Οι τρεις τάσεις που αναδείχθηκαν στο Φόρουμ της Αττάλειας για το διεθνές σύστημα

Δεύτερον, το Φόρουμ ανέδειξε την αναζήτηση πιο “περιφερειακών” και πολυκεντρικών λύσεων. Πολλές χώρες, από διαφορετικές περιοχές, έδειξαν ότι δεν θέλουν να εξαρτώνται αποκλειστικά από μεγάλες δυνάμεις και προσανατολίζονται σε συνεργασίες σε περιφερειακό επίπεδο, με μεγαλύτερη αυτονομία.

Τρίτον, την ανάδειξη ενός νέου διεθνούς πλαισίου ισχύος, όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες φαίνεται να χαλαρώνουν. Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσονται και οι τοποθετήσεις, όπως του Ερντογάν για το «Διεθνές σύστημα που δεν λειτουργεί δίκαια» και του Φιντάν για την ανάγκη οι χώρες να μην περιμένουν «σωτήρα από έξω».

Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αμφισβήτηση του ρόλου των ΗΠΑ. Το αμερικανικό μέσο ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια του 5ου Φόρουμ Διπλωματίας της Αττάλειας αναδείχθηκαν νέες μορφές συνεργασίας για την επίλυση περιφερειακών προβλημάτων, με την αβεβαιότητα γύρω από τη στάση των ΗΠΑ στη διεθνή τάξη να αποτελεί κεντρικό θέμα.

Σύμφωνα με την ανάλυση, στις συζητήσεις, που πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή ηγετών και υψηλόβαθμων αξιωματούχων από Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Αφρική και Ασία, κυριάρχησε το ερώτημα για το πώς θα κινηθούν οι χώρες μετά την αποδυνάμωση των παραδοσιακών συμμαχιών με τις ΗΠΑ. Οι NYT σημείωσαν ότι, παρότι οι ΗΠΑ αναφέρονταν σπάνια άμεσα, οι πολιτικές της Ουάσινγκτον λειτουργούσαν ως βασικός, έστω και έμμεσος, καθοριστικός παράγοντας.

Η ανάλυση υπογράμμισε ότι, λόγω των διακυμάνσεων στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, ιδιαίτερα κατά την περίοδο Τραμπ, και των εξελίξεων στον άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ έναντι του Ιράν, πολλές χώρες στρέφονται σε προσπάθειες μείωσης της εξάρτησης από τις μεγάλες δυνάμεις. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε ότι χώρες όπως η Τουρκία και άλλες επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτονομία, ενισχύοντας τη συνεργασία με γειτονικά κράτη. Αυτή η προσέγγιση κυριάρχησε σε πολλές παρεμβάσεις στο φόρουμ.

 Φόρουμ Αττάλειας: Τί δήλωσαν Ερντογάν-Φιντάν

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ομιλία του προέδρου Ερντογάν, ο οποίος χαρακτήρισε το διεθνές σύστημα ως βρισκόμενο σε «ηθική και υπαρξιακή κρίση» και επανέλαβε την κριτική του προς το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με τη φράση «Ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από τα 5» (τα μόνιμα κράτη-μέλη). Ο Ερντογάν επίσης επέκρινε το Ισραήλ για τις επιθέσεις στη Γάζα και τη στρατιωτική του δράση στην περιοχή, ενώ τόνισε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συμβάλει στη διαμεσολάβηση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Σημαντική και η τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν, ο οποίος δήλωσε ότι οι χώρες της περιοχής δεν πρέπει να βασίζονται σε εξωτερικές παρεμβάσεις. Όπως είπε: «Αν αυτή η περιοχή συνεχίσει να περιμένει έναν σωτήρα, θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα για πάντα».

Οι New York Times ανέφεραν επίσης ότι η δεύτερη θητεία Τραμπ χαρακτηρίζεται από απομάκρυνση από τις παραδοσιακές αρχές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, ενώ οι στρατιωτικές εξελίξεις γύρω από το Ιράν και το Ισραήλ, έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.