Τι φέρνει η επίσκεψη Ρούτε στην Άγκυρα

Από την πλευρά της Άγκυρας, οι προσδοκίες είναι σαφείς αλλά και ενδεικτικές των αβεβαιοτήτων που παραμένουν: Θα έρθει ο πρόεδρος Τραμπ στη Σύνοδο; Θα υπάρξει πρόοδος στο ζήτημα των F-35;

Και εάν όχι, μπορούν να προχωρήσουν εναλλακτικές λύσεις, όπως τα F-16 ή συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας τύπου Patriot;
Τα ερωτήματα αυτά εξηγούν, σε έναν βαθμό, και την κριτική της αντιπολίτευσης.Το CHP κατηγορεί την κυβέρνηση ότι, ενώ υιοθετεί σκληρή ρητορική απέναντι στο Ισραήλ, αποφεύγει να ασκήσει αντίστοιχη κριτική προς τις ΗΠΑ.

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ, τα F-35 και οι S-400

Είναι γνωστό ότι ο Τραμπ λειτουργεί με όρους πολιτικής συναλλαγής: δεν δίνει τίποτα χωρίς αντάλλαγμα. Ωστόσο, για την Τουρκία, πιο καθοριστική από τη στάση του Λευκού Οίκου είναι εκείνη του αμερικανικού Κογκρέσου.
Η τοποθέτηση του γερουσιαστή Ρικ Σκοτ είναι χαρακτηριστική του κλίματος που επικρατεί στην Ουάσιγκτον: «Η Τουρκία είναι χώρα που χρηματοδοτεί τη Χαμάς και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, μισεί το Ισραήλ και αγαπά τη Ρωσία και το Ιράν. Καλή τύχη με την απόκτηση F-35, F-16 και άλλων αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Το είπα στον Ερντογάν το 2018 και το επαναλαμβάνω: δεν θα πάρετε τα F-35»

Την ίδια στιγμή, η αμερικανική πολιτική παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την επιρροή του Ισραήλ. Οι ενστάσεις ότι, η στάση της Άγκυρας αποδυναμώνει τη συνοχή του ΝΑΤΟ, δεν έχουν μέχρι σήμερα μεταβάλλει ουσιαστικά αυτή την εικόνα.

Η αντιπαράθεση γύρω από τα F-35 και τους S-400 συνδέεται τελικά, άμεσα ή έμμεσα, με τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα με το Ισραήλ και το Ιράν.

Η συμμετοχή Τραμπ ζήτημα κύρους

Οι ΗΠΑ ζητούν από την Τουρκία εγγυήσεις ότι δεν θα ενεργοποιήσει τους S-400. Ωστόσο, ακόμη και αν δοθεί μια τέτοια εγγύηση, δεν διασφαλίζεται η άρση του μπλοκαρίσματος των F-35. Παράλληλα, η παράδοση των Eurofighter Typhoon, που η Τουρκία έχει αγοράσει από το Ηνωμένο Βασίλειο, το Κατάρ και το Ομάν, δεν έχει ακόμη ξεκινήσει.

Αναφορές για αναχαίτιση ιρανικών πυραύλων προς την Τουρκία μέσω νατοϊκών συστημάτων, επανέφεραν στο προσκήνιο το ζήτημα της αντιαεροπορικής άμυνας, παρά την πρόοδο της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Άγκυρα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην παρουσία του Τραμπ στη Σύνοδο, αντιμετωπίζοντάς την και ως ζήτημα κύρους. Ο πρόεδρος Ερντογάν επιθυμεί, επίσης, μια διμερή συνάντηση με τον Τραμπ στο προεδρικό Μέγαρο.

Η νέα αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ και ο ρόλος της Άγκυρας

Η διαδικασία εξελίσσεται παράλληλα με την ενίσχυση της τουρκικής συμμετοχής στις νέες δομές του ΝΑΤΟ, την αμυντική παραγωγή και τη στρατιωτική διαλειτουργικότητα. Ο Ρούτε, κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα τον Νοέμβριο του 2024, είχε επισκεφθεί την TUSAŞ και ενημερώθηκε για συστήματα όπως το KAAN και το ANKA.Τώρα αναμένεται να επισκεφθεί νέα αμυντική εγκατάσταση, η οποία δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.
Πρόσφατα, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, τόνισε ότι η αμυντική βιομηχανία και η βιομηχανική παραγωγή θα βρεθούν στο επίκεντρο της Συνόδου της Άγκυρας στις 7 και 8 Ιουλίου. «Η Άγκυρα θα επικεντρωθεί πρωτίστως στη βιομηχανία και τη βιομηχανική παραγωγή», υπογράμμισε ο Ρούτε.

Ο Ρούτε διαχειρίζεται, μέχρι στιγμής, με ισορροπία τον Τραμπ, διατηρώντας την ενότητα της Συμμαχίας απέναντι σε Ρωσία και Κίνα και επιδιώκοντας την παρουσία του (Τραμπ) στη Σύνοδο της Άγκυρας. Από την πλευρά της, η Τουρκία συνεχίζει την πολιτική ενεργής ουδετερότητας τόσο στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας όσο και στο Ιράν, ενισχύοντας το ρόλο της ως περιφερειακού διαμεσολαβητή στην περιοχή.

Το ερώτημα ωστόσο παραμένει ανοιχτό: θα επιλέξουν οι ΗΠΑ να αξιοποιήσουν τον ρόλο της Τουρκίας προς όφελος του ΝΑΤΟ ή θα υπερισχύσει η ανάγκη προστασίας του Ισραήλ;  Και τελικά: θα αποδώσει η τακτική της Άγκυρας να αποφεύγει την ευθεία αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ; Η απάντηση παραμένει σύνθετη. Η στρατηγική αυτή βοηθά να μην επιδεινωθούν οι σχέσεις, αλλά δεν αρκεί για να επιλύσει τα δομικά ζητήματα.