Ο Βούτσιτς παραιτήθηκε για να μη χάσει την εξουσία!

Αν το κυβερνών κόμμα έχανε τις εκλογές, ο Βούτσιτς θα έμενε στον εθιμοτυπικό του ρόλο μέχρι τη λήξη της θητείας του σε οκτώ μήνες και κουμάντο θα έκανε ο νέος πρωθυπουργός. Η Σερβία είναι προεδρευομένη δημοκρατία και όχι προεδρική, οπότε οι εξουσίες συγκεντρώνονται στον πρωθυπουργό. Ο Βούτσιτς είχε μετατρέψει άτυπα το πολίτευμα σε προεδρική δημοκρατία, γιατί κυριαρχούσε ο ίδιος στο κυβερνών κόμμα. Οπότε τώρα μετέφερε την δημοφιλία του στο κόμμα, προκειμένου να μη ρισκάρει να χάσει τις εκλογές και με στόχο εκείνος να συνεχίσει να ελέγχει την κατάσταση ως πρώτος των υπουργών.

 

Ο 56χρονος Βούτσιτς παραιτήθηκε την Κυριακή, αφού όμως προηγουμένως είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο λόγος ήταν η οικονομική επιβίωση της Σερβίας, δηλαδή η διασφάλιση του φτηνού φυσικού αερίου – γιατί η Σερβία ποτέ δεν ήταν η πλουσιότερη δημοκρατία, ούτε στην Γιουγκοσλαβία, ούτε μετέπειτα. Αν ο Πούτιν έκοβε το φτηνό αέριο στη Σερβία, ο Βούτσιτς και το Προοδευτικό Σερβικό Κόμμα θα έπεφταν στα εκλογικά Τάρταρα.

Πρόκειται για την πρώτη προεκλογική εκστρατεία εδώ και χρόνια με αβέβαιη έκβαση, παρότι το κόμμα του Βούτσιτς φαίνεται να έχει το προβάδισμα και υψηλά ποσοστά αποδοχής. Η αβεβαιότητα πηγάζει από το γεγονός ότι φέτος, αλλά και πέρσι, υπήρξαν στιγμές που φαινόταν ότι “η εποχή Βούτσιτς” έφτανε στο τέλος της ή πάντως κρεμόταν από μια κλωστή.

Ο ανερχόμενος καρδιολόγος και ο Βούτσιτς

Οι αντιπολιτευτική ένταση ξεκίνησε προ διετίας, με αφορμή την κατάρρευση του στεγάστρου στον μόλις ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, όταν έχασαν τη ζωή τους 16 άτομα και έκτοτε οι φοιτητές και άλλοι παράγοντες ζητούν διαφάνεια στις αναθέσεις έργων και στα κατασκευαστικά – εν γένει πάταξη της διαφθοράς.

Το δε Νόβι Σαντ είναι η πρωτεύουσα της Βοϊβοδίνας, βόρειας αυτόνομης επαρχίας, που είναι η μόνη με αξιόλογη βιομηχανία στην εναπομείνασα Σερβία – όλες οι άλλες βιομηχανίες είχαν δομηθεί στην πατρίδα του Τίτο, την Κροατία, και στην εξαρχής δυτικότροπη Σλοβενία. Η Σερβία έχει βέβαια σημαντικό ορυκτό πλούτο κυρίως στα νότια και στα ανατολικά, αλλά η Βοϊβοδίνα δεν παύει να είναι πολύ υπολογίσιμη.

Οι φοιτητές αποτέλεσαν τον πυρήνα του κινήματος διαμαρτυρίας, με τον Ίλια Σρντάνοβιτς, καθηγητή Καρδιολογίας στο πανεπιστήμιο του Novi Sad να μιλά συχνά στις συγκεντρώσεις τους. Τελικά στα μέσα Σεπτεμβρίου ορίστηκε επικεφαλής του ψηφοδελτίου τους. Ο 56χρονος Σρντάνοβιτς, γεννημένος στο Νόβι Σαντ αλλά με καταγωγή από το Μαυροβούνιο, είχε ήδη συστήσει από το 2017 το κόμμα “Απλευθερωμένο Βρμπας” (δήμος 36.000 κατοίκων στην επαρχία της Βοϊβοδίνας), όπου ναι μεν δεν είχε κατέλθει ως υποψήφιος, αλλά ήταν ηγετικό στέλεχος για “εναλλακτική πρόταση στην κυβέρνηση Βούτσιτς”. Στις δημοτικές εκλογές πάντως του Βρμπας το κόμμα του έλαβε 11% όταν ιδρύθηκε και 10% στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές.

Σε πρόσφατες δηλώσεις του (στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026 στο BBC), ξεκαθάρισε τις θέσεις του γύρω από τη Ρωσία και την εξωτερική πολιτική: Η χώρα δεν θα μετάσχει σε κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αλλά θα διαφοροποιήσει κάπως την εισαγωγή ενέργειας. Στο Κόσσοβο επίσης δηλώνει ότι δεν θα αλλάξει πολιτική και επιμένει ότι πρεσβεύει μόνον εσωτερικές αλλαγές, για “να καθαρίσει η χώρα από σκάνδαλα” και να εκδημοκρατισθεί.

Ο Βούτσιτς μπορεί να μην είναι Τίτο, αλλά ο Σρντάνοβιτς απέχει έτη φωτός από πρότυπο ενωτικού ηγέτη. Είναι συνομήλικοι, είχαν υπηρετήσει και οι δύο στον πόλεμο ως στρατιώτες, αλλά εκεί σταματούν οι ομοιότητες. Ο πρώτος είπε ότι «στρατεύτηκα ως πολίτης για τη θητεία μου». Πολλοί πίστευαν ότι ο Βούτσιτς θα κατέληγε σε φυλακή της Χάγης μαζί με τον Μιλόσεβιτς, αλλά κατάφερε να επιβιώσει πολιτικά, περισσότερο από πολλούς εχθρούς του.

Ακροβάτης με φυσικό ταλέντο μάλλον, ακόμα και στην παραίτησή του ανέφερε αποσπάσματα από ομιλίες τόσο του Τσόρτσιλ, όσο και του Κινέζου προέδρου. Θα μπορούσε κάποιος να τον κατηγορήσει για διπροσωπία, αλλά ποιος ηγέτης φτωχοποιημένου έθνους θα τα βάλει με Κίνα, Μόσχα, Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες;

Η αντιπολίτευση εν τω μεταξύ θυμίζει λίγο την προεκλογική φάση στην Ουγγαρία, όπου τελικά ο Βίκτωρ Όρμπαν έχασε τις εκλογές. Θα μπορούσε να γίνει το ίδιο στη Σερβία; Μιλάμε για δύο δημοφιλείς λαϊκούς ηγέτες που εκλέγονται επί σειρά ετών. Θα μπορούσε η πλάστιγγα να γείρει και στη Σερβία;

Το φυσικό αέριο

Καθοριστικό ρόλο σε αυτό παίζει η τιμή του φυσικού αερίου. Το τηλεφώνημα στο Κρεμλίνο ξεκαθάρισε ότι το κοντράτο για τις προνομιακές τιμές που λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου, θα ανανεωθεί ως έχει. Το ότι οι Σέρβοι πληρώνουν 318 ευρώ για χίλια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, αντί για 800 και 1.000 που δίνουν οι υπόλοιποι, είναι σημαντικό “όπλο”. Με αυτό και την προσωπική ηγεσία του, ο Βούτσιτς θεωρεί ότι αυξάνει κάθετα τις πιθανότητες να νικήσει το κόμμα του.

Παρεμπιπτόντως να πούμε ότι, για 1.000 κυβικά μέτρα (m³) φυσικού αερίου (11.400 kWh), ο Έλληνας καταναλωτής πληρώνει κατά μέσο όρο από 600 € έως 1.000 €, ανάλογα με τον πάροχο. Για να συγκρίνουμε με κιλοβατώρες, ο Σέρβος πληρώνει 0,027 την κιλοβατώρα και ο Έλληνας 0,055€ έως 0,085. Οι Σέρβοι μπορεί να μην επιθυμούν διακαώς τον Βούτσιτς, αλλά επιθυμούν διακαώς χαμηλό λογαριασμό στο τέλος του μήνα.

Πολλοί εκτιμούν εν τω μεταξύ ότι όποιος και να κερδίσει τις εκλογές, θα πρέπει να προετοιμασθεί για σύγκρουση, δεδομένου ότι η τρέχουσα ηγεσία του Κοσσυφοπεδίου σχεδιάζει να συνεχίσει τον διαμελισμό της Σερβίας. Επειδή η “Λίστα Φοιτητών” που συνάσπισε την αντιπολίτευση δεν έχει διαφορετική θέση στα εθνικά θέματα όπως το Κοσσυφοπέδιο, οι Βρυξέλλες δεν την υποστηρίζουν. Όμως οι φιλοευρωπαίοι Σέρβοι στηρίζουν την “Λίστα” κι ας κάνει η Κομισιόν ότι “το σκέφτεται”, διότι όλοι ξέρουν ότι άπαξ και εκλεγεί ο καρδιολόγος, η Σερβία θα μπει στη σφαίρα επιρροής των Βρυξελλών, με σταδιακά και διακριτικά βήματα.

Οι Σέρβοι δεν είναι έτοιμοι να μπουν στο ΝΑΤΟ προς το παρόν, κι ας πέρασαν 27 χρόνια από τους ΝΑΤΟικούς βομβαρδισμούς. Η ΕΕ όμως εκτιμά ότι ο χρόνος κυλά υπέρ της. Οι εκλογές θα δείξουν αν οι Σέρβοι θα κοιτάξουν την τσέπη τους ή αν, προκειμένου να απαλλαγούν από τον Βούτσιτς, πυροβολήσουν τα (οικονομικά) πόδια τους και ξεχάσουν ότι Ευρωπαίοι τους βομβάρδισαν.

Η ζωή του Βούτσιτς

Ο πατέρας του ήταν οικονομολόγος και δούλευε στην Εθνική Τράπεζα της Γιουγκοσλαβίας, η δε μητέρα του ήταν δημοσιογράφος – δούλεψε και ο ίδιος για λίγο ως δημοσιογράφος. Η οικογένειά του έχει προσφυγικές ρίζες από την κεντρική Βοσνία, καθώς κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου οι Σέρβοι εκδιώχθηκαν από τους Κροάτες φασίστες (Ουστάσι) και κατέφυγαν στο Βελιγράδι.

Ο Βούτσιτς υπηρέτησε κανονικά τη στρατιωτική του θητεία στο Λουκάβατς της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου το 1994 ως ένας από τους καλύτερους φοιτητές της γενιάς του, εν μέσω πλέον μεγάλων συγκρούσεων και αναταραχής. Ποτέ δεν άσκησε τη δικηγορία. Ήδη από το 1993, προτού καν αποφοιτήσει, είχε ενταχθεί στο εθνικιστικό Σερβικό Ριζοσπαστικό Κόμμα (SRS) και από το 1994 άρχισε να εκλέγεται βουλευτής.

Το 1998 το Σερβικό Ριζοσπαστικό Κόμμα του Βόισλαβ Σέσελι σχημάτισε με τον Μιλόσεβιτς κυβέρνηση συνασπισμού και ο Βούτσιτς ανέλαβε το Υπουργείο Πληροφοριών μέχρι το 2000, οπότε και έπεσε η κυβέρνηση. Το 2008 διαχώρισε τη θέση του από το SRS και ίδρυσε το συντηρητικό Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS), αλλάζοντας και ρητορική, προς σχετικά πιο φιλοευρωπαϊκή κατεύθυνση. Το 2012 εξελέγη πρόεδρος του κόμματος και ανέλαβε υπουργός άμυνας – το κόμμα του έλαβε 24,05% τότε.

Το 2014 το κόμμα του, που πλέον συνεργαζόταν με άλλα τέσσερα μικρότερα κόμματα, έλαβε το 48,3% και ο Βούτσιτς υπηρέτησε ως πρωθυπουργός της Σερβίας για δύο συνεχόμενες θητείες. Από το 2017 εκλέγεται πρόεδρος. Έχει παντρευτεί δύο φορές και έχει τρία παιδιά. Με την πρώτη του σύζυγο, η οποία ήταν δημοσιογράφος, το 1997, απέκτησαν δύο παιδιά και χώρισαν το 2011. Ξαναπαντρεύτηκε μια διπλωμάτη και απέκτησαν ένα παιδί.

Δημοσκοπήσεις

Οι δημοσκοπήσεις στη Σερβία ενόψει των πρόωρων βουλευτικών εκλογών της 25ης Οκτωβρίου 2026 δίνουν προβάδισμα στο κυβερνών κόμμα “Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία” με 47% – 48,6% ενώ στην “Φοιτητική Λίστα” που συσπειρώνει σχεδόν όλη την αντιπολίτευση δίνουν 31,5% – 30,6%. Τα κόμματα που κατέρχονται εκτός των προαναφερομένων, είναι:

• “Ευρωπαϊκή Σερβία”, συνασπισμός κεντροαριστεράς 4% – 5% στις δημοσκοπήσεις
• Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας (SPS): Το κόμμα του Ίβιτσα Ντάτσιτς, που κατεβαίνει αυτόνομα – 4,9%.
• Αυθεντική Δεξιά (εθνικιστικός συνασπισμός υπό τον Μίλος Γιοβάνοβιτς (Συνασπισμός NADA / Νέο DSS) -4,5% – 5,5%
• Μπόγκολιουμπ Κάριτς – Κίνημα Δύναμη της Σερβίας
• “Μπαμπά, αυτό είναι για σένα” (Πέταρ Τζούριτς)

Επιπλέον, κατεβαίνουν πέντε κόμματα μειονοτήτων (Ούγγροι της Βοϊβοδίνας, που φέρεται στο 1,2% -1,5% στις δημοσκοπήσεις, αλλά εκλέγει πάντα 4-5 βουλευτές επειδή έχει συγκεντρωμένες πολλές ψήφους στο βορρά, Βόσνιοι, Ρωσικό Κόμμα που φέρεται στο 0,5 αλλά βγάζει έδρα κά).

Με τον κόμμα του Βούτσιτς είναι βέβαια ότι θα συνεργαστεί μετεκλογικά το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας (SPS) του Ντάτσιτς. Αν και κατεβαίνει αυτόνομα για να συσπειρώσει τους δικούς του ψηφοφόρους, αποτελεί παραδοσιακό εταίρο του SNS. Από τις μειονότητες, η ουγγρική και η ρωσική παραδοσιακά στηρίζουν τις κυβερνήσεις του Βούτσιτς και αναμένεται να προσφέρουν τις έδρες τους σε περίπτωση που το SNS χρειαστεί κοινοβουλευτική ενίσχυση.

Στη λίστα του Βούτσιτς ήδη περιλαμβάνονται υποψήφιοι από το κόμμα Συνταξιούχοι, το Σοσιαλιστικό Κίνημα και οι Ριζοσπάστες του Σέσελι. Η “Λίστα Φοιτητών”, η” Ευρωπαϊκή Σερβία” και η “Αυθεντική Δεξιά” έχουν αποκλείσει κατηγορηματικά οποιαδήποτε συνεργασία με το SNS.