Μια “παρεξηγημένη εξέγερση” στη Δράμα του 1941

Μια απλή στήλη, για την “παρεξηγημένη” λαϊκή εξέγερση στην βουργαροκρατούμενη Δράμα – εξέγερση που σημειώθηκε στις 28-29 Σεπτεμβρίου 1941. Η πλάκα, με μια επιγραφή που δύσκολα διαβάζεται, μας θυμίζει ένα συγκλονιστικό, αντιστασιακό γεγονός ηρωισμού και αιματοκυλίσματος στη διάρκεια της κατοχής, που όμως δεν είναι ευρέως γνωστό στο πανελλήνιο.

Όταν δεν υπήρχε πουθενά στην Ευρώπη κάποια σπίθα αντίστασης στις ναζιστικές ορδές και στους συμμάχους τους, ένας μικρός σχετικά αριθμός του πληθυσμού της Δράμας και καμιά διακοσαριά συνολικά αντάρτες από τα λημέρια του Τσαλ-Νταγ και του Παγγαίου, κυρίως κομμουνιστές, ξεσηκώθηκαν, ανατινάζοντας πρώτα το εργοστάσιο ηλεκτροφωτισμού και καταλαμβάνοντας αστυνομικά τμήματα και Δημαρχείο κατά των κατακτητών, που από την πρώτη ώρα επιδίωξαν με απίστευτη σκληρότητα τον βίαιο εκβουλγαρισμό της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.

Οι αγριότητες των Βουλγάρων

Η απάντηση των Βουλγάρων ήταν άμεση και τα αντίποινα υπερέβησαν σε σκληρότητα κάθε φαντασία. Ακολούθησε ένα ολοκαύτωμα σε όλο το νομό Δράμας, αλλά και σε γειτονικούς νομούς, με συνολικά 67 χωριά καταστραμμένα και ένα μακελειό με πολλές χιλιάδες νεκρούς.

Μια πρόωρη, μεμονωμένη και όχι καλά οργανωμένη εξέγερση, θα πουν οι επικριτές της. Αλλά συνάμα και ηρωική πράξη αντίστασης σε “πέτρινα χρόνια”, που ακόμα μοιάζει σαν πεταμένη στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, σκεπασμένη από ένα “όργιο φημών”, άλλοτε περί προβοκάτσιας και άλλοτε ως υποκινούμενη από τις βουλγαρικές αρχές. Κι αυτό αποτελεί εντελώς αβάσιμα κυρίαρχη άποψη και στο ΚΚΕ, που είχε καταδικάσει από τότε το εγχείρημα αυτό.

Ενοχλεί η αλήθεια

Ίσως γι’ αυτό και για πολλά χρόνια ήταν ξεχασμένο απ΄ όλους, μέχρι που οι εκτεταμένες νεότερες ιστορικές έρευνες (Τ. Χατζηαναστασίου, Σπ. Κουζινόπουλος κ.α.) απέδειξαν ότι η αποτυχημένη πράξη αντίστασης της Δράμας συνδύαζε «την επαναστατική παράδοση του κομμουνιστικού κινήματος και ταυτόχρονα την παράδοση των εθνικών επαναστάσεων του υπόδουλου Ελληνισμού». Και αυτό ίσως να ενοχλεί, πολλούς, ένθεν και ένθεν του πολιτικού φάσματος, ιδιαίτερα στην Αθήνα.

Αν μη τι άλλο όμως, η αντίσταση αυτή έβαλε τέλος στα όποια επιχειρήματα των Βουλγάρων “περί εθνικών και πληθυσμιακών δικαιωμάτων στην περιοχή”. Έδειξε με εκατόμβες πως είναι ακραιφνώς ελληνική, κάτι που πρέπει να γνωρίζουν κάποιοι άλλοι ανιστόρητοι γείτονες και σήμερα.

Όσο για τα χιλιάδες θύματα της εξέγερσης, που εκτιμήσεις τα ανεβάζουν στις 10.000, πριν ακριβώς 85 χρόνια, μόνο λίγα λόγια από τον Γιώργο Σεφέρη. «Και πόσο παράξενα αντρειεύεσαι όταν μιλάς με τους πεθαμένους, όταν δεν φτάνουν πια οι ζωντανοί που σου απόμειναν».