Άκαρπες οι προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης στην Ρουμανία

Υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση έπεσε στις αρχές Μαΐου λόγω των μέτρων λιτότητας που επεδίωκε να λάβει ο Μπολοζάν, οπότε απέσυραν την  υποστήριξή τους οι Σοσιαλιστές. Όσον αφορά τις τρέχουσες εξελίξεις, ο πρόεδρος ανακοινωσε οτι «ο κ. Εουτζέν Τομάκ απέσυρε την υποψηφιότητά του σήμερα το πρωί και, υπό αυτές τις συνθήκες, ορίζω τον κ. Αντριάν Βεστέα για τη θέση του υποψήφιου πρωθυπουργού». Ο Τομάκ επεδίωκε να ηγηθεί μιας κυβέρνησης τεχνοκρατών, αλλά δεν εξασφάλισε την απαιτούμενη στήριξη στο κοινοβούλιο.

Ο Βεστέα, 52 ετών, μέλος του φιλελεύθερου κόμματος, είναι πρόεδρος του νομαρχιακού συμβουλίου του Μπρασόβ στην κεντρική Ρουμανία. Κόμματα που συμμετέχουν στη Βουλή έχουν δηλώσει στο παρελθόν ότι μια πολιτική κυβέρνηση μειοψηφίας θα ήταν καλύτερη από μια κυβέρνηση τεχνοκρατών. Ο Βεστέα έχει περιθώριο δέκα ημερών για να σχηματίσει κυβέρνηση και να εξασφαλίσει την ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής. Οι επόμενες εκλογές στη Ρουμανία είναι το 2028 κανονικά. Ο απερχομενος (;) Μπολοζάν θα εκτελεί χρέη υπηρεσιακού πρωθυπουργού μέχρι την ανάδειξη νέου κυβερνητικού σχήματος.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός του οποίου ηγείτο ο Μπολοζάν κατέρρευσε στις 5 Μαΐου κατόπιν πρότασης μομφής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (PSD), η οποία είχε τη στήριξη του ακροδεξιού κόμματος Συμμαχία για την Ένωση των Ρουμάνων (AUR), του μικρότερου εθνικιστικού κόμματος S.O.S. Romania και ανεξάρτητων βουλευτών.

Συνολικά “ναι” στην απομάκρυνση της κυβέρνησης είπαν 281 βουλευτές και γερουσιαστές, 48 περισσότεροι από τους 233 που απαιτούνταν. “Όχι” ψήφισαν οι βουλευτές και βουλευτές των δύο μεγαλύτερων κομμάτων της συμπολίτευσης, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα (PNL) και η Ένωση Σώστε τη Ρουμανία (USR). Η Δημοκρατική Ένωση Ούγγρων της Ρουμανίας (UDMR/RMDSZ) κόμμα που εκπροσωπεί την ουγγρική μειονότητα στη Ρουμανία και αποτελεί τον τρίτο κυβερνητικό εταίρο, επέλεξε την αποχή. Πάντως το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είχε βγει πρώτο στις εκλογές και είχε αξιώσεις να γίνονται σεβαστά όσα προτείνει.

Τα μέτρα λιτότητας που εισηγήθηκε ο Μπολοζάν για να ευθυγραμμιστεί με την ΕΕ και να μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα ήταν “κόκκινες γραμμές” για τους Σοσιαλδημοκράτες, όπου εντάσσονται και αρκετοί αριστεροί. Ο Μπολοζάν ήθελε να παγώσουν μισθοί και συντάξεις, να ιδιωτικοποιηθούν κρατικές ενεργειακές επιχειρήσεις και να αυξηθεί ο ΦΠΑ. Το επιχείρημά του ήταν πως έτσι θα «ξεκλείδωνε» ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους 11 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Οι Σοσιαλδημοκράτες κατήγγειλαν το πλάνο του ως δημοσιονομικό έγκλημα και ότι δεν αρκεί “ο εκβιασμός να συνεργαζόμαστε για να μην ανεβεί περισσότερο η ακροδεξιά”, διότι “με τέτοια μέτρα ασφαλώς και θα ανεβεί περισσότερο, ενώ θα μειωθούν οι δικές μας δυνάμεις”. Το AUR στις βουλευτικές εκλογές του Δεκεμβρίου του 2024 αναδείχθηκε δεύτερο κόμμα, συγκεντρώνοντας το 18% των ψήφων. Ήταν εν γένει ένας πολύ άσχημος μήνας τότε για τη Ρουμανία τότε, διότι η κυβέρνηση κατά παράλογο και αντιδημοκρατικό τρόπο ακύρωσε τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών λόγω υποψίας ότι οι Ρώσοι είχαν πριμοδοτήσει στο ΤικΤοκ τον εθνικιστή υποψήφιο Καλίν Γκεοργκέσκου.

Τελικά οι προεδρικές εκλογές επαναλήφθηκαν, οδηγώντας στην επικράτηση του φιλοευρωπαϊστή Νικούσορ Νταν έναντι του αρχηγού του AUR, Τζόρτζε Σιμιόν. Όμως το αποτέλεσμα κατέγραψε εικόνα διχασμού, αφού το 46,40% που συγκέντρωσε ο Σιμιόν, δημιούργησε μια δεξαμενή ψήφων πολύ μεγαλύτερη από την αρχική βάση του κόμματος. Επιπλέον ο Νταν δεν ήταν ο εκλεκτός των Βρυξελλών – ο οποίος εκλεκτός, Κρις Αντονέσκου, στον πρώτο γύρο έλαβε το 19% και αποκλείσθηκε.  Οι Βρυξέλλες είχαν προσπαθήσει να μην κατέλθουν “διασπασμένοι οι φιλοευρωπαίοι” αλλά παρασκηνιακά στήριζαν περισσότερο τον κυβερνητικό υποψήφιο Αντονέσκου.

Το AUR δεν εισηγείται την αποχώρηση από τη Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως αμφισβητεί βασικές πτυχές της σημερινής ευρωπαϊκής πολιτικής, καθώς τάσσεται κατά της παροχής στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία και αντιτίθεται στα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. Παράλληλα, αναφέρεται σε αμφισβητούμενα εδάφη, επιδιώκει την άμεση ένωση με τη Μολδαβία και την οριστική ενσωμάτωσης της Βουκοβίνας -περιοχή που σήμερα είναι μοιρασμένη μεταξύ Ρουμανίας και Ουκρανίας.

Η Μπουκοβίνα ανήκε στις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Τον 10ο αιώνα ανήκε στους Ρως. Τον 14ο αιώνα ενσωματώθηκε στο Πριγκιπάτο της Μολδαβίας. Τότε ιδρύθηκε και η πόλη Σουτσεάβα (Suceava), η οποία αποτέλεσε την πρωτεύουσα της Μολδαβίας. Έως το 1774 (ως μέρος των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών υπό οθωμανική επικυριαρχία) ανήκε στη Μολδαβία αλλά τότε  η περιοχή πέρασε στην Αυτοκρατορία των Αψβούργων ως Βουκοβίνα . Μετά το  Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη διάλυση της Αυστροουγγαρίας, η Βουκοβίνα ενσωματώθηκε ολόκληρη στη Ρουμανία. Το 1940, έπειτα από το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, το βόρειο τμήμα προσαρτήθηκε στη Σοβιετική Ένωση, ενώ το Νότιο τμήμα παρέμεινε στη Ρουμανία. Σήμερα, η νότια Βουκοβίνα ανήκει στη Ρουμανία ενώ η βόρεια αποτελεί περιφέρεια (Όμπλαστ του Τσερνίβτσι) της σύγχρονης Ουκρανίας.

Στις Βρυξέλλες αγωνιούν ότι μπορεί να ξαναδούν Όρμπαν, αυτή τη φορά στην Ρουμανία, επειδή ο Σιμιόν έχει αναφερθεί επανειλημμένα στον Όρμπαν ως μοντέλο διακυβέρνησης. Ο κίνδυνος για τις Βρυξέλλες και ειδικά για το Λαϊκό Κόμμα δεν είναι πάντως μια άμεση ρήξη με την ΕΕ, αλλά μια σταδιακή στροφή της χώρας προς ένα είδος επιλεκτικής συνεργασίας.

Οι έκτακτες συσκέψεις που έγιναν μετά την πτώση της κυβέρνησης απέκλεισαν κάθε σχήμα που θα περιλαμβάνει τους Σοσιαλδημοκράτες, με τον ηγέτη μάλιστα των δεξιών να τονίζει ότι προτιμά την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες ή τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας.

Ο ρόλος του Νταν θεωρείται κομβικός και τον κατηγορούν ότι δεν πίεσε τους Σοσιαλδημοκράτες ώστε να στηριχθεί ο Μπολοζάν, αλλά ο πρόεδρος της χώρας θέλει να αναδειχθεί πρωθυπουργός λιγότερο διχαστικός από τον Μπολοζάν. Στόχος του φαίνεται πως είναι να βρεθεί άτομο εν μέρει τεχνοκρατικό, αλλά χωρίς την πρόθεση να εφαρμόσει ακραία μέτρα λιτότητας και να είναι πιο αποδεκτό από τους σοσιαλδημοκράτες.