ΕΕ: Ψευδείς οι απειλές για βόμβες σε πτήσεις – Νέες κυβερνοεπιθέσεις – Οδηγό επιβίωσης εξέδωσε η Κομισιόν

Μάλιστα, ορισμένες από τις ψευδείς απειλές για ύπαρξη βόμβας σε επιβατικά αεροπλάνα είχαν υπογραφή από τους «Μαχητές του Ανδρικού Κράτους» μια εξτρεμιστική-ακραία μισογυνική οργάνωση που είναι απαγορευμένη στην ίδια την Ρωσία.  Για τρίτη φορά αυτήν την εβδομάδα, ψευδείς απειλές για βόμβες σε τουλάχιστον 27 επιβατικά αεροσκάφη διατάραξαν σήμερα την ευρωπαϊκή εναέρια κυκλοφορία.

Μια απειλή σε πτήση με προορισμό το αεροδρόμιο της Σόφιας στη Βουλγαρία είχε υπογραφή από αυτή την οργάνωση. «Εμείς, οι Μαχητές του Ανδρικού Κράτους, θα γράψουμε ιστορία με τις σημερινές μας ενέργειες. Το φεμινιστικό σας καθεστώς θα το θυμάται αυτό για πάντα. Η έκρηξη θα γίνει σε 60 λεπτά. Σήμερα, ο ουρανός σας θα γίνει κόκκινος», έγραφε email που περιήλθε σε γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου.

Στην Ιταλία, όπου επίσης δύο πτήσεις (Ελσίνκι-Ρώμη και Δουβλίνο-Ρώμη) δέχθηκαν απειλές μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τόνισε εκπρόσωπος των Αεροδρομίων της Ρώμης. Σύμφωνα με ιταλικά μέσα ενημέρωσης, το email (γραμμένο στα ιταλικά) είχε υπογραφή από τους «Μαχητές του Ανδρικού Κράτους»: «Είστε όλοι συνένοχοι σε ένα εγκληματικό σχέδιο. Θέλουμε να σας εξαφανίσουμε για αυτό (…). Το φεμινιστικό σας καθεστώς θα το θυμάται αυτό για πάντα. Η έκρηξη θα συμβεί σε 60 λεπτά. Σήμερα, ο ουρανός σας θα είναι κόκκινος».

 

Οι απειλές για βόμβες

Οι απειλές για βόμβες δεν είναι κάτι καινούργιο σε αεροπορικές εταιρείες, ωστόσο ειδικοί σε θέματα ασφάλειας των αερομεταφορών επισημαίνουν ότι ο εμφανής συντονισμός και συγχρονισμός των εν λόγω απειλών είναι ασυνήθιστος. Ακολουθεί μια ανάλυση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι αεροπορικές εταιρείες και οι επιβάτες. Αρχικά, πώς γίνονται συνήθως οι απειλές για βόμβες;

Οι απειλές για βόμβες σε αεροσκάφη μεταφέρονται συχνά σε αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια ή αρχές μέσω ανώνυμων μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή τηλεφωνημάτων, στα οποία λέει ότι υπάρχει εκρηκτικός μηχανισμός μέσα στο αεροσκάφος. Οι αρχές δεν αποκαλύπτουν πάντα τον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάζονται οι απειλές, επειδή κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ενθαρρύνει μιμητές και να θέσει σε κίνδυνο τις έρευνες.

Εκπρόσωπος του αεροδρομίου της Πράγας δήλωσε σήμερα στο CNN ότι έλαβαν απειλή μέσω ανώνυμου email που απευθυνόταν στο αεροδρόμιο, ενώ η τσεχική αστυνομία ανέφερε ότι παρόμοια μηνύματα εστάλησαν και σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια. Ο Έρικ Σούτεν, επικεφαλής της ομάδας ασφάλειας αερομεταφορών Dyami, δήλωσε στο Reuters ότι το τμήμα ασφαλείας μιας αεροπορικής εταιρείας εξετάζει αρχικά την αναφορά βάσει μιας λίστας ελέγχου. Στη συνέχεια, ειδοποιεί τις αρχές, οι οποίες ενδέχεται να απογειώσουν μαχητικά αεροσκάφη ή να κατευθύνουν το αεροπλάνο σε συγκεκριμένο αεροδρόμιο για ενδελεχή έλεγχο.

Ποιός είναι ο κίνδυνος;

Η συντριπτική πλειονότητα των απειλών για βόμβες αποδεικνύεται ότι είναι ψευδείς συναγερμοί, αν και κάθε απειλή πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πραγματική μέχρι να διερευνηθεί. Δεν βρέθηκε κανένας εκρηκτικός μηχανισμός στα αεροσκάφη που δέχθηκαν απειλές αυτή την εβδομάδα, ωστόσο κάθε αεροπορική εταιρεία οφείλει να αξιολογήσει αν μια απειλή είναι βάσιμη και να ενεργήσει ανάλογα.

Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης χαρακτήρισε τα περιστατικά αυτής της εβδομάδας ως «κακόβουλες φάρσες» και δήλωσε ότι η χώρα διαθέτει «ένα από τα πιο ισχυρά συστήματα ασφάλειας αερομεταφορών στον κόσμο».

Ποιός μπορεί να κρύβεται από πίσω από τις απειλές αυτές; Κανείς δεν γνωρίζει. Ο Ρις Τζόνες, από την εταιρεία Osprey Flight Solutions, τόνισε ότι οι απειλές για βόμβες μπορεί να εκπορεύονται από ένα ευρύ φάσμα κινήτρων, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών διαμαρτυριών, εκστρατειών ακτιβιστών, εγκληματικής δραστηριότητας, ομάδων στο διαδίκτυο ή υβριδικών επιχειρήσεων που συνδέονται με κράτη.

Προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία που να είναι δημόσια γνωστά, που να συνδέουν τα περιστατικά αυτής της εβδομάδας με κάποιο συγκεκριμένο κράτος ή οργάνωση.

Ποιές είναι οι επιπτώσεις για τις αεροπορικές;

Ακόμα και ένας ψευδής συναγερμός μπορεί να διαταράξει τις λειτουργίες των αεροπορικών εταιρειών, με εκτροπές αεροσκαφών και διεξοδικούς ελέγχους ασφαλείας να προκαλούν καθυστερήσεις για τους επιβάτες. Οι αερομεταφορείς συνήθως επιβαρύνονται με πρόσθετα έξοδα, όπως καύσιμα, νέες κρατήσεις επιβατών, διαταρραχή στο πρόγραμμα του πληρώματος και εκτροπές αεροσκαφών.

Ο Σούτεν δήλωσε ότι ένας σαρωτικός έλεχος σημαίνει αποβίβαση επιβατών και εκφόρτωση αποσκευών, έρευνα του αεροσκάφους και νέα επιβίβαση των επιβατών και εκ νέου φόρτωση αποσκευών. Αυτό μπορεί να ωθήσει σε υπερωρίες πληρωμάτων και να οδηγήσει σε απώλεια ανταποκρίσεων πτήσεων και ακυρώσεις.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Air France-KLM, Μπεν Σμιθ Smith, δήλωσε σήμερα ότι δεν έχει ξαναδεί απειλές να έρχονται με τόσο συντονισμένο τρόπο. «Είμαστε αρκετά σίγουροι ότι έχουμε ό,τι χρειαζόμαστε για να διασφαλίσουμε ότι αυτό θα έχει ελάχιστο ή καθόλου αντίκτυπο στη λειτουργία μας», δήλωσε σε δημοσιογράφους. «Επομένως, δεν έχουμε σήμερα κανένα αίτημα από τις κυβερνήσεις μας να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τέτοιου είδους καταστάσεις».⁠

Ρωσία: Δεν έχουμε σχέση με τις κυβερνοεπιθέσεις

Την ίδια στιγμή, παράλογες χαρακτήρισε ο Ντμίτρι Πεσκόφ τις κατηγορίες πως πίσω από τις κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ψύξης και κατάψυξης ευρωπαϊκών σούπερμαρκετ, βρίσκεται η Ρωσία. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε τις αιτιάσεις που συνδέουν τη Ρωσία με τα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων που έχουν καταγραφεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Το ζήτημα έχει προκαλέσει ανησυχία στις ευρωπαϊκές αρχές ασφαλείας, καθώς αναδεικνύει την ευπάθεια συστημάτων που συνδέονται με κρίσιμες καθημερινές λειτουργίες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη και ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη απόδοση ευθύνης στη Ρωσία. Το ενδιαφέρον είναι ότι, παρά την απουσία επίσημης απόδοσης ευθύνης, δύο ομάδες χάκερ (που θεωρούνται φιλορωσικές) οι NoName057(16) και Z-Pentest Alliance, εμφανίστηκαν να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις επιθέσεις μέσω αναρτήσεων στο Telegram.

Νέο κύμα κυβερνοεπιθέσεων

Προηγήθηκε ένα δεύτερο μέσα σε λίγες εβδομάδες κύμα κυβερνοεπιθέσεων σε ευρωπαϊκά σουπερμάρκετ επαναφέρει με ανησυχητικό τρόπο στο προσκήνιο τον κίνδυνο του υβριδικού πολέμου και των επιθέσεων που μπορούν να πλήξουν όχι μόνο επιχειρήσεις αλλά και υποδομές με σοβαρότερες επιπτώσεις στη δημόσια ασφάλεια.

Αυτή τη φορά, χάκερ παραβίασαν συστήματα ψύξης και συντήρησης τροφίμων σε καταστήματα οκτώ ευρωπαϊκών χωρών, προκαλώντας απότομη αύξηση της θερμοκρασίας σε ψυγεία και καταψύκτες και αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις να αποσύρουν μεγάλες ποσότητες προϊόντων. Πίσω από τις επιθέσεις, ωστόσο, οι ευρωπαϊκές Αρχές ασφαλείας βλέπουν μια απειλή πολύ ευρύτερη από τις οικονομικές ζημιές: το ενδεχόμενο οι ίδιες μέθοδοι να χρησιμοποιηθούν εναντίον πολύ πιο σύνθετων και κρίσιμων υποδομών, όπως τα νοσοκομεία, τα δίκτυα μεταφορών και οι ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Η νέα επίθεση ήταν σχεδόν πανομοιότυπη με εκείνη που είχε πλήξει δεκάδες γαλλικά σουπερμάρκετ τρεις εβδομάδες νωρίτερα. Τη Δευτέρα επηρεάστηκαν καταστήματα σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, το Βέλγιο, η Λετονία, η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο.

Στη Σουηδία, η αλυσίδα Coop ανακοίνωσε ότι επτά καταστήματα που δέχθηκαν επίθεση επανήλθαν σε λειτουργία, αφού πρώτα αποσυνδέθηκαν τα συστήματα ψύξης από το Διαδίκτυο, ενώ ξεκίνησε τη μετάβαση σε δίκτυα 5G και σύγχρονα μόντεμ, εγκαταλείποντας τις συνδέσεις 4G. Αντίστοιχα, η ICA ανέφερε ότι και τα 23 καταστήματα που επλήγησαν διέθεταν εξοπλισμό συνδεδεμένο εκτός του κεντρικά διαχειριζόμενου δικτύου της αλυσίδας. Στο Βέλγιο, 15 καταστήματα της Carrefour έγιναν και πάλι στόχος, έπειτα από την επίθεση σε 80 καταστήματα franchise στη Γαλλία.

Στην Ιταλία, σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης Μελόνι, οι επιπτώσεις ήταν περιορισμένες. Από τους ελέγχους των αρμόδιων Αρχών προέκυψε ότι επλήγησαν συνολικά πέντε σουπερμάρκετ και δύο μικρότερα καταστήματα στις Περιφέρειες του Βένετο και της Σικελίας.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν και εκεί απότομη αύξηση της θερμοκρασίας στα ψυγεία κατεψυγμένων προϊόντων. Επειτα από έκτακτη σύσκεψη στο Παλάτσο Κίτζι, με τη συμμετοχή του υπουργού Γεωργίας Φραντσέσκο Λολομπρίτζιντα, του υφυπουργού αρμόδιου για την Ασφάλεια της Δημοκρατίας Αλφρέντο Μαντοβάνο και των επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας, αποφασίστηκε η ενίσχυση της πρόληψης, με συστηματική παρακολούθηση και ανάλυση των απειλών, τακτικές επαφές με τους εμπορικούς φορείς και την υιοθέτηση πρωτοκόλλων για τον περιορισμό των συνεπειών ενδεχόμενων νέων επιθέσεων.

Προειδοποιήσεις

Η μεγαλύτερη απειλή, ωστόσο, αφορά το ενδεχόμενο οι επιθέσεις να επεκταθούν σε κρίσιμες υποδομές, πλήττοντας σοβαρά τη δημόσια ασφάλεια. Οι χάκερ δεν έχουν μέχρι στιγμής ταυτοποιηθεί, ενώ δεν έχει διαπιστωθεί ούτε η προέλευσή τους ούτε κάποιο οικονομικό κίνητρο. Αυτό ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι μπορεί να πρόκειται για ενέργειες που αποσκοπούν πρωτίστως στη δημιουργία φόβου και ανασφάλειας στην κοινή γνώμη.

Οι ιταλικές υπηρεσίες ασφαλείας εξετάζουν, μάλιστα, το ενδεχόμενο η χώρα να βρίσκεται εδώ και μήνες στο στόχαστρο μιας ευρύτερης εκστρατείας παραπληροφόρησης και υβριδικών ενεργειών, με στόχο τεχνολογικά συστήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή ζωή. Στο πλαίσιο αυτό, οι φόβοι στρέφονται πλέον και προς το σύστημα υγείας και τις μεταφορές, όπου μια επιτυχημένη κυβερνοεπίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ σοβαρότερες συνέπειες.

Η ανησυχία δεν περιορίζεται στην Ιταλία. Ο διευθύνων σύμβουλος του βρετανικού Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας (NCSC), Ρίτσαρντ Χορν, προειδοποίησε ότι νοσοκομεία και σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής στη Βρετανία αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο επιθέσεων με κακόβουλο λογισμικό που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.

Οδηγός Επιβίωσης από την Κομισιόν

Σε αυτό το κλίμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) ανακοίνωσε στις 3/11 ένα νέο οδηγό επιβίωσης 72 ωρών για τους Ευρωπαίους σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή κρίσης. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της επιτροπής, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει όλο και πιο συχνές και πολύπλοκες κρίσεις, η Κομισιόν εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ.

Από τη βοήθεια προς τους πολίτες ώστε να προστατεύονται κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης έως τη διασφάλιση ότι τα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν όταν συμβαίνει καταστροφή, η ΕΕ λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανθεκτική.

Στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, η Επίτροπος για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων, Hadja Lahbib, παρουσίασε νέες οδηγίες για να βοηθήσει τους πολίτες και τις κοινότητες να προετοιμαστούν για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μεταξύ άλλων κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης.

Ανακοίνωσε, επίσης, σχέδια για την καθιέρωση ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ», η πρώτη διοργάνωση της οποίας προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο του 2027. Οι πρωτοβουλίες αυτές βασίζονται σε μια πρόσφατα εγκριθείσα σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών σημείων επαφής πολιτικής προστασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Συνολικά, σηματοδοτούν περαιτέρω πρόοδο στην υλοποίηση της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, μετατρέποντας τους στόχους της Ευρώπης στον τομέα της ετοιμότητας σε πρακτικές δράσεις.

Οι οδηγίες

Από τη συσκευασία των απαραίτητων ειδών σε μια τσάντα έκτακτης ανάγκης έως τη γνώση του πώς να αντιδράσει κανείς όταν συμβεί μια καταστροφή, η ετοιμότητα ξεκινά με πρακτικά βήματα. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής θα βοηθήσουν τις αρχές να παρέχουν στους πολίτες τις γνώσεις και τα εργαλεία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τον εαυτό τους και τους άλλους σε περίπτωση κρίσης. Καλύπτουν 4 βασικούς τομείς:

• Αυτάρκεια 72 ωρών: βοήθεια στους πολίτες ώστε να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας έκτακτης ανάγκης, ενώ κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια, μεταξύ άλλων μέσω βασικών εφοδίων έκτακτης ανάγκης και τσαντών έκτακτης ανάγκης.
• Εκπαίδευση στην ετοιμότητα: ενσωμάτωση της ετοιμότητας στα προγράμματα σπουδών της προσχολικής και της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και παροχή κατάρτισης στους εκπαιδευτικούς, ώστε τα παιδιά να αναπτύσσουν δεξιότητες ετοιμότητας από μικρή ηλικία μέσω προσιτών και κατάλληλων για την ηλικία τους δραστηριοτήτων, χωρίς να δημιουργείται φόβος ή άγχος.
• Ετοιμότητα χωρίς αποκλεισμούς για τα άτομα με αναπηρία: καθιστώντας τα μέτρα ετοιμότητας πιο χωρίς αποκλεισμούς και προσβάσιμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό της ετοιμότητας, ώστε κανείς να μην μένει πίσω.
• Ενημέρωση για κινδύνους και απειλές: υποστήριξη των αρχών ώστε να επικοινωνούν τους κινδύνους και τις απειλές αποτελεσματικότερα, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες λαμβάνουν έγκαιρες, προσβάσιμες και αξιόπιστες πληροφορίες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Συνολικά, αυτές οι μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούν στην προώθηση μιας κουλτούρας ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα και οι κοινότητες είναι καλύτερα ενημερωμένα, εξοπλισμένα και ικανά να προβλέπουν και να ανταποκρίνονται σε κρίσεις.