Σε ενεργειακή δίνη και η βιομηχανία χάρτινης συσκευασίας

Ξεναγός μας ο Βασίλης Έξαρχος, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Παραγωγών Χάρτινης Συσκευασίας (HPPA), που έχει “κύκλο εργασιών ο οποίος προσεγγίζει το ένα δισ. ευρώ με περισσότερους από 3.000 εργαζόμενους”. Ο νεοσύστατος Σύνδεσμος – ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2022 από την πλειοψηφία των εταιρειών κυματοειδούς συσκευασίας στην Ελλάδα – «εκπροσωπεί περισσότερα από το 80% της ελληνικής βιομηχανίας κυματοειδούς και χάρτινης συσκευασίας, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας παραγωγής».

Η διαδικασία παραγωγής περιλαμβάνει την μετατροπή του χαρτονιού σε φύλλα με “αυλακώσεις” (ένα κυματιστό στρώμα) μεταξύ των επενδύσεων, παρέχοντας ελαφριά, ανθεκτική και προστατευτική συσκευασία. Πάμε από την μεγάλη εικόνα στην μικρή, από τον πόλεμο στο Ιράν, που επεκτείνεται καθημερινά, εκεί όπου κάποιοι συνεχίζουν να επιχειρούν κάτω από δύσκολες συνθήκες, αν και δεν ανήκουν στην κατηγορία των ενεργοβόρων βιομηχανιών. 

Ζωντανό παράδειγμα των δυσκολιών της βιομηχανίας κυματοειδούς χάρτινης συσκευασίας, η διακοπή ρεύματος, η οποία συνέπεσε κατά την επίσκεψή μας στο εργοστάσιο Dunapack Packaging, μέλος του Ομίλου Prinzhorn – η διακοπή διήρκησε 3 ώρες, με κόστος που ξεπέρασε τις 50.000 ευρώ (!), όπως είπε ο κ. Έξαρχος, ο οποίος είναι και ο CEΟ της επιχείρησης: «Πριν από δύο χρόνια επενδύσαμε σε φωτοβολταϊκό σταθμό ισχύος 1,2 MW, αξιοποιώντας τις τελευταίες διαθέσιμες άδειες για net metering.

Το σύστημα αυτό σήμερα καλύπτει περίπου το 30% των συνολικών μας ενεργειακών αναγκών, μειώνοντας σημαντικά το κόστος λειτουργίας μας. Ωστόσο, μια νέα επένδυση σε φωτοβολταϊκά, αν και επιθυμητή από πλευράς μας, δεν είναι πλέον ουσιαστικά “εφικτή”, καθώς, αν επενδύσουμε σε νέο σύστημα, το υπάρχον καθεστώς net metering παύει να ισχύει και μεταπίπτει σε net billing.

Επίσης, σε κάθε νέο επενδυτικό σχέδιο επέκτασης εγκαταστάσεων υπάρχει πλέον απαίτηση βάσει νόμου να καλύπτεται τουλάχιστον το 30% των τετραγωνικών επέκτασης με φωτοβολταϊκά. Όμως, λόγω μη διαθεσιμότητας δικτύου, η απαίτηση αυτή είναι πρακτικά ανεφάρμοστη, καθώς δεν μπορούν να εγκριθούν νέες συνδέσεις. Έχουμε αξιολογήσει διεξοδικά λύσεις αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες), όμως το κόστος τους είναι απαγορευτικό» (σσ: net billing, κατανάλωση επί τόπου της ενέργειας που παράγεται και η πλεονάζουσα διοχετεύεται στο σύστημα έναντι αποζημίωσης ή αποθηκεύεται – εφόσον έχει εγκατασταθεί σύστημα αποθήκευσης – για μελλοντική χρήση. Το net metering επιτρέπει στους καταναλωτές που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια να την χρησιμοποιούν ανά πάσα στιγμή, αντί όταν αυτή παράγεται – η παραγόμενη ενέργεια δεν είναι απαραίτητο να ταυτοχρονίζεται με την καταναλισκόμενη, ουσιαστικά το δίκτυο χρησιμοποιείται ως μπαταρία).

Ανταγωνιστικός κλάδος και οικονομική αποτίμηση

Το κόστος ενέργειας για τα μέλη του Συνδέσμου, τα οποία αν και δεν περιλαμβάνονται στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα το 2026, αποτελώντας βασικό παράγοντα πίεσης στα λειτουργικά έξοδα, παρά την αποκλιμάκωση από τα ιστορικά υψηλά του 2022. Ο κλάδος (δηλώσεις προ πολέμου Ιράν)  επισημαίνει ότι «αν και η ανάπτυξη έφτασε το 35% και οι επενδύσεις τα 200 εκατομμύρια ευρώ, το υψηλό ενεργειακό κόστος απειλεί ακόμη και με λουκέτα κάποιες χαρτοποιίες.

Και τούτο παρά το γεγονός ότι ο κλάδος παραμένει ανταγωνιστικός και σε τροχιά εκσυγχρονισμού». Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου, τα μέλη του υπερβαίνουν τα 45, μεταξύ των οποίων είναι πολυεθνικές και εγχώριες εταιρείες του κλάδου, που «δραστηριοποιούνται σε όλο το φάσμα της παραγωγικής αλυσίδας, από την επεξεργασία πρώτων υλών έως την τελική μεταποίηση, συμβάλλοντας καθοριστικά στη βιομηχανική δραστηριότητα της χώρας».

Η κυματοειδής χάρτινη συσκευασία, τόνισε ο κ .Έξαρχος, «ήταν  από τους κλάδους που κράτησε ψηλά την Ελλάδα εν μέσω κορονοϊού, όταν η λεγόμενη “βαριά βιομηχανία” της, ο τουρισμός δηλαδή, είχε κλείσει. Ο κόσμος έμενε περισσότερο στα σπίτια του, έκανε πιο πολλές ηλεκτρονικές παραγγελίες, ενώ αυξήθηκε και το ποσοστό των φαγητών που έρχονταν από ηλεκτρονικές πλατφόρμες, όλο αυτό έδωσε ώθηση στη χάρτινη συσκευασία».

Η συσκευασία αυτή «αποτελεί βασικό υλικό της κυκλικής οικονομίας, καθώς είναι ανανεώσιμη πρώτη ύλη, 100% ανακυκλώσιμη και βιοδιασπώμενη -οι ίνες του μπορούν να ανακυκλωθούν περισσότερες από 25 φορές, και παράγεται κατά μέσο όρο από 88% ανακυκλωμένες ίνες- γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα αποδοτικό περιβαλλοντικά, δημιουργώντας έναν κλειστό κύκλο αξίας στον οποίο το χρησιμοποιημένο χαρτί επανέρχεται ως πρώτη ύλη στη βιομηχανική διαδικασία».

Η παγκόσμια βιομηχανία κυματοειδούς χαρτιού, η οποία αποτιμήθηκε σε πάνω από 140 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 και προβλέπεται να αυξηθεί πάνω από 4% ετησίως, είναι ο κυρίαρχος, οικολογικός τομέας συσκευασίας. Με γνώμονα το ηλεκτρονικό εμπόριο και τη βιωσιμότητα, παρέχει ελαφριές, ανθεκτικές και ανακυκλώσιμες λύσεις αποστολής. Η ευρωπαϊκή αγορά χαρτιού και κυματοειδών συσκευασιών, «η οποία εκτιμάται σε σχεδόν 60 δισεκατομμύρια ευρώ, καλύπτει τρία κύρια τμήματα: κυματοειδές χαρτόνι (67% της αγοράς σε αξία), χαρτόκουτα (24%) και χάρτινες συσκευασίες (11%). Η Γερμανία είναι η κύρια αγορά, ακολουθεί η Ιταλία, η Γαλλία και η  Ισπανία».

Η βιομηχανία κυματοειδούς συσκευασίας κινείται προς τον αυτοματισμό, αξιοποιώντας προηγμένη εκτύπωση (ψηφιακή/φλεξογραφική) και σχέδια ακριβείας. «Μέσα από αναβαθμίσεις εξοπλισμού και βελτιστοποίηση σχεδιασμού, επιτεύχθηκε μείωση του βάρους ανά τετραγωνικό μέτρο κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες, με σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη, την στιγμή κατά την οποία η ανακύκλωση στην χώρα μας είναι πολύ πιο κάτω (44%) από τον μέσο όρο της Ευρώπης, που αγγίζει το 75%». Ο HPPA «λειτουργεί ως εκπρόσωπος του κλάδου σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη, την τεχνολογική εξέλιξη και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής παραγωγής».

Διεθνώς «η αγορά κυματοειδούς χαρτονιού «αναμένεται να φτάσει περίπου τα 210 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2034, σημειώνοντας αύξηση 4,71%. Η ταχεία επέκταση του ηλεκτρονικού εμπορίου, η ζήτηση για βιώσιμες συσκευασίες και η απομάκρυνση από τα πλαστικά μιας χρήσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες ανάπτυξης. Παράλληλα, η ενσωμάτωση του αυτοματισμού που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη και της προγνωστικής ανάλυσης στη βιομηχανία κυματοειδών χαρτόκουτων φέρνει επανάσταση στην αγορά. Σε μια έξυπνη διαδικασία κατασκευής, το υλικό αξιοποιείται πλήρως, γεγονός που μειώνει τα απόβλητα και επιτρέπει την ταχεία ανταπόκριση στις αλλαγές της αγοράς, ιδίως στους τομείς των καταναλωτικών αγαθών ευρείας κατανάλωσης, του ηλεκτρονικού εμπορίου και των ηλεκτρονικών ειδών».