Ρούμπιο: Ο Τραμπ θα παραστεί στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα – Τί είπε για τα F-35

Σε αρκετά τουρκικά μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα το ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μια συνάντηση δύο ηγετών, αλλά ως ένδειξη πολιτικής επιρροής και διπλωματικής βαρύτητας. Η παρουσία του Τραμπ στην Τουρκία ερμηνεύεται από ορισμένους σχολιαστές ως «πολιτικό κεφάλαιο» για τον Ερντογάν, ενισχύοντας την εικόνα του ως ηγέτη που διατηρεί άμεσες και προσωπικές σχέσεις με ισχυρές πολιτικές προσωπικότητες των ΗΠΑ.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σχέση Ερντογάν-Τραμπ προβάλλεται συχνά ως μια ιδιαίτερη πολιτική χημεία που μπορεί να επηρεάζει τις εξελίξεις, ανεξάρτητα από τη θεσμική συνέχεια της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Έτσι, κάθε πιθανή επίσκεψη ή δήλωση γύρω από τον Τραμπ μετατρέπεται εύκολα σε εργαλείο πολιτικής ανάγνωσης και εσωτερικής κατανάλωσης.

Ωστόσο, πέρα από την επικοινωνιακή διάσταση, οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας παραμένουν σύνθετες με ανοιχτά ζητήματα (άμυνα, Ρωσία, Ουκρανία, κυρώσεις, F35, κ.λπ.) Για τον λόγο αυτό, τέτοιες συζητήσεις γύρω από επισκέψεις και συναντήσεις συχνά αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα στα μέσα ενημέρωσης απ’ όση έχουν στην πραγματική διπλωματική πρακτική.

Συνολικά, το θέμα της επίσκεψης Τραμπ στην Άγκυρα λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό αφήγημα και δείκτης συμβολικής ισχύος, παρά ως ένα διπλωματικό γεγονός που θα αποφέρει ουσισατικά και άμεσα κέρδη στην Άγκυρα.

Η εικόνα που καλλιεργήθηκε μετά τη συνάντηση Ερντογάν – Τραμπ στον Λευκό Οίκο ήταν ότι οι σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας μπαίνουν σε μια «νέα εποχή επαναπροσέγγισης», με πρόοδο σε άμυνα, ενέργεια και περιφερειακή συνεργασία.

Ρούμπιο: Στον “πάγο” τα F-35

Ωστόσο, μέχρι σήμερα, η πραγματική εξέλιξη δείχνει μια πιο άνιση και επιλεκτική πορεία: σημαντική σύγκλιση στην ενέργεια, αλλά στασιμότητα στα κρίσιμα ζητήματα άμυνας. Ο Ρούμπιο ρωτήθηκε από την βουλευτή των Δημοκρατικών Ντίνα Τίτους για τις δηλώσεις που έχει κάνει ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία Τομ Μπάρακ σχετικά με μια πιθανή επανένταξη της γειτονικής χώρας στο πρόγραμμα των F-35.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι η Τουρκία δεν μπορεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 όσο διατηρεί το ρωσικό σύστημα S-400, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα ρυθμίζεται από την αμερικανική νομοθεσία.

Συγκεκριμένα ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας σημείωσε απαντώντας στην βουλευτή των Δημοκρατικών: «Η Τουρκία ήταν μέλος του προγράμματος αλλά αυτό σταμάτησε όταν προχώρησε στην αγορά των S-400 από τους Ρώσους. Όπως γνωρίζετε, αυτό ρυθμίζεται από τον νόμο. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε αυτή την επιλογή, διότι το θέμα ρυθμίζεται από νομοθετικές διατάξεις, τόσο από τις προβλέψεις που έχουν συμπεριληφθεί στο νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ (NDAA) όσο και από άλλες διατάξεις της αμερικανικής νομοθεσίας» (κυρώσεις νόμου CAATSA).

Παρά το θετικό πολιτικό κλίμα και τις επαφές υψηλού επιπέδου, δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική θεσμική αλλαγή ή συμφωνία επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Με άλλα λόγια, η πολιτική συζήτηση έχει ανοίξει, αλλά το στρατηγικό αδιέξοδο παραμένει.

Στη Συρία και γενικότερα στα περιφερειακά ζητήματα, η συνεργασία κινείται σε επίπεδο τακτικού συντονισμού χωρίς να έχει διαμορφωθεί μια σταθερή νέα συμφωνία. Υπάρχουν κοινά σημεία επαφής και προσπάθειες διαχείρισης κρίσεων, ιδιαίτερα γύρω από την ασφάλεια και τη σταθερότητα, όμως το κουρδικό ζήτημα και οι διαφορετικές προτεραιότητες των δύο πλευρών συνεχίζουν να λειτουργούν ως παράγοντες τριβής.

Συνολικά, αυτό που προκύπτει μέχρι σήμερα δεν είναι μια ομοιόμορφη «νέα εποχή» στις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας, αλλά μια διαφοροποιημένη πραγματικότητα δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά, υπάρχει ουσιαστική και υπογεγραμμένη ενεργειακή σύγκλιση με μακροχρόνιο οικονομικό βάθος. Από την άλλη, στον πυρήνα της στρατιωτικής και αμυντικής σχέσης, τα βασικά προβλήματα παραμένουν άλυτα. Έτσι, η σχέση δεν έχει μετασχηματιστεί συνολικά· έχει επαναρυθμιστεί επιλεκτικά, με την ενέργεια να προχωρά και την άμυνα να παραμένει παγωμένη.

Επί ποδός η Άγκυρα για Τραμπ

Σύμφωνα με το Bloomberg, η Άγκυρα βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, με ιδιαίτερη έμφαση στα μέτρα ασφαλείας που λαμβάνονται ενόψει της παρουσίας του Ντόναλντ Τραμπ.

Οι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν λάβει τριήμερη άδεια, ενώ περίπου 40.000 άτομα θα συμμετάσχουν στον μηχανισμό ασφαλείας. Παράλληλα, επενδύονται 11 δισ. τουρκικές λίρες για την αναβάθμιση του αεροδρομίου, τα συστήματα αεράμυνας θα βρίσκονται σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία και οι διαδηλώσεις και πορείες απαγορεύονται για δύο εβδομάδες. Επιπλέον, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, άτομα που έχουν συμμετάσχει σε διαδηλώσεις στο εξωτερικό ενδέχεται να υποβάλλονται σε ελέγχους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να σταματούν στο αεροδρόμιο Εσένμπογκα.