Μπορεί η Κωνσταντινούπολη να καλύψει το κενό του Ντουμπάι;

Ωστόσο, παρόλο που η σύγκρουση έχει αυξήσει τις τιμές των καυσίμων στην Τουρκία και έχει αναγκάσει τις αρχές να χρησιμοποιήσουν πολύτιμα συναλλαγματικά αποθέματα για να στηρίξουν τη λίρα, έχει επίσης δημιουργήσει μια ευκαιρία. Καθώς οι επιπτώσεις του πολέμου διαχέονται στη Μέση Ανατολή, η Άγκυρα έχει σπεύσει να προωθήσει την Τουρκία ως πρότυπο ασφάλειας και σταθερότητας για επιχειρήσεις και επενδυτές.

Ενώ ιρανικοί πύραυλοι και drones έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε υποδομές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, η Τουρκία – προστατευμένη από τα αντιαεροπορικά συστήματα του ΝΑΤΟ – έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστη από αεροπορικές επιθέσεις που αποδίδονται στην Τεχεράνη.

Νέες ευκαιρίες

Οι Τούρκοι αξιωματούχοι δεν έχουν κρύψει την επιθυμία τους να εκμεταλλευτούν τη σκιά που ρίχνει η σύγκρουση, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος σε παύση έως την Τετάρτη, πάνω σε περιφερειακά επιχειρηματικά κέντρα, όπως το Ντουμπάι, η Ντόχα και το Ριάντ. Σε δηλώσεις του νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο πρόεδρος Ερντογάν, ο οποίος συναντήθηκε με 40 παγκόσμιους διευθύνοντες συμβούλους για να συζητήσουν τρόπους ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της χώρας, χαρακτήρισε τον πόλεμο ως ευκαιρία για τις φιλοδοξίες της Άγκυρας να μετατρέψει την Κωνσταντινούπολη, σε ένα από τα κορυφαία χρηματοοικονομικά κέντρα παγκοσμίως.

«Όπως και στην περίοδο της πανδημίας, πιστεύουμε ολόψυχα ότι αυτή η παγκόσμια κρίση θα ανοίξει νέες πόρτες για τη χώρα μας», δήλωσε. Ο υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας, Μεχμέτ Σιμσέκ, επιβεβαίωσε λίγο αργότερα ότι η κυβέρνηση προετοιμάζει ριζικά κίνητρα για την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων.

Η βελτίωση της οικονομικής σταθερότητας της Τουρκίας, μετά την κρίση χρέους του 2018, σε συνδυασμό με διάφορα οικονομικά κίνητρα, έχει συμβάλει στην επανατοποθέτηση της χώρας ως περιφερειακού κόμβου και «ασφαλούς καταφυγίου», δήλωσε ο οικονομολόγος Μπιλάλ Μπαγίς. «Ένα φιλελεύθερο επενδυτικό περιβάλλον, η ευκολία εισόδου και νέα ολοκληρωμένα πακέτα κινήτρων θα ενισχύσουν τη θέση της», ανέφερε.

Αν και η Άγκυρα δεν έχει ακόμη επιβεβαιώσει τα συγκεκριμένα μέτρα, αυτά πιθανότατα θα περιλαμβάνουν φορολογικές ελαφρύνσεις για εταιρείες που πωλούν αγαθά μέσω τουρκικών οντοτήτων, χωρίς να τα εισάγουν στη χώρα. «Έτσι, ένας έμπορος εμπορευμάτων, ή μια εταιρεία logistics θα μπορεί να καταγράφει συναλλαγές μέσω Κωνσταντινούπολης και να απολαμβάνει σημαντικά φορολογικά οφέλη», δήλωσε ο σύμβουλος Γκιουνέϊ Γιλντίζ. «Πρόκειται για μια άμεση προσπάθεια διεκδίκησης του διαμεσολαβητικού επιχειρηματικού ρόλου που κατέχει το Ντουμπάι εδώ και δύο δεκαετίες», πρόσθεσε.

Το Istanbul Financial Center

Τα σχέδια αυτά ακολουθούν μια σειρά πρωτοβουλιών για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, μεταξύ των οποίων και το άνοιγμα του Istanbul Financial Center το 2023. Η ειδική αυτή οικονομική ζώνη προσφέρει φορολογικά κίνητρα σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως πλήρη απαλλαγή από τον εταιρικό φόρο για έσοδα από εξαγωγές έως το 2031.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο του IFC, παρατηρείται αυξανόμενο και συγκεκριμένο ενδιαφέρον από ξένες κυβερνήσεις και ιδιωτικούς φορείς, ιδίως από την Άπω Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας. «Από την Κωνσταντινούπολη, οι οργανισμοί μπορούν να προσεγγίσουν περίπου 1,3 δισεκατομμύρια ανθρώπους και μια οικονομία 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων εντός τεσσάρων ωρών πτήσης».

Διαρθρωτικά προβλήματα

Παρά ταύτα, η Κωνσταντινούπολη αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις για να ανταγωνιστεί μεγάλα κέντρα όπως το Ντουμπάι.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Χρηματοοικονομικών Κέντρων, κατατάσσεται στην 101η θέση, πολύ πίσω από το Ντουμπάι (7η), το Άμπου Ντάμπι (21η), τη Ντόχα (48η) και το Ριάντ (61η).

Η τουρκική οικονομία ταλανίζεται από διψήφιο πληθωρισμό και υποτίμηση του νομίσματος από το 2018. «Η λίρα χάνει περίπου το ένα πέμπτο της αξίας της έναντι του δολαρίου κάθε χρόνο», ανέφερε ο Γιλντίζ. «Για μια χρηματοπιστωτική εταιρεία που έχει έσοδα σε πολλά νομίσματα και πληρώνει μισθούς σε λίρες, τα μαθηματικά γίνονται πολύ γρήγορα περίπλοκα. Πρέπει συνεχώς να διαχειρίζεται συναλλαγματικό κίνδυνο, κάτι που δεν απαιτείται σε χώρες με σταθερό νόμισμα, όπως τα ΗΑΕ ή η Σιγκαπούρη».

Οι επικριτές κατηγορούν επίσης την κυβέρνηση Ερντογάν για κακή οικονομική διαχείριση λόγω της διατήρησης χαμηλών επιτοκίων, παρά τις πληθωριστικές πιέσεις. Παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον, λιγότερο από το μισό των χώρων του IFC έχει καλυφθεί, αν και οι αρχές εκτιμούν ότι η πληρότητα θα φτάσει το 75% έως το τέλος του έτους. Σύμφωνα με τη Μέριεμ Γκιοκτέν, βασικά προβλήματα που αναφέρουν ευρωπαϊκές εταιρείες στην Τουρκία, είναι:

• η απρόβλεπτη οικονομική πολιτική
• η πολιτική αστάθεια
• η νομική αβεβαιότητα
• η γραφειοκρατία
• ο υψηλός πληθωρισμός

«Κανένα από αυτά δεν μπορεί να λυθεί βραχυπρόθεσμα. Η Τουρκία δεν υπήρξε μέχρι τώρα χρηματοοικονομικό κέντρο και δεν τη βλέπω να γίνεται χωρίς την αντιμετώπιση αυτών των διαρθρωτικών ζητημάτων», τόνισε. Παρόμοιο σκεπτικισμό εξέφρασε και ο Σελίμ Κορού, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Νότινγχαμ.

«Μέρος της ελκυστικότητας του Ντουμπάι είναι ότι λειτουργεί ως “λευκή σελίδα”. Δεν υπάρχει παγιωμένο πολιτισμικό, νομικό ή πολιτικό πλαίσιο, και οι ξένοι επενδυτές μπορούν να το διαμορφώσουν», ανέφερε. «Αυτό δεν ισχύει για την Κωνσταντινούπολη ή γενικότερα για την Τουρκία».

Μακροπρόθεσμη στρατηγική

Για ορισμένους αναλυτές, το ερώτημα δεν είναι αν η Κωνσταντινούπολη μπορεί να ανταγωνιστεί άμεσα το Ντουμπάι. Καθηγητές υποστηρίζουν ότι, η στρατηγική της Τουρκίας πρέπει να ιδωθεί ως μια σταδιακή διαδικασία τοποθέτησης. Στα αναδυόμενα χρηματοοικονομικά συστήματα, η εμπιστοσύνη των επενδυτών βασίζεται κυρίως: Στην προβλεψιμότητα, τη διαφάνεια και την αξιοπιστία των μακροπρόθεσμων πολιτικών, τονίζουν.

Πρωτοβουλίες όπως το Χρηματοοικονομικό Κέντρο της Κωνσταντινούπολης αποτελούν σημαντικά στρατηγικά βήματα, των οποίων η επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη συνεπή εφαρμογή και τη θεσμική ευθυγράμμιση.