Ανήμπορος ο κρατικός μηχανισμός απέναντι στα αυθαίρετα!

Η παροιμία απεικονίζει τη μη αποτελεσματικότητα ολόκληρου του πολιτικού συστήματος, ιδιαίτερα του αυτοδιοικητικού, ελεγκτικού, διωκτικού και δικαστικού μηχανισμού του κράτους στην αντιμετώπιση αυθαιρέτων οικοδομών για τη παρακάτω περίπτωση, που σαφώς δεν τιμά το κράτος δικαίου της χώρας μας, παρά τις πρόσφατες δηλώσεις της ΕΕ που το αναβαθμίζουν.

Από το 2018 άρχισαν οι οικοδομικές εργασίες στη θέση Α3 στο Εθνικό Πάρκο Σχοινιά Μαραθώνα, που από το 2000 με Προεδρικό Διάταγμα συστήθηκε και προστατεύεται, για την ανοικοδόμηση ενός συγκροτήματος (resort) από 13 μικρές αυθαίρετες πολυτελείς βίλες ( bungalows), το οποίο ολοκληρώθηκαν το 2023 και που προκάλεσε έντονες διαμαρτυρίες περιβαλλοντολογικών οργανώσεων και κατοίκων.

Η προστασία των.. αυθαιρέτων

Παρά τις αλλεπάλληλες αυτοψίες και διοικητικές ενέργειες, τα τελευταία χρόνια οι βίλες εξακολουθούν να βρίσκονται στη θέση τους εντός της προστατευόμενης ζώνης Natura δίπλα στη θάλασσα στα 30 μέτρα εντός του από κουκουναριές πευκοδάσους και μέσω πλατφόρμας Airbnb νοικιάζονται 300 ευρώ τη βραδιά σε σημείο, που οι κάτοικοι της περιοχής ακόμα μέλη του δήμου Μαραθώνα και περιβαλλοντικές οργανώσεις δίκαια διαμαρτύρονται, γιατί εκ του αποτελέσματος πιστεύουν ότι τον συγκεκριμένο επιχειρηματία δεν τον κουνάει κανείς και ότι το κράτος είναι ανίσχυρο να προστατεύσει το περιβάλλον.

Προκύπτουν όμως ευθύνες της Πολιτείας από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων της, γιατί το 2019 τα καταλύματα ηλεκτροδοτήθηκαν και το 2020 το συγκρότημα εντάχθηκε σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, προφανώς επειδή τα αρμόδια όργανα δεν ελέγξανε αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις λειτουργίας του, ούτε υπάρχει συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών -και ούτε ποτέ αναζητήθηκαν ευθύνες.

Οι εργασίες ανέγερσης σε μη επιτρεπόμενο χώρο καταγράφηκαν από κλιμάκια του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), που ενημέρωσε τις αρμόδιες αρχές. Κατόπιν αυτοψίας η Πολεοδομία Μαραθώνα βεβαίωσε τις παραβάσεις, χαρακτήρισε τις κατασκευές αυθαίρετες και επέβαλε χρηματικό πρόστιμο.

Στη συνέχεια εκδόθηκε πρωτόκολλο κατεδάφισης αυθαιρέτων και δόθηκε εντολή στο Δασαρχείο Καπανδριτίου για την απομάκρυνση των αυθαιρέτων κατασκευών, αλλά δεν εκτελέστηκε. Στην υπόθεση αναμίχθηκε και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ), που παρακολουθεί την τήρηση των διαδικασιών. Τέλος, τον Ιούλιο του 2025 ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για τη διαπίστωση τέλεσης ποινικών αδικημάτων από τον επιχειρηματία, της οποίας δεν έγινε γνωστό το πόρισμα λόγω της εσωστρέφειας με την οποία λειτουργεί η δικαιοσύνη. Έτσι δεν έγινε γνωστό εάν διαπράχθηκαν ποινικά αδικήματα.

Ο κόσμος το’ χει τούμπανο…

Λέγεται ότι ο επιχειρηματίας χρησιμοποιεί τις προβλεπόμενες δικαστικές διαδικασίες και καθυστερεί την εκτέλεση του πρωτοκόλλου αποβολής και κατεδάφισης των αυθαίρετων κατασκευών, ενώ εν τω μεταξύ εκμισθώνει το αυθαίρετο συγκρότημα με βραχυχρόνιες μισθώσεις και κερδίζει σημαντικά ποσά.

Δεν γνωρίζω τις δικαστικές αποφάσεις που αναστέλλουν την εκτέλεση του πρωτοκόλλου κατεδάφισης, πιστεύω όμως ότι τα δικαστήρια πρέπει να είναι ιδιαιτέρως φειδωλά στη χορήγηση αναστολών εκτέλεσης όταν η προσφυγή είναι αβάσιμη, όπως στη προκειμένη περίπτωση, καθώς δεν είναι δυνατή η νομιμοποίηση των αυθαιρέτων βάση του ν.4995/2017.

Η παραπάνω υπόθεση τυγχάνει επί σειράς ετών ευρύτατης δημοσιότητας από τα ΜΜΕ με τις συνεχείς διαμαρτυρίες των περιβαλλοντικών οργανώσεων και των κατοίκων και πολύ δυσμενών σχολίων για την ανικανότητα του κράτους να προστατεύσει το περιβάλλον από την αυθαίρετη δόμηση ιδιαίτερα στις περιοχές Natura, όπου απαγορεύεται οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα. Για τη προστασία του περιβάλλοντος δεν αρκεί η νομική κάλυψη, αλλά απαιτείται πολιτική βούληση για την εφαρμογή των νόμων, που επιτυγχάνεται μόνο με έλεγχο μετά κυρώσεων για τα όργανα που με οποιοδήποτε πρόσχημα δεν εφαρμόζουν το νόμο.

Πληρώνεται μόνο το 11% των προστίμων

Σύμφωνα με τη κειμένη νομοθεσία μια οικοδομή χαρακτηρίζεται ως αυθαίρετη με την έκδοση από την οικεία Πολεοδομία πρωτοκόλλου, που διατάσσει τη κατεδάφισή της. Μετά τη τελεσιδικία του πρωτοκόλλου διατάσσεται από την οικεία Αποκεντρωμένη Περιφέρεια η κατεδάφιση του αυθαιρέτου με κονδύλια που παρέχει η ίδια.

Στην Αττική εκκρεμούν άνω των 800 τελεσίδικα πρωτόκολλα κατεδάφισης αυθαιρέτων για παραθαλάσσια ακίνητα και άνω των 2.500 για δασικά και στην υπόλοιπη χώρα αρκετές χιλιάδες. Όμως δεν έχει εκτελεστεί κανένα με την ψευδεπίγραφη αιτιολογία ότι δεν υπάρχουν σχετικά κονδύλια ακόμα και για τη κατεδάφιση δύο ορόφων ξενοδοχείου στη περιοχή της Ακρόπολης -για την Ακρόπολη μάλιστα υπάρχει και επιτακτική απόφαση του ΣτΕ για την εξεύρεση κονδυλίων και για την κατεδάφιση.

Διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις (οι δε Αποκεντρωμένες Περιφέρειες είναι κυβερνητικά όργανα), αποφεύγουν για λόγους πολιτικού κόστους την κατεδάφιση των αυθαιρέτων οικοδομών ακόμα και αν προσβάλλουν το περιβάλλον ή αρχαιολογικούς χώρους και προτιμούν την επιβολή χρηματικών προστίμων.

Τα πρόστιμα είναι μη αποτελεσματικά μέσα για την αποτροπή της ανέγερσης αυθαιρέτων οικοδομών: Κανείς δεν φοβάται την επιβολή προστίμου, γιατί αυτό τελικά ρυθμίζεται,χαρίζεται ή παραγράφεται. Απόδειξη αποτελεί το ότι εκ των 115 δισεκατομμυρίων βεβαιωθέντων προς είσπραξη στο Δημόσιο Ταμείο από διάφορες αιτίες κυρίως προστίμων, μόνο το 11% έχει πληρωθεί.