“Όλες οι Κυριακές”: Μία ταινία για τη τάση των νέων στον μοναχισμό

Μία ιστορία ενηλικίωσης από μία αρκετά ενδιαφέρουσα Ισπανίδα δημιουργό, το “Όλες οι Κυριακές” (“Los Domingos”/”The Sundays”) της Αλάουδα Ρουίθ ντε Αθούα (Alauda Ruiz de Azúa) κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον και την προσοχή του κοινού, με μία αφηγηματική αρτιότητα, εστιάζοντας στην 17χρονη Αϊνάρα, που σκέφτεται σοβαρά να στραφεί στο μοναχισμό και να αφήσει πίσω της κάθε κοσμική προοπτική, ένα θέμα αρκετά λεπτό και περίπλοκο για την ανθρώπινη ψυχή.

Η Αλάουδα Ρουίθ ντε Αθούα, που υπογράφει και το σενάριο, προσέχει πολύ στην αφήγησή της να μη θίξει καμία πλευρά από τις εμπλεκόμενες και παρουσιάζει με ίσες αποστάσεις και τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές στο λεπτό αυτό ζήτημα. Από τη μία έχουμε την εκδοχή μίας πιστής, ενός πιστού, που βλέπει τον μοναχισμό ή τη σχέση με το Θεό ως κάτι υπαρκτό, ζωντανό και αντλεί δύναμη, ζωή, ασφάλεια και μία ευτυχία, που δεν μπορεί ακριβώς να περιγράψει με λόγια. Από την άλλη έχουμε την εκδοχή ενός κοσμικού ανθρώπου, που θεωρεί είτε παρωχημένη την παραπάνω εκδοχή, είτε μεσαιωνική, παρελθοντική, που τρέφεται από τον θεσμό της εκκλησίας, η οποία εκμεταλλεύεται το θρησκευτικό συναίσθημα των ανθρώπων.

Η ταινία αναπτύσσει και τις δύο εκδοχές περίτεχνα. Η μία εκδοχή εκφράζεται άψογα από τη αγνότητα που εκπέμπει η Αϊνάρα, με την ερμηνεία της νεαρής Μπλάνκα Σορόα (Blanca Soroa), που αποτυπώνει εξαιρετικά την έφηβη που νιώθει μία θεία κλήση, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να ξεδιαλύνει μέσα της όλο αυτό το συναίσθημα, που την κατακλύζει όταν επισκέπτεται ένα συγκεκριμένο μοναστήρι και όταν συμμετέχει στις θείες λειτουργίες του μοναστηριού.

Η δεύτερη εκδοχή εκφράζεται από τη θεία του κοριτσιού, που σταδιακά εκφράζει τη δυσπιστία της στην εκκλησία, το μοναχισμό, όλο το οικοδόμημα της πίστης, μία γυναίκα κοσμικής λογικής, με αναζητήσεις που τελείωσαν στη δική της εφηβεία μετά από άσχημες προσωπικές εμπειρίες ή αδιαφορία ή που εν τέλει απέρριψε την ύπαρξη του Θεού. Η Μάιτε βρίσκεται κοντά συναισθηματικά με την ανιψιά της, η οποία έχει χάσει τη μητέρα της σε μικρή ηλικία, ώστε να λειτουργεί απέναντί της σαν υποκατάστατο της μητέρας της.

Ο πατέρας της Αϊνάρα ξαναπαντρεύτηκε, έκανε κι άλλα παιδιά και δείχνει ουσιαστικά απορροφημένος με τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες, χωρίς όμως να είναι αδιάφορος για τις επιλογές της κόρης του. Η γιαγιά της, επίσης, της προσφέρει όσο μπορεί τρυφερότητα, καθώς η πολυπληθής οικογένεια στέκεται με αμηχανία απέναντι στην εκφρασμένη επιθυμία της νεαρής Αϊνάρα να μονάσει.

Τα κοινωνικά διλήμματα της ταινίας

Η σκηνοθέτης θέτει πολλά ερωτήματα απέναντι στη σύγχρονη κοινωνία και τον τρόπο που αντιμετωπίζει τέτοια θέματα. Η καθολική Ισπανία, όπως και η δική μας ορθόδοξη κοινωνία, που έχει τον μοναχισμό αναπόσπαστο κομμάτι της παράδοσής της, πάντα έρχεται σε αυτά τα διλήμματα όταν νέοι άνθρωποι αποφασίζουν να ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο.

Και σε όλο αυτό το μονοπάτι υπάρχουν σχεδόν πάντοτε εκείνοι που αντιδρούν, εκείνοι που θα στηλιτεύσουν το θεσμό του μοναχισμού, τη διοικούσα εκκλησία, το Θεό, τα πάντα γύρω από αυτόν. Υπάρχουν και οι άλλοι, που στέκονται σιωπηλοί και σκεπτικοί, καθώς και οι πιστοί που βλέπουν με χαρά μία τέτοια απόφαση, η οποία συνήθως συνοδεύεται με χαρισματικού τύπου αφηγήσεις, θαυματουργικές θείες παρεμβάσεις και εμπειρίες.

Αυτά τα θέματα τα θίγει ισορροπημένα η Αλάουδα Ρουίθ ντε Αθούα, επιτρέποντας όμως έναν υπέρμετρο συναισθηματισμό στην προσέγγιση του θείου καλέσματος. Και αν μπορούμε να πούμε κάτι ελλιπές σε όλη την αφήγηση είναι αυτή η οπτική, που καταφέρεται σε υπερβολικές συναισθηματικές εκρήξεις και μία ασάφεια όσον αφορά τις τελικές επιλογές του κοριτσιού, όπως και στην ασάφεια της τόσης αρνητικότητας της θείας απέναντι σε αυτή την οπτική.

“Όλες οι Κυριακές”

Στην ουσία, το δίλημμα που τέθηκε δεν τέθηκε με όρους λογικής ανάλυσης όσο συναισθηματικής φόρτισης ή αποφόρτισης. Και οι δύο πλευρές το θέμα το προσέγγιζαν συναισθηματικά και τα επιχειρήματα εκατέρωθεν έμοιαζαν έωλα, διότι κανείς δεν μπορεί να πείσει κανέναν να πιστέψει στο Θεό με λογικά επιχειρήματα, όπως και το αντίθετο. Παράλληλα, όμως, η Αλάουδα Ρουίθ ντε Αθούα τολμά να αναπτύξει ένα πολύ ιδιαίτερο θέμα σε μία κοινωνία που μοιάζει από-πνευματικοποιημένη, αδιάφορη για τα θεία, επικεντρωμένη σε μία καταναλωτική, υλιστική κοινωνία, με στόχους την καριέρα, τα χρήματα, τις καθημερινές ανάγκες, την ηδονή και την προσωπική απόλαυση. Και δεν τα αποφεύγει αυτά η ταινία.

Η Αινάρα γοητεύεται και έλκεται από νεαρά αγόρια, έρχεται κοντά με ένα από αυτά, αλλά και αυτό με μία αγνότητα, μία προσέγγιση που δεν την ταλανίζει τόσο, όσο την κατευθύνει ακόμα πιο κοντά στην απόφαση να υπηρετήσει τα θεία. Αυτές οι διαφοροποιήσεις εκφράσεων των νέων, συνομηλίκων της Αινάρα μοιάζουν να έχουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον στην αφήγηση, παρά η άγονη και εμμονική άρνηση της θείας, καθώς και η αμήχανη, αμφίρροπη και ασαφής εικόνα του πατέρα.

Στο τέλος, η σκηνή που λύνει το πρόβλημα της τελικής επιλογής είναι η θερμή προσευχή της νεαρής μπροστά στον εσταυρωμένο, τα δάκρυά της, και η φιγούρα του βιολογικού της πατέρα να μένει να την κοιτάζει ακόμα μια φορά αμήχανα. Είναι σίγουρα εντελώς διαφορετικός ο τρόπος που θα δει κανείς αυτή την επιλογή και προσέγγιση στην ορθόδοξη παράδοση, παρόλα αυτά, το θέμα που επιλέγει εδώ η Αλάουδα Ρουίθ ντε Αθούα είναι αρκετά καίριο, δεδομένου ότι η σύγχρονη κοινωνία συχνά αναζητάει πνευματικές διεξόδους, εξολοκλήρου πιεσμένη από την ακόρεστη υλιστική της εκδοχή.

Η ταινία διεκδίκησε στην Ισπανία 13 Γκόγια και κέρδισε το βραβείο καλύτερης ταινίας στο φεστιβάλ Σαν Σεμπαστιάν. Σκηνοθετικά υπηρετείται με απλότητα, συχνά προσανατολισμένη στην αθωότητα που εκπέμπει το πρόσωπο της εξαιρετικής Μπλάνκα Σορόα, η οποία και κερδίζει ουσιαστικά το βλέμμα του κοινού, χωρίς να υστερούν οι υπόλοιποι στη συμμετοχές τους.