Σύννεφα στις ελληνογερμανικές σχέσεις με εξαίρεση τα υποβρύχια

Ως νέο σημείο μέγιστης τριβής μεταξύ της Αθήνας και του Βερολίνου αναδεικνύεται ο ρόλος της ελληνικής ναυτιλίας στην – πάντως νόμιμη και με οροφή τιμής αποδεκτή από την ΕΕ  – μεταφορά ρωσικού πετρελαίου. Διατυπώνονται, επιπλέον, γερμανικές υποψίες περί σύνδεσης ελληνόκτητων πλοίων με το “σκιώδη στόλο” της Μόσχας, χωρίς να παρέχονται συγκεκριμένα στοιχεία προς απόδειξη τέτοιων ισχυρισμών.

Η δυσαρέσκεια έναντι της Αθήνας χρονολογείται πριν από το καλοκαίρι, όταν ο Μητσοτάκης παρενέβη επανειλημμένα, ώστε η 21η δέσμη κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας να μην πλήξει την ελληνική εφοπλιστική κοινότητα, απορρίπτοντας την επιμονή του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς στη λήψη αυστηρών μέτρων.

Είναι, εξάλλου, χαρακτηριστικό ότι, σε όλα τα πρόσφατα συμβούλια των υπουργών Εξωτερικών και των Μονίμων Αντιπροσώπων των |27|”, η Ελλάδα θέτει (κατόπιν των πολλών ουκρανικών πληγμάτων) τα ζητήματα της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και του σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας, αλλά – λόγω γερμανικών παρεμβάσεων – ουδείς της συμπαρίσταται.

Το Μεταναστευτικό

Παράλληλα, όσον αφορά το Μεταναστευτικό, το Βερολίνο αφενός ανακάλεσε οριστικά το πλοίο του Deutsche Marine που συμμετείχε από το 2016 στη ΝΑΤΟϊκή επιχείρηση Aegean Activity για την ανάσχεση των παράνομων εισόδων στο Αιγαίο. Και, αφετέρου, εμμένει στην απαίτηση επιστροφής δεκάδων χιλιάδων κατόχων νόμιμων εγγράφων ασύλου από τη Γερμανία στην Ελλάδα, επειδή ήταν η πρώτη χώρα εισόδου τους στην ΕΕ. Το σημείο του Μεταναστευτικού, επί του οποίου συμφωνούν οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη και Μερτς, είναι η έλλειψη δημοσιότητας.

Η μεν ελληνική πλευρά, επειδή οποιαδήποτε αναφορά θα έχει προφανές εκλογικό κόστος. Η δε γερμανική, επειδή κρίνει από το 2022, όπως είχε πει στον Μητσοτάκη ο τότε καγκελάριος Όλαφ Σολτς (και συμμερίζεται πλήρως ο Μερτς που τον διαδέχθηκε), ότι οι δημόσιες δηλώσεις για τις «δευτερογενείς μεταναστευτικές ροές» θα αναβίωναν το έντονο αντιγερμανικό κλίμα στην Ελλάδα, δυσχεραίνοντας τις κινήσεις του Μεγάρου Μαξίμου.

Πέραν αυτών, αποδείχθηκε όνειρο απατηλό η υπόσχεση που είχε λάβει (ή παρανόησε ότι είχε λάβει) ο πρωθυπουργός από τον σημερινό καγκελάριο για παρέμβασή του στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ώστε η ΕΕ να προσφέρει σημαντική χρηματοδότηση για το “φράχτη” στον Έβρο. Άλλωστε, και σε όποιο άλλο ζήτημα συνδέεται, άμεσα ή έμμεσα, με την Άγκυρα (Διεύρυνση, Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας, Συρία, Ισραήλ), ο Μερτς είναι προσεκτικός, ώστε να μη δυσαρεστεί τον πρόεδρο Ερντογάν και τους τουρκογενείς ψηφοφόρους εντός Γερμανίας.

Νομικές και εξοπλιστικές εκκρεμότητες

Από την άλλη πλευρά, η γερμανική κυβέρνηση επικαλείται βούληση αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας στα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα. Στο πλαίσιο αυτό, συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για την εξεύρεση συμβιβαστικής (και, κυρίως, νόμιμης) λύσης στις διαφορές μεταξύ του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της KNDS Deutschland.

Μετά την απόρριψη του πιεστικού αιτήματος (στο οποίο το Μαξίμου φέρεται να είχε αρχικά συναινέσει) για την κοινοβουλευτική κύρωση ειδικού νόμου περί εξωδικαστικού συμβιβασμού Ελληνικού Δημοσίου-KNDS, αναζητείται πάλι κοινό έδαφος σε όλες τις εκκρεμείς υποθέσεις.

Μεταξύ αυτών, η ζημία άνω των € 180 εκατ. από το 2001 (!) για την προμήθεια αυτοκινούμενων πυροβόλων PzH 2000, η αίτηση αναίρεσης του Δημοσίου στον Άρειο Πάγο κατά εφετειακής απόφασης για τα άρματα μάχης Leopard 2HEL της σύμβασης του 2003, καθώς και η αίτηση ακύρωσης της γερμανικής εταιρείας στο Συμβούλιο της Επικρατείας, κατά της επιβολής ποινικών ρητρών και κατάπτωσης εγγυητικής επιστολής.

Σημαντικό είναι και το θέμα των καθυστερήσεων παραδόσεων τορπιλών υποβρυχίων και ανταλλακτικών αρμάτων μάχης Leopard-1A5 και 2A4. Μέχρι πρότινος, η γερμανική πλευρά μάλλον καθυστερούσε σκόπιμα την παράδοση των ανταλλακτικών για την άσκηση πίεσης, αλλά πλέον υπάρχει και πραγματικό πρόβλημα ελλείψεων λόγω της προτεραιότητάς διάθεσής τους στην Ουκρανία.

Τουλάχιστον € 1,9 δισ. για τα υποβρύχια

Αντίθετα, με ταχείς ρυθμούς συνεχίζονται οι διμερείς επαφές για τον έγκαιρο εκσυγχρονισμό μέσης ζωής των τεσσάρων υποβρυχίων τύπου 214HN-“Παπανικολής”, πριν τα συστήματά τους (Μάχης, Οπλισμού, Επικοινωνιών και Ηλεκτρονικού Πολέμου) καταστούν απαρχαιωμένα ή απαιτήσουν δυσκολότερες και ακριβότερες τεχνικές λύσεις.

Μετά την καταρχήν απόρριψη των πολύ θεωρητικών προτάσεων της κορεατικής Hanwha Ocean (η οποία θα επανέλθει ως αντίπαλος των υποψηφιοτήτων Γαλλίας, Γερμανίας και Σουηδίας στο πρόγραμμα νέων υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού), το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αποδέχεται τις πιο ρεαλιστικές λύσεις του αρχικού σχεδιαστή και κατασκευαστή των 214HN, της ThyssenKrupp, σε συνεργασία με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά.

Αν και αρκετές πτυχές της συνεργασίας μεταξύ των δύο ναυπηγείων (στρατηγική συμφωνία, κατανομή αρμοδιοτήτων, υποκατασκευαστικό έργο, ποσοστό εγχώριων εργασιών κ.λπ.) δεν έχουν ακόμα διευκρινιστεί πλήρως, προβλέπεται πως θα απαιτηθούν μικρότερες συμβάσεις και με άλλες ξένες εταιρείες.

Ωστόσο, το μείζον στοιχείο που έχει απολύτως ξεκαθαρίσει η ThyssenKrupp είναι το άλμα στην τιμολόγηση του προγράμματος εκσυγχρονισμού. Ενώ η αρχική, ενδεικτική εκτίμηση προϋπολογισμού από την ThyssenKrupp, στα τέλη του 2024, ήταν € 1,19 δισ. (δηλαδή λίγο υψηλότερη των προβλεπόμενων κονδυλίων στο Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών), εκτοξεύτηκε σε € 1,7 δισ. στις αρχές του φετινού καλοκαιριού.

Ήδη προβλέπεται, μετριοπαθώς, ότι – λόγω αυξημένου κόστους πρώτων υλών και πρόσθετων επιβαρύνσεων – θα διαμορφωθεί, τελικά, στο € 1,9 δισ. Βέβαια, δεν μπορεί να αποκλειστεί, σε καμία περίπτωση, και μεγαλύτερο ποσό (χωρίς ευθύνη των ThyssenKrupp και Σκαραμαγκά) ανάλογα με τις συνθήκες της διεθνούς αγοράς, τη διαθεσιμότητα υλικών και εργασιών των τρίτων εμπλεκόμενων εταιρειών και το χρόνο υπογραφής των επιμέρους συμβάσεων.