Οικονομικό σοκ από τον πόλεμο: Απειλή για την παγκόσμια οικονομία και την Τουρκία

Το κόστος των πυρομαχικών, οι καθημερινές δαπάνες των ναυτικών δυνάμεων, οι αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και οι διαταραχές στις εμπορικές οδούς έχουν ήδη αρχίσει να δημιουργούν έντονες πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία. Το ζήτημα αυτό φαίνεται να προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία και στον πρόεδρο Τραμπ καθώς η οικονομική διάσταση του πολέμου γίνεται ολοένα πιο εμφανής.

Καθώς το ημερήσιο κόστος των επιχειρήσεων αυξάνεται, αυξάνονται και οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Οι σύγχρονοι πόλεμοι χαρακτηρίζονται από το εξαιρετικά υψηλό κόστος της στρατιωτικής τεχνολογίας, κάτι που αποτυπώνεται ξεκάθαρα στη σύγκρουση με το Ιράν.
Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει στην περιοχή ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων, των οποίων το ημερήσιο λειτουργικό κόστος υπολογίζεται περίπου στα 6–8 εκατομμύρια δολάρια. Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνονται επιπλέον δαπάνες όπως καύσιμα, συντήρηση, προσωπικό και αεροπορικές επιχειρήσεις, οι οποίες ανεβάζουν το συνολικό κόστος ακόμη υψηλότερα.
Παράλληλα, η μεταφορά συστημάτων αεράμυνας THAAD και μονάδων πεζοναυτών από περιοχές όπως η Κορέα και η Ιαπωνία προς τη Μέση Ανατολή αποκαλύπτει το μέγεθος των στρατιωτικών δαπανών. Το θέμα έχει ήδη αρχίσει να συζητείται έντονα στο Κογκρέσο των ΗΠΑ.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το κόστος των πυρομαχικών που χρησιμοποιούνται στις επιχειρήσεις. Ενδεικτικά:

• Ένας πύραυλος THAAD κοστίζει περίπου 12–13 εκατομμύρια δολάρια.
  Πύραυλοι αεράμυνας τύπου Patriot missile system κοστίζουν περίπου 3–4 εκατομμύρια δολάρια ανά μονάδα.
• Ένας πύραυλος cruise Tomahawk cruise missile κοστίζει περίπου 1,5–2 εκατομμύρια δολάρια.
• Οι κατευθυνόμενες βόμβες ακριβείας κοστίζουν 20.000 έως 80.000 δολάρια η καθεμία.

Με βάση αυτούς τους υπολογισμούς, το κόστος μιας εβδομάδας εντατικών αεροπορικών επιθέσεων μπορεί να φτάσει σε αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια μόνο σε πυρομαχικά. Το γεγονός ότι η κατανάλωση αυτών των κρίσιμων όπλων ξεπερνά την ταχύτητα παραγωγής τους προκαλεί ήδη ανησυχία τόσο σε στρατιωτικούς αξιωματούχους όσο και σε ορισμένους κύκλους του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Ζημιές στις υποδομές του Ιράν

Στο Ιράν έχουν υποστεί ζημιές:

• στρατιωτικές αεροπορικές και ναυτικές βάσεις
• εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων
• υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου
• λιμενικές εγκαταστάσεις

Επιπλέον, έχουν πληγεί εγκαταστάσεις διπλής χρήσης όπως υπουργεία, διοικητικά κτίρια, τηλεπικοινωνιακά κέντρα, το κρατικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο και κρίσιμες εγκαταστάσεις logistics.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, οι υλικές ζημιές των πρώτων εβδομάδων του πολέμου υπολογίζονται ήδη μεταξύ 10 και 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί δραματικά αν στοχοποιηθούν περισσότερο οι ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Το Στενό του Ορμούζ

Στην καρδιά της κρίσης βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο. Περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου περνά από το στενό αυτό, ενώ από εκεί μεταφέρεται και μεγάλο μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι εάν πληγούν οι ενεργειακές του εγκαταστάσεις, θα μπορούσε να στοχοποιήσει ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, γεγονός που θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου έως και τα 200 δολάρια το βαρέλι.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Ενέργειας έχει δηλώσει ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, τα οποία όμως επαρκούν συνήθως για περίπου 90 ημέρες εισαγωγών.

Επιπτώσεις στις οικονομίες του Κόλπου

Η κρίση επηρεάζει ήδη τις οικονομίες του Περσικού Κόλπου. Ο τουρισμός, οι κατασκευές και οι ξένες επενδύσεις είναι οι τομείς που πλήττονται πρώτοι.
Χώρες όπως τα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη διεθνή αεροπορική κίνηση και στον τουρισμό που συνδέεται με την ασφάλεια και σταθερότητα. Η περιφερειακή αστάθεια απειλεί αυτή την εικόνα και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Αερομεταφορές και ασφάλεια τροφίμων

Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν ήδη ακυρώσει πολλές πτήσεις λόγω κλειστών εναέριων χώρων και αυξημένων ασφαλιστικών εξόδων. Εκτιμάται ότι οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες της περιοχής υφίστανται απώλειες 10–30 εκατομμυρίων δολαρίων ημερησίως.

Ταυτόχρονα, η ασφάλεια τροφίμων αποτελεί σοβαρό ζήτημα. Οι χώρες του Κόλπου εισάγουν το μεγαλύτερο μέρος των τροφίμων τους, μεγάλο ποσοστό των οποίων μεταφέρεται μέσω του Στενού του Ορμούζ. Εάν η σύγκρουση παραταθεί, οι τιμές τροφίμων μπορεί να αυξηθούν σημαντικά και να εμφανιστούν προβλήματα εφοδιασμού.

Οι επιπτώσεις στην Τουρκία

Η Τουρκία, ως χώρα που εισάγει ενέργεια, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις αυξήσεις των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Οι βασικές οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να είναι:

• αύξηση του κόστους εισαγωγών ενέργειας
• άνοδος του πληθωρισμού
• διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών

Στον τουρισμό ενδέχεται να υπάρξουν δύο διαφορετικά σενάρια: κάποιοι τουρίστες μπορεί να επιλέξουν την Τουρκία αντί για τον Κόλπο, αλλά η γενικότερη εικόνα περιφερειακής αστάθειας μπορεί να μειώσει συνολικά τη ζήτηση.