Εμβολιασμοί για γρίπη – Πώς λειτουργεί κάθε τύπος εμβολίου

Ενας ασθενής πάντως δεν πρόλαβε να κάνει το εμβόλιο και νοσηλεύεται σε κρισιμη κατάσταση. Είναι ένα από τα 22 άτομα με γρίπη που χρειάσθηκαν νοσηλεία την τελευταία εβδομάδα. Οι ασθενείς με κορωναϊό που χρειάσθηκαν νοσηλεία έφθασαν στο ίδιο διάστημα τους 74. Την περασμένη εβδομάδα είχαν εισαχθεί για νοσηλεία 48 άτομα με κορωναϊό. Εν γένει η γρίπη κινείται ακόμη σε χαμηλά επίπεδα ενώ ο Covid παρουσιάζει εξάρσεις και το καλοκαίρι.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις του ΕΟΔΥ από τον Ιανουάριο του 2025 μέχρι σήμερα σημειώθηκαν 94 θάνατοι από COVID-19 και 170 θάνατοι από γρίπη. Το στέλεχος του ιού της γρίπης που μόλυνε τον ασθενή που νοσηλεύεται σε ΜΕΘ καλύπτεται από το φετινό τριδύναμο εμβόλιο, όμως ο ασθενής μολύνθηκε προτού εμβολιασθεί. Υπενθυμιζεται ότι για να παραγάγει αντισώματα ο οργανισμός “χρειάζεται” περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό και ότι η γρίπη “κορυφώνεται” Γενάρη με Φλεβάρη.

Η ανοσοποίηση από το εμβόλιο δεν είναι απόλυτη αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις διασφαλίζει ότι ακόμα και αν ένας εμβολιασμένος νοσήσει, θα ασθενήσει ελαφρύτερα απ’ ό,τι αν δεν ειχε εμβολιασθεί καθόλου. Τα αντισώματα που παράγονται από το κοινό τριδύναμο εμβόλιο, κρατάνε 3-4 μήνες -που σημαινει ότι αν κάποιος το κάνει αύριο το πρωί, στα μέσα Ιανουαρίου θα έχει σχετικά λίγα αντισώματα, γι΄ αυτό και παλιά γίνονταν δύο εμβολιασμοί, ένας το φθινόπωρο και ένας στο καταχείμωνο.

Το λεγόμενο “ενισχυμένο” τριδύναμο  εμβόλιο, που περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα ιού, προκαλεί εντονότερη ανοσολογική αντίδραση και τα αντισώματα κρατούν ίσως και έξι μήνες. Τόσο κρατούν και τα αντισώματα από το τρίτο διαθέσιμο τύπο εμβολίου, εκείνον που περιέχει και μια ανοσοδιεγερτική ουσία για παραγωγή περισσότερων αντισωμάτων.

Τα είδη των εμβολίων

Στα “κλασικά” εμβόλια η σύνθεσή τους είναι συνολικά 45 mcg αντιγόνων για τα τρία στελέχη του ιού της γρίπης που προβλέπεται να κυκλοφορήσουν φέτος στο βόρειο ημισφαίριο ( 15 mcg + 15 mcg + 15 mcg για κάθε στέλεχος). Στα ενισχυμένα, η ποσότητα είναι πολύ μεγαλύτερη: 60 mcg για κάθε στέλεχος. Το κοινό εμβόλιο χορηγείται δωρεάν χωρίς ιατρικής συνταγή. Για τα ενισχυμένα απαιτείται συνταγή, αλλά χορηγούνται κι αυτά δωρεάν.

Όλα τα εμβόλια, είτε κοινά είτε ενισχυμένα, είναι τριδύναμα φέτος, επειδή σχεδιάστηκαν κατά τριών στελεχών της γρίπης -πέρσι υπήρχε και τέταρτο στέλεχος οπότε κυκλοφορούσε και τετραδύναμο εμβόλιο, όμως επειδή στόχευε σε στέλεχος που δεν ανιχνεύθηκε πουθενά, φέτος το τέταρτο στέλεχος αφαιρέθηκε.

Εκτός από το “συμβατικό” εμβόλιο, που το έκαναν πέρσι γύρω στα δύο εκατομμύρια άτομα, υπάρχουν και τα ενισχυμένα -πέρσι χορηγήθηκαν σε 800.000 άτομα γιατί τόσες παρτίδες είχαν εισαχθεί ή γιατί τόσα επέλεξε ο κόσμος και οι γιατροί. Τα ενισχυμένα εμβόλια δεν χορηγούνται στη διάρκεια εγκυμοσύνης.

Προορίζονται κυρίως για άτομα σε ανοσοκαταστολή ή για τους άνω των 65, επειδή από μια ηλικία και μετά το ανοσοποιητικό του ανθρώπου αποδυναμώνεται. Αυτά τα εμβόλια περιέχουν υπερτριπλάσια ποσότητα αντιγόνων του ιού σε σύγκριση με τα κοινά εμβόλια, και έτσι ο οργανισμός “κινητοποιείται” περισσότερο στην παραγωγή αντισωμάτων. Και αυτά τα εμβόλια πάντως πάντως χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες για να δράσουν, δηλαδή για να προλάβει το σώμα να παράξει επαρκή αντισώματα. Δεκαπέντε μέρες “χρειάζονται” και οι τρεις τύποι εμβολίων.

Οι διαφορές των δύο τύπων ενισχυμένων

Υπάρχουν δύο τύποι ενισχυμένων εμβολίων. Αυτοί διεγείρουν το ανοσοποιητικό με διαφορετικό τρόπο. Ο ένας τύπος είναι του εμβολίου Υψηλής Δόσης (High-Dose) και περιέχει 60 mcg ανά στέλεχος αντί για 15 mcg των συμβατικών. Στοχεύει στο να διεγείρει περισσότερο τον οργανισμό με την μεγάλη ποσότητα του αντιγόνου. Ο άλλος τύπος εμβολίου ενισχύει επειδή περιέχει ανοσοδιεγερτική ή ανοσοενσχυτική ουσία. Αυτός ο τύπος περιέχει μεν ίση ποσότητα αντιγόνων με τα κοινά εμβόλια (δηλαδή μόνο 15 mcg αντιγόνων ανά στέλεχος), αλλά περιέχει και μία ουσία που διεγείρει το ανοσοποιητικό για να αντιδράσει πιο έντονα.

Η ουσία έχει “βαφτιστεί” MF59 και πρόκειται για ένα μίγμα φυσικών ελαίων. Η ονομασία προήλθε από την φράση Microfluidized Formulation (Μικρορευστοποιημένη Σύνθεση) και από τον αριθμό της κλινικής δοκιμής που την ανέπτυξε κατά την δεκαετία της δεκαετίας του ΄90. Η κύρια δραστική ουσία είναι το σκουαλένιο, το οποίο παράγεται και από το ανθρώπινο σώμα (από το ήπαρ και τους σμηγματογόνους αδένες).