Πόση ανάπτυξη χάσαμε προπληρώνοντας 36 δισ. ευρώ

Άλλωστε, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης γκρεμίστηκε στον πάτο της ΕΕ μαζί με τη Βουλγαρία. Αυτό λέγεται ταξική πολιτική, αλλά και απώλεια ανάπτυξης, το χαμένο κόστος ευκαιρίας (opportunity cost) όπως λένε στο Columbia και θα δούμε στη συνέχεια τι σημαίνει αυτό.

Φέτος λοιπόν ο Μητσοτάκης έχει ήδη προπληρώσει τον Ιούνιο 6,94 δισ. ευρώ και προγραμματίζεται να πληρωθούν 2,5 δισ. ευρώ στον EFSF, 2,2 δισ. ευρώ για ένα ομόλογο που κανονικά έληγε το 2027 και 1,2 δισ. ευρώ μείωση των εντόκων γραμματίων. Ακόμη ποιο εντυπωσιακό είναι ότι από το 2019 έως σήμερα, η Ελλάδα έχει αποπληρώσει πρόωρα δάνεια ύψους περίπου 36 δισεκατομμυρίων ευρώ, όσο ήταν δηλαδή το πακέτο του Ταμείου Ανάκαμψης! Το συνολικό οικονομικό όφελος από τόκους από τις προπληρωμές (μαζί με τα 13 δισ. ευρώ) υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια.

Στόχος είναι το ελληνικό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να πέσει κάτω από το επίπεδο της Ιταλίας. Φέτος αναμένεται να υποχωρήσει στο 136%-137% του ΑΕΠ και το 2027 στο 128%. Έτσι, η Ελλάδα θα πάψει να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης, λέει η κυβέρνηση. Και ποιος δεν το θέλει αυτό, ιδιαίτερα η δεξιά που χρεοκόπησε τη χώρα.

Στο βρόντο 72 δισ. χαμένης ανάπτυξης

Και έτσι ο Μητσοτάκης θα πηγαίνει στα Sommet σαν παγώνι. Ο μάγος που διεκδικεί τη θέση του ντα Κόστα και της Ούρσουλας αργότερα. Αλλά πριν δούμε τα μαγικά του Μητσοτάκη και με τι κόστος τα καταφέρνει, πρέπει να σκεφτούμε το opportunity cost. Διότι το λογικό θα ήταν μετά την απελευθέρωση από τα μνημόνια και με 100 δισ. επενδυτικό κενό, το ελατήριο της ανάπτυξης έπρεπε να εκτιναχθεί στο 4,5% με 6%. Αυτό δεν έγινε, μείναμε στο οριακό 1,8-2%.

Αυτά τα 36 δισ. προεξόφλησης τα στερήθηκε η ανάπτυξη και εγγράφτηκαν στα ρεκόρ ανισότητας. Θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν μεγάλα έργα υποδομής (νοσοκομεία, σχολεία, δρόμους, δίκτυα ενέργειας), γενναίες μειώσεις φόρων (π.χ. μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα ή του φόρου εισοδήματος) για την καταπολέμηση της ακρίβειας και να συμβάλλον στην κοινωνική πολιτική (αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα). Αν μάλιστα αυτά τα 36 της προεξόφλησης είχαν λειτουργήσει μαζί με τα 36 του Ταμείου Ανάκαμψης, η ελληνική οικονομία θα είχε γίνει πύραυλος με ρυθμό ανάπτυξης 7-8%.

Γιατί δεν το έκανε αυτό ο Μητσοτάκης; Η απάντηση έρχεται από το ψυχαναλυτικό πεδίο. Μα, πρώτον, γιατί η αντίληψη που για την ανάπτυξη είναι για τους λίγους και όχι για τους πολλούς. Το απέδειξε με τις λοβιτούρες του Ταμείου Ανάκαμψης και τις απ’ ευθείας αναθέσεις σε ημέτερους. Δεύτερον, ως “πριγκιπόπουλο” δεν έχει ιδέα πως επιβιώνουν οι παρακατιανές μάζες και οι νεόπτωχοι μεσοαστοί. Τρίτον, γιατί ως πλούσιος του αρέσει να κάνει φιλανθρωπίες για να σώσει την ψυχή του και δίνει επιδόματα από την τσέπη μας. Έχει και τέταρτον, αλλά δεν είναι του παρόντος.

Μάγκας με το μαξιλάρι του Τσίπρα

Σε κάθε περίπτωση το ερώτημα είναι πως ο μάγος Μητσοτάκης κατάφερε να ξεπληρώσει πρόωρα τα 36 δισ. ευρώ. Διότι, οι έξι προϋπολογισμοί 2020-25 του Δημοσίου ή Κράτους ή Κεντρικής Διοίκησης ήταν όλοι ελλειμματικοί, με συνολικό έλλειμμα 51,7 δισ. Φέτος προπληρώνει 13 δισ. όταν στο α’ εξάμηνο 2026 είχε έλλειμμα 866 εκ. ευρώ.

Πού βρήκε τα λεφτά ο Μητσοτάκης; Πρώτον, η Κυβέρνηση αδειάζει κάθε 15 ημέρες τα ταμεία όλων των δημόσιων φορέων ή φορέων Γενικής κυβέρνησης (ΟΚΑ, ΟΤΑ, Πανεπιστήμια, Ταμείο Παρακαταθηκών, ΟΠΕΚΕΠΕ κ.α.). Δεύτερον, δανείζεται με βραχυχρόνια δάνεια (repos) και καλύπτει τα ελλείμματα του Δημοσίου ή Κράτους ή Κεντρικής Διοίκησης (60,6 δισ. στις 31.12.25). Τρίτον, καταχρεώνοντας τη χώρα με νέα δάνεια που έχουν εκτινάξει το χρέος στα 427,1 δισ. ευρώ από 361,2 δισ. στις 31.12.2019.

Τέταρτον, η όλη μαεστρία ήταν ότι άδειασε το “μαξιλάρι” ασφαλείας των 37 δισ. του Τσίπρα που παρέλαβε το 2019. Από αυτά, ήταν «κλειδωμένο» ένα ποσό 15,7 δισ. ευρώ από τα δάνεια του ESM μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο για την πληρωμή του χρέους αν η χώρα ξεμείνει τελείως από επιλογές σε έκτακτη ανάγκη. Φαίνεται λοιπόν πως βρήκε ευκαιρία να βάλει χέρι στα υπόλοιπα με αφορμή την πανδημία του Covid-19 (2020-2022) και την ενεργειακή κρίση. Στα κρατικά λογιστικά και με την τακτική σύγχυσης περί των όρων, στην κυβερνητική ρητορική το «μαξιλάρι ασφαλείας» και τα «ταμειακά διαθέσιμα» κατέληξαν να είναι ίδιο πράγμα.

Έτσι, μπορεί η κυβέρνηση να ισχυρίζεται ότι δεν πείραξε το “μαξιλάρι” ότι είναι εκεί στα διαθέσιμα της Τράπεζας της Ελλάδος που είναι κοντά στα 40 δισ. ευρώ. Μόνο που αυτά προέρχονται από δανεισμό (όχι από τις αγορές) αλλά από το Ευρωσύστημα που αγόρασε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου αξίας 39 δισ. στη διάρκεια της πανδημίας σύμφωνα με το ετήσιο δελτίο δημόσιου χρέους 2022.
Τώρα, γιατί μια χώρα κρατάει «παγωμένα» στο ταμείο 40 δισεκατομμύρια είναι ένα ερώτημα.

Η απάντηση είναι «ασπίδα» προστασίας από τις κρίσεις (πχ. ξαφνική άνοδος των επιτοκίων διεθνώς) και ότι η Ελλάδα δεν θα ξεμείνει από μετρητά. Χμμ;… Εκεί κρύβεται μια άλλη αποτυχία του Μητσοτάκη. Η Ελλάδα κρατάει σχεδόν το 17% του ΑΕΠ (Eurostat) επειδή κουβαλάει ακόμα την «κακή φήμη» των μνημονίων, ενώ οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες κρατούν στα ταμεία τους κατά μέσο όρο γύρω στο 2% με 4% του ΑΕΠ τους. Να γιατί επί 7 χρόνια η Moody’s δεν του έδωσε την πλήρη επενδυτική βαθμίδα, γιατί ξέρει τι κρύβεται πίσω από τα μαγικά του Μητσοτάκη.