Βέλγιο: Στο σκαμνί 93χρονος πρώην Επίτροπος για τον ρόλο του στην δολοφονία Λομούμπα

Δικαστήριο των Βρυξελλών παρέπεμψε σε δίκη έναν διακεκριμένο πρώην διπλωμάτη και Επίτροπο στην ΕΕ, για τη δολοφονία του Πατρίς Λουμούμπα, του πρώτου πρωθυπουργού του ανεξάρτητου Κονγκό, προκειμένου να ρίξει φως στις σκοτεινές, μέχρι και σήμερα, συνθήκες του θανάτου του.

Ο Λουμούμπα ανέλαβε πρωθυπουργός της χώρας, η οποία σήμερα αποκαλείται Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, αμέσως μόλις ανέκτησε την ανεξαρτησία της από το Βέλγιο το 1960. Λίγους μήνες αργότερα ανατράπηκε και σκοτώθηκε από αυτονομιστές αντάρτες, υποστηριζόμενους από το Βέλγιο, στις 16 Ιανουαρίου 1961.

Μια έρευνα του βελγικού κοινοβουλίου για τη δολοφονία του Λουμούμπα κατέληξε το 2002 στο συμπέρασμα ότι το Βέλγιο ήταν «ηθικά υπεύθυνο» για τον θάνατό του. Όμως η δίκη του 93χρονου σήμερα κόμη Ετιέν Νταβινιόν, πρώην Επιτρόπου της ΕΕ που τότε ήταν στα πρώτα βήματα της διπλωματικής καριέρας του, συνιστά την πρώτη δίωξη για τη δολοφονία.

Οι εισαγγελικές αρχές λένε ότι ο Νταβινιόν, που κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου, συμμετείχε στην παράνομη κράτηση ή μεταφορά του Λουμούμπα και του στέρησε το δικαίωμα σε μια δίκαιη δίκη. Λένε επίσης ότι τον υπέβαλε σε «εξευτελιστική και υποτιμητική μεταχείριση». Παράλληλα, κατηγορείται για ανάμιξη στις δολοφονίες δύο πολιτικών συμμάχων του Λουμούμπα, του Μορίς Μπολό και του Ζοζέφ Οκιτό.

Όλοι οι υπόλοιποι ύποπτοι στην υπόθεση αυτή έχουν πεθάνει. Ο Νταβινιόν δεν βρισκόταν σήμερα στο δικαστήριο και ο δικηγόρος του δεν απάντησε στο αίτημα για κάποιο σχόλιο. Είναι ΄λενα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, λέει η εγγονή του Λουμούμπα

Αν και η κυβέρνηση του άντεξε μόνο τρεις μήνες, ο Λουμούμπα έγινε σύμβολο της αποαποικιοποίησης, σε μια περίοδο που οι αφρικανικές χώρες ασκούσαν πιέσεις στην Ευρώπη για να ανακτήσουν την ανεξαρτησία τους. Θεωρείται μέχρι και σήμερα λαϊκός ήρωας.

Η δολοφονία του σηματοδότησε μια δυσοίωνη καμπή για το Κογκό, μια χώρα που διαθέτει τεράστια αποθέματα μεταλλευμάτων – όπως χαλκό, κοβάλτιο, χρυσό και ουράνιο -, όμως οι πολίτες της ζουν υπό δικτατορικά καθεστώτα ή υπό την απειλή ένοπλων συρράξεων σχεδόν καθ’ όλη την ιστορία της μετά την ανεξαρτησία.

Αν και δημοσίως διακήρυτε την ουδετερότητά του, τα ανοίγματα του Λουμούμπα προς τη Σοβιετική Ένωση στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου σήμαναν συναγερμό στη Δύση και ορισμένοι ιστορικοί κατηγόρησαν τη CIA για ανάμιξη στον θάνατό του.

Τα επιζώντα μέλη της οικογένειάς του ζητούσαν όλα αυτά τα χρόνια να εξεταστεί η υπόθεση, κάτι που ανέλαβαν τελικά να κάνουν οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς του Βελγίου.

«Είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση», είπε η εγγονή του Λουμούμπα, Γιέμα, στο πρακτορείο Reuters. «Αυτό που θέλουμε είναι να αναζητήσουμε την αλήθεια και να βρούμε ποιος ευθύνεται», πρόσθεσε.

Αφού υπηρέτησε στο Κονγκό, ο Νταβινιόν – γόνος βελγικής οικογένειας ευγενών – ακολούθησε διπλωματική καριέρα και έφτασε να γίνει ο πρώτος επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας και Επίτροπος στην ΕΕ, μεταξύ 1977-85. Αργότερα έγινε πρόεδρος της βελγικής εταιρείας holding Societe Generale de Belgique και μέλος στα διοικητικά συμβούλια πολλών εισηγμένων εταιρειών. Ο βασιλιάς Φίλιππος του Βελγίου του απένειμε τον τίτλο του κόμη το 2018.

Ποιος είναι ο Ετιέν Νταβινιόν

Ελάχιστοι Βέλγοι πολιτικοί και διπλωμάτες θα μπορούσαν να καυχηθούν ότι είχαν για συνομιλητές τους τον Χένρι Κίσινγκερ, τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ και τον Ζακ Ντελόρ, χωρίς να υπολογίσουμε τους εστεμμένους, τους πρωθυπουργούς και τους επιχειρηματίες. Στις αρχές του 1960 ο Ετιέν Νταβινιόν ήταν ακόμη ασκούμενος διπλωμάτης όταν συμμετείχε, ως παρατηρητής, στις συνομιλίες μεταξύ των ηγετών του Βελγίου και του Κονγκό που οδήγησαν στην ανεξαρτησία της αφρικανικής χώρας. «Ήταν μια αποφασιστική καμπή της καριέρας μου», δήλωνε σε ένα ντοκιμαντέρ του 2019 αφιερωμένο στον ίδιο.

Σε εκείνες τις συνομιλίες σφυρηλάτησε σχέσεις που τον κατέστησαν ειδικό σε ό,τι αφορούσε τις υποθέσεις του Κονγκό και τα συμφέροντα του Βελγίου, τα οποία συνέχισε να υπερασπίζεται μετά την ανεξαρτησία, τον Ιούνιο του 1960. Στην κοινοβουλευτική έρευνα για τη δολοφονία του Λουμούμπα γίνεται αναφορά σε ένα τηλεγράφημα που έστειλε τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς στους ανωτέρους του, δηλώνοντας: «Πρωταρχικό πρόβλημα φαίνεται επομένως η απομάκρυνση του Λουμούμπα».

Ο ήρωας της ανεξαρτησίας του Κονγκό, με τις εθνικιστικές θέσεις που υιοθετούσε, θεωρήθηκε απειλή για τη βελγική κυριαρχία. Ο Νταβινιόν φέρεται ότι διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στη μεταφορά του στην αποσχισθείσα Κατάνγκα, κάτι που εκείνος διαψεύδει.

Ο πατέρας του συνάντησε τον Χίτλερ

Γεννημένος το 1932 στη Βουδαπέστη, σε μια μεγαλοαστική, καθολική οικογένεια, ο Ετιέν Νταβινιόν πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής ηλικίας του στην Ελβετία και κατόπιν στο Βερολίνο, όπου ο πατέρας του ήταν πρεσβευτής, εν μέσω του Γ΄ Ράιχ. Εκεί συνέβη ένα γεγονός που άφησε ένα σκοτεινό σημάδι στην ιστορία της οικογένειας: ο διπλωμάτης πατέρας δεν κατάφερε να πείσει τον τότε βασιλιά του Βελγίου Λεοπόλδο Γ΄ να μην συναντήσει τον Αδόλφο Χίτλερ. Αντιθέτως, από πίστη στον βασιλιά του, τον συνόδευσε τον Νοέμβριο του 1940 στο Μπερχτεσγκάντεν. Λόγω του γεγονότος αυτού θεωρήθηκε «ύποπτος συνεργασίας» με τους Ναζί και η καριέρα του καταστράφηκε, όπως έγραψε ο ίδιος ο Ετιέν Νταβινιόν στην αυτοβιογραφία του «Αναμνήσεις από τρεις ζωές».

Ο γιος του το βίωσε ως «αδικία» και αποφάσισε ότι «θα έχει ο ίδιος τον έλεγχο της ζωής του», εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Νικολά Ντελβό, ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ του 2019 για το RTBF. Ακολουθώντας τα χνάρια του πατέρα και του παππού του, έγινε διπλωμάτης, αφού πέτυχε στον διαγωνισμό του υπουργείου Εξωτερικών, το 1959, σε μια εποχή που όλα τα βλέμματα στο Βέλγιο ήταν στραμμένα στο Κονγκό.

Αφού υπηρέτησε επί δύο δεκαετίες στο διπλωματικό σώμα, ανέλαβε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδιος για τη βιομηχανία, μεταξύ 1981-85, σε μια εποχή που η ευρωπαϊκή σιδηδρουργία παράκμαζε, οδηγώντας σε οδυνηρές αναδιαρθρώσεις και απώλειες χιλιάδων θέσεων εργασίας. Μέντοράς του ήταν ο υπουργός Πολ Ανρί Σπάακ, ένας από τους «πρωτεργάτες» της ενωμένης Ευρώπης.

Το όνομά του συνδέθηκε επίσης με μεγάλες τράπεζες και εταιρείες, όπως οι Fortis και Brussels Airlines, κοινό σημείο των οποίων ήταν ότι τελικά κατέληξαν να πουληθούν σε ξένους ομίλους. «Αυτοί που λένει ότι πούλησα τα κοσμήματα του στέμματος είναι βλάκες!», είχε δηλώσει ο ίδιος το 2018.

Πηγή: ΑΠΕ:ΜΠΕ