Ο χαρακτήρας και το πραγματικό αποτύπωμα του 1821

Συνδέεται, δε, το θέμα αυτό περισσότερο από οτιδήποτε άλλο με το εξίσου κεντρικό ζήτημα της συνέχειας ή ασυνέχειας του Ελληνισμού στο διάβα της ιστορίας. Ως αντίδραση, με επικάλυμμα προοδευτικότητας, έναντι των αντιεπιστημονικών και ακροδεξιών λογικών της καθαρής βιολογικής σχέσης και των φυλετικών ιδιαιτεροτήτων, μεγάλο τμήμα της ελληνικής διανόησης οδηγήθηκε στο άλλο άκρο του εκκρεμούς, υποβαθμίζοντας τον χαρακτήρα της Ελληνικής Επανάστασης, ως εθνεγέρτιας και προχώρησε στην «κατασκευή», ότι το ελληνικό έθνος έχει υπάρξει μετά από αυτή, με την ίδρυση δηλαδή του νεοελληνικού κράτους το 1830 στα πλαίσια των εθνικών κρατών, που δημιουργήθηκαν κατά την ανάδυση του καπιταλισμού στην Ευρώπη, προκρίνοντας έτσι την ιστορική ασυνέχεια του Ελληνισμού.

Ποικίλοι αναθεωρητές και αποδομητές της ιστορίας μας προσπαθούσαν, μέσω της επιβολής ιδεολογικών προταγμάτων, να υποβαθμίσουν τον εθνικοαπελευθερωτικό χαρακτήρα και της φύσης της ως εθνογέρτιας επανάστασης, προβάλλοντας άλλοι τον ατομοκεντρικό χαρακτήρα, δηλαδή την ελευθερία του ατόμου έναντι απλώς των αυθαιρεσιών του δήθεν «ανεκτικού» Οθωμανικού Κράτους και όχι την ελευθερία του γένους από τον Οθωμανό δυνάστη και άλλοι που ακυρώνουν την μορφή της, ως εθνεγέρτιας, ισχυριζόμενοι ότι το ελληνικό Έθνος δημιουργήθηκε μετά από αυτήν, ταυτίζοντάς το με το συρρικνωμένο ελληνικό Κράτος.

Ο πολύπλευρος χαρακτήρας της Επανάστασης του 1821

Η Επανάσταση του 1821 είχε διπλό χαρακτήρα, αφενός την εθνική απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό, εξού και ο ρόλος της ως εθνεγέρτιας του μικρού αλλά ιστορικού έθνους των Ελλήνων, και αφετέρου την πολιτικοκοινωνική διάσταση της Ελευθερίας και της Ισότητας, όπως διατυπώθηκε από τον ακμάζοντα από τον 18ο αιώνα νεοελληνικό Διαφωτισμό, που εμποτίστηκε από τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και από τις ριζοσπαστικές ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης. Τυχόν αφαίρεση ή υποτίμηση του ενός στοιχείου έναντι του άλλου είναι βέβαιο, ότι αποδομεί τον λαμπρό χαρακτήρα της.

Ο εθνικοαπελευθερωτικός χαρακτήρας υπήρξε το πρωταρχικό και κύριο στοιχείο αυτής, αφού το κύριο καθήκον της ήταν η αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και η δημιουργία ανεξάρτητου Κράτους, που θα απελευθέρωνε όλα τα εδάφη που κατοικούνταν από το ελληνικό στοιχείο. Δεν πρέπει, όμως, να παραγνωρίζονται οι κοινωνικές και ταξικές αντιθέσεις, που ενυπήρχαν, οδηγώντας στους αλλεπάλληλους οδυνηρούς εμφύλιους πολέμους, σχεδόν λίγο μετά την έναρξη της.

Η πραγματική διάσταση και ο χαρακτήρας της Επαναστάσεως του 1821 φωτίζεται με πολύ καθαρό τρόπο από τα βιωματικά γραφόμενα δύο εκ των μεγαλύτερων πρωταγωνιστών της, του Ρήγα Βελεστινλή, που υπήρξε ο προάγγελος και πατέρας αυτής και της κυρίαρχης προσωπικότητάς της, που ήταν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, που κονιορτοποιούν στην κυριολεξία τις πάσης φύσεως ανιστόρητες, θεωρητικές κατασκευές.

Ο πρώτος, έχοντας πλήρη βιωματική γνώση του απολυταρχικού και δεσποτικού οθωμανικού καθεστώτος, ιδιαίτερα μετά τον 16ο αιώνα, που οι αναθεωρητές το εμφανίζουν ως «καλή και ανεκτική Οθωμανική αυτοκρατορία» έγραφε μεταξύ άλλων ότι «Ο λαός απόγονος των Ελλήνων, όπου κατοικεί την Ρούμελην, την Μικράν Ασίαν τας Μεσογείους νήσους, την Βλαχομπογδανίαν., και όλοι όσοι στενάζουν υπό την δυσφωτάτην τυρρανίαν του Οθωμανικού βδελυρωτάτου δεσποτισμού… Οι συχνοί άδικοι φόνοι κατά των χριστιανών, όπου γίνονται τη σήμερον εδώ, ήθελον ερημώσει εξ ολοκλήρου αυτή την πόλιν…».

Ο δεύτερος αποτυπώνοντας τον πραγματικό χαρακτήρα και την εθνικοαπελευθερωτική διάστασή της έγραφε ότι «Η επανάστασις η εδική μας δεν ομοιάζει με καμμιάν απ’ όσαις γίνονται την σήμερον εις την Ευρώπην. Της Ευρώπης αι επαναστάσεις εναντίον των διοικήσεών των είναι εμφύλιος πόλεμος. Ο εδικός μας πόλεμος ήτον ο πλέον δίκαιος, ήτον έθνος με άλλο έθνος, ήτον με ένα λαόν οπού ποτέ δεν ηθέλησε να αναγνωρισθεί ως τοιούτος, ούτε να ορκισθεί, παρά μόνον, ό,τι έκαμνε η βία. Ούτε ο Σουλτάνος ηθέλησεν ποτέ να θεωρήση τον ελληνικόν λαόν ως λαόν, αλλ’ ως σκλάβους».

Αντιστασιακή παράδοση

Περαιτέρω, εμβαθύνοντας στο ζήτημα της ταυτότητας του Ελληνισμού και της ιστορικής συνέχειας αυτού, σε συνδυασμό με τον διαχρονικό αντιστασιακό χαρακτήρα του ως ιστορικού μικρού έθνους, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης διαλύει κάθε ασάφεια περί αυτού με την περίφημη απάντησή του προς τον βρετανό ναύαρχο Γκέιβεν Γουίλλιαμ Χάμιλτον, «Μίαν φοράν, όταν επήραμεν το Ναύπλιο, ήλθε ο Άμιλτον να με ιδεί, μου είπε ότι «Πρέπει οι Έλληνες να ζητήσουν συμβιβασμό και η Αγγλία να μεσιτεύση». Εγώ του αποκρίθηκα, ότι: «Αυτό δεν γίνεται ποτέ, ελευθερία ή θάνατος.

Εμείς, καπιτάν Άμιλτον, ποτέ συμβιβασμό δεν εκάμαμε με τους Τούρκους. Άλλους έκοψε, άλλους εσκλάβωσε με το σπαθί και άλλοι, καθώς εμείς, εζούσαμε ελεύθεροι από γενεά εις γενεά. Ο βασιλεύς (Κωνσταντίνος Παλαιολόγος) μας εσκοτώθη, καμμία συνθήκη δεν έκαμε, η φρουρά του είχε παντοτινόν πόλεμον με τους Τούρκους και δύο φρούρια ήτον πάντοτε ανυπότακτα». Με είπε: «Ποία είναι η βασιλική φρουρά του, ποία είναι τα φρούρια;» «Η φρουρά του βασιλέως μας είναι οι λεγόμενοι Κλέφται, τα φρούρια η Μάνη και το Σούλι και τα βουνά». Έτσι δεν με ωμίλησεν πλέον».

Στο ζήτημα αυτό της συνέχειας του ελληνικού έθνους (με βάση το πολιτιστικό και γλωσσικό DNA των Ελλήνων στο διάβα των αιώνων) μεγάλη ήταν η συμβολή του κορυφαίου Έλληνα ιστορικού, Νίκου Σβορώνου, που τόνισε τον αντιστασιακό χαρακτήρα των Ελλήνων ως την «προσπάθειά του να διαφυλάξει την ιδιαίτερη προσωπικότητά του σαν λαός».

Η διαδικασία σταδιακής ανάπτυξης της εθνικής συνείδησης και συγκρότησης των μικρότερων ιστορικών Λαών, προϋπέθετε την διεκδίκηση της πολιτικής τους ανεξαρτησίας και της οικονομικής και πολιτικής τους αυτονόμησης, μέσα από την πάλη, ενάντια σε υπερεθνικές Αυτοκρατορίες στην αρχή και, στη συνέχεια, ενάντια σε υπερεθνικά ιμπεριαλιστικά συγκροτήματα. Η αντιστασιακή αυτή διαδικασία των Ελλήνων ξεκίνησε από την Τουρκοκρατία, εκφραζόμενη από την Επανάσταση του 1821, συνέχισε όλο τον 19ο αιώνα εναντίον των εξω-ελλαδικών δυνάμεων, που έπαιξαν πρωτεύοντα ρόλο στην μοίρα του Ελληνισμού και κορυφώθηκε με το «Έπος του ’40» και την ΕΑΜική Αντίσταση.

Σήμερα;

Ο φετινός εορτασμός της Επανάστασης του 1821, βρίσκει την Ελλάδα να ασφυκτιά από τις εσωτερικές ανεπάρκειες, αντιφάσεις και υστερήσεις της, σε συνδυασμό με τις δραματικές διεθνείς εξελίξεις, βαδίζοντας χωρίς ολιστική εθνική στρατηγική, σε έναν πλανήτη, που κινείται με ιλιγγιώδεις γεωπολιτικές περιστροφές. Ο πόλεμος στο Ιράν από ΗΠΑ-Ισραήλ, που αν και περιφερειακός αγγίζει άμεσα όλο τον πλανήτη, δημιουργεί ένα νέο πεδίο διεθνών ανακατατάξεων στη σημερινή μεταβατική περίοδο του υπό διαμόρφωση πολυπολικού κόσμου στα πλαίσια του «φθινοπώρου» της αμερικανικής πλανητικής ηγεμονίας. Σε αυτές τις ρευστές μεταβατικές περιόδους η ύπαρξη πολιτικών ηγεσιών με όραμα και οξυδέρκεια αποτελούν το πιο ασφαλές πλαίσιο για την κατοχύρωση των εθνικών συμφερόντων.

Δυστυχώς, όμως, αυτά τα στοιχεία απουσιάζουν σήμερα από την χώρα, καθόσον το πολιτικό σύστημα, που ξεκίνησε μετά την πτώση της χούντας με την ενεργή και δυναμική συμμετοχή των κομμάτων ως κρίσιμων πυλώνων στο δημοκρατικό πολίτευμα κατέληξε σήμερα σε μια βαριά νοσηρή κομματοκρατία, ως θεραπαινίδα της αέναης παρασιτικής οικονομικής ολιγαρχίας, που το κύριο χαρακτηριστικό της είναι η έλλειψη εθνικής συνείδησης και η διαπλοκή της με το κράτος.

Στη χώρα μας συνυπάρχουν και αλληλοσυμπλέκονται όλες οι διαχρονικές δομικές ελλείψεις και στρεβλώσεις του ιδιότυπου, «νόθου» περιφερειακού Ελληνικού καπιταλισμού, που ένα «αόρατο νήμα» τις διατηρεί αναλλοίωτες, από την ίδρυση του Νεοελληνικού Κράτους το 1830, έως σήμερα. Παρά το ισχυρό σοκ της χρεωκοπίας της το 2010, μετά την προηγηθείσα κίβδηλη ευημερία, και του μνημονιακού οδοστρωτήρα της προηγούμενης δεκαετίας, αλλά και της συνεχιζόμενης μεταμνημονιακής κηδεμονίας, δεν παρουσιάζει κανένα σημάδι αυτογνωσίας αφού πορεύεται στον αυτόματο πιλότο του ιδίου με πριν ληστρικού παρασιτικού μοντέλου. Οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες μεγεθύνονται δραματικά υπέρ μιας μικρής κάστας συμφερόντων, που απαρτίζουν την ελληνική παρασιτική οικονομική ολιγαρχία, η οποία συνεχίζει να αυξάνει προκλητικά τον πλούτο της, τη στιγμή που υπονομεύονται οι δημοκρατικοί θεσμοί.

Τα τεράστια προβλήματα της οικονομίας εξαιτίας του κυρίαρχου παρασιτισμού συνέχονται με τα μείζονα εθνικά θέματα, εξαιτίας της επιθετικότητας των νεο-Οθωμανών, που βρίσκονται σε προσωρινή κάμψη λόγω των βραχυπρόθεσμων συμφερόντων τους. Αυτά σε συνδυασμό με τα οξύτατα κοινωνικά προβλήματα, και τη γιγάντωση του δημογραφικού προβλήματος συνιστούν βόμβα μεγατόνων στα θεμέλια του Ελληνισμού.

Η ώρα της ενδοσκόπησης

Η Επανάσταση του 1821, που αποτελεί σημείο αναφοράς του Ελληνικού Έθνους, κάθε φορά, που οι συνθήκες απαιτούν τον επανακαθορισμό της πορείας του και την αναζήτηση τρόπων για την διόρθωση αυτής, μπορεί να παίξει σήμερα τον ρόλο του καταλύτη για την αναγκαία εθνική αφύπνιση και της αλλαγής της πορείας του. Αυτό που προέχει σήμερα, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, για την ασθμαίνουσα Ελλάδα είναι ο αναστοχασμός και ο επανακαθορισμός της πορείας της.

Απαιτείται ένα νέο παραγωγικό πρότυπο με στόχο την ενδογενή παραγωγή, η ποιοτική και καθολική ενίσχυση της παιδείας, η ανάδειξη του πολιτισμού, με έμφαση στον πατριωτισμό και τις συλλογικές δημοκρατικές αξίες, αλλά και τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ενδυνάμωση της Ευρώπης, ως πόλου ειρήνης και δημοκρατίας στον σημερινό φλεγόμενο πλανήτη. Μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει σμίκρυνση της απόστασης από τους στόχους της Επανάστασης του 1821, κάτι που πρέπει να είναι το νέο όραμα του σύγχρονου Ελληνισμού, μία σύγχρονη νέα «Μεγάλη Ιδέα», ως εργαλείο ανάσχεσης των κινδύνων από την οικονομική και πνευματική καχεξία, τη δημογραφική συρρίκνωση και τον πάντοτε καραδοκούντα νέο-οθωμανικό κίνδυνο.

Αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα από την αναζήτηση της οδού προς την Ελληνική αυτοσυνείδηση (Κώστας Αξελός) από ένα νέο Πολιτικό Υποκείμενο Αλλαγής, που θα εκφράζει πραγματικά την Ελληνική κοινωνία και τις χαμένες ελπίδες της και θα αποτελείται από πολιτικό προσωπικό, που θα υψωθεί έναντι των συμφερόντων του πελατειακού Κράτους και της δεσπόζουσας πολιτικής λογικής της κατάληψης της εξουσίας, ως αυτοσκοπό και προσωπικό – κομματικό «λάφυρο».