Η αχίλλειος πτέρνα των αμερικανικών οπλικών συστημάτων

Το αμερικανικό πολεμικό ναυτικό επαίρεται για την σχεδόν απίστευτη επιτυχία, που με κάθε στρατιωτικό κριτήριο κρίνεται σχεδόν άνευ προηγουμένου, αλλά παραβλέπει εντελώς την μαθηματική πτυχή της επιχείρησης. Το αντιτορπιλικό εκτοξεύει τους αντιαεροπορικούς πυραύλους Standard Missile-2 εναντίον των στόχων, που ο καθένας κοστίζει δύο εκατομμύρια δολάρια, αλλά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που εκτοξεύουν οι Houthis της Υεμένης κοστίζουν χονδρικά τότε $2.000 το καθένα., οπότε απαιτούνται $2 εκατομμύρια για να αντιμετωπισθεί απειλή της τάξης των $2.000!

Μία πολιτοφυλακή με σανδάλια στην πλέον πτωχή χώρα του αραβικού κόσμου ανακαλύπτει κάτι που το Πεντάγωνο παραβλέπει επιδεικτικά επί δεκαετίες. Δεν απαιτείται να νικήσει κάποιος το αμερικανικό πολεμικό Ναυτικό, αλλά απλώς να αυξήσει το κόστος της άμυνας του, κατά 1.000 φορές έναντι του αντίστοιχου της επίθεσης εναντίον του. Η επιχείρηση επαναλαμβάνεται, με συνέπεια η πλουσιότερη πολεμική μηχανή να αιμορραγεί οικονομικά, αποσπώντας μεν νίκες, αλλά επιβαρύνοντας δυσανάλογα τους Αμερικανούς φορολογούμενους.

Η αμερικανική πρωτοπορία

Επί δεκαετίες οι Αμερικανοί αποτελούν τους αδιαμφισβήτητους ηγέτες των πολεμικών επιχειρήσεων με την αξιοποίηση drones, πρωτοπορώντας με τα MQ-1 Predator και MQ-9 Reaper της GENERAL ATOMICS, που αποδεικνύονται εξαιρετικά αποτελεσματικά στις μάχες εναντίον τρομοκρατικών ομάδων.

Έχουν την δυνατότητα να πετούν επί ένα εικοσιτετράωρο, εκτελώντας αποστολές αναγνώρισης, με αφέσεις βομβών ακριβείας, ή εκτοξεύσεις πυραύλων, όταν εντοπίζονται στόχοι. Όμως η ταχύτητα των 250 κόμβων κρίνεται χαμηλή, αν και θεωρούνται ακόμα επαναστατικά, από την στιγμή που υπερίπτανται επικίνδυνων περιοχών, καταστρέφοντας εχθρικούς στόχους, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο ζωές Αμερικανών.

Επί δύο και πλέον δεκαετίες οι ΗΠΑ κυριαρχούν στην τεχνολογία των drones, αλλά οι όροι και οι συνθήκες μεταβάλλονται, με συνέπεια να έχουν να αντιμετωπίσουν έναν αγώνα δρόμου με πολλά εμπόδια. Τα drones MQ-1 Predator και MQ-9 Reaper αποδεικνύονται εξαιρετικά αποτελεσματικά στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στην Λιβύη και στην Συρία, αλλά κοστίζουν περί τα $30 εκατομμύρια ανά μονάδα. Οι ανταγωνιστές των Αμερικανών δεν παραμένουν πάντως αδρανείς, με την Βόρειο Κορέα, το Ιράν, την Κίνα και την Ρωσία να προσαρμόζουν τις ανάγκες τους, ώστε να αντιμετωπίσουν την αμερικανική ηγεμονία στο πεδίο.

Το Ιράν αναπτύσσει έναν χαμηλού κόστους αντιαεροπορικό πύραυλο, τον Missile 358, που παραδίδεται αποσυναρμολογημένος και μεταφέρεται από μικρές ομάδες εκπαιδευμένου προσωπικού. Μέχρι τούδε καταρρίπτονται από τους Ιρανούς 30 MQ-9 Reaper και ακόμα 20 από τους Χούθι της Υεμένης, που χρησιμοποιούν τον Missile 358, με συνέπεια το κόστος για τους Αμερικανούς να φθάνει το $1,5 δισεκατομμύριο.

Το πρόβλημα για τα MQ-1 Predator και MQ-9 Reaper αποδεικνύεται πως εστιάζεται στο γεγονός της χαμηλής τους ταχύτητας και του υπερβολικού τους κόστους, συνδυασμός ακατάλληλος για τις σύγχρονες επιχειρήσεις. Όμως η νέα γενεά drones, επιβάλλει να κινούνται με υψηλές ταχύτητες, έχοντας υψηλό κόστος ή με χαμηλές ταχύτητες και χαμηλό κόστος, όχι όμως να συνδυάζουν χαμηλή ταχύτητα με υψηλό κόστος που κρίνεται πλέον απαγορευτικό.

Drones: Το μάθημα της Ουκρανίας

Το Κίεβο αξιοποιεί την συγκεκριμένη μαθηματική λογική για να την μεταφέρει στην γραμμή παραγωγής drones, με κόστος μερικών εκατοντάδων δολαρίων για όσα προορίζονται να παραδοθούν απλώς σε έναν χειριστή. Ακόμα και ένας έφηβος, αρκετά εξοικειωμένος με τα ηλεκτρονικά παιγνίδια των υπολογιστών, έχει την δυνατότητα να καταστρέψει ένα άρμα μάχης αξίας εκατομμυρίων δολαρίων που απαιτεί ένα δωδεκάμηνο για να αντικατασταθεί από ένα νέο.

Η αριθμητική σχέση κόστους μεταξύ των δύο οπλικών συστημάτων δεν ορίζεται στο 2 προς 1 ή στο 5 προς 1, αλλά φθάνει στο 1.000 προς 1 ή και περισσότερο. Οι συγκεκριμένες σχέσεις αναλογιών πιστοποιούν ότι η πλευρά με τον υψηλού κόστους εξοπλισμό δεν ηττάται λόγω του ότι αποδεικνύεται τελικά άχρηστος, αλλά αντίθετα αντιοικονομικός, με το πόλεμο να υπακούει πάντοτε σε έναν μηχανισμό τιμολόγησης, όπου το κόστος εκτέλεσης επιχειρήσεων απλώς προκαλεί κατάρρευση.

Όσοι ασχολούνται γενικά με την αγορά αντιλαμβάνονται αμέσως τι συμβαίνει, από την στιγμή που όταν έναν προϊόν εμφανίζεται με μειωμένη την αξία του κατά 99%, τα ανάλογά του εξακολουθούν να παράγονται και να διακινούνται με δυσανάλογα υψηλό κόστος λόγω κεκτημένης ταχύτητας, χωρίς να ακολουθείται κάποια συγκροτημένη στρατηγική. Στην πραγματικότητα παρασύρουν σε άστοχες επενδύσεις, που τελικά προκαλούν κρίσεις, από την στιγμή που παράγεται το ίδιο ακριβό προϊόν, λόγω του ότι σήματα και κίνητρα ταυτίζονται, χωρίς να προβληματίζεται κανείς για το ότι σφάλλουν.

Τα μαθηματικά του Πενταγώνου

Οπωσδήποτε οι στρατηγοί του Πενταγώνου δεν αποτελούν μία δράκα ανοήτων, από την στιγμή που το σύστημα τους πληρώνει αδρά για να σχεδιάζουν λανθασμένα προγράμματα. Οι μεγάλοι προμηθευτές οπλικών συστημάτων πιέζουν για συμβάσεις που διαρκούν δεκαετίες, απασχολώντας χιλιάδες εργαζόμενους, κοστίζοντας δισεκατομμύρια, ενώ και οι βουλευτές έχουν την ανάγκη των συγκεκριμένων θέσεων εργασίας για να ικανοποιούν τους ψηφοφόρους τους.

Οι αξιωματούχοι που διαχειρίζονται μεγάλα προγράμματα προάγονται, με συνέπεια κανένας ναύαρχος δεν τολμά να προτείνει την στροφή προς τα χαμηλού κόστους drones που κατασκευάζονται με απλά υλικά. Κάθε κίνητρο στο Πεντάγωνο τείνει προς την υπερβολή, με αεροπλανοφόρα κόστους $13 δισεκατομμυρίων, μαχητικά αεροσκάφη κόστους $80 εκατομμυρίων, πυραύλους κόστους $2 εκατομμυρίων, οπότε κανείς δεν προκρίνει drones κόστους $500 το καθένα, που κατασκευάζονται σε οποιοδήποτε μηχανουργείο, ακριβώς λόγω του ότι διαθέτει τις αναγκαίες απλές μηχανές.

Δεν υπάρχει αυτοκρατορία που να δομείται με γνώμονα το χαμηλό κόστος, οπότε επαγωγικά δεν υφίστανται σκάνδαλα στο Πεντάγωνο, από την στιγμή που δεν παραβιάζονται οι νόμοι. Ο μηχανισμός λειτουργεί σύμφωνα με την σχεδίασή του, που όμως αποδεικνύεται πλέον τουλάχιστον προβληματική, από την στιγμή που απεμπολεί το χαμηλό κόστος.

Οι ρωσικές λύσεις

Τα πλήγματα των Ρώσων στην Ουκρανία δεν προσελκύουν ιδιαίτερα την προσοχή των δυτικών ΜΜΕ, αλλά φθείρουν σταθερά τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, αξιοποιώντας έναν συνδυασμό ανεμοπορικών βομβών Fab, drones, πυραύλων και πυροβόλων. Σε αντίθεση με την Ουκρανία, η Ρωσία οργανώνει πολύπλευρες επιθέσεις και ειδικά οι ανεμοπορικές βόμβες αποτελούν μάλλον το πλέον αποτελεσματικό όπλο κατά των αμυντικών γραμμών του Κιέβου, με βάρος που ποικίλλει από 250 κιλά, έως 3 τόννους.

Οι βόμβες αποδεσμεύονται με άφεση συνήθως από μαχητικά-βομβαρδιστικά τύπου SU-34, από μεγάλο ύψος και υψηλή ταχύτητα, ενώ με την άφεσή τους έχουν εμβέλεια σχεδόν 70 χιλιομέτρων. Οι δυνατότητές τους επιτρέπουν στην ρωσική αεροπορία να πλήττει από απόσταση ασφαλείας τις γραμμές του μετώπου, με καταστροφικές συνέπειες για τους αμυνόμενους Ουκρανούς, που αγωνίζονται να διατηρήσουν τις θέσεις τους.

Αν και κατά το παρελθόν οι ρωσικές Fab έχουν αμφισβητήσιμη ακρίβεια, μετά την έκρηξη της σύγκρουσης στην Ουκρανία, βελτιώνονται σε απίστευτο βαθμό, με συνέπεια τα συγκεκριμένα αθόρυβα πυρομαχικά να εξελίσσονται στον όλεθρο των Ουκρανών μαχητών στην γραμμή του μετώπου. Σύμφωνα με τον Kyiv Independent, οι Ρώσοι εξαπολύου σε ημερήσια βάση κατά μέσο όρο 267 ανεμοπορικές βόμβες, πλήττοντας τις ουκρανικές αμυντικές θέσεις, με εξαιρετική αποτελεσματικότητα και το χειρότερο με πολλά θύματα.

Σε αντιπαραβολή, το Κίεβο διαθέτει ελάχιστα αεροσκάφη ικανά να μεταφέρουν αμερικανικές ανεμοπορικές βόμβες και επιπλέον οι εναέριες περιπολίες των ρωσικών μαχητικών τύπου SU-35, οπλισμένων με πυραύλους αέρος-αέρος μακράς εμβέλειας, καθιστούν απαγορευτικές τις πτήσεις τους. Οι ανεμοπορικές βόμβες παραμένουν πρακτικά αόρατες, από την στιγμή που δεν έχουν θερμικό ίχνος για να εντοπίζονται και να καταστρέφονται από τα αμυντικά οπλικά συστήματα.

Η Ρωσία εξαπολύει κατά μέσο όρο σε ημερήσια βάση 210 επιθετικά drones μακράς εμβέλειας, σύμφωνα με τον ουκρανικό Kyiv Independent, πλήττοντας καταστροφικά μονάδες παραγωγής ενέργειας, βιομηχανοστάσια ακόμα και σταθμούς καυσίμων στα μετόπισθεν των γραμμών του μετώπου.

Από την πλευρά τους οι Ουκρανοί προσπαθούν να αποφεύγουν την χρήση επιθετικών drones μακράς εμβέλειας, ώστε να πραγματοποιούν μαζικές επιθέσεις με 500 ή και περισσότερα σε μία νυκτερινή επιχείρηση στο εσωτερικό της Ρωσίας. Έχουν το πρόβλημα ότι απαιτούνται εβδομάδες ή και μήνες για να αναπληρώσουν τα αποθέματα και ο βαθμός επιτυχίας των επιδρομών μειώνεται συνεχώς, από την στιγμή που οι Ρώσοι αρχίζουν να καλύπτουν ακόμα και τους μέχρι τούδε απροστάτευτους στόχους.

Στο πεδίο των βαλλιστικών πυραύλων, οι Ρώσοι αξιοποιούν τον αποδεδειγμένα πλέον αξιόπιστο βαλλιστικό πύραυλο του κόσμου, τον Iskander-M, που εξελίσσεται σε πυλώνα των επιθέσεών τους και αποδεικνύεται καταστροφικός. Με υπερ-υπερηχητική ταχύτητα, εξαπλάσια της ανάλογης του ήχου (Mach 6) παρέχει ελάχιστο χρόνο αντίδρασης στους αμυνόμενους, όταν ανιχνεύσουν την εκτόξευσή του, ενώ οι Ρώσοι διαθέτουν και άλλους πυραύλους πτήσεων χαμηλού ύψους (cruise), που επίσης προκαλούν μεγάλες καταστροφές. Η Ρωσία υιοθετεί καθεστώς εμπόλεμης οικονομίας, παράγοντας τεράστιους αριθμούς ανεμοπορικών βομβών, drones και πυραύλων.

Η περσική επανάσταση

Η Τεχεράνη γνωρίζει πως δεν έχει καμία δυνατότητα να ανταπεξέλθει στην συμβατική αεροπορική ισχύ, οπότε εστιάζεται στον ασύμμετρο πόλεμο, αναπτύσσοντας κυρίως drones και πυραύλους. Όμως με κυρίαρχο το Shahed-136, σχεδιάζονται και κατασκευάζονται με σκοπό να πλήττουν τον στόχο και να καταστρέφονται, σε αποστολές κυριολεκτικά αυτοκτονίας.

Έχουν πολυεστερικό κέλυφος, ελικοφόρο κινητήρα, εκρηκτική κεφαλή 50 κιλών και μάλλον απλά συστήματα πλοήγησης και ηλεκτρονικό εξοπλισμό, με τις πτέρυγες να αποθηκεύουν αρκετά καύσιμα για πτήσεις 1.500 και πλέον χιλιομέτρων. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις κοστίζουν από $10.000 έως $40.000 ανά μονάδα και όπως επισημαίνει η γνωστή οικονομική εφημερίδα The Wall Street Journal το φθινόπωρο του 2025, “κάθε έθνος προσδοκά να αντιγράψει το θανατηφόρο Shahed-136 του Ιράν”.

Η Τεχεράνη εκχωρεί στην Μόσχα την άδεια παραγωγής του Shahed-136, που αξιοποιεί τον απλό του σχεδιασμό, αναβαθμίζοντας ριζοσπαστικά το όπλο, με βασικό χαρακτηριστικό την αντικατάσταση του ελικοφόρου κινητήρα με αεριοστρόβιλο, ώστε να αποκτήσει δραστικά μεγαλύτερη ταχύτητα. Το ιρανικό υπόδειγμα ακολουθείται και από άλλες χώρες με σταθερά αμυντικά προγράμματα ανά τον κόσμο και στις ΗΠΑ κατασκευάζεται το LUCAS, με κόστος $35.000 ανά μονάδα, οπότε κάθε MQ-9 Reaper, αναλογεί σε δαπάνη κατασκευής 857 LUCAS.

Η Ταϊβάν ανακοινώνει επίσης πρόγραμμα κατασκευής 100.000 drones σε μηνιαία βάση έως το 2030, με σκοπό να μετατρέψει την νήσο σε κόλαση σε περίπτωση κινεζικής εισβολής.

Αλλαγή τοπίου με τα drones

Σε αδρές γραμμές οι αμυντικοί εξοπλισμοί ανά τον κόσμο αλλάζουν κατεύθυνση με αιχμή του δόρατος τα μη επανδρωμένα και ευρύτερα τα αυτοματοποιημένα συστήματα χωρίς πληρώματα. Το Πεντάγωνο αντιλαμβάνεται την στροφή και επιχειρεί να την ακολουθήσει με συνέπεια να αναμένεται κατακόρυφη άνοδος των δαπανών για τα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα.

Όμως ακόμα και με τις προτεινόμενες δαπάνες, τα drones αντιπροσωπεύουν μόλις το 1% του συνολικού αμυντικού προϋπολογισμού, σε πείσμα του γεγονότος ότι ο στρατηγός Wesley Clark υπερτονίζει ότι το 90% των ρωσικών απωλειών στην Ουκρανία οφείλεται στα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα.

Αν και πρόκειται να διατεθούν $30 δισεκατομμύρια για τις 1.000 μονάδες του μη επανδρωμένου Μαχητικού Συνεργαζόμενου Αεροσκάφους και οι δαπάνες στον συγκεκριμένο τομέα να αυξηθούν στο 5% του αμυντικού προϋπολογισμού, επιβάλλεται σε πρώτο στάδιο να φθάσουν στο 10%, από την στιγμή που καθίσταται σαφές πως αποτελεί τον πυρήνα του σύγχρονου πολέμου.

Οι κλασσικοί αμερικανικοί γίγαντες των αμυντικών εξοπλισμών δεν προετοιμάζονται για τις επερχόμενες ραγδαίες εξελίξεις, από την στιγμή που επιδεικνύουν χαρακτηριστική βραδύτητα, εγκλωβισμένοι σε μία παρωχημένη νοοτροπία και βυθισμένοι στην γραφειοκρατία. Όμως υπάρχει μία νέα κλάση ευέλικτων εταιρειών που εστιάζεται στα drones, αξιοποιώντας τις πολύτιμες εμπειρίες από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και στον Περσικό Κόλπο.

Κινούνται με ταχύτητα, εκμεταλλεύονται νέες καινοτομίες και επινοούν μηχανισμούς για την αντιμετώπιση των συστημάτων που αξιοποιούνται κατά των drones. Ουσιαστικά πρόκειται για την αρχική φάση ενός νέου τομέα που έχει να προσφέρει μεγάλες ευκαιρίες.