Η ελληνοτουρκική μάχη για τις ιχθυοκαλλιέργειες

Σύμφωνα με τον FAO, η παγκόσμια παραγωγή αλιείας, υδατοκαλλιέργειας και φυκιών έφτασε το 2024 τους 235 εκατομμύρια τόνους. Από αυτούς, οι 103 εκατομμύρια τόνοι προήλθαν από εκτροφές ψαριών και άλλων υδρόβιων ζώων, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το όριο των 100 εκατομμυρίων τόνων.

Η Ασία κυριαρχεί στον τομέα, καθώς παράγει περίπου το 89% της παγκόσμιας υδατοκαλλιέργειας. Ο FAO εκτιμά ότι μέχρι το 2034 η παραγωγή από εκτροφές θα συνεχίσει να αυξάνεται, ενώ η αλιεία από τη θάλασσα θα παραμείνει περίπου στα ίδια επίπεδα.

Η Τουρκία παρήγαγε το 2025 συνολικά 1,037 εκατομμύρια τόνους ψαριών και προϊόντων αλιείας. Οι 626.591 τόνοι προήλθαν από ιχθυοκαλλιέργειες, ενώ οι 410.428 τόνοι από την αλιεία. Στις θαλάσσιες εκτροφές πρωταγωνιστούν: Το λαβράκι με 174.859 τόνους, η τσιπούρα με 164.643 τόνους. Η παραγωγή πέστροφας στα εσωτερικά ύδατα έφτασε, επίσης, τους 185.310 τόνους. Η αλιεία αυξήθηκε, κυρίως λόγω του γαύρου, όμως οι εκτροφές εξακολουθούν να έχουν το προβάδισμα.

Η “μάχη” για τις ιχθυοκαλλιέργειες

Η Ελλάδα και η Τουρκία αποτελούν τους δύο σημαντικούς παίκτες στην Ανατολική Μεσόγειο στην παραγωγή λαβρακιού και τσιπούρας. Η Ελλάδα έχει ισχυρή παρουσία στις εξαγωγές, με περίπου το 80% της παραγωγής της να κατευθύνεται σε ξένες αγορές.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η Τουρκία έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή της. Το 2003 η Ελλάδα παρήγαγε περισσότερο λαβράκι και τσιπούρα από την Τουρκία. Μέχρι το 2023 όμως η εικόνα είχε αλλάξει: Η τουρκική παραγωγή ξεπέρασε την ελληνική, κατά περίπου 35%. Η συνολική αξία της τουρκικής παραγωγής λαβρακιού και τσιπούρας ήταν σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερη από την ελληνική.

Παρά τον ανταγωνισμό, οι δύο χώρες συνδέονται στενά στην ίδια αγορά. Το 2024 η Τουρκία ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής ζωντανών και μη επεξεργασμένων ψαριών στην Ελλάδα. Οι τουρκικές εξαγωγές αυτής της κατηγορίας έφτασαν τα 169,3 εκατομμύρια δολάρια, ενώ μόνο οι εξαγωγές λαβρακιού ανήλθαν περίπου στα 43 εκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, περισσότερους από 12.000 τόνους φρέσκων ψαριών τουρκικής προέλευσης διακίνησε η Ελλάδα το 2023.

Οι προκλήσεις για το μέλλον

Η αύξηση της παραγωγής δεν οδηγεί πάντα σε ανάλογη αύξηση των εσόδων. Η τουρκική παραγωγή λαβρακιού αυξήθηκε σημαντικά, όμως τα έσοδα δεν αυξήθηκαν στον ίδιο βαθμό, λόγω της πτώσης της αξίας της τουρκικής λίρας. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, αντιμετώπισε προβλήματα το 2024 λόγω υψηλών θερμοκρασιών, που επηρέασαν την παραγωγή μεγάλων λαβρακιών.

Ο κλάδος αντιμετωπίζει κοινά προβλήματα: Αυξημένο κόστος ζωοτροφών, ασθένειες, άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας, πιέσεις από τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Η Τουρκία έχει αποκτήσει ισχυρό προβάδισμα στην παραγωγή, όμως η Ελλάδα παραμένει σημαντικός παίκτης λόγω της εμπειρίας, των εξαγωγών και της παρουσίας της στις ευρωπαϊκές αγορές. Η “μάχη” της τσιπούρας και του λαβρακιού στην Ανατολική Μεσόγειο συνεχίζεται.