Είναι ρεαλιστική η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τετραήμερη εργασία;

Σε δοκιμές που παρουσιάστηκαν στην Ισλανδία, Βρετανία, οι εργαζόμενοι παράγουν το ίδιο έργο ή και περισσότερο, σε λιγότερες ώρες, με λιγότερες άδειες και απουσίες προσωπικού, μεγαλύτερη προσέλκυση ταλέντων σε επιχειρήσεις, και καλύτερη ποιότητα ζωής των εργαζομένων. Ωστόσο, υπάρχουν κίνδυνοι, όπως η αύξηση κόστους στις επιχειρήσεις, αν διατηρηθούν οι μισθοί με λιγότερες ώρες.

Δύσκολη εφαρμογή σε κλάδους όπως το λιανεμπόριο, η υγεία, η βιομηχανία, δεδομένου ότι θα απαιτηθούν βάρδιες. Ενδεχομένως να έχουμε συμπίεση της εργασίας λόγω υπερεντατικοποίηση των εργαζομένων και κίνδυνος για μικρές επιχειρήσεις που είναι ευάλωτες στο κόστος προσαρμογής. Αν το θέμα το δούμε μακροοικονομικά, η αύξηση της παραγωγικότητας σε συνάρτηση με μείωση ωρών, το αποτέλεσμα πιθανόν να είναι θετικό για το ΑΕΠ, αν όχι, υπάρχει ρίσκο μείωσης ανταγωνιστικότητας, ειδικά σε χώρες με χαμηλή παραγωγικότητα όπως η Ελλάδα.

Ας το μελετήσουμε το θέμα αναλυτικότερα: Η Ελληνική οικονομία βασίζεται κυρίως στον τουρισμό (τα ξενοδοχεία και η εστίαση εργάζονται όλες τις ημέρες της εβδομάδας) στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (έχουν χαμηλά περιθώρια κέρδους και δεν έχουν την δυνατότητα να προσλάβουν έξτρα άτομα) και στις υπηρεσίες με φυσική παρουσία, όπως ο δημόσιος τομέας και οι οργανισμοί. Στο τελευταίο ίσως είναι πιο εύκολη η εν λόγω εφαρμογή: Αν οργανωθεί σωστά, θα έχουμε λιγότερη γραφειοκρατία, αλλά αν μειωθούν οι ώρες χωρίς αύξηση της αποδοτικότητας, θα έχουμε χειρότερη εξυπηρέτηση του κοινού.

Το κλειδί αυτής της εφαρμογής είναι η παραγωγικότητα, ανεξάρτητα των ωρών εργασίας. Ένα αξιόλογο στέλεχος έχει την δυνατότητα να παράγει σε μία ώρα το ίδιο έργο, που ένα άλλο στέλεχος για το ίδιο έργο χρειάζεται πολλαπλές ώρες. Η Ελλάδα έχει πολύ χαμηλή παραγωγικότητα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεπώς αν πάμε σε τετραήμερο, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές (τεχνολογία, οργάνωση, νοοτροπία, λογική) θα έχουμε αρνητικό αποτέλεσμα. Αν συνδυαστεί με ψηφιοποίηση, καλύτερο management, αξιοκρατία, πιθανόν να δουλέψει σε συγκεκριμένους κλάδους υψηλής αξίας (πολυεθνικές, βιομηχανίες).

Με την βοήθεια των μαθηματικών… 

Ας το δούμε το θέμα και με μαθηματικά: Το ΑΕΠ της χώρας μπορούμε να πούμε ότι εξαρτάται από τις ώρες εργασίας Τ, και από την παραγωγικότητα Π (αρχική). Δηλαδή ΑΕΠ= Τ×Π. Ας εξετάσουμε το σενάριο από τις πέντε ημέρες να πάμε στις τέσσερεις ημέρες. Οι ώρες από 40 πέφτουν στις 32, άρα έχουμε μείωση 20% των ωρών. Το Τ( νέο) = 0.8×Τ. Για να μην μειωθεί το ΑΕΠ πρέπει τουλάχιστον να ισχύει: 0.8×Τ× Π ( νέα) = Τ×Π (αρχική), οπότε η νέα παραγωγικότητα, Π( νέα ) = 1.25 ×Π (αρχική).

Τι μας λέει αυτό; Ότι χρειαζόμαστε αύξηση της παραγωγικότητας τουλάχιστον 25% για να παραμείνει το ίδιο ΑΕΠ. Επομένως μεγαλύτερη παραγωγικότητα από 25%, το ΑΕΠ θα μείνει σταθερό και με ρυθμό αύξησης. Παραγωγικότητα 10- 15% το ΑΕΠ μειώνεται. Η παραγωγικότητα να αυξηθεί κατά 25% είναι ένα πολύ δύσκολο σενάριο, που απαιτεί ριζικές μεταρρυθμίσεις σε όλους τους συντελεστές της οικονομίας. Το τετραήμερο δεν είναι δώρο για την οικονομία, για να δουλέψει πρέπει να κερδίσεις χρόνο από την σπατάλη και όχι απλά να δουλέψεις λιγότερο. Για την Ελλάδα θα ήταν εφικτό, όπως είπα προηγουμένως, σε συγκεκριμένους κλάδους.

Εργαζόμενοι

Ο μισθός ανά ώρα, ουσιαστικά θα είναι αυξημένος και θα είναι θετικό για τους εργαζόμενους. Ωστόσο θα έχουμε πίεση στις επιχειρήσεις, αν η παραγωγικότητα δεν αυξηθεί, γιατί αυτές πιθανόν θα αυξήσουν τις τιμές. Ίσως το λογικότερο θα ήταν ένας αναλογικός μισθός, σε συνάρτηση με τις ώρες εργασίας και τον βαθμό αποδοτικότητας του εργαζόμενου.

Υπάρχουν και σήμερα έξυπνες εταιρείες και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν εργαζόμενους με αμοιβές ανάλογα του έργου που παράγουν, και μάλιστα τους χρησιμοποιούν και on line. Δηλαδή μπορεί οι εργαζόμενοι να βρίσκονται ακόμη και στο εξωτερικό και να εργάζονται σε ελληνικές επιχειρήσεις εξ’ αποστάσεως.

Η οικογενειακή γαλήνη που έχει μεγάλη ανάγκη η ελληνική κοινωνία θα δεθεί περισσότερο με την τετραήμερη εργασία. Αυτό θα έχει άμεση ανταπόκριση στην παρακολούθηση των παιδιών, που είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη να τεθούν οι σωστές βάσεις στην διαπαιδαγώγησή τους, ώστε να ανταποκριθούν με ορθή κρίση στις προκλήσεις (θετικές ή αρνητικές) που θα συναντήσουν μελλοντικά.

Ανεργία 

Θεωρητικά λιγότερες ώρες χρειάζονται περισσότεροι εργαζόμενοι. Ισχύει όμως αυτό πρακτικά; Συνήθως δεν γίνεται έτσι, γιατί οι επιχειρήσεις δεν προσλαμβάνουν εύκολα εργαζόμενους, αυξάνουν την ένταση εργασίας, και επενδύουν σε αυτοματοποιήσεις. Άρα πιθανόν να έχουμε μικρή ή μηδενική επίδραση στην ανεργία.

Το συμπέρασμα σε περίπτωση εφαρμογής της τετραήμερης εργασίας, εφόσον πραγματοποιηθούν ριζικές μεταρρυθμίσεις κερδισμένοι θα είναι οι εργαζόμενοι σε πολυεθνικές και σε πολύ μεγάλες οργανωμένες τεχνολογικά επιχειρήσεις. Χαμένοι ή δεν θα αλλάξει κάτι ουσιώδες, θα είναι οι εργαζόμενοι στον τουρισμό, εστίαση, μικρομεσαίοι, και χαμηλόμισθοι σε διάφορες υπηρεσίες.

Όπως αντιλαμβάνεστε, το τετραήμερο είναι ένα ισχυρό πολιτικό αφήγημα που αρέσει στους ψηφοφόρους, αλλά οικονομικά δουλεύει υπό προϋποθέσεις, και αυτές πρέπει να τεθούν ρεαλιστικά από τα κόμματα, λαμβάνοντας υπόψη τις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας στο σύνολό της, σε συνδυασμό με την νοοτροπία παραγωγής και της αποδοτικότητας του έργου των Ελλήνων σε όλους τους τομείς.