Γιατί κερδίζει έδαφος η κατάληψη της νήσου Kharg

Με την εκεχειρία δύο εβδομάδων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν να λήγει στις 22 Απριλίου, ο Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται σύντομα να αντιμετωπίσει την ίδια απόφαση, που φέρεται να απέρριψε πριν από λίγες εβδομάδες. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη προειδοποιήσει ότι εάν οι συνομιλίες αποτύχουν, “πολλές βόμβες θα αρχίσουν να εκρήγνυνται” – επομένως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η στρατιωτική πίεση παραμένει μια επιλογή, μόλις λήξει η εκεχειρία.

Αλλά εάν η διπλωματία πράγματι καταρρεύσει, όπως υπέδειξε ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν σε μια ανάρτηση στις 20 Απριλίου, ένα από τα πιο σοβαρά εργαλεία που διαθέτει η Ουάσινγκτον δεν θα ήταν απαραίτητα ο βομβαρδισμός της Τεχεράνης, ή η επίθεση σε πολιτικές υποδομές. Αντί να χτυπήσει αμέσως γέφυρες και σταθμούς παραγωγής ενέργειας, ο Τραμπ μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο να στοχεύσει το νησί Kharg, τον κύριο κόμβο εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν και ένα από τα πιο οικονομικά πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία του καθεστώτος.

Σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές, ο Τραμπ είχε απορρίψει προηγουμένως ένα σχέδιο κατάληψης του Χάργκ, επειδή φοβόταν αμερικανικές απώλειες και πίστευε ότι τα στρατεύματα εκεί θα μπορούσαν να γίνουν “εύκολοι στόχοι”. Αυτό σημαίνει ότι η ιδέα της κατάληψης του νησιού έχει συζητηθεί και ότι οι κίνδυνοι που συνεπάγεται μια τέτοια κίνηση έχουν ήδη παρουσιαστεί στον πρόεδρο. Αλλά εάν η εκεχειρία δεν οδηγήσει σε συμφωνία, η επιλογή θα μπορούσε κάλλιστα να επανέλθει στο τραπέζι – αλλά θα πρέπει ο Τραμπ να πάρει το νησί τώρα, ή είχε δίκιο που δίστασε την πρώτη φορά;

Γιατί η νήσος Kharg έχει τόση σημασία

Η νήσος Kharg βρίσκεται στον βόρειο Περσικό Κόλπο, περίπου 15 μίλια από τις ακτές του Ιράν, και ιστορικά έχει διαχειριστεί το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν. Επί πολλά χρόνια, αναλυτές και παρατηρητές ενέργειας το έχουν συχνά περιγράψει ως τον κύριο τερματικό σταθμό εξαγωγών της χώρας, με δεξαμενές αποθήκευσης, θέσεις φόρτωσης, αντλιοστάσια και την υποδομή για τη φόρτωση εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου σε δεξαμενόπλοια.

Αυτό το καθιστά ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά, περιουσιακά στοιχεία του Ιράν. Ακόμα και υπό κυρώσεις, η Τεχεράνη συνέχισε να εξάγει πετρέλαιο μέσω επίσημων και ανεπίσημων καναλιών, ειδικά σε Ασιάτες αγοραστές. Αυτές οι πωλήσεις δημιουργούν έσοδα που απαιτούνται για τις εισαγωγές, τις κρατικές δαπάνες, τα στρατιωτικά προγράμματα και τη διατήρηση της λειτουργίας του καθεστώτος.

Εάν η Ουάσινγκτον θέλει μόχλευση, χωρίς να πλήττει άμεσα τα αστικά κέντρα και τον άμαχο πληθυσμό, το νησί Kharg είναι αναμφισβήτητα η καλύτερη επιλογή. Η λήψη ή η εξουδετέρωσή του θα έπληττε άμεσα τα έσοδα του καθεστώτος, αντί να τιμωρεί απλώς τον άμαχο πληθυσμό. Αυτή είναι μια πολύ διαφορετική άποψη από τον βομβαρδισμό σταθμών παραγωγής ενέργειας, ή δικτύων μεταφορών εντός μεγάλων πόλεων και ταυτοχρόνως εξακολουθεί να χρησιμεύει ως μέτρο καταναγκασμού.

Ο Τραμπ είχε ήδη εξετάσει το σχέδιο

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η Wall Street Journal περιέγραψε πώς ο Τραμπ είχε ήδη εξετάσει τη σκοπιμότητα της κατάληψης του Χάργκ και πίστευε ότι θα μπορούσε να γίνει. Ωστόσο, φέρεται να αρνήθηκε να προχωρήσει στην εφαρμογή του σχεδίου, λόγω φόβου για απώλειες, μη θέλοντας να εκτεθούν οι αμερικανικές δυνάμεις στο νησί. Αυτός είναι πιθανώς ένας από τους λόγους για τους οποίους ο Τραμπ επέλεξε έναν αποκλεισμό, εμποδίζοντας τα πλοία να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ, αντί να αναλάβει τον έλεγχο των λιμανιών από τα οποία μπορεί να προήλθαν.

Η κατάληψη της νήσου Kharg θα ήταν μια μεγάλη επιχείρηση. Ακόμη και μια επιτυχημένη απόβαση θα δημιουργούσε άμεσα τρωτά σημεία, με τα στρατεύματα να χρειάζονται ναυτική κάλυψη και αεράμυνα για την προστασία τους, υποστήριξη από μυστικές υπηρεσίες για την καθοδήγηση των επόμενων κινήσεών τους, διαδρομές εκκένωσης-διακομιδής απωλειών υγείας, γραμμές ανεφοδιασμού, προστασία από drones και πυραύλους και πολλά άλλα. Το νησί Kharg μπορεί να βρίσκεται στα ανοιχτά, αλλά είναι αρκετά κοντά στο Ιράν ώστε να είναι δυνατά αντίποινα.

Θεωρητικά, η κατάληψη του νησιού Kharg δεν συνεπάγεται απαραίτητα μακροχρόνια κατοχή. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να ασκήσει πίεση, περιορίζοντας παράλληλα τον κίνδυνο. Ο πρώτος θα ήταν μια ναυτική ζώνη αποκλεισμού, όπου οι αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις θα εμποδίζουν τα δεξαμενόπλοια να φορτώνουν στο Kharg ή θα κάνουν τις ασφαλιστικές εταιρείες απρόθυμες να υποστηρίξουν την κυκλοφορία εκεί.

Αυτό θα περιόριζε τις εξαγωγές, χωρίς να αποβιβάσει τους Πεζοναύτες στην ξηρά. Το δεύτερο θα ήταν χτυπήματα ακριβείας εναντίον εγκαταστάσεων φόρτωσης, συστημάτων ραντάρ, αποβάθρων, συστημάτων καυσίμων και κοντινών συστημάτων αεραμύνης. Αυτό θα απενεργοποιούσε τις εξαγωγές, διατηρώντας παράλληλα την “αποστολή” αρκετά περιορισμένη.

Μια τρίτη επιλογή θα ήταν μια προσωρινή επιδρομή από Πεζοναύτες, ή δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων για την κατάληψη βασικών υποδομών για λίγο και στη συνέχεια την απόσυρση μόλις επιτευχθούν οι στόχοι – αλλά αυτό θα εξέθετε τους στρατιώτες σε κίνδυνο, ακόμη και με την υποστήριξη από κοντινά αμερικανικά ναυτικά σκάφη. Ωστόσο, θα δημιουργούσε ισχυρότερη διαπραγματευτική δύναμη.

Είναι λιγότερο χειρότερη επιλογή;

Ο Τραμπ δεν χρειάζεται να επιλέξει μεταξύ του να μην κάνει τίποτα και της εισβολής στο Ιράν, αφού υπάρχουν ενδιάμεσες επιλογές. Το Kharg είναι ένας από τους λίγους στόχους, όπου η Αμερική μπορεί να επιβάλει πραγματικό “οικονομικό πόνο”, χωρίς να εισβάλει αυτόματα σε ιρανικό έδαφος και να διεξάγει αστικό πόλεμο.

Εάν το Ιράν απορρίψει μια συμφωνία, οι εναλλακτικές λύσεις του Τραμπ μπορεί να είναι χειρότερες από την κατάληψη του νησιού Kharg. Μια ευρύτερη εκστρατεία βομβαρδισμών κατά των υποδομών της ηπειρωτικής χώρας θα έβλαπτε το καθεστώς, αλλά θα προκαλούσε επίσης διακοπές ρεύματος και ελλείψεις καυσίμων, θα διατάρασσε τις μεταφορές και θα προκαλούσε ορατά βάσανα για τους απλούς πολίτες.

Πιθανότατα θα προκαλούσε επίσης έντονη διεθνή κατακραυγή. Μπορεί ακόμη και να χάσει κάποια υποστήριξη από τους Ιρανούς αντικαθεστωτικούς πολίτες στην εκστρατεία. Το Kharg είναι διαφορετικό επειδή εστιάζει την πίεση στα κρατικά έσοδα. Είναι πολύ πιο περιορισμένο και πιο εύκολο να εξηγηθεί πολιτικά από τη διεξαγωγή τιμωρητικών επιθέσεων.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλές. Το Ιράν θα μπορούσε να αντιδράσει μέσω πυραύλων, ομάδων πληρεξουσίων, κυβερνοεπιθέσεων, ή περαιτέρω παρενόχλησης στα Στενά του Ορμούζ (εάν το επιτρέπουν τα περιουσιακά στοιχεία). Το καθεστώς θα μπορούσε επίσης να στοιχηματίσει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στο νησί θα δημιουργούσαν πίεση για την Ουάσινγκτον να αποχωρήσουν ταχέως.

Υπάρχει όμως και ο κίνδυνος μιας ολίσθησης της αποστολής. Εάν τα στρατεύματα αποβιβαστούν στο Kharg, παρά τις ανησυχίες του Τραμπ και η Τεχεράνη εξακολουθεί να αρνείται τους όρους, ενδέχεται να ακολουθήσουν εκκλήσεις για ευρύτερες επιχειρήσεις. Το Ιράν είναι μια τεράστια, ορεινή, πυκνοκατοικημένη χώρα με δύσκολο περιβάλλον για οποιαδήποτε παρατεταμένη εκστρατεία, και η έναρξη μιας εκστρατείας στο νησί Kharg και η αποχώρηση χωρίς επιτυχία, θα μπορούσε σύντομα να οδηγήσει στην επέκταση της σύγκρουσης.

Ο Τραμπ πιθανότατα είχε δίκιο που ανησυχούσε για τις απώλειες την πρώτη φορά – αλλά αν η διπλωματία αποτύχει τώρα, μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το νησί Kharg παραμένει ο ισχυρότερος διαθέσιμος μοχλός, εκτός από τον βομβαρδισμό ιρανικών πόλεων ή το παραπάτημα, προσκόπτων προς την διεξαγωγή ενός πολύ μεγαλύτερου πολέμου.