Σκληρό πόκερ από Άγκυρα, ψάχνει για άσσο στο μανίκι η ΕΕ

Είναι προφανές πως η τακτική της κατοχικής πλευράς μπορεί να κωδικοποιηθεί ως εξής: η Άγκυρα κουβεντιάζει, ακούει, αλλά δεν δεσμεύεται για το τι δέον γενέσθαι. Ροκανίζει τον χρόνο, ενδεχομένως μέχρι να εκπνεύσει η θητεία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.

Παράλληλα, είναι πρόδηλο ότι στις επαφές ζητούν να δουν “τα χαρτιά” των συνομιλητών τους πριν “παρουσιάσουν” τα δικά τους. Επιχειρούν, τουτέστιν, να εξασφαλίσουν εκ προοιμίου τα δώρα, τα ανταλλάγματα, και μόνον εν συνεχεία να κουβεντιάσουν οτιδήποτε σχετικά με το Κυπριακό ή ενδεχομένως και τα ελληνοτουρκικά. 

Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως ούτε από πλευράς των Ευρωπαίων υπάρχει διάθεση να ανοίξουν ανεξέλεγκτα την “κάνουλα” προς την Τουρκία, χωρίς διαβουλεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών αλλά και αλλαγή στάσης της Άγκυρας. Είναι σαφές πως στην Ένωση, σε διαφορετικά ζητήματα υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις και συμφέροντα και τούτο λαμβάνεται υπ’ όψιν από τους θεσμούς. Για παράδειγμα, στο θέμα της θεώρησης διαβατηρίων για Τούρκους υπηκόους, υπάρχουν σοβαρές ενστάσεις από κράτη-μέλη. 

Η σύνοδος στην Άγκυρα

Η Τουρκία μετά και τη δείπνο Ερντογάν, θεωρεί πως έχει αποκτήσει σημαντικά πλεονεκτήματα, ότι επιβεβαιώθηκε η «χρησιμότητά» της σε περιφερειακές εξελίξεις και στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η κατοχική δύναμη, η οποία βγήκε ενισχυμένη από τη σύνοδο, αλλά και από τις εξελίξεις στην περιοχή, θεωρεί πως διεθνείς παίκτες επενδύουν σε αυτήν και αυτή, με την σειρά της, επενδύει στην υλοποίηση των επεκτατικών σχεδιασμών της πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά. 

Βέβαια, το παιχνίδι επικράτησης συνεχίζεται και τίποτε δεν έχει τελειώσει. Θα φανεί στη συνέχεια και σε σχέση με το Ισραήλ, που για δικούς του λόγους, που συνδέονται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις προσπάθειες ελέγχου, αντιδρά τόσο στην αναβάθμιση της Άγκυρας όσο και στη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν. 

Παράλληλα, με βάση τα όσα παρακολουθήσαμε το διήμερο 7-8 Ιουλίου, κατά τη διάρκεια της συνόδου του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα έκλεισε συμφωνίες στον αμυντικό τομέα και οι εταίροι της στη Συμμαχία έδειξαν να θέλουν τη «συμβολή» της στο ουκρανικό μέτωπο. 

Διασύνδεση με ευρωτουρκικά 

Είναι σαφές πως όλες οι προσπάθειες έχουν επικεντρωθεί στη διασύνδεση Κυπριακού με τα ευρωτουρκικά. Τόσο τα Ηνωμένα Έθνη όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύουν σε αυτή τη διασύνδεση. Και εργάστηκαν προς αυτή την κατεύθυνση και υπήρξαν συζητήσεις με την Άγκυρα. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον συμπατριώτη του, Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ενώ μίλησε και με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η προσοχή τις τελευταίες ημέρες ήταν επικεντρωμένη στο δείπνο Ερντογάν και Φιντάν με Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην Άγκυρα. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, ο οποίος ενημερώθηκε τηλεφωνικά από τους Κόστα και φον ντερ Λάιεν για τα διαμειφθέντα, θα συναντηθεί την ερχόμενη Τρίτη με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Παρίσι. Θα βρίσκονται αμφότεροι στο Παρίσι για να παραστούν στους γιορτασμούς για την εθνική επέτειο της Γαλλίας. Στη συνάντηση αυτή αναμένεται ότι θα ειπωθούν λεπτομέρειες για τις συζητήσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων με την τουρκική ηγεσία, αλλά και θα συζητηθούν τα επόμενα βήματα. 

Είναι σαφές πως ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η διασύνδεση Κυπριακού και ευρωτουρκικών δεν «περπάτησε» όσο θα έπρεπε, τόσο η Λευκωσία όσο και οι Βρυξέλλες, συνεχίζουν σε αυτή την πορεία. Θεωρούν πως αποτελεί την μόνη, υπό τις περιστάσεις, διέξοδο για να προχωρήσει μια προσπάθεια στο Κυπριακό. 

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και ο διορισμός Απεσταλμένου της Προέδρου της Κομισιόν για το Κυπριακό, που αναμένεται να γίνει σύντομα. Μετά από το διορισμό αναμένεται να υπάρξει μια πιο συστηματική προσπάθεια στο Κυπριακό. Δεν θα περιορίζονται εν πολλοίς οι προσπάθειες μόνο στο υψηλότερο επίπεδο. 

Τα σενάρια της Ολγκίν 

Στο πεδίο των Ηνωμένων Εθνών, η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ετοιμάζεται για νέα περιοδεία. Πέρα από τις Βρυξέλλες, έχει εντάξει κι άλλες χώρες στην περιοδεία της, όπως τη Ρώμη. 

Πάντως, όσο η σύγκληση της άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό καθυστερεί, δυσκολεύει και την πραγματοποίηση της. Ανατρέπονται τόσο οι σχεδιασμοί του Γενικού Γραμματέα όσο και της κ. Ολγκίν. Όπως σημείωσαν ενημερωμένες πηγές, μετά το καλοκαίρι, όταν τα Ηνωμένα Έθνη θα βρίσκονται στην τελευταία στροφή πριν τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες, δεν θα υπάρχουν δυνατότητες για σοβαρές εξελίξεις.

Οι ίδιες πηγές επιστράτευσαν και έναν όρο που χρησιμοποιείται στη διπλωματική γλώσσα, αυτόν της «κουτσής πάπιας» (lame duck), που περιγράφει κάποιον που βρίσκεται στο τέλος της θητείας του, είναι απερχόμενος, δεν έχει επιρροή και δεν μπορεί να δεσμεύσει το διάδοχό του. Αυτό μετά το καλοκαίρι θα ισχύσει για τον κ. Γκουτέρες.

Η κ. Ολγκίν γνωρίζει τα χρονικά περιθώρια και βάσει αυτών κινείται. Οι επαφές της, και οι συζητήσεις στις οποίες μετέχει, στηρίζονται στην τακτική της διασύνδεσης ενώ παρουσιάζει και τις διάφορες ιδέες, που έθεσε και στη Λευκωσία. Εν όψει του γεγονότος ότι πιέζει ο χρόνος, δεν αποκλείεται να προχωρήσει – όπως έχει ακουστεί όπερ σημαίνει συζητήθηκε – και να θέσει ενώπιον των εμπλεκόμενων τις ιδέες της, να τους ζητήσει να τις αποδεχθούν και εφόσον αυτό γίνει, τότε να συγκληθεί από τον Γενικό Γραμματέα του Διεθνούς Οργανισμού, η άτυπη Πενταμερής. Μια τέτοια εξέλιξη, ιδιαίτερα εάν δεν είναι ώριμες οι συνθήκες, θα προκαλέσει αρνητικά αποτελέσματα.