Πώς ο Ράμα εργαλειοποιεί την Μπέσα για να επιβιώσει!

Πρόκειται για το εργαλείο του εθιμικού δικαίου που στο διάβα της ιστορίας λειτουργούσε στις περίκλειστες και απομονωμένες αλβανικές κοινότητες, ως μέσο διακανονισμού συμφωνιών και κυρίως ως μέσο επίλυσης των αιματηρών διαφορών της βεντέτας. Ως εκ τούτου ακούγεται τουλάχιστον αναχρονιστικό να επικαλείται ο πρωθυπουργός της σύγχρονης Αλβανίας την Μπέσα, ώστε να ξεπεράσει την πολιτική κρίση, που αποτελεί όντως σταυρόλεξο για καλούς λύτες.

Θέλει να εξαγοράσει τον πολιτικό χρόνο, δεσμεύοντας τουλάχιστον τους βουλευτές τους με το θεσμό της Μπέσας: Να ωθήσει τον κομματικό μηχανισμό του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος, σε ανάλογη αναζήτηση Μπέσας, με τους οπαδούς και ψηφοφόρους του. Διαισθάνεται ότι η κοινωνία έχει μεταβληθεί σε κινούμενη άμμο, ενώ ήδη εκδηλώνονται φωνές διαφοροποίησης και εντός του στρατοπέδου του. Μάλιστα, παλιοί Σοσιαλιστές διατυπώνουν ανοιχτά την άποψη ότι θα πρέπει να ανταποκριθεί στο αίτημα των διαμαρτυρόμενων πολιτών και να ανοίξει την προοπτική για έναν νέο πρωθυπουργό, από τις γραμμές του κόμματος τους. 

Όμως, υπάρχει και άλλη μία εκδοχή και υπάρχουν αρκετά δημοσιεύματα πολιτικών αναλυτών που την υποστηρίζουν: Ότι πιθανώς ο Ράμα να επιζητεί την Μπέσα και προς χάρη οικονομικών συμφερόντων – που βρίσκονται είτε στο περιθώριο της νομιμότητας, ή και απολύτως παράνομων – με τα οποία η συναλλαγή του είναι εξόφθαλμη. Φαίνεται ότι δεν θέλει να ξέρουν την δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει και το πολιτικό κόστος για τα ανταλλάγματα στο οποία έχουν συμφωνήσει.

Όμως, το να επικαλείται ο Ράμα – γνωστός παραβάτης της Μπέσας και για την αθέτηση δεσμεύσεων – την Μπέσα, προκειμένου να συνεχίσει την διακυβέρνηση εν έτη 2026 – με ίδιο τον τρόπο που την ασκεί από το Φθινόπωρο του 2013 – είναι ως επί το πλείστον προκλητικό. Τούτο διότι οφείλει να υποκαταστήσει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας μιας ευνομούμενης πολιτείας, το συνταγματικό δίκαιο και κυρίως τα όσα απορρέουν από το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο στα πλαίσια της διαδικασίας ένταξης της χώρας στην ΕΕ. Στρεφόμενος στην Μπέσα, θα επιδεινώσει την υφιστάμενη κατάσταση. 

Τί σημαίνει στην πράξη η Μπέσα

Εάν η Μπέσα δοθεί εν λευκώ από τους βουλευτές και τα κομματικά στελέχη, σημαίνει ότι στηρίζουν την διαιώνιση της αυταρχικής άσκησης της εξουσίας. Μπορεί κάλλιστα να υποτεθεί ότι, δια του αναχρονιστικού αυτού εργαλείου, ανανεώνεται κάποιου είδους ομερτά με δυσώδη συμφέροντα, προκειμένου να ακολουθήσει η γνώριμη πλέον διαδικασία ξεπλύματος βρώμικου χρήματος και η κάθε λογής διευκόλυνση στην κατασπατάληση της δημόσιας περιουσίας. 

Επιπλέον, εάν η κοινωνία δει την Μπέσα ως ένα άτυπο-κοινωνικό συμβόλαιο, τότε τα πράγματα θα πάρουν επικίνδυνη τροπή. Για παράδειγμα, ο Ράμα δεν αποκλείεται να επικαλεστεί την Μπέσα, ώστε επιβάλει τους δικούς του όρους στην διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Ήδη βλέπουμε ουκ ολίγες αποκλίσεις, για παράδειγμα, στο πεδίο των διώξεων για κυβερνητικά στελέχη, την διασφάλιση των περιουσιακών δικαιωμάτων, την προστασία του περιβάλλοντος, τον έλεγχο των κυκλωμάτων οργανωμένου εγκλήματος κ.α.

Τα βαλκανικά βέτο

Η ρευστή-εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Αλβανία δεν είναι πάντως η εξαίρεση. Στο Κόσσοβο η αλβανική πολιτική τάξη δεν δείχνει να διαθέτει την απαιτούμενη ωριμότητα για συμβιβαστικές λύσεις. Μάλιστα, εάν δεν διασφαλιστούν οι απαραίτητες κομματικές συναινέσεις, το Κόσσοβο θα βρεθεί και πάλι προ θεσμικού-κυβερνητικού αδιεξόδου, με κορυφαίο εξ’ αυτών την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας.

Τα πράγματα δε γίνονται δυσκολότερα για αυτούς: Το αμερικανικό State Department ήδη εγκαινίασε τον Στρατηγικό Διάλογο με τη Σερβία, επιβεβαιώνοντας ότι παραμένει σε αναστολή η ανάλογη διαδικασία με τις αρχές της Πρίστινα – έως ότου οδηγηθούν στις συμφωνημένες παραχωρήσεις για την Σερβική γηγενή Μειονότητα στην, υπό αλβανικό έλεγχο, αυτονομημένη περιοχή. Στη Βοσνία Ερζεγοβίνη η αβεβαιότητα είναι χρόνια και η κατάσταση παραμένει έκρυθμη. 

Για την αντιμετώπιση των εντάσεων αυτών, οι Βρυξέλλες προβάλουν το δέλεαρ των χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων, επιδιώκοντας τα βαλκανικά κράτη να επιδείξουν προσήλωση στην ειρηνική συνύπαρξη και την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων. Όμως, η αποτελεσματικότητα αυτού του εργαλείου είναι μάλλον αποθαρρυντική.

Στην επίμονη προσπάθεια της Κομισιόν να διασφαλίσουν ένα έστω θετικό αφήγημα και να προβάλλουν την πρόοδο στην ενταξιακή διαδικασία των Βαλκανίων, τα νεότερα μέλη της ΕΕ προβάλουν τα δικά τους βέτο. Στο γνωστό της Βουλγαρίας για την διαδικασία ένταξης των Σκοπίων, προστέθηκε στις αρχές της εβδομάδας, αυτό της Κροατίας για το Μαυροβούνιο.

Το Ζάγκρεμπ απαιτεί την επίλυση διμερών ζητημάτων, πριν δώσει συγκατάθεση για την ένταξη της Ποντγκόριτσα: Να αναγνωριστούν περιουσίες Κροατών στην επικράτεια του Μαυροβουνίου, να απαλειφθούν οι ιστορικές αναφορές για τα εγκλήματα των Ούστασι εις βάρος των Ορθοδόξων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και να ρυθμιστεί η θαλάσσια οριοθέτηση τους στην Αδριατική.

Η Εθνική Μειονότητα

Τα τελευταία χρόνια η Αθήνα παραπέμπει ευαίσθητα ζητήματα – που αφορούν, είτε τις διακρατικές σχέσεις, είτε και αυτά που αποτελούν την στοιχειώδη προϋπόθεση για την επιβίωση υπό συνθήκες αξιοπρέπειας της ιστορικής γηγενούς κοινότητας του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού – στην ατζέντα της ενταξιακής διαπραγμάτευσης ΕΕ-Αλβανίας – με μάλλον αποθαρρυντικά αποτελέσματα.

Εάν η λογική ότι η Ελλάδα στηρίζει την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας και των υπολοίπων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την απαραίτητη συνοχή έναντι άλλων προκλήσεων για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ είχε αμφίπλευρη ισχύ, τότε θα έπρεπε να λειτουργούσε ευεργετικά στην πρόοδο και των διμερών ζητημάτων. Όμως, Τίρανα και Σκόπια εκλαμβάνουν την πολιτική αυτή ως αδυναμία. 

Μάλιστα, σε πρόσφατη-πανηγυρική εκδήλωση στις Βρυξέλλες – για την οποία είχαν φροντίσει η Επίτροπος για τη Διεύρυνση Κος και η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική κάλας – τα Τίρανα εξασφάλισαν την (έστω) προσωρινή ολοκλήρωση τριών ενταξιακών κεφαλαίων. Πρόκειται για τα κεφάλαια Επιστήμης-Έρευνας, Πολιτισμού-Παιδείας και Εξωτερικής Πολιτικής.  Στα δύο τουλάχιστον εξ’ αυτών υφίστανται πτυχές που αφορούν την Ελληνική Μειονότητα και τις διακρατικές σχέσεις. Δεν υπήρξε κάποια ένσταση από ελληνικής πλευράς. Τούτο εντείνει την αμφιβολία ότι δεν αποτελεί πανάκεια η διαδικασία ένταξης της Αλβανίας. 

Δεν υπήρξε καμία αναφορά στο περιεχόμενο σχολικών εγχειριδίων και προγραμμάτων που συντηρούν τον ανθελληνισμό και αφήνουν σαφή υπονοούμενα για εδαφικές διεκδικήσεις στην Ήπειρο. Επίσης παραβλέπονται, σχεδόν καθημερινά, καίρια ζητήματα για την παιδεία των μελών της Ελληνικής Μειονότητας, όπως προβλέπουν οι διεθνείς υποχρεώσεις του αλβανικού κράτους. Η δε πολιτιστική κληρονομιά των Ορθοδόξων ενοριών και μονών είναι μη νομικά κατοχυρωμένη και εκτεθειμένη στη φθορά του χρόνου. Ας αναφερθεί για το πεδίο της Επιστήμης, ότι διαιωνίζεται η αρνητική διάκριση στην αναγνώριση των τίτλων σπουδών των Ελληνικών Πανεπιστημίων, με ό,τι αυτό επιφέρει.

Όμως, το κυριότερο είναι ότι “έκλεισε” και το κεφάλαιο Εξωτερικής Πολιτικής των Τιράνων, ενώ δεν υπάρχει καμιά πρόοδος σε ό,τι αφορά την κύρωση της Συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες στο Ιόνιο. Είναι προφανές τρίτοι ανταγωνιστικοί παράγοντες – η Τουρκία, αλλά και μέλη-“σύμμαχοι” στην ΕΕ – κάνουν πλάτες και πιέζουν σε επιζήμιες, ενδοτικές συγκαταθέσεις των Αθηνών…