Τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία – Πώς φτάσαμε στην εισβολή

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης (26 Δεκ. 1991), η Ουκρανία ανακήρυξε την ανεξαρτησία της στις 24 Αυγούστου 1991 και η ανεξαρτησία αυτή επικυρώθηκε με δημοψήφισμα την 1η Δεκεμβρίου 1991. Όμως παρέμεινε βαθιά συνδεδεμένη οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτισμικά με τη Ρωσία.

Η Ρωσία πάντα θεωρούσε την Ουκρανία ως: Κρίσιμη γεωπολιτική ζώνη ασφαλείας της, βασικό ιστορικό χώρο της ρωσικής ταυτότητας, κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο προς την Ευρώπη, γεωστρατηγικό βάθος και χώρο εισβολής από Δυσμών προς Ανατολάς στην Ρωσία, όπως συνέβη ιστορικά κατά το παρελθόν.

Η περιοχή της Ουκρανίας, μέρος της λεγόμενης Μεσευρώπης, αποτελεί σημαντικό μέρος της περιοχής εγγύς ασφάλειας της και άμυνας της και οι ανησυχίες ασφαλείας της θα εκφράζονταν με ένα “ρωσικό δόγμα Μονρόε”, κάτι που οι στρατηγιστές των ΗΠΑ, ουδόλως έλαβαν υπόψιν.

Η βασική αιτία της σύγκρουσης ήταν γεωστρατηγικών επιδιώξεων των ΗΠΑ, το δε “Deep State” των ΗΠΑ, επέβαλε τους σκοπούς και επιδιώξεις των σε έναν αδύναμο πρόεδρο και ακόμη και στις ευρωπαϊκές ηγεσίες, που δεν αντέδρασαν. Οι ΗΠΑ, Δύση, ΝΑΤΟ ήθελαν την Ουκρανία στην δυτική σφαίρα επιρροής (ΕΕ, ΝΑΤΟ). Το θέμα της σπουδαιότητας της Ουκρανίας και γιατί πρέπει να αφαιρεθεί από την σύνδεση με την Ρωσία, αναφέρεται χαρακτηριστικά στο βιβλίο του Ζ. Μπρεζίνσκι “Η Μεγάλη Σκακιέρα” που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις 9 Οκτωβρίου 1997 στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ομιλία Πούτιν στο Μόναχο

Η Ρωσία το θεωρούσε υπαρξιακή απειλή και ο πρόεδρος Πούτιν είχε προειδοποιήσει με εμφατικό τρόπο στην περίφημη Σύνοδο Ασφάλειας στο Μόναχο το 2007. Η ομιλία του Βλαντίμιρ Πούτιν στη Munich Security Conference (10 Φεβρουαρίου 2007) θεωρείται ιστορική, γιατί ήταν η πρώτη ανοιχτή ρήξη της Ρωσίας με τη μεταψυχροπολεμική δυτική τάξη. Τότε πολλοί τη θεώρησαν “σκληρή ρητορική”. Μετά το 2014 και το 2022, πολλοί την έβλεπαν ως προειδοποίηση για τη επερχόμενη μελλοντική σύγκρουση. Τα βασικά σημεία, στην ουσία ήταν οι επτά σοβαρές προειδοποιήσεις του Πούτιν προς την Δύση ήταν:

• Τέλος της μονοπολικής παγκόσμιας τάξης.
• Επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς.
• Αντιπυραυλική ασπίδα στην Ευρώπη.
•  Παρεμβάσεις και αλλαγές καθεστώτων.
• Υποβάθμιση του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου.
• Στρατικοποίηση του διαστήματος και νέοι εξοπλισμοί.
• Αναφέρθηκε στην Ουκρανία με έμμεση αλλά καθαρή αναφορά.

Η ομιλία έλεγε:

• Η Ρωσία επιστρέφει ως μεγάλη δύναμη.
• Το ΝΑΤΟ κοντά στα σύνορα είναι κόκκινη γραμμή
• Η μονοκρατορία ΗΠΑ θα προκαλέσει πόλεμο.
• Έρχεται νέα περίοδος ανταγωνισμού.

Η ανατροπή Γιανουκόβιτς

Οι ΗΠΑ, δεν έδωσαν σημασία, λόγω έπαρσης και ηγεμονικού μεγαλείου (μονοπολικός κόσμος). Και αποφάσισαν την αλλαγή καθεστώτος, με παρέμβαση στα εσωτερικά της Ουκρανίας. Τα γεγονότα του 2014 στην Ουκρανία, γνωστά ως Euromaidan, ξεκίνησαν ως λαϊκές διαδηλώσεις μετά την απόφαση του τότε Προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς να μην υπογράψει τη συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στρεφόμενος προς τη Ρωσία.

Ενώ στη Δύση τα γεγονότα αυτά περιγράφονται ως λαϊκή εξέγερση κατά της διαφθοράς, η Ρωσία και αρκετοί αναλυτές τα χαρακτηρίζουν ως πραξικόπημα που οργανώθηκε/υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ και τη Δύση. Ποιος, όμως, οργάνωσε την “Χρωματιστή Επανάσταση” το 2014: Η οργάνωση των διαδηλώσεων ήταν σύνθετη, με κύριους πρωταγωνιστές:

• Την ουκρανική Αντιπολίτευση: Κόμματα και ηγέτες της αντιπολίτευσης (όπως ο Αρσένι Γιατσενιούκ, ο Βιτάλι Κλίτσκο) που επιδίωκαν τη στροφή προς τη Δύση.
• ΜΚΟ & Ακτιβιστές: Ομάδες που χρηματοδοτούνταν από δυτικά κονδύλια (ΗΠΑ/ΕΕ) για την προώθηση της “δημοκρατίας”.
• ΗΠΑ – Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Οι ΗΠΑ παρείχαν σημαντική πολιτική και διπλωματική υποστήριξη.

Η Βικτώρια Νούλαντ, ως βοηθός Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις, κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα, ήταν η “αρχιτέκτονας” της αμερικανικής πολιτικής στο ουκρανικό ζήτημα εκείνη την περίοδο να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, καθώς η Ουάσιγκτον επιδίωκε την απομάκρυνση του Γιανουκόβιτς και την ένταξη της Ουκρανίας στη δυτική σφαίρα επιρροής.

Το σχέδιο οργανώθηκε από τις ΗΠΑ, κλιμακώθηκε σε σκληρές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις το 2014 με δεκάδες νεκρούς. Μετά την κλιμάκωση της βίας, ο πρόεδρος Γιανουκόβιτς εγκατέλειψε τη χώρα στις 21-22 Φεβρουαρίου 2014, και ανέλαβε μια φιλοδυτική κυβέρνηση. Η Μόσχα θεώρησε ότι η Νούλαντ και οι ΗΠΑ ενορχήστρωσαν πραξικόπημα, γεγονός που οδήγησε άμεσα στην προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και την έναρξη της σύγκρουσης στο Ντονμπάς. Τα γεγονότα του 2014 προκάλεσαν το τσουνάμι των εξελίξεων, που κατέληξαν στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Συγκεκριμένα προκάλεσαν:

• Ανατροπή της φιλορωσικής κυβέρνησης (Γιαννουκόβιτς), με πραξικοματικό τρόπο και τοποθέτηση φιλοδυτικού προέδρου (Ποροσένκο και μετά Ζελένσκι).
• Προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, με υβριδικό πόλεμο (πράσινα ανθρωπάκια), η δε προσάρτηση νομιμοποιήθηκε με δημοψήφισμα των κατοίκων της Κριμαίας, σύμφωνα με το παράδειγμα του Κοσόβου, κατά τους Ρώσους.
• Τον πόλεμο στο Ντονμπάς και την δημιουργία με την βοήθεια της Ρωσίας, δύο αυτόνομων δημοκρατιών του Λουχάνσκ και του Ντονιέσκ. που επικυρώθηκε η ύπαρξή των με τις Συμφωνίες Μίνσκ 1 και Μίνσκ 2 (2015) και υπογράφηκε από την Ουκρανία (Ποροσένκο), με εγγυητές την Γερμανία (Μέρκελ), Γαλλία (Ολάντ) και Ρωσία (Πούτιν).

Ο οκταετής πόλεμος στο Ντονμπάς

Οι Συμφωνίες Μινσκ 1,2 στην ουσία δεν εφαρμόσθηκαν ποτέ και είχαμε μια συνεχή σύγκρουση της Ουκρανίας και των δύο αυτόνομων περιοχών, μια σύγκρουση, ελάχιστα γνωστή, αφού κανένα από τα ΜΜΕ δεν έκανε λόγο. Σύμφωνα με την Τελική Αποτίμηση του ΟΑΣΕ (από 14/4/2014-31/12/2012) είχαν συμφωνηθεί 29 αποτυχημένες καταπαύσεις πυρός και υπήρχαν νεκροί και τραυματίες και από τις δύο πλευρές. Υπόψη ότι η Ελλάδα συμμετείχε στην αποστολή παρατηρητών του ΟΑΣΕ με 31 στελέχη, σε σύνολο 1301 παρατηρητών από 43 χώρες:

• Νεκροί: 14.400, εκ των οποίων 3.404 πολίτες του Ντονμπάς, 4.400 στρατιώτες του ουκρανικού στρατού και 6.500 στρατιώτες του στρατού του Ντονμπάς.
• Τραυματίες:37-39.000, εκ των οποίων 7.000 έως 9.000 πολίτες του Ντονμπάς, 13.800 έως 14.200 από τον ουκρανικό στρατό και 15.800 έως 16.200 από τις στρατιωτικές δυνάμεις του Ντονμπάς.

Στα τέλη του 2022, τόσο η πρώην Καγκελάριος της Γερμανίας Μέρκελ, όσο και ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ αποκάλυψαν ότι η Συμφωνία του Μινσκ, υπογράφηκε για να κερδηθεί χρόνος και να δημιουργηθεί ο νέος ουκρανικός στρατός, με σκοπό την κατάληψη (απελευθέρωση κατά τους Ουκρανούς) του Ντονμπάς (Λουχάνσκ και Ντονέσκ) και της Κριμαίας.

Από το 2014 έως το 2022 δημιουργήθηκε μια “παγωμένη σύγκρουση”. Η Ρωσία προετοίμαζε στρατιωτική επιλογή, ενώ η Ουκρανία αναδιοργάνωνε τον στρατό της με δυτική βοήθεια, και συνέχιζε την σύγκρουση στο Ντομπάς, μέχρι τις 24 Φεβρουαρίου του 2022, που έγινε η ρωσική εισβολή. Στα επόμενα άρθρα θα δούμε και θα αναλύσουμε από την στρατιωτική οπτική, τον πόλεμο, τις διάφορες φάσεις, τα σχέδια και τους σχεδιασμούς, τις απώλειες προσωπικού και υλικών και τις εκτιμήσεις για το μέλλον.