Το διπλό μήνυμα του Ερντογάν στον Τραμπ

Το ένα ήταν ότι, με δεδομένες τις αντιδράσεις της Ρωσίας στις πωλήσεις όπλων της Τουρκίας προς την Ουκρανία, δεν έγινε αναφορά στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας. Το δεύτερο ήταν ότι μόλις μία ημέρα νωρίτερα, στις 16 Αυγούστου, σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera, ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι «περιμένει από τον Τραμπ να τηρήσει τον λόγο του», όσον αφορά την πώληση F-35 στην Τουρκία.

Ωστόσο, από τη συνομιλία φαίνεται ότι ο Ερντογάν έφερε στο προσκήνιο δύο άλλα ζητήματα, σύμφωνα με την ανακοίνωση:
Τη Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν και την ανησυχία για «την αύξηση των ενεργειών» του Ισραήλ που στοχεύουν τους Παλαιστινίους. Φαίνεται ότι αυτά τα δύο αλληλένδετα ζητήματα είναι σήμερα σημαντικότερα για την Τουρκία από τα F-35.

«Η Τουρκία δεν θα αποφύγει τον πόλεμο»

Λίγες ώρες πριν από τη συνομιλία του με τον Ερντογάν, ο Τραμπ, μέσω του λογαριασμού του στο Truth Social, έδινε στη Συμφωνία της Μέκκας την ακόλουθη σημασία, εκφράζοντας την ικανοποίησή του: «Αυτό δείχνει ότι η Μέση Ανατολή ενώνεται και ότι οι χώρες μπορούν επιτέλους να υπερασπιστούν τον εαυτό τους με πιο ουσιαστικό τρόπο». Ωστόσο, η Συμφωνία της Μέκκας είχε υπογραφεί μία εβδομάδα νωρίτερα. Γιατί ο Τραμπ θυμήθηκε μία εβδομάδα μετά να δημοσιεύσει ένα μήνυμα με κεφαλαία γράμματα: «ΤΟΛΜΗΡΟ, ΜΕΓΑΛΟ ΚΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ — ΟΥΑΟΥ»;

Λίγες ώρες πριν από τη δημοσίευση αυτού του μηνύματος του Τραμπ, το βράδυ της 16ης Αυγούστου, ο Ερντογάν απαντούσε σε ερωτήσεις του Al Jazeera. Σε εκείνη τη συνέντευξη, είπε ότι ήθελαν να δουν και την Αίγυπτο να συμμετέχει στη Συμφωνία της Μέκκας της 7ης Αυγούστου. Είχε όμως και μία άλλη προειδοποίηση, η οποία δεν προβλήθηκε στα μέσα ενημέρωσης όσο τα F-35, αλλά ήταν σημαντικότερη από αυτά.

Όταν ο δημοσιογράφος του υπενθύμισε τις δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων εναντίον της Τουρκίας, ο Ερντογάν είπε: «Εάν υπάρξουν εκείνοι που θα επιτεθούν στην Τουρκία, όχι για ειρήνη αλλά για πόλεμο, η Τουρκία δεν θα διστάσει, ούτε θα υποχωρήσει μπροστά σε αυτόν τον πόλεμο. Το λέω αυτό πολύ ξεκάθαρα και κατηγορηματικά. Δεν θέλουμε να ζήσουμε κάτι τέτοιο».

Το αδιέξοδο του Τραμπ με Ισραήλ και Ιράν

Το μήνυμα αυτό παραπέμπει στο γεγονός ότι ο Τραμπ, στις 7-8 Ιουλίου, κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, είχε επαινέσει τον Ερντογάν, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το γεγονός ότι η Τουρκία, παρότι θα μπορούσε να εμπλακεί στον πόλεμο στο πλευρό του Ιράν, δεν το έκανε.

Τις επόμενες ημέρες έγινε γνωστό ότι η Τουρκία είχε αντιταχθεί στο σχέδιο του Ισραήλ να παρασύρει τις ΗΠΑ σε χερσαίο πόλεμο στο Ιράν, ενεργοποιώντας ένοπλες κουρδικές ομάδες, και ότι είχε συμβάλει στην αποτροπή αυτού του σχεδίου. Μετά την αποτροπή αυτής της πρόκλησης, ήρθαν στη δημοσιότητα οι απειλές του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου και του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας Γισραέλ Κατς ότι, μετά το Ιράν, «η σειρά θα έρθει στην Τουρκία».

Στην Άγκυρα εκτιμάται ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τις επιθέσεις εναντίον των Παλαιστινίων, προκειμένου να μην χάσει τις γενικές εκλογές που θα διεξαχθούν στο Ισραήλ στις 27 Οκτωβρίου. Οι ισραηλινές εκλογές πραγματοποιούνται μόλις μία εβδομάδα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για τον Τραμπ.

O Τραμπ θέλει να τερματίσει το συντομότερο δυνατό τον πόλεμο με το Ιράν, όμως, λόγω των συνεχών απαιτήσεων του Ισραήλ, η επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν φαίνεται να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Η Τεχεράνη, άλλωστε, έχει καταστήσει σαφές ότι σκοπεύει να καθυστερεί τις εξελίξεις μέχρι τις αμερικανικές εκλογές. Ο Τραμπ, ο οποίος μπήκε στον πόλεμο με το Ιράν ακολουθώντας τον Νετανιάχου, βρίσκεται πλέον εγκλωβισμένος ανάμεσα στις δικές του ανάγκες ενόψει των αμερικανικών εκλογών και στις ανάγκες του ισραηλινού σιωνιστικού λόμπι, ενόψει των ισραηλινών εκλογών.

Θα κάνει το Ισραήλ κάποια κίνηση;

Γι’ αυτό ο Ερντογάν επέστησε την προσοχή του Τραμπ στην αύξηση των ισραηλινών ενεργειών. Το «σταματήστε το Ισραήλ», στην πραγματικότητα, είναι μια αρκετά ήπια διατύπωση. Από την έναρξη της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, στις 10 Οκτωβρίου 2025, για την οποία έχει επίσης εγγυηθεί η Τουρκία, περισσότεροι από 1000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί λόγω των ισραηλινών επιθέσεων. Κατά τα άλλα, υποτίθεται ότι πρόκειται για κατάπαυση του πυρός.

Ο συνολικός αριθμός των Παλαιστινίων που έχουν σκοτωθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, έχει ξεπεράσει τους 70.000. Πέρα από αυτό, θα κλιμακώσει ο Νετανιάχου, προκειμένου να κερδίσει τις ισραηλινές εκλογές, όχι μόνο τις επιθέσεις εναντίον των Παλαιστινίων, αλλά και τις επιθέσεις στη Συρία και στον Λίβανο;

Μετά δε τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, σημειώθηκαν δύο εξελίξεις που ενόχλησαν το Ισραήλ:

• Η Συμφωνία της Μέκκας, η οποία προσδίδει διαφορετικό νόημα στη δήλωση του Ερντογάν «δεν θα αποφύγουμε τον πόλεμο», καθώς αυτή έγινε μετά τη συγκεκριμένη συμφωνία, και
• Η ψήφιση από την τουρκική Εθνοσυνέλευση του νόμου-πλαισίου για τη διαδικασία «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία». Αυτό μειώνει σημαντικά τον αριθμό των αποτελεσματικών παραγόντων που θα μπορούσε να επιχειρήσει να υποκινήσει το Ισραήλ εναντίον των χωρών της περιοχής.

Ο Ερντογάν έστειλε τα μηνύματά του, αλλά, εξαιτίας του ισχυρού φιλοϊσραηλινού λόμπι στην Ουάσιγκτον, οι πιθανότητες ο Τραμπ να λάβει αποτελεσματικά μέτρα εναντίον των απαιτήσεων του Νετανιάχου, δεν είναι ιδιαίτερα υψηλές.