Μετά από 24 χρόνια μπορεί να ξανανικήσει ο Ερντογάν;

Παρόμοιες αναλύσεις, που επικαλούνταν σεισμούς και πολέμους ως δικαιολογία για την αποφυγή εκλογών, αποδείχθηκαν επίσης λανθασμένες, πριν από τις εκλογές του 2023, όπως και παλαιότερα. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν θα γίνουν εκλογές, αλλά τι σημαίνουν για τον ίδιο τον Ερντογάν. Δεν είναι υπερβολή να τον περιγράψει κανείς ως μια “εκλογική μηχανή”. Σε κάθε εκλογική αναμέτρηση σηκώνει στην πλάτη του ολόκληρη την Τουρκία. Σε σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα αδιάλειπτης διακυβέρνησης, υπήρξαν πάντοτε εκλογές και δημοψηφίσματα.

Η κάλπη αποτελεί τη μοναδική πηγή της νομιμοποίησής του. Για τον λόγο αυτό, οι εκλογές δεν είναι για τον Ερντογάν ούτε επιλογή, ούτε στόχος, αλλά αναπόφευκτη συνθήκη. Για τον ίδιο, μια εκλογική μάχη τελειώνει την Κυριακή και η προετοιμασία για την επόμενη αρχίζει τη Δευτέρα. Έτσι πρέπει να κατανοηθεί το νόημα των εκλογών για τον ίδιο. Και πάνω απ’ όλα, αυτό είναι κάτι που πρέπει να κατανοήσουν οι αντίπαλοί του – η αντιπολίτευση.

Εκτός απροόπτου, οι επόμενες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2028. Ο ίδιος ο Ερντογάν κατηγορηματικά απέκλεισε το ενδεχόμενο πρόωρων ή ενδιάμεσων εκλογών, απαντώντας στις αυξανόμενες πιέσεις της αντιπολίτευσης.
Το τελευταίο διάστημα, το CHP φαίνεται να επιχειρεί να δοκιμάσει τα όρια της κυβέρνησης, επιδιώκοντας παραιτήσεις βουλευτών του, ώστε να προκληθούν αναπληρωματικές εκλογές. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο Ερντογάν θα συναινέσει σε κάτι τέτοιο. Διαθέτει το δικό του εκλογικό σώμα, το δικό του χρονοδιάγραμμα και θα προσφύγει στην κάλπη με τους δικούς του όρους.

Το 50% του Ερντογάν

Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Γκεζί το 2013, ο πρόεδρος Ερντογάν είχε δηλώσει: «Δυσκολευόμαστε να κρατήσουμε το 50% στο σπίτι». Αναγνώριζε τότε, μια κοινωνία διχασμένη και ταυτόχρονα έστελνε μήνυμα ότι το “δικό του μισό” θα μπορούσε να κατέβει στους δρόμους απέναντι στους διαδηλωτές του Γκεζί, αλλά εκείνος το συγκρατούσε.

Σήμερα, όμως, αυτό το 50% παραμένει στο σπίτι; Οι πρόσφατες εκλογές δείχνουν ότι ένα μέρος του έχει ήδη βγει. Ο Ερντογάν παρακολουθεί στενά αυτήν τη μετατόπιση και διαμορφώνει τη στρατηγική του ενόψει της επόμενης αναμέτρησης. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η προσεκτική ανάγνωση της στάσης του φιλοκουρδικού-κοινοβουλευτικού κόμματος DEM, ιδιαίτερα σε σχέση με το Κουρδικό ζήτημα.

Και πριν από την εκλογική ημερομηνία που έχει κατά νου, θα αξιοποιήσει πιθανές οικονομικές βελτιώσεις, στοχεύοντας κυρίως στις κοινωνικές ομάδες που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια, τους συνταξιούχους και τους χαμηλόμισθους, μετατρέποντάς τες σε εκλογικό πλεονέκτημα.

Το τραγούδι που αγαπά περισσότερο ο Τούρκος πρόεδρος είναι το “Beraber yürüdük biz bu yollarda”  – (Περπατήσαμε μαζί αυτούς τους δρόμους). Στα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του, ωστόσο, ξεχώριζε το “My Way” του Φρανκ Σινάτρα. Και ίσως αυτό να αποτυπώνει καλύτερα την πορεία του.

24 χρόνια στην εξουσία

Η πορεία του Ερντογάν προς την εξουσία ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εν μέσω της κατάρρευσης των κομμάτων του Κεντροδεξιού Και κεντροαριστερού χώρου και βεβαίως της οικονομικής κρίσης του 2001, έχοντας ως πολιτική παρακαταθήκη το κίνημα του πολιτικού του μέντορα, Νετσμεττίν Ερμπακάν.

Κατά την πρώτη δεκαετία της διακυβέρνησής του, ενσωμάτωσε φιλελεύθερους και ετερόκλητες πολιτικές δυνάμεις στο κόμμα του. Ωστόσο, ιδίως μετά την ανάληψη της προεδρίας, η εξουσία συγκεντρώθηκε σταδιακά σε ένα πρόσωπο. Οι διώξεις που ξεκίνησαν με γκιουλενιστές και Κούρδους πολιτικούς, τον τελευταίο χρόνο επεκτείνονται και σε στελέχη του CHP. Παράλληλα, οι υποθέσεις για προσβολή του προέδρου έχουν σπάσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ.

Μετά από 24 χρόνια στην εξουσία, πού οδηγεί η πορεία του Ερντογάν; Στη νίκη στις επόμενες εκλογές, φυσικά. Και γνωρίζει τον δρόμο…