Γιατί οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου είναι εγγενώς ασταθείς

Ο πλούτος έχει κατασκευάσει εκεί ένα είδος προτύπου το οποίο φιλοδοξούν να μιμηθούν λιγότερο “πετυχημένες” χώρες. Μην πάμε μακριά – η ιδέα της “Αθηναϊκής Ριβιέρας” με τους αφύσικους στο αττικό τοπίο πύργους της εμπνέεται από το αραβικό αυτό πρότυπο. Όπως και η φρικαλέα, από αισθητική άποψη, παραλία της πάλαι ποτέ γραφικής Λεμεσού…

Η επιτυχία οφείλεται οπωσδήποτε στο χρήμα, στα πετροδολάρια. Ούτε το χρήμα όμως, ούτε τα πετροδολάρια μπορούν να κτίσουν ουρανοξύστες και να μετατρέψουν την άνυδρη έρημο σε πράσινο πάρκο. Για να γίνει αυτό χρειάζεται εργατικό δυναμικό, χρειάζεται ο μόχθος χιλιάδων, εκατομμυρίων ανθρώπων. Σε αυτούς τους αφανείς στηρίζεται η επιτυχία και το πρότυπο. Εξυπακούεται ότι η συγκρότηση μιας εργατικής δύναμης, αντίστοιχης των κατασκευαστικών επιτευγμάτων, δημιουργεί προβληματικό κοινωνικό υπόστρωμα.

Πραγματικά οι κοινωνίες των πλούσιων εμιράτων του Κόλπου χαρακτηρίζονται από ανισορροπίες μοναδικές στον τρέχοντα κόσμο μας και σπάνιες στην όλη ιστορία της ανθρωπότητας. Ετούτα τα χαρακτηριστικά, όσον αφορά τις ποσοτικές τους διαστάσεις, αποτυπώνονται στατιστικά. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου ο πραγματικός πληθυσμός ανέρχεται σε 11.575.000, παρατηρούμε ότι οι αριθμητικές ισορροπίες ανάμεσα στα δύο φύλα διαταράσσονται σημαντικά μετά την ηλικία των είκοσι ετών.

Ήδη στις ηλικίες 20 με 24, οι άνδρες αθροίζονται σε 597.000, ενώ οι γυναίκες σε 345.000. Μία αναλογία 1,6 προς 1 περίπου. Στην επόμενη κλίμακα ηλικιών, στα 25 με 29 χρόνια, οι άνδρες είναι 984.000 και οι γυναίκες 564.000 – η σχέση μεταβάλλεται σε 1,8 προς 1. Στην κλίμακα 30 με 34 κάθε ισορροπία παύει να υπάρχει: οι άνδρες είναι 1.279.000 και οι γυναίκες 528.000. Η σχέση γίνεται 2,2 προς 1. Το ίδιο συμβαίνει στις ηλικίες 35 με 39. Οι άνδρες είναι 1.154.000 και οι γυναίκες 505.000, κάτι περισσότερο από 2 προς 1. Οι ισορροπίες δεν αποκαθίστανται ούτε στις μεγαλύτερες ηλικίες. Στην κλίμακα 45 με 49 ετών, οι άνδρες είναι 537.000 και οι γυναίκες 245.000 – αναλογία 2,1 προς 1.

Η ανισορροπία των φύλων

Στο Κουβέιτ των 5.103.000 κατοίκων στις παραγωγικές ηλικίες 25 με 39 ετών οι άνδρες αντιπροσωπεύουν το 34,9% του συνολικού πληθυσμού και οι γυναίκες το 18,4% – μια αναλογία που πλησιάζει το δύο προς ένα. Οι ασυνήθιστες αυτές αναλογίες εκφράζονται με πιο έντονο τρόπο στο Κατάρ, των 3.174.000 πραγματικών κατοίκων. Στην κλίμακα 20 με 24 οι άνδρες είναι ήδη 137.000 και οι γυναίκες 62.000 – σχέση 2,1 προς 1. Στην κλίμακα 30 με 39 οι άνδρες είναι 766.000 και οι γυναίκες 232.000 – η σχέση πλέον εδώ είναι 3,5 προς 1!

Οι ισορροπίες στην εδώ περίπτωση δεν αποκαθίστανται ούτε σε μεγαλύτερες ηλικίες. Στην κλίμακα 50 με 59 ετών οι άνδρες είναι 207.000 και οι γυναίκες μόλις 62.000 – κοντά στο 3,5 προς 1! Για να επανέλθει ο πληθυσμός σε φυσιολογικές ισορροπίες θα χρειαστεί να φτάσουμε στους άνω των 70 ετών. Στην κλίμακα 70 με 74 οι άνδρες είναι 7.600 και οι γυναίκες 6.000.

Σε μικρότερη κλίμακα το ίδιο συμβαίνει στην Σαουδική Αραβία, παρόλη την πληθυσμιακή διαφορά σε σχέση με τα Εμιράτα. Η χώρα έχει πραγματικό πληθυσμό 35.166.000 κατοίκων. Στην ηλικιακή κλίμακα 20 με 34 ετών οι άνδρες είναι 6.458.000 και οι γυναίκες 4.829.000 – δηλαδή σχεδόν 1,5 προς 1. Οι φυσικές ισορροπίες δεν αποκαθίστανται εδώ ούτε στις μεγαλύτερες ηλικίες: Στην κλίμακα 50 με 54, οι άνδρες είναι 1.098.000 και οι γυναίκες μόλις 550.000!

Δεν θα επιμείνουμε περισσότερο σε στατιστικές και αριθμούς – νομίζω ότι τα παραπάνω στοιχεία είναι υπεραρκετά για να οδηγηθούμε σε κάποια συμπεράσματα και εκτιμήσεις. Οι παραπάνω αναλογίες ιστορικά χαρακτηρίζουν περιοχές “εν τω γίγνεσθαι”, εκεί όπου μια κοινωνία βρίσκεται στα αρχικά στάδια της συγκρότησής της. Θα μπορούσαμε να βρούμε ένα ιστορικό προηγούμενο στο αμερικανικό Φαρ Ουέστ του 19ου αιώνα – μετά το 1853 – όπου όμως η στατιστική καταγραφή των μεν ανδρών είναι απόλυτα σχετική, των δε γυναικών απολύτως άγνωστη.

Ακόμα και στις κοινότητες όπου υπάρχει κάποιου είδους καταγραφή των δύο φύλων σπάνια καταγράφονται οι ιθαγενείς γυναίκες – ινδιάνες – ή ακόμα και οι ισπανικής-μεξικανικής καταγωγής. Παρόλα αυτά οι μεταξύ λευκών και ιθαγενών επιμειξίες εμφανίζονται πολύ συχνά ανάλογα με την περιοχή και την περίοδο. Μερικές δε αποικιακού τύπου κοινωνίες παρουσιάζουν συγκρίσιμα χαρακτηριστικά, όπου όμως την διαφορά καλύπτουν πάντοτε ιθαγενείς γυναίκες – π.χ. Λατινική Αμερική. Στα αραβικά εμιράτα και στο βασίλειο των Σαούντ δεν υπάρχουν σε επάρκεια ιθαγενείς γυναίκες.

Οι ευρύτερες επιπτώσεις

Στον κοινωνικό και πολιτικό τομέα οι επιπτώσεις της παραπάνω κατάστασης είναι, όπως θα περίμενε κανείς, σημαντικές. Στο κοινωνικό πεδίο πρώτα. Η δραματική αριθμητική υπεροχή του άρρενος πληθυσμού σε σχέση με τον γυναικείο αντίστοιχο, καθιστά τις γυναίκες πολύτιμο ιδιοκτησιακό είδος – κάτι σαν συλλεκτικό κομμάτι, εξαιρετικά σπάνιο και, ως εκ τούτου, ακριβό. Για να μην θέσει σε κίνδυνο η δημογραφική πραγματικότητα την κτήση των γυναικών, οι σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων περιβάλλονται από αυστηρούς κανόνες.

Οι κανόνες αυτοί, όπως είναι φυσικό, είναι συνήθως σε βάρος των γυναικών. Ένα σπάνιο απόκτημα το κλείνεις σε θησαυροφυλάκιο: Το προστατεύεις έτσι και ταυτόχρονα το φυλακίζεις. Προσωπικά η όλη “ανθρωπιστική” φιλολογία περί “δικαιωμάτων” μου προκαλεί μειδίαμα και σκέψεις περί της ανθρώπινης ανοησίας. Λογικά μιλώντας δεν μπορείς να έχεις “ισότητα φύλων” σε καταστάσεις οξύτατης δημογραφικής ανισορροπίας.

Στο πολιτικό πεδίο οι συνέπειες είναι εξίσου σοβαρές. Οι κοινωνίες αυτές είναι εύθραυστες καθότι κοινωνικά, βιολογικά, αφύσικες – μη φυσιολογικά λειτουργικές. Η εσωτερική τους ισορροπία απαιτεί ισχυρούς μηχανισμούς στήριξης. Οι εκεί εξουσίες προερχόμενες από καταιγιστικά ανερχόμενο εγχώριο καπιταλισμό έχουν επιχειρήσει να ελέγξουν την εκρηκτική κοινωνική πραγματικότητα, θεσπίζοντας αυστηρούς κανόνες και δημιουργώντας ισχυρούς μηχανισμούς καταστολής δίπλα σε στρατιωτικούς αντίστοιχους.

Οι τελευταίοι διακρίνονται για την παροιμιώδη αναποτελεσματικότητά τους απέναντι σε εξωτερικούς εχθρούς (παράδειγμα η Σαουδική Αραβία απέναντι στους Υεμενίτες) παρά τον θεαματικό εξοπλισμό τους. Προφανώς οι τυχόν επιδόσεις τους στο εσωτερικό – σε περίπτωση κοινωνικών ταραχών – παραμένουν αμφίβολες.

Εύθραυστα εμιράτα υπό την αιγίδα του Θείου Σαμ

Εδώ υπεισέρχεται ο παράγοντας της αμερικανικής παρουσίας. Η πληθώρα των αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και βάσεων στην περιοχή δεν στρέφεται μονοδιάστατα απέναντι στους εκάστοτε εχθρούς των αναχρονιστικών ηγεσιών ή, κυρίως και βασικά, του Ισραήλ. Αποτελεί κρίσιμο στοιχείο εσωτερικής σταθερότητας για τα εύθραυστα αυτά κράτη.

Το γεγονός ότι παρά τις κραυγαλέες δημογραφικές ιδιαιτερότητες τα κράτη αυτά λειτουργούν “εύρυθμα” – με τα δικά τους φυσικά κριτήρια – οφείλεται στην αμερικανική εγγύηση και παρουσία. Κάτω από την σκέπη της τελευταίας κτίστηκε το “οικονομικό θαύμα” των εμιράτων του Κόλπου, υπόδειγμα “ανάπτυξης” για τον δυτικό καπιταλισμό (και για τον ημέτερο της Αθηναϊκής Ριβιέρας).

Η τυχόν αποχώρηση των ΗΠΑ από την περιοχή, το κλείσιμο ή η απομάκρυνση των πολυάριθμων βάσεων, θα δημιουργήσει πιθανόν πολύ μεγαλύτερα προβλήματα από ό,τι, για παράδειγμα, ο ιρανικός έλεγχος των στενών του Ορμούζ. Η τυχόν διατάραξη της κοινωνικής λειτουργίας των εκεί κρατικών μορφωμάτων θα έχει δραματικές συνέπειες για ολόκληρο τον κόσμο – για τον δυτικό ιδιαίτερα.

Χάρη στους Αμερικανούς τα εκατομμύρια του εργατικού δυναμικού έκτισαν, σε συνθήκες δουλικής εκμετάλλευσης και αυστηρού κατασταλτικού ελέγχου, το “θαύμα” των εμιράτων του Περσικού. Χωρίς την “Ασπίδα της Ουάσινγκτον” τα πάντα επιστρέφουν στο αρχικό κενό. Και δεν είναι η made in Israel, όποια ασπίδα “του Αχιλλέα” ή “του Αβραάμ” που θα τιθασεύσει το κενό.

Η έκβαση της σύγκρουσης στον Περσικό κόλπο και στα πέριξ αποκτά με τον τρόπο αυτό μεγαλύτερη σημασία από την “αντικατάσταση του καθεστώτος της Τεχεράνης”.