Η απόφαση του Συνεδρίου προαναγγέλλει μετεκλογικό αδιέξοδο

Κατά κοινή ομολογία, το πρόσφατο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να στείλει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: η Χαριλάου Τρικούπη δηλώνει πως δεν αρκείται πλέον στον ρόλο του ρυθμιστή, αλλά διεκδικεί ανοιχτά την πρωτιά και τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Νίκος Ανδρουλάκης ύψωσε τον πήχη, θέτοντας ως στρατηγικό στόχο την εκλογική νίκη απέναντι στη ΝΔ.

Ωστόσο, η πολιτική δεν κρίνεται στις προθέσεις, αλλά στη σχέση στόχων και συσχετισμών. Και εδώ ακριβώς εντοπίζεται η πρώτη μεγάλη αντίφαση. Την ώρα που ο Ανδρουλάκης μιλά για νίκη, τα δημοσκοπικά δεδομένα δείχνουν ένα κόμμα που μόλις υπερβαίνει το 10%, με τη διαφορά από τη ΝΔ να παραμένει σταθερά διψήφια.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το προσωπικό αποτύπωμα του ίδιου του Ανδρουλάκη: Στις ποιοτικές μετρήσεις δημοφιλίας, κινείται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, που μετά βίας προσεγγίζουν το 6%. Σε ένα πολιτικό σύστημα όπου η εικόνα του αρχηγού παίζει καθοριστικό ρόλο, το στοιχείο αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί.

To “όχι” Ανδρουλάκη στην ΝΔ

Στο ίδιο πλαίσιο, η επιλογή του προέδρου του ΠΑΣΟΚ να αποκλείσει κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας με τη ΝΔ, είτε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη είτε με οποιονδήποτε άλλο στην ηγεσία της, αποτελεί ίσως τη πιο καθαρή – ίσως όμως και ριψοκίνδυνη– στρατηγική δέσμευση του συνεδρίου. Ουσιαστικά, ο Ανδρουλάκης δηλώνει ότι δεν προτίθεται καν να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τη ΝΔ, ακόμη και αν εκείνη αναδειχθεί πρώτο κόμμα στις επόμενες εκλογές, έστω και με μικρό ποσοστό.

Η στάση αυτή επιχειρεί να προσδώσει στο ΠΑΣΟΚ πολιτική αυτονομία και καθαρό ιδεολογικό στίγμα. Ταυτόχρονα όμως περιορίζει δραστικά τους ελιγμούς της επόμενης ημέρας. Σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό, όπου οι αυτοδυναμίες δεν θεωρούνται δεδομένες, η άρνηση κάθε διαλόγου με τον πιθανό πρώτο πόλο εξουσίας ενέχει τον κίνδυνο πολιτικής απομόνωσης. Με άλλα λόγια, το ΠΑΣΟΚ επενδύει σε ένα σενάριο όπου είτε θα είναι πρώτο, είτε θα βρεθεί εκτός ουσιαστικών εξελίξεων.

Και εδώ προκύπτει ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα: Πόσο ρεαλιστική είναι αυτή η στρατηγική με βάση τις σημερινές συνθήκες; Η απάντηση είναι διφορούμενη. Από την μια, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται να δεσμεύεται σε απόλυτες θέσεις, χωρίς να γνωρίζει ποιο θα είναι το πολιτικό περιβάλλον όταν στηθούν οι κάλπες. Η πιθανότητα εμφάνισης νέων κομμάτων (Σαμαράς, Τσίπρας, Καρυστιανού) δημιουργεί ένα τοπίο αβεβαιότητας. Σε ένα τέτοιο σενάριο, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι το ΠΑΣΟΚ θα διατηρήσει τη δεύτερη θέση.

ΠΑΣΟΚ: Καλό κλίμα… με ημερομηνία λήξης

Πάντως το εσωκομματικό τοπίο που αποτυπώθηκε στο Συνέδριο παρουσιάζει ένα παράδοξο: ενώ το προηγούμενο διάστημα η ηγεσία Ανδρουλάκη δεχόταν έντονη αμφισβήτηση, τελικά κανένα κορυφαίο στέλεχος δεν επέλεξε να συγκρουστεί ανοιχτά μαζί του. Η απουσία εσωτερικής αντιπαράθεσης δεν οφείλεται απαραίτητα σε ειλικρινή συσπείρωση, αλλά περισσότερο σε έναν ιδιότυπο πολιτικό υπολογισμό. Με τις εκλογές να τοποθετούνται χρονικά περίπου έναν χρόνο μπροστά, πολλοί στο εσωτερικό του κόμματος φαίνεται να επιλέγουν να αφήσουν τον Ανδρουλάκη να δώσει τη μάχη –και ενδεχομένως να χρεωθεί μια ήττα– πριν επανατοποθετηθούν.

Με άλλα λόγια, η σημερινή «ηρεμία» ενδέχεται να είναι προσχηματική. Αν το εκλογικό αποτέλεσμα δεν ανταποκριθεί στις υψηλές προσδοκίες που καλλιεργεί η ηγεσία, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ανοίξει εκ νέου, και με μεγαλύτερη ένταση, το ζήτημα της ηγεσίας. Το συνέδριο, λοιπόν, δεν έκλεισε τους εσωτερικούς λογαριασμούς, απλώς τους μετέθεσε χρονικά.

Σε ό,τι αφορά πάντως τον αποκλεισμό κάθε σεναρίου συνεργασίας με την ΝΔ, οι πρόσφατες ραγδαίες εξελίξεις στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ που παραπέμπουν στη Βουλή 11 βουλευτές/υπουργούς του κυβερνώντος κόμματος έπειτα από παραγγελία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, δικαιώνουν τρόπον τινά την “πόρτα” της Χαριλάου Τρικούπη στην Πειραιώς.

Έχουν προηγηθεί οι εξελίξεις με το σκάνδαλο των υποκλοπών, το οποίο ο Ανδρουλάκης έχει σηκώσει ψηλά, αφού ήταν και ο ίδιος παρακολουθούμενος. Η σπουδή της κυβέρνησης να διεξαχθεί η συζήτηση για το κράτος δικαίου μετά το Πάσχα και όχι την ερχόμενη Παρασκευή, έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις στην Χαριλάου Τρικούπη. Όλα αυτά προμηνύουν πως κοινοβουλευτικά και εξωκοινοβουλευτικά η κόντρα ανάμεσα στα δύο κόμματα θα ενταθεί.