Στερεύει από στρατιώτες το Κίεβο – Συναγερμός για τις λιποταξίες

Σύμφωνα με την kyivindependent o Μιχαήλ Φεντόροφ συναντήθηκε με πεζικάριους από 13 διαφορετικές μονάδες που πολεμούν στην πρώτη γραμμή. Ο υπουργός Άμυνας είπε: «Συζητήσαμε την πραγματική κατάσταση στο μέτωπο και καταγράψαμε προβληματικά ζητήματα, όπως την μεγάλη διάρκεια παραμονής στις θέσεις στην πρώτη γραμμή, την πολυπλοκότητα των εισόδων και εξόδων, τον περίπλοκο ανεφοδιασμό υπό τις συνεχείς ρωσικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, την ποιότητα της εκπαίδευσης των στρατιωτικών, την παροχή μη επανδρωμένων αεροσκαφών και του απαραίτητου εξοπλισμού, το ηθικό και την επικοινωνία στην πρώτη γραμμή».

Είναι μια σπάνια, αν όχι και η πρώτη ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ηγεσίας και στρατιωτών του απλού πεζικού, το οποίο αντιμετωπίζει και τις πιο εξαντλητικές και απειλητικές για την ζωή συνθήκες στην πρώτη γραμμή.

Καθώς ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας εισέρχεται στο πέμπτο έτος, το ανθρώπινο δυναμικό εξακολουθεί να αποτελεί το πιο πιεστικό ζήτημα για το Κίεβο. Οι ίδιοι οι Ουκρανοί δηλώνουν ότι αυτό συμβαίνει τη στιγμή που η Ρωσία συνεχίζει να είναι σε θέση να στρατολογεί δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες εθελοντικά, με μπόνους. Στην Ουκρανία γνωρίζουν πολύ καλά ότι έχει κορυφωθεί η βίαιη επιστράτευση, κάτι που  απασχολεί πολύ και την κοινωνία.

Καταγράφεται κατά συνέπεια έλλειψη ηθικού και μαχητικότητας μεταξύ των στρατευσίμων, αφού επιστρατεύονται με το ζόρι. Όμως και οι συνθήκες στο μέτωπο οδηγούν διαρκώς σε λιποταξίες. Αυτές μέσα στο 2025 έφθασαν τις 250.000, γράφουν τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης. Ένας βασικός λόγος είναι και ότι πέρσι αναπτερώθηκαν οι ελπίδες για ειρηνευτική συμφωνία και οι στρατιώτες ευλόγως δεν ήθελαν να είναι οι τελευταίοι νεκροί ενός πολέμου που λήγει. Αυτό δυστυχώς δεν επιβεβαιώθηκε και ο πόλεμος συνεχίζεται με σχεδόν αμείωτη ένταση, όμως η ψευδαίσθηση ότι επίκειται η ειρηνευτική συμφωνία είναι σημαντικός παράγοντας για όποιον μάχεται  στο μέτωπο και αντιμετωπίζει καθημερινά τον θάνατο.

Τα στοιχεία για τις λιποταξίες

Το 2022 και το 2023 οι λιποταξίες ήταν πολύ λιγότερες: Τον πρώτο χρόνο του πολέμου καταγράφηκαν μόνον 8.000 λιποταξίες και περίπου 10.000 εγκαταλείψεις μονάδας χωρίς άδεια, το 2023 καταγράφηκαν 16.000 λιποταξίες και 30.000 περιπτώσεις αυθαίρετης εγκατάλειψης μονάδας, το 2024 αναφέρονται 100.000 (αλλά χωρίς στοιχεία επίσημα) και 250.000 για το 2025, αν και ο αριθμός αυτός μπορεί να είναι συνολικός μαζί με του 2024.

Δεν υπάρχουν εν τω μεταξύ στοιχεία για την ανυποταξία, δηλαδή πόσοι κρύβονται για να μην στρατευθούν και πόσοι έφυγαν στο εξωτερικό για τον ίδιο λόγο. Πάνω από 200.000 νεαροί και νέοι άνδρες πάντως ζουν μόνον στην Γερμανία, αποφεύγοντας να γυρίσουν στην πατρίδα τους, όσο κρατάει ο πόλεμος. Άγνωστο πόσοι στρατεύσιμοι ζουν στην Πολωνία – πάντως πάρα πολλοί – και στη Βρετανία.

Και στην Ρωσία υπάρχουν λιποτάκτες, αλλά το πρόβλημα εκεί δεν είναι τόσο οξύ. Σύμφωνα με δυτικά μέσα το 2024 καταγράφηκαν 10.308 λιποταξίες. Όμως έχουν βγει μόνον 684 καταδικαστικές αποφάσεις από ρωσικά δικαστήρια για λιποταξία και δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιοι αριθμοί ευσταθούν ως προς την Ρωσία.

Στην Ουκρανία οι αριθμοί δημοσιεύθηκαν από την εισαγγελία. Στη σύσκεψη που έγινε για το πρόβλημα, εκτιμάται ότι οι στρατιώτες δεν αντέχουν το γεγονός ότι παραμένουν επί μεγάλα διαστήματα στο μέτωπο, καθώς υπάρχει πλέον μικρός αριθμός ενστόλων και δεν μπορούν να αναπληρωθούν τα κενά σκοτωμένων στρατιωτών, ή ενστόλων που κουράστηκαν. Πολλοί αναγκάζονται να περνούν μήνες ολόκληρους στο μέτωπο, καθώς είναι αδύνατες οι εναλλαγές. Η αντικατάστασή τους δεν οφείλεται αποκλειστικά την αριθμητική υστέρηση, αλλά και στο ότι οι ρωσικές δυνάμεις διακόπτουν τις γραμμές ανεφοδιασμού και μετακίνησης.

Ο Φεντόροφ θεωρεί ότι το πρόβλημα εν μέρει τουλάχιστον θα λυθεί καθορίζοντας συγκεκριμένες περιόδους υπηρεσίας και δίνοντας οικονομικά κίνητρα – όμως στην πράξη και τα δύο σκοντάφτουν σε ανυπέρβλητα εμπόδια, καθώς η Ουκρανία αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να πληρώσει μισθούς στρατιωτών, ή αποζημιώσεις συγγενών θανόντων στο πεδίο της μάχης, ο δε αριθμός εν δυνάμει στρατιωτών μειώνεται μέρα με τη μέρα.

Μαρτυρία αντιρρησία συνείδησης 

Έκθεση του ΟΗΕ που αφιερώνει 20 σελίδες στη βία που ασκείται από τους Ρώσους και μια σελίδα στην αντίστοιχη που ασκείται από Ουκρανούς, αναφέρει για τους τελευταίους ότι βασανίζουν αντιρρησίες συνείδησης στο πλαίσιο της αναγκαστικής επιστράτευσης. Στο euronews που τηρεί φιλοευρωπαϊκή στάση, προ τριμήνου δημοσιεύθηκε η συνέντευξη ενός αντιρρησία συνείδησης, που φρόντισε να μεταναστεύσει στην Γερμανία, μόλις έγινε σαφές ότι επίκειται πόλεμος, το 2021.

«Ο πόλεμος είναι περιττός. Το 75% ψήφισε τον Ζελένσκι στις ουκρανικές προεδρικές εκλογές επειδή είχε πει ότι θα κάνει τα πάντα για να μην σκοτωθεί ούτε ένας στρατιώτης», λέει ο νεαρός αντιρρησίας που ζει στην Κολωνία. «Κι εγώ γι’ αυτό τον ψήφισα το 2019», λέει ο νεαρός, που τώρα το μόνο που θέλει είναι να πάρει τη γερμανική υπηκοότητα.

Όταν έφυγε το 2021 από την πατρίδα του, η Ρωσία είχε ήδη προσαρτήσει την Κριμαία και στο Ντονμπάς εξελισσόταν εμφύλιος πόλεμος στην ουσία. Ουκρανοί στρατιώτες, αλλά και παραστρατιωτικοί, σκοτώνονταν εκεί, όπως και ρωσόφωνοι ή Ουκρανοί κομμουνιστές που ταυτίζονταν με τους ρωσόφωνους των περιφερειών αυτών, καθώς και αντιευρωπαϊστές Ουκρανοί που ήταν υπέρ των καλών σχέσεων με τη Ρωσία. Η υπόσχεση του Ζελένσκι για ειρήνη ήταν ένας από τους κύριους λόγους για τη σαρωτική εκλογική νίκη του, αλλά…