Μην παραπονιέται ο Γεραπετρίτης που το Ιράν μας βλέπει σαν αντίπαλους…

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης σημείωσε ότι αναφορικά με αυτό το ζήτημα η Ελλάδα επιδεικνύει “ιδιαίτερη ευαισθησία”. Επιπλέον, κάλεσε το Ιράν να εξασφαλίσει την ασφάλεια τόσο των πλοίων, όσο και των πληρωμάτων τους. Χρήζει αναφοράς το γεγονός ότι το Ιράν έχει διατρανώσει πως δεν επιτρέπει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ σε πλοία που συνδέονται με τους εχθρούς του, δηλαδή τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους.

Προφανώς, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις συγκαταλέγουν την Ελλάδα στους συμμάχους των δύο επιτιθέμενων κρατών, και, για τον λόγο αυτόν, μπλοκάρουν τη διέλευση των ελληνικών πλοίων. Από τη μεριά του, ο Αμπάς Αραγτσί, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, άφησε αιχμές για την ελληνική στάση στον πόλεμο.

Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, το οποίο ανήκει στους Φρουρούς της Επανάστασης, «ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν υπενθύμισε στην Ελλάδα ότι όλες οι χώρες υποχρεούνται να εμποδίζουν τους επιτιθέμενους από το να χρησιμοποιούν το έδαφος και τους πόρους τους για να σχεδιάζουν, να υποστηρίζουν ή να εκτελούν επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον άλλων χωρών». Επίσης, ο Αραγτσί σημείωσε με νόημα ότι «όλες οι χώρες είναι υποχρεωμένες, σύμφωνα με τις διεθνείς νομικές τους υποχρεώσεις, να καταδικάζουν αυτήν την επιθετικότητα και να απέχουν από οποιαδήποτε σύμπραξη ή συνεργασία με τους επιτιθέμενους».

Τέλος, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών προειδοποίησε για «τα σχέδια των ΗΠΑ και του σιωνιστικού καθεστώτος να διευρύνουν το πεδίο του πολέμου, εξαναγκάζοντας άλλες χώρες να συμπράξουν και να συμμετάσχουν σε στρατιωτική επίθεση, ή να πραγματοποιήσουν επιχειρήσεις προβοκάτσιας (false flag) εναντίον τρίτων χωρών». Ο, δε, τίτλος του σχετικού άρθρου του Tasnim έχει ιδιαιτέρως καυστικό τόνο, αναφέροντας πως «Το Ιράν προειδοποιεί την Ελλάδα να αποφύγει τη συνδρομή στην αμερικανο-ισραηλινή επιθετικότητα». Εν ολίγοις, η Τεχεράνη φαίνεται να κατηγορεί την Αθήνα για μεροληψία κι εμπλοκή στον πόλεμο.

Όξυνση με ευθύνη της Αθήνας

Αν κι η Ελλάδα διατηρούσε για περίπου τρεις δεκαετίες πολύ καλές σχέσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, αποτελώντας τον κύριο Ευρωπαίο συνομιλητή της, τα τελευταία χρόνια η κατάσταση έχει ουσιαστικά αλλάξει άρδην.

Μια σειρά ενεργειών της ελληνικής κυβέρνησης έχουν ερμηνευθεί από την Τεχεράνη ως εχθρικές. Συγκεκριμένα:

1. Η δημόσια υποστήριξη του Έλληνα πρωθυπουργού της δολοφονίας του Γασέμ Σολεϊμανί από την πρώτη διοίκηση Τραμπ τον Ιανουάριο του 2020.
2. Η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να αποστείλει συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία τον Σεπτέμβριο του 2021. Μάλιστα, στον τρέχοντα πόλεμο, ο Έλληνας υπουργός Αμύνης επέλεξε να ανακοινώσει δημοσίως και με επίσημο τρόπο ότι η ελληνική συστοιχία κατέρριψε δύο ιρανικούς πυραύλους, για να αναδείξει το αξιόμαχο των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, ιδίως των στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας που χειρίζονται το σύστημα (Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας/ ΕΛΔΥΣΑ), κι, ενδεχομένως, για να διαφημίσει το υπουργικό του έργο.
3. Η κατάσχεση ιρανικού πετρελαίου στο πλοίο Lana, στα ανοικτά της Καρύστου, τον Απρίλιο του 2022, κατόπιν αιτήματος των ΗΠΑ. Ακολούθησαν αντίποινα από τους Φρουρούς της Επανάστασης, οι οποίοι κατέλαβαν (απολύτως αναμενόμενα) στον Περσικό Κόλπο δύο ελληνικά δεξαμενόπλοια. Λίγες ημέρες αργότερα, απόφαση ελληνικού δικαστηρίου ήρε την κατάσχεση του ιρανικού πετρελαίου και του πλοίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την εκτόνωση του διπλωματικού επεισοδίου.
4. Οι επαναλαμβανόμενες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ, ορισμένες εκ των οποίων παρουσιάστηκαν από ισραηλινά ΜΜΕ ως προσομοιώσεις επίθεσης κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.
5. Η φερόμενη προσγείωση πολλών ισραηλινών πολιτικών αεροσκαφών σε ελληνικά αεροδρόμια, λίγες μόλις ώρες πριν την έναρξη του “Πολέμου των 12 Ημερών”, προκειμένου να προφυλαχθούν από τα ιρανικά αντίποινα.
6. Η απόφαση της Ελλάδας, τον Σεπτέμβριο 2025, να καταψηφίσει στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ως μη μόνιμο μέλος, την παράταση άρσης των κυρώσεων που αφορούν το Ιράν.
7. Η καταδίκη από την Ελλάδα των ιρανικών αντιποίνων σε γειτονικές χώρες, χωρίς αντίστοιχη καταδίκη των τρεχουσών αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ομοίως, η ελληνική κυβέρνηση απέφυγε επιμελώς να καταδικάσει την επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν στον “Πόλεμο των 12 Ημερών”.
8.  Ένα πρόσφατο δημοσίευμα της Wall Street Journal που αναφέρει ότι «τις τελευταίες εβδομάδες, αμερικανικά βομβαρδιστικά, drones και πλοία έχουν εφοδιαστεί με καύσιμα, έχουν εξοπλιστεί και έχουν ξεκινήσει επιχειρήσεις μέσω βάσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Ελλάδα, λένε αξιωματούχοι».

Αυτή η πληροφορία κάνει ακόμη πιο ξεκάθαρο τον λόγο που ο Αραγτσί προέβη σε έμμεσες κατηγορίες, αν όχι επιπλήξεις, προς τον Έλληνα ομόλογό του. Επίσης, το πρακτορείο ειδήσεων Φαρς, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, ανέφερε σε ανάρτησή του στον επίσημο λογαριασμό του στο “X” ότι «όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης, επίσης, φαίνεται ότι με την αυξανόμενη ψυχολογική αναστάτωση στο εσωτερικό του [ισραηλινού] καθεστώτος, ως αποτέλεσμα των πληγμάτων από τους ιρανικούς πυραύλους, το ζήτημα του εφοδιασμού με είδη πρώτης ανάγκης έχει μετατραπεί σε πρωταρχική προτεραιότητα. Οι περισσότερες από αυτές τις προμήθειες εισάγονται από δύο χώρες, το Αζερμπαϊτζάν και την Ελλάδα, προς τα κατεχόμενα εδάφη, και, στην πραγματικότητα, η σανίδα σωτηρίας του καθεστώτος είναι συνδεδεμένη με αυτές τις δύο χώρες».

Τέλος, οι προ ημερών δηλώσεις του Έλληνα Αρχηγού ΓΕΕΘΑ στη γερμανική Bild, στην οποίες, μεταξύ άλλων, σημείωσε ότι το Ιράν είναι αναθεωρητική δύναμη κι ότι θα συνιστούσε δυνητικά πυρηνική απειλή, αφού – κατά τη γνώμη του – διακατέχεται από θρησκευτικό φονταμενταλισμό. Επίσης, υποστήριξε ότι η αποκλιμάκωση του πολέμου θα επιτευχθεί μέσω της αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν, συνδέοντας ευθέως το ένα με το άλλο. Τέλος, επισήμανε ότι η Ελλάδα οφείλει να υπερασπιστεί το Ισραήλ και τα αραβικά κράτη. Οι ανωτέρω δηλώσεις έρχονται σε αντίθεση με την επίσημη κυβερνητική θέση, ότι η χώρα δεν εμπλέκεται στις πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Το ιστορικό των σχέσεων Ελλάδας-Ιράν

Προφανώς, η Ελλάδα έχει τις συμμαχίες της κι, ως εκ τούτου, αντιμετωπίζει ορισμένους περιορισμούς. Ωστόσο, αυτό δεν την εμπόδιζε στο παρελθόν να διατηρεί δεσμούς με το Ιράν, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ της Δύσης και της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Άλλωστε, τα δύο κράτη είχαν κι έχουν σύμπτωση συμφερόντων σε αρκετούς φακέλους.

Υπενθυμίζεται ότι το Ιράν είναι το κύριο ανάχωμα στις περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας. Μόλις αποχώρησε το Ιράν από τη Συρία, επωφελήθηκε αμέσως η Τουρκία, καλύπτοντας το κενό. Επίσης, όσο το Ιράν βρισκόταν στη Συρία, οι Χριστιανοί είχαν προστασία. Τώρα η χριστιανική κοινότητα βιώνει πογκρόμ.

Στον, δε, νότιο Καύκασο, το Ιράν είναι ο κύριος προστάτης της Αρμενίας απέναντι την επιθετικότητα του Αζερμπαϊτζάν. Έχει διακηρύξει πρακτικά casus belli στο Μπακού να μη διανοηθεί να εισβάλλει στην νότια αρμενική επαρχία Σιουνίκ. Με άλλο λόγια, η Τεχεράνη αντιτίθεται σφόδρα στη διάνοιξη του διαδρόμου Ζανγκεζούρ. Πέρα από τις αυστηρές προειδοποιήσεις, έχει πειθαναγκάσει το Αζερμπαϊτζάν να αποδεχτεί τη δημιουργία μιας εναλλακτικής διαδρομής από το ιρανικό έδαφος, προκειμένου να ματαιώσει τον διάδρομο Ζανγκεζούρ.

Επίσης, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει υποστηρίξει τις ελληνικές θέσεις στο Κυπριακό, ακόμη και στον Οργανισμό Ισλαμικής Συνεργασίας, ασκώντας μάλιστα παλαιότερα βέτο σε τουρκικές προσπάθειες να αναβαθμιστεί το status του ψευδοκράτους. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι το Ιράν παρείχε επί πιστώσει πετρέλαιο στις αρχές της ελληνικής κρίσης, όταν καμία από τις “φίλιες” αραβικές πετρελαιοπαραγωγικές χώρες δεν ήταν πρόθυμη να πράξει κάτι ανάλογο. Μάλιστα, συγκεντρώθηκε ένα μεγάλο ελληνικό χρέος εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων προς το Ιράν

Συν τοις άλλοις, το Ιράν αναγνωρίζει μόνο τους διορισθέντες από το ελληνικό κράτος μουφτήδες, κι όχι τους ψευδομουφτήδες, που υποστηρίζει η Τουρκία. Μάλιστα, η Ισλαμική Δημοκρατία λειτουργεί κατά κάποιον τρόπο ως ένας αντίπαλος πόλος θρησκευτικής επιρροής της Τουρκίας στη μουσουλμανική μειονότητα της χώρας μας.

Η Ελλάδα επέλεξε στρατόπεδο… 

Όσον αφορά την ενέργεια, η Τεχεράνη είχε σχέδια να κατασκευάσει έναν αγωγό φυσικού αερίου προς τις ακτές της Συρίας, ούτως ώστε από εκεί να μεταφέρεται το φυσικό αέριο διά θαλάσσης με πλοία στην Ελλάδα κι ύστερα στην υπόλοιπη Ευρώπη. Με την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ αυτό το σχέδιο-όραμα ναυάγησε πλήρως.

Οφείλεται να επισημανθεί ότι η Ελλάδα, η Αρμενία και το Ιράν είχαν συστήσει τη δεκαετία του 1990, έως τις αρχές της δεκαετίας του 2000, μια τριμερή συνεργασία, που ανομολόγητα ήταν μια κίνηση εξισορρόπησης του τότε άξονα Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν-Ισραήλ. Τέλος, η Ισλαμική Δημοκρατία διατηρεί καλές σχέσεις με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και, κυρίως, με την Εκκλησία της Ελλάδος. Επομένως, αν και δεν συμφωνούν σε όλα τα δύο κράτη, η Ισλαμική Δημοκρατία δεν απειλεί θεμελιωδώς ζωτικά ελληνικά συμφέροντα.

Σήμερα, όμως, η Ελλάδα έχει ταυτιστεί απολύτως με μία πλευρά, επιλέγοντας αναφανδόν στρατόπεδο. Μάλιστα, από τον Σεπτέμβριο του 2025 η θέση του Έλληνα πρέσβη στην Τεχεράνη παραμένει κενή, γεγονός που είναι δηλωτικό των ελληνικών προτεραιοτήτων. Ως εκ τούτου, η παλιά παραδοσιακή φιλία δεν μπορεί να θεωρείται πλέον δεδομένη. Δεν δύναται να ενεργοποιηθεί ξανά αιφνιδίως, επειδή το ένα μέρος τη θυμήθηκε ξαφνικά μετά από καιρό, και τη χρειάζεται για μία χρήση, εν προκειμένω για την ασφαλή διέλευση πλοίων. Στις διεθνείς σχέσεις, οι φιλίες απαιτούν αμοιβαιότητα. Επομένως, όταν ένα κράτος αμελεί ή υπονομεύει συστηματικά τις σχέσεις με ένα άλλο, δεν πρέπει να απορεί γιατί το τελευταίο αποφάσισε κάποια στιγμή να φερθεί αναλόγως.