται και άλλα κινηματογραφικά φεστιβάλ με τη δική τους ιστορία και πορεία.

Το φεστιβάλ διοργανώνεται από τον Φωτογραφικό & Κινηματογραφικό Σύλλογο (FEFSAD) της περιοχής και όλοι οι εργαζόμενοι είναι εθελοντές. Πρόεδρος του Φεστιβάλ και του FEFSAD είναι η ευγενέστατη και πανταχού παρούσα Τζάναν Τορ. Οι ταινίες επιλέγονται από μια επιτροπή που εξετάζει κυρίως την καλλιτεχνική τους αρτιότητα, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να εντοπίζονται σε μια συγκεκριμένη κατηγορία ή σε κάποια θεματική, ενώ δέχονται τόσο ταινίες μυθοπλασίας όσο και ντοκιμαντέρ.

Μια δυσκολία πάντως που παρουσιάζεται στους συμμετέχοντες από άλλες χώρες είναι το ότι οι ταινίες πρέπει να προβληθούν υποτιτλισμένες υποχρεωτικά και στα τουρκικά. Από την άλλη πλευρά οι τουρκικές ταινίες δεν ήταν σε όλες τις περιπτώσεις υποτιτλισμένες στα αγγλικά, με αποτέλεσμα μάλλον να αποθαρρύνονται όσοι θα ήθελαν να τις παρακολουθήσουν. Η ίδια αδυναμία μετάφρασης υπήρχε και στα ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα πάνελ που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, ένα από τα οποία η συζήτηση με τον σκηνοθέτη Εζέλ Ακάι με θέμα “Πώς γύρισα την πρώτη μου ταινία”. Υπήρχαν ακόμη οι θεματικές “Η δημιουργία ατμόσφαιρας στον κινηματογράφο”, “Η διεύθυνση φωτογραφίας” και “Το ντοκιμαντέρ ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα”.

Το φεστιβάλ υποστηρίζεται από τον Δήμο του Φετιγιέ και στηρίζεται σε δωρεές και χορηγίες ανθρώπων της περιοχής καθώς και στις συνδρομές των μελών του Συλλόγου. Ένας από αυτούς ήταν και η υπέροχη οικοδέσποινά μας στο Καγιάκιοϊ, ιδιοκτήτρια της πανσιόν “Misafir evi”, η Φύλις Αλμαλί. Και…last but not least…Το φεστιβάλ μέχρι αυτή τη στιγμή δεν έχει διαγωνιστικό χαρακτήρα. Πρόκειται για μια υπέροχη συνάντηση κινηματογραφιστών, χωρίς λοξοκοιτάγματα και ανταγωνισμούς, μια γιορτή και μια συζήτηση για το σινεμά.

Συμπεράσματα

Η ταινία “Wishbone” προβλήθηκε στον κεντρικό χώρο προβολών του φεστιβάλ, τα “Aksin Cinemas” μια ευρύχωρη αίθουσα στο εμπορικό κέντρο της πόλης. Το κοινό, αν εξαιρέσει κανείς εμάς κι εμάς, δηλαδή τρία συνολικά άτομα, αποτελείτο αποκλειστικά από Τούρκους. Η υποδοχή υπήρξε εξαιρετική. Η αίσθηση που έχω είναι πως τους θεατές ενδιέφερε ιδιαίτερα η εικόνα μας στην περίοδο της οικονομικής κρίσης, η ατμόσφαιρα και οι δυσκολίες της οποίας αποτυπώνονταν στο έργο, ενώ εντόπισαν και αναλογίες με καταστάσεις που ζει σήμερα η Τουρκία.

Είναι αλήθεια πως το φεστιβάλ προχωρεί με ένα ρυθμό που μάλλον δεν τον είχαν προβλέψει οι πρωτεργάτες του. Και επίσης είναι αλήθεια πως οι διοργανωτές είναι ανοικτοί (η περίπτωσή μας άλλωστε το αποδεικνύει) σε συνεργασίες με την Ελλάδα. Και τέλος είναι αλήθεια ότι από τη μεριά μου απευθύνθηκα σε φορείς και Δήμους πριν την έναρξη του φεστιβάλ, αλλά οι απαντήσεις που έλαβα ήταν από ανύπαρκτες έως κωμικοτραγικές. Εξακολουθώ ωστόσο να θεωρώ πως θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον η συνεργασία τουλάχιστον του Δήμου Μαραθώνα, που έχει στον πληθυσμό του Μακρινούς και Λιβισιανούς, και η πραγματοποίηση εκατέρωθεν προβολών.

Ωστόσο, πετύχαμε δύο πράγματα, για τα οποία είμαι περήφανος: το πρώτο ότι μεσολαβήσαμε, με την πολύτιμη βοήθεια του Σερκάν Μπεσέ, προκειμένου να ξεκινήσει μια συνεργασία ανάμεσα στον Κινηματογραφικό όμιλο του 2ου Πρότυπου Σχολείου Αμπελοκήπων, με υπεύθυνη καθηγήτρια την κα Ελένη Ξανθάκου, και του Egebil Business Fethiye Kampüsü. Παρενθετικά να πω ότι όσα σχολεία της περιοχής είδα, ήταν υποδειγματικά, ενώ στο Egebil κυριολεκτικά ντράπηκα να μπω μέσα…

Και το δεύτερο: βρισκόμαστε εδώ και κάποιο διάστημα σε συνεννοήσεις, προκειμένου του χρόνου στο φεστιβάλ μία μέρα να διατεθεί αποκλειστικά για την προβολή αρχειακού υλικού. Και σ’ αυτό το τελευταίο, τη διοργάνωση, αν όλα πάνε καλά, θα την αναλάβουμε μαζί με την Karrianne Fiorini και τον Gianmarco Torri, τους υπεύθυνους για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα “Re-framing home movies”, που ελπίζουμε να περάσει και στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου.

Τελειώνοντας να στείλω ακόμη μια φορά την αγάπη και τους χαιρετισμούς μου στους φίλους στο Φετιγιέ, να ευχηθώ μια καλή προβολή στην Καλλιόπη Λεγάκη τον Μάϊο, ζητώντας συγγνώμη, επειδή αυτή τη φορά δε θα μπορέσω να παρευρεθώ, και να προτρέψω όσους τυχόν ενδιαφέρεστε για όλα αυτά να επικοινωνήσετε μαζί μας.

---

 

Πληροφορίες αντλήθηκαν από

Σπύρου Βρυώνη, Η παρακμή του Μεσαιωνικού Ελληνισμού (ΜΙΕΤ)
Δέσποινα Δαμιανού, Τραγούδια του Λιβισιού και της Νέας Μάκρης (Πολιτιστικός Σύλλογος Μακρηνών-Λιβισιανών)
Fethiye, Şükrü Gürel (Foto Kandiye)

Χρήσιμοι δεσμοί

To διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Φετιγιέ
https://fethiyefilmfest.com/en/home/

Το φωτογραφικό φεστιβάλ του Φετιγιέ
https://fefsad.org.tr/event/4-fethiye-fotograf-festivali/

To διεθνές Φεστιβάλ του Μπόντρουμ
https://www.bodrumiff.com/index.html

Το φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους στην Αλικαρνασσό
https://www.hffestival.com/