Πικρό μάθημα για την Ελλάδα από την αμυντική συμφωνία Γαλλίας-Τουρκίας

Αν και το ακριβές περιεχόμενο του «Οδικού Χάρτη» δεν έχει μέχρι σήμερα δημοσιοποιηθεί, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι δεν πρόκειται για ένα αμυντικό σύμφωνο, ούτε για συμφωνία στρατιωτικής συνδρομής. Η τουρκική πλευρά βέβαια δηλώνει ότι ο στόχος του είναι να αναπτύξει περαιτέρω την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, να ενισχύσει τον στρατηγικό διάλογο και να δημιουργήσει τακτικές, «αποτελεσματικές και προσανατολισμένες σε αποτελέσματα» επαφές.

Δεν θα λέγαμε ότι Γαλλία “εγκαταλείπει” την Ελλάδα, αλλά ότι ανοίγει πλέον έναν νέο οργανωμένο αμυντικό δίαυλο με την Τουρκία, όταν κάποιοι στην Ελλάδα έχουν καλλιεργήσει προσδοκίες ότι οι Γάλλοι θα μας λύσουν «το πρόβλημα της… Κάσου»!

Η Άγκυρα ακολουθεί εδώ και χρόνια μια πολιτική διαφοροποίησης των αμυντικών της συνεργασιών. Η συνεργασία με τις ΗΠΑ, η ανάπτυξη σχέσεων με τη Βρετανία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και η διεύρυνση της αμυντικής της βιομηχανικής βάσης, αποτελούν τμήματα μιας ευρύτερης στρατηγικής που η Αθήνα παρακολουθούσε όλα αυτά τα χρόνια αμήχανα και αδύναμη να αντιδράσει.

Τώρα προστίθεται και ένας περισσότερο θεσμοποιημένος γαλλο-τουρκικός αμυντικός δίαυλος. Πάντως δεν δικαιολογείται αιφνιδιασμός. Κατά τη συνάντηση Ερντογάν-Μακρόν στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία τον Ιούλιο, συζητήθηκε μεταξύ άλλων και η διμερής αμυντική συνεργασία. Ο Μακρόν χαρακτήρισε τότε τη συζήτηση εποικοδομητική και δήλωσε ότι υπήρξε συμφωνία για συνέχιση της συνεργασίας σε υπουργικό επίπεδο. Τρεις μήνες αργότερα, η πολιτική αυτή επαφή μετατρέπεται σε συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο. Και αυτό αναπόδραστα μας προβληματίζει.

Η Τουρκία διευρύνει τις επιλογές της

Βέβαια η Τουρκία έχει ήδη ανοίξει την πόρτα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και δεν περιμένει την υπογραφή του γάλλο-τουρκικού «Οδικού Χάρτη» για να αρχίσει τη συνεργασία της με την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει και σε ορισμένες περιπτώσεις έχει πάρει ιδιαίτερα συγκεκριμένη μορφή.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Baykar και της γαλλικής Safran. Τον Μάιο του 2026 οι δύο εταιρείες υπέγραψαν στρατηγική συμφωνία συνεργασίας στον τομέα των αισθητήρων, των οπλικών συστημάτων και των προηγμένων τεχνολογιών πλοήγησης. Η συνεργασία προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ενσωμάτωση συστημάτων Safran Euroflir στα τουρκικά UAV Bayraktar TB2, καθώς και ευρύτερη συνεργασία σε έξυπνα όπλα και συστήματα πλοήγησης.

Ακόμη σημαντικότερη είναι η συνεργασία Baykar-Leonardo. Οι δύο εταιρείες δημιούργησαν το 2025 την LBA Systems, μια ισότιμη κοινοπραξία 50:50 με έδρα την Ιταλία, η οποία δραστηριοποιείται στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, την παραγωγή και την υποστήριξη μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων. Η Leonardo εισφέρει συστήματα αποστολής, ηλεκτρονικά, αισθητήρες, C4I και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, ενώ η Baykar την τεχνογνωσία και τις πλατφόρμες UAV.

Και η συνεργασία με την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία δεν περιορίζεται στα UAV. Η Τουρκία συμμετέχει ως εταίρος στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Airbus A400M, ενώ το 2026 η Τουρκία, μαζί με Γαλλία, Βρετανία, Ισπανία, Πολωνία, Βέλγιο και Κροατία, συμμετείχε σε νέα πολυεθνική πρωτοβουλία για τη δημιουργία πολυεθνικού στόλου A400M. Η Τουρκία έχει ήδη εισέλθει σε σημαντικά τμήματά της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και επιχειρεί να διευρύνει αυτή την παρουσία. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που πρέπει να αξιολογήσει η Αθήνα.

Η Γαλλία στρατηγικός εταίρος της Ελλάδας

Η Γαλλία παραμένει στρατηγικός εταίρος της Ελλάδας, αλλά δεν είναι μόνο στρατηγικός εταίρος της Αθήνας. Η Ελλάδα και η Γαλλία έχουν οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια μια ιδιαίτερα στενή στρατηγική σχέση. Το 2021 υπέγραψαν Συμφωνία Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης για την άμυνα και την ασφάλεια και με ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής (Άρθρο 2) ενώ τον Απρίλιο του 2026 πραγματοποιήθηκε ο πέμπτος στρατηγικός διάλογος Ελλάδας-Γαλλίας και συμφωνήθηκε η περαιτέρω ενίσχυση της διμερούς στρατηγικής συνεργασίας. Το 2026 συμφωνήθηκε η ανανέωση της σχετικής στρατηγικής εταιρικής σχέσης.

Η Γαλλία, συνεπώς, παραμένει σημαντικός αμυντικός εταίρος της Ελλάδας. Αλλά πρέπει να γίνει κάτι απολύτως κατανοητό, ιδιαίτερα σε αυτούς που πανηγύριζαν για την… υποτιθέμενη προστασία των εργασιών πόντισης του “Καλωδίου (GSI)” στην ελληνική ΑΟΖ από τους Γάλλους, ότι η γαλλική στρατηγική δεν είναι προσανατολισμένη αποκλειστικά στις ελληνικές ανάγκες. Είναι προσανατολισμένη στα γαλλικά συμφέροντα και καλό θα ήταν να μην καλλιεργούνται ψευδαισθήσεις, ιδιαίτερα από κυβερνητικής πλευράς.

Το Παρίσι επιδιώκει μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα, στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και ένα ευρύτερο δίκτυο σχέσεων μέσα στο ΝΑΤΟ και στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ναι μεν η Αθήνα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι τα γαλλικά στρατηγικά συμφέροντα θα ταυτίζονται πάντοτε και αυτομάτως με τα ελληνικά, αλλά το ερώτημα είναι τι έχει πράξει η ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να αποδεικνύει ότι τα γαλλικά συμφέροντα θα υποστηρίζονται καλύτερα, μέσω υποστήριξης των ελληνικών! Πως πείθει την Γαλλία περί αυτού; Και σε ποια γεωπολιτικά ζητήματα αιχμής η Αθήνα έχει διαβουλευτεί με το Παρίσι, όπως προβλέπει η Συμφωνία μας εντός του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ;

Το πεδίο της αμυντικής βιομηχανίας

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διάσταση της εξέλιξης. Η Γαλλία διαθέτει μία από τις ισχυρότερες και πιο ολοκληρωμένες αμυντικές βιομηχανικές βάσεις στην Ευρώπη, όπως Dassault, Thales, MBDA, Naval Group, Safran, KNDS-FR και μια σειρά άλλων εταιρειών.
Η Τουρκία έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια μια ολοένα μεγαλύτερη εγχώρια αμυντική βιομηχανία και αναζητά τεχνολογίες, συνεργασίες και πρόσβαση σε ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής. Ο νέος «Οδικός Χάρτης» δημιουργεί συνεπώς ένα θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να αναπτυχθούν στο μέλλον συγκεκριμένα προγράμματα.

Η συνεργασία Baykar – Safran και η κοινοπραξία Baykar – Leonardo δείχνουν ότι η Τουρκία αποκτά ήδη πρόσβαση σε τεχνογνωσία και βιομηχανικά οικοσυστήματα μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών. Το πρόβλημα μας είναι ευρύτερο από μία γάλλο-τουρκική συνεργασία! Είναι η σταδιακή ενσωμάτωση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας σε ευρωπαϊκά τεχνολογικά και παραγωγικά δίκτυα. Και αναρωτιόμαστε…. Τι είδους αμυντική τεχνολογία θα αποκτήσει η Τουρκία στο μέλλον, μέσω της διεύρυνσης της συνεργασίας της με τη Γαλλία; Πως θα μπορέσουμε εμείς να εξασφαλιστούμε;

Το μεγάλο μάθημα για την Ελλάδα

Η ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική δεν μπορεί να στηρίζεται στην υπόθεση ότι επειδή η Γαλλία είναι στρατηγικός εταίρος της Ελλάδας, θα λειτουργεί ως μόνιμος περιορισμός της Τουρκίας. Τα ίδια έχω επισημάνει και για την Αίγυπτο, αλλά και για το Ισραήλ.
Η γαλλική στρατηγική αυτονομία περιλαμβάνει την προσπάθεια δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού αμυντικού οικοσυστήματος, μέσα στο οποίο η Γαλλία θέλει να έχει κεντρικό ρόλο. Η Τουρκία έχει τα γνωστά μεγέθη της. Άρα για το Παρίσι η συνεργασία με την Άγκυρα μπορεί να έχει δική της στρατηγική αξία. Η Ελλάδα πρέπει να το αποδεχθεί ως πραγματικότητα και να προσαρμόσει ανάλογα τη δική της στρατηγική.

Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έκανε σημαντικές επιλογές εξοπλισμού από τη Γαλλία, Rafale, φρεγάτες FDI/Belharra και σχετικά οπλικά συστήματα ενώ υπάρχουν και άλλες δυνατότητες που θα μπορούσαν να αποκτηθούν από την Γαλλία, όπως σύγχρονα TOMA, Όλμοι και Α/Τ. Αναντίρρητα αυτές οι επιλογές ενίσχυσαν τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, όπως ταυτόχρονα ενίσχυσαν την γαλλική οικονομία.

Όμως δημιουργούν και μια δεύτερη ευθύνη: Η Ελλάδα πρέπει να εξασφαλίσει ότι η αμυντική της συνεργασία με τη Γαλλία δεν θα παραμείνει απλώς σχέση αγοραστή-προμηθευτή. Χρειάζεται βιομηχανική συνεργασία, συμπαραγωγές, τεχνολογική μεταφορά, συντήρηση στην Ελλάδα, συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στην εφοδιαστική αλυσίδα και πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
Η νέα ευρωπαϊκή αμυντική πραγματικότητα πέρα από αγορές έτοιμου υλικού, απαιτεί εμπλοκή συμπαραγωγής και σε αυτό η κυβέρνηση με τις τεράστιες προμήθειες απέτυχε.

Το μάθημα του νέου γαλλοτουρκικού διαύλου

Η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει να διαμορφωθεί η νέα ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική και μετά να αντιδράσει. Πρέπει να βρίσκεται μέσα στη διαδικασία διαμόρφωσής της, αλλιώς θα “σέρνεται” πίσω από τις εξελίξεις. Και αυτό σημαίνει συγκεκριμένα πράγματα. Να γνωρίζει τι ακριβώς περιλαμβάνει ο γάλλο-τουρκικός Οδικός Χάρτης και κατά πόσο αποδυναμώνει την Ελληνογαλλική Αμυντική Συμφωνία που εμπεριέχει και ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης.

Να παρακολουθεί ποια αμυντικά προγράμματα θα ακολουθήσουν. Να αξιολογεί τις επιπτώσεις που θα έχει η μεταφορά ευρωπαϊκής τεχνολογίας στην τουρκική αμυντική βιομηχανία. Να ενισχύσει τη δική της αμυντική βιομηχανία. Και κυρίως να μην περιορίσει την ελληνογαλλική στρατηγική σχέση στην αγορά οπλικών συστημάτων.

Η Γαλλία ακολουθεί τα δικά της στρατηγικά συμφέροντα και η Τουρκία τα δικά της. Το αμείλικτο ερώτημα είναι, ποια είναι η αντίστοιχη ελληνική στρατηγική που καθορίζει τα… δικά μας; Έχουμε άραγε… στρατηγική; Γιατί μια χώρα δεν μπορεί να οικοδομεί την εθνική της ασφάλεια πάνω στην υπόθεση ότι κάποιος τρίτος θα προστατεύει εσαεί τα συμφέροντά της. Οι συμμαχίες είναι πολλαπλασιαστής ισχύος, όχι υποκατάστατο εθνικής ισχύος.

Η Τουρκία αποκτά έναν ακόμη θεσμικό δίαυλο προς την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και τη γαλλική στρατηγική. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η Αθήνα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή. Το ζητούμενο δεν είναι να ανταγωνιστούμε τη γάλλο-τουρκική σχέση. Το ζητούμενο είναι να μην επιτρέψουμε η δική μας σχέση με τη Γαλλία να λειτουργεί απλά και μόνο ως διμερής συμφωνία εξοπλισμών, ενώ η Τουρκία διευρύνει σταδιακά τη θέση της μέσα στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα. Αυτό απαιτεί στιβαρή διπλωματία, αμυντική βιομηχανία, τεχνολογία, επενδύσεις και κυρίως στρατηγικό σχεδιασμό.

Συμφωνία Γαλλίας-Τουρκίας: Αντί επιλόγου

Η υπογραφή του γάλλο-τουρκικού «Οδικού Χάρτη» πρέπει να λειτουργήσει ως καμπανάκι στρατηγικής αφύπνισης για την Ελλάδα και όχι ως αφορμή πανικού. Δεν υπάρχει λόγος να αμφισβητήσουμε την αξία της ελληνογαλλικής εταιρικής στρατηγικής σχέσης. Πρέπει όμως να λαμβάνουμε υπόψη πάντα την θεμελιώδη αρχή της διεθνούς πολιτικής! Τα κράτη δεν έχουν μόνιμους φίλους και μόνιμους αντιπάλους. Έχουν μόνιμα συμφέροντα. Και αν αυτό ισχύει για τη Γαλλία και την Τουρκία, πρέπει να ισχύει πρωτίστως και για την Ελλάδα.

Όταν η Τουρκία ανοίγει νέους δρόμους προς τη γαλλική και ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ενώ η Γαλλία επιδιώκει στρατηγικές σχέσεις με την Τουρκία, ποιος είναι ο ελληνικός δρόμος; Σε αυτό το σημαντικό ερώτημα θα πρέπει η ελληνική κυβέρνηση να απαντήσει και όχι εμείς!