Μπορεί η κυβέρνηση να μειώσει το περιθώριο κέρδους του ρεύματος;

Πέρα από την κυβερνητική ευθύνη που έχει αφήσει συνειδητά τους  μεγάλους “καρχαρίες” χωρίς τους  ελάχιστους περιορισμούς στο περιθώριο κέρδους στην τιμή, μεγάλη ευθύνη έχουν και οι γραφειοκράτες της ΕΕ, που με την πολιτική τους σε βάρος της Ρωσίας, έχει κλείσει η στρόφιγγα τροφοδοσίας  για φθηνό φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Και συνιστούν στους Ευρωπαίους πολίτες οικονομία στο ηλεκτρικό ρεύμα και στα καύσιμα, δηλαδή να παγώσουν τον χειμώνα που έρχεται. Κοίτα να δεις λογική των “ τζιτζιφιόγκων” που μας διοικούν. Οι αλαζονικές δε συμπεριφορές κάποιων βουλευτών της ΝΔ σχετικά με την ακρίβεια που νιώθουν τα νοικοκυριά, δημιουργούν ένα κλίμα λογικής της ΝΔ που είναι αντίθετο με την ελληνική πραγματικότητα.

Ας μελετήσουμε ποια είναι η διαδικασία κοστολόγησης του ηλεκτρικού ρεύματος. Στις 30 Σεπτεμβρίου η τιμή της TTF φυσικού αερίου ήταν 69 ευρώ την Mwh (Ολλανδικό χρηματιστήριο ενέργειας), και η ελληνική χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας ( ΤΕΑ) ήταν 109,57 ευρώ την Mwh, δηλαδή 10,957 λεπτά την Kwh. Την συγκεκριμένη ημέρα είχαμε: ΑΠΕ 72,2 % του μείγματος,  φυσικό αέριο 15,9% του μείγματος, Υδροηλεκτρικά 3,3 %, Λιγνίτης 5 %, Εισαγωγές 0.5%, αποθήκευση κοντά στο 1%.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η τιμή της χονδρικής δεν είναι ο μέσος όρος του κόστους όλων αυτών των μονάδων. Στην αγορά της επόμενης ημέρας, η τιμή καθορίζεται από την προσφορά που χρειάζεται να καλυφθεί η ζήτηση. Και όταν μπαίνουν στην οριακή θέση μονάδες φυσικού αερίου, το ακριβότερο κόστος καθορίζει την τιμή ολόκληρης της αγοράς. Και όπως αντιλαμβάνεστε, τα παραπάνω στοιχεία αλλάζουν καθημερινά.

Υπολογισμοί

Πάμε να κάνουμε ένα ρεαλιστικό υπολογισμό, και ας πάρουμε μία σύγχρονη μονάδα CCGT με απόδοση κοντά στο 60%. Κόστος φυσικού αερίου: 69 / 60% = 115 ευρώ την Mwh. Άρα το καύσιμο κοστίζει περίπου 115 ευρώ την Mwh ηλεκτρικής ενέργειας. Διοξείδιο του Άνθρακος CO2: Ας υποθέσουμε κοντά στα 86 €/t CO2 και εκπομπές 0,33 t / Mwh, τότε έχουμε 86 x 0,33= 28,4  €/ Mwh. Άρα: 115+ 28,4= 143,4 €/Mwh

Γιατί όμως η σημερινή τιμή είναι στα 109,57 €/Mwh; Γιατί εδώ παίζουν σημαντικό ρόλο οι ΑΠΕ που καλύπτουν περίπου το 72% του μείγματος ενώ το φυσικό αέριο κοντά στο 16%. Επομένως το φυσικό αέριο δεν καθορίζει την τιμή της κάθε ώρας. Για παράδειγμα, αν μια ώρα υπάρχει μεγάλη παραγωγή φωτοβολταϊκών, τότε: Τα φωτοβολταϊκά προσφέρουν πολύ χαμηλή τιμή, Αιολικά επίσης, Υδροηλεκτρικά ανάλογα με την προσφορά, Φυσικό αέριο μπορεί να μην χρειαστεί καθόλου ή να χρειαστεί μόνο για ένα μέρος της ζήτησης. Επομένως μία οριακή μονάδα μπορεί να είναι φθηνότερη από μία μονάδα αερίου, και η τιμή να πέσει σημαντικά.

Το σημαντικό  συμπέρασμα είναι ότι δεν πρέπει να συγκρίνουμε TTF 69 ευρώ/ Mwh με την χονδρική στα 109 ευρώ / Mwh. Η σύνδεση αυτών είναι: TTF – κόστος παραγωγής αερίου — προσφορές παραγωγών –ποια μονάδα είναι οριακή κάθε ώρα – χονδρική τιμή. Όλα αυτά που μνημόνευσα αντιστρέφονται όπως την 24η Σεπτεμβρίου, όταν η τιμή της TTF ήταν 74,6 ευρώ την Mwh και η χονδρική τιμή ήταν 175,59 ευρώ την Mwh, με ΑΠΕ στο 51% και φυσικό αέριο 28,8%, Υδροηλεκτρικά 4,5%, Λιγνίτη 2,4%, εισαγωγές 9,3%. Ωστόσο η λογική κοστολόγησης παραμένει η ίδια.

Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους

Στους ηλεκτροπαραγωγούς, η ΕΕ είχε επιβάλει πλαφόν 180€/Mwh στα έσοδα παραγωγών χαμηλού κόστους, όπως ΑΠΕ, πυρηνικά και Λιγνίτης. Τα έσοδα πάνω από αυτό το όριο μπορούσαν να ανακτηθούν και να κατευθυνθούν στους καταναλωτές. Ωστόσο αυτό δεν εφαρμόστηκε στις μονάδες φυσικού αερίου, επειδή το κόστος τους εξαρτάται άμεσα από το καύσιμο, και θεωρήθηκε ότι ένα τέτοιο πλαφόν θα μπορούσε να υπονομεύσει την οικονομική τους λειτουργία, που κατ’ εμέ την θεωρώ λάθος λόγω οικονομικών συμφερόντων.

Στους παρόχους το κράτος μπορεί να ρυθμίσει τις λιανικές τιμές υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αλλά ένα γενικό “ο πάροχος δεν μπορεί να έχει κέρδος πάνω από x %” είναι δύσκολο να εφαρμοστεί, γιατί πρέπει να ξεχωρίσουμε ,το κόστος αγοράς ρεύματος + κόστος αντιστάθμισης+προσωπικό+ λειτουργικά έξοδα+ χρηματοοικονομικό κόστος+επισφάλειες + κέρδος. Αν π χ πούμε μέχρι 5% κέρδος, πρέπει να αποφασίσουμε το 5% πάνω σε ποια βάση θα κινηθεί.

Η κυβέρνηση θα μπορούσε να επιβάλει ένα ανώτατο επιτρεπόμενο περιθώριο κέρδους ή ανώτατη τιμή, με μηχανισμό ελέγχου κόστους. Και αυτό δεν είναι θεωρητικό ως προς την κρατική παρέμβαση στην αγορά. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει δημόσιες παρεμβάσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και προσωρινή τιμή κάτω από το κόστος, εφόσον τηρούνται συγκεκριμένοι όροι και αποζημιώνονται οι προμηθευτές. Ωστόσο αυτό η κυβέρνηση αδυνατεί να το εφαρμόσει προφανώς για λόγους αμοιβαίων οικονομικών συμφερόντων, παρότι τα νοικοκυριά πονάνε από το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, και μας περιμένει ένας δύσκολος χειμώνας.

Επίσης, αντί για πλαφόν στο κέρδος, η κυβέρνηση θα μπορούσε να βάλει, από τώρα τον μηχανισμό ανάκτησης ενός ποσού που θεωρείται ότι ξεπερνά το επιτρεπόμενο επίπεδο. Ως παράδειγμα αναφέρω: Έστω ότι έχουμε κόστος παραγωγής 100€ / Mwh, επιτρεπόμενο έσοδο 150 €/Mwh, η αγορά δίνει στον παραγωγό  220  €/Μwh. Η διαφορά είναι 220-150= 70 €/Mwh. Και με ένα σοβαρό κρατικό μηχανισμο, το κράτος μπορεί να ανακτήσει μέρος ή όλο από τα 70€/Mwh και να τα χρησιμοποιήσει για επιδότηση λογαριασμών ή μείωση χρεώσεων.

Όπως αντιλαμβάνεστε, η κυβέρνηση διαθέτει τα όπλα να μειώσει το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, αρκεί να θελήσει να συγκρουστεί με τους οικονομικούς “καρχαρίες”.